# translation

lexentry: pol/paź__rzeczownik__1
written_rep: paź
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pajem
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;


lexentry: pol/paź_królowej__rzeczownik__1
written_rep: paź królowej
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: borboleta-cauda-de-andorinha
sense_list:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Papilio machaon Linnaeus, gatunek motyla dziennego z rodziny paziowatych;


lexentry: pol/pchełki__rzeczownik__1
written_rep: pchełki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: jogo da pulga
sense_list:
stołowa gra zręcznościowa polegaląca na trafianiu do miseczki lub tarczy strzelając małymi krążkami przy pomocy większego;


lexentry: pol/pchli_targ__rzeczownik__1
written_rep: pchli targ
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mercado de pulgas | mercado das pulgas
sense_list:
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi sprzedawanymi tanio, okazyjnymi artykułami dla kolekcjonerów;


lexentry: pol/pchnięcie_kulą__rzeczownik__1
written_rep: pchnięcie kulą
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arremesso de peso
sense_list:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;


lexentry: pol/pchła__rzeczownik__1
written_rep: pchła
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pulga
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;


lexentry: pol/pean__rzeczownik__1
written_rep: pean
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: peã
sense_list:
(książkowy) słowa pochwały, uwielbienia, adoracji | (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: hymn pochwalny skierowany do bogów, najczęściej Apolla; | (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: jakakolwiek pieśń zachwalająca bohaterów czy zwyciężców


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__1
written_rep: pedał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pedal
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__2
written_rep: pedał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: paneleiro | maricas
sense_list:
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści


lexentry: pol/pediatria__rzeczownik__1
written_rep: pediatria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pediatria
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;


lexentry: pol/pektyna__rzeczownik__1
written_rep: pektyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pectina
sense_list:
(tylko w liczbie mnogiej) (biochemia, biochemiczny) mieszanina cukrów pochodzenia roślinnego, mająca właściwości żelujące;


lexentry: pol/pelagianizm__rzeczownik__1
written_rep: pelagianizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pelagianismo
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt teologii duchowości, którego pierwszym propagatorem był Pelagiusz;


lexentry: pol/pelota__rzeczownik__1
written_rep: pelota
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pelota basca
sense_list:
(sport, sportowy) rodzaj tenisa popularnego wśród Basków, rozgrywanego na boisku ze ścianą, o którą odbijana jest piłka;


lexentry: pol/peltasta__rzeczownik__1
written_rep: peltasta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: peltasta
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) lekkozbrojny żołnierz wojsk greckich i hellenistycznych wyposażony w tarczę – peltę oraz oszczepy;


lexentry: pol/pemfigoid__rzeczownik__1
written_rep: pemfigoid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: penfigoide
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba powodująca powstawanie mocno napiętych pęcherzy podnaskórkowych, często na podłożu rumieniowym;


lexentry: pol/penalizować__czasownik__1
written_rep: penalizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: penalizar
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uznawać pewne działanie za przestępstwo i wyznaczać kary dla tych, którzy popełniliby je


lexentry: pol/pendżabski__rzeczownik__1
written_rep: pendżabski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: panjabi
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim


lexentry: pol/pensjonat__rzeczownik__1
written_rep: pensjonat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pensão
sense_list:
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;


lexentry: pol/pentan__rzeczownik__1
written_rep: pentan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pentano
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;


lexentry: pol/pentekostalizm__rzeczownik__1
written_rep: pentekostalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pentecostalismo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego;


lexentry: pol/pentimento__rzeczownik__1
written_rep: pentimento
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pentimento
sense_list:
(sztuka) poprawka lub zmiana wykonana przez artystę w czasie malowania obrazu, której ślady są widoczne na ostatecznej wersji;


lexentry: pol/performancja__rzeczownik__1
written_rep: performancja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apresentação
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;


lexentry: pol/perfumiarz__rzeczownik__1
written_rep: perfumiarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: perfumista
sense_list:
osoba zajmująca się tworzeniem kompozycji zapachowych używanych w perfumach czy kosmetykach, kompozytor zapachowy;


lexentry: pol/perfumy__rzeczownik__1
written_rep: perfumy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: perfume
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk


lexentry: pol/pergamin__rzeczownik__1
written_rep: pergamin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pergaminho
sense_list:
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;


lexentry: pol/pergola__rzeczownik__1
written_rep: pergola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caramanchão
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;


lexentry: pol/period__rzeczownik__1
written_rep: period
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: período
sense_list:
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) okresowe fizjologiczne krwawienie z macicy, zazwyczaj co cztery tygodnie


lexentry: pol/perkal__rzeczownik__1
written_rep: perkal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: percal
sense_list:
(włókiennictwo) gęsta, lekka i trwała tkanina bawełniana o matowej powierzchni, wykorzystywana głównie do pościeli i odzieży


lexentry: pol/perkusyjny__przymiotnik__1
written_rep: perkusyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: percussão
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: wymagający uderzania do wydobycia dźwięku | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do perkusji


lexentry: pol/perliczka__rzeczownik__1
written_rep: perliczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: capote
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;


lexentry: pol/perlit__rzeczownik__1
written_rep: perlit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: perlita
sense_list:
(geologia, geologiczny) minerał, wieloskładnikowa skała pochodzenia wulkanicznego, zawierająca kilka procent wody;


lexentry: pol/permakultura__rzeczownik__1
written_rep: permakultura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: permacultura
sense_list:
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;


lexentry: pol/peron__rzeczownik__1
written_rep: peron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plataforma
sense_list:
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego


lexentry: pol/peronizm__rzeczownik__1
written_rep: peronizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: peronismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;


lexentry: pol/personel__rzeczownik__1
written_rep: personel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pessoal
sense_list:
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji


lexentry: pol/personifikacja__rzeczownik__1
written_rep: personifikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: personificação
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;


lexentry: pol/perspektywa__rzeczownik__1
written_rep: perspektywa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: perspectiva
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk | (sztuka) metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku | wrażenie trzeciego wymiaru w płaskim obrazie


lexentry: pol/perspektywa__rzeczownik__1
written_rep: perspektywa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: view
sense_list:
(informatyka, informatyczny) widok bazodanowy | (przenośnie, przenośnia) sposób interpretacji czegoś, punkt widzenia | daleki widok


lexentry: pol/persymona__rzeczownik__1
written_rep: persymona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caqui | dióspiro
sense_list:
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;


lexentry: pol/peryferyjny__przymiotnik__1
written_rep: peryferyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: periférico
sense_list:
(informatyka, informatyczny) podłączony do komputera z zewnątrz | o mniejszym znaczeniu; drugiej kategorii | położony na peryferiach, dalej od centrum, na uboczu


lexentry: pol/peryfrastyczny__przymiotnik__1
written_rep: peryfrastyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: perifrástico
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) określający coś za pomocą peryfrazy


lexentry: pol/peryhelium__rzeczownik__1
written_rep: peryhelium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: periélio
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;


lexentry: pol/perykopa__rzeczownik__1
written_rep: perykopa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: perícope
sense_list:
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;


lexentry: pol/perypetia__rzeczownik__1
written_rep: perypetia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: peripécia
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zmiana w losach bohaterów utworu | zdarzenie zmieniające sytuację


lexentry: pol/perła__rzeczownik__1
written_rep: perła
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pérola
sense_list:
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów; | (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)


lexentry: pol/pestka__rzeczownik__1
written_rep: pestka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caroço
sense_list:
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji | (botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono


lexentry: pol/pestycyd__rzeczownik__1
written_rep: pestycyd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pesticida
sense_list:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;


lexentry: pol/pesymista__rzeczownik__1
written_rep: pesymista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pessimista
sense_list:
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy


lexentry: pol/pesymistyczny__przymiotnik__1
written_rep: pesymistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: pessimista
sense_list:
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia


lexentry: pol/petabajt__rzeczownik__1
written_rep: petabajt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: petabyte
sense_list:
(informatyka, informatyczny) jednostka pojemności nośników danych i pamięci operacyjnej komputera równa 1024 terabajtom;


lexentry: pol/petarda__rzeczownik__1
written_rep: petarda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: petardo
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) ładunek wybuchowy używany dawniej do wysadzania bram lub mostów | (wojskowość, wojskowy) ładunek wybuchowy imitujący granaty, bomby lub pociski artyleryjskie stosowany podczas ćwiczeń wojskowych


lexentry: pol/petrochemiczny__przymiotnik__1
written_rep: petrochemiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: petroquímico
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego


lexentry: pol/petting__rzeczownik__1
written_rep: petting
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carícia
sense_list:
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego


lexentry: pol/petycja__rzeczownik__1
written_rep: petycja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: petição
sense_list:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;


lexentry: pol/pewien__zaimek__1
written_rep: pewien
part_of_speech: pronoun
min_sense_num: 01
trans_list: certo | um
sense_list:
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś


lexentry: pol/pełen__przymiotnik__1
written_rep: pełen
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: cheio
sense_list:
cały, napełniony do końca | (potocznie, potoczny) obfitujący w coś, posiadający tego dużą liczbę | zaokrąglony


lexentry: pol/pełnia__rzeczownik__1
written_rep: pełnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lua cheia | plenilúnio
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część


lexentry: pol/pełnoletni__przymiotnik__1
written_rep: pełnoletni
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: maior
sense_list:
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny


lexentry: pol/pełnoletniość__rzeczownik__1
written_rep: pełnoletniość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: maioridade
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;


lexentry: pol/pełnomocnictwo__rzeczownik__1
written_rep: pełnomocnictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procuração
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę


lexentry: pol/pełnomocnik__rzeczownik__1
written_rep: pełnomocnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procurador
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu


lexentry: pol/phishing__rzeczownik__1
written_rep: phishing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: phishing
sense_list:
(informatyka, informatyczny) typ oszustwa w którym przestępca podszywa się pod inną osobę lub instytucję w celu wyłudzenia poufnych informacji, np. haseł;


lexentry: pol/pi__rzeczownik__1
written_rep: pi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pi
sense_list:
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy; | nazwa szesnastej litery alfabetu greckiego, π;


lexentry: pol/pianino__rzeczownik__1
written_rep: pianino
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: piano
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;


lexentry: pol/pianka_do_golenia__rzeczownik__1
written_rep: pianka do golenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: espuma de barbear
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja z pęcherzykami powietrza rozsmarowywana na skórze podczas golenia w celu zapobieżenia podrażnieniu;


lexentry: pol/piasek__rzeczownik__1
written_rep: piasek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: areia
sense_list:
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;


lexentry: pol/piecuszek__rzeczownik__2
written_rep: piecuszek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: felosa-musical
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;


lexentry: pol/pieczęć__rzeczownik__1
written_rep: pieczęć
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: selo | sinete
sense_list:
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności | środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu


lexentry: pol/pieg__rzeczownik__1
written_rep: pieg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sarda
sense_list:
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);


lexentry: pol/piekarnia__rzeczownik__1
written_rep: piekarnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: padaria
sense_list:
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki | sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze


lexentry: pol/piekarnik__rzeczownik__1
written_rep: piekarnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: forno
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;


lexentry: pol/piekielny__przymiotnik__1
written_rep: piekielny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: infernal
sense_list:
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle | (przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny


lexentry: pol/piekło__rzeczownik__1
written_rep: piekło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: inferno
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi; | (przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień


lexentry: pol/pielgrzymować__czasownik__1
written_rep: pielgrzymować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: peregrinar
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć


lexentry: pol/pielmień__rzeczownik__1
written_rep: pielmień
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pelmeni
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pierożek nadziewany surowym, mielonym mięsem wołowo-wieprzowym, podawany ze stopionym masłem lub śmietaną; tradycyjna potrawa kuchni ukraińskiej i rosyjskiej;


lexentry: pol/pielucha__rzeczownik__1
written_rep: pielucha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fralda
sense_list:
(higiena, higieniczny) niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt


lexentry: pol/pieluszka__rzeczownik__1
written_rep: pieluszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fralda
sense_list:
(higiena, higieniczny) kawałek płótna do przewijania niemowląt | (potocznie, potoczny) (higiena, higieniczny) jednorazowy artykuł higieniczny łączący funkcję pieluszki (1.1) z majtkami


lexentry: pol/pielęgniarz__rzeczownik__1
written_rep: pielęgniarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: enfermeira
sense_list:
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych


lexentry: pol/pieniężny__przymiotnik__1
written_rep: pieniężny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: riqueza
sense_list:
w jakiś inny sposób związany z pieniędzmi | wypłacany lub płacony w pieniądzach | wyrażony w pieniądzach


lexentry: pol/pieprz_kajeński__rzeczownik__1
written_rep: pieprz kajeński
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pimenta-caiena
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bardzo ostra przyprawa otrzymywana ze świeżych lub suszonych owoców papryki odmiany Cayenne;


lexentry: pol/pieprzyca_siewna__rzeczownik__1
written_rep: pieprzyca siewna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agrião
sense_list:
(botanika, botaniczny) Lepidium sativum, roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni;


lexentry: pol/pierdolić__czasownik__3
written_rep: pierdolić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 03
trans_list: foder
sense_list:
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać seks ze sobą nawzajem | (wulgarnie, wulgaryzm) mylić się | (wulgarnie, wulgaryzm) mylić się (w zn. być mylonym)


lexentry: pol/pierdoły__rzeczownik__1
written_rep: pierdoły
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sandice
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) rzeczy mało ważne, głupstwa, dyrdymałki, bzdury; (zobacz) pierdoła


lexentry: pol/pierdu-pierdu__wykrzyknik__1
written_rep: pierdu-pierdu
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 02
trans_list: aldrabar
sense_list:
(potocznie, potoczny) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/pieriestrojka__rzeczownik__1
written_rep: pieriestrojka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: perestroika
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980;


lexentry: pol/piernik__rzeczownik__1
written_rep: piernik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pão de mel
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;


lexentry: pol/pierwiastek__rzeczownik__1
written_rep: pierwiastek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: raiz
sense_list:
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej; | (matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;


lexentry: pol/pierwiastek_chemiczny__rzeczownik__1
written_rep: pierwiastek chemiczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: elemento químico
sense_list:
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze; | zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;


lexentry: pol/pierwiastek_sześcienny__rzeczownik__1
written_rep: pierwiastek sześcienny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: raiz cúbica
sense_list:
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do trzeciej potęgi, daje liczbę pierwiastkowaną


lexentry: pol/pierwiosnek__rzeczownik__1
written_rep: pierwiosnek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prímula
sense_list:
(botanika, botaniczny) Primula L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych; | (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pierwiosnek (1.1) | (potocznie, potoczny) kwiat pierwiosnka (1.2)


lexentry: pol/pierwiosnek_zwyczajny__rzeczownik__1
written_rep: pierwiosnek zwyczajny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: felosa-comum
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus collybita Vieillot, gatunek drobnego ptaka wędrownego z rodziny świstunek;


lexentry: pol/pierworództwo__rzeczownik__1
written_rep: pierworództwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: primogenitura
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego | bycie pierworodnym synem


lexentry: pol/pierwsza_dama__rzeczownik__1
written_rep: pierwsza dama
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: primeira-dama
sense_list:
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta;


lexentry: pol/pierwsza_pomoc__rzeczownik__1
written_rep: pierwsza pomoc
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: primeiros socorros
sense_list:
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;


lexentry: pol/pierwszeństwo__rzeczownik__1
written_rep: pierwszeństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prioridade
sense_list:
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś


lexentry: pol/pierwszorzędowy__przymiotnik__1
written_rep: pierwszorzędowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: primária
sense_list:
(chemia, chemiczny) o alkoholu: z atomem węgla połączonym z grupą hydroksylową i jednym innym atomem węgla | (chemia, chemiczny) o aminie: o jednej grupaie alkilowej lub arylowej bezpośrednio związanej z atomem azotu | (chemia, chemiczny) o soli: będąca pochodną aminy pierwszorzędowej | zaklasyfikowany do pierwszego rzędu


lexentry: pol/pieróg__rzeczownik__1
written_rep: pieróg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bolinho
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;


lexentry: pol/pieróg__rzeczownik__1
written_rep: pieróg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pierogi
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone danie kuchni ukraińskiej – ciasto w formie placka z farszem słodkim (jabłka albo biały ser) lub słonym (mięso, ziemniaki albo kapusta);


lexentry: pol/pierścień__rzeczownik__1
written_rep: pierścień
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anel
sense_list:
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem; | krąg naokoło czegoś


lexentry: pol/pies_domowy__rzeczownik__1
written_rep: pies domowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cachorra
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego; | (zoologia, zoologiczny) osobnik z gatunku pies domowy (1.1)


lexentry: pol/pies_policyjny__rzeczownik__1
written_rep: pies policyjny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cão policial
sense_list:
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby


lexentry: pol/pies_pracujący__rzeczownik__1
written_rep: pies pracujący
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cão de serviço
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony do wypełniania określonych zadań polegających na współpracy z człowiekiem


lexentry: pol/piestrzenica__rzeczownik__1
written_rep: piestrzenica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gyromitra
sense_list:
(mikologia, mikologiczny) Gyromitra Fr., rodzaj grzyba o ciemnobrązowym, pofałdowanym kapeluszu obejmujący wiele trujących gatunków;


lexentry: pol/pieta__rzeczownik__1
written_rep: pieta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: piedade
sense_list:
(ikonografia, ikonograficzny) (sztuka) forma przedstawienia rzeźbiarskiego lub malarskiego sceny pasyjnej z martwym Chrystusem na kolanach opłakującej go matki;


lexentry: pol/pietruszka__rzeczownik__1
written_rep: pietruszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: salsa | perrexil
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;


lexentry: pol/pietyzm__rzeczownik__1
written_rep: pietyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pietismo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt religijny w luteranizmie w XVII i XVIII w.;


lexentry: pol/piewik__rzeczownik__1
written_rep: piewik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cigarra
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) duży latający owad z rodziny piewikowatych (Cicadidae Batsch), występujący w ciepłych krajach


lexentry: pol/pień_mózgu__rzeczownik__1
written_rep: pień mózgu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tronco encefálico | tronco cerebral
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) dolna część mózgowia, która łączy mózg z rdzeniem kręgowym i kontroluje podstawowe, niezbędne życiowo funkcje


lexentry: pol/pieśń__rzeczownik__1
written_rep: pieśń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cantar
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki poezji lirycznej, o genezie związanej z obrzędami i muzyką (pieśni ludowe, pieśni średniowieczne), od której stopniowo się uwolnił, stając się samodzielną formą wyrazu;


lexentry: pol/pieśń__rzeczownik__1
written_rep: pieśń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: canção
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;


lexentry: pol/pigmejka_karłowata__rzeczownik__1
written_rep: pigmejka karłowata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sagui-pigmeu
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Cebuella pygmaea, gatunek ssaka, który stanowi najmniejszego przedstawiciela małp, należący do rodziny pazurkowcowatych


lexentry: pol/pigment__rzeczownik__1
written_rep: pigment
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pigmento
sense_list:
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor | (technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb


lexentry: pol/pigmentacja__rzeczownik__1
written_rep: pigmentacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pigmentação
sense_list:
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach


lexentry: pol/pigułka__rzeczownik__1
written_rep: pigułka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pílula
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie


lexentry: pol/pigułka_gwałtu__rzeczownik__1
written_rep: pigułka gwałtu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boa noite Cinderela | boa-noite Cinderela
sense_list:
substancja psychoaktywna wywołująca senność oraz kilkugodzinną amnezję, wykorzystywana do wymuszonego stosunku seksualnego;


lexentry: pol/pigwa__rzeczownik__1
written_rep: pigwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: marmelo
sense_list:
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;


lexentry: pol/pijawka__rzeczownik__1
written_rep: pijawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sanguessuga
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic; | (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych


lexentry: pol/pika__rzeczownik__1
written_rep: pika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pique
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;


lexentry: pol/pikap__rzeczownik__1
written_rep: pikap
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: retirada
sense_list:
(motoryzacja) mały samochód dostawczy, wersja samochodu osobowego z platformą bagażową zamiast tylnych siedzeń


lexentry: pol/pikinier__rzeczownik__1
written_rep: pikinier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: piqueiro
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz walczący przy użyciu piki (czasem kosy);


lexentry: pol/piksel__rzeczownik__1
written_rep: piksel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pixel | píxel
sense_list:
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);


lexentry: pol/pilaster__rzeczownik__1
written_rep: pilaster
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pilastra
sense_list:
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany;


lexentry: pol/pilates__rzeczownik__1
written_rep: pilates
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pilates
sense_list:
(sport, sportowy) system ćwiczeń mający na celu rozciągnięcie i uelastycznienie wszystkich mięśni ciała;


lexentry: pol/pilaw__rzeczownik__1
written_rep: pilaw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pilaf | pilafe
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;


lexentry: pol/pilnik__rzeczownik__1
written_rep: pilnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lima
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;


lexentry: pol/pilot__rzeczownik__1
written_rep: pilot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: piloto
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem


lexentry: pol/pilotować__czasownik__1
written_rep: pilotować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: conduzir
sense_list:
(motoryzacja) jechać na przodzie potencjalnie niebezpiecznych pojazdów, ostrzegając i zabezpieczając innych użytkowników drogi


lexentry: pol/pilotować__czasownik__1
written_rep: pilotować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: pilotar
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przeprowadzać statek wodny przez obszar trudny do żeglugi | prowadzić statek powietrzny


lexentry: pol/pinakiel__rzeczownik__1
written_rep: pinakiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pináculo
sense_list:
(architektura, architektoniczny) mała wieżyczka umieszczona na filarze przypory, często dekorowana elementami roślinnymi (np. w zwieńczeniu – kwiatonem), figurami i innymi ozdobnikami;


lexentry: pol/pingwin__rzeczownik__1
written_rep: pingwin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pinguim | pingüim
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;


lexentry: pol/pingwiny__rzeczownik__1
written_rep: pingwiny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pinguim
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Spheniscidae Bonaparte, rodzina ptaków z rzędu pingwinów (1.1) | (systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sphenisciformes Sharpe, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;


lexentry: pol/pinia__rzeczownik__1
written_rep: pinia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pinheiro manso
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus pinea L., drzewo z rodziny sosnowatych, charakterystyczne dla krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/pionek__rzeczownik__2
written_rep: pionek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: peão
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę


lexentry: pol/piorun__rzeczownik__1
written_rep: piorun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: relâmpago
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;


lexentry: pol/piorunochron__rzeczownik__1
written_rep: piorunochron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: para-raios
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;


lexentry: pol/piosenka__rzeczownik__1
written_rep: piosenka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: canção
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;


lexentry: pol/pipeta__rzeczownik__1
written_rep: pipeta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pipeta
sense_list:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;


lexentry: pol/piracić__czasownik__1
written_rep: piracić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: piratear
sense_list:
(potocznie, potoczny) niezgodnie z prawem kopiować, odtwarzać, lub rozpowszechniać pewne dzieło, utwór, program komputerowy lub inną własność intelektualną


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
written_rep: piractwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pirataria
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku


lexentry: pol/piramida__rzeczownik__1
written_rep: piramida
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pirâmide
sense_list:
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona; | (architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej | (geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;


lexentry: pol/pirat__rzeczownik__1
written_rep: pirat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pirata | corsário
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;


lexentry: pol/pirat_drogowy__rzeczownik__1
written_rep: pirat drogowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbeiro
sense_list:
osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla siebie i innych użytkowników drogi


lexentry: pol/piro-__przedrostek__1
written_rep: piro-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: piro-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą


lexentry: pol/piroksen__rzeczownik__1
written_rep: piroksen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: piroxena | piroxénio
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;


lexentry: pol/piroliza__rzeczownik__1
written_rep: piroliza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pirólise
sense_list:
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;


lexentry: pol/pirotechnika__rzeczownik__1
written_rep: pirotechnika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pirotecnia
sense_list:
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;


lexentry: pol/pirydyna__rzeczownik__1
written_rep: pirydyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: piridina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;


lexentry: pol/pisanka__rzeczownik__1
written_rep: pisanka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: escrita
sense_list:
(termin typograficzny) łaciński krój wzorowany na kaligraficznym piśmie odręcznym, przeważnie pochylony w prawo


lexentry: pol/pisarz__rzeczownik__1
written_rep: pisarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: escritor
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;


lexentry: pol/pisać__czasownik__1
written_rep: pisać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: escrever
sense_list:
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium | tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma | tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę


lexentry: pol/piskorz__rzeczownik__1
written_rep: piskorz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cadozete
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek słodkowodnej ryby (Misgurnus fossilis), o elastycznym, wydłużonym, obłym ciele, należącej do rodziny piskorzowatych (Cobitidae);


lexentry: pol/pismo__rzeczownik__1
written_rep: pismo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: escrita | escritura
sense_list:
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;


lexentry: pol/pismo_klinowe__rzeczownik__1
written_rep: pismo klinowe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cuneiforme
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) starożytny system pisma składający się z kombinacji znaków odciskanych na glinianych tabliczkach za pomocą rylca, powstały ok. IV tysiąclecia p.n.e. w Mezopotamii;


lexentry: pol/pistacja__rzeczownik__1
written_rep: pistacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pistache
sense_list:
(spożywczy) owoc drzewa pistacjowego | (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pistacia L., drzewo z rodziny nanerczowatych;


lexentry: pol/pistacja_właściwa__rzeczownik__1
written_rep: pistacja właściwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pistache
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku pistacja właściwa (1.1) | (systematyka) (botanika, botaniczny) Pistacia vera L., gatunek niewielkich drzew z rodziny nanerczowatych;


lexentry: pol/pistolet_maszynowy__rzeczownik__1
written_rep: pistolet maszynowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: submetralhadora | pistola-metralhadora | metralhadora de mão
sense_list:
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,


lexentry: pol/piszczałka__rzeczownik__1
written_rep: piszczałka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tubo
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część składowa wielu instrumentów muzycznych | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument muzyczny w postaci długiej, wąskiej rurki z otworami z boku


lexentry: pol/piszczałkowy__przymiotnik__1
written_rep: piszczałkowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: barra vertical
sense_list:
składający się z piszczałek, oparty na zasadzie działania piszczałek lub w jakiś inny sposób związany z piszczałkami


lexentry: pol/pita__rzeczownik__1
written_rep: pita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pita
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągły placek chlebowy z mąki pszennej lub jęczmiennej powszechny na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/pitaja__rzeczownik__1
written_rep: pitaja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pitaia
sense_list:
(spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce;


lexentry: pol/pitekantrop__rzeczownik__1
written_rep: pitekantrop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pitecantropo | pitecantropus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus Dubois, hominid z epoki środkowego plejstocenu, potrafiący posługiwać się ogniem;


lexentry: pol/piwonia__rzeczownik__1
written_rep: piwonia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: peónia
sense_list:
(botanika, botaniczny) Paeonia L., rodzaj roślin z rodziny piwoniowatych; | (botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju piwonii (1.1) | kwiat piwonii (1.2)


lexentry: pol/piwotalny__przymiotnik__1
written_rep: piwotalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: crucial
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) nie mający samodzielnej władzy, ale za to wchodzący w koalicje z prawie każdą opcją polityczną; | (rzadki, rzadko używany) obrotowy, osiowy


lexentry: pol/pizza__rzeczownik__1
written_rep: pizza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pizza
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;


lexentry: pol/pióro__rzeczownik__1
written_rep: pióro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pena | pluma
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;


lexentry: pol/pięciolinia__rzeczownik__1
written_rep: pięciolinia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pauta
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;


lexentry: pol/piędź__rzeczownik__1
written_rep: piędź
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: espaço gerado
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);


lexentry: pol/piękno__rzeczownik__1
written_rep: piękno
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beleza
sense_list:
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;


lexentry: pol/piętro__rzeczownik__1
written_rep: piętro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: andar | piso
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej


lexentry: pol/pięćdziesiątkaczwórka__rzeczownik__1
written_rep: pięćdziesiątkaczwórka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cinqüenta e quatro
sense_list:
całość składająca się z pięćdziesięciu czterech części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 54 | nazwa liczby 54


lexentry: pol/pięćdziesiątkadwójka__rzeczownik__1
written_rep: pięćdziesiątkadwójka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cinqüenta e dois
sense_list:
całość składająca się z pięćdziesięciu dwóch części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 52 | nazwa liczby 52


lexentry: pol/pięćdziesiątkadziewiątka__rzeczownik__1
written_rep: pięćdziesiątkadziewiątka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cinquenta e nove
sense_list:
całość składająca się z pięćdziesięciu dziewięciu części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 59 | nazwa liczby 59


lexentry: pol/pięćdziesiątkajedynka__rzeczownik__1
written_rep: pięćdziesiątkajedynka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cinqüenta e um
sense_list:
całość składająca się z pięćdziesięciu jeden części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 51 | nazwa liczby 51


lexentry: pol/pięćdziesiątkapiątka__rzeczownik__1
written_rep: pięćdziesiątkapiątka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cinqüenta e cinco
sense_list:
całość składająca się z pięćdziesięciu pięciu części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 55 | nazwa liczby 55


lexentry: pol/pięćdziesiątkasiódemka__rzeczownik__1
written_rep: pięćdziesiątkasiódemka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cinqüenta e sete
sense_list:
całość składająca się z pięćdziesięciu siedmiu części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 57 | nazwa liczby 57


lexentry: pol/pięćdziesiątkaszóstka__rzeczownik__1
written_rep: pięćdziesiątkaszóstka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cinqüenta e seis
sense_list:
całość składająca się z pięćdziesięciu sześciu części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 56 | nazwa liczby 56


lexentry: pol/pięćdziesiątkatrójka__rzeczownik__1
written_rep: pięćdziesiątkatrójka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cinquenta e três
sense_list:
całość składająca się z pięćdziesięciu trzech części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 53 | nazwa liczby 53


lexentry: pol/pięćdziesiątkaósemka__rzeczownik__1
written_rep: pięćdziesiątkaósemka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cinqüenta e oito
sense_list:
całość składająca się z pięćdziesięciu ośmiu części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 58 | nazwa liczby 58


lexentry: pol/pięściak__rzeczownik__1
written_rep: pięściak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biface
sense_list:
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie przeważnie z krzemienia lub twardej skały mające kształt migdałowaty, sercowaty lub owalny;


lexentry: pol/piła_łańcuchowa__rzeczownik__1
written_rep: piła łańcuchowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: motosserra
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mechaniczne służące do cięcia drewna, wyposażone w obracający się łańcuch z zębami, który tnie materiał


lexentry: pol/piłka__rzeczownik__1
written_rep: piłka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bola
sense_list:
(sport, sportowy) kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy


lexentry: pol/piłka_do_metalu__rzeczownik__1
written_rep: piłka do metalu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: segueta | serra de arco
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów


lexentry: pol/piłka_nożna__rzeczownik__1
written_rep: piłka nożna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: futebol
sense_list:
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłka_ręczna__rzeczownik__1
written_rep: piłka ręczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: andebol
sense_list:
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłkarzyki__rzeczownik__1
written_rep: piłkarzyki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: futebol de mesa | totó | fla-flu
sense_list:
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;


lexentry: pol/piżmowół__rzeczownik__1
written_rep: piżmowół
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boi-almiscarado
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Ovibos moschatus, gatunek ssaka kopytnego występujący na dalekiej północy, w tundrach Ameryki Północnej i Azji;


lexentry: pol/placebo__rzeczownik__1
written_rep: placebo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: placebo
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, które nie mają wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia;


lexentry: pol/placek_ziemniaczany__rzeczownik__1
written_rep: placek ziemniaczany
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: panquecas de batata
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) prosta potrawa przygotowywana ze startych ziemniaków smażonych na tłuszczu;


lexentry: pol/placówka__rzeczownik__1
written_rep: placówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pivô
sense_list:
zakład, instytucja pełniąca rolę przedstawicielstwa handlowego, dyplomatycznego lub innego ośrodka publicznego


lexentry: pol/plafon__rzeczownik__1
written_rep: plafon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tecto
sense_list:
(architektura, architektoniczny) sufit ozdobiony sztukaterią, płaskorzeźbą, freskiem lub malowidłem olejnym; | (sztuka) malowidło na tynku, płótnie lub dekoracja stiukowa zajmujące centralną część sufitu lub sklepienia


lexentry: pol/plagiat__rzeczownik__1
written_rep: plagiat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plágio
sense_list:
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa; | utwór, praca naukowa będąca efektem plagiatu (1.1)


lexentry: pol/plagiator__rzeczownik__1
written_rep: plagiator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plagiador | plagiário
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem


lexentry: pol/plamka_ślepa__rzeczownik__1
written_rep: plamka ślepa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ponto cego
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;


lexentry: pol/planeta__rzeczownik__1
written_rep: planeta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: planeta
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;


lexentry: pol/planetarium__rzeczownik__1
written_rep: planetarium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: planetário
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;


lexentry: pol/planetoida__rzeczownik__1
written_rep: planetoida
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: planetoide
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach – od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające gwiazdę centralną;


