# translation

lexentry: pol/Ukraina_Słobodzka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Ukraina Słobodzka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Sloboda Ucraina
sense_list:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji;


lexentry: pol/Ukraina__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Ukraina
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Ucraina
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;


lexentry: pol/Ukrainka__rzeczownik__1
written_rep: Ukrainka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ucraina
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy


lexentry: pol/Układ_Słoneczny__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Układ Słoneczny
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: sistema solare
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;


lexentry: pol/Ulm__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Ulm
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Ulma
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;


lexentry: pol/Ulster__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Ulster
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Ulster
sense_list:
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;


lexentry: pol/Umbri__rzeczownik__1
written_rep: Umbri
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: umbri
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) starożytne plemię zamieszkujące Umbrię


lexentry: pol/Urania__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Urania
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Urania
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.; | (mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; | (mitologia grecka) przydomek Afrodyty | (mitologia grecka) jedna z okeanid


lexentry: pol/Urbino__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Urbino
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Urbino
sense_list:
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche, położona u podnóża Apeninu Umbryjsko-Marchijskiego;


lexentry: pol/Urgencz__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Urgencz
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Urgench
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-środkowym Uzbekistanie, w dolinie Amu-darii;


lexentry: pol/Usa__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Usa
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Usa
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na północy europejskiej części Rosji, w Republice Komi, prawy dopływ Peczory;


lexentry: pol/Utah__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Utah
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Utah
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina w USA, w stanie Indiana | (geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Salt Lake City; | (geografia, geograficzny) jezioro w Wielkiej Kotlinie w USA;


lexentry: pol/Uznam__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Uznam
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Usedom
sense_list:
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy


lexentry: pol/Vanuatu__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Vanuatu
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vanuatu
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;


lexentry: pol/Vicenza__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Vicenza
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vicenza
sense_list:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska; | (geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;


lexentry: pol/Vichy__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Vichy
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vichy
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;


lexentry: pol/Vienne__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Vienne
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vienne
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Nowa Akwitania; | (geografia, geograficzny) miasto nad Rodanem, położone w południowo-wschodniej Francji w departamencie Isère; | (geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Francji, lewy dopływ Loary;


lexentry: pol/Viterbo__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Viterbo
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Viterbo
sense_list:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, stolica prowincji Viterbo (1.2);


lexentry: pol/Vorarlberg__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Vorarlberg
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vorarlberg
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na zachód kraj związkowy Austrii, jego stolicą jest miasto Bregencja;


lexentry: pol/Waga__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Waga
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Bilancia
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października; | (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;


lexentry: pol/Wandal__rzeczownik__1
written_rep: Wandal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vandalo
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego;


lexentry: pol/Wardar__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wardar
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vardar
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Macedonii Północnej i regionie Macedonia północnej Grecji;


lexentry: pol/Warmia__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Warmia
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Varmia
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Polsce, na wschód od Pasłęki;


lexentry: pol/Waszka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Waszka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vaška
sense_list:
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim, lewy dopływ rzeki Mezeń;


lexentry: pol/Waszyngton__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Waszyngton
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Washington
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; | (geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;


lexentry: pol/Weimar__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Weimar
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Weimar
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;


lexentry: pol/Weje__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Weje
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Veio
sense_list:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto etruskie, przeciwnik Rzymu, zdobyte przez niego w 396 roku p.n.e.;


lexentry: pol/Wenecja_Julijska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wenecja Julijska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Venezia Giulia
sense_list:
(geografia, geograficzny) kraina nad północnym Adriatykiem, podzielona obecnie między Włochy, Chorwację i Słowenię, pokrywała się w dużym stopniu z Pobrzeżem Austriackim


lexentry: pol/Wenecja_Trydencka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wenecja Trydencka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Venezia Tridentina
sense_list:
(geografia, geograficzny) kraina w obecnych Włoszech, której obszar pokrywa się z regionem Trydent-Górna Adyga


lexentry: pol/Wenezuela__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wenezuela
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Venezuela
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;


lexentry: pol/Wenus__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wenus
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Venere
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie; | (mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;


lexentry: pol/Wergiliusz__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wergiliusz
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vergilio
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny, rzymski poeta; | imię męskie, (zobacz) Wirgiliusz


lexentry: pol/Wergiliuszowy__przymiotnikdzierżawczy__1
written_rep: Wergiliuszowy
part_of_speech: possessiveAdjective
min_sense_num: 01
trans_list: vergiliano | virgiliano
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) należący do Wergiliusza


lexentry: pol/Werona__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Werona
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Verona
sense_list:
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;


lexentry: pol/Wersal__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wersal
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Versaglia | Versailles
sense_list:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;


lexentry: pol/Westa__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Westa
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vesta
sense_list:
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią;


lexentry: pol/Wewnętrzna_Kartlia__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wewnętrzna Kartlia
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Shida Kartli
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori;


lexentry: pol/Wezera__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wezera
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Weser
sense_list:
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, powstała z połączenia rzek Werry i Fuldy, uchodzi do Morza Północnego;


lexentry: pol/Wiczuga__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wiczuga
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vičuga
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa;


lexentry: pol/Wielikaja__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielikaja
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Velikaja
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na zachodzie europejskiej części Rosji, uchodzi deltą do jeziora Pejpus;


lexentry: pol/Wielka_Brytania__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielka Brytania
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Gran Bretagna
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; | (geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;


lexentry: pol/Wielka_Koalicja__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielka Koalicja
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: grande coalizione
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) popularna nazwa sojuszu państw antyhitlerowskich podczas II wojny światowej


lexentry: pol/Wielka_Niedźwiedzica__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielka Niedźwiedzica
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Orsa Maggiore
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;


lexentry: pol/Wielka_Sobota__rzeczownik__1
written_rep: Wielka Sobota
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sabato Santo | sabato santo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;


lexentry: pol/Wielkanoc__rzeczownik__1
written_rep: Wielkanoc
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pasqua
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;


lexentry: pol/Wielki_Czwartek__rzeczownik__1
written_rep: Wielki Czwartek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: giovedì santo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę ostatniej wieczerzy;


lexentry: pol/Wielki_Piątek__rzeczownik__1
written_rep: Wielki Piątek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Venerdì Santo | venerdì santo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;


lexentry: pol/Wielki_Post__rzeczownik__1
written_rep: Wielki Post
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Quaresima
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie;


lexentry: pol/Wielki_Tydzień__rzeczownik__1
written_rep: Wielki Tydzień
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Settimana Santa
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;


lexentry: pol/Wielki_Wóz__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielki Wóz
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Gran Carro | Grande Carro
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) asteryzm składający się z siedmiu najjaśniejszych gwiazd gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy;


lexentry: pol/Wielki_Zab__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielki Zab
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Grande Zab
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys;


lexentry: pol/Wielkie_Antyle__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielkie Antyle
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Grandi Antille
sense_list:
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży;


lexentry: pol/Wielkie_Księstwo_Litewskie__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielkie Księstwo Litewskie
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Granducato di Lituania
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie istniejące w latach 1236-1795;


lexentry: pol/Wielkie_Księstwo_Luksemburga__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielkie Księstwo Luksemburga
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Granducato di Lussemburgo
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;


lexentry: pol/Wielkie_Równiny__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielkie Równiny
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Grandi Pianure
sense_list:
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią;


lexentry: pol/Wielonarodowe_Państwo_Boliwia__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wielonarodowe Państwo Boliwia
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Stato Plurinazionale della Bolivia
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Boliwii


lexentry: pol/Wiesbaden__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wiesbaden
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Wiesbaden
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;


lexentry: pol/Wigilia__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wigilia
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vigilia di Natale
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/Wikipedia__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wikipedia
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Wikipedia
sense_list:
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;


lexentry: pol/Wikiźródła__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wikiźródła
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Wikisource
sense_list:
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;


lexentry: pol/Wiminał__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wiminał
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Viminale
sense_list:
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu klasycznych wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Kwirynał i Eskwilin;


lexentry: pol/Wirakocza__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wirakocza
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Viracocha
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;


lexentry: pol/Wisconsin__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wisconsin
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Wisconsin
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w północnej części Stanów Zjednoczonych; | (geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Stanach Zjednoczonych, dopływ Missisipi;


lexentry: pol/Wisznu__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wisznu
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vishnu
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu


lexentry: pol/Witebsk__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Witebsk
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vicebsk
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;


lexentry: pol/Wizygot__rzeczownik__1
written_rep: Wizygot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: visigoto
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów;


lexentry: pol/Wjosa__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wjosa
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Aoos
sense_list:
(geografia, geograficzny) rzeka w Albanii i Grecji, wypływająca z gór Pindos, uchodząca do Morza Adriatyckiego;


lexentry: pol/Wniebowstąpienie__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wniebowstąpienie
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Ascensione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa, obchodzone corocznie w 40. dniu od Zmartwychwstania Pańskiego (czwartek);


lexentry: pol/Wniebowzięcie__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wniebowzięcie
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Assunzione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot wiary chrześcijańskiej dotyczącej wzięcia do nieba z ciałem i duszą Najświętszej Maryi Panny | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wzięcie Matki Boskiej do nieba;


lexentry: pol/Wodnik__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wodnik
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Acquario | Aquario
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego; | (astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;


lexentry: pol/Wojwodina__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wojwodina
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Voivodina
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;


lexentry: pol/Wolne_Hrabstwo_Burgundii__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wolne Hrabstwo Burgundii
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Franca Contea
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji;


lexentry: pol/Wolne_Miasto_Gdańsk__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wolne Miasto Gdańsk
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Libera Città di Danzica
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pod kontrolą Ligi Narodów, istniejące w latach 1920–1939, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;


lexentry: pol/Wolne_Miasto_Gdańsk__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wolne Miasto Gdańsk
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Repubblica di Danzica
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące w latach 1807–1814 pod protektoratem Francji, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;


lexentry: pol/Wolsk__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wolsk
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vol'sk
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi;


lexentry: pol/Worona__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Worona
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vorona
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Bystrzycy Nadwórniańskiej | (geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodach penzeńskim, woroneskim i tambowskim Rosji, prawy dopływ Chopru


lexentry: pol/Wołga__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wołga
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Volga
sense_list:
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;


lexentry: pol/Wołoch__rzeczownik__1
written_rep: Wołoch
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: valacco | vlacco
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi;


lexentry: pol/Wołoszczyzna__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wołoszczyzna
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Valacchia
sense_list:
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii; | (historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku; | (geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach;


lexentry: pol/Wołyń__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wołyń
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Volinia
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;


lexentry: pol/Wrocław__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wrocław
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Breslavia
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;


lexentry: pol/Wspólnota_Bahamów__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wspólnota Bahamów
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Commonwealth delle Bahamas
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahamów jako państwa


lexentry: pol/Wspólnota_Niepodległych_Państw__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wspólnota Niepodległych Państw
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Comunità degli Stati Indipendenti
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR;


lexentry: pol/Wspólnota_Portoryka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wspólnota Portoryka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Stato Libero Associato di Porto Rico
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portoryka jako terytorium


lexentry: pol/Wszystkich_Świętych__rzeczownik__1
written_rep: Wszystkich Świętych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ognissanti | Tutti i Santi
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;


lexentry: pol/Wuhan__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wuhan
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Wuhan
sense_list:
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Chinach, położone nad rzeką Jangcy, stolica prowincji Hubei;


lexentry: pol/Wybrzeże_Pieprzowe__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wybrzeże Pieprzowe
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Costa del Pepe
sense_list:
(dawniej, dawny) (geografia, geograficzny) region przybrzeżny w zachodniej Afryce, tereny w Sierra Leone i Liberii;


lexentry: pol/Wyg__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyg
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vyg
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodniej Rosji, uchodzi do Zatoki Oneskiej Morza Białego;


lexentry: pol/Wyspa_Man__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyspa Man
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Isola di Man
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim;


lexentry: pol/Wyspa_Wielkanocna__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyspa Wielkanocna
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Isola di Pasqua
sense_list:
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;


lexentry: pol/Wyspy_Brytyjskie__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyspy Brytyjskie
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Arcipelago Britannico
sense_list:
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;


lexentry: pol/Wyspy_Cooka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyspy Cooka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Isole Cook
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;


lexentry: pol/Wyspy_Kanaryjskie__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyspy Kanaryjskie
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Isole Canarie
sense_list:
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej; | (geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)


lexentry: pol/Wyspy_Kokosowe__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyspy Kokosowe
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Isole Cocos
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Australii na obszarze Wysp Kokosowych (1.2), | (geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim zaliczany do archipelagu Andamanów, należący do Mjanmy | (geografia, geograficzny) grupa wysp na Oceanie Indyjskim na południowy zachód od Sumatry


lexentry: pol/Wyspy_Marshalla__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyspy Marshalla
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Isole Marshall
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;


lexentry: pol/Wyspy_Owcze__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyspy Owcze
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Fær Øer
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1)


lexentry: pol/Wyspy_Salomona__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyspy Salomona
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Isole Salomone
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;


lexentry: pol/Wyspy_Świętego_Tomasza_i_Książęca__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: São Tomé e Príncipe
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;


lexentry: pol/Wyszni_Wołoczok__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wyszni Wołoczok
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vyšnij Voločëk
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;


lexentry: pol/Wzgórza_Golan__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Wzgórza Golan
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Alture del Golan
sense_list:
(geografia, geograficzny) górzysty region na pograniczu Izraela, Syrii i Libanu, będący przedmiotem konfliktu militarnego;


lexentry: pol/Władykaukaz__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Władykaukaz
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Vladikavkaz
sense_list:
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;


lexentry: pol/Włochy__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Włochy
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Italia
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;


lexentry: pol/ZEA__skrótowiec__1
written_rep: ZEA
part_of_speech: acronym
min_sense_num: 01
trans_list: EAU
sense_list:
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie;


lexentry: pol/ZSRR__skrótowiec__1
written_rep: ZSRR
part_of_speech: acronym
min_sense_num: 01
trans_list: URSS
sense_list:
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


lexentry: pol/Zachodni_Brzeg_Jordanu__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zachodni Brzeg Jordanu
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Cisgiordania
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Zachodni Brzeg


lexentry: pol/Zachodni_Brzeg__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zachodni Brzeg
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Cisgiordania
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;


lexentry: pol/Zachód__rzeczownik__1
written_rep: Zachód
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Occidente
sense_list:
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia


lexentry: pol/Zaduszki__rzeczownik__1
written_rep: Zaduszki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Commemorazione dei defunti
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim dzień poświęcony pamięci wszystkich zmarłych, przypadający na 2 listopada (po dniu Wszystkich Świętych);


lexentry: pol/Zakarpacie__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zakarpacie
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Rutenia subcarpatica
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią;


lexentry: pol/Zakaukazie__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zakaukazie
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Transcaucasia
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;


lexentry: pol/Zalew_Wiślany__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zalew Wiślany
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Laguna della Vistola
sense_list:
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej;


lexentry: pol/Zapotek__rzeczownik__1
written_rep: Zapotek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: zapoteco
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel indiańskiego ludu meksykańskiego żyjącego w środkowej i wschodniej części stanu Oaxaca


lexentry: pol/Zaratusztra__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zaratusztra
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Zoroastro
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) twórca zaratusztrianizmu;


lexentry: pol/Zatoka_Adeńska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Adeńska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di Aden
sense_list:
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;


lexentry: pol/Zatoka_Awaczyńska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Awaczyńska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo dell'Avača
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Spokojnego, położona w pobliżu południowego krańca półwyspu Kamczatka;


lexentry: pol/Zatoka_Biskajska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Biskajska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di Biscaglia | golfo di Guascogna
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;


lexentry: pol/Zatoka_Chajpudyrska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Chajpudyrska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: baia della Chajpudyra
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Peczorskiego, położona u wschodniego wybrzeża Półwyspu Jugorskiego


lexentry: pol/Zatoka_Gaecka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Gaecka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di Gaeta
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka morska, położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, stanowiąca Morza Tyrreńskiego;


lexentry: pol/Zatoka_Gdańska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Gdańska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: baia di Danzica
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo-wschodniej części Morza Bałtyckiego, pomiędzy Polską i Rosją;


lexentry: pol/Zatoka_Guantanamo__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Guantanamo
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Baia di Guantanamo
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka w prowincji Guantanamo na południowym wschodzie Kuby, częściowo znajdująca się pod administracją USA;


lexentry: pol/Zatoka_Gwinejska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Gwinejska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di Guinea
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;


lexentry: pol/Zatoka_Hudsona__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Hudsona
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: baia di Hudson
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;


lexentry: pol/Zatoka_Kalifornijska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Kalifornijska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di California
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;


lexentry: pol/Zatoka_Kamczacka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Kamczacka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo della Kamčatka
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego, u wschodnich brzegów rosyjskiego półwyspu Kamczatka, przy ujściu rzeki Kamczatka;


lexentry: pol/Zatoka_Kołymska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Kołymska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo della Kolyma
sense_list:
(geografia, geograficzny) największa z zatok Morza Wschodniosyberyjskiego, położona u ujścia rzeki Kołymy


lexentry: pol/Zatoka_Lwia__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Lwia
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo del Leone
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji;


lexentry: pol/Zatoka_Meksykańska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Meksykańska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo del Messico | Golfo del Messico
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;


lexentry: pol/Zatoka_Nagajewa__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Nagajewa
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: baia di Nagaev
sense_list:
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Ochockiego, nieopodal miasta Magadan, część Zatoki Taujskiej


lexentry: pol/Zatoka_Neapolitańska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Neapolitańska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di Napoli
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;


lexentry: pol/Zatoka_Oleniocka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Oleniocka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo dell'Olenëk
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Oleniok, na zachód od delty Leny


lexentry: pol/Zatoka_Orfańska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Orfańska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di Orfani
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego


lexentry: pol/Zatoka_Pagasyjska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Pagasyjska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo Pagaseo
sense_list:
(geografia, geograficzny) okrągła zatoka Morza Egejskiego położona u wschodnich wybrzeży Grecji, w Magnezji;


lexentry: pol/Zatoka_Pomorska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Pomorska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: baia della Pomerania
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;


lexentry: pol/Zatoka_Sachalińska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Sachalińska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di Sachalin
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona między kontynentalną Rosją a północnym końcem wyspy Sachalin


lexentry: pol/Zatoka_Sarońska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Sarońska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Saronico
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona między Attyką, Argolidą a Przesmykiem Korynckim;


lexentry: pol/Zatoka_Tajlandzka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Tajlandzka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo del Siam | golfo della Thailandia
sense_list:
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego;


lexentry: pol/Zatoka_Tarencka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Tarencka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di Taranto
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim;


lexentry: pol/Zatoka_Termajska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Termajska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo Termaico
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego;


lexentry: pol/Zatoka_Tokijska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Tokijska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: baia di Tokyo
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;


lexentry: pol/Zatoka_Triesteńska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Triesteńska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di Trieste
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej;


lexentry: pol/Zatoka_Udzka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Udzka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo della Uda
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Ochockiego, na zachód od Wysp Szantarskich;


lexentry: pol/Zatoka_Wenecka__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Wenecka
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di Venezia
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji;


lexentry: pol/Zatoka_Wlorska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Wlorska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: baia di Valona
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w południowej części Albanii


lexentry: pol/Zatoka_Wyborska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Wyborska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: baia di Vyborg
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji;


lexentry: pol/Zatoka_Zachodniokoreańska__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Zachodniokoreańska
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: baia di Corea
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Żółtego, u wybrzeży Korei i Chin;


lexentry: pol/Zatoka_Świętego_Wawrzyńca__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zatoka Świętego Wawrzyńca
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: golfo di San Lorenzo
sense_list:
(geografia, geograficzny) zatoka oraz estuarium położone u wschodnich wybrzeży Kanady, do której uchodzi Rzeka Świętego Wawrzyńca;


lexentry: pol/Zeus__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zeus
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Zeus
sense_list:
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;


lexentry: pol/Ziemia_Obiecana__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Ziemia Obiecana
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Terra Promessa
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii terytorium, które Bóg obiecał Abrahamowi i jego potomkom, Kanaan;


lexentry: pol/Ziemia_Święta__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Ziemia Święta
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Terrasanta | Terra santa
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;


lexentry: pol/Zimbabwe__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zimbabwe
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Zimbabwe
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;


lexentry: pol/Zjednoczone_Królestwo_Wielkiej_Brytanii_i_Irlandii_Północnej__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Regno Unito di Gran Bretagna e Irlanda del Nord
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;


lexentry: pol/Zjednoczone_Królestwo__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zjednoczone Królestwo
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Regno Unito
sense_list:
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej


lexentry: pol/Zmartwychwstanie__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zmartwychwstanie
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: resurressi
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej powrót Jezusa Chrystusa do życia po trzech dniach w grobie;


lexentry: pol/Zug__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zug
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Zugo
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;


lexentry: pol/Zugdidi__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zugdidi
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Zugdidi
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;


lexentry: pol/Zwiastowanie__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Zwiastowanie
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Annunciazione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie powiadomienie Marii przez archanioła Gabriela o tym, że będzie matką Jezusa Chrystusa


lexentry: pol/Związek_Australijski__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Związek Australijski
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Commonwealth dell'Australia
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Australii jako państwa


lexentry: pol/Związek_Komorów__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Związek Komorów
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Unione delle Comore
sense_list:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Komorów jako państwa


lexentry: pol/Związek_Niemiecki__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Związek Niemiecki
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Confederazione germanica
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) konfederacja państw niemieckich i wolnych miast, utworzona na kongresie wiedeńskim w 1815 roku;


lexentry: pol/Związek_Radziecki__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Związek Radziecki
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Unione Sovietica
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;


lexentry: pol/Związek_Socjalistycznych_Republik_Radzieckich__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Unione delle Repubbliche Socialiste Sovietiche
sense_list:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;


lexentry: pol/a-moll__rzeczownik__1
written_rep: a-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: la minore
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);


lexentry: pol/a_battuta__przysłówek__1
written_rep: a battuta
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: a battuta
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nakaz powrotu do poprzedniego tempa wykonywania utworu;


lexentry: pol/a_kysz__wykrzyknik__1
written_rep: a kysz
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: pussa via!
sense_list:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) uciekaj, zmykaj (w stosunku do człowieka lub innej istoty żywej)


lexentry: pol/a_także__fraza_spójnikowa__1
written_rep: a także
min_sense_num: 01
trans_list: come pure
sense_list:
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów


lexentry: pol/aak__rzeczownik__1
written_rep: aak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barca
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płasko zbudowany, jednomasztowy żaglowiec, zaokrąglony na obydwu końcach, używany do początków XX w. wyłącznie na kanałach holenderskich i Renie jako środek transportowy;


lexentry: pol/abaja__rzeczownik__1
written_rep: abaja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abaya
sense_list:
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;


lexentry: pol/abaka__rzeczownik__1
written_rep: abaka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abacà
sense_list:
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;


lexentry: pol/abakus__rzeczownik__1
written_rep: abakus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abaco | abbaco
sense_list:
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł; | (architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;


lexentry: pol/abalienacja__rzeczownik__1
written_rep: abalienacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abalienazione
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie zupełne odstąpienie własności;


lexentry: pol/abandon__rzeczownik__1
written_rep: abandon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abbandono
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;