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
written_rep: plansza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carta náutica
sense_list:
(książkowy) tablica, arkusz sztywnego papieru z tekstem, rysunkiem, wykresem itp., służące do zobrazowania jakiegoś tematu


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
written_rep: plansza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lousa
sense_list:
(książkowy) karton, deska itp. z zaznaczonymi polami, po których przesuwa się pionki w niektórych grach


lexentry: pol/plantan__rzeczownik__1
written_rep: plantan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banana-da-terra
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana skrobiowa banana, zdatnego do spożywania po obróbce termicznej


lexentry: pol/plask__rzeczownik__1
written_rep: plask
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dar um tapa
sense_list:
(potocznie, potoczny) dźwięk plaskania, który powstaje podczas uderzenia o coś płaskiego lub miękkiego


lexentry: pol/plasować__czasownik__1
written_rep: plasować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: algarismo
sense_list:
(dawniej, dawny) umieszczać kogoś lub coś w określonym miejscu | (sport, sportowy) kierować piłkę w dokładnie określone miejsce | umieszczać na określonym miejscu w klasyfikacji


lexentry: pol/plastyczny__przymiotnik__1
written_rep: plastyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: plástico
sense_list:
mający wyraźnie zarysowane kontury i kształty, sprawiający wrażenie trójwymiarowości | mający związek z twórczością malarza, rzeźbiarza, grafika itp. | określenie ciała stałego, oznaczające łatwość zmiany jego kształtu


lexentry: pol/plastyd__rzeczownik__1
written_rep: plastyd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plastídeo
sense_list:
(botanika, botaniczny) organellum w cytoplazmie większości komórek roślinnych, które pełni podstawowe funkcje metaboliczne;


lexentry: pol/platan__rzeczownik__1
written_rep: platan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plátano
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;


lexentry: pol/platforma__rzeczownik__1
written_rep: platforma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plataforma
sense_list:
płaska pozioma powierzchnia czegoś | (przenośnie, przenośnia) dziedzina wspólnego działania | nadwozie ciężarowe pojazdu, przyczepa lub wagon kolejowy z pomostem ładunkowym bez ścian


lexentry: pol/plazma__rzeczownik__1
written_rep: plazma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plasma
sense_list:
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;


lexentry: pol/plaża__rzeczownik__1
written_rep: plaża
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: praia
sense_list:
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;


lexentry: pol/plebania__rzeczownik__1
written_rep: plebania
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: presbitério
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny


lexentry: pol/plebejski__przymiotnik__1
written_rep: plebejski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: plebeu
sense_list:
związany z polskimi plebejuszami, dotyczący tych plebejuszy | związany z rzymskimi plebejuszami, dotyczący tych plebejuszy


lexentry: pol/plebejusz__rzeczownik__1
written_rep: plebejusz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plebeu
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) człowiek zaliczany do plebsu, grupy społecznej nie posiadającej szlachectwa | (historia, historyczny, historycznie) człowiek zaliczany do plebsu, rzymskiej klasy społecznej


lexentry: pol/plebiscyt__rzeczownik__1
written_rep: plebiscyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plebiscito
sense_list:
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy


lexentry: pol/plecy__rzeczownik__1
written_rep: plecy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: costas
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa; | tylna część ubrania okrywająca plecy (1.1)


lexentry: pol/plemię__rzeczownik__1
written_rep: plemię
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tribo
sense_list:
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;


lexentry: pol/plemnikobójczy__przymiotnik__1
written_rep: plemnikobójczy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: espermicida
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) powodujący uśmiercenie plemników


lexentry: pol/pleonazm__rzeczownik__1
written_rep: pleonazm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pleonasmo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;


lexentry: pol/pleść__czasownik__1
written_rep: pleść
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: tecer
sense_list:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) gadać bzdury | łączyć wzdłuż podłużne materiały (wiklinę, sznurki), przeplatając je ze sobą


lexentry: pol/pleśń__rzeczownik__1
written_rep: pleśń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mofo | bolor
sense_list:
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych;


lexentry: pol/plinta__rzeczownik__1
written_rep: plinta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alaque
sense_list:
(architektura, architektoniczny) mała, kwadratowa lub prostokątna płytka umieszczona pod bazą kolumny oraz na abakusie głowicy kolumny doryckiej


lexentry: pol/pliszka__rzeczownik__1
written_rep: pliszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alvéola
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;


lexentry: pol/plon__rzeczownik__1
written_rep: plon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: colheita
sense_list:
zysk z roślin uprawnych: ziaren, warzyw, owoców | (przenośnie, przenośnia) konsekwencja, wynik, zysk, który jest wynikiem jakiegoś działania


lexentry: pol/plotka__rzeczownik__1
written_rep: plotka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mexerico
sense_list:
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;


lexentry: pol/plurale_tantum__rzeczownik__1
written_rep: plurale tantum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plurale tantum
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;


lexentry: pol/plus__rzeczownik__1
written_rep: plus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mais
sense_list:
(matematyka, matematyczny) znak w postaci krzyżyka oznaczający dodawanie lub wartość powyżej zera | znak przy ocenie szkolnej podwyższający ją


lexentry: pol/pluskwa__rzeczownik__1
written_rep: pluskwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: percevejo
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;


lexentry: pol/pluskwiak__rzeczownik__1
written_rep: pluskwiak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hemíptero
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;


lexentry: pol/pluszcz__rzeczownik__1
written_rep: pluszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: melro-aquático
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Cinclus Borkhausen, rodzaj ptaka z rodziny pluszczy, spotykany w okolicach wartkich strumieni


lexentry: pol/plutokracja__rzeczownik__1
written_rep: plutokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plutocracia
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi


lexentry: pol/plątanina__rzeczownik__1
written_rep: plątanina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: emaranhado
sense_list:
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg


lexentry: pol/po-__przyimek__1
written_rep: po-
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 01
trans_list: pós-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych określający późniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem


lexentry: pol/po__przyimek__1
written_rep: po
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 01
trans_list: depois de
sense_list:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności


lexentry: pol/po_drodze__przysłówek__1
written_rep: po drodze
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: a caminho
sense_list:
o miejscu tak, że bezproblemowe jest dotarcie do określonego miejsca na trasie między dwoma innymi punktami


lexentry: pol/po_prostu__przysłówek__1
written_rep: po prostu
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: simplesmente
sense_list:
bezpośrednio, otwarcie, w sposób prosty, nie komplikując niepotrzebnie | zwyczajnie, w sposób oczywisty, bez uzasadniania


lexentry: pol/pobieda__rzeczownik__1
written_rep: pobieda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vitória
sense_list:
(motoryzacja) samochód radzieckiej marki GAZ M-20 Pobieda popularnej na przełomie lat 40. i 50. XX w.


lexentry: pol/poborowy__rzeczownik__1
written_rep: poborowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: alistado
sense_list:
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej


lexentry: pol/pochodna__rzeczownik__1
written_rep: pochodna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: derivada
sense_list:
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu zmiany wartości funkcji i przyrostu zmiennej niezależnej tej funkcji, gdy przyrost ten dąży do określonej wartości; | (chemia, chemiczny) związek chemiczny pochodzący od innego związku;


lexentry: pol/pochodna_kierunkowa__rzeczownik__1
written_rep: pochodna kierunkowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: derivada direcional
sense_list:
(matematyka, matematyczny) funkcja będąca iloczynem skalarnym gradientu pewnej funkcji wielu zmiennych i pewnego wektora, określająca tempo, z jakim zmienia się wartość tej funkcji w kierunku tego wektora;


lexentry: pol/pochodnia__rzeczownik__1
written_rep: pochodnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tocha
sense_list:
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;


lexentry: pol/pochwalić__czasownik__1
written_rep: pochwalić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: louvar
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uwielbić, uczcić | wyrazić o kimś lub o czymś pozytywną opinię


lexentry: pol/pocisk__rzeczownik__1
written_rep: pocisk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: projétil
sense_list:
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;


lexentry: pol/pocisk_manewrujący__rzeczownik__1
written_rep: pocisk manewrujący
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: míssil de cruzeiro
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego;


lexentry: pol/poczta__rzeczownik__1
written_rep: poczta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: correio
sense_list:
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp. | korespondencja, listy


lexentry: pol/poczta_głosowa__rzeczownik__1
written_rep: poczta głosowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: correio de voz
sense_list:
(telekomunikacja) usługa sieci telefonicznych umożliwiająca dzwoniącemu nagranie wiadomości głosowej, a abonentowi późniejszy jej odbiór;


lexentry: pol/pocztówka__rzeczownik__1
written_rep: pocztówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cartão postal
sense_list:
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;


lexentry: pol/poczucie__rzeczownik__1
written_rep: poczucie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sensação
sense_list:
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś


lexentry: pol/poczucie_winy__rzeczownik__1
written_rep: poczucie winy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sentimento de culpa
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zespół przykrych uczuć w stosunku do siebie, które powstają w wyniku negatywnej oceny własnego postępowania;


lexentry: pol/poczwarka__rzeczownik__1
written_rep: poczwarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pupa
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;


lexentry: pol/poczytalność__rzeczownik__1
written_rep: poczytalność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sanidade
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) możliwość rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem


lexentry: pol/początkujący__przymiotnik__1
written_rep: początkujący
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: principiante
sense_list:
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie


lexentry: pol/podanie__rzeczownik__1
written_rep: podanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: demanda
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) pismo osoby fizycznej lub prawnej (strony) powodujące wszczęcie postępowania administracyjnego lub podatkowego


lexentry: pol/podanie__rzeczownik__1
written_rep: podanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: saga
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść o przeszłości przekazywana w ustnej formie z pokolenia na pokolenie;


lexentry: pol/podatek__rzeczownik__1
written_rep: podatek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: imposto | taxa
sense_list:
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;


lexentry: pol/podatek_od_wartości_dodanej__rzeczownik__1
written_rep: podatek od wartości dodanej
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: IVA
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość


lexentry: pol/podaż__rzeczownik__1
written_rep: podaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abastecimento
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) dostępność, oferta towarów na sprzedaż; (także, też) ilość danego towaru znajdująca się na rynku;


lexentry: pol/podbiał_pospolity__rzeczownik__1
written_rep: podbiał pospolity
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tussilagem
sense_list:
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;


lexentry: pol/podbrzusze__rzeczownik__1
written_rep: podbrzusze
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abdómen
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) u człowieka: część ciała poniżej brzucha | (anatomia, anatomiczny) u zwierząt: spodnia część tułowia


lexentry: pol/podczas__przyimek__1
written_rep: podczas
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 01
trans_list: durante
sense_list:
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności


lexentry: pol/podczaszy__rzeczownik__1
written_rep: podczaszy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: copeira
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) nadworny urzędnik książęcy lub królewski próbujący napoje przed podaniem ich władcy; początkowo pomocnik albo zastępca cześnika;


lexentry: pol/podczerwień__rzeczownik__1
written_rep: podczerwień
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: infravermelho
sense_list:
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;


lexentry: pol/podczerwony__przymiotnik__1
written_rep: podczerwony
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: infravermelho
sense_list:
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi


lexentry: pol/poddasze__rzeczownik__1
written_rep: poddasze
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sótão
sense_list:
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych


lexentry: pol/podejrzany__rzeczownik__1
written_rep: podejrzany
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: suspeito
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty


lexentry: pol/podenco__rzeczownik__1
written_rep: podenco
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: podengo
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) grupa śródziemnomorskich ras psów dawniej wykorzystywanych do polowania na króliki


lexentry: pol/podfolder__rzeczownik__1
written_rep: podfolder
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: subdiretório
sense_list:
(informatyka, informatyczny) folder znajdujący się w innym folderze, położony niżej w strukturze katalogów


lexentry: pol/podjazd__rzeczownik__1
written_rep: podjazd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rampa
sense_list:
element konstrukcyjny lub architektoniczny umożliwiający wtaczanie na wyższy poziom wszelkiego rodzaju wózków i platform na kołach, w szczególności wózków inwalidzkich


lexentry: pol/podkast__rzeczownik__1
written_rep: podkast
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: podcast
sense_list:
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy


lexentry: pol/podkreślać__czasownik__1
written_rep: podkreślać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: sublinhar
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) kłaść w wypowiedzi nacisk na pewien fakt | zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę


lexentry: pol/podkład__rzeczownik__1
written_rep: podkład
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amarrar
sense_list:
(kolejnictwo) element toru szynowego w postaci belki drewnianej, stalowej lub żelbetowej, ułożonej poprzecznie pod szynami


lexentry: pol/podkładka__rzeczownik__1
written_rep: podkładka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anilha
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji


lexentry: pol/podlizywać_się__czasownik__1
written_rep: podlizywać się
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: puxar saco
sense_list:
(potocznie, potoczny) zabiegając o czyjeś względy, pochlebić komuś, kto stoi wyżej w jakiejś hierarchii


lexentry: pol/podmorski__przymiotnik__1
written_rep: podmorski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: submarino
sense_list:
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza


lexentry: pol/podnawka__rzeczownik__1
written_rep: podnawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rémora
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny podnawek (Echeneidae) z aparatem przyssawkowym na grzbiecie, którym przyczepia się do dużych zwierząt morskich lub okrętów;


lexentry: pol/podniecony__przymiotnik__1
written_rep: podniecony
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: com fogo
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) taki, który jest w stanie podniecenia zmysłowego; gotowy do reakcji seksualnej


lexentry: pol/podnosić_do_kwadratu__czasownik__1
written_rep: podnosić do kwadratu
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: elevar ao quadrado
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) sprawiać, że coś jest bardziej nasilone, niż zwykle | (matematyka, matematyczny) mnożyć pewną liczbę przez samą siebie


lexentry: pol/podnóżek__rzeczownik__1
written_rep: podnóżek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apoio para os pés
sense_list:
mebel lub element jakiegoś układu, na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie


lexentry: pol/podobać_się__czasownik__1
written_rep: podobać się
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: agradar
sense_list:
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym


lexentry: pol/podobieństwo__rzeczownik__1
written_rep: podobieństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: semelhança
sense_list:
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami | (matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;


lexentry: pol/podobno__modulant__1
written_rep: podobno
min_sense_num: 01
trans_list: supostamente
sense_list:
wyraz komunikujący, że mówiący dystansuje się od wyrażanego sądu, nie jest pewien co do jego prawdziwości; jak mówią, jak się zdaje


lexentry: pol/pododdział__rzeczownik__1
written_rep: pododdział
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: subdivisão
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) część większej jednostki, nie mająca samodzielności gospodarczej i administracyjnej, która została wyznaczona do jakichś zadań;


lexentry: pol/podoficer__rzeczownik__1
written_rep: podoficer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: suboficial
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień co najmniej kaprala, a niższy niż podporucznika;


lexentry: pol/podologia__rzeczownik__1
written_rep: podologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: podologia
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;


lexentry: pol/podpieracz_ścian__rzeczownik__1
written_rep: podpieracz ścian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: goiveira
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba nie tańcząca na imprezach, nie mająca ochoty na włączanie się do działań grupy


lexentry: pol/podpisanie__rzeczownik__1
written_rep: podpisanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assinatura
sense_list:
(rzeczownik odczasownikowy) od podpisać | nazwa czynności składania podpisu pod dokumentem, zwłaszcza uroczyście i publicznie


lexentry: pol/podprogowy__przymiotnik__1
written_rep: podprogowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: subliminar
sense_list:
znajdujący się pod progiem; mający wartość/ilość/natężenie itp. niższe niż poziom będący lub uznany za granicę czegoś


lexentry: pol/podpuszczka__rzeczownik__1
written_rep: podpuszczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: coalho
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów;


lexentry: pol/podpułkownik__rzeczownik__1
written_rep: podpułkownik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tenente-coronel
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;


lexentry: pol/podrodzina__rzeczownik__1
written_rep: podrodzina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: subfamília
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) subfamilia, takson (grupa taksonomiczna) pośredni pomiędzy rodziną a rodzajem;


lexentry: pol/podrywać__czasownik__1
written_rep: podrywać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: chegar
sense_list:
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić


lexentry: pol/podrząd__rzeczownik__1
written_rep: podrząd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: subordem
sense_list:
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu; grupa powstała z podzielenia rzędu na niższe;


lexentry: pol/podróżniczek__rzeczownik__2
written_rep: podróżniczek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: pisco-de-peito-azul
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;


lexentry: pol/podstawek__rzeczownik__1
written_rep: podstawek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estábulo
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentów smyczkowych podtrzymujący struny na pewnej wysokości i przenoszący jej drgania do pudła rezonansowego


lexentry: pol/podstrunnica__rzeczownik__1
written_rep: podstrunnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: espelho
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w instrumentach strunowych: listwa z twardego drewna, nad którą są umieszczone struny;


lexentry: pol/poduszka_powietrzna__rzeczownik__1
written_rep: poduszka powietrzna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: airbag
sense_list:
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;


lexentry: pol/podwójna_moralność__rzeczownik__1
written_rep: podwójna moralność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dois pesos, duas medidas
sense_list:
postępowanie obłudne, fałszywe; stwarzanie pozorów szlachetności i przestrzegania zasad moralnych przy jednoczesnym, często skrytym, niemoralnym postępowaniu


lexentry: pol/podwójny_podbródek__rzeczownik__1
written_rep: podwójny podbródek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: queixo duplo
sense_list:
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominającą podbródek


lexentry: pol/podzbiór__rzeczownik__1
written_rep: podzbiór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: subconjunto
sense_list:
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru


lexentry: pol/podział__rzeczownik__1
written_rep: podział
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plotone
sense_list:
(biologia, biologiczny) jeden ze sposobów rozmnażania bezpłciowego, w którym komórka macierzysta dzieli się na dwie lub więcej komórek potomnych;


lexentry: pol/podziemie__rzeczownik__1
written_rep: podziemie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: resistência
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) zbrojna lub polityczna organizacja działająca w ukryciu, przeciw urzędującej władzy


lexentry: pol/podłoga__rzeczownik__1
written_rep: podłoga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chão | assoalho
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże


lexentry: pol/podły__przymiotnik__1
written_rep: podły
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: mau
sense_list:
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę | wynikający z czyjejś niegodziwości


lexentry: pol/podświadomość__rzeczownik__1
written_rep: podświadomość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: subconsciência
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;


lexentry: pol/poemat__rzeczownik__1
written_rep: poemat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: poema
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy utwór pisany wierszem opisujący ciąg wątków lub refleksji


lexentry: pol/poezja__rzeczownik__1
written_rep: poezja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: poesia
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką


lexentry: pol/poganin__rzeczownik__1
written_rep: poganin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pagão
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)


lexentry: pol/poganka__rzeczownik__1
written_rep: poganka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pagã
sense_list:
kobieta wyznająca religię inną niż jedna z dużych, monoteistycznych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)


lexentry: pol/pogaństwo__rzeczownik__1
written_rep: pogaństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: paganismo
sense_list:
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych


lexentry: pol/pogrzebacz__rzeczownik__1
written_rep: pogrzebacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atiçador
sense_list:
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku;


lexentry: pol/pogróżka__rzeczownik__1
written_rep: pogróżka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ameaça
sense_list:
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.


lexentry: pol/pogłos__rzeczownik__1
written_rep: pogłos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reverb
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sztuczny efekt stosowany m.in. w muzyce elektronicznej imitujący zachowanie się dźwięku w przestrzeniach zamkniętych


lexentry: pol/pogłębiarka__rzeczownik__1
written_rep: pogłębiarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: draga
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka pływająca przeznaczona do pogłębiania akwenów morskich lub śródlądowych;


lexentry: pol/poimek__rzeczownik__1
written_rep: poimek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: posposição
sense_list:
(gramatyka) nieodmienna część mowy, łącząca się z wyrazem (występująca po nim) i zmieniająca jego sens, występująca m.in. w językach ugrofińskich;


lexentry: pol/poinsecja__rzeczownik__1
written_rep: poinsecja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bico-de-papagaio
sense_list:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Euphorbia pulcherrima, gatunek rośliny krzewiastej z rodziny wilczomleczowatych, hodowanej w celach ozdobnych;


lexentry: pol/pointylizm__rzeczownik__1
written_rep: pointylizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pontilhismo
sense_list:
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;


lexentry: pol/pojeb__rzeczownik__1
written_rep: pojeb
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cabrão
sense_list:
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek działający irracjonalnie, idiotycznie; ktoś „pojebany” lub kogo „pojebało”


lexentry: pol/pojechać__czasownik__1
written_rep: pojechać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: partir
sense_list:
(potocznie, potoczny) o środkach lokomocji, transportu: wyruszyć w drogę w jakimś kierunku; odjechać z miejsca, gdzie się zatrzymał


lexentry: pol/pojedynek__rzeczownik__1
written_rep: pojedynek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: duelo
sense_list:
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów | walka, spór między dwiema stronami


lexentry: pol/pojemnik__rzeczownik__1
written_rep: pojemnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: recipiente
sense_list:
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje


lexentry: pol/pojemność__rzeczownik__1
written_rep: pojemność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: capacidade
sense_list:
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić


lexentry: pol/pokazywać__czasownik__1
written_rep: pokazywać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: mostrar
sense_list:
demonstrować, dawać komuś możliwość nauczenia się poprzez wykonywanie danej czynności | wskazywać w jakimś kierunku


lexentry: pol/poker__rzeczownik__1
written_rep: poker
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pôquer | póquer
sense_list:
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;


lexentry: pol/pokolenie__rzeczownik__1
written_rep: pokolenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: geração
sense_list:
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku | członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci) | grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń


lexentry: pol/pokora__rzeczownik__1
written_rep: pokora
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: humildade
sense_list:
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom


lexentry: pol/pokrewieństwo__rzeczownik__1
written_rep: pokrewieństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: afinidade
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) odczuwane podobieństwo poglądów i charakteru do kogoś | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związek między dwiema tonacjami lub akordami; ;


lexentry: pol/pokrycie__rzeczownik__1
written_rep: pokrycie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cobertura
sense_list:
(informatyka, informatyczny) istnienie testu sprawdzającego dany fragment kodu lub funkcję | posiadanie finansowania


lexentry: pol/pokrywać__czasownik__1
written_rep: pokrywać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: cobrir
sense_list:
nanosić coś na coś | (handel, handlowy) płacić, zapewniać całkowite finansowanie danej części | (zootechnika, zootechniczny) zapładniać


lexentry: pol/pokrzywa__rzeczownik__1
written_rep: pokrzywa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: urtiga
sense_list:
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami | (botanika, botaniczny) Urtica L., rodzaj roślin z rodziny pokrzywowatych;


lexentry: pol/pokrzywa_zwyczajna__rzeczownik__1
written_rep: pokrzywa zwyczajna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: irritar
sense_list:
(botanika, botaniczny) Urtica dioica L., gatunek pospolitej rośliny z rodziny pokrzywowatych, o zdolnościach parzących i wielu właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/pokuta__rzeczownik__1
written_rep: pokuta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: penitência
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy;


lexentry: pol/pokój__rzeczownik__1
written_rep: pokój
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: paz
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę | (przestarzałe, przestarzały) spokój


lexentry: pol/pokładełko__rzeczownik__1
written_rep: pokładełko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ovipositor
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) narząd w postaci cienkiej wydłużonej rureczki, służący do składania jaj, występujący u samic wielu gatunków owadów, pajęczaków i niektórych ryb;


lexentry: pol/pokłon__rzeczownik__1
written_rep: pokłon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reverência
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach; | niskie pochylenie głowy lub całego tułowia na znak oddania czci


lexentry: pol/polaryzacja__rzeczownik__1
written_rep: polaryzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polarização
sense_list:
(fizyka, fizyczny) kierunek ruchu fal lub orientacja elementów układu | (fizyka, fizyczny) podział elementów układu na zbiory o przeciwstawnych właściwościach; | (socjologia, socjologiczny) podział społeczności na grupy o skrajnie przeciwstawnych poglądach


lexentry: pol/polatucha__rzeczownik__1
written_rep: polatucha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: esquilo voador
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Pteromys volans, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, występuje w tajdze od Finlandii po Sachalin i Kamczatkę;


lexentry: pol/polder__rzeczownik__1
written_rep: polder
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pólder
sense_list:
(geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech | (geografia, geograficzny) obszar nadrzeczny będący naturalnym terenem zalewowym


lexentry: pol/pole__rzeczownik__1
written_rep: pole
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: campo
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) część ziemi przeznaczona pod uprawę; | (fizyka, fizyczny) obszar działania sił;


lexentry: pol/pole_karne__rzeczownik__1
written_rep: pole karne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: grande área
sense_list:
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad


lexentry: pol/pole_namiotowe__rzeczownik__1
written_rep: pole namiotowe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: parque de campismo
sense_list:
(turystyka, turystyczny) teren specjalnie przystosowany do biwakowania pod namiotami, dostępny dla turystów;


lexentry: pol/poler__rzeczownik__1
written_rep: poler
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ancoradouro
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pachołek na nabrzeżu lub na pokładzie statku, do którego mocuje się cumy i szpringi;


lexentry: pol/polerować__czasownik__1
written_rep: polerować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: polir
sense_list:
czyścić, nadawać czemuś połysk przez pocieranie | (przenośnie, przenośnia) nanosić poprawki w celu ulepszenia czegoś


lexentry: pol/poliamoria__rzeczownik__1
written_rep: poliamoria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: poliamor
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;


lexentry: pol/polianilina__rzeczownik__1
written_rep: polianilina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polianilina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aromatyczny polimer przewodzący prąd elektryczny;


lexentry: pol/polichóralność__rzeczownik__1
written_rep: polichóralność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estilo policoral
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika komponowania, która polega na dialogowaniu między sobą dwóch lub więcej chórów;


lexentry: pol/policja__rzeczownik__1
written_rep: policja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polícia
sense_list:
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;


lexentry: pol/poliestezja__rzeczownik__1
written_rep: poliestezja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: poliestesia
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzenie wrażliwości na bodźce dotykowe polegające na wielokrotnym odczuciu podrażnienia przez pojedynczy bodziec


lexentry: pol/polifenol__rzeczownik__1
written_rep: polifenol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polifenol
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny zawierający przynajmniej dwie grupy hydroksylowe przyłączone do pierścienia aromatycznego, występujący w roślinach i wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka;


lexentry: pol/polifonia__rzeczownik__1
written_rep: polifonia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polifonia
sense_list:
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;


lexentry: pol/polimer__rzeczownik__1
written_rep: polimer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polímero
sense_list:
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;


lexentry: pol/polimorfizm__rzeczownik__1
written_rep: polimorfizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polimorfismo
sense_list:
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie; | (chemia, chemiczny) zjawisko występowania różnych odmian krystalograficznych tej samej substancji chemicznej; | (informatyka, informatyczny) mechanizmy pozwalające programiście używać wartości, zmiennych i podprogramów na kilka różnych sposobów;


lexentry: pol/poliptyk__rzeczownik__1
written_rep: poliptyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: políptico
sense_list:
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;


lexentry: pol/polis__rzeczownik__1
written_rep: polis
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pólis
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) typ organizacji państwa w starożytnej Grecji, który obejmował ośrodek miejski wraz z przyległymi obszarami;


lexentry: pol/polisyndeton__rzeczownik__1
written_rep: polisyndeton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polissíndeto
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wielu części wypowiedzi tym samym spójnikiem;


lexentry: pol/poliszynel__rzeczownik__1
written_rep: poliszynel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polichinelo
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem;


lexentry: pol/politeista__rzeczownik__1
written_rep: politeista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: politeísta
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów


lexentry: pol/politeistka__rzeczownik__1
written_rep: politeistka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polyteísta
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta wyznająca politeizm, wierząca w wielu bogów


lexentry: pol/politura__rzeczownik__1
written_rep: politura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polimento
sense_list:
spirytusowy roztwór szelaku, używany głównie w meblarstwie, służący do wykańczania powierzchni drewna;


lexentry: pol/polityka__rzeczownik__1
written_rep: polityka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: política
sense_list:
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy; | system odgórnie wprowadzonych zasad


lexentry: pol/polny__przymiotnik__1
written_rep: polny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: apanhar
sense_list:
związany z polem walki, dotyczący pola walki | związany z polem, dotyczący pola, znajdujący się w polu


lexentry: pol/polo__rzeczownik__1
written_rep: polo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pólo
sense_list:
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;


lexentry: pol/polonez__rzeczownik__1
written_rep: polonez
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polonesa
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta na polonezie (1.1);


lexentry: pol/polowanie__rzeczownik__1
written_rep: polowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caça
sense_list:
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny | (przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia


lexentry: pol/pomarańcza_bergamota__rzeczownik__1
written_rep: pomarańcza bergamota
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bergamota
sense_list:
(botanika, botaniczny) Citrus bergamia, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, uprawianej głównie we Włoszech;