lexentry: pol/abandonware__rzeczownik__1
written_rep: abandonware
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abandonware
sense_list:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie komputerowe, które nie jest dłużej wspierane ani reklamowane, uważane za porzucone przez jego twórców;


lexentry: pol/abasiofilia__rzeczownik__1
written_rep: abasiofilia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abasiofilia
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu;


lexentry: pol/abaton__rzeczownik__1
written_rep: abaton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abato
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji sypialnia dla pacjentów oczekujących cudownego uzdrowienia podczas snu; | (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) święte miejsce, zazwyczaj okręg sakralny lub podziemne pomieszczenie przy świątyni greckiej, do którego dostęp mieli wyłącznie kapłani;


lexentry: pol/abcyksymab__rzeczownik__1
written_rep: abcyksymab
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abciximab
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwpłytkowy będący fragmentem Fab przeciwciała monoklonalnego przeciw receptorowi GPIIb/IIIa na powierzchni ludzkich płytek krwi;


lexentry: pol/abdest__rzeczownik__1
written_rep: abdest
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abluzione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;


lexentry: pol/abdominoplastyka__rzeczownik__1
written_rep: abdominoplastyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: addominoplastica
sense_list:
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg kosmetyczny poprawiający wygląd brzucha poprzez skrócenie mięśni oraz usunięcie nadmiaru tłuszczu i skóry;


lexentry: pol/abdykacja__rzeczownik__1
written_rep: abdykacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abdicazione
sense_list:
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/abdykować__czasownik__1
written_rep: abdykować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: abdicare | rinunciare
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji


lexentry: pol/abdżad__rzeczownik__1
written_rep: abdżad
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abjad
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek;


lexentry: pol/aberracja__rzeczownik__1
written_rep: aberracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aberrazione
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem; | (erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość; | (optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;


lexentry: pol/abetalipoproteinemia__rzeczownik__1
written_rep: abetalipoproteinemia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abetalipoproteinemia
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB;


lexentry: pol/abisal__rzeczownik__1
written_rep: abisal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: piano abissale
sense_list:
(geografia, geograficzny) najgłębsza strefa wód oceanicznych poniżej 1700 m wraz z dnem, charakteryzująca się brakiem światła słonecznego;


lexentry: pol/ablacja__rzeczownik__1
written_rep: ablacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ablazione
sense_list:
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego | (astronautyka, astronautyczny) sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię | (astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę | (geologia, geologiczny) niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych


lexentry: pol/ablaktacja__rzeczownik__1
written_rep: ablaktacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: divezzamento
sense_list:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) metoda szczepienia roślin przez złączenie rosnących obok siebie roślin;


lexentry: pol/ablatyw__rzeczownik__1
written_rep: ablatyw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ablativo
sense_list:
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;


lexentry: pol/abolicja__rzeczownik__1
written_rep: abolicja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abolizione
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców;


lexentry: pol/abolicjonista__rzeczownik__1
written_rep: abolicjonista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abolizionista
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w XVIII–XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej | zwolennik abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa


lexentry: pol/abolicjonizm__rzeczownik__1
written_rep: abolicjonizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abolizionismo
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;


lexentry: pol/abordaż__rzeczownik__1
written_rep: abordaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abbordaggio | arrembaggio | abbordo
sense_list:
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;


lexentry: pol/abrazja__rzeczownik__1
written_rep: abrazja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abrasione
sense_list:
(geologia, geologiczny) ścieranie podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez wodę;


lexentry: pol/abrewiacja__rzeczownik__1
written_rep: abrewiacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abbreviazione
sense_list:
(książkowy) (termin specjalistyczny) skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie, szczególnie w odniesieniu do dawnych rękopisów


lexentry: pol/absolucja__rzeczownik__1
written_rep: absolucja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assoluzione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów; | (przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego


lexentry: pol/absolutystyczny__przymiotnik__1
written_rep: absolutystyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: assolutismo
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) nacechowany absolutyzmem (doktryną filozoficzną) | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu (ustroju państwowego)


lexentry: pol/absolutyzm__rzeczownik__1
written_rep: absolutyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assolutismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona; | (filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego takie wartości, jak prawda, dobro, piękno są niezmienne, wieczne i niezależne od człowieka;


lexentry: pol/absorber__rzeczownik__1
written_rep: absorber
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assorbitore
sense_list:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) sprzęt laboratoryjny lub urządzenie przemysłowe, służące do pochłaniania (absorpcji) niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz;


lexentry: pol/absorbować__czasownik__1
written_rep: absorbować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: assorbire
sense_list:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie | (przenośnie, przenośnia) całkowicie pochłaniać czyjeś myśli, uwagę, czas; zajmować kogoś


lexentry: pol/absorpcja__rzeczownik__1
written_rep: absorpcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assorbimento
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą; | (optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;


lexentry: pol/abstrahowanie__rzeczownik__1
written_rep: abstrahowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrazione
sense_list:
(książkowy) celowe i świadome pomijanie w rozważaniach jakiejś cechy lub aspektu, aby ułatwić analizę


lexentry: pol/abstrahować__czasownik__1
written_rep: abstrahować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: astrarre
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego


lexentry: pol/abstrahować__czasownik__1
written_rep: abstrahować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: astrarre | prescindere | tralasciare
sense_list:
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś


lexentry: pol/abstrakcja__rzeczownik__1
written_rep: abstrakcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrazione
sense_list:
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością; | pojęcie ogólne | coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania | nierealny pogląd | proces tworzenia pojęć ogólnych;


lexentry: pol/abstrakcjonizm__rzeczownik__1
written_rep: abstrakcjonizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrattismo
sense_list:
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;


lexentry: pol/abstrakt__rzeczownik__1
written_rep: abstrakt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astratto
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie


lexentry: pol/abstynencja__rzeczownik__1
written_rep: abstynencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astinenza
sense_list:
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;


lexentry: pol/abulia__rzeczownik__1
written_rep: abulia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abulia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji


lexentry: pol/acciaccatura__rzeczownik__1
written_rep: acciaccatura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acciaccatura
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobnik, przednutka zmniejszająca wartość nuty, przed którą stoi;


lexentry: pol/acefalia__rzeczownik__1
written_rep: acefalia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acefalia
sense_list:
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej;


lexentry: pol/acenokumarol__rzeczownik__1
written_rep: acenokumarol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acenocumarolo
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;


lexentry: pol/acerra__rzeczownik__1
written_rep: acerra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acerra
sense_list:
mały, przenośny ołtarzyk, ustawiany przed zmarłym, na którym palono perfumy, używany też jako przenośny ołtarz w czasie uroczystości pogrzebowych; | skrzynka z brązu lub marmuru, służąca w starożytnym Rzymie do przechowywania kadzidła do ofiar;


lexentry: pol/acetal__rzeczownik__1
written_rep: acetal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acetale
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;


lexentry: pol/acetamid__rzeczownik__1
written_rep: acetamid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acetammide
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych;


lexentry: pol/acetofenon__rzeczownik__1
written_rep: acetofenon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acetofenone
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik;


lexentry: pol/aceton__rzeczownik__1
written_rep: aceton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acetone
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;


lexentry: pol/acetonemia__rzeczownik__1
written_rep: acetonemia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acetonemia
sense_list:
(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii


lexentry: pol/acetylenowy__przymiotnik__1
written_rep: acetylenowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: acetilenico
sense_list:
(chemia, chemiczny) lub (technologia, technika, techniczny) dotyczący acetylenu, zawierający acetylen, wykorzystujący acetylen do działania


lexentry: pol/acetylocholina__rzeczownik__1
written_rep: acetylocholina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acetilcolina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;


lexentry: pol/acetylowanie__rzeczownik__1
written_rep: acetylowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acetilazione
sense_list:
(chemia, chemiczny) reakcja podstawiania atomu wodoru w cząsteczkach związku organicznego grupą acetylową (CH3CO–);


lexentry: pol/ach__wykrzyknik__1
written_rep: ach
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: ah | che paura | uh
sense_list:
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie


lexentry: pol/achalazja__rzeczownik__1
written_rep: achalazja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acalasia
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na zaburzeniu rozkurczu dolnego zwieracza przełyku i zaburzonej perystaltyki pozostałych odcinków przełyku


lexentry: pol/achromat__rzeczownik__1
written_rep: achromat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sistema acromatico
sense_list:
(optyka, optyczny) (fotografia) (fizyka, fizyczny) układ optyczny, zestaw dwóch soczewek zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji połączonych razem;


lexentry: pol/achtersztag__rzeczownik__1
written_rep: achtersztag
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: paterazzo
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stalowa lina biegnąca od topu masztu do rufy, zapobiegająca wyginaniu się masztu do przodu;


lexentry: pol/acyklowir__rzeczownik__1
written_rep: acyklowir
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aciclovir | acyclovir
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwwirusowy na zakażenia herpeswirusami; analog guanozyny


lexentry: pol/acz__spójnik__1
written_rep: acz
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: benché
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) spójnik wyrażający łączność treści przeciwstawnych lub znacznie różniących się


lexentry: pol/adadżio__rzeczownik__1
written_rep: adadżio
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adagio
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;


lexentry: pol/adaks__rzeczownik__1
written_rep: adaks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: addax
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Addax Laurillard, rodzaj ssaka parzystokopytnego z podrodziny antylopowców;


lexentry: pol/adamantan__rzeczownik__1
written_rep: adamantan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adamantano
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;


lexentry: pol/adamaszek__rzeczownik__1
written_rep: adamaszek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: damasco
sense_list:
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/adaptacja__rzeczownik__1
written_rep: adaptacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adattamento
sense_list:
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka | (biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków; | (psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji | dostosowanie się organów do sytuacji | efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)


lexentry: pol/adapter__rzeczownik__1
written_rep: adapter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: giradischi
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa


lexentry: pol/addycja__rzeczownik__1
written_rep: addycja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: addizione
sense_list:
(biologia, biologiczny) mutacja polegająca na wstawieniu jednej lub większej liczby zasad | (chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez produktów ubocznych;


lexentry: pol/adenotomia__rzeczownik__1
written_rep: adenotomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adenoidectomia
sense_list:
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;


lexentry: pol/adenozyna__rzeczownik__1
written_rep: adenozyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adenosina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) nukleozyd purynowy złożony z adeniny i rybozy, pełniący ważne funkcje biologiczne, m.in. jako składnik ATP, ADP, AMP oraz jako neuroprzekaźnik; C10H13N5O4;


lexentry: pol/adenozynotrójfosforan__rzeczownik__1
written_rep: adenozynotrójfosforan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adenosina trifosfato
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;


lexentry: pol/adeptka__rzeczownik__1
written_rep: adeptka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adepta | seguace
sense_list:
(książkowy) (filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolenniczka jakiejś idei, doktryny


lexentry: pol/adeptka__rzeczownik__1
written_rep: adeptka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: novizia | principiante
sense_list:
(książkowy) (sztuka) (fantasy) kobieta zdobywająca wiedzę, w szczególności praktyczną, tajemną lub magiczną


lexentry: pol/adidas__rzeczownik__1
written_rep: adidas
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: scarpe da ginnastica
sense_list:
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) (obuwnictwo, obuwniczy) but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)


lexentry: pol/adiunkt__rzeczownik__1
written_rep: adiunkt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: professore associato
sense_list:
stanowisko w instytucji naukowej zajmowane przez pracowników posiadających co najmniej stopień doktora;


lexentry: pol/administracja__rzeczownik__1
written_rep: administracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amministrazione
sense_list:
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie; | kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp. | zarządzanie czymś, administrowanie


lexentry: pol/admirał__rzeczownik__1
written_rep: admirał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ammiraglio
sense_list:
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty; | (marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)


lexentry: pol/admirał__rzeczownik__2
written_rep: admirał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: ammiraglio
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych


lexentry: pol/admitancja__rzeczownik__1
written_rep: admitancja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ammettenza
sense_list:
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;


lexentry: pol/adonis__rzeczownik__1
written_rep: adonis
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adone
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) (żartobliwie) lub (ironicznie) piękny, przystojny, zwykle młody mężczyzna, przesadnie dbający o swoją urodę


lexentry: pol/adopcjanizm__rzeczownik__1
written_rep: adopcjanizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adozionismo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;


lexentry: pol/adoracja__rzeczownik__1
written_rep: adoracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adorazione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ceremonia oddawania czci Bogu lub świętym | (książkowy) zachwyt kimś wyrażany w taki sposób, aby ten ktoś to widział


lexentry: pol/adoracyjny__przymiotnik__1
written_rep: adoracyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: adorazione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adoracją Najświętszego Sakramentu, używany podczas adoracji


lexentry: pol/adres__rzeczownik__1
written_rep: adres
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: indirizzo
sense_list:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka


lexentry: pol/adresówka__rzeczownik__1
written_rep: adresówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: piastrina di riconoscimento
sense_list:
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia


lexentry: pol/adret__rzeczownik__1
written_rep: adret
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adret
sense_list:
(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;


lexentry: pol/adsorpcja__rzeczownik__1
written_rep: adsorpcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adsorbimento
sense_list:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;


lexentry: pol/adwekcja__rzeczownik__1
written_rep: adwekcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avvezione
sense_list:
(fizyka, fizyczny) w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;


lexentry: pol/adwent__rzeczownik__1
written_rep: adwent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avvento | Avvento
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/adwentowy__przymiotnik__1
written_rep: adwentowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: avvento
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentem, dotyczący adwentu, odbywający się w adwencie


lexentry: pol/adwentysta__rzeczownik__1
written_rep: adwentysta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avventista
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty


lexentry: pol/adwentystka__rzeczownik__1
written_rep: adwentystka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avventista
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty


lexentry: pol/adwentystyczny__przymiotnik__1
written_rep: adwentystyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: avventista
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentystami, dotyczący adwentystów


lexentry: pol/adwentyzm__rzeczownik__1
written_rep: adwentyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avventismo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;


lexentry: pol/adwokat__rzeczownik__1
written_rep: adwokat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avvocato
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;


lexentry: pol/adwokat_diabła__rzeczownik__1
written_rep: adwokat diabła
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avvocato del diavolo
sense_list:
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze | (przenośnie, przenośnia) (dawniej, dawny) obrońca sprawy złej, niewłaściwej


lexentry: pol/aero-__przedrostek__1
written_rep: aero-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: aero-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem


lexentry: pol/aerobus__rzeczownik__1
written_rep: aerobus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aerobus
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów;


lexentry: pol/aerofagia__rzeczownik__1
written_rep: aerofagia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aerofagia
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia;


lexentry: pol/aerofobia__rzeczownik__1
written_rep: aerofobia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aerofobia
sense_list:
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)


lexentry: pol/aerofotografia__rzeczownik__1
written_rep: aerofotografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fotografia aerea
sense_list:
(fotografia) (lotnictwo, lotniczy) dziedzina fotografi polegająca na robieniu zdjęć powierzchni ziemi z dużych wysokości


lexentry: pol/aerograf__rzeczownik__1
written_rep: aerograf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aerografo
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;


lexentry: pol/aerografit__rzeczownik__1
written_rep: aerografit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aerografite
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) syntetyczna piana zbudowana z siatki pustych węglowych nanorurek, jeden z najlżejszych na świecie materiałów;


lexentry: pol/aeroklub__rzeczownik__1
written_rep: aeroklub
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aeroclub
sense_list:
organizacja, której członkami są piloci sportowi, skoczkowie spadochronowi, lotniarze, paralotniarze, modelarze lotniczy oraz miłośnicy lotnictwa


lexentry: pol/aerotermodynamika__rzeczownik__1
written_rep: aerotermodynamika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aerotermodinamica
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dziedzina nauki łącząca aerodynamikę i termodynamikę, badająca zjawiska cieplne zachodzące przy przepływie powietrza (lub gazu) wokół ciała poruszającego się z dużą prędkością


lexentry: pol/aerozol__rzeczownik__1
written_rep: aerozol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aerosol
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym | (potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana


lexentry: pol/aerożel__rzeczownik__1
written_rep: aerożel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aerogel
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;


lexentry: pol/afektacja__rzeczownik__1
written_rep: afektacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: affettazione
sense_list:
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany


lexentry: pol/afgański__rzeczownik__1
written_rep: afgański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: afgano | afghano
sense_list:
(potocznie, potoczny) niepoprawna, potoczna nazwa języka paszto używanego przez Pasztunów w Pakistanie i Afganistanie


lexentry: pol/afisz__rzeczownik__1
written_rep: afisz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: manifesto | cartellone
sense_list:
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aforyzm__rzeczownik__1
written_rep: aforyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aforisma | aforismo
sense_list:
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;


lexentry: pol/afrobeat__rzeczownik__1
written_rep: afrobeat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: afrobeat
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem;


lexentry: pol/afrodyzjak__rzeczownik__1
written_rep: afrodyzjak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: afrodisiaco
sense_list:
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;


lexentry: pol/afrykanizacja__rzeczownik__1
written_rep: afrykanizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: africanizzazione
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przejmowania przez rdzennych Afrykanów kontroli nad niektórymi obszarami Afryki i wypierania z nich białych | nadawanie lub przywracanie czemuś afrykańskiego charakteru lub właściwości


lexentry: pol/afrykanizować__czasownik__1
written_rep: afrykanizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: africanizzare
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać afrykańskość, przymuszać kogoś do zostania Afrykaninem, zmieniać coś na afrykańskie


lexentry: pol/afta__rzeczownik__1
written_rep: afta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: afta
sense_list:
(medycyna, medyczny) mały bolesny pęcherzyk pokryty białawym włóknistym nalotem i otoczony czerwoną zapalną obwódką, powstający na błonie śluzowej jamy ustnej w wyniku zakażenia wirusowego;


lexentry: pol/aga__rzeczownik__1
written_rep: aga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aghà
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oficer w stopniu agi (1.2) | (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji; | tytuł grzecznościowy w krajach muzułmańskich (pan)


lexentry: pol/agape__rzeczownik__1
written_rep: agape
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agape
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezwarunkowa miłość Boga do człowieka; | bezwarunkowa, bezinteresowna miłość opierająca się na więzi duchowej


lexentry: pol/agaroza__rzeczownik__1
written_rep: agaroza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agarosio
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) cukier złożony, w skład którego wchodzi galaktoza, uzyskiwany z agaru jadalnego


lexentry: pol/agat__rzeczownik__1
written_rep: agat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agata
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;


lexentry: pol/agawa__rzeczownik__1
written_rep: agawa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agave
sense_list:
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;


lexentry: pol/aggiornamento__rzeczownik__1
written_rep: aggiornamento
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aggiornamento
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego;


lexentry: pol/agitacja__rzeczownik__1
written_rep: agitacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agitazione
sense_list:
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;


lexentry: pol/aglomeracja__rzeczownik__1
written_rep: aglomeracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agglomerazione
sense_list:
(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miast i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;


lexentry: pol/aglomeracyjny__przymiotnik__1
written_rep: aglomeracyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: agglomerato
sense_list:
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) związany z aglomeracją, dotyczący aglomeracji | (urbanistyka, urbanistyczny) związany z aglomeracją, dotyczący aglomeracji | związany z aglomeracją, gromadzeniem czegoś


lexentry: pol/aglutynacyjny__przymiotnik__1
written_rep: aglutynacyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: agglutinante
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany


lexentry: pol/aglutynogen__rzeczownik__1
written_rep: aglutynogen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agglutinogeno
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) antygen znajdujący się na powierzchni krwinek czerwonych, który może wywołać reakcję aglutynacji, czyli zlepiania się komórek, w obecności odpowiednich przeciwciał (aglutynin)


lexentry: pol/agnostycyzm__rzeczownik__1
written_rep: agnostycyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agnosticismo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;


lexentry: pol/agnostyk__rzeczownik__1
written_rep: agnostyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agnostico
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu


lexentry: pol/agogika__rzeczownik__1
written_rep: agogika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agogica
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielkie odchylenia i zmiany w tempie i rytmie wykonywanego utworu muzycznego, uzasadnione interpretacją muzyczną wykonawcy


lexentry: pol/agonista__rzeczownik__1
written_rep: agonista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agonista
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) czynnik współdziałający, o podobnym działaniu do czegoś;


lexentry: pol/agora__rzeczownik__1
written_rep: agora
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agorà
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;


lexentry: pol/agorafobia__rzeczownik__1
written_rep: agorafobia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agorafobia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;


lexentry: pol/agoryzm__rzeczownik__1
written_rep: agoryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agorismo
sense_list:
bojkot państwa; zwłaszcza motywowany libertarianizmem lewoskrętnym i dążący do anarchistycznej rewolucji


lexentry: pol/agradacja__rzeczownik__1
written_rep: agradacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accumulazione
sense_list:
(geologia, geologiczny) stopniowe wyrównywanie dna doliny lub innej wklęsłej formy terenu wskutek gromadzenia się osadów rzecznych


lexentry: pol/agrafa__rzeczownik__1
written_rep: agrafa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agrafe
sense_list:
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w formie klamry spinający element konstrukcyjny; | ozdobna zapinka służąca do spinania części ubrania lub jako broszka


lexentry: pol/agrafka__rzeczownik__1
written_rep: agrafka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: spilla di sicurezza
sense_list:
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;


lexentry: pol/agramatyzm__rzeczownik__1
written_rep: agramatyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agrammatismo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (medycyna, medyczny) rodzaj afazji, niezdolność do prawidłowego łączenia wyrazów w zdania;


lexentry: pol/agranulocytoza__rzeczownik__1
written_rep: agranulocytoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agranulocitosi
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na gwałtownym zmniejszeniu liczby granulocytów, zwłaszcza neutrofili, we krwi;


lexentry: pol/agrarystyczny__przymiotnik__1
written_rep: agrarystyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: agrario
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z agraryzmem


lexentry: pol/agregat__rzeczownik__1
written_rep: agregat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aggregato
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze | (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) skupienie cząsteczek, produkt agregacji | (ekonomia, ekonomiczny) suma wartości jednostkowych


lexentry: pol/agresja__rzeczownik__1
written_rep: agresja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aggressione
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne; | (psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;


lexentry: pol/agrest__rzeczownik__1
written_rep: agrest
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: uva spina
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody; | (spożywczy) owoc agrestu (1.1)


lexentry: pol/agrochemia__rzeczownik__1
written_rep: agrochemia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agrochimica
sense_list:
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;


lexentry: pol/agroekosystem__rzeczownik__1
written_rep: agroekosystem
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agroecosistema
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) sztuczny ekosystem powstały w wyniku działalności człowieka, wykorzystywany do produkcji rolnej


lexentry: pol/agrofizyka__rzeczownik__1
written_rep: agrofizyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fisica agraria
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;


lexentry: pol/agrometeorologia__rzeczownik__1
written_rep: agrometeorologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agrometeorologia
sense_list:
dział meteorologii badający wpływ zjawisk meteorologicznych na uprawę roślin, produkcję rolniczą i leśną oraz vice versa;


lexentry: pol/agronomia__rzeczownik__1
written_rep: agronomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agronomia
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;


lexentry: pol/agroturystyka__rzeczownik__1
written_rep: agroturystyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agriturismo
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;


lexentry: pol/aguti__rzeczownik__1
written_rep: aguti
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aguti
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;


lexentry: pol/ahinsa__rzeczownik__1
written_rep: ahinsa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ahimsa
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;


lexentry: pol/ahoj__wykrzyknik__1
written_rep: ahoj
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: ehi
sense_list:
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy


lexentry: pol/airfryer__rzeczownik__1
written_rep: airfryer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: friggitrice ad aria
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) urządzenie kuchenne smażące i piekące potrawy z wykorzystaniem obiegu gorącego powietrza


lexentry: pol/ais-moll__rzeczownik__1
written_rep: ais-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: la diesis minore | la♯ minore
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku ais (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


lexentry: pol/ajatollah__rzeczownik__1
written_rep: ajatollah
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ayatollah
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;


lexentry: pol/ajran__rzeczownik__1
written_rep: ajran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ayran
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;


lexentry: pol/akacja__rzeczownik__1
written_rep: akacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acacia
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)


lexentry: pol/akademia__rzeczownik__1
written_rep: akademia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accademia
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa; | (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe


lexentry: pol/akademicki__przymiotnik__1
written_rep: akademicki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: accademico
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów | zgodny z określonymi, utartymi wzorami


lexentry: pol/akan__rzeczownik__1
written_rep: akan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: akan
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język (lub makrojęzyk) z podgrupy kwa rodziny języków nigero-kongijskich


lexentry: pol/akant__rzeczownik__1
written_rep: akant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acanto
sense_list:
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w formie stylizowanych liści, gałązek i kwiatów akantu (1.1); | (botanika, botaniczny) Acanthus L., rodzaj roślin, bylin lub krzewów, z rodziny akantowatych; .