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__1
written_rep: pomarańczowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: laranja
sense_list:
(botanika, botaniczny) dotyczący krzewu lub drzewa pomarańczy, związany z krzewem lub drzewem pomarańczy


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__2
written_rep: pomarańczowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: laranja | alaranjado
sense_list:
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;


lexentry: pol/pomidor_zwyczajny__rzeczownik__1
written_rep: pomidor zwyczajny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tomate
sense_list:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Solanum lycopersicum L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych, uprawiany dla owoców;


lexentry: pol/pomidorowa__rzeczownik__1
written_rep: pomidorowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sopa de tomate
sense_list:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa, której głównym składnikiem są pomidory; często podawana z makaronem, ryżem, kluskami lub w postaci kremu;


lexentry: pol/pomidorowy__przymiotnik__1
written_rep: pomidorowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: tomate
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów


lexentry: pol/pomniejszać__czasownik__1
written_rep: pomniejszać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: diminuir
sense_list:
czynić coś mniejszym w rozmiarach, liczbie, natężeniu | czynić mniej znaczącym; uznawać za mniej wartościowego


lexentry: pol/pomnik_przyrody__rzeczownik__1
written_rep: pomnik przyrody
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: monumento natural
sense_list:
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;


lexentry: pol/pomoc_społeczna__rzeczownik__1
written_rep: pomoc społeczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: segurança social
sense_list:
instytucja odpowiadająca za pomoc osobom i rodzinom w radzeniu sobie w trudnych sytuacjach życiowych


lexentry: pol/pomocnictwo__rzeczownik__1
written_rep: pomocnictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cúmplice
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umyślne przestępstwo lub wykroczenie polegające na ułatwieniu innej osobie popełnienia czynu zabronionego;


lexentry: pol/pomologia__rzeczownik__1
written_rep: pomologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pomologia
sense_list:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) dział sadownictwa, nauka o właściwościach drzew i krzewów owocowych;


lexentry: pol/pomorski__przymiotnik__1
written_rep: pomorski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: pomerano
sense_list:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Pomorza; pochodzący z Pomorza;


lexentry: pol/pompa__rzeczownik__1
written_rep: pompa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bomba
sense_list:
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu; | (ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość


lexentry: pol/pompa_ciepła__rzeczownik__1
written_rep: pompa ciepła
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bomba de calor
sense_list:
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej;


lexentry: pol/pompka__rzeczownik__1
written_rep: pompka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apoio
sense_list:
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uginaniu i prostowaniu ramion, wykonywane z dłońmi i palcami stóp opartymi o podłogę;


lexentry: pol/pompon__rzeczownik__1
written_rep: pompon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pompom
sense_list:
przyszywana ozdoba z włóczki w formie puszystej kulki; | duża puszysta ozdoba do machania dla czirliderki


lexentry: pol/pomysłowość__rzeczownik__1
written_rep: pomysłowość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: engenhosidade
sense_list:
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej


lexentry: pol/pomyśleć__czasownik__1
written_rep: pomyśleć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: pensar
sense_list:
myśleć przez jakiś czas, zastanawiając się nad czymś | wziąć coś pod uwagę, zadbać o coś, zająć się czymś | zdać sobie sprawę z czegoś, uświadomić sobie coś


lexentry: pol/poncz__rzeczownik__1
written_rep: poncz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ponche
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników;


lexentry: pol/ponczo__rzeczownik__1
written_rep: ponczo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: poncho
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) wierzchnie okrycie z czworobocznego kawałka tkaniny z wyciętym pośrodku otworem na głowę, pierwotnie noszone przez Indian w Ameryce Łacińskiej;


lexentry: pol/pond__rzeczownik__1
written_rep: pond
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: açude
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) jednostka siły odpowiadająca jednemu gramowi


lexentry: pol/ponton__rzeczownik__1
written_rep: ponton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barca
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) szczelna konstrukcja utrzymująca się na wodzie; | (technologia, technika, techniczny) zatapialny zbiornik służący np. do wydobywania wraków;


lexentry: pol/pontyfik__rzeczownik__1
written_rep: pontyfik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pontífice
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) papież lub inny wyższy duchowny | (starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnym Rzymie, który należał do kolegium czuwającego nad formalną stroną kultu religijnego;


lexentry: pol/pop__rzeczownik__1
written_rep: pop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sacerdote
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan Cerkwi prawosławnej lub greckokatolickiej;


lexentry: pol/pop__rzeczownik__2
written_rep: pop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: pop
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej, rytmiczna i melodyjna, wykorzystująca zwykle instrumenty elektroniczne


lexentry: pol/poporodowy__przymiotnik__1
written_rep: poporodowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: pós-natal
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie


lexentry: pol/poprawiać__czasownik__1
written_rep: poprawiać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: melhorar
sense_list:
czynić coś lepszym, doskonalszym | powtarzać wykonanie jakiejś czynności w celu uzyskania lepszych wyników


lexentry: pol/poprawka__rzeczownik__1
written_rep: poprawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: emenda
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego


lexentry: pol/poprawność_polityczna__rzeczownik__1
written_rep: poprawność polityczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: correção política
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;


lexentry: pol/poprawny__przymiotnik__1
written_rep: poprawny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: correto
sense_list:
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę


lexentry: pol/poprawny_politycznie__przymiotnik__1
written_rep: poprawny politycznie
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: politicamente correta
sense_list:
unikający wyrażeń oraz postępowania mogących być postrzeżonymi jako godzące w jakąś grupę ludzi, zwłaszcza marginalizowaną społecznie


lexentry: pol/poprzeczka__rzeczownik__1
written_rep: poprzeczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barra
sense_list:
(sport, sportowy) belka układana na stojakach do skoków wzwyż i skoków o tyczce | (sport, sportowy) poprzeczna belka łącząca górne końce pionowych słupków bramki | belka albo listwa umocowana w poprzek czegoś


lexentry: pol/poprzez__przyimek__1
written_rep: poprzez
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 01
trans_list: a
sense_list:
…dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś


lexentry: pol/poprzysiąc__czasownik__1
written_rep: poprzysiąc
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: bodo
sense_list:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) solennie postanowić lub obiecać | (książkowy) postanowić pod przysięgą


lexentry: pol/populacja__rzeczownik__1
written_rep: populacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: população
sense_list:
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka ekologiczna oznaczająca wszystkie osobniki danego gatunku żyjące na danym terenie w tym samym czasie | (socjologia, socjologiczny) ogół ludzi żyjących w tym samym czasie na danym terenie | (statystyka, statystyczny) zbiór jednostek na temat których wyciągane są wnioski poprzez analizę próby statystycznej


lexentry: pol/populizm__rzeczownik__1
written_rep: populizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: populismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;


lexentry: pol/popychadło__rzeczownik__1
written_rep: popychadło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bobo
sense_list:
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) osoba wykorzystywana w społeczności lub miejscu pracy


lexentry: pol/popyt__rzeczownik__1
written_rep: popyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: demanda
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie


lexentry: pol/popęd__rzeczownik__1
written_rep: popęd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: deixar
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) wewnętrzny mechanizm motywacyjny, uwarunkowany biologicznie, służący zaspokajaniu podstawowych potrzeb i przetrwaniu organizmu


lexentry: pol/por__rzeczownik__1
written_rep: por
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alho-porro | alho-poró
sense_list:
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;


lexentry: pol/pora_deszczowa__rzeczownik__1
written_rep: pora deszczowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estação chuvosa | estação das chuvas
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo dużymi opadami atmosferycznymi;


lexentry: pol/pora_roku__rzeczownik__1
written_rep: pora roku
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estação
sense_list:
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;


lexentry: pol/pora_sucha__rzeczownik__1
written_rep: pora sucha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estio
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi;


lexentry: pol/porażenie_prądem_elektrycznym__rzeczownik__1
written_rep: porażenie prądem elektrycznym
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: eletrocussão
sense_list:
(medycyna, medyczny) (elektryczność) nagły przepływ prądu elektrycznego przez ciało żywego organizmu;


lexentry: pol/pornochanchada__rzeczownik__1
written_rep: pornochanchada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pornochanchada
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek brazylijskich filmów niskobudżetowych popularnych w latach 60. i 70. łączących ze sobą erotykę i komedię, często z podtekstem społeczno-politycznym


lexentry: pol/pornokracja__rzeczownik__1
written_rep: pornokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pornocracia
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;


lexentry: pol/pornozemsta__rzeczownik__1
written_rep: pornozemsta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pornografia de vingança
sense_list:
rozpowszechniane intymnych zdjęć lub filmów bez zgody osoby, którą przedstawiają, zwykle, aby ukarać ją za nieudany związek


lexentry: pol/poronienie__rzeczownik__1
written_rep: poronienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aborto espontâneo | aborto
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;


lexentry: pol/porost__rzeczownik__1
written_rep: porost
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: líquen
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;


lexentry: pol/port__rzeczownik__1
written_rep: port
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: porto
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;


lexentry: pol/portable__przymiotnik__1
written_rep: portable
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: portátil
sense_list:
(informatyka, informatyczny) o programie: przeznaczony dla przenośnych pamięci masowych, nie wymagający instalowania


lexentry: pol/portal__rzeczownik__1
written_rep: portal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: portal
sense_list:
(architektura, architektoniczny) ozdobne obramowanie otworu drzwiowego; | (informatyka, informatyczny) rozbudowany internetowy serwis informacyjny – ogólny lub poświęcony wąskiej tematyce; | (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (fantasy) (ezoteryka) bezpośrednie przejście do innego świata, rzeczywistości, wymiaru lub miejsca


lexentry: pol/porte-fenêtre__rzeczownik__1
written_rep: porte-fenêtre
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: janela à francesa
sense_list:
(architektura, architektoniczny) wysokie okno (od poziomu podłogi), zabezpieczone od zewnątrz balustradą;


lexentry: pol/porter__rzeczownik__1
written_rep: porter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: porteiro
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) styl piwa charakteryzujący się ciemną barwą i wysoką zawartością ekstraktu oraz alkoholu;


lexentry: pol/portfel__rzeczownik__1
written_rep: portfel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carteira
sense_list:
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)


lexentry: pol/portfel__rzeczownik__1
written_rep: portfel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: portfólio
sense_list:
(finanse, finansowy) ogół papierów wartościowych i innych aktywów posiadanych przez daną osobę fizyczną lub prawną


lexentry: pol/portret__rzeczownik__1
written_rep: portret
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: retrato
sense_list:
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób | (przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)


lexentry: pol/portret_pamięciowy__rzeczownik__1
written_rep: portret pamięciowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: retrato falado | retrato-robô
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;


lexentry: pol/portugalski__przymiotnik__1
written_rep: portugalski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: português
sense_list:
odnoszący się do państwa Portugalia lub Portugalczyków, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią lub Portugalczykami


lexentry: pol/portugalskojęzyczny__przymiotnik__1
written_rep: portugalskojęzyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: lusófono
sense_list:
posługujący się językiem portugalskim | taki, którego mieszkańcy posługują się językiem portugalskim


lexentry: pol/portugał__rzeczownik__1
written_rep: portugał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: português
sense_list:
(dawniej, dawny) (numizmatyka, numizmatyczny) potoczna nazwa złotej monety wielodukatowej, używanej w handlu europejskim w XVI-XVII wieku, bitej na wzór monet portugalskich także w Polsce;


lexentry: pol/portulaka_pospolita__rzeczownik__1
written_rep: portulaka pospolita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beldroega | beldroega comum | onze-horas
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;


lexentry: pol/poruszać_się_jak_słoń_w_składzie_porcelany__czasownik__1
written_rep: poruszać się jak słoń w składzie porcelany
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: comportar-se como un elefante numa loja de cristais
sense_list:
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy


lexentry: pol/porwanie__rzeczownik__1
written_rep: porwanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sequestro
sense_list:
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)


lexentry: pol/porywacz__rzeczownik__1
written_rep: porywacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sequestrador
sense_list:
człowiek, który uprowadził środek transportu z pasażerami | człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś


lexentry: pol/porzeczka__rzeczownik__1
written_rep: porzeczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: groselha
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych; | (spożywczy) owoc porzeczki (1.1)


lexentry: pol/porządek_dziobania__rzeczownik__1
written_rep: porządek dziobania
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hierarquia social
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (socjologia, socjologiczny) hierarchia społeczna w określonej grupie, która określa prawdopodobieństwo doświadczenia agresji ze strony członków grupy;


lexentry: pol/poród__rzeczownik__1
written_rep: poród
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: parto
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;


lexentry: pol/porównanie__rzeczownik__1
written_rep: porównanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: comparação
sense_list:
(rzeczownik odczasownikowy) od porównać | konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;


lexentry: pol/pospolity__przymiotnik__1
written_rep: pospolity
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: comum
sense_list:
jeden z wielu, zwyczajny | wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany


lexentry: pol/post-__przedrostek__1
written_rep: post-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: pós-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający występowanie po czymś lub bycie późniejszą formą czegoś


lexentry: pol/post__rzeczownik__1
written_rep: post
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: jejum
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek; | czas obowiązywania postu (1.1)


lexentry: pol/post_scriptum__rzeczownik__1
written_rep: post scriptum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pós-escrito
sense_list:
zakończenie listu z uwagami na inny temat lub luźno związanymi z samą treścią listu, oddzielone wyraźnie od głównej części;


lexentry: pol/postanowienie__rzeczownik__1
written_rep: postanowienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aprovisionar
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie proceduralne wydawane przez sądy lub organy administracji, które nie rozstrzyga sprawy co do istoty;


lexentry: pol/postawić__czasownik__1
written_rep: postawić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: agachamento
sense_list:
podnieść do góry, przywrócić lub nadać komuś lub czemuś postawę stojącą | sformułować coś, wystąpić z czymś


lexentry: pol/postać__rzeczownik__1
written_rep: postać
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: forma
sense_list:
(matematyka, matematyczny) sposób zapisu jakiegoś wyrażenia, funkcji lub liczby, spełniający zadane warunki | zewnętrzna forma, kształt czegoś


lexentry: pol/postmodernizm__rzeczownik__1
written_rep: postmodernizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pós-modernismo
sense_list:
(sztuka) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) XX-wieczny ruch artystyczny, kulturowy i filozoficzny odrzucający modernistyczny sposób myślenia;


lexentry: pol/postprodukcja__rzeczownik__1
written_rep: postprodukcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pós-produção
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.


lexentry: pol/postrach__rzeczownik__1
written_rep: postrach
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ansiedade
sense_list:
stan ogarniającego strachu, wzbudzanego przez kontakt z czymś lub kimś nieprzyjemnym lub niosącym zagrożenie


lexentry: pol/postulat__rzeczownik__1
written_rep: postulat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: postulado
sense_list:
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu;


lexentry: pol/postępowanie__rzeczownik__1
written_rep: postępowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: processo
sense_list:
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy)


lexentry: pol/posunięcie__rzeczownik__1
written_rep: posunięcie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: jogada
sense_list:
(szachy, pojęcie szachowe) ruch bierką, pionem, figurą w szachach, warcabach i innych grach planszowych


lexentry: pol/posłaniec__rzeczownik__1
written_rep: posłaniec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mensageiro
sense_list:
(książkowy) albo (podniośle) osoba posłana przez kogoś w celu przekazania wiadomości albo wykonania jakiejś misji


lexentry: pol/posługa__rzeczownik__1
written_rep: posługa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: conjunto
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) wykonanie jakiejś czynności w służbie dla kogoś, okazanie pomocy, obsłużenie kogoś


lexentry: pol/posługa__rzeczownik__1
written_rep: posługa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gabinete
sense_list:
(kościelny) w Kościele urząd powierzany wiernemu świeckiemu dla wypełnienia określonych zadań, przede wszystkim podczas liturgii lub w związku z nią;


lexentry: pol/posługacz__rzeczownik__1
written_rep: posługacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: entregador
sense_list:
mężczyzna, którego zadaniem jest wykonywanie cięższych prace pomocniczych, (na przykład) w szpitalu lub pensjonacie


lexentry: pol/potamologia__rzeczownik__1
written_rep: potamologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: potamologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o rzekach, strumieniach i potokach;


lexentry: pol/potencjał__rzeczownik__1
written_rep: potencjał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: potencial
sense_list:
tkwiący w kimś lub czymś zasób możliwości | (fizyka, fizyczny) miara energii potrzebnej do przeniesienia jednostkowego ładunku (np. ładunku elektrycznego lub masy) z nieskończoności do danego punktu


lexentry: pol/potencjometr__rzeczownik__1
written_rep: potencjometr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: potenciômetro
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika;


lexentry: pol/potoczny__przymiotnik__1
written_rep: potoczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: coloquial
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;


lexentry: pol/potok__rzeczownik__1
written_rep: potok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: corrente de água
sense_list:
(informatyka, informatyczny) sposób połączenia procesów, tak że wyjście jednego jest wejściem drugiego;


lexentry: pol/potok__rzeczownik__1
written_rep: potok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: riacho
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;


lexentry: pol/potop__rzeczownik__1
written_rep: potop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dilúvio
sense_list:
(hydrologia, hydrologiczny) powódź powstała na rozległych terenach | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6–8), jako kara zesłana przez Boga; | (przenośnie, przenośnia) duże ilości czegoś


lexentry: pol/potop_szwedzki__rzeczownik__1
written_rep: potop szwedzki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dilúvio
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) najazd Szwecji na Polskę w 1655 roku w czasie II wojny północnej


lexentry: pol/potpourri__rzeczownik__1
written_rep: potpourri
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pot-pourri
sense_list:
kompozycja zapachowa z suchych i aromatycznych kwiatów, nasion, liści umieszczana w specjalnym ażurowym pojemniczku


lexentry: pol/potrzask__rzeczownik__1
written_rep: potrzask
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: armadilha
sense_list:
(łowiectwo, łowiecki) rodzaj pułapki kłusowniczej na zwierzęta w formie ostrych i silnych szczęk zatrzaskujących się po nadepnięciu; | (książkowy) (przenośnie, przenośnia) być w sytuacji bez wyjścia


lexentry: pol/potykać__czasownik__2
written_rep: potykać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: cometer um erro
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) popełniać błąd, postępować niesłusznie | zaczepiać o coś nogą i tracić równowagę lub przewracać się


lexentry: pol/potylica__rzeczownik__1
written_rep: potylica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: nuca
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;


lexentry: pol/poważny__przymiotnik__1
written_rep: poważny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: sério
sense_list:
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem | o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą | mający uznanie u innych osób | odpowiedzialny, godny zaufania


lexentry: pol/powierzać__czasownik__1
written_rep: powierzać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: confiar
sense_list:
wyznawać komuś coś w zaufaniu | zlecać komu sprawowanie określonej funkcji lub zrobienie czegoś | poddawać czyjejś opiece


lexentry: pol/powierzchnia__rzeczownik__1
written_rep: powierzchnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: superfície
sense_list:
zewnętrzna strona | wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy | określony obszar, o ograniczonych rozmiarach


lexentry: pol/powietrze__rzeczownik__1
written_rep: powietrze
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ar
sense_list:
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi; | w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią


lexentry: pol/powieść__rzeczownik__1
written_rep: powieść
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: romance
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;


lexentry: pol/powikłanie__rzeczownik__1
written_rep: powikłanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: complicação
sense_list:
(medycyna, medyczny) schorzenie stanowiące następstwo jakiejś innej choroby, operacji lub sytuacji wymagającej interwencji medycznej


lexentry: pol/powinien__czasownikmodalny__1
written_rep: powinien
part_of_speech: modal
min_sense_num: 01
trans_list: dever
sense_list:
wyrażający coś, co warto, żeby podmiot zrobił | musieć | wyrażający coś, czego mówiący spodziewa się po podmiocie


lexentry: pol/powiązany__przymiotnik__1
written_rep: powiązany
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: aparentado
sense_list:
mający związek z czymś; zależny od czegoś | mający związek z kimś; będący w kontakcie z kimś; zależny od kogoś


lexentry: pol/powiększać__czasownik__1
written_rep: powiększać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: ampliar
sense_list:
powodować, że obraz czegoś staje się większy pod względem rozmiarów | powodować, że coś staje się większe pod względem rozmiarów, ilości


lexentry: pol/powiększenie__rzeczownik__1
written_rep: powiększenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ampliação
sense_list:
(fotografia) (optyka, optyczny) (rzeczownik odczasownikowy) od powiększyć | (rzeczownik odczasownikowy) od powiększyć


lexentry: pol/powodzić__czasownik__2
written_rep: powodzić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: prosperar
sense_list:
w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością


lexentry: pol/powolny__przymiotnik__1
written_rep: powolny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: lento
sense_list:
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli | ociężały w ruchach, mało ruchliwy, denerwująco wolny


lexentry: pol/powstanie__rzeczownik__1
written_rep: powstanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: levante | insurreição
sense_list:
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;


lexentry: pol/powstanie_warszawskie__rzeczownik__1
written_rep: powstanie warszawskie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Revolta de Varsóvia
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach od 1 sierpnia 1944 roku;


lexentry: pol/powtórka__rzeczownik__1
written_rep: powtórka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: revisão
sense_list:
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) przypomnienie sobie materiału edukacyjnego już przerobionego


lexentry: pol/powód__rzeczownik__2
written_rep: powód
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: acusação
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych;


lexentry: pol/powództwo__rzeczownik__1
written_rep: powództwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: armadura
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wniosek wniesiony do sądu o rozpoczęcie postępowania w jakiejś sprawie; wniesienie sprawy do sądu


lexentry: pol/powódź_błyskawiczna__rzeczownik__1
written_rep: powódź błyskawiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: enchente relâmpago
sense_list:
(hydrologia, hydrologiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powódź, która powstaje gdy woda z nawalnych opadów gromadzi się tak szybko, że ziemia nie jest w stanie jej wchłonąć;


lexentry: pol/powój__rzeczownik__1
written_rep: powój
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: convólvulo
sense_list:
(botanika, botaniczny) Convolvulus, liczący około 250 gatunków rodzaj roślin z rodziny powojowatych;


lexentry: pol/poza__rzeczownik__1
written_rep: poza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atitude
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) stanowisko lub zachowanie w danej sytuacji, zwykle mające na celu demonstracyjne okazanie niechęci lub niezadowolenia


lexentry: pol/pozamałżeński__przymiotnik__1
written_rep: pozamałżeński
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: extraconjugal
sense_list:
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania


lexentry: pol/pozbawienie_wolności__rzeczownik__1
written_rep: pozbawienie wolności
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aprisionamento
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na zamknięciu skazanego w zakładzie karnym


lexentry: pol/pozew__rzeczownik__1
written_rep: pozew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: afirmação
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa;


lexentry: pol/poziom__rzeczownik__1
written_rep: poziom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: nível
sense_list:
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny | stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy | stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju | etap gry komputerowej


lexentry: pol/poziomka__rzeczownik__1
written_rep: poziomka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: morango silvestre
sense_list:
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;


lexentry: pol/poziomka_pospolita__rzeczownik__1
written_rep: poziomka pospolita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: morango silvestre
sense_list:
(botanika, botaniczny) Fragaria vesca L., gatunek rośliny z rodziny różowatych, uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce;


lexentry: pol/pozwany__rzeczownik__1
written_rep: pozwany
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: demandado
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której wniesiono pozew lub wytoczono powództwo


lexentry: pol/pozycja__rzeczownik__1
written_rep: pozycja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: posição
sense_list:
konkretne ułożenie ludzkiego ciała | położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów | (ekonomia, ekonomiczny) stanowisko kupującego/sprzedającego wobec przewidywanego przez niego przyszłego kursu instrumentu pochodnego wyrażone przez kupno bądź sprzedaż nieposiadanych kontraktów terminowych | (sport, sportowy) miejsce zawodnika | miejsce w jakimś spisie | o urządzeniu: odpowiednie ustawienie działania, tryb działania | ranga kogoś w stosunku do innych osób w grupie


lexentry: pol/pozycja_misjonarska__rzeczownik__1
written_rep: pozycja misjonarska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: posição de missionário
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;


lexentry: pol/pozytyw__rzeczownik__1
written_rep: pozytyw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: positivo
sense_list:
(fotografia) otrzymywany z negatywu obraz fotograficzny, na którym rozkład ciemnych i jasnych miejsc oraz barw jest taki jak fotografowanego obiektu


lexentry: pol/pozytywizm__rzeczownik__1
written_rep: pozytywizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: positivismo
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny powstały we Francji w XIX wieku, rozumiejący naukę jako badanie faktów, a odrzucający wszelką metafizykę z myślenia naukowego | (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) prąd umysłowy, literacki i społeczny w Polsce w latach 1863–1890, krytykujący romantyzm, propagujący zdobycze nauki i kult pracy


lexentry: pol/pozytywka__rzeczownik__1
written_rep: pozytywka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caixa de música
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pudełko lub skrzynka z nakręcanym, mechanicznym instrumentem muzycznym odtwarzającym dźwięki dzięki wypustkom na obrotowym elemencie szarpiącym o zęby metalowego grzebienia;


lexentry: pol/połamania_nóg__wykrzyknik__1
written_rep: połamania nóg
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: dê o seu melhor!
sense_list:
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę


lexentry: pol/położnik__rzeczownik__1
written_rep: położnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: obstetra
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu


lexentry: pol/południowowietnamski__przymiotnik__1
written_rep: południowowietnamski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: sulvietnamito
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Południowym, dotyczący Wietnamu Południowego ((oficjalnie) Republika Wietnamu)


lexentry: pol/połączenie__rzeczownik__1
written_rep: połączenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: conexão
sense_list:
łączność pomiędzy jakimiś miejscami utrzymywana za pomocą publicznych środków lokomocji | zestawienie przedmiotów, pojęć lub zjawisk w pewną całość


lexentry: pol/pośladek__rzeczownik__1
written_rep: pośladek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: nádega
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;


lexentry: pol/pośrednictwo__rzeczownik__1
written_rep: pośrednictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: intermediação
sense_list:
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron


lexentry: pol/poświęcać__czasownik__1
written_rep: poświęcać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: inaugurar
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonywać poświęcenia; pokropić coś wodą święconą


lexentry: pol/poświęcać__czasownik__2
written_rep: poświęcać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: consagrar
sense_list:
rezygnować z czegoś dla czyjegoś dobra, dla jakiejś sprawy, dla kogoś | zajmować się czymś, zwłaszcza zawodowo, oddawać swój czas jakiemuś celowi


lexentry: pol/poświęcenie__rzeczownik__1
written_rep: poświęcenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dedicatória
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonanie obrzędu święcenia poprzez pokropienie czegoś wodą święconą i wypowiedzenie odpowiednich formuł religijnych


lexentry: pol/poświęcenie__rzeczownik__1
written_rep: poświęcenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sacrificar
sense_list:
(książkowy) pełen bohaterstwa czyn; ofiara | (szachy, pojęcie szachowe) celowe posunięcie, którego konsekwencją jest utrata bierki w celu uzyskania innych korzyści, np. inicjatywy, forsownego wariantu wiodącego do mata itd.


lexentry: pol/pożyczka__rzeczownik__1
written_rep: pożyczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: empréstimo
sense_list:
danie albo wzięcie na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;


lexentry: pol/praca__rzeczownik__1
written_rep: praca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: trabalho | emprego
sense_list:
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr; | (fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;


lexentry: pol/pracobiorca__rzeczownik__1
written_rep: pracobiorca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assalariado
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna, którawykonuje pracę na rzecz pracodawcy w oparciu o umowę o pracę i otrzymuje za to wynagrodzenie


lexentry: pol/pracowity__przymiotnik__1
written_rep: pracowity
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: diligente
sense_list:
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością


lexentry: pol/pracownia__rzeczownik__1
written_rep: pracownia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: laboratório
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) (studencki) odpowiednio urządzone pomieszczenie do prowadzenia badań i doświadczeń naukowych


lexentry: pol/pragmatyczny__przymiotnik__1
written_rep: pragmatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: pragmático
sense_list:
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść


lexentry: pol/pragmatyzm__rzeczownik__1
written_rep: pragmatyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pragmatismo
sense_list:
postawa polegająca na faktycznej ocenie możliwości i podejmowaniu takich działań, które gwarantują skuteczność


lexentry: pol/pragnienie__rzeczownik__1
written_rep: pragnienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sede
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;


lexentry: pol/praindoeuropejski__przymiotnik__1
written_rep: praindoeuropejski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: protoindo-europeu
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej


lexentry: pol/praktyka__rzeczownik__1
written_rep: praktyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prática
sense_list:
świadoma i celowa działalność ludzka | doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej | okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie | wykonywanie zawodu


lexentry: pol/pranie__rzeczownik__1
written_rep: pranie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lavanderia
sense_list:
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych | czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.;


lexentry: pol/pranie_pieniędzy__rzeczownik__1
written_rep: pranie pieniędzy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lavagem de dinheiro
sense_list:
(kryminologia, kryminologiczny) działania zmierzające do wprowadzenia do legalnego obrotu pieniędzy z nielegalnych źródeł;


lexentry: pol/praojciec__rzeczownik__1
written_rep: praojciec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antepassado
sense_list:
pierwszy mężczyzna, który zapoczątkował ludzkość, dany naród lub ród; mężczyzna, którego są one potomstwem


lexentry: pol/prasa__rzeczownik__1
written_rep: prasa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: imprensa | prensa
sense_list:
(publikatory) ogół czasopism | (technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;


lexentry: pol/prawa_człowieka__rzeczownik__1
written_rep: prawa człowieka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: direitos humanos
sense_list:
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;


lexentry: pol/prawa_zwierząt__rzeczownik__1
written_rep: prawa zwierząt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: direitos dos animais | direitos animais
sense_list:
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;


lexentry: pol/prawdopodobieństwo__rzeczownik__1
written_rep: prawdopodobieństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: probabilidade
sense_list:
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1); | szansa, że coś się wydarzy


lexentry: pol/prawdziwych_przyjaciół_poznaje_się_w_biedzie__przysłowie__1
written_rep: prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie
part_of_speech: proverb
min_sense_num: 01
trans_list: amigo na necessidade é amigo de verdade
sense_list:
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem


lexentry: pol/prawdę_mówiąc__fraza_partykułowa_wzmacniająca__1
written_rep: prawdę mówiąc
min_sense_num: 01
trans_list: para ser honesta
sense_list:
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę)


lexentry: pol/prawica__rzeczownik__1
written_rep: prawica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: direita
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej; | (przestarzałe, przestarzały) (książkowy) prawa dłoń, prawa ręka


lexentry: pol/prawicowiec__rzeczownik__1
written_rep: prawicowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: direitista
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik prawicy, człowiek o poglądach prawicowych/konserwatywnych


lexentry: pol/prawicowy__przymiotnik__1
written_rep: prawicowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: de direita
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy


lexentry: pol/prawidłowy__przymiotnik__1
written_rep: prawidłowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: correto
sense_list:
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą) | zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami | dobrze uformowany, foremny | słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)


lexentry: pol/prawo__rzeczownik__1
written_rep: prawo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: direito
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem; | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś; | w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis, norma prawna


lexentry: pol/prawo_autorskie__rzeczownik__1
written_rep: prawo autorskie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: direito autoral
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa, która chroni twórców i ich oryginalne utwory przed nieuprawnionym wykorzystaniem;


lexentry: pol/prawo_jazdy__rzeczownik__1
written_rep: prawo jazdy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carta de condução | carta de motorista
sense_list:
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;


lexentry: pol/prawo_karne__rzeczownik__1
written_rep: prawo karne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: direito penal
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne;


lexentry: pol/prawo_międzynarodowe__rzeczownik__1
written_rep: prawo międzynarodowe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: direito internacional
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;


lexentry: pol/prawo_publiczne__rzeczownik__1
written_rep: prawo publiczne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: direito público
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;


lexentry: pol/prawo_zwyczajowe__rzeczownik__1
written_rep: prawo zwyczajowe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: direito consuetudinário
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące;


lexentry: pol/praworządny__przymiotnik__1
written_rep: praworządny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: cumpridor da lei
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępujący lub rządzony zgodnie z prawem; (także, też) świadczący o zgodności z zasadami prawa


lexentry: pol/prawosławie__rzeczownik__1
written_rep: prawosławie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ortodoxa
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);


lexentry: pol/prawosławny__przymiotnik__1
written_rep: prawosławny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: ortodoxo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia


lexentry: pol/prawoznawstwo__rzeczownik__1
written_rep: prawoznawstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: jurisprudência
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół wiedzy o prawie


lexentry: pol/prawoślaz_lekarski__rzeczownik__1
written_rep: prawoślaz lekarski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alteia
sense_list:
(botanika, botaniczny) Althaea officinalis L., gatunek rośliny zielnej należący do rodziny ślazowatych;


lexentry: pol/prawybory__rzeczownik__1
written_rep: prawybory
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: eleição primária
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu


lexentry: pol/praxis__rzeczownik__1
written_rep: praxis
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: práxis
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii


lexentry: pol/prażyć__czasownik__1
written_rep: prażyć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: torrar
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu


lexentry: pol/prebenda__rzeczownik__1
written_rep: prebenda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lucro
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (kościelny) część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki;


lexentry: pol/precedens__rzeczownik__1
written_rep: precedens
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: precedente
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wcześniejsze zdarzenie, decyzja lub przykład, który służy jako wzór lub podstawa do rozstrzygania podobnych spraw w przyszłości


lexentry: pol/precel__rzeczownik__1
written_rep: precel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pretzel
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;


lexentry: pol/precesja__rzeczownik__1
written_rep: precesja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: precessão
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) ruch osi obrotu Ziemi na skutek przyciągania przez Księżyc i Słońce | (fizyka, fizyczny) zjawisko jednostajnej zmiany kierunku osi obrotu wirującego ciała;


lexentry: pol/predykcja__rzeczownik__1
written_rep: predykcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: predição
sense_list:
(statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) proces przewidywania przyszłych realizacji lub cech statystycznych w zjawiskach losowych


lexentry: pol/preeklampsja__rzeczownik__1
written_rep: preeklampsja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pré-eclampsia
sense_list:
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu


lexentry: pol/prefekt__rzeczownik__1
written_rep: prefekt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prefeito
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie; | (administracja) urzędnik administracyjny w m.in. Francji, lub Księstwie Warszawskim; | (edukacja, edukacyjny) w niektórych krajach uczeń odpowiedzialny za porządek w klasie i szkole; | kardynał stojący na czele kongregacji | przełożony w seminariach duchownych | uczący religii w szkole


lexentry: pol/prefiksacja__rzeczownik__1
written_rep: prefiksacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prefixação
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) dodawanie prefiksów do tematów wyrazowych i tworzenie w ten sposób nowych wyrazów


lexentry: pol/pregabalina__rzeczownik__1
written_rep: pregabalina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pregabalina
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego i zaburzeń lękowych; pochodna kwasu gamma-aminomasłowego


lexentry: pol/prehistoria__rzeczownik__1
written_rep: prehistoria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pré-história
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma; | (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyczna nauka zajmująca się prehistorią (1.1)


lexentry: pol/prekognicja__rzeczownik__1
written_rep: prekognicja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: precognição
sense_list:
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;


lexentry: pol/preludium__rzeczownik__1
written_rep: preludium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prelúdio
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samodzielny, krótki utwór instrumentalny | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu | wprowadzenie, wstęp, początek, zapowiedź czegoś


lexentry: pol/premiera__rzeczownik__1
written_rep: premiera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estreia
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem


lexentry: pol/prenumerata__rzeczownik__1
written_rep: prenumerata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assinatura
sense_list:
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas


lexentry: pol/preparat__rzeczownik__1
written_rep: preparat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: preparação
sense_list:
obiekt biologiczny zakonserwowany celem badań lub dydaktyki | substancja lub mieszanina związków przygotowana do konkretnego zastosowania


lexentry: pol/preprint__rzeczownik__1
written_rep: preprint
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pré-publicação
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) wersja publikacji naukowej sprzed ukazania się w recenzowanym czasopiśmie naukowym;


lexentry: pol/prequel__rzeczownik__1
written_rep: prequel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prequela
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór ukazujący wydarzenia fabuły wcześniejszy w stosunku do reszty serii;


lexentry: pol/preriowy__przymiotnik__1
written_rep: preriowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: pradaria
sense_list:
(geografia, geograficzny) (biologia, biologiczny) związany z prerią, dotyczący prerii; rosnący lub bytujący na prerii


lexentry: pol/prerogatywa__rzeczownik__1
written_rep: prerogatywa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prerrogativa
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególne uprawnienie wynikające z piastowanego stanowiska


lexentry: pol/preskrypcja__rzeczownik__1
written_rep: preskrypcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prescrição extintiva
sense_list:
(dawniej, dawny) przedawnienie | (dawniej, dawny) przepis prawny, nakaz urzędowy | (językoznawstwo, językoznawczy) wydawanie norm językowych; kodyfikacja normatywna; | wypisywanie, ordynowanie czegoś, (także, też) recepta lekarska


lexentry: pol/preskryptywizm__rzeczownik__1
written_rep: preskryptywizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: normativismo | prescritivismo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;


lexentry: pol/prestidigitator__rzeczownik__1
written_rep: prestidigitator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prestidigitador
sense_list:
człowiek pokazujący sztuczki sprawiające wrażenie magicznych, oparte głównie na zręczności i umiejętności odwracania uwagi


lexentry: pol/presupozycja__rzeczownik__1
written_rep: presupozycja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pressuposição
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) ukryte wstępne założenie, wymagane żeby dane zdanie miało w danym kontekście logiczny sens; | (psychologia, psychologiczny) metoda sugerowania ukrytych treści za pomocą takich zdań


lexentry: pol/prezbiter__rzeczownik__1
written_rep: prezbiter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: presbítero
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;


lexentry: pol/prezbiterium__rzeczownik__1
written_rep: prezbiterium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: presbitério
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;


lexentry: pol/prezentyzm__rzeczownik__1
written_rep: prezentyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: presentismo
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) kierunek analizy historycznej, w którym ocena zdarzeń, faktów, poglądów z przeszłości jest dokonywana ze współczesnej perspektywy;


lexentry: pol/prezerwatywa__rzeczownik__1
written_rep: prezerwatywa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: preservativo | camisinha
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;


lexentry: pol/prezydent__rzeczownik__1
written_rep: prezydent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: presidente | presidenta
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;


lexentry: pol/prezydentura__rzeczownik__1
written_rep: prezydentura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: presidência
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd, tytuł lub funkcja prezydenta


lexentry: pol/prion__rzeczownik__1
written_rep: prion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prião
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;


lexentry: pol/probacja__rzeczownik__1
written_rep: probacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: condicional
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół instytucji i działań służących resocjalizacji i prewencji kryminalnej;


lexentry: pol/probiotyk__rzeczownik__1
written_rep: probiotyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: probiótico
sense_list:
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej;


lexentry: pol/probówka__rzeczownik__1
written_rep: probówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tubo de ensaio
sense_list:
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;


lexentry: pol/procedura__rzeczownik__1
written_rep: procedura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procedimento
sense_list:
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie | (informatyka, informatyczny) wydzielona część programu;


lexentry: pol/proces__rzeczownik__1
written_rep: proces
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: processo
sense_list:
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie | (informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu; | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie


lexentry: pol/procesja__rzeczownik__1
written_rep: procesja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procissão
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;


lexentry: pol/procesor__rzeczownik__1
written_rep: procesor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: processador
sense_list:
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;


lexentry: pol/procesować__czasownik__2
written_rep: procesować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: litigar
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prowadzić proces sądowy, dochodzić roszczeń w sądzie


lexentry: pol/producent__rzeczownik__1
written_rep: producent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: produtor
sense_list:
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży | (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej | (biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych | (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu


lexentry: pol/produkt__rzeczownik__1
written_rep: produkt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: produto
sense_list:
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa | (chemia, chemiczny) substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej | (matematyka, matematyczny) uogólnienie iloczynu kartezjańskiego; | rezultat pracy twórczej | w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku; | (lekceważąco, lekceważący) o osobie uznanej za ukształtowaną w wyniku pewnego procesu


lexentry: pol/produkt_krajowy_brutto__rzeczownik__1
written_rep: produkt krajowy brutto
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: produto interno bruto
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym;


lexentry: pol/produktywność__rzeczownik__1
written_rep: produktywność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: produtividade
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów; | cecha tego, co produktywne; cecha tych, którzy są produktywni


lexentry: pol/profaza__rzeczownik__1
written_rep: profaza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prófase
sense_list:
(biologia, biologiczny) pierwsze stadium mitozy, w którym dochodzi m.in. do kondensacji chromatyny i zaniku jąderka;


lexentry: pol/profesjonalny__przymiotnik__1
written_rep: profesjonalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: profissional
sense_list:
(o uprawiającym jakąś dziedzinę) będący specjalistą, wykonujący swój zawód fachowo (np. personel) | (o uprawianej dziedzinie) uprawiany fachowo jako zawód (np. teatr)


lexentry: pol/profil__rzeczownik__1
written_rep: profil
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: perfil
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zbiór ustawień, które dostosowują wygląd ekranu i zachowanie komputera do osobistych preferencji | twarz widziana z boku; także: jej wizerunek; | (geologia, geologiczny) przekrój pionowy ukazujący budowę geologiczną danego odcinka skorupy ziemskiej; | linia obwodząca zarys, kontur czegoś


lexentry: pol/profilaktyka__rzeczownik__1
written_rep: profilaktyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: profilaxia
sense_list:
środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk


lexentry: pol/profilaktyka_przedekspozycyjna__rzeczownik__1
written_rep: profilaktyka przedekspozycyjna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: profilaxia pré-exposição
sense_list:
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS


lexentry: pol/progesteron__rzeczownik__1
written_rep: progesteron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: progesterona
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy o wzorze sumarycznym C21H30O2, wytwarzany przez ciałko żółte w celu umożliwienia zagnieżdżenia zarodka w błonie śluzowej macicy, a podczas ciąży przez łożysko w celu jej utrzymania oraz przygotowania gruczołów sutkowych do laktacji;


lexentry: pol/prognatyczny__przymiotnik__1
written_rep: prognatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: prógnato
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) o nadmiernie wysuniętej do przodu szczęce (lub szczękach)


lexentry: pol/prognatyzm__rzeczownik__1
written_rep: prognatyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prognatismo
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna


lexentry: pol/prognoza_pogody__rzeczownik__1
written_rep: prognoza pogody
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boletim meteorológico
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie;


lexentry: pol/program__rzeczownik__1
written_rep: program
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: programa
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań | plan działań


lexentry: pol/program_komputerowy__rzeczownik__1
written_rep: program komputerowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: programa de computador
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;


lexentry: pol/program_telewizyjny__rzeczownik__1
written_rep: program telewizyjny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: programa de televisão
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;


lexentry: pol/programowanie__rzeczownik__1
written_rep: programowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: programação
sense_list:
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych; | (rzeczownik odczasownikowy) od programować


lexentry: pol/prohibicja__rzeczownik__1
written_rep: prohibicja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: proibição
sense_list:
(urzędowy) zakaz prowadzenia działalności społecznie niepożądanej lub szkodliwej, szczególnie zakaz sprzedaży (a także produkcji) alkoholu w danym kraju lub na danym terytorium;


lexentry: pol/projekcja__rzeczownik__1
written_rep: projekcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: projeção
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;


lexentry: pol/projekt__rzeczownik__1
written_rep: projekt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: projeto
sense_list:
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu | szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś | plan działania lub postępowania


lexentry: pol/projektor__rzeczownik__1
written_rep: projektor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: projector
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) aparat wyświetlający mapę nieba na sklepieniu planetarium; | (technologia, technika, techniczny) aparat do rzutowania obrazów na ekran;


lexentry: pol/prokaina__rzeczownik__1
written_rep: prokaina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procaína
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny związek organiczny, miejscowy anestetyk stosowany między innymi w stomatologii;


lexentry: pol/prokariont__rzeczownik__1
written_rep: prokariont
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procarionte
sense_list:
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa prokariontów | (biologia, biologiczny) mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych


lexentry: pol/prokrastynacja__rzeczownik__1
written_rep: prokrastynacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procrastinação
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;


lexentry: pol/prokrastynator__rzeczownik__1
written_rep: prokrastynator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procrastinador
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) osoba mająca skłonność do nieustannego odkładania pewnych czynności na później ze względu na prokrastynację


lexentry: pol/proktolog__rzeczownik__1
written_rep: proktolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: proctóloga
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób jelita grubego i odbytnicy


lexentry: pol/prokurator__rzeczownik__1
written_rep: prokurator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procurador | promotor
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;


lexentry: pol/prokuratura__rzeczownik__1
written_rep: prokuratura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procuração
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ ścigający przestępstwa i stojący na straży praworządności;


lexentry: pol/proletariat__rzeczownik__1
written_rep: proletariat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: proletariado
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo; | (socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna | (socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją


lexentry: pol/proletariusz__rzeczownik__1
written_rep: proletariusz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: proletário
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli; | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;


lexentry: pol/prolog__rzeczownik__1
written_rep: prolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prólogo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;


lexentry: pol/promienie_zmierzchu__rzeczownik__1
written_rep: promienie zmierzchu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: raios anticrepusculares
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na pojawieniu się promienistych pasów światła na chmurach tuż po zachodzie słońca, które zbiegają się po przeciwnej stronie horyzontu


lexentry: pol/promieniowanie_jonizujące__rzeczownik__1
written_rep: promieniowanie jonizujące
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radiação ionizante
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (medycyna, medyczny) promieniowanie, którego źródłem są substancje mające zdolność wytwarzania jonów w czasie przenikania przez materię;


lexentry: pol/promieniować__czasownik__2
written_rep: promieniować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: irradiar-se
sense_list:
(medycyna, medyczny) rozchodzić się z chorego miejsca do przyległej okolicy | okazywać w sposób wyraźnie zauważalny dobre emocje


lexentry: pol/promień__rzeczownik__1
written_rep: promień
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: raio
sense_list:
wiązka światła wychodząca ze źródła światła; | (geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka; | (fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała


lexentry: pol/promiskuityzm__rzeczownik__1
written_rep: promiskuityzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: promiscuidade
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) dążenie do kontaktów seksualnych bez więzi uczuciowych; | (zoologia, zoologiczny) strategia rozrodcza polegająca na braku wybiórczości w kontaktach seksualnych


lexentry: pol/promotor_wiary__rzeczownik__1
written_rep: promotor wiary
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: advogado do diabo
sense_list:
(kościelny) (oficjalnie) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze


lexentry: pol/prompter__rzeczownik__1
written_rep: prompter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: teleponto
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) urządzenie służące do wyświetlania tekstu czytanego przez prezentera telewizyjnego czy inną osobę przemawiającą publicznie lub stojącą przed kamerą;


lexentry: pol/promulgować__czasownik__1
written_rep: promulgować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: promulgar
sense_list:
(dawniej, dawny) ogłaszać, obwieszczać | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogłaszać akt normatywny w dzienniku urzędowym, dokonać promulgacji


lexentry: pol/propaganda__rzeczownik__1
written_rep: propaganda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: propaganda
sense_list:
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;


lexentry: pol/propan__rzeczownik__1
written_rep: propan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: propano
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/proprium__rzeczownik__1
written_rep: proprium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: completo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część liturgii podlegająca zmianie zależnie od kalendarza liturgicznego;


lexentry: pol/prorok__rzeczownik__1
written_rep: prorok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: profeta
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;


lexentry: pol/prorokini__rzeczownik__1
written_rep: prorokini
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: profetisa
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości


lexentry: pol/prosciutto__rzeczownik__1
written_rep: prosciutto
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prosciutto
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowa, suszona szynka włoska, podawana zwykle w postaci cienkich plastrów;


lexentry: pol/prosta__rzeczownik__1
written_rep: prosta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reta
sense_list:
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;


lexentry: pol/prostak__rzeczownik__1
written_rep: prostak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rústico
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski


lexentry: pol/prostata__rzeczownik__1
written_rep: prostata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: próstata
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;


lexentry: pol/prostownik__rzeczownik__1
written_rep: prostownik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rectificador
sense_list:
(elektronika, elektroniczny) układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);


lexentry: pol/proszek__rzeczownik__1
written_rep: proszek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pó
sense_list:
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek


lexentry: pol/proszek_do_pieczenia__rzeczownik__1
written_rep: proszek do pieczenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fermento químico
sense_list:
(spożywczy) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;


lexentry: pol/proszek_do_prania__rzeczownik__1
written_rep: proszek do prania
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sabão em pó
sense_list:
(handel, handlowy) mieszanina rozdrobnionych substancji, służąca do usuwania zanieczyszczeń z ubrań;


lexentry: pol/protagonista__rzeczownik__1
written_rep: protagonista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: protagonista
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami | bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę | najwybitniejszy aktor w zespole | odtwórca głównej roli


lexentry: pol/protekcjonizm__rzeczownik__1
written_rep: protekcjonizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: protecionismo
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;


lexentry: pol/protektorat__rzeczownik__1
written_rep: protektorat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: protetorado
sense_list:
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);


lexentry: pol/proterozoik__rzeczownik__1
written_rep: proterozoik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Proterozoico
sense_list:
(geologia, geologiczny) najdłuższy eon geologicznej skali czasu Ziemi, trwający od pojawienia się tlenu w atmosferze do rozwoju złożonych organizmów


lexentry: pol/protestant__rzeczownik__1
written_rep: protestant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: protestante
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich


lexentry: pol/protestantyzm__rzeczownik__1
written_rep: protestantyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: protestantismo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;


lexentry: pol/proto-__przedrostek__1
written_rep: proto-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: prot-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu


lexentry: pol/protokół__rzeczownik__1
written_rep: protokół
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: protocolo
sense_list:
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;


lexentry: pol/protoplazma__rzeczownik__1
written_rep: protoplazma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: protoplasma
sense_list:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) półpłynna część komórki otoczona błoną komórkową, składająca się z jądra komórkowego oraz cytoplazmy;


lexentry: pol/prototyp__rzeczownik__1
written_rep: prototyp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: protótipo
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;


lexentry: pol/prowadzić__czasownik__1
written_rep: prowadzić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: levar
sense_list:
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca | (sport, sportowy) także (przenośnie, przenośnia) być pierwszym w trakcie wyścigu


lexentry: pol/prowansalski__rzeczownik__1
written_rep: prowansalski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: provençal
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;


lexentry: pol/proweniencja__rzeczownik__1
written_rep: proweniencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: procedência
sense_list:
(książkowy) pochodzenie (kogoś lub czegoś) i przejawianie charakterystycznych cech uwarunkowanych tym pochodzeniem


lexentry: pol/prowincja__rzeczownik__1
written_rep: prowincja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: província
sense_list:
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach | (kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;


lexentry: pol/prowincjusz__rzeczownik__1
written_rep: prowincjusz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: interiorano
sense_list:
(lekceważąco, lekceważący) człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego


lexentry: pol/prowitamina__rzeczownik__1
written_rep: prowitamina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: provitamina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych;


lexentry: pol/prowokacja__rzeczownik__1
written_rep: prowokacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: provocação
sense_list:
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania | podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody


lexentry: pol/proza__rzeczownik__1
written_rep: proza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prosa
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy


lexentry: pol/prozaik__rzeczownik__1
written_rep: prozaik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prosador
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele


lexentry: pol/prozodia__rzeczownik__1
written_rep: prozodia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prosódia
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi


lexentry: pol/pruski__przymiotnik__1
written_rep: pruski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: prussian
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do ludów bałtyjskich, które zamieszkiwały dawne Prusy


lexentry: pol/prymatologia__rzeczownik__1
written_rep: prymatologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: primatologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;


lexentry: pol/prymityw__rzeczownik__2
written_rep: prymityw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: primitiva
sense_list:
(informatyka, informatyczny) rodzaj figur geometrycznych, z których buduje się inne, bardziej skomplikowane;


lexentry: pol/pryzmat__rzeczownik__1
written_rep: pryzmat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prisma
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;


lexentry: pol/przebiegać__czasownik__1
written_rep: przebiegać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: acontecer
sense_list:
o linii, trasie: prowadzić przez coś, być wytyczonym gdzieś, ciągnąć się dokądś | postępować, rozwijać się w czasie, odbywać się


lexentry: pol/przebojowy__przymiotnik__1
written_rep: przebojowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: acerto
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) taki, który jest przebojem - osiągnął sukces na rynku i jest popularny


lexentry: pol/przebój__rzeczownik__1
written_rep: przebój
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hit
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych


lexentry: pol/przeciek__rzeczownik__1
written_rep: przeciek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fuga
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej | wypływ cieczy lub uchodzenie gazu z miejsca, w którym powstała nieszczelność


lexentry: pol/przeciekać__czasownik__1
written_rep: przeciekać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: vazar
sense_list:
cieknąc, przenikać przez coś | przepuszczać ciecz z powodu nieszczelności | wydostawać się mimo zakazu; być nieoficjalnie ujawnianym


lexentry: pol/przecinek__rzeczownik__1
written_rep: przecinek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vírgula
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;


lexentry: pol/przeciw-__przedrostek__1
written_rep: przeciw-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: cerca de
sense_list:
…łączący się zwykle z rzeczownikami, przymiotnikami lub imiesłowami, tworzący wyrazy związane z walką z czymś lub cel działania, także wyrazy o cechach przeciwnych do wyrazu źródłowego


lexentry: pol/przeciw__przyimek__1
written_rep: przeciw
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 01
trans_list: contra
sense_list:
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem | … używany do określenia celu działania czegoś | … używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem


lexentry: pol/przeciwciało__rzeczownik__1
written_rep: przeciwciało
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anticorpo
sense_list:
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;


lexentry: pol/przeciwgorączkowy__przymiotnik__1
written_rep: przeciwgorączkowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antifebril
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce


lexentry: pol/przeciwgrzybiczy__przymiotnik__1
written_rep: przeciwgrzybiczy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antifúngico | fungicida
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę


lexentry: pol/przeciwlotniczy__przymiotnik__1
written_rep: przeciwlotniczy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antiaéreo
sense_list:
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi


lexentry: pol/przeciwnie__partykuła__1
written_rep: przeciwnie
part_of_speech: particle
min_sense_num: 02
trans_list: ao contrário
sense_list:
nawiązuje do jakiejś sytuacji lub opinii wprowadzając sąd polemiczny lub zaprzeczający w stosunku do wypowiedzianego wcześniej


lexentry: pol/przeciwnik__rzeczownik__1
written_rep: przeciwnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adversário
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę | ten, kto jest czemuś przeciwny


lexentry: pol/przeciwpożarowy__przymiotnik__1
written_rep: przeciwpożarowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: contra incêndios
sense_list:
(urzędowy) (technologia, technika, techniczny) mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia


lexentry: pol/przeciwprądowy__przymiotnik__1
written_rep: przeciwprądowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: contracorrente
sense_list:
(fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w przeciwnym kierunku


lexentry: pol/przeciwpsychotyczny__przymiotnik__1
written_rep: przeciwpsychotyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antipsicótico
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości


lexentry: pol/przeciwwirusowy__przymiotnik__1
written_rep: przeciwwirusowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antivírus
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw wirusom, używany przy leczeniu chorób wywoływanych przez wirusy, zapobiegający rozwojowi wirusów


lexentry: pol/przeciwzapalny__przymiotnik__1
written_rep: przeciwzapalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anti-inflamatório
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom


lexentry: pol/przeciwzmarszczkowy__przymiotnik__1
written_rep: przeciwzmarszczkowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antirrugas
sense_list:
działający przeciwko powstawaniu zmarszczek, wpływający na zmniejszenie lub likwidację już istniejących


lexentry: pol/przeciąg__rzeczownik__1
written_rep: przeciąg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: corrente de ar
sense_list:
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami


lexentry: pol/przeciętny__przymiotnik__1
written_rep: przeciętny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: equilibrado
sense_list:
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę; | (potocznie, potoczny) banalny, nieskomplikowany, prosty | (statystyka, statystyczny) reprezentatywny, typowy | niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną


lexentry: pol/przeczos__rzeczownik__1
written_rep: przeczos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: escoriação
sense_list:
(medycyna, medyczny) powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;


lexentry: pol/przeczyszczający__przymiotnik__1
written_rep: przeczyszczający
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: laxante
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie


lexentry: pol/przed-__przyimek__1
written_rep: przed-
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 01
trans_list: pre-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych określający wcześniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem


lexentry: pol/przed__przyimek__1
written_rep: przed
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 01
trans_list: antes de | diante de
sense_list:
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem


lexentry: pol/przed__przyimek__1
written_rep: przed
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 01
trans_list: antes de | na frente de
sense_list:
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności | …służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś


lexentry: pol/przedakcja__rzeczownik__1
written_rep: przedakcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: história de fundo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) część utworu fabularnego, która informuje o zdarzeniach poprzedzających rozpoczęcie akcji


lexentry: pol/przedmiot__rzeczownik__1
written_rep: przedmiot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: matéria | disciplina
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania


lexentry: pol/przedmiotowy__przymiotnik__1
written_rep: przedmiotowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: complemento
sense_list:
(gramatyka) odnoszący się do przedmiotu czynności, tj. dopełnienia | dotyczący przedmiotu, materialnego wytworu rzeczywistości


lexentry: pol/przedmiotowy__przymiotnik__1
written_rep: przedmiotowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: objetivo
sense_list:
odznaczający się rzeczowością, wynikający z obiektywizmu | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) stanowiący przedmiot prawa


lexentry: pol/przedmowa__rzeczownik__1
written_rep: przedmowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prefácio
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu


lexentry: pol/przedpotopowy__przymiotnik__1
written_rep: przedpotopowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antediluviano
sense_list:
(potocznie, potoczny) pochodzący z bardzo odległej epoki | (żartobliwie) przestarzały, staroświecki | pochodzący sprzed potopu, mający miejsce przed potopem


lexentry: pol/przedramię__rzeczownik__1
written_rep: przedramię
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antebraço
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka


lexentry: pol/przedrostek__rzeczownik__1
written_rep: przedrostek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prefixo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany przed leksemem, np. morfem przed rdzeniem wyrazu;


lexentry: pol/przedsionek__rzeczownik__1
written_rep: przedsionek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aurícula
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory;


lexentry: pol/przedsionek__rzeczownik__1
written_rep: przedsionek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vestíbulo
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego, w obrębie błędnika; | (architektura, architektoniczny) niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku


lexentry: pol/przedsiębiorca__rzeczownik__1
written_rep: przedsiębiorca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: empresário | empreendedor
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;


lexentry: pol/przedsiębiorczość__rzeczownik__1
written_rep: przedsiębiorczość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: empreendedorismo
sense_list:
nauka lub sztuka podejmowania ryzyka i innowacyjności w budowaniu biznesu | zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym)


lexentry: pol/przedsiębiorczyni__rzeczownik__1
written_rep: przedsiębiorczyni
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: comerciante
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo


lexentry: pol/przedstawiciel__rzeczownik__1
written_rep: przedstawiciel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: representante
sense_list:
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś | typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii


lexentry: pol/przedstawiciel_handlowy__rzeczownik__1
written_rep: przedstawiciel handlowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: representante
sense_list:
(handel, handlowy) handlowiec odpowiedzialny za pozyskiwanie i obsługę klientów dla przedsiębiorstwa;


lexentry: pol/przedstawicielstwo__rzeczownik__1
written_rep: przedstawicielstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: representação
sense_list:
występowanie w czyimś imieniu | (handel, handlowy) pełnomocnictwo wydane komuś przez przedsiębiorstwo handlowe do występowania w jego interesach | placówka reprezentująca za granicą rząd swego kraju | zespół ludzi wyłonionych spośród określonej grupy, instytucji, itp., upoważniony do reprezentowania jej interesów


lexentry: pol/przedszkole__rzeczownik__1
written_rep: przedszkole
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: jardim de infância
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;


lexentry: pol/przedtakt__rzeczownik__1
written_rep: przedtakt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anacruse
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niepełny takt na początku utworu muzycznego | (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) anakruza; sylaby nieakcentowane na początku wersu przed pierwszą sylabą akcentowaną


lexentry: pol/przedtułów__rzeczownik__1
written_rep: przedtułów
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: protórax
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przedni, stale bezskrzydły pierścień tułowia owadów;


lexentry: pol/przedział__rzeczownik__1
written_rep: przedział
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: intervalo
sense_list:
(matematyka, matematyczny) podzbiór zbioru liczb rzeczywistych, ograniczony z jednej lub z dwóch stron;


lexentry: pol/przedłużacz__rzeczownik__1
written_rep: przedłużacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: extensão
sense_list:
(elektryczność) wyposażone w długi kabel urządzenie zawierające jedno lub więcej gniazd elektrycznych, służące do przedłużania zasięgu między siecią elektryczną a czerpiącymi z niej urządzeniami;


lexentry: pol/przegrywać__czasownik__1
written_rep: przegrywać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: perder
sense_list:
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji


lexentry: pol/przegub__rzeczownik__1
written_rep: przegub
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anexo
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) ruchome połączenie dwóch części konstrukcyjnych pozwalające na ich obrót wokół osi


lexentry: pol/przegub__rzeczownik__1
written_rep: przegub
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pulso
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) ruchome połączenie kości w kończynie, zwykle w odniesieniu do nadgarstka


lexentry: pol/przegłos__rzeczownik__1
written_rep: przegłos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apofonia
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;


lexentry: pol/przejęzyczenie__rzeczownik__1
written_rep: przejęzyczenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lapso
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) mimowolny błąd językowy na poziomie wytwarzania wypowiedzi, np. w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;


lexentry: pol/przejście__rzeczownik__1
written_rep: przejście
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: transição
sense_list:
(rzeczownik odczasownikowy) od przejść | (książkowy) faza pośrednia między dwoma elementami, zjawiskami, okresami itp.