lexentry: pol/akantocyt__rzeczownik__1
written_rep: akantocyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acantocita
sense_list:
(biologia, biologiczny) nieprawidłowo uformowana krwinka czerwona posiadająca nieregularnie rozmieszczone, zaostrzone wypustki cytoplazmatyczne;


lexentry: pol/akatyst__rzeczownik__1
written_rep: akatyst
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: akathistos
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;


lexentry: pol/akcelerator__rzeczownik__1
written_rep: akcelerator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acceleratore
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) pedał gazu | (fizyka, fizyczny) przyrząd do przyspieszania elektrycznie naładowanych cząstek;


lexentry: pol/akcent__rzeczownik__1
written_rep: akcent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accento
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;


lexentry: pol/akcent_akutowy__rzeczownik__1
written_rep: akcent akutowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accento acuto
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak diakrytyczny w postaci pochylonej kreski w prawo umieszczany nad literą


lexentry: pol/akcentowanie__rzeczownik__1
written_rep: akcentowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accentuazione
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnianie sylaby w wyrazie lub wyrazu w zdaniu poprzez sposób ich wypowiadania


lexentry: pol/akcentować__czasownik__1
written_rep: akcentować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: accentuare
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniać sylabę w wyrazie lub wyraz w zdaniu | (przenośnie, przenośnia) podkreślać jakieś cechy, kłaść na coś nacisk | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyróżniać dźwięk lub akord w melodii


lexentry: pol/akcept__rzeczownik__1
written_rep: akcept
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accettazione
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) zobowiązanie się do uiszczenia na zlecenie sumy wymienionej na wekslu lub czeku


lexentry: pol/akceptant__rzeczownik__1
written_rep: akceptant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accettante
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;


lexentry: pol/akceptor__rzeczownik__1
written_rep: akceptor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accettore
sense_list:
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;


lexentry: pol/akcja__rzeczownik__1
written_rep: akcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azione
sense_list:
działanie zorganizowane | (sport, sportowy) działania ofensywne, atak | przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;


lexentry: pol/akcja__rzeczownik__1
written_rep: akcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azione | titolo azionario
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);


lexentry: pol/akcyza__rzeczownik__1
written_rep: akcyza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accisa
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;


lexentry: pol/aklimatyzacja__rzeczownik__1
written_rep: aklimatyzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acclimatazione
sense_list:
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;


lexentry: pol/aklimatyzować__czasownik__2
written_rep: aklimatyzować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: acclimatare
sense_list:
(biologia, biologiczny) o organizmie: przystosowywać się do odmiennych warunków otoczenia | (rzadki, rzadko używany) (przenośnie, przenośnia) dostosowywać się do nowej sytuacji


lexentry: pol/akmeizm__rzeczownik__1
written_rep: akmeizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acmeismo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;


lexentry: pol/akolada__rzeczownik__1
written_rep: akolada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accollatura | graffa
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;


lexentry: pol/akomodacja__rzeczownik__1
written_rep: akomodacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adattamento
sense_list:
dostosowanie warunków oferty zakwaterowania | przystosowanie sposobów katechizacji misyjnej do warunków życia ludności nauczanej


lexentry: pol/akomodować__czasownik__1
written_rep: akomodować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: predisporre
sense_list:
(dawniej, dawny) odpowiadać, zadowalać, przystosowywać | (medycyna, medyczny) o układzie optycznym oka: przystosowywać się do wyraźnego widzenia z różnej odległości


lexentry: pol/akompaniować__czasownik__1
written_rep: akompaniować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: accompagnare
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło


lexentry: pol/akonityna__rzeczownik__1
written_rep: akonityna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aconitina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) bardzo silnie trujący związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący głównie w bulwach i liściach tojadu;


lexentry: pol/akord__rzeczownik__1
written_rep: akord
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accordo
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;


lexentry: pol/akordowy__przymiotnik__1
written_rep: akordowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: cottimo
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) związany z pracą na akord (systemem pracy w którym wynagrodzenie zależy od ilości wykonanej pracy) | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z akordami


lexentry: pol/akrecja__rzeczownik__1
written_rep: akrecja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accrescimento
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) opadanie materii na powierzchnię ciała niebieskiego w wyniku przyciągania grawitacyjnego;


lexentry: pol/akredytywa__rzeczownik__1
written_rep: akredytywa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lettera di credito
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) forma bezgotówkowych rozliczeń krajowych i zagranicznych realizowanych za pośrednictwem banku, wykorzystywana przy zawieraniu transakcji, którym towarzyszą różne zwiększone ryzyka;


lexentry: pol/akrobatka__rzeczownik__1
written_rep: akrobatka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acrobata
sense_list:
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe | (zoologia, zoologiczny) Acrobates Desmarest, niewielki torbacz z rodziny akrobatkowatych, wyposażony w błonę lotną, zamieszkujący lasy eukaliptusowe na wschodnim wybrzeżu Australii;


lexentry: pol/akromegalia__rzeczownik__1
written_rep: akromegalia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acromegalia
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;


lexentry: pol/akropol__rzeczownik__1
written_rep: akropol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acropoli
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto


lexentry: pol/akrostych__rzeczownik__1
written_rep: akrostych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acrostico
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;


lexentry: pol/akroterion__rzeczownik__1
written_rep: akroterion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acroterio
sense_list:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element na szczycie i krańcach frontonu wykonany z terakoty, kamienia lub brązu


lexentry: pol/akrylan__rzeczownik__1
written_rep: akrylan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acrilato
sense_list:
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu akrylowego (CH₂=CH–COOH), powstające w wyniku reakcji tego kwasu z zasadą (sól) lub alkoholem (ester)


lexentry: pol/aksamit__rzeczownik__1
written_rep: aksamit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: velluto
sense_list:
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;


lexentry: pol/aksjologia__rzeczownik__1
written_rep: aksjologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assiologia
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) konkretny system wartości | (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach;


lexentry: pol/aksjomat__rzeczownik__1
written_rep: aksjomat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assioma
sense_list:
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej; | (przenośnie, przenośnia) uznana prawda


lexentry: pol/aksjomatyka__rzeczownik__1
written_rep: aksjomatyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assiomatica
sense_list:
(logika, logiczny) układ aksjomatów, z którego można wyprowadzić wszystkie twierdzenia danej nauki lub teorii


lexentry: pol/aksonometria__rzeczownik__1
written_rep: aksonometria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assonometria
sense_list:
rodzaj rzutu równoległego, odwzorowanie przestrzeni na płaszczyznę z wykorzystaniem prostokątnego układu osi


lexentry: pol/akt_oskarżenia__rzeczownik__1
written_rep: akt oskarżenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atto d'accusa
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe oskarżyciela zawierające żądanie ukarania przez sąd sprawcy czynu zabronionego;


lexentry: pol/akt_strzelisty__rzeczownik__1
written_rep: akt strzelisty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: giaculatoria
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: krótka żarliwa modlitwa, pobożne westchnienie;


lexentry: pol/aktorka__rzeczownik__1
written_rep: aktorka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attrice
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera


lexentry: pol/aktuariusz__rzeczownik__1
written_rep: aktuariusz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attuario
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;


lexentry: pol/aktyna__rzeczownik__1
written_rep: aktyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: actina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) wielofunkcyjne białko, które jest jednym z kluczowych elementów cytoszkieletu w komórkach eukariotycznych


lexentry: pol/aktyno-__temat_słowotwórczy__1
written_rep: aktyno-
min_sense_num: 01
trans_list: actino- | attino-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z promieniem, promieniowaniem, promieniotwórczością


lexentry: pol/aktynometr__rzeczownik__1
written_rep: aktynometr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attinometro
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do dokładnego mierzenia promieniowania słonecznego


lexentry: pol/aktynon__rzeczownik__1
written_rep: aktynon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attinon
sense_list:
(chemia, chemiczny) radon-219, naturalnie występujący izotop radonu o symbolu An powstający na skutek radioaktywnego rozpadu aktynu


lexentry: pol/aktynowiec__rzeczownik__1
written_rep: aktynowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attinoide
sense_list:
(chemia, chemiczny) radioaktywny metal z grupy pierwiastków chemicznych ósmego okresu, w najczęstszym rozumieniu o liczbach atomowych od 83 (aktynu) do 103 (lorensu);


lexentry: pol/aktywa__rzeczownik__1
written_rep: aktywa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asse
sense_list:
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;


lexentry: pol/aktywator__rzeczownik__1
written_rep: aktywator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attivatore
sense_list:
coś, co uruchamia, przyspiesza albo wzmacnia działanie jakiegoś procesu, reakcji chemicznej czy urządzenia


lexentry: pol/akumulator__rzeczownik__1
written_rep: akumulator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accumulatore | batteria
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)


lexentry: pol/akupresura__rzeczownik__1
written_rep: akupresura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acupressione
sense_list:
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;


lexentry: pol/akupunktura__rzeczownik__1
written_rep: akupunktura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agopuntura | acupuntura
sense_list:
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;


lexentry: pol/akustyka__rzeczownik__1
written_rep: akustyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acustica
sense_list:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach | (fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków


lexentry: pol/akwaforta__rzeczownik__1
written_rep: akwaforta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acquaforte
sense_list:
(sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1) | (sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;


lexentry: pol/akwakultura__rzeczownik__1
written_rep: akwakultura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acquacoltura
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;


lexentry: pol/akwalung__rzeczownik__1
written_rep: akwalung
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autorespiratore
sense_list:
zespół urządzeń i czynników oddechowych pozwalających nurkowi na swobodne nurkowanie i przebywanie pod wodą;


lexentry: pol/akwarela__rzeczownik__1
written_rep: akwarela
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acquerello
sense_list:
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie | (sztuka) obraz namalowany akwarelami (1.1) | (sztuka) technika malowania akwarelami (1.1);


lexentry: pol/akwedukt__rzeczownik__1
written_rep: akwedukt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acquedotto
sense_list:
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;


lexentry: pol/akwen__rzeczownik__1
written_rep: akwen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acque | bacino
sense_list:
każdy dowolnie zdefiniowany/określony obszar wód zarówno portowych jak i wód otwartych, zarówno morskich jak i śródlądowych


lexentry: pol/alabaster__rzeczownik__1
written_rep: alabaster
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alabastro
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;


lexentry: pol/alanina__rzeczownik__1
written_rep: alanina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alanina
sense_list:
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;