lexentry: pol/przejściówka__rzeczownik__1
written_rep: przejściówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adaptador
sense_list:
(potocznie, potoczny) element umożliwiający podłączenie urządzenia do innego gniazda niż przeznaczenie wtyczki


lexentry: pol/przekaz__rzeczownik__1
written_rep: przekaz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cabeceira
sense_list:
tekst, nagranie, film bądź w inny sposób zapisane informacje historyczne będące źródłem wiedzy o przeszłości; także przedmiot


lexentry: pol/przekaz__rzeczownik__1
written_rep: przekaz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mensagem
sense_list:
treść, pogląd, przekonanie, które artysta (pisarz, reżyser, muzyk) chce przekazać innym poprzez swoje dzieło


lexentry: pol/przekaźnik__rzeczownik__1
written_rep: przekaźnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: relé
sense_list:
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;


lexentry: pol/przekrój__rzeczownik__1
written_rep: przekrój
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: seccionar
sense_list:
abstrakcyjny rysunek techniczny pokazujący przekrój (1.1) przedmiotu, urządzenia lub budowli według pewnej określonej płaszczyzny lub płaszczyzn


lexentry: pol/przekształcenie__rzeczownik__1
written_rep: przekształcenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: transformação
sense_list:
(rzeczownik odczasownikowy) od przekształcić | (matematyka, matematyczny) funkcja, zwykle z interpretacją geometryczną, przekształcająca zbiór na niego samego


lexentry: pol/przekwitanie__rzeczownik__1
written_rep: przekwitanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: menopausa
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) okres, w którym czynności narządów rozrodczych kobiety stopniowo zanikają


lexentry: pol/przekąska__rzeczownik__1
written_rep: przekąska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: comidinha
sense_list:
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;


lexentry: pol/przekątna__rzeczownik__1
written_rep: przekątna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: diagonal
sense_list:
(geometria) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu


lexentry: pol/przekład__rzeczownik__1
written_rep: przekład
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tradução
sense_list:
proces tłumaczenia tekstu z jednego języka na inny | (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło, tekst przetłumaczony z innego języka


lexentry: pol/przekładnik__rzeczownik__1
written_rep: przekładnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: transformador
sense_list:
(elektryczność) transformator służący do zamiany poziomu napięcia (przekładnik napięciowy) lub prądu (przekładnik prądowy) elektrycznego do mniejszego poziomu, używany do celów automatyki, pomiarów, rozliczeń itp.


lexentry: pol/przelew__rzeczownik__1
written_rep: przelew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: obra traduzida
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami;


lexentry: pol/przelew__rzeczownik__1
written_rep: przelew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: transferência
sense_list:
(bankowość, bankowy) przeniesienie danej sumy środków pieniężnych z jednego rachunku (konta) na inny


lexentry: pol/przemiana_materii__rzeczownik__1
written_rep: przemiana materii
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: metabolismo
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) ogół procesów biochemicznych i związanych z nimi przemian energetycznych zachodzących w komórkach żywych


lexentry: pol/przemoc_domowa__rzeczownik__1
written_rep: przemoc domowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: violência doméstica
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;


lexentry: pol/przemycać__czasownik__1
written_rep: przemycać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: contrabandear
sense_list:
nielegalnie przewozić ((dawniej, dawny) wywozić) przez granicę państwa towary (w tym zakazane), dewizy bez poddania ich kontroli i ocleniu


lexentry: pol/przemyt__rzeczownik__1
written_rep: przemyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: contrabando
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;


lexentry: pol/przemytnik__rzeczownik__1
written_rep: przemytnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: contrabandista
sense_list:
osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw


lexentry: pol/przenikliwy__przymiotnik__1
written_rep: przenikliwy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: agudo
sense_list:
intensywnie odczuwany, uderzający swoją mocą, intensywnością | o człowieku taki, który potrafi trafnie ujmować zjawiska, mający dobry zmysł obserwacji, wnikliwość


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
written_rep: przenosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: apresentar
sense_list:
(biologia, biologiczny) rozszerzać obszar występowania danego gatunku, przemieszczając jego osobniki


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
written_rep: przenosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: carregar
sense_list:
(fizyka, fizyczny) posiadać określoną właściwość, podlegającą prawom zachowania | (fizyka, fizyczny) w odniesieniu do oddziaływania: być kwantem jego pola | (matematyka, matematyczny) stosować przy obliczaniu kolejnej cyfry wartość zapamiętaną przy obliczaniu cyfry poprzedniej (np. podczas dodawania lub odejmowania)


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
written_rep: przenosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: enviar
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
written_rep: przenosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: exilar
sense_list:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) transportować przy udziale pewnego nośnika (substancji, fali nośnej, itp.).


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
written_rep: przenosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: passar
sense_list:
(matematyka, matematyczny) przekształcać równanie lub nierówność tak, aby określone wyrażenie znalazło się po drugiej stronie


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
written_rep: przenosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: passo
sense_list:
(informatyka, informatyczny) kopiować, następnie usuwając z poprzedniej lokalizacji | o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który się patrzy


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
written_rep: przenosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: transferir
sense_list:
umieszczać coś lub kogoś w innym miejscu lub warunkach | (ekonomia, ekonomiczny) lokować środki w innym miejscu | (psychologia, psychologiczny) rzutować nieuświadomione myśli, uczucia i wzorce zachowania na psychoterapeutę; | kopiować z jednego egzemplarza, lub nośnika na inny


lexentry: pol/przenosić__czasownik__4
written_rep: przenosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 04
trans_list: passo
sense_list:
o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który jest skierowane | zmieniać miejsce pobytu | zmieniać szkołę, pracę, lub inne miejsce, do którego regularnie się uczęszcza | zostać umieszczonym w innym miejscu lub warunkach


lexentry: pol/przenośny__przymiotnik__1
written_rep: przenośny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: figurativo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny


lexentry: pol/przepiórka__rzeczownik__1
written_rep: przepiórka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: codorna | codorniz
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;


lexentry: pol/przepona__rzeczownik__1
written_rep: przepona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: diafragma
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów


lexentry: pol/przepuklina__rzeczownik__1
written_rep: przepuklina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hérnia
sense_list:
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną


lexentry: pol/przepustka__rzeczownik__1
written_rep: przepustka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: licença
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wyjście skądś lub wywiezienie czegoś


lexentry: pol/przepustka__rzeczownik__1
written_rep: przepustka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: passe
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;


lexentry: pol/przepustnica__rzeczownik__1
written_rep: przepustnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acelerador
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) w silniku tłokowym: urządzenie regulujące dopływ powietrza, mieszanki paliwowej, pary wodnej do cylindrów


lexentry: pol/przepuszczalny__przymiotnik__1
written_rep: przepuszczalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: permeável
sense_list:
pozwalający na przenikanie promieniowania, np. światła, a będący barierą dla promieniowania z innego zakresu lub innego rodzaju | pozwalający na przepływ gazów lub cieczy, a będący przeszkodą dla innych substancji, w szczególności materii w innym stanie skupienia


lexentry: pol/przepychanka__rzeczownik__1
written_rep: przepychanka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brigar
sense_list:
(potocznie, potoczny) krótka, często impulsywna wymiana zdań, zazwyczaj bez głębszego sensu, oparta na emocjach lub chwilowym napięciu


lexentry: pol/przepychanka__rzeczownik__1
written_rep: przepychanka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rixa
sense_list:
(potocznie, potoczny) próba siłowego dostania się gdzieś lub czasowego zajęcia jakiegoś miejsca, bijąc się o nie z kimś


lexentry: pol/przepływ__rzeczownik__1
written_rep: przepływ
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caudal
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) przemieszczanie się jednego miejsca do drugiego | przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;


lexentry: pol/przepływność__rzeczownik__1
written_rep: przepływność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: taxa de bits
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) ilość bitów transmitowanych w jednostce czasu poprzez kanał komunikacyjny;


lexentry: pol/przerabiać__czasownik__1
written_rep: przerabiać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: dó
sense_list:
(potocznie, potoczny) zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem | (technologia, technika, techniczny) zdobić tkaninę poprzez przeplatanie jej czymś


lexentry: pol/przerost__rzeczownik__1
written_rep: przerost
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hipertrofia
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) powiększenie tkanki lub narządu wskutek powiększenia poszczególnych komórek


lexentry: pol/przerwa__rzeczownik__1
written_rep: przerwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: interrupção
sense_list:
czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś


lexentry: pol/przerzutnia__rzeczownik__1
written_rep: przerzutnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cavalgamento
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przerzucenie wyrazu (lub kilku) do następnego wersu, dalej treściowo należąc do poprzedniego


lexentry: pol/przesilenie_letnie__rzeczownik__1
written_rep: przesilenie letnie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: solstício de verão
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego


lexentry: pol/przesilenie_zimowe__rzeczownik__1
written_rep: przesilenie zimowe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: solstício de inverno
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;


lexentry: pol/przestrzeń__rzeczownik__1
written_rep: przestrzeń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: espaço
sense_list:
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy | (fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne; | (matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę; | (geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;


lexentry: pol/przestępczość__rzeczownik__1
written_rep: przestępczość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: criminalidade
sense_list:
(kryminologia, kryminologiczny) ogół popełnionych przestępstw | (kryminologia, kryminologiczny) popełnianie przestępstw


lexentry: pol/przestępstwo__rzeczownik__1
written_rep: przestępstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: crime
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;


lexentry: pol/przesunięcie_ku_czerwieni__rzeczownik__1
written_rep: przesunięcie ku czerwieni
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: desvio para o vermelho
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) przesunięcie widma promieniowania elektromagnetycznego emitowanego przez ciało niebieskie w stronę większych długości fal na skutek efektu Dopplera, oddziaływania pola grawitacyjnego lub rozszerzania się wszechświata;


lexentry: pol/przesyłka__rzeczownik__1
written_rep: przesyłka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: encomenda
sense_list:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy


lexentry: pol/przesłanie__rzeczownik__1
written_rep: przesłanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: juízo
sense_list:
główna myśl zawarta w dziele literackim, dowolnym dziele artystycznym, albo w czyjejś wypowiedzi; przedmiot zamierzonej przez autora konstatacji lub refleksji u odbiorcy; sens wypowiedzi


lexentry: pol/przesłuchanie__rzeczownik__1
written_rep: przesłuchanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ensaio
sense_list:
spotkanie, na którym sprawdza się wiedzę i umiejętności kandydata ubiegającego się o coś albo w celu wyłonienia zwycięzcy jakiegoś konkursu


lexentry: pol/przesłuchanie__rzeczownik__1
written_rep: przesłuchanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: interrogatório
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego;


lexentry: pol/przetak__rzeczownik__1
written_rep: przetak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: crivar
sense_list:
(dawniej, dawny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj sita gospodarskiego z większymi otworami, służącego do oczyszczania ziarna;


lexentry: pol/przetarg__rzeczownik__1
written_rep: przetarg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: edital
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty;


lexentry: pol/przetwornik_cyfrowo-analogowy__rzeczownik__1
written_rep: przetwornik cyfrowo-analogowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: conversor analógico-digital
sense_list:
(elektryczność) układ elektroniczny przetwarzający sygnał cyfrowy na sygnał analogowy, najczęściej w postaci przebiegu napięcia lub natężenia prądu elektrycznego;


lexentry: pol/przewijać__czasownik__1
written_rep: przewijać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: rolar
sense_list:
(informatyka, informatyczny) o stronie internetowej lub dokumencie: przesuwać tak, by wyświetlany był inny fragment


lexentry: pol/przewodnictwo__rzeczownik__1
written_rep: przewodnictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: condução
sense_list:
(biologia, biologiczny) przekazywanie sygnału wywołanego w organizmie przez określony bodziec | (fizyka, fizyczny) zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego


lexentry: pol/przewodnik__rzeczownik__1
written_rep: przewodnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: guia | cicerone
sense_list:
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.


lexentry: pol/przewrót__rzeczownik__1
written_rep: przewrót
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cambalhota
sense_list:
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na wykonaniu szybkiego obrotu ciała o 360° w płaszczyźnie pionowej


lexentry: pol/przewrót__rzeczownik__1
written_rep: przewrót
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: espira
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) figura akrobatyczna polegająca na przejściu samolotu z lotu poziomego w stromo wznoszący, następnie nawróceniu i zejściu lotem nurkowym na pierwotną wysokość, ale w kierunku przeciwnym


lexentry: pol/przewrót__rzeczownik__1
written_rep: przewrót
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: revolução
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagła zmiana władzy państwowej, często dokonywana przy użyciu wojska | (książkowy) nagła, gwałtowna zmiana w czymś, radykalny zwrot


lexentry: pol/przełom__rzeczownik__1
written_rep: przełom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: [[empanturrar-se]] de
sense_list:
(geologia, geologiczny) odcinek wąskiej doliny o stromych zboczach, w którym rzeka przedziera się między górami;


lexentry: pol/przełowienie__rzeczownik__1
written_rep: przełowienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sobrepesca
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) ekstensywna, nadmierna i niekontrolowana eksploatacja łowisk, która doprowadza populacje poławianych gatunków zwierząt wodnych poniżej poziomu bezpiecznego dla ich odtworzenia;


lexentry: pol/przełożenie__rzeczownik__1
written_rep: przełożenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: relação
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) w przekładniach: stosunek prędkości obrotowej wału napędzającego do prędkości obrotowej wału napędzanego


lexentry: pol/prześcieradło__rzeczownik__1
written_rep: prześcieradło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lençol
sense_list:
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;


lexentry: pol/prześwietlić__czasownik__1
written_rep: prześwietlić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: sobre-expor
sense_list:
(fotografia) w fotografii analogowej: naświetlić nadmiernie emulsję fotograficzną, uzyskując zbyt jasny, nieczytelny obraz | (fotografia) w fotografii cyfrowej: naświetlić nadmiernie matrycę światłoczułą, uzyskując zbyt jasny, nieczytelny obraz


lexentry: pol/przeżuwać__czasownik__1
written_rep: przeżuwać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: rumiar
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) żuć powtórnie połknięty wcześniej pokarm | (przenośnie, przenośnia) rozmyślać wielokrotnie na ten sam temat; przeżywać coś w sobie nieustannie


lexentry: pol/przy__przyimek__1
written_rep: przy
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 01
trans_list: a
sense_list:
…opisujący okoliczność | …przyłączający nazwę obiektu, z którym wiążą się charakteryzowane w zdaniu czynności


lexentry: pol/przy_okazji__przysłówek__1
written_rep: przy okazji
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: durante
sense_list:
o czynności jednocześnie podczas wykonywania innej czynności (jako dodatek do czynności przewodniej) | o zdarzeniu podczas innego zdarzenia


lexentry: pol/przybrzeżny__przymiotnik__1
written_rep: przybrzeżny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: costeiro
sense_list:
położony, znajdujący się w pobliżu brzegu morza, jeziora lub rzeki | charakterystyczny lub typowy dla terenów w pobliżu brzegu morza, jeziora lub rzeki


lexentry: pol/przychodnia__rzeczownik__1
written_rep: przychodnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: policlínica
sense_list:
placówka służby zdrowia, w której lekarze różnych specjalności przyjmują chorych, udzielają im porad i w której wykonuje się podstawowe badania


lexentry: pol/przycisnąć__czasownik__1
written_rep: przycisnąć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: amparar
sense_list:
przyprzeć coś lub kogoś do czegoś, przydusić, przygnieść | wywrzeć fizyczny nacisk na coś, nadusić, przydusić


lexentry: pol/przyducha__rzeczownik__1
written_rep: przyducha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hipóxia
sense_list:
(wędkarstwo) (rybołówstwo, rybacki) obniżenie zawartości tlenu w wodzie skutkujące m.in. śnięciem ryb;


lexentry: pol/przygotowywać__czasownik__1
written_rep: przygotowywać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: preparar
sense_list:
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś


lexentry: pol/przygrywka__rzeczownik__1
written_rep: przygrywka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prelúdio
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny stanowiący wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu


lexentry: pol/przyimek__rzeczownik__1
written_rep: przyimek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: preposição
sense_list:
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;


lexentry: pol/przyjaciel__rzeczownik__1
written_rep: przyjaciel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amigo
sense_list:
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach | osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem


lexentry: pol/przyjazny__przymiotnik__1
written_rep: przyjazny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: amigável
sense_list:
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia | (przestarzałe, przestarzały) taki, który sprzyja komuś / czemuś i nie przynosi szkód


lexentry: pol/przyjaźń__rzeczownik__1
written_rep: przyjaźń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amizade
sense_list:
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;


lexentry: pol/przyjemność_po_mojej_stronie__wykrzyknik__1
written_rep: przyjemność po mojej stronie
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: o prazer é todo meu
sense_list:
kurtuazyjna odpowiedź na podziękowanie, prośbę, towarzysząca propozycji albo pojawiająca się przy zapoznawaniu się, która sugeruje, że mówiący cieszy się, że mógł lub będzie mógł zrobić coś dla rozmówcy lub że go poznał


lexentry: pol/przykro_mi__wykrzyknik__1
written_rep: przykro mi
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: desculpa
sense_list:
(dosłownie) wyraz współczucia wobec drugiego rozmówcy, zwykle w reakcji na jego nieszczęśliwe okoliczności | (ironicznie) wyraz obojętności wobec drugiego rozmówcy, wypowiadane gdy w rzeczywistości nie jest nam przykro


lexentry: pol/przykry__przymiotnik__1
written_rep: przykry
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: desprezível
sense_list:
o człowieku: posiadający sposób bycia, który wywołuje u innych nieprzyjemne uczucia | wywołujący nieprzyjemne doznania zmysłowe


lexentry: pol/przykrywka__rzeczownik__1
written_rep: przykrywka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tampa
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) instytucja lub działanie mające na celu ukrycie prawdziwych intencji, celów, zamierzeń, itp. | przedmiot lub jego część, służąca do przykrywania


lexentry: pol/przykurcz__rzeczownik__1
written_rep: przykurcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: contratura
sense_list:
(medycyna, medyczny) zwyrodnienie mięśnia i stawu w wyniku obkurczenia włókien mięśniowych oraz więzadeł i struktur stawowych


lexentry: pol/przykuć__czasownik__1
written_rep: przykuć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: encadear
sense_list:
przymocować do czegoś nieruchomego kajdanami lub łańcuchem, odbierając lub ograniczając możliwość poruszania się


lexentry: pol/przykład__rzeczownik__1
written_rep: przykład
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: exemplo
sense_list:
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem | osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów) | osoba (postępowanie) godne naśladowania


lexentry: pol/przymiotnik_relacyjny__rzeczownik__1
written_rep: przymiotnik relacyjny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adjetivo de relação
sense_list:
(gramatyka) przymiotnik odrzeczownikowy opisujący właściwość danego przedmiotu poprzez związek z rzeczownikiem od którego został utworzony; np.: złoty, drewniany, bawełniany


lexentry: pol/przymiotnikowy__przymiotnik__1
written_rep: przymiotnikowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: adjetivo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem


lexentry: pol/przymrozek__rzeczownik__1
written_rep: przymrozek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: escarchar
sense_list:
spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia


lexentry: pol/przymykać_oko__czasownik__1
written_rep: przymykać oko
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: fazer vista grossa
sense_list:
nie reagować na czyjeś złe działanie; udawać, że się nie widzi; zezwalać komuś na robienie czegoś złego poprzez niekaranie go


lexentry: pol/przynależność__rzeczownik__1
written_rep: przynależność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: afiliação
sense_list:
należenie do jakiejś organizacji, społeczności, grupy społecznej, bycie członkiem jakiejś grupy, organizacji


lexentry: pol/przynosić__czasownik__1
written_rep: przynosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: trazer
sense_list:
trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce | o pechu lub szczęściu ściągać, przyciągać | odnośnie pieniędzy dawać, powodować (zyski / straty)


lexentry: pol/przynęta__rzeczownik__1
written_rep: przynęta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: isca
sense_list:
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;


lexentry: pol/przypominać__czasownik__1
written_rep: przypominać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: recordar
sense_list:
być podobnym do czegoś, budzić skojarzenia z czymś | przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś


lexentry: pol/przypowieść__rzeczownik__1
written_rep: przypowieść
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: parábola
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie alegoryczne opowiadanie o treści moralnej i dydaktycznej lub religijnej


lexentry: pol/przyprawa__rzeczownik__1
written_rep: przyprawa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: especiaria | tempero
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;


lexentry: pol/przypływ__rzeczownik__1
written_rep: przypływ
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: maré alta
sense_list:
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca


lexentry: pol/przyrznia__rzeczownik__1
written_rep: przyrznia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caixa de esquadria
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem


lexentry: pol/przysiad__rzeczownik__1
written_rep: przysiad
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agachamento
sense_list:
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na zmianie pozycji ze stojącej do kucznej wyłącznie za pomocą zgięcia nóg w kolanach


lexentry: pol/przysięga__rzeczownik__1
written_rep: przysięga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: juramento | jura
sense_list:
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;


lexentry: pol/przysmak__rzeczownik__1
written_rep: przysmak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: guloseima
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rzecz, którą ktoś bardzo lubi spożywać, która mu bardzo smakuje


lexentry: pol/przyspieszeniomierz__rzeczownik__1
written_rep: przyspieszeniomierz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acelerómetro
sense_list:
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych;


lexentry: pol/przysposobić__czasownik__1
written_rep: przysposobić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: adotar
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjąć do rodziny cudze dziecko, uznając je za swoje


lexentry: pol/przyssawka__rzeczownik__1
written_rep: przyssawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ventosa
sense_list:
miękka miseczka przysysająca się do podłoża po naciśnięciu | narząd, który służy niektórym zwierzętom do przyczepiania się do podłoża


lexentry: pol/przystawka__rzeczownik__1
written_rep: przystawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antepasto
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;


lexentry: pol/przystań__rzeczownik__1
written_rep: przystań
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: refúgio
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym można znaleźć bezpieczeństwo i spokój | (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce cumowania niewielkich jednostek pływających: łodzi, jachtów, kutrów;


lexentry: pol/przystojny__przymiotnik__1
written_rep: przystojny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: bem-apanhada
sense_list:
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne


lexentry: pol/przyswajać__czasownik__1
written_rep: przyswajać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: internalizar
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) przejmować i czynić własnym zachowania, normy społeczne, poglądy itp.


lexentry: pol/przysłona__rzeczownik__1
written_rep: przysłona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abertura
sense_list:
(optyka, optyczny) (fotografia) układ regulujący wielkość otworu, przez który światło wpada do aparatu fotograficznego, kamery lub przyrządu optycznego


lexentry: pol/przysłowie__rzeczownik__1
written_rep: przysłowie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: provérbio | refrão
sense_list:
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;


lexentry: pol/przysłowiowy__przymiotnik__1
written_rep: przysłowiowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: proverbial
sense_list:
dotyczący przysłowia, popularnego frazeologizmu, wskazuje że treść należy rozumieć przenośnie a nie dosłownie


lexentry: pol/przysłówek__rzeczownik__1
written_rep: przysłówek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: advérbio
sense_list:
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;


lexentry: pol/przywieźć__czasownik__1
written_rep: przywieźć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: trazer
sense_list:
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce


lexentry: pol/przyzwoity__przymiotnik__1
written_rep: przyzwoity
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: decente
sense_list:
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania | porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie | właściwy, stosowny


lexentry: pol/przyzwyczajać__czasownik__1
written_rep: przyzwyczajać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: acostumar
sense_list:
stopniowo powodować przyjmowanie czegoś za zwykłe, a nawet potrzebne; uczyć z czasem traktowania kogoś normalnie albo wywoływać potrzebę obecności tej osoby; kształtować nawyki


lexentry: pol/przyzębie__rzeczownik__1
written_rep: przyzębie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gengiva
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) zespół tkanek otaczających i unieruchamiających ząb oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej;


lexentry: pol/przędza__rzeczownik__1
written_rep: przędza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lã
sense_list:
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;


lexentry: pol/próchnica__rzeczownik__1
written_rep: próchnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cárie
sense_list:
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;


lexentry: pol/próżnia__rzeczownik__1
written_rep: próżnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vácuo
sense_list:
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);


lexentry: pol/prąd__rzeczownik__1
written_rep: prąd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: corrente
sense_list:
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych; | (potocznie, potoczny) energia elektryczna | strumień wody


lexentry: pol/prąd_elektryczny__rzeczownik__1
written_rep: prąd elektryczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: corrente
sense_list:
(fizyka, fizyczny) ukierunkowany ruch ładunków elektrycznych w środowisku przewodzącym spowodowany różnicą potencjałów między punktami w polu elektrycznym;


lexentry: pol/prędki__przymiotnik__1
written_rep: prędki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: brincalhão
sense_list:
szybki, odznaczający się dużą szybkością | taki, który reaguje bardzo gwałtownie, szybko, bez zastanowienia


lexentry: pol/pręgierz__rzeczownik__1
written_rep: pręgierz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pelourinho
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznych miastach: słup stojący w miejscu publicznym, do którego przykuwano przestępców, wymierzając im karę np. chłosty;


lexentry: pol/psalm__rzeczownik__1
written_rep: psalm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: salmo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;


lexentry: pol/pseudo-__przedrostek__1
written_rep: pseudo-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: pseudo-
sense_list:
…pierwszy człon wyrazów złożonych będących nazwami i określeniami osób, rzeczy lub zjawisk, które nie są tym, co udają lub naśladują


lexentry: pol/pseudoanglicyzm__rzeczownik__1
written_rep: pseudoanglicyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pseudoanglicismo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone z słów lub zwrotów pochodzących z języka angielskiego, ale niemające swojego odpowiednika w języku angielskim | (językoznawstwo, językoznawczy) zapożyczenie, którego znaczenie znacznie się różni od słowa lub zwrotu z języka angielskiego


lexentry: pol/pseudoefedryna__rzeczownik__1
written_rep: pseudoefedryna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pseudoefedrina
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, pochodna fenyloetyloaminy, syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;


lexentry: pol/pseudokod__rzeczownik__1
written_rep: pseudokod
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pseudocódigo
sense_list:
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu algorytmu w sposób czytelny dla człowieka, zwykle z zachowaniem struktury właściwej językom programowania;


lexentry: pol/pseudonauka__rzeczownik__1
written_rep: pseudonauka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pseudociência
sense_list:
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;


lexentry: pol/pseudonim__rzeczownik__1
written_rep: pseudonim
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pseudônimo | pseudónimo
sense_list:
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;


lexentry: pol/psi_gwizdek__rzeczownik__1
written_rep: psi gwizdek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apito de cachorro
sense_list:
(dosłownie) gwizdek wydający dźwięki o wysokiej częstotliwości, niesłyszalnej przez ludzi, używany do trenowania psów; | (przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie kodowanego lub sugestywnego języka w przekazach politycznych w celu uzyskania poparcia określonej grupy bez wywołania sprzeciwu opozycji;


lexentry: pol/psiakrew__wykrzyknik__1
written_rep: psiakrew
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: corno
sense_list:
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić)


lexentry: pol/psianka__rzeczownik__1
written_rep: psianka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dulcamara
sense_list:
(botanika, botaniczny) Solanum, roślina zielna lub krzew z rodziny psiankowatych mający kwiaty białe, żółte, fioletowe lub niebieskie i zawierający solaninę;


lexentry: pol/psowate__rzeczownik__1
written_rep: psowate
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Canídeos
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canidae G. Fischer, rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad trzydzieści współcześnie żyjących gatunków;


lexentry: pol/psychastenia__rzeczownik__1
written_rep: psychastenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicastenia
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem


lexentry: pol/psychiatra__rzeczownik__1
written_rep: psychiatra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psiquiatra
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych


lexentry: pol/psychiatria__rzeczownik__1
written_rep: psychiatria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psiquiatria
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;


lexentry: pol/psychoaktywny__przymiotnik__1
written_rep: psychoaktywny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: psicoactivo | psicoativo
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne


lexentry: pol/psychoanaliza__rzeczownik__1
written_rep: psychoanaliza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicanálise
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1) | (psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach


lexentry: pol/psychodelik__rzeczownik__1
written_rep: psychodelik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicodélico
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) substancja neuroaktywna o działaniu psychodelicznym, wywołująca zwykle odurzenie i wizje, mająca zdolność do wywoływania zmian percepcji, świadomości, sposobu myślenia oraz sposobu odczuwania emocji;


lexentry: pol/psychofarmakologia__rzeczownik__1
written_rep: psychofarmakologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: farmacopsiquiatria
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) gałąź farmakologii zajmująca się badaniem wpływu leków psychoaktywnych na stan psychiczny człowieka;


lexentry: pol/psychofizjologia__rzeczownik__1
written_rep: psychofizjologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicofisiologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza psychologii i fizjologii, zajmująca się związkiem między procesami psychicznymi i fizjologicznymi;


lexentry: pol/psycholingwistyka__rzeczownik__1
written_rep: psycholingwistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicolinguística
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka;


lexentry: pol/psycholożka__rzeczownik__1
written_rep: psycholożka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicólogo
sense_list:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (psychologia, psychologiczny) kobieta, która specjalizuje się w dziedzinie psychologii


lexentry: pol/psychometria__rzeczownik__1
written_rep: psychometria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicometria
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) dział psychologii zajmujący się pomiarami zjawisk i wartości psychologicznych jak i ich metodami


lexentry: pol/psychopatia__rzeczownik__1
written_rep: psychopatia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicopatia
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;


lexentry: pol/psychopatologia__rzeczownik__1
written_rep: psychopatologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicopatologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dziedzina psychologii i psychiatrii, która bada zaburzenia i choroby psychiczne


lexentry: pol/psychopomp__rzeczownik__1
written_rep: psychopomp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicopompo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;


lexentry: pol/psychosomatyczny__przymiotnik__1
written_rep: psychosomatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: psicossomático
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało


lexentry: pol/psychosomatyka__rzeczownik__1
written_rep: psychosomatyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicossomático
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który bada związek pomiędzy zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi


lexentry: pol/psychoterapia__rzeczownik__1
written_rep: psychoterapia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicoterapia
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii;


lexentry: pol/psychotyczny__przymiotnik__1
written_rep: psychotyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: psicótico
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) właściwy psychozie, charakteryzujący się psychozą


lexentry: pol/psychoza__rzeczownik__1
written_rep: psychoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psicose
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;


lexentry: pol/pszczelarz__rzeczownik__1
written_rep: pszczelarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apicultor
sense_list:
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych


lexentry: pol/pszczoła__rzeczownik__1
written_rep: pszczoła
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abelha
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;


lexentry: pol/pszczoła_miodna__rzeczownik__1
written_rep: pszczoła miodna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abelha
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera L, popularny gatunek pszczoły produkującej miód;


lexentry: pol/pszenica__rzeczownik__1
written_rep: pszenica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: trigo
sense_list:
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych; | (rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)


lexentry: pol/ptasi_móżdżek__związek_frazeologiczny__1
written_rep: ptasi móżdżek
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: cérebro de passarinho
sense_list:
(potocznie, potoczny) (ironicznie) o tępym, ograniczonym umyśle, także: określenie osoby, którą uważa się za głupią


lexentry: pol/ptasie_mleczko__rzeczownik__1
written_rep: ptasie mleczko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: leite de papo
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) płynna wydzielina początkowych odcinków przewodu pokarmowego ptaków służąca do karmienia piskląt;


lexentry: pol/ptasznik__rzeczownik__2
written_rep: ptasznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: tarântula
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pająk z rodziny ptasznikowatych, Theraphosidae


lexentry: pol/pterodaktyl__rzeczownik__1
written_rep: pterodaktyl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pterodáctilo
sense_list:
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Pterodactylus, rodzaj wymarłego latającego gada należącego do rzędu pterozaurów, żyjącego w okresie późnej jury


lexentry: pol/ptolemejski__przymiotnik__1
written_rep: ptolemejski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: ptolomaico
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (astronomia, astronomiczny) związany z nauką, poglądami głoszonymi przez Ptolemeusza


lexentry: pol/publicystyka__rzeczownik__1
written_rep: publicystyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: publicismo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jakakolwiek wypowiedź lub tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach;


lexentry: pol/publiczność__rzeczownik__1
written_rep: publiczność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: público
sense_list:
cecha tego, co jest publiczne, cecha tych, którzy są publiczni | grupa osób, która oglądają jakieś przedstawienie, pokaz, zawody


lexentry: pol/publikować__czasownik__1
written_rep: publikować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: publicar
sense_list:
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać | zajmować się wydawaniem gazety lub czasopisma


lexentry: pol/puchacz_zwyczajny__rzeczownik__1
written_rep: puchacz zwyczajny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bufo-real
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo bubo, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/puchar__rzeczownik__1
written_rep: puchar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: taça
sense_list:
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda; | naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;


lexentry: pol/pudel__rzeczownik__1
written_rep: pudel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: poodle
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;


lexentry: pol/puder__rzeczownik__1
written_rep: puder
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pó
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;


lexentry: pol/pudło__rzeczownik__1
written_rep: pudło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caixa
sense_list:
duże pudełko | (motoryzacja) tylna część pojazdu do przewożenia osób lub towarów | zawartość pudła (1.1) | (motoryzacja) (potocznie, potoczny) stary lub zepsuty pojazd | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) część instrumentu wzmacniająca dźwięk


lexentry: pol/puginał__rzeczownik__1
written_rep: puginał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adaga
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj sztyletu pochodzenia wschodniego, używany do końca XVI w.;


lexentry: pol/puklerz__rzeczownik__1
written_rep: puklerz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: broquel
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;


lexentry: pol/pula__rzeczownik__1
written_rep: pula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fundo
sense_list:
suma przedmiotów lub pieniędzy do rozdysponowania | w grach losowych: suma nagród, środków do wygrania


lexentry: pol/pulmonolog__rzeczownik__1
written_rep: pulmonolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pneumologista | pneumólogo
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego


lexentry: pol/pulmonologia__rzeczownik__1
written_rep: pulmonologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pneumologia
sense_list:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;


lexentry: pol/pulpit__rzeczownik__1
written_rep: pulpit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ambiente de trabalho
sense_list:
(informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest na tzw. oknach; | stolik do pisania z pochyłym blatem


lexentry: pol/puls__rzeczownik__1
written_rep: puls
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pulso
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca | (anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze


lexentry: pol/pulsować__czasownik__1
written_rep: pulsować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: pulsar
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) ulegać skurczowi i rozkurczowi i wywoływać tętno | (fizyka, fizyczny) zmieniać okresowo właściwości, np. napięcie, siłę, itp.


lexentry: pol/puma_płowa__rzeczownik__1
written_rep: puma płowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: coroa
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię; | (zoologia, zoologiczny) kot z gatunku puma płowa (1.1)


lexentry: pol/pumeks__rzeczownik__1
written_rep: pumeks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pedra-pomes
sense_list:
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;


lexentry: pol/punca__rzeczownik__1
written_rep: punca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: furar
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) rodzaj małego stalowego pręta, który w połączeniu z młotkiem służy jako narzędzie rzemieślnicze, jubilerskie i cyzelerskie;


lexentry: pol/punkt_K__rzeczownik__1
written_rep: punkt K
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ponto crítico
sense_list:
(sport, sportowy) punkt na profilu skoczni narciarskiej, według którego ustalane są noty za odległość skoku ;


lexentry: pol/punkt_widokowy__rzeczownik__1
written_rep: punkt widokowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mirante
sense_list:
(turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w terenie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę;


lexentry: pol/puryfikaterz__rzeczownik__1
written_rep: puryfikaterz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: purificatório | sanguinho | sanguíneo
sense_list:
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych;


lexentry: pol/puryzm__rzeczownik__1
written_rep: puryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: purismo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) postawa wobec języka charakteryzująca się koncentracją na ideałach różnie pojmowanej „czystości” językowej;


lexentry: pol/purée__rzeczownik__1
written_rep: purée
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: puré
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;


lexentry: pol/pustelnik__rzeczownik__1
written_rep: pustelnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: eremita
sense_list:
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie | (przenośnie, przenośnia) osoba stroniąca od innych ludzi


lexentry: pol/pustułka_zwyczajna__rzeczownik__1
written_rep: pustułka zwyczajna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: peneireiro-vulgar
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;


lexentry: pol/pustynia__rzeczownik__1
written_rep: pustynia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: deserto
sense_list:
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;


lexentry: pol/puszczanie_krwi__rzeczownik__1
written_rep: puszczanie krwi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: flebotomia
sense_list:
(medycyna, medyczny) zabieg, dawniej będący podstawą medycyny a dziś już niestosowany, polegający na otwarciu żył pacjenta i wycofaniu z nich znacznej ilości krwi;


lexentry: pol/puszczyk__rzeczownik__1
written_rep: puszczyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: coruja-do-mato
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;


lexentry: pol/puszczyk_zwyczajny__rzeczownik__1
written_rep: puszczyk zwyczajny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: coruja-do-mato
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;


lexentry: pol/puszka_Pandory__rzeczownik__1
written_rep: puszka Pandory
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caixa de Pandora
sense_list:
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) pojemnik uwalniający nieszczęścia, plagi


lexentry: pol/putinizacja__rzeczownik__1
written_rep: putinizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: putinização
sense_list:
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zmiany polityczne przynoszące autorytarną władzę i ograniczenia swobód obywatelskich w państwach demokratycznych


lexentry: pol/puzon__rzeczownik__1
written_rep: puzon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: trombone
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;


lexentry: pol/puzzle__rzeczownik__1
written_rep: puzzle
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: puzzle
sense_list:
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek;


lexentry: pol/pułap__rzeczownik__1
written_rep: pułap
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: teto
sense_list:
(książkowy) najwyższy poziom czegoś, górna granica | (lotnictwo, lotniczy) maksymalna wysokość, na jaką może wzbić się określony statek powietrzny; | (meteorologia, meteorologiczny) wysokość podstawy chmur nad ziemią


lexentry: pol/pułapka__rzeczownik__1
written_rep: pułapka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: armadilha
sense_list:
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć | urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt | zasadzka, podstęp


lexentry: pol/pułk__rzeczownik__1
written_rep: pułk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: regimento
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;


lexentry: pol/pylon__rzeczownik__1
written_rep: pylon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pilone
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) wieża bramna na planie prostokąta i zwężająca się ku górze; wznoszona parami w starożytnym Egipcie;


lexentry: pol/pysk__rzeczownik__1
written_rep: pysk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: focinho
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) przednia część głowy zwierzęcia, część trzewioczaszki | (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.)


lexentry: pol/pytanie_retoryczne__rzeczownik__1
written_rep: pytanie retoryczne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pergunta retórica
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
written_rep: pył
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: poeira
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu | (technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;


lexentry: pol/pójdźka_zwyczajna__rzeczownik__1
written_rep: pójdźka zwyczajna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mocho galego
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Athene noctua, gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny puszczykowatych;


lexentry: pol/pójść__czasownik__1
written_rep: pójść
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: ser à conta de
sense_list:
pieszo udać się w jakąś stronę | poruszając się pieszo opuścić jakieś miejsce | rozpocząć jakąś długotrwałą czynność, wstąpić do jakiejś instytucji, organizacji | udać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności


lexentry: pol/półka__rzeczownik__1
written_rep: półka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prateleira | estante
sense_list:
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów


lexentry: pol/półkula__rzeczownik__1
written_rep: półkula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hemisfério
sense_list:
(geometria) połowa kuli; | (geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi; | (anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;


lexentry: pol/półmisek__rzeczownik__1
written_rep: półmisek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bandeja
sense_list:
rodzaj płaskiego dużego naczynia, służącego do podawania potraw, przystawek lub przekąsek na stół | zawartość półmiska (1.1)


lexentry: pol/północno-wschodni__przymiotnik__1
written_rep: północno-wschodni
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: do nordeste
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) położony, znajdujący się na północnym wschodzie | (meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) nadchodzący z północnego wschodu


lexentry: pol/północnomacedoński__przymiotnik__1
written_rep: północnomacedoński
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: norte-macedónio
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odnoszący się do Macedonii Północnej


lexentry: pol/półpasiec__rzeczownik__1
written_rep: półpasiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: herpes-zóster
sense_list:
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;


lexentry: pol/półprzewodnik__rzeczownik__1
written_rep: półprzewodnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: semicondutor
sense_list:
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;


lexentry: pol/półsamogłoska__rzeczownik__1
written_rep: półsamogłoska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: deslizar
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej;


lexentry: pol/półton__rzeczownik__1
written_rep: półton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: meio-tom
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym; | (książkowy) jeden z kolorów pośrednich między dwiema barwami podstawowymi


lexentry: pol/półwysep__rzeczownik__1
written_rep: półwysep
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: península
sense_list:
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;


lexentry: pol/półwytrawny__przymiotnik__1
written_rep: półwytrawny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: semi-seco
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między wytrawnym a półsłodkim


lexentry: pol/późny__przymiotnik__1
written_rep: późny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: tarde
sense_list:
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów | następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa


lexentry: pol/pączek__rzeczownik__1
written_rep: pączek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rosquinha
sense_list:
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;


lexentry: pol/pęcherzyca__rzeczownik__1
written_rep: pęcherzyca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pênfigo
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunologiczna powodująca powstawanie pęcherzy na skórze i błonach śluzowych;


lexentry: pol/pęd__rzeczownik__1
written_rep: pęd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: broto
sense_list:
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;


lexentry: pol/pędrak__rzeczownik__1
written_rep: pędrak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: larva
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) typ oligopodialnej larwy owada w przeobrażeniu zupełnym, żyjącej w glebie, w kale zwierząt roślinożernych lub w próchnie;


lexentry: pol/pędzel__rzeczownik__1
written_rep: pędzel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pincel
sense_list:
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;


lexentry: pol/pędzel_do_golenia__rzeczownik__1
written_rep: pędzel do golenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pincel de barba
sense_list:
(higiena, higieniczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) pędzel używany do wyrabiania i nakładania pianki podczas golenia


lexentry: pol/pępek__rzeczownik__1
written_rep: pępek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: umbigo
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;


lexentry: pol/pępowina__rzeczownik__1
written_rep: pępowina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cordão umbilical
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze


lexentry: pol/pęseta__rzeczownik__1
written_rep: pęseta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pinça
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś


lexentry: pol/płaca_minimalna__rzeczownik__1
written_rep: płaca minimalna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: salário mínimo
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) prawnie ustalony najniższy dopuszczalny poziom wynagrodzenia pieniężnego za pracę najemną;


lexentry: pol/płakać_nad_rozlanym_mlekiem__czasownik__1
written_rep: płakać nad rozlanym mlekiem
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: chorar o leite derramado
sense_list:
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie


lexentry: pol/płaskowyż__rzeczownik__1
written_rep: płaskowyż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: planalto
sense_list:
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;


lexentry: pol/płaszcz__rzeczownik__1
written_rep: płaszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: casaco
sense_list:
(odzieżownictwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem; | (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) fałd tkanki okrywający ciało mięczaków;


lexentry: pol/pława__rzeczownik__1
written_rep: pława
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boia
sense_list:
(rybołówstwo, rybacki) element sieci rybackiej służący do utrzymywanie jej we właściwej pozycji | (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pływający, zakotwiczony znak nawigacyjny zaokrąglonego kształtu


lexentry: pol/płetwa__rzeczownik__1
written_rep: płetwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbatana | nadadeira
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;


lexentry: pol/płetwa_sterowa__rzeczownik__1
written_rep: płetwa sterowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: açafrão
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zanurzona w wodzie, ruchoma część steru; płat, który dzięki opływającej go wodzie, generuje siłę skręcającą ruch statku;


lexentry: pol/płetwal_błękitny__rzeczownik__1
written_rep: płetwal błękitny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baleia-azul
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal, będącego największym współczesnym zwierzęciem;


lexentry: pol/płeć__rzeczownik__1
written_rep: płeć
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sexo
sense_list:
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;


lexentry: pol/płow__rzeczownik__1
written_rep: płow
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pilaf
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z kuchni tatarskiej i uzbeckiej, rodzaj pilawu popularnego również w Rosji


lexentry: pol/płucny__przymiotnik__1
written_rep: płucny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: pulmonar
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc


lexentry: pol/płyn_Lugola__rzeczownik__1
written_rep: płyn Lugola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lugol | solução de Lugol
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;


lexentry: pol/płynąć_z_prądem__czasownik__1
written_rep: płynąć z prądem
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: deixar-se ir na onda
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) postępować zgodnie z ogólnie przyjętą opinią, podporządkowywać się, ulegać panującym zwyczajom, poglądom itp.


lexentry: pol/płyta__rzeczownik__1
written_rep: płyta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: disco
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości | element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony równolegle do mniejszego wymiaru | krążek służący do przechowywania muzyki lub danych


lexentry: pol/płyta__rzeczownik__1
written_rep: płyta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: álbum
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór utworów jednego wykonawcy dystrybuowany na wielu nośnikach pod jednym tytułem


lexentry: pol/płyta_główna__rzeczownik__1
written_rep: płyta główna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: placa-mãe
sense_list:
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;


lexentry: pol/płyta_winylowa__rzeczownik__1
written_rep: płyta winylowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vinil
sense_list:
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) płaski krążek wykonany z różnych materiałów z zapisanym nagraniem dźwiękowym


lexentry: pol/pływ__rzeczownik__1
written_rep: pływ
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: maré
sense_list:
(hydrologia, hydrologiczny) cyklicznie powtarzające się podnoszenie i opadanie poziomu wody w dużych zbiornikach wodnych spowodowane oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi z Księżycem i Słońcem


lexentry: pol/pływak__rzeczownik__1
written_rep: pływak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boiar
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy


lexentry: pol/płód__rzeczownik__1
written_rep: płód
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: feto
sense_list:
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju | (przenośnie, przenośnia) dzieło jako wytwór talentu, pracy umysłowej


lexentry: pol/queer__rzeczownik__1
written_rep: queer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abafa-palhinha
sense_list:
osoba nieheteronormatywna lub należąca do mniejszości seksualnej, również taka, której nie obejmuje skrótowiec LGBT – np. aseksualna, poliamoryczna, interpłciowa, niebinarna


lexentry: pol/quesadilla__rzeczownik__1
written_rep: quesadilla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: quesadilha
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańskie danie z kukurydzianej tortilli z roztopionym serem i różnorakim nadzieniem;


lexentry: pol/rabin__rzeczownik__1
written_rep: rabin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rabino
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;


lexentry: pol/rachatłukum__rzeczownik__1
written_rep: rachatłukum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: delícia turca | manjar turco | Bala de Goma
sense_list:
(cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;


lexentry: pol/rachityczny__przymiotnik__1
written_rep: rachityczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: raquítico
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) wątły, chorowity | (przenośnie, przenośnia) (książkowy) (poetycki, poetycko) wykrzywiony, krzywy


lexentry: pol/rachunek__rzeczownik__1
written_rep: rachunek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: conta
sense_list:
(handel, handlowy) spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową


lexentry: pol/rachunek_całkowy__rzeczownik__1
written_rep: rachunek całkowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cálculo integral
sense_list:
(matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek;


lexentry: pol/rachunek_sumienia__rzeczownik__1
written_rep: rachunek sumienia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: exame de consciência
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) połączona z modlitwą analiza osobistej kondycji moralnej praktykowana w katolicyzmie, także jako przygotowanie do spowiedzi;


lexentry: pol/rachunki__rzeczownik__1
written_rep: rachunki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aritmética
sense_list:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) (edukacja, edukacyjny) matematyka jako przedmiot w początkowym okresie nauczania


lexentry: pol/racica__rzeczownik__1
written_rep: racica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: casco
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) kopyto zwierząt parzystokopytnych, stanowiące rogową okrywę ostatniego członu trzeciego i czwartego palca;


lexentry: pol/racjonalista__rzeczownik__1
written_rep: racjonalista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: racionalista
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) zwolennik racjonalizmu w filozofii | człowiek, który w swoim postępowaniu kieruje się rozumem, nie emocjami


lexentry: pol/racjonalizacja__rzeczownik__1
written_rep: racjonalizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: racionalização
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać


lexentry: pol/racjonalizm__rzeczownik__1
written_rep: racjonalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: racionalismo
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) pogląd uznający za możliwe poznanie prawdy z użyciem samego rozumu; | (filozofia, filozoficzny) postawa odrzucająca tezy nie mające uzasadnienia rozumowego, np. wynikające wyłącznie z wiary, tradycji, autorytetu, itp.; | preferowanie w decyzjach argumentów rozumowych (zwłaszcza nad emocjonalnymi)


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
written_rep: raczej
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: mais
sense_list:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
written_rep: raczej
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: provavelmente
sense_list:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
written_rep: raczej
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: talvez
sense_list:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia


lexentry: pol/raczkować__czasownik__1
written_rep: raczkować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: (en)gatinhar
sense_list:
(potocznie, potoczny) o niemowlętach: poruszać się podpierając się na rękach i kolanach; chodzić na czworaka


lexentry: pol/rad__rzeczownik__1
written_rep: rad
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rádio
sense_list:
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;


lexentry: pol/rada__rzeczownik__1
written_rep: rada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: conselho
sense_list:
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu | wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji | zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem


lexentry: pol/radar__rzeczownik__1
written_rep: radar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radar
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;


lexentry: pol/radian__rzeczownik__1
written_rep: radian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radiano
sense_list:
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;


lexentry: pol/radiator__rzeczownik__1
written_rep: radiator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radiador
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;


lexentry: pol/radio-__przedrostek__1
written_rep: radio-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: radio-
sense_list:
…stosowany w złożeniach podkreślających, że coś wykorzystuje fale radiowe lub ma wbudowane radio (urządzenie), radiowy; względnie wykorzystuje zjawiska związane z promieniowaniem


lexentry: pol/radio__rzeczownik__1
written_rep: radio
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rádio
sense_list:
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych | urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych


lexentry: pol/radioaktywność__rzeczownik__1
written_rep: radioaktywność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radioatividade
sense_list:
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma


lexentry: pol/radiofarmaceutyk__rzeczownik__1
written_rep: radiofarmaceutyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radiofármaco
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) substancja promieniotwórcza używana w leczeniu nowotworów lub scyntygrafii


lexentry: pol/radiologia__rzeczownik__1
written_rep: radiologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radiologia
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział medycyny wykorzystujący do diagnostyki i leczenia promieniowanie rentgenowskie; | (fizyka, fizyczny) nauka o promieniotwórczości i promieniowaniu rentgenowskim


lexentry: pol/radiometr__rzeczownik__1
written_rep: radiometr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radiômetro
sense_list:
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;


lexentry: pol/radiometria__rzeczownik__1
written_rep: radiometria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radiometria
sense_list:
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych;


lexentry: pol/radioteleskop__rzeczownik__1
written_rep: radioteleskop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radiotelescópio
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;


lexentry: pol/radiowęzeł__rzeczownik__1
written_rep: radiowęzeł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: altifalante
sense_list:
sieć kabli i głośników rozprowadzająca z centrali po jakimś obiekcie komunikaty głosowe lub audycje;


lexentry: pol/radler__rzeczownik__1
written_rep: radler
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: panachê
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) napój stanowiący mieszankę jasnego piwa i innego napoju bezalkoholowego;


lexentry: pol/radny__rzeczownik__1
written_rep: radny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: conselheira
sense_list:
(urzędowy) członek rady gminy, rady miasta, rady powiatu lub sejmiku wojewódzkiego wybierany w wyborach samorządowych


lexentry: pol/radon__rzeczownik__1
written_rep: radon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rádon
sense_list:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;


lexentry: pol/radość__rzeczownik__1
written_rep: radość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alegria
sense_list:
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski


lexentry: pol/radło__rzeczownik__1
written_rep: radło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aradio
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) najprostsze i najstarsze narzędzie drewniane do spulchniania gleby bez odwracania skiby;


lexentry: pol/ragoût__rzeczownik__1
written_rep: ragoût
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ragu
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typ gęstej potrawy przygotowywanej z kawałków mięsa duszonych w sosie z warzywami i różnymi dodatkami;


lexentry: pol/raj__rzeczownik__1
written_rep: raj
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: paraíso
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;


lexentry: pol/rak_jelita_grubego__rzeczownik__1
written_rep: rak jelita grubego
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cancro colorretal
sense_list:
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy;


lexentry: pol/ramadan__rzeczownik__1
written_rep: ramadan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ramadão
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1) | dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego;


lexentry: pol/rambutan__rzeczownik__1
written_rep: rambutan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rambutã
sense_list:
(botanika, botaniczny) Nephelium lappaceum, drzewo owocowe o owłosionych owocach; | owoc rambutanu (1.1)


lexentry: pol/ramen__rzeczownik__1
written_rep: ramen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: miojo
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński bulion z makaronem i dodatkami przyrządzany na wiele sposobów;


lexentry: pol/ramienionóg__rzeczownik__1
written_rep: ramienionóg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: braquiópode
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Brachiopoda Duméril, żyjący na dnie morza bezkręgowiec o muszli złożonej z dwóch skorupek, grzbietowej i brzusznej;


lexentry: pol/ramię__rzeczownik__1
written_rep: ramię
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: braço
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym | (potocznie, potoczny) cała kończyna górna | w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę


lexentry: pol/ramka__rzeczownik__1
written_rep: ramka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: frame
sense_list:
(pszczelarstwo, pszczelarski) drewniana konstrukcja zawieszana w ulu, wewnątrz której pszczoły tworzą plaster z wosku | mała rama, obramowanie np. z listewek


lexentry: pol/rampa__rzeczownik__1
written_rep: rampa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plataforma
sense_list:
podwyższenie, rodzaj podestu, np. wzdłuż ściany budynku, ułatwiającego załadunek i wyładunek towarów z pojazdów;


lexentry: pol/rana__rzeczownik__1
written_rep: rana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ferida | ferimento | lesão
sense_list:
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;


lexentry: pol/ranczo__rzeczownik__1
written_rep: ranczo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chácara
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) w Ameryce Łacińskiej: gospodarstwo wiejskie specjalizujące się w hodowli bydła lub owiec


lexentry: pol/randka__rzeczownik__1
written_rep: randka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: encontro
sense_list:
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;


lexentry: pol/raniuszek__rzeczownik__1
written_rep: raniuszek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chapim-rabilongo
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;


lexentry: pol/rasizm__rzeczownik__1
written_rep: rasizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: racismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;


lexentry: pol/raster__rzeczownik__1
written_rep: raster
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: matricial
sense_list:
stosowane głównie w grafice użytkowej rozbicie zróżnicowanego tonalnie obrazu na zagęszczone kropki, linie itp.;


lexentry: pol/raszpla__rzeczownik__1
written_rep: raszpla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anjo
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squatina squatina Linnaeus, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny raszplowatych; rekin o spłaszczonym ciele i dużych parzystych płetwach;


lexentry: pol/raszpla__rzeczownik__1
written_rep: raszpla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cacatua
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) obraźliwie o kobiecie, najczęściej brzydkiej, źle zbudowanej lub starszej


lexentry: pol/raszyzm__rzeczownik__1
written_rep: raszyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: russismo
sense_list:
(pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i system polityczny Federacji Rosyjskiej, rosyjska wojna na Ukrainie i rosyjska okupacja Ukrainy, postrzegane jako przejaw faszyzmu


lexentry: pol/ratel_miodożerny__rzeczownik__1
written_rep: ratel miodożerny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ratel
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Mellivora capensis Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych;


lexentry: pol/rating__rzeczownik__1
written_rep: rating
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: marca
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) dokonana przez wyspecjalizowaną instytucję ocena wiarygodności kredytowej podmiotu gospodarczego lub państwa i ryzyka inwestycyjnego związanego z określonymi jego papierami wartościowymi bądź jego zdolnością do spłaty swoich zobowiązań w terminie;


lexentry: pol/ratyfikacja__rzeczownik__1
written_rep: ratyfikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ratificação
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy


lexentry: pol/ratyfikować__czasownik__1
written_rep: ratyfikować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: ratificar
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy


lexentry: pol/rażący__przymiotnik__1
written_rep: rażący
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: gritante
sense_list:
bardzo intensywny, wyraźny w swojej złej cesze; rzucający się w oczy | drażniący wzrok; rzucający się w oczy


lexentry: pol/rdzeń__rzeczownik__1
written_rep: rdzeń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: core
sense_list:
(informatyka, informatyczny) fizyczna część procesora odpowiedzialna za realizację operacji obliczeniowych; | istota czegoś | najważniejszy element reaktora atomowego, w którym umieszczone są pręty paliwowe;


lexentry: pol/rdzeń__rzeczownik__1
written_rep: rdzeń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radical
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;