lexentry: pol/albedo__rzeczownik__1
written_rep: albedo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: albedo
sense_list:
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego; | biała część skórki w owocach cytrusowych


lexentry: pol/albinizm__rzeczownik__1
written_rep: albinizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: albinismo
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt; | (botanika, botaniczny) brak chlorofilu


lexentry: pol/albo__spójnik__1
written_rep: albo
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: o
sense_list:
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;


lexentry: pol/album__rzeczownik__1
written_rep: album
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: album
sense_list:
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp. | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydawnictwo muzyczne zawierające nagrania muzyczne na płycie długogrającej longplay (LP) lub dysku kompaktowym (CD); | (przestarzałe, przestarzały) pamiętnik, imiennik, sztambuch, gdzie na pamiątkę przyjazne osoby zapisują swoje imiona, wiersze lub kreślą rysunki


lexentry: pol/alchemia__rzeczownik__1
written_rep: alchemia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alchimia
sense_list:
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;


lexentry: pol/aldehyd__rzeczownik__1
written_rep: aldehyd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aldeide
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;


lexentry: pol/aldehyd_salicylowy__rzeczownik__1
written_rep: aldehyd salicylowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aldeide salicilica
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym i w syntezie chemicznej;


lexentry: pol/aldosteron__rzeczownik__1
written_rep: aldosteron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aldosterone
sense_list:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów


lexentry: pol/ale__spójnik__1
written_rep: ale
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: ma | però
sense_list:
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego


lexentry: pol/aleatoryczny__przymiotnik__1
written_rep: aleatoryczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: aleatorio
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z aleatoryzmem, dotyczący aleatoryzmu, zbudowany na zasadach aleatoryzmu


lexentry: pol/alef__rzeczownik__1
written_rep: alef
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alef
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);


lexentry: pol/alegoria__rzeczownik__1
written_rep: alegoria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allegoria
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;


lexentry: pol/alegoryczny__przymiotnik__1
written_rep: alegoryczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: allegorico
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny


lexentry: pol/alegoryzować__czasownik__1
written_rep: alegoryzować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: allegorizzare
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiać w formie alegorii lub interpretować coś jako alegorię


lexentry: pol/aleksandretta_obrożna__rzeczownik__1
written_rep: aleksandretta obrożna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: parrocchetto dal collare
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Psittacula krameri, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujący m.in. w środkowej Afryce i na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/aleksandryn__rzeczownik__1
written_rep: aleksandryn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alessandrino
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) typ wiersza sylabicznego o ustalonej długości — 12 sylab, zwykle z przerwą (średniówką) po szóstej sylabie


lexentry: pol/aleksytymia__rzeczownik__1
written_rep: aleksytymia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alessitimia
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;


lexentry: pol/alembik__rzeczownik__1
written_rep: alembik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alambicco
sense_list:
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/alergolog__rzeczownik__1
written_rep: alergolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allergologo
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych


lexentry: pol/alfabet_Morse'a__rzeczownik__1
written_rep: alfabet Morse'a
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alfabeto Morse
sense_list:
(marynarka) (telekomunikacja) kod, w którym znakom odpowiadają sygnały świetlne lub kombinacje kropek i kresek;


lexentry: pol/alfabetyczny__przymiotnik__1
written_rep: alfabetyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: alfabetico
sense_list:
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie | odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem


lexentry: pol/alfons__rzeczownik__1
written_rep: alfons
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: magnaccia | pappone | ruffiano | lennone
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę


lexentry: pol/algebra__rzeczownik__1
written_rep: algebra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: algebra
sense_list:
jeden z działów matematyki; | (matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);


lexentry: pol/algolagnia__rzeczownik__1
written_rep: algolagnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: algolagnia
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;


lexentry: pol/algologia__rzeczownik__1
written_rep: algologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: algologia
sense_list:
(botanika, botaniczny) nauka o glonach | (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się badaniem i leczeniem bólu


lexentry: pol/algorytm__rzeczownik__1
written_rep: algorytm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: algoritmo
sense_list:
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;


lexentry: pol/aliant__rzeczownik__1
written_rep: aliant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alleato
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) państwo opozycyjne w stosunku do Niemiec w I i II wojnie światowej | (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stojący po tej samej stronie w działaniach wojennych


lexentry: pol/alias__rzeczownik__1
written_rep: alias
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: pseudonimo
sense_list:
(informatyka, informatyczny) alternatywny identyfikator użytkownika lub inny (zazwyczaj prostszy, krótszy) adres sieciowy odnoszący się do tego samego obiektu


lexentry: pol/alibi__rzeczownik__1
written_rep: alibi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alibi
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;


lexentry: pol/alienacja__rzeczownik__1
written_rep: alienacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alienazione
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie prawa własności na inną osobę | (psychologia, psychologiczny) stan osoby, która utraciła więź ze środowiskiem, w którym żyje;


lexentry: pol/alifatyczny__przymiotnik__1
written_rep: alifatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: alifatico
sense_list:
(chemia, chemiczny) o strukturze łańcuchowej (otwartej) lub zawierający pierścienie nienasycone (nie mające delokalizowanych elektronów π)


lexentry: pol/aligator__rzeczownik__1
written_rep: aligator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alligatore
sense_list:
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;


lexentry: pol/alimenty__rzeczownik__1
written_rep: alimenty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alimenti
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;


lexentry: pol/aliteracja__rzeczownik__1
written_rep: aliteracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allitterazione
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;


lexentry: pol/alkaloid__rzeczownik__1
written_rep: alkaloid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alcaloide
sense_list:
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;


lexentry: pol/alkan__rzeczownik__1
written_rep: alkan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alcano
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;


lexentry: pol/alkantaryn__rzeczownik__1
written_rep: alkantaryn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alcantarino
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego w Hiszpanii


lexentry: pol/alken__rzeczownik__1
written_rep: alken
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alchene
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;


lexentry: pol/alkin__rzeczownik__1
written_rep: alkin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alchino
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;


lexentry: pol/alkohol__rzeczownik__1
written_rep: alkohol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alcol | alcool | alcole
sense_list:
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);


lexentry: pol/alkoholiza__rzeczownik__1
written_rep: alkoholiza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alcolisi | alcoolisi
sense_list:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem


lexentry: pol/alkoholizm__rzeczownik__1
written_rep: alkoholizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alcolismo | alcoolismo
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo


lexentry: pol/alkoholizm__rzeczownik__1
written_rep: alkoholizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alcolismo | alcoolismo | etilismo
sense_list:
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;


lexentry: pol/alkoholizować__czasownik__1
written_rep: alkoholizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: alcolizzare
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasycać lub zaprawiać coś alkoholem | (spożywczy) dodawać drożdże lub spirytus do napoju alkoholowego | nakłaniać kogoś do picia alkoholu


lexentry: pol/alkoholowe_zapalenie_wątroby__rzeczownik__1
written_rep: alkoholowe zapalenie wątroby
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: epatite alcolica
sense_list:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie;


lexentry: pol/alkowa__rzeczownik__1
written_rep: alkowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alcova
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/allatyw__rzeczownik__1
written_rep: allatyw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caso allativo
sense_list:
(gramatyka) przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przemieszczanie się desygnatu w kierunku do i do wewnątrz pewnego określonego obiektu;


lexentry: pol/allel__rzeczownik__1
written_rep: allel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allele
sense_list:
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;


lexentry: pol/alleluja__wykrzyknik__1
written_rep: alleluja
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: alleluia
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/allelujatyczny__przymiotnik__1
written_rep: allelujatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: alleluiatico
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z okrzykiem radości i triumfu zaczynającym lub kończącym psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne


lexentry: pol/allicyna__rzeczownik__1
written_rep: allicyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allicina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) nietrwały związek siarkoorganiczny wytwarzany w czosnku po roztarciu lub przecięciu, wykazujący silne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, C6H10OS2


lexentry: pol/allozaur__rzeczownik__1
written_rep: allozaur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allosauro
sense_list:
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Allosaurus, rodzaj dużego, jurajskiego teropoda z rodziny allozaurów;


lexentry: pol/almandyn__rzeczownik__1
written_rep: almandyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: almandino
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3


lexentry: pol/almucja__rzeczownik__1
written_rep: almucja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: almuzia | almuzio
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (krawiectwo) futrzana peleryna noszona dawniej przez osoby duchowne


lexentry: pol/almukantarat__rzeczownik__1
written_rep: almukantarat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: almucantarat
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) mały okrąg na sklepieniu niebieskim łączący punkty o tej samej wysokości nad horyzontem;


lexentry: pol/alofon__rzeczownik__1
written_rep: alofon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allofono
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem


lexentry: pol/alokacja__rzeczownik__1
written_rep: alokacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allocazione
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe | planowe rozdysponowanie czegoś;


lexentry: pol/alokazja__rzeczownik__1
written_rep: alokazja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alocasia
sense_list:
(botanika, botaniczny) Alocasia (Schott) G. Don, rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych; | (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju alokazji (1.1)


lexentry: pol/alomorf__rzeczownik__1
written_rep: alomorf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allomorfo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana morfemu, która ma inną postać fonologiczną, ale wyraża tę samą funkcję lub znaczenie


lexentry: pol/alotropia__rzeczownik__1
written_rep: alotropia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allotropia
sense_list:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;


lexentry: pol/aloza__rzeczownik__1
written_rep: aloza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alosa
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;


lexentry: pol/alpaka__rzeczownik__1
written_rep: alpaka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alpaca
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy; | wełna z lamy (1.1) | gładka, wełniana tkanina w pasy;


lexentry: pol/alpensztok__rzeczownik__1
written_rep: alpensztok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alpenstock
sense_list:
(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;


lexentry: pol/alpinistyka__rzeczownik__1
written_rep: alpinistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alpinismo
sense_list:
(sport, sportowy) (dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska | (sport, sportowy) szerzej: wspinaczka wysokogórska | wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu


lexentry: pol/alteracja__rzeczownik__1
written_rep: alteracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alterazione
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu


lexentry: pol/altruistyczny__przymiotnik__1
written_rep: altruistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: altruista
sense_list:
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu


lexentry: pol/aluminotermia__rzeczownik__1
written_rep: aluminotermia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alluminotermia
sense_list:
(hutnictwo, hutniczy) (metaloznawstwo, metalurgia) proces metalurgiczny, będący egzotermiczną reakcją chemiczną, w której glin (aluminium) reaguje z tlenkiem metalu, redukując ten tlenek do metalu i tworząc przy tym tlenek glinu (Al₂O₃) oraz wydzielając duże ilości ciepła


lexentry: pol/aluzja__rzeczownik__1
written_rep: aluzja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allusione | accenno
sense_list:
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost


lexentry: pol/amadeita__rzeczownik__1
written_rep: amadeita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amadeita
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego we Włoszech;


lexentry: pol/amaksofobia__rzeczownik__1
written_rep: amaksofobia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amaxofobia
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem;


lexentry: pol/amalgamat__rzeczownik__1
written_rep: amalgamat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amalgama
sense_list:
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem; | (przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów


lexentry: pol/amantadyna__rzeczownik__1
written_rep: amantadyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amantadina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu;


lexentry: pol/amaretto__rzeczownik__1
written_rep: amaretto
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amaretto
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kruche ciastko z migdałami | (spożywczy) likier o smaku migdałowym;


lexentry: pol/amatorszczyzna__rzeczownik__1
written_rep: amatorszczyzna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amatoriale
sense_list:
(pogardliwie, pogardliwy) działanie lub twórczość wykonywana w sposób amatorski, zwykle bez odpowiedniego przygotowania, umiejętności czy profesjonalizmu


lexentry: pol/amazonit__rzeczownik__1
written_rep: amazonit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amazonite
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;