lexentry: pol/rdzeń_kręgowy__rzeczownik__1
written_rep: rdzeń kręgowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: medula espinhal
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;


lexentry: pol/reakcja__rzeczownik__1
written_rep: reakcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reação | reacção
sense_list:
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy | zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce | (chemia, chemiczny) (zobacz) reakcja chemiczna | (fizyka, fizyczny) proces, przemiana | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian | (fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki


lexentry: pol/reakcja_chemiczna__rzeczownik__1
written_rep: reakcja chemiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reação química
sense_list:
(chemia, chemiczny) każdy proces, w wyniku którego pierwotna substancja zwana substratem przemienia się w inną substancję zwaną produktem;


lexentry: pol/reaktor__rzeczownik__1
written_rep: reaktor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reator
sense_list:
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna; | (fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;


lexentry: pol/reaktor_katalityczny__rzeczownik__1
written_rep: reaktor katalityczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: catalisador
sense_list:
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin;


lexentry: pol/realgar__rzeczownik__1
written_rep: realgar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: realgar
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;


lexentry: pol/realizm__rzeczownik__1
written_rep: realizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: realismo
sense_list:
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości | (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (gry komputerowe) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim, grze komputerowej lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;


lexentry: pol/reanimacja__rzeczownik__1
written_rep: reanimacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reanimação
sense_list:
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania


lexentry: pol/rebetiko__rzeczownik__1
written_rep: rebetiko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rebétiko
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;


lexentry: pol/recenzja__rzeczownik__1
written_rep: recenzja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: crítica
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu


lexentry: pol/recepcja__rzeczownik__1
written_rep: recepcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: recepção
sense_list:
(hotelarstwo) biuro przy wejściu, które obsługuje osoby wchodzące | (książkowy) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce


lexentry: pol/recepta__rzeczownik__1
written_rep: recepta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: receita
sense_list:
(medycyna, medyczny) pisemne zlecenie wydania leku | (przenośnie, przenośnia) niezawodna metoda, sprawdzony sposób postępowania


lexentry: pol/receptor__rzeczownik__1
written_rep: receptor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: receptor
sense_list:
(biologia, biologiczny) wyspecjalizowana komórka lub jej część odbierająca informacje (bodźce) albo substancje z otoczenia;


lexentry: pol/receptura__rzeczownik__1
written_rep: receptura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: formulação
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) wykaz składników, wzór, formuła lub przepis, normujący zestaw składników określonego produktu;


lexentry: pol/recital__rzeczownik__1
written_rep: recital
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: recital
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) występ artysty muzycznego stanowiący cały program koncertu;


lexentry: pol/recycling__rzeczownik__1
written_rep: recycling
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reciclagem
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) odzyskiwanie surowców wtórnych i wykorzystywanie ich do produkcji;


lexentry: pol/recydywa__rzeczownik__1
written_rep: recydywa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reincidência
sense_list:
(medycyna, medyczny) nawrót objawów chorobowych | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powrócenie do wsześniejszego procederu przez skazanego;


lexentry: pol/recydywista__rzeczownik__1
written_rep: recydywista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: recidivista
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępca powracający do ponownego popełniania wykroczenia


lexentry: pol/recydywistka__rzeczownik__1
written_rep: recydywistka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: recidivista
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczyni powracająca do ponownego popełniania wykroczenia


lexentry: pol/reda__rzeczownik__1
written_rep: reda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angra
sense_list:
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;


lexentry: pol/redagować__czasownik__1
written_rep: redagować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: editar
sense_list:
opracowywać dany tekst pod względem treści i stylu, na ogół w celu zamieszczenia w druku | kierować redakcją czasopisma, dzieła zbiorowego, decydując ostatecznie o jego treści i formie


lexentry: pol/redakcja__rzeczownik__1
written_rep: redakcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: redacção
sense_list:
czynność poprawiania, korygowania tekstu pod względem merytorycznym i stylistycznym | praca osoby kierującej zespołem, który opracowuje i wydaje czasopismo, dzieło zbiorowe


lexentry: pol/redaktor__rzeczownik__1
written_rep: redaktor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: redator
sense_list:
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych


lexentry: pol/redukować__czasownik__1
written_rep: redukować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: reduzir
sense_list:
(chemia, chemiczny) wprowadzać pierwiastek do mniejszej wartościowości wskutek przyłączania elektronów, poprzez odbieranie tlenu lub wprowadzanie wodoru


lexentry: pol/referencja__rzeczownik__1
written_rep: referencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: referência
sense_list:
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;


lexentry: pol/referendum__rzeczownik__1
written_rep: referendum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: referendo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;


lexentry: pol/reformacja__rzeczownik__1
written_rep: reformacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Reforma Protestante
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;


lexentry: pol/refować__czasownik__1
written_rep: refować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: filão
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zmniejszać powierzchnię ożaglowania bez użycia dodatkowych żagli przez częściowe zwijanie lub składanie dolnej części żagla i umocowanie jej za pomocą linek


lexentry: pol/refrakcja__rzeczownik__1
written_rep: refrakcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: refração
sense_list:
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;


lexentry: pol/refren__rzeczownik__1
written_rep: refren
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: refrão
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst


lexentry: pol/regencja__rzeczownik__1
written_rep: regencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: regência
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę


lexentry: pol/regent__rzeczownik__1
written_rep: regent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: regente
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;


lexentry: pol/regiment__rzeczownik__1
written_rep: regiment
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: regimento
sense_list:
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) pułk cudzoziemskiego zaciągu w wojsku polskim | (wojskowość, wojskowy) odpowiednik polskiego pułku w strukturze sił zbrojnych niektórych krajów


lexentry: pol/region__rzeczownik__1
written_rep: region
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: região
sense_list:
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi


lexentry: pol/regionalizm__rzeczownik__1
written_rep: regionalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: regionalismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja rozwoju politycznego współczesnego państwa, która polega na dekoncentracji i decentralizacji władzy państwowej na niższe poziomy systemu politycznego; | (językoznawstwo, językoznawczy) element mowy charakterystyczny dla danego regionu, niefunkcjonujący na całym obszarze występowania języka;


lexentry: pol/regresja__rzeczownik__1
written_rep: regresja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: regressão
sense_list:
(geografia, geograficzny) wycofanie się morza, pustyni lub lodowca z poprzednio zajętych terenów; | (informatyka, informatyczny) błąd powstały na skutek wprowadzenia zmiany w pozornie niezwiązanej części kodu; | (psychologia, psychologiczny) cofanie się do zachowania charakterystycznego dla wcześniejszego okresu rozwojowego; | (statystyka, statystyczny) zmniejszenie liczby wymiarów danych; w szczególności modelowanie zbioru danych za pomocą funkcji; | cofanie się w rozwoju


lexentry: pol/regulacja__rzeczownik__1
written_rep: regulacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: regulamento
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) sprawowanie pieczy nad pewnym standardem językowym; | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obejmowanie czego przepisami prawa, normami


lexentry: pol/regulować__czasownik__1
written_rep: regulować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: enquadrar
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) nastawiać przyrząd, mechanizm, urządzenie tak, aby działały w pożądany sposób | dozować ilość, moc czegoś


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
written_rep: rehabilitacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ilibação
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw;


lexentry: pol/reinkarnacja__rzeczownik__1
written_rep: reinkarnacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reencarnação
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;


lexentry: pol/rejestracja__rzeczownik__1
written_rep: rejestracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: absorção
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zapisywanie sygnału (np. audio lub wideo) za pomocą urządzeń technicznych


lexentry: pol/rejestracja__rzeczownik__1
written_rep: rejestracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: laminar
sense_list:
(potocznie, potoczny) tabliczka na samochodzie lub innym pojeździe, z numerem identyfikacyjnym; tablica rejestracyjna


lexentry: pol/rejon__rzeczownik__1
written_rep: rejon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bairro
sense_list:
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;


lexentry: pol/rekin__rzeczownik__1
written_rep: rekin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tubarão | cação
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;


lexentry: pol/reklama__rzeczownik__1
written_rep: reklama
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anúncio | propaganda | publicidade | reclame
sense_list:
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;


lexentry: pol/reklamacja__rzeczownik__1
written_rep: reklamacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: distúrbio
sense_list:
(handel, handlowy) zgłoszenie się ze skargą do producenta, wykonawcy usługi; zwrócenie się w celu przedstawienia wad towaru, usługi;


lexentry: pol/reklamować__czasownik__1
written_rep: reklamować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: queixar-se
sense_list:
żądać naprawy, wymiany lub refundacji wadliwego towaru lub źle wykonanej usługi, często w ramach gwarancji lub rękojmi


lexentry: pol/rekolekcje__rzeczownik__1
written_rep: rekolekcje
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: retiro
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną;


lexentry: pol/rekonkwista__rzeczownik__1
written_rep: rekonkwista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reconquista
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) trwający od VIII do XV wieku proces odbierania ziem Półwyspu Iberyjskiego spod władania muzułmanów;


lexentry: pol/rekonstrukcja__rzeczownik__1
written_rep: rekonstrukcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reconstrução
sense_list:
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana


lexentry: pol/rekreacja__rzeczownik__1
written_rep: rekreacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: recreação
sense_list:
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej


lexentry: pol/rekrutacja__rzeczownik__1
written_rep: rekrutacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: recrutamento
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) nabór żołnierzy do służby wojskowej | przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;


lexentry: pol/rekwizyt__rzeczownik__1
written_rep: rekwizyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acessório
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;


lexentry: pol/religia__rzeczownik__1
written_rep: religia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: religião
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej; | (edukacja, edukacyjny) przedmiot nauczany w szkole, wpajający uczniom podstawy określonej wiary


lexentry: pol/relikwia__rzeczownik__1
written_rep: relikwia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: relíquia
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;


lexentry: pol/relikwiarz__rzeczownik__1
written_rep: relikwiarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: relicário
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;


lexentry: pol/remake__rzeczownik__1
written_rep: remake
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: refilmagem
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;


lexentry: pol/remis__rzeczownik__1
written_rep: remis
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: empate
sense_list:
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta


lexentry: pol/renesans__rzeczownik__1
written_rep: renesans
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: renascença
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI; | (książkowy) odrodzenie się czegoś | (sztuka) (architektura, architektoniczny) styl charakterystyczny dla Europy przełomu XV i XVI wieku


lexentry: pol/renifer__rzeczownik__1
written_rep: renifer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rena
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;


lexentry: pol/rentgen__rzeczownik__1
written_rep: rentgen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: máquina de raio X
sense_list:
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) badanie rentgenowskie | (medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) zdjęcie rentgenowskie


lexentry: pol/rentgenogram__rzeczownik__1
written_rep: rentgenogram
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radiografia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) zdjęcie fotograficzne otrzymane na skutek działania promieni rentgenowskich


lexentry: pol/rentgenoskopia__rzeczownik__1
written_rep: rentgenoskopia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radioscopia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) obraz rentgenowski powstały w wyniku naświetlania na ekranie fluoryzującym lub na kliszy


lexentry: pol/rentgenowski__przymiotnik__1
written_rep: rentgenowski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: máquina de raio X
sense_list:
(fizyka, fizyczny) dotyczący promieni Röntgena | (fizyka, fizyczny) generujący lub wykorzystujący do działania promienie Röntgena | (fizyka, fizyczny) wykonany lub uzyskany za pomocą promieni Röntgena


lexentry: pol/repertuar__rzeczownik__1
written_rep: repertuar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: repertório
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów grany w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie


lexentry: pol/reportaż__rzeczownik__1
written_rep: reportaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reportagem
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;


lexentry: pol/repozytorium__rzeczownik__1
written_rep: repozytorium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: repositório
sense_list:
(informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje


lexentry: pol/represja__rzeczownik__1
written_rep: represja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: repressão
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku | (psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych


lexentry: pol/reprezentant__rzeczownik__1
written_rep: reprezentant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: representante
sense_list:
osoba działająca w imieniu jakiejś grupy, reprezentująca kogoś lub coś | (książkowy) osoba mająca cechy typowe, reprezentatywne dla jakiejś grupy


lexentry: pol/reprodukcja__rzeczownik__1
written_rep: reprodukcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reprodução
sense_list:
rozmnażanie w celach hodowlanych | (ekonomia, ekonomiczny) ciągłe odtwarzanie środków produkcji w celu jej kontynuacji | (sztuka) kopia oryginału wykonana maszynowo | odtworzenie


lexentry: pol/republika__rzeczownik__1
written_rep: republika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: república
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;


lexentry: pol/republika_bananowa__rzeczownik__1
written_rep: republika bananowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: república bananeira | república de bananas | república de banana
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;


lexentry: pol/republikanin__rzeczownik__1
written_rep: republikanin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: republicano
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu


lexentry: pol/republikanizm__rzeczownik__1
written_rep: republikanizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: republicanismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu


lexentry: pol/resetować__czasownik__1
written_rep: resetować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: repor
sense_list:
(informatyka, informatyczny) podawać sygnał zerowania na wejścia rejestrów i sumatora procesora urządzenia komputerowego, tym samym wznawiać jego pracę od początku


lexentry: pol/resocjalizacja__rzeczownik__1
written_rep: resocjalizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ressocialização
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działania wychowawcze mające na celu przywrócenie ludziom niedostosowanym społecznie prawidłowego kontaktu ze społeczeństwem;


lexentry: pol/respirator__rzeczownik__1
written_rep: respirator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: respirador | ventilador
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;


lexentry: pol/responsorium__rzeczownik__1
written_rep: responsorium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: responsório
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów;


lexentry: pol/restauracja__rzeczownik__1
written_rep: restauracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: restaurante
sense_list:
(gastronomia) lokal gastronomiczny z obsługą kelnerską, w którym posiłki serwowane są przy stolikach;


lexentry: pol/reszka__rzeczownik__1
written_rep: reszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: coroa
sense_list:
(numizmatyka, numizmatyczny) strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety


lexentry: pol/reszta__rzeczownik__1
written_rep: reszta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: resto
sense_list:
elementy, które zostały | (matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;


lexentry: pol/retikulum_endoplazmatyczne__rzeczownik__1
written_rep: retikulum endoplazmatyczne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: retículo endoplasmático
sense_list:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wewnątrzkomórkowy i międzykomórkowy system kanałów odizolowanych od cytoplazmy podstawowej błonami biologicznymi;


lexentry: pol/retorta__rzeczownik__1
written_rep: retorta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balão
sense_list:
(chemia, chemiczny) kuliste naczynie o wydłużonej, zakrzywionej szyjce, najczęściej wykonane ze szkła, używane do destylacji; | (technologia, technika, techniczny) duży, cylindryczny piec, w którym materiał poddawany jest wysokim temperaturom, służący do wypalania węgla drzewnego lub otrzymywania lotniejszych metali;


lexentry: pol/retoryka__rzeczownik__1
written_rep: retoryka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: retórica
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających | (językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy; | (językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)


lexentry: pol/retroaktywny__przymiotnik__1
written_rep: retroaktywny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: retroativo
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz


lexentry: pol/retrowirus__rzeczownik__1
written_rep: retrowirus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: retrovírus
sense_list:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Retroviridae wirus posiadający zdolność przepisania kodu genetycznego z RNA na DNA


lexentry: pol/retsina__rzeczownik__1
written_rep: retsina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: retsina
sense_list:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;


lexentry: pol/reumatyzm__rzeczownik__1
written_rep: reumatyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reumatismo
sense_list:
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;


lexentry: pol/rewanżyzm__rzeczownik__1
written_rep: rewanżyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: revanchismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do odwetu na przeciwniku politycznym lub wrogu (za np. utracone ziemie)


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
written_rep: rewizja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apelação
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji jako następstwo odwołania od orzeczeń sądu niższej instancji


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
written_rep: rewizja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: batida (policial)
sense_list:
(kryminologia, kryminologiczny) ogół działań, których celem jest znalezienie dowodów domniemanego przestępstwa lub wykroczenia


lexentry: pol/rewolucja__rzeczownik__1
written_rep: rewolucja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: revolução
sense_list:
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem; | (przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany


lexentry: pol/rewolucja_francuska__rzeczownik__1
written_rep: rewolucja francuska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Revolução Francesa
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;


lexentry: pol/rewolucja_październikowa__rzeczownik__1
written_rep: rewolucja październikowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Revolução de Outubro
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) zbrojny przewrót dokonany w Rosji w 1917 roku, w którego wyniku władzę w tym kraju przejęli bolszewicy;


lexentry: pol/rezerwa__rzeczownik__1
written_rep: rezerwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abastecimento
sense_list:
ogół obywateli (rezerwistów), którzy mogą być powołani do wojska na okresowe ćwiczenia lub na wypadek wojny


lexentry: pol/rezerwa__rzeczownik__1
written_rep: rezerwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reserva
sense_list:
zapas czegoś | (wojskowość, wojskowy) oddział lub oddziały wojskowe pozostawione w odwodzie | powściągliwość, brak serdeczności, chłód w sposobie bycia


lexentry: pol/rezerwat__rzeczownik__1
written_rep: rezerwat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reserva
sense_list:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) objęty ochroną ścisłą teren o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych


lexentry: pol/rezurekcja__rzeczownik__1
written_rep: rezurekcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ressurreição
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) zmartwychwstanie Chrystusa


lexentry: pol/rezus__rzeczownik__1
written_rep: rezus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: macaco-rhesus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Macaca mulatta, gatunek małpy zamieszkującej obszar od Afganistanu po Chiny;


lexentry: pol/rezydentny__przymiotnik__1
written_rep: rezydentny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: habitante
sense_list:
(informatyka, informatyczny) taki, który jest stale obecny w pamięci operacyjnej, załadowany na stałe podczas pracy komputera


lexentry: pol/reżim__rzeczownik__1
written_rep: reżim
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: regime
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy


lexentry: pol/reżyserować__czasownik__1
written_rep: reżyserować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: dirigir
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej


lexentry: pol/riketsja__rzeczownik__1
written_rep: riketsja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rickettsia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) Gram-ujemna bakteria z rodzaju Rickettsia wywołująca u ludzi i innych ssaków riketsjozy, przenoszona najczęściej przez kleszcze, pchły i wszy;


lexentry: pol/ring__rzeczownik__1
written_rep: ring
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ringue
sense_list:
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;


lexentry: pol/roast__rzeczownik__1
written_rep: roast
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assadura
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki scenicznej, polegająca na komediowym szkalowaniu zaproszonego celebryty, pełna wulgaryzmów i głodnych kawałków;


lexentry: pol/robić__czasownik__1
written_rep: robić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: fazer
sense_list:
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać | zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan


lexentry: pol/robot__rzeczownik__1
written_rep: robot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: robot | robô
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;


lexentry: pol/robota__rzeczownik__1
written_rep: robota
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: emprego
sense_list:
(potocznie, potoczny) działalność zarobkowa | (potocznie, potoczny) miejsce, w którym ktoś jest zatrudniony


lexentry: pol/robotnica__rzeczownik__1
written_rep: robotnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: operária
sense_list:
kobieta, która zawodowo pracuje fizycznie, zwykle w fabryce | (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezpłodna samica pszczoły, mrówki lub termita, która wykonuje wszystkie prace


lexentry: pol/rock__rzeczownik__1
written_rep: rock
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rock
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;


lexentry: pol/rock_and_roll__rzeczownik__1
written_rep: rock and roll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rock
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) wywodzący się od lindy hop taniec towarzyski w metrum 4/4, charakteryzujący się dynamicznością i zastosowaniem figur akrobatycznych | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny lub utwór w tym stylu; podstawowa forma leżąca u fundamentów wszystkich stylów rockowych;


lexentry: pol/rodeo__rzeczownik__1
written_rep: rodeo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rodeio
sense_list:
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków


lexentry: pol/rodzaj__rzeczownik__1
written_rep: rodzaj
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sexo | género
sense_list:
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;


lexentry: pol/rodzaj_męski__rzeczownik__1
written_rep: rodzaj męski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: masculino
sense_list:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_nijaki__rzeczownik__1
written_rep: rodzaj nijaki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: neutro
sense_list:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_żeński__rzeczownik__1
written_rep: rodzaj żeński
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: feminino
sense_list:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzajnik_nieokreślony__rzeczownik__1
written_rep: rodzajnik nieokreślony
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: artigo indefinido
sense_list:
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby)


lexentry: pol/rodzajnik_określony__rzeczownik__1
written_rep: rodzajnik określony
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: artigo definido
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych


lexentry: pol/rodzimek__rzeczownik__1
written_rep: rodzimek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pepita
sense_list:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) bryłka czystego metalu znaleziona w skale czy glebie


lexentry: pol/rodzimy__przymiotnik__1
written_rep: rodzimy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: nativo
sense_list:
(chemia, chemiczny) występujący samodzielnie w naturze | o określonym pochodzeniu, wywodzący się z danego ludu, domu, kraju


lexentry: pol/rodzina__rzeczownik__1
written_rep: rodzina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: família
sense_list:
rodzice wraz z ich dziećmi | (biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju; | (socjologia, socjologiczny) grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo;


lexentry: pol/rodzina_językowa__rzeczownik__1
written_rep: rodzina językowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: família linguística
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;


lexentry: pol/rogacz__rzeczownik__2
written_rep: rogacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: chifrudo
sense_list:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) zdradzany mąż


lexentry: pol/rogowiec__rzeczownik__1
written_rep: rogowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sílex córneo
sense_list:
(geologia, geologiczny) czarna, brunatna lub szara skała osadowa lub przeobrażona, składająca się głównie z krzemionki


lexentry: pol/roić__czasownik__3
written_rep: roić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 03
trans_list: enxamear
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wylatywać gromadnie, aby założyć nowe gniazdo


lexentry: pol/rojnik__rzeczownik__1
written_rep: rojnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sempre-viva
sense_list:
(botanika, botaniczny) Sempervivum, rodzaj roślin z rodziny gruboszowatych obejmujący 40 do ok. 100 gatunków;


lexentry: pol/rok_szkolny__rzeczownik__1
written_rep: rok szkolny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ano escolar
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia;


lexentry: pol/rok_świetlny__rzeczownik__1
written_rep: rok świetlny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ano-luz
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;


lexentry: pol/rokoko__rzeczownik__1
written_rep: rokoko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rococó
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;


lexentry: pol/rokosz__rzeczownik__1
written_rep: rokosz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: motim
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;


lexentry: pol/rokować__czasownik__1
written_rep: rokować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: amanhecer
sense_list:
prowadzić dyskusję dyplomatyczną mającą doprowadzić do osiągnięcia porozumienia między stronami rozmowy


lexentry: pol/rola__rzeczownik__1
written_rep: rola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: papel
sense_list:
funkcja, odpowiedzialność | (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora


lexentry: pol/rolada__rzeczownik__1
written_rep: rolada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: garibáldi
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto biszkoptowe zawinięte wraz ze słodkim nadzieniem w rulon;


lexentry: pol/rolnictwo__rzeczownik__1
written_rep: rolnictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agricultura
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;


lexentry: pol/romaji__rzeczownik__1
written_rep: romaji
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: romaji
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński;


lexentry: pol/romans__rzeczownik__1
written_rep: romans
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: romance
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miłosna pieśń liryczna


lexentry: pol/romansz__rzeczownik__1
written_rep: romansz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: romanche
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia;


lexentry: pol/romantyczny__przymiotnik__1
written_rep: romantyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: romântico
sense_list:
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski | związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm


lexentry: pol/romantyzm__rzeczownik__1
written_rep: romantyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: romantismo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;


lexentry: pol/ropa_naftowa__rzeczownik__1
written_rep: ropa naftowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: petróleo
sense_list:
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;


lexentry: pol/rosnąć__czasownik__1
written_rep: rosnąć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: crescer
sense_list:
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości | powiększać swoje rozmiary, skalę | o roślinach występować


lexentry: pol/rosyjska_ruletka__rzeczownik__1
written_rep: rosyjska ruletka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: roleta russa
sense_list:
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;


lexentry: pol/roszada__rzeczownik__1
written_rep: roszada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: roque
sense_list:
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;


lexentry: pol/roszczenie__rzeczownik__1
written_rep: roszczenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reclamo
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do żądania od określonej osoby określonego świadczenia lub zaniechania działania;


lexentry: pol/rosół__rzeczownik__1
written_rep: rosół
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caldo
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;


lexentry: pol/rotacyzm__rzeczownik__1
written_rep: rotacyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rotacismo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne, polegające na zmianie jakiejś głoski w głoskę „r”


lexentry: pol/rotawirus__rzeczownik__1
written_rep: rotawirus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rotavírus
sense_list:
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci;


lexentry: pol/rotor__rzeczownik__1
written_rep: rotor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rotor
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) ruchoma część maszyny lub urządzenia wykonująca ruch obrotowy, wirnik


lexentry: pol/router__rzeczownik__1
written_rep: router
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: roteador
sense_list:
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;


lexentry: pol/routing__rzeczownik__1
written_rep: routing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: roteamento
sense_list:
(informatyka, informatyczny) wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieci komputerowej, a następnie wysłanie go tą trasą;


lexentry: pol/rower_górski__rzeczownik__1
written_rep: rower górski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bicicleta de montanha
sense_list:
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;


lexentry: pol/rowerowy__przymiotnik__1
written_rep: rowerowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: andar de bicicleta
sense_list:
dotyczący rowerów, tematycznie związany z rowerami, charakterystyczny dla rowerów, przeznaczony dla rowerów


lexentry: pol/rozbieżny__przymiotnik__1
written_rep: rozbieżny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: divergente
sense_list:
(fizyka, fizyczny) o świetle cechujące się ujemną zbieżnością; o soczewce powodujący rozbieżność światła | (matematyka, matematyczny) o szeregach, funkcjach nie będący zbieżny, nie mający skończonej granicy | (rzadki, rzadko używany) oddzielny, rozproszony | rozchodzący się z jednego punktu w różne strony; o narastających różnicach


lexentry: pol/rozbiór__rzeczownik__1
written_rep: rozbiór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: desmembramento
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) unicestwienie bytu politycznego państwa poprzez podział jego obszaru na części i włączenie ich w granice innych państw


lexentry: pol/rozbrojenie__rzeczownik__1
written_rep: rozbrojenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: desmilitarização
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) całkowite usunięcie lub ograniczenie działalności sił zbrojnych albo produkcji wojskowej danego państwa na mocy międzynarodowego porozumienia


lexentry: pol/rozbój__rzeczownik__1
written_rep: rozbój
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assalto
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) napad bandycki w celu ograbienia; | (przenośnie, przenośnia) jawna niesprawiedliwość, wyzysk | uprawianie grabieży


lexentry: pol/rozchodnik_biały__rzeczownik__1
written_rep: rozchodnik biały
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arroz-dos-telhados
sense_list:
(botanika, botaniczny) Sedum album gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych naturalnie występujący w północnej Afryce, południowej, środkowej i zachodniej Europie oraz zachodniej Azji;


lexentry: pol/rozciąganie__rzeczownik__1
written_rep: rozciąganie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alongamento
sense_list:
(sport, sportowy) trening poprawiający elastyczność ciała i wytrzymałość mięśni, zwiększający zakres ruchów, zapobiegający kontuzjom


lexentry: pol/rozdzielać__czasownik__1
written_rep: rozdzielać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: dividir
sense_list:
dokonywać podziału na części | różnić ludzi w określonych kwestiach, powodować ich duchowy podział | sprawiać, że różne osoby przestają się kłócić, bić itp.


lexentry: pol/rozdzielnica__rzeczownik__1
written_rep: rozdzielnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: quadro da luz
sense_list:
(elektryczność) obudowa, w której następuje rozdział energii elektrycznej na obwody i zamontowane są niezbędne do tego celu urządzenia;


lexentry: pol/rozedma__rzeczownik__1
written_rep: rozedma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: enfisema
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;


lexentry: pol/rozegrać__czasownik__2
written_rep: rozegrać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: brincar
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przebiec w określonych scenariuszem warunkach


lexentry: pol/rozejm__rzeczownik__1
written_rep: rozejm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: armistício | trégua
sense_list:
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
written_rep: rozeta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: crivo
sense_list:
(dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
written_rep: rozeta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rosácea
sense_list:
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;


lexentry: pol/rozgrzeszenie__rzeczownik__1
written_rep: rozgrzeszenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: absolvição
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;


lexentry: pol/rozgwiazda__rzeczownik__1
written_rep: rozgwiazda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estrela-do-mar
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;


lexentry: pol/rozkaz_dzienny__rzeczownik__1
written_rep: rozkaz dzienny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ordem do dia
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) pisemny dokument dowódcy określający dzienny tok służby danego oddziału wojska;


lexentry: pol/rozkojarzenie__rzeczownik__1
written_rep: rozkojarzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dissociação
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie współdziałania składowych danego układu czy narządu, wywołujące określone skutki dla organizmu


lexentry: pol/rozkojarzenie__rzeczownik__1
written_rep: rozkojarzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: distracção
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie toku myślenia polegające na nieskładnych i nieuzasadnionych przeskokach myśli od jednej treści do drugiej, ujawniające się jako trudność w skupieniu uwagi


lexentry: pol/rozkwit__rzeczownik__1
written_rep: rozkwit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: flor
sense_list:
(botanika, botaniczny) rozwijanie się pączka w kwiat | (przenośnie, przenośnia) pełnia rozwoju czegoś


lexentry: pol/rozkład__rzeczownik__1
written_rep: rozkład
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: distribuição
sense_list:
(statystyka, statystyczny) określenie prawdopodobieństw przyjmowania określonych wartości przez zmienną losową;


lexentry: pol/rozkład_normalny__rzeczownik__1
written_rep: rozkład normalny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: distribuição gaussiana
sense_list:
(statystyka, statystyczny) najczęściej spotykany w statystyce rodzaj ciągłego rozkładu prawdopodobieństwa zmiennej losowej zależnej od wielu drobnych i niepowiązanych ze sobą czynników, którego funkcja gęstości opisana jest wzorem \tfrac{1}{\sigma\sqrt{2\pi}}\exp(-\tfrac{(x-\mu)^2}{2\sigma^2}), gdzie σ to odchylenie standardowe, a μ to średnia;


lexentry: pol/rozkładać__czasownik__1
written_rep: rozkładać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: decompor
sense_list:
(biologia, biologiczny) powodować rozkład biologiczny | (chemia, chemiczny) powodować rozpad chemiczny


lexentry: pol/rozluźnić__czasownik__1
written_rep: rozluźnić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: afrouxar
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) uczynić mniej spiętym, gęstym lub tłocznym | (przenośnie, przenośnia) uczynić swobodniejszym, mniej rygorystycznym | uczynić luźnym


lexentry: pol/rozpadlina__rzeczownik__1
written_rep: rozpadlina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fenda
sense_list:
(geologia, geologiczny) szeroko rozwarta i często głęboka szczelina powstała w ziemi lub w skale | (medycyna, medyczny) głęboki linijny ubytek w naskórku i w skórze właściwej, dochodzący do głębszych jej warstw;


lexentry: pol/rozporządzenie__rzeczownik__1
written_rep: rozporządzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: regulamento
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;


lexentry: pol/rozpraszać__czasownik__1
written_rep: rozpraszać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: dissipar
sense_list:
przyczyniać się do ustąpienia niewłaściwych stanów psychicznych | powodować rozsypkę, rozejście się, rozrzut na wszystkie strony | rozpędzać na wszystkie strony


lexentry: pol/rozproszony__przymiotnik__1
written_rep: rozproszony
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: difundir
sense_list:
taki, który przyjmuje bezładne rozmieszczenie, na wszystkie strony; taki, którego elementy rozmieściły się daleko od siebie


lexentry: pol/rozpuszczalność__rzeczownik__1
written_rep: rozpuszczalność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: solubilidade
sense_list:
(chemia, chemiczny) maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100 g rozpuszczalnika: przy określonej temperaturze, ciśnieniu (w przypadku gazów) i rodzaju rozpuszczalnika;


lexentry: pol/rozpuszczony__przymiotnik__1
written_rep: rozpuszczony
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: mimado
sense_list:
o dziecku: rozpieszczony, dostający od rodziców wszystko, co chce lub dopuszczający się nieposłuszeństwa


lexentry: pol/rozpuścić__czasownik__1
written_rep: rozpuścić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: diluir-se
sense_list:
sporządzić roztwór dwóch lub więcej substancji, zwykle o różnym stanie skupienia | wywołać zmianę stanu skupienia, topnienie czegoś


lexentry: pol/rozrusznik_serca__rzeczownik__1
written_rep: rozrusznik serca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: marca-passo
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) aparat wszczepiany w ciało chorego, służące do elektrycznego pobudzania mięsienia sercowego


lexentry: pol/rozrzutny__przymiotnik__1
written_rep: rozrzutny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: desperdiçador
sense_list:
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa


lexentry: pol/rozstrojony__przymiotnik__1
written_rep: rozstrojony
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: desafinado
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: ze źle wyregulowanymi strunami, wydający dźwięki o niewłaściwej wysokości


lexentry: pol/rozstrzygnięcie__rzeczownik__1
written_rep: rozstrzygnięcie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: liquidação
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) akt administracyjny, wynik stosowania normy prawa administracyjnego | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) część aktu prawnego, np. decyzji administracyjnej lub postanowienia, zawierająca najważniejsze elementy tego aktu | (rzeczownik odczasownikowy) od rozstrzygnąć


lexentry: pol/rozstęp__rzeczownik__1
written_rep: rozstęp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estria
sense_list:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;


lexentry: pol/rozszerzenie__rzeczownik__1
written_rep: rozszerzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: extensão
sense_list:
(informatyka, informatyczny) przyrostek nazwy pliku, zwykle trzyliterowy, wskazujący jego rodzaj; | (technologia, technika, techniczny) moduł pozwalający na zwiększenie funkcjonalności urządzenia


lexentry: pol/roztocz__rzeczownik__2
written_rep: roztocz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: ácaro
sense_list:
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;


lexentry: pol/roztrzaskać__czasownik__1
written_rep: roztrzaskać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: batida
sense_list:
silnym uderzeniem lub rzutem o twardą powierzchnię sprawić, że coś rozpada się na wiele drobnych kawałków


lexentry: pol/roztwór__rzeczownik__1
written_rep: roztwór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: solução
sense_list:
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;


lexentry: pol/rozum__rzeczownik__1
written_rep: rozum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: razão
sense_list:
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;


lexentry: pol/rozumny__przymiotnik__1
written_rep: rozumny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: razoável
sense_list:
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia


lexentry: pol/rozwiązanie__rzeczownik__1
written_rep: rozwiązanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: solução
sense_list:
załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania | (matematyka, matematyczny) wynik


lexentry: pol/rozwiązywać__czasownik__1
written_rep: rozwiązywać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: resolver
sense_list:
dochodzić do wyniku zadania, testu | szukać odpowiedzi na zagadkę | szukać sposobu usunięcia problemu


lexentry: pol/rozwój__rzeczownik__1
written_rep: rozwój
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: desenvolvimento
sense_list:
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu | następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy | proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
written_rep: rozładować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: aliviar-se
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
written_rep: rozładować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: disparar
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem


lexentry: pol/roślina__rzeczownik__1
written_rep: roślina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: planta | vegetal
sense_list:
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;


lexentry: pol/roślina_doniczkowa__rzeczownik__1
written_rep: roślina doniczkowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: planta de interior
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ozdobna roślina sadzona w rozmaitych naczyniach i uprawiana we wnętrzach mieszkalnych lub biurowych


lexentry: pol/rośliny__rzeczownik__1
written_rep: rośliny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aparelhagem
sense_list:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Plantae L., królestwo organizmów eukariotycznych i autotroficznych w domenie eukariontów;


lexentry: pol/rubel__rzeczownik__1
written_rep: rubel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rublo
sense_list:
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;


lexentry: pol/rubin__rzeczownik__1
written_rep: rubin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rubi
sense_list:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu; | (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z rubinu (1.1)


lexentry: pol/ruch__rzeczownik__1
written_rep: ruch
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: movimento
sense_list:
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie; | gest, ruszenie częścią ciała | grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego | w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka


lexentry: pol/ruch_oporu__rzeczownik__1
written_rep: ruch oporu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: movimento de resistência
sense_list:
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;


lexentry: pol/ruch_społeczny__rzeczownik__1
written_rep: ruch społeczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: movimento social
sense_list:
(społeczny) (socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma zbiorowego, spontanicznego działania ludzi, która posiada wspólny cel wywołania określonej zmiany w społeczeństwie;


lexentry: pol/ruch_uliczny__rzeczownik__1
written_rep: ruch uliczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tráfego
sense_list:
ogół pojazdów i pieszych poruszających się drogami publicznymi, szczególnie w kontekście jego uciążliwości i negatywnych następstw


lexentry: pol/rudzik__rzeczownik__1
written_rep: rudzik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pisco-de-peito-ruivo
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;


lexentry: pol/rujnować__czasownik__1
written_rep: rujnować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: arruinar
sense_list:
burzyć, niszczyć, doprowadzać do ruiny | doprowadzać do katastrofy finansowej | niszczyć czyjeś zdrowie fizyczne lub psychiczne


lexentry: pol/ruletka__rzeczownik__1
written_rep: ruletka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: roleta
sense_list:
gra hazardowa polegająca na obstawianiu, na którym polu obracającej się tarczy zatrzyma się poruszająca się kulka;


lexentry: pol/rumianek__rzeczownik__1
written_rep: rumianek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: camomila
sense_list:
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;


lexentry: pol/rumowisko__rzeczownik__1
written_rep: rumowisko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: entulho
sense_list:
(geologia, geologiczny) nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały | (geologia, geologiczny) odłamki skalne przenoszone nurtem rzeki | nagromadzenie odłamków i fragmentów muru po zawaleniu się budynku


lexentry: pol/rumpel__rzeczownik__1
written_rep: rumpel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cana do leme
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci dźwigni przymocowanej do płetwy sterowej


lexentry: pol/rundi__rzeczownik__1
written_rep: rundi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rundi
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie;


lexentry: pol/rupia__rzeczownik__1
written_rep: rupia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rupia
sense_list:
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;


lexentry: pol/rurociąg__rzeczownik__1
written_rep: rurociąg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tubulação
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;


lexentry: pol/rusałka_admirał__rzeczownik__1
written_rep: rusałka admirał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: almirante
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vanessa atalanta, gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusznikarz__rzeczownik__1
written_rep: rusznikarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: armeiro
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się produkcją, naprawą i konserwacją ręcznej broni palnej


lexentry: pol/rusztowanie__rzeczownik__1
written_rep: rusztowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: andaime
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;


lexentry: pol/ruta__rzeczownik__1
written_rep: ruta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arruda
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna


lexentry: pol/rwa_kulszowa__rzeczownik__1
written_rep: rwa kulszowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ciática
sense_list:
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy;


lexentry: pol/ryba__rzeczownik__1
written_rep: ryba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: peixe | peixes
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie; | (spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;


lexentry: pol/rybie_oko__rzeczownik__1
written_rep: rybie oko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: objetiva olho de peixe
sense_list:
(fotografia) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej i szerokim polu widzenia, 180-220°;


lexentry: pol/rybny__przymiotnik__1
written_rep: rybny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: catar
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem | związany z hodowlą ryb, połowem i handlem nimi


lexentry: pol/rybosom__rzeczownik__1
written_rep: rybosom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ribossomo | ribossoma
sense_list:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;


lexentry: pol/rybołów_zwyczajny__rzeczownik__1
written_rep: rybołów zwyczajny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: águia-pesqueira
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;


lexentry: pol/rycerski__przymiotnik__2
written_rep: rycerski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: cavalheiresco
sense_list:
zachowujący się w sposób przypisywany średniowiecznemu rycerstwu | świadczący o rycerstwie, rycerskości


lexentry: pol/rycerstwo__rzeczownik__1
written_rep: rycerstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cavalaria
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;


lexentry: pol/rycerz__rzeczownik__1
written_rep: rycerz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cavaleiro
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
written_rep: rycina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: imprimir
sense_list:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi | (sztuka) (drukarstwo, drukarski) każda odbitka graficzna z matrycy lub płyta wykonywana dowolną techniką np. stalorytu lub miedziorytu;


lexentry: pol/ryfampicyna__rzeczownik__1
written_rep: ryfampicyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rifampicina
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;


lexentry: pol/rygiel__rzeczownik__1
written_rep: rygiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barra
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mechanizmu zamykającego, metalowy pręt lub sztabka wsuwane do odpowiedniego otworu lub skobla


lexentry: pol/rykoszet__rzeczownik__1
written_rep: rykoszet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ricochete
sense_list:
(fizyka, fizyczny) odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot;


lexentry: pol/rylec__rzeczownik__1
written_rep: rylec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arranhão
sense_list:
(archeologia, archeologiczny) narzędzie kamienne, zwykle krzemienne, używane przez ludzi pierwotnych do obróbki innych materiałów


lexentry: pol/rym__rzeczownik__1
written_rep: rym
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rima
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach


lexentry: pol/rynek__rzeczownik__1
written_rep: rynek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mercado
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze; | wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów; | centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)


lexentry: pol/rynek_pracy__rzeczownik__1
written_rep: rynek pracy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mercado de trabalho
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) układ przepływów zasobów ludzkich regulowany negocjacjami pracodawców i pracobiorców w zakresie warunków zatrudnienia i wynagrodzenia;


lexentry: pol/rynka__rzeczownik__1
written_rep: rynka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: frigideira
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (dawniej, dawny) niski, płaski rondelek dwuuszny lub z prostą rączką (dawniej trójnożny) do smażenia lub duszenia potraw, zwykle mięsnych, rodzaj głębokiej patelni;


lexentry: pol/rynna__rzeczownik__1
written_rep: rynna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: corgo
sense_list:
(geologia, geologiczny) długie i wąskie wgłębienie powstające na skutek ruchu lodowca, lądolodu bądź spływającej wody;


lexentry: pol/rynologia__rzeczownik__1
written_rep: rynologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rinologia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) diagnostyka i leczenie chorób nosa oraz zatok przynosowych;


lexentry: pol/rysik__rzeczownik__1
written_rep: rysik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estilete
sense_list:
(informatyka, informatyczny) narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy;


lexentry: pol/rysopis__rzeczownik__1
written_rep: rysopis
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: descrição
sense_list:
opis szczegółów wyglądu człowieka (twarzy, znaków szczególnych itp.) używany zazwyczaj do ułatwiania odnajdywania osób poszukiwanych, zaginionych


lexentry: pol/rysunek_techniczny__rzeczownik__1
written_rep: rysunek techniczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: desenho técnico
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) rysunek zawierający informacje o działaniu, wykonaniu elementów oraz montażu przedstawianego obiektu;


lexentry: pol/ryt__rzeczownik__1
written_rep: ryt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rito
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z obrządków w rodzinie liturgicznej;


lexentry: pol/rytm__rzeczownik__1
written_rep: rytm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ritmo
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu; | określony porządek powtarzający się okresowo


lexentry: pol/rytuał__rzeczownik__1
written_rep: rytuał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rito | ritual
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;


lexentry: pol/rywalizacja__rzeczownik__1
written_rep: rywalizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rivalidade
sense_list:
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka | ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie


lexentry: pol/ryzosfera__rzeczownik__1
written_rep: ryzosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rizosfera
sense_list:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;


lexentry: pol/ryzykować__czasownik__1
written_rep: ryzykować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: arriscar
sense_list:
podejmować ryzyko; działać, licząc się z możliwością niekorzystnego zakończenia | narażać coś cennego na utratę


lexentry: pol/ryś_euroazjatycki__rzeczownik__1
written_rep: ryś euroazjatycki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lince-euroasiático
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx lynx Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Europie i Azji; | (zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ryś euroazjatycki (1.1)


lexentry: pol/ryś_iberyjski__rzeczownik__1
written_rep: ryś iberyjski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lince-ibérico
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx pardinus Temminck, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w enklawach na Półwyspie Iberyjskim; | (zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ryś iberyjski (1.1)


lexentry: pol/ryś_kanadyjski__rzeczownik__1
written_rep: ryś kanadyjski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lince-do-canadá
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx canadensis Kerr, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkującego Alaskę, Góry Skaliste i Krainę Wielkich Jezior; | (zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ryś kanadyjski (1.1)


lexentry: pol/ryś_rudy__rzeczownik__1
written_rep: ryś rudy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lince-pardo
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/ryż__rzeczownik__1
written_rep: ryż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arroz
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym; | (handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)


lexentry: pol/rzeczniczka__rzeczownik__1
written_rep: rzeczniczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: porta-voz
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję


lexentry: pol/rzecznik__rzeczownik__1
written_rep: rzecznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: porta-voz
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;


lexentry: pol/rzeczownik__rzeczownik__1
written_rep: rzeczownik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: substantivo
sense_list:
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;


lexentry: pol/rzeczownik_odczasownikowy__rzeczownik__1
written_rep: rzeczownik odczasownikowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gerúndio
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego;


lexentry: pol/rzeczownik_własny__rzeczownik__1
written_rep: rzeczownik własny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: nome próprio
sense_list:
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego


lexentry: pol/rzeczywistość__rzeczownik__1
written_rep: rzeczywistość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: realidade
sense_list:
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie | realistyczność, świat realny


lexentry: pol/rzeczywisty__przymiotnik__1
written_rep: rzeczywisty
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: real
sense_list:
(matematyka, matematyczny) będący liczbą rzeczywistą lub przyjmujący wartości będące liczbami rzeczywistymi | (matematyka, matematyczny) powiązany z liczbami rzeczywistymi


lexentry: pol/rzemieślnik__rzeczownik__1
written_rep: rzemieślnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: artesão
sense_list:
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)


lexentry: pol/rzemiosło__rzeczownik__1
written_rep: rzemiosło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: artesanato | ofício
sense_list:
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności


lexentry: pol/rzepak__rzeczownik__1
written_rep: rzepak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: colza
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;


lexentry: pol/rzepka__rzeczownik__1
written_rep: rzepka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rótula | patela
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka


lexentry: pol/rzesza__rzeczownik__1
written_rep: rzesza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reino
sense_list:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) duże państwo powstałe z połączenia mniejszych jednostek


lexentry: pol/rzeźba__rzeczownik__1
written_rep: rzeźba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: escultura
sense_list:
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów; | (sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną


lexentry: pol/rzeżucha__rzeczownik__1
written_rep: rzeżucha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agrião
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;


lexentry: pol/rzodkiew__rzeczownik__1
written_rep: rzodkiew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rabanete
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rzodkwi (1.2)


lexentry: pol/rzodkiewka__rzeczownik__1
written_rep: rzodkiewka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rabanete
sense_list:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach; | (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bulwa rzodkiewki (1.1)


lexentry: pol/rzucać_perły_przed_wieprze__czasownik__1
written_rep: rzucać perły przed wieprze
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: dar pérolas a porcos | dar pérolas aos porcos
sense_list:
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien


lexentry: pol/rzut__rzeczownik__1
written_rep: rzut
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lance
sense_list:
(sport, sportowy) powalenie przeciwnika na ziemię – w sportach walki; | szybki, energiczny ruch ręki, nogi, głowy lub gwałtowny skok całego ciała | wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą


lexentry: pol/rzut_dyskiem__rzeczownik__1
written_rep: rzut dyskiem
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lançamento do disco
sense_list:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;


lexentry: pol/rzut_młotem__rzeczownik__1
written_rep: rzut młotem
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lançamento do martelo
sense_list:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;


lexentry: pol/rzut_oszczepem__rzeczownik__1
written_rep: rzut oszczepem
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lançamento de dardo
sense_list:
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;


lexentry: pol/rzutnik__rzeczownik__1
written_rep: rzutnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: projetor
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji


lexentry: pol/rzygacz__rzeczownik__1
written_rep: rzygacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gárgula
sense_list:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;


lexentry: pol/rzymski__przymiotnik__1
written_rep: rzymski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: romano
sense_list:
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu | odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu


lexentry: pol/rzymskokatolicki__przymiotnik__1
written_rep: rzymskokatolicki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: católico romano
sense_list:
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
written_rep: rząd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: governo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;


lexentry: pol/rząd_marionetkowy__rzeczownik__1
written_rep: rząd marionetkowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estado fantoche
sense_list:
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;


lexentry: pol/rzędna__rzeczownik__1
written_rep: rzędna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ordenada
sense_list:
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista będąca drugą współrzędną w prostokątnym układzie współrzędnych, oznaczana jako y;


lexentry: pol/rzęsa__rzeczownik__1
written_rep: rzęsa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cílio | pestana
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;


lexentry: pol/róg__rzeczownik__1
written_rep: róg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: corno
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego; | (anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego | materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt


lexentry: pol/róg__rzeczownik__1
written_rep: róg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: corno | chifre
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;


lexentry: pol/róg_obfitości__rzeczownik__1
written_rep: róg obfitości
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cornucópia
sense_list:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) odłamany róg kozy Amaltei, nieustannie napełniający się płodami ziemi; atrybut bóstw greckich i rzymskich (Dionizosa, Ejrene, Fortuny, Plutona, Plutosa, Tyche) oraz symbol bogactwa i dostatku;


lexentry: pol/równanie_stanu__rzeczownik__1
written_rep: równanie stanu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: equação de estado
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;


lexentry: pol/równik__rzeczownik__1
written_rep: równik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: equador
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;


lexentry: pol/równik_niebieski__rzeczownik__1
written_rep: równik niebieski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: equador celeste
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;


lexentry: pol/równina_aluwialna__rzeczownik__1
written_rep: równina aluwialna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: planície aluvial
sense_list:
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych;


lexentry: pol/równoległościan__rzeczownik__1
written_rep: równoległościan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: paralelepípedo
sense_list:
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);


lexentry: pol/równoleżnik__rzeczownik__1
written_rep: równoleżnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: paralelo
sense_list:
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;


lexentry: pol/równonoc__rzeczownik__1
written_rep: równonoc
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: equinócio
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;


lexentry: pol/równonoc_jesienna__rzeczownik__1
written_rep: równonoc jesienna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: equinócio de outono
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;


lexentry: pol/równonoc_wiosenna__rzeczownik__1
written_rep: równonoc wiosenna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: equinócio de primavera
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;


lexentry: pol/równoodległy__przymiotnik__1
written_rep: równoodległy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: equidistante
sense_list:
(matematyka, matematyczny) (geometria) znajdujący się w jednakowej odległości od dwóch lub więcej punktów, linii, płaszczyzn (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/równouprawnienie__rzeczownik__1
written_rep: równouprawnienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: igualdade
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw


lexentry: pol/równość__rzeczownik__1
written_rep: równość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: igualdade
sense_list:
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć) | (matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=) | cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)


lexentry: pol/róża_dzika__rzeczownik__1
written_rep: róża dzika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rosa-canina
sense_list:
(botanika, botaniczny) Rosa canina L., gatunek rośliny z rodziny różowatych; krzew dziko rosnący o złożonych, ostro ząbkowanych, zielonych liściach, kolczastych łodygach i pięciopłatkowych, różowych lub białawych kwiatach oraz wydłużonych, czerwonych owocach;


lexentry: pol/róża_wiatrów__rzeczownik__1
written_rep: róża wiatrów
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rosa dos ventos
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) graficzne przedstawienie kierunków świata na mapach (głównie morskich)


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
written_rep: różaniec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rosário
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;


lexentry: pol/różdżka__rzeczownik__1
written_rep: różdżka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: varinha
sense_list:
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty


lexentry: pol/rącznik_pospolity__rzeczownik__1
written_rep: rącznik pospolity
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mamona
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ricinus communis L., roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki;


lexentry: pol/ręcznie__przysłówek__1
written_rep: ręcznie
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: manualmente
sense_list:
o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił


lexentry: pol/ręcznik_papierowy__rzeczownik__1
written_rep: ręcznik papierowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: papel-toalha
sense_list:
kawałek grubego, łatwo wchłaniającego wodę papieru używany m.in. do osuszania rąk lub wycierania cieczy;


lexentry: pol/ręka__rzeczownik__1
written_rep: ręka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mão
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców, dłoń;


lexentry: pol/ręka_rękę_myje__fraza_zdaniowa__1
written_rep: ręka rękę myje
min_sense_num: 01
trans_list: uma mão lava a outra
sense_list:
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy


lexentry: pol/rękoczyn_Heimlicha__rzeczownik__1
written_rep: rękoczyn Heimlicha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: manobra de Heimlich
sense_list:
(medycyna, medyczny) energiczne uciśnięcie przepony dławiącej się osoby w celu usunięcia obcego ciała z jej tchawicy;


lexentry: pol/sabotaż__rzeczownik__1
written_rep: sabotaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sabotagem
sense_list:
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;


lexentry: pol/sacharoza__rzeczownik__1
written_rep: sacharoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sacarose
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) disacharyd składający się z cząsteczek glukozy i fruktozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;


lexentry: pol/saduceusz__rzeczownik__1
written_rep: saduceusz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: saduceu
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa zawiązanego wokół arystokracji kapłańskiej i rodowej starożytnego Izraela istniejącego między II w. p.n.e. a I w. n.e. przeciwstawiającego się faryzeuszom, uznającego Torę pisaną za jedyne źródło objawienia i odrzucającego tradycję ustną;


lexentry: pol/sadysta__rzeczownik__1
written_rep: sadysta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sadista
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia


lexentry: pol/sadystyczny__przymiotnik__1
written_rep: sadystyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: sádico
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki | cechujący się sadyzmem, okrucieństwem


lexentry: pol/sadyzm__rzeczownik__1
written_rep: sadyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sadismo
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;


lexentry: pol/sadz__rzeczownik__1
written_rep: sadz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cofo
sense_list:
(rybołówstwo, rybacki) skrzynia z otworami służąca do przechowywania żywych ryb w miejscu przepływu wody


lexentry: pol/sadzić__czasownik__1
written_rep: sadzić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: plantar
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła


lexentry: pol/sadzonka__rzeczownik__1
written_rep: sadzonka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: passar
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu


lexentry: pol/saficki__przymiotnik__1
written_rep: saficki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: sáfica
sense_list:
(książkowy) związany z safizmem, miłością lesbijską, dotyczący miłości lesbijskiej | związany z Safoną, dotyczący Safony


lexentry: pol/sakrament__rzeczownik__1
written_rep: sakrament
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sacramento
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;


lexentry: pol/sakramentarz__rzeczownik__1
written_rep: sakramentarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sacramentário
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;


lexentry: pol/sakura__rzeczownik__1
written_rep: sakura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sakura
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo jednej z kilku odmian japońskiej wiśni ozdobnej z kwiatów;


lexentry: pol/sala_gimnastyczna__rzeczownik__1
written_rep: sala gimnastyczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: quadra
sense_list:
(sport, sportowy) (edukacja, edukacyjny) przestronne pomieszczenie wykorzystywane do ćwiczeń fizycznych, gier, itp.


lexentry: pol/sala_królestwa__rzeczownik__1
written_rep: sala królestwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Salão do Reino
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub pomieszczenie, miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego świadków Jehowy;


lexentry: pol/salamandra_plamista__rzeczownik__1
written_rep: salamandra plamista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: salamandra-de-fogo
sense_list:
(herpetologia, herpetologiczny) Salamandra salamandra Linnaeus, jaszczurka o krępym ciele i czarnym ubarwieniu z żółtymi plamami, z wilgotną i błyszczącą skórą;


lexentry: pol/salami__rzeczownik__1
written_rep: salami
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: salame
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;


lexentry: pol/saldo__rzeczownik__1
written_rep: saldo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: saldo
sense_list:
(księgowość) suma wszystkich przychodów (strona „Ma”) pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona „Winien”) w danym okresie;


lexentry: pol/salezjanin__rzeczownik__1
written_rep: salezjanin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: salesiano
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko;


lexentry: pol/salicylowy__przymiotnik__1
written_rep: salicylowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: salicílico
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z kwasem salicylowym; zawierający ten kwas


lexentry: pol/salina__rzeczownik__1
written_rep: salina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: salina
sense_list:
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;


lexentry: pol/salsa__rzeczownik__1
written_rep: salsa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: salsa
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2); | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zimny, często pikantny, sos ze zmiksowanych lub posiekanych warzyw albo owoców; specjalność kuchni meksykańskiej; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki o pochodzeniu karaibskim, w metrum 4/4, z rozbudowaną sekcją rytmiczną, bogatą sekcją dętą, rytmem wystukiwanym na klawesach oraz melodią wygrywaną zwykle na pianinie w zapętlonych frazach;


lexentry: pol/salsefia__rzeczownik__1
written_rep: salsefia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barba de bode
sense_list:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Tragopogon porrifolius, jednoroczna lub dwuletnia roślina warzywna z rodziny astrowatych, o żółtawobiałych korzeniach, uprawiana w całej Europie;


lexentry: pol/salwarsan__rzeczownik__1
written_rep: salwarsan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arsfenamina
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczna pochodna arsenu; pierwszy syntetyczny środek chemioterapeutyczny stosowany w leczeniu kiły i innych chorób wywołanych przez krętki


lexentry: pol/samobieżny__przymiotnik__1
written_rep: samobieżny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: automotivo
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (o maszynach (i tym podobne, i temu podobne)) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika


lexentry: pol/samochód__rzeczownik__1
written_rep: samochód
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carro | automóvel
sense_list:
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/samochód_dostawczy__rzeczownik__1
written_rep: samochód dostawczy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caminhonete
sense_list:
(motoryzacja) odmiana samochodu osobowego lub lekkiego ciężarowego przeznaczona do przewozu niezbyt dużych ładunków


lexentry: pol/samochód_osobowy__rzeczownik__1
written_rep: samochód osobowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: veículo ligeiro
sense_list:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, silnikowy, o dopuszczalnej całkowitej masie do 3500 kg, zdolny do przewożenia do dziewięciu osób i niewielkiego bagażu;


lexentry: pol/samogwałt__rzeczownik__1
written_rep: samogwałt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: masturbação
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych


lexentry: pol/samogłoska__rzeczownik__1
written_rep: samogłoska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vogal
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;


lexentry: pol/samogłów__rzeczownik__1
written_rep: samogłów
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: peixe lua
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola Linnaeus, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;


lexentry: pol/samolot__rzeczownik__1
written_rep: samolot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avião | aeroplano
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;


lexentry: pol/samorząd__rzeczownik__1
written_rep: samorząd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: governo autônomo
sense_list:
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny


lexentry: pol/samosa__rzeczownik__1
written_rep: samosa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chamuça
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;


lexentry: pol/samowar__rzeczownik__1
written_rep: samowar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: samovar
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;


lexentry: pol/samożywność__rzeczownik__1
written_rep: samożywność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autotrofia
sense_list:
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska


lexentry: pol/samożywny__przymiotnik__1
written_rep: samożywny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autotrófico
sense_list:
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;


lexentry: pol/samum__rzeczownik__1
written_rep: samum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: simum
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie;


lexentry: pol/sanacja__rzeczownik__1
written_rep: sanacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sanação
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (polski) obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.; | (historia, historyczny, historycznie) (polski) okres rządów Józefa Piłsudskiego po przewrocie majowym | (książkowy) uzdrowienie czegoś, np. stosunków politycznych i życia publicznego, w jakimś kraju


lexentry: pol/sandacz__rzeczownik__1
written_rep: sandacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lúcioperca
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;


lexentry: pol/sandarak__rzeczownik__1
written_rep: sandarak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sandáraca
sense_list:
(chemia, chemiczny) żywica naturalna używana do wyrobu werniksów, pozyskiwana głównie z cyprzyka czteroklapowego;


lexentry: pol/sandał__rzeczownik__1
written_rep: sandał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sandália
sense_list:
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;


lexentry: pol/sandałowiec__rzeczownik__1
written_rep: sandałowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sândalo
sense_list:
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje


lexentry: pol/sandhi__rzeczownik__1
written_rep: sandhi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sândi
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiany zachodzące w głoskach (upodobnienia) na granicach morfemów (wewnętrzne) lub wyrazów (zewnętrzne);