lexentry: pol/amazonka__rzeczownik__1
written_rep: amazonka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amazzone
sense_list:
(sport, sportowy) kobieta jeżdżąca konno, uprawiająca hippikę | (krawiectwo) kobiecy modny strój przeznaczony specjalnie do jazdy konnej


lexentry: pol/ambasada__rzeczownik__1
written_rep: ambasada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ambasciata
sense_list:
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej; | wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)


lexentry: pol/ambasador_dobrej_woli__rzeczownik__1
written_rep: ambasador dobrej woli
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ambasciatore di buona volontà
sense_list:
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych


lexentry: pol/ambigram__rzeczownik__1
written_rep: ambigram
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ambigramma
sense_list:
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;


lexentry: pol/amblygonit__rzeczownik__1
written_rep: amblygonit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ambligonite
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;


lexentry: pol/ambona__rzeczownik__1
written_rep: ambona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pulpito
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ambra__rzeczownik__1
written_rep: ambra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ambra grigia
sense_list:
woskowata substancja będąca wydzieliną z przewodu pokarmowego kaszalota powstałą prawdopodobnie w wyniku niestrawności lub zaparcia, stosowana w przemyśle perfumeryjnym;


lexentry: pol/ambrozjański__przymiotnikdzierżawczy__1
written_rep: ambrozjański
part_of_speech: possessiveAdjective
min_sense_num: 01
trans_list: ambrosiano
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący życia i twórczości Ambrożego z Mediolanu, charakterystyczny, typowy dla Ambrożego z Mediolanu lub jego twórczości, taki jak u Ambrożego z Mediolanu


lexentry: pol/ambulatorium__rzeczownik__1
written_rep: ambulatorium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ambulacro
sense_list:
(medycyna, medyczny) miejsce lekarskiej pomocy doraźnej przy szpitalu, sanatorium lub w zakładzie pracy;


lexentry: pol/ameba__rzeczownik__1
written_rep: ameba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amoeba | ameba
sense_list:
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;


lexentry: pol/amebocyt__rzeczownik__1
written_rep: amebocyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amebocito
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) komórka zwierzęca niektórych bezkręgowców podobna amebie - zdolna do ruchów pełzakowatych


lexentry: pol/amen__wykrzyknik__1
written_rep: amen
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: amen | così sia
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy


lexentry: pol/amerykanizować__czasownik__1
written_rep: amerykanizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: americanizzare
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację


lexentry: pol/ametryn__rzeczownik__1
written_rep: ametryn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ametrino
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) dwubarwna, fioletowo-żółta odmiana kwarcu, będąca jednocześnie ametystem i cytrynem


lexentry: pol/ametyst__rzeczownik__1
written_rep: ametyst
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ametista
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;


lexentry: pol/ametystowy__przymiotnik__1
written_rep: ametystowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: ametista
sense_list:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem


lexentry: pol/amfetamina__rzeczownik__1
written_rep: amfetamina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anfetamina
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;


lexentry: pol/amfetaminowy__przymiotnik__1
written_rep: amfetaminowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anfetaminico
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) związany z amfetaminą, dotyczący amfetaminy


lexentry: pol/amfibia__rzeczownik__1
written_rep: amfibia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anfibio
sense_list:
(motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze | zwykle w lm: amfibie – (zoologia, zoologiczny) inaczej płazy


lexentry: pol/amfibolit__rzeczownik__1
written_rep: amfibolit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anfibolite
sense_list:
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;


lexentry: pol/amfigonia__rzeczownik__1
written_rep: amfigonia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anfigonia
sense_list:
(biologia, biologiczny) typ rozmnażania płciowego, w którym dochodzi do zapłodnienia poprzez zlanie się gamet pochodzących od dwóch różnych osobników


lexentry: pol/amfilada__rzeczownik__1
written_rep: amfilada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: infilata
sense_list:
(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;


lexentry: pol/amfiteatr__rzeczownik__1
written_rep: amfiteatr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anfiteatro
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/amfora__rzeczownik__1
written_rep: amfora
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anfora
sense_list:
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;


lexentry: pol/amid__rzeczownik__1
written_rep: amid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ammide
sense_list:
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową;


lexentry: pol/amidaza__rzeczownik__1
written_rep: amidaza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amidasi
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) enzym hydrolityczny, który rozkłada wiązania amidowe w związkach chemicznych na kwasy karboksylowe i aminy


lexentry: pol/amigdalina__rzeczownik__1
written_rep: amigdalina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amigdalina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) glikozyd cyjanogenny naturalnie występujący w niektórych nasionach roślin z rodziny różowatych


lexentry: pol/aminobenzen__rzeczownik__1
written_rep: aminobenzen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amminobenzene
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny o wzorze C₆H₅NH₂, złożony z pierścienia benzenowego (C₆H₆) połączonego z grupą aminową (NH₂)


lexentry: pol/aminocukier__rzeczownik__1
written_rep: aminocukier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: zucchero amminico
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do grupy cukrów, w którym jedna z grup hydroksylowych (–OH) została zastąpiona grupą aminową (–NH₂) albo jej pochodną (np. –NHAc);


lexentry: pol/aminofenazon__rzeczownik__1
written_rep: aminofenazon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amminofenazone
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny o wzorze sumarycznym C13H17N3O, mający toksyczne działanie m.in. na wątrobę i szpik kostny;


lexentry: pol/aminofenol__rzeczownik__1
written_rep: aminofenol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amminofenolo
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) krystaliczny organiczny związek chemiczny o właściwościach redukcyjnych, zawierający pierścień benzenowy z jednocześnie podstawionymi grupami: aminową (–NH₂) i hydroksylową (–OH); amina aromatyczna i fenol zarazem


lexentry: pol/aminokwas_egzogenny__rzeczownik__1
written_rep: aminokwas egzogenny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amminoacido essenziale
sense_list:
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu


lexentry: pol/aminopeptydaza__rzeczownik__1
written_rep: aminopeptydaza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aminopeptidasi
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) enzym proteolityczny odcinający pojedyncze aminokwasy z końca aminowego (N-końca) peptydu lub białka


lexentry: pol/amnestia__rzeczownik__1
written_rep: amnestia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amnistia
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;


lexentry: pol/amniocenteza__rzeczownik__1
written_rep: amniocenteza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amniocentesi
sense_list:
(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej


lexentry: pol/amniopunkcja__rzeczownik__1
written_rep: amniopunkcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amniocentesi
sense_list:
(medycyna, medyczny) inwazyjne badanie prenatalne, diagnostyczny zabieg medyczny polegający na nakłuciu pęcherza płodowego (owodni) w celu pobrania próbki płynu owodniowego


lexentry: pol/amoniak__rzeczownik__1
written_rep: amoniak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ammoniaca
sense_list:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;


lexentry: pol/amonit__rzeczownik__2
written_rep: amonit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: ammonite
sense_list:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie;


lexentry: pol/amortyzacja__rzeczownik__1
written_rep: amortyzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ammortamento
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych


lexentry: pol/amortyzator__rzeczownik__1
written_rep: amortyzator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ammortizzatore
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;


lexentry: pol/amortyzować__czasownik__1
written_rep: amortyzować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: ammortare
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.


lexentry: pol/amper__rzeczownik__1
written_rep: amper
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ampere
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;


lexentry: pol/amperogodzina__rzeczownik__1
written_rep: amperogodzina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amperora
sense_list:
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;


lexentry: pol/amperozwój__rzeczownik__1
written_rep: amperozwój
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amperspira
sense_list:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka siły magnetomotorycznej w układzie MKS równa przepływowi jednego ampera prądu stałego przez jeden zwój solenoidu;


lexentry: pol/ampułka__rzeczownik__1
written_rep: ampułka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fiala
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;


lexentry: pol/amulet__rzeczownik__1
written_rep: amulet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amuleto
sense_list:
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;


lexentry: pol/anabioza__rzeczownik__1
written_rep: anabioza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anabiosi
sense_list:
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;


lexentry: pol/anabolizm__rzeczownik__1
written_rep: anabolizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anabolismo
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) część procesów metabolicznych w organizmie, które polegają na syntezie złożonych związków chemicznych z prostszych, z towarzyszącym zużyciem energii


lexentry: pol/anachorecki__przymiotnik__1
written_rep: anachorecki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anacoretico
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anachoretą, dotyczący anachorety lub anachoretyzmu


lexentry: pol/anachoreta__rzeczownik__1
written_rep: anachoreta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anacoreta
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom


lexentry: pol/anachronizm__rzeczownik__1
written_rep: anachronizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anacronismo
sense_list:
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;


lexentry: pol/anafilaksja__rzeczownik__1
written_rep: anafilaksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anafilassi
sense_list:
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;


lexentry: pol/anafora__rzeczownik__1
written_rep: anafora
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anafora
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) odwołanie się w wypowiedzi do czegoś, co wcześniej zostało już wspomniane


lexentry: pol/anaforeza__rzeczownik__1
written_rep: anaforeza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anaforesi
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody


lexentry: pol/anageneza__rzeczownik__1
written_rep: anageneza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anagenesi
sense_list:
(biologia, biologiczny) ewolucyjny proces przekształcania się jednego gatunku w inny bez rozgałęzienia drzewa rodowego, czyli bez powstawania nowych, bocznych linii ewolucyjnych


lexentry: pol/anaglif__rzeczownik__1
written_rep: anaglif
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anaglifo
sense_list:
jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów;


lexentry: pol/anagram__rzeczownik__1
written_rep: anagram
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anagramma
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;


lexentry: pol/anakreontyk__rzeczownik__1
written_rep: anakreontyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anacreontica
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;


lexentry: pol/analfabeta__rzeczownik__1
written_rep: analfabeta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: analfabeta
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu | (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) ktoś zupełnie nieznający się na czymś


lexentry: pol/analfabetyzm_funkcjonalny__rzeczownik__1
written_rep: analfabetyzm funkcjonalny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: analfabetismo funzionale
sense_list:
niezdolność rozumienia sensu tekstów pisanych występujących w codziennym otoczeniu, nieumiejętność pojmowania i wypełniania dokumentów oraz formularzy a także wykonywania prostych obliczeń arytmetycznych


lexentry: pol/analgetyk__rzeczownik__1
written_rep: analgetyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: analgetico
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;


lexentry: pol/anamneza__rzeczownik__1
written_rep: anamneza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anamnesi
sense_list:
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby, | (filozofia, filozoficzny) sposób poznania przez przypominanie, niezależny od doświadczenia zmysłowego, | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa, część liturgii eucharystycznej,


lexentry: pol/anapest__rzeczownik__1
written_rep: anapest
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anapesto
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;


lexentry: pol/anarchia__rzeczownik__1
written_rep: anarchia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anarchia
sense_list:
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy; | (potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności


lexentry: pol/anarchizm__rzeczownik__1
written_rep: anarchizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anarchismo
sense_list:
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;


lexentry: pol/anarchokapitalizm__rzeczownik__1
written_rep: anarchokapitalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anarco-capitalismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia propagująca anarchokapitalizm (1.1) | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku


lexentry: pol/anarchopacyfizm__rzeczownik__1
written_rep: anarchopacyfizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anarco-pacifismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów


lexentry: pol/anarchosyndykalizm__rzeczownik__1
written_rep: anarchosyndykalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anarcosindacalismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna łącząca anarchizm z syndykalizmem; kierunek anarchizmu głoszący, że związki zawodowe (syndykaty) są podstawowym narzędziem walki klasowej oraz przyszłą podstawą organizacji społeczeństwa, opartego na dobrowolnej federacji wolnych zrzeszeń pracowniczych;


lexentry: pol/anastrofa__rzeczownik__1
written_rep: anastrofa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anastrofe
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura stylistyczna, która polega na odwróceniu zwykłej kolejności wyrazów w zdaniu lub wersie (w celu nadania wypowiedzi tonu bardziej poetyckiego albo dramatycznego)


lexentry: pol/anatema__rzeczownik__1
written_rep: anatema
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anatema
sense_list:
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;


lexentry: pol/anch__rzeczownik__1
written_rep: anch
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ankh
sense_list:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie;


lexentry: pol/anchois__rzeczownik__1
written_rep: anchois
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acciuga
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle intensywnych, ostrych w smaku, w postaci fileta, koreczka lub pasty, niekiedy podfermentowanych;


lexentry: pol/andoniedźwiedź__rzeczownik__1
written_rep: andoniedźwiedź
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: orso andino
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tremarctos Gervais, rodzaj drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych występujących w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/andoniedźwiedź_okularowy__rzeczownik__1
written_rep: andoniedźwiedź okularowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: orso andino
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tremarctos ornatus Cuvier, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych, występujących w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/andradyt__rzeczownik__1
written_rep: andradyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: andradite
sense_list:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;


lexentry: pol/andro-__przedrostek__1
written_rep: andro-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: andro-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi


lexentry: pol/androgen__rzeczownik__1
written_rep: androgen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: androgeno
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;


lexentry: pol/androgyniczny__przymiotnik__1
written_rep: androgyniczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: androgino
sense_list:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie


lexentry: pol/andrologia__rzeczownik__1
written_rep: andrologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: andrologia
sense_list:
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;


lexentry: pol/andropauza__rzeczownik__1
written_rep: andropauza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: andropausa
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) proces biologiczny u mężczyzn, analogiczny do menopauzy u kobiet, związany z obniżeniem poziomu testosteronu, co może prowadzić do zmian fizycznych, emocjonalnych i seksualnych


lexentry: pol/aneksja__rzeczownik__1
written_rep: aneksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: annessione
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;


lexentry: pol/anektować__czasownik__1
written_rep: anektować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: annettere
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji


lexentry: pol/anemometr__rzeczownik__1
written_rep: anemometr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anemometro
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów


lexentry: pol/aneroid__rzeczownik__1
written_rep: aneroid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aneroide
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) sprężynowy barometr próżniowy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego


lexentry: pol/anestetyk__rzeczownik__1
written_rep: anestetyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anestetico
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;


lexentry: pol/anestezjolog__rzeczownik__1
written_rep: anestezjolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anestesista
sense_list:
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie | (medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;


lexentry: pol/anestezjologia__rzeczownik__1
written_rep: anestezjologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anestesiologia
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;


lexentry: pol/angelologia__rzeczownik__1
written_rep: angelologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angelologia
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii | (teologia, teologiczny) w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;


lexentry: pol/angio-__przedrostek__1
written_rep: angio-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: angio-
sense_list:
(medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z układem naczyniowym


lexentry: pol/angiogeneza__rzeczownik__1
written_rep: angiogeneza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angiogenesi
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) proces powstawania nowych naczyń włosowatych w czasie życia osobniczego po urodzeniu


lexentry: pol/angiolog__rzeczownik__1
written_rep: angiolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angiologo
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego


lexentry: pol/angiotensyna__rzeczownik__1
written_rep: angiotensyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angiotensina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu


lexentry: pol/anglezyt__rzeczownik__1
written_rep: anglezyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anglesite
sense_list:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4


lexentry: pol/anglicyzm__rzeczownik__1
written_rep: anglicyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anglicismo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;


lexentry: pol/anglikanizm__rzeczownik__1
written_rep: anglikanizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anglicanesimo | anglicanismo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;


lexentry: pol/anglista__rzeczownik__1
written_rep: anglista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anglista
sense_list:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury angielskiej


lexentry: pol/anglo-__temat_słowotwórczy__1
written_rep: anglo-
min_sense_num: 01
trans_list: anglo-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim


lexentry: pol/anglojęzyczny__przymiotnik__1
written_rep: anglojęzyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anglofono
sense_list:
posługujący się językiem angielskim | spisany, stworzony w języku angielskim | taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim


lexentry: pol/anglosaski__przymiotnik__1
written_rep: anglosaski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: anglosassone
sense_list:
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii) | związany z językiem anglosaskim (1.1)


lexentry: pol/ani__spójnik__1
written_rep: ani
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: né
sense_list:
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego | …poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie | …poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących | …poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących | …występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego


lexentry: pol/anihilacja__rzeczownik__1
written_rep: anihilacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: annichilazione | annichilimento
sense_list:
zniszczenie, unicestwienie | (fizyka, fizyczny) proces w którym cząstki i anty-cząstki, podlegają unicestwieniu;


lexentry: pol/animacja__rzeczownik__1
written_rep: animacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: animazione
sense_list:
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;


lexentry: pol/animator__rzeczownik__1
written_rep: animator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: animatore
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie leader mniejszej grupy wiernych, np. w którymś z ruchów czy duszpasterstw | człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska


lexentry: pol/animatorka__rzeczownik__1
written_rep: animatorka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: animatrice
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta wykonująca rysunki do filmu rysunkowego | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie liderka mniejszej grupy wiernych, np. w którymś z ruchów czy duszpasterstw | kobieta zachęcająca do jakiegoś działania, pobudzająca działania, aktywna w danej dziedzinie i wzbudzająca nią zainteresowanie środowiska


lexentry: pol/animista__rzeczownik__1
written_rep: animista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: animista
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom


lexentry: pol/animizm__rzeczownik__1
written_rep: animizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: animismo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;


lexentry: pol/anioł__rzeczownik__1
written_rep: anioł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angelo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem; | (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek | (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czuwa nad kimś


lexentry: pol/anizogameta__rzeczownik__1
written_rep: anizogameta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anisogameta
sense_list:
(biologia, biologiczny) jedna z dwóch gamet w procesie rozmnażania płciowego, która różni się morfologicznie od drugiej komórki rozrodczej


lexentry: pol/anizogamia__rzeczownik__1
written_rep: anizogamia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anisogamia
sense_list:
(biologia, biologiczny) rozmnażanie się organizmów za pośrednictwem komórek płciowych, które różnią się wielkością i/lub budową


lexentry: pol/anksjolityk__rzeczownik__1
written_rep: anksjolityk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ansiolitico
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom


lexentry: pol/ankyloza__rzeczownik__1
written_rep: ankyloza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anchilosi
sense_list:
(medycyna, medyczny) zrośnięcie się kości w wyniku choroby, urazu lub zabiegu operacyjnego, skutkujące zesztywnieniem stawu lub unieruchomieniem zęba;


lexentry: pol/anoda__rzeczownik__1
written_rep: anoda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anodo
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;


lexentry: pol/anodowanie__rzeczownik__1
written_rep: anodowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anodizzazione
sense_list:
(chemia, chemiczny) proces elektrolitycznego pokrywania przedmiotów metalowych ochronną warstewką tlenku metalu;


lexentry: pol/anodyzować__czasownik__1
written_rep: anodyzować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: anodizzare
sense_list:
(metaloznawstwo, metalurgia) poddawać metal procesowi elektrochemicznego utleniania powierzchni metalu w celu poprawienia jego walorów


lexentry: pol/anonimizacja__rzeczownik__1
written_rep: anonimizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anonimizzazione
sense_list:
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej


lexentry: pol/anorak__rzeczownik__1
written_rep: anorak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: giacca a vento
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;


lexentry: pol/anoreksja__rzeczownik__1
written_rep: anoreksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anoressia
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;


lexentry: pol/anorgazmia__rzeczownik__1
written_rep: anorgazmia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anorgasmia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;


lexentry: pol/anortyt__rzeczownik__1
written_rep: anortyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anortite
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;


lexentry: pol/anoskopia__rzeczownik__1
written_rep: anoskopia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anoscopia
sense_list:
(medycyna, medyczny) badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy


lexentry: pol/anosognozja__rzeczownik__1
written_rep: anosognozja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anosognosia
sense_list:
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;


lexentry: pol/antagonistyczny__przymiotnik__1
written_rep: antagonistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antagonista
sense_list:
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem


lexentry: pol/antologia__rzeczownik__1
written_rep: antologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antologia | florilegio
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;


lexentry: pol/antrakologia__rzeczownik__1
written_rep: antrakologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antracologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka


lexentry: pol/antresola__rzeczownik__1
written_rep: antresola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mezzanino
sense_list:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;


lexentry: pol/antropocentryzm__rzeczownik__1
written_rep: antropocentryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antropocentrismo
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego | interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka


lexentry: pol/antropofit__rzeczownik__1
written_rep: antropofit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antropofito
sense_list:
(botanika, botaniczny) (ekologia, ekologiczny) gatunek roślin obcy florze naturalnej określonego terenu,


lexentry: pol/antropofobia__rzeczownik__1
written_rep: antropofobia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antropofobia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;


lexentry: pol/antropogeograficzny__przymiotnik__1
written_rep: antropogeograficzny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antropogeografico
sense_list:
(geografia, geograficzny) (antropologia, antropologiczny) związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii


lexentry: pol/antropolog__rzeczownik__1
written_rep: antropolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antropologo
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;


lexentry: pol/antropometria__rzeczownik__1
written_rep: antropometria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antropometria
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się pomiarami ciała ludzkiego


lexentry: pol/antropomorfizacja__rzeczownik__1
written_rep: antropomorfizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antropomorfismo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; nadawanie rzeczom, zjawiskom lub pojęciom cech ludzkich


lexentry: pol/antropozofia__rzeczownik__1
written_rep: antropozofia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antroposofia
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia


lexentry: pol/anty-__przedrostek__1
written_rep: anty-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: anti- | contro-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny


lexentry: pol/antyamerykański__przymiotnik__1
written_rep: antyamerykański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antiamericano
sense_list:
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów


lexentry: pol/antybakteryjny__przymiotnik__1
written_rep: antybakteryjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antibatterico
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii


lexentry: pol/antybiotyczny__przymiotnik__1
written_rep: antybiotyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antibiotico
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami


lexentry: pol/antybiotyk__rzeczownik__1
written_rep: antybiotyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antibiotico
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;


lexentry: pol/antybiotykowy__przymiotnik__1
written_rep: antybiotykowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antibiotico
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami


lexentry: pol/antybohater__rzeczownik__1
written_rep: antybohater
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antieroe
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera | (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;


lexentry: pol/antybolszewicki__przymiotnik__1
written_rep: antybolszewicki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antibolscevico
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików


lexentry: pol/antybolszewik__rzeczownik__1
written_rep: antybolszewik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antibolscevico
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik bolszewizmu, bolszewików


lexentry: pol/antycholinergiczny__przymiotnik__1
written_rep: antycholinergiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anticolinergico
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) blokujący działanie acetylocholiny lub wykazujący działanie do niej przeciwne


lexentry: pol/antychryst__rzeczownik__1
written_rep: antychryst
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anticristo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;


lexentry: pol/antycypować__czasownik__1
written_rep: antycypować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: anticipare
sense_list:
(książkowy) być zapowiedzią czegoś, co nastąpi lub zaistnieje w przyszłości | (książkowy) kierując się wiedzą lub przeczuciem, domyślać się, co się wydarzy lub jaki coś będzie miało przebieg | (książkowy) przyjmować jakiś pogląd bez dowodzenia jako słuszny


lexentry: pol/antyczny__przymiotnik__1
written_rep: antyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antico
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu | pochodzący z dawnych czasów


lexentry: pol/antydemokratyczny__przymiotnik__1
written_rep: antydemokratyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antidemocratico
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady


lexentry: pol/antydepresant__rzeczownik__1
written_rep: antydepresant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antidepressivo
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;


lexentry: pol/antyelektrostatyczny__przymiotnik__1
written_rep: antyelektrostatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antistatico
sense_list:
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się


lexentry: pol/antyfaszyzm__rzeczownik__1
written_rep: antyfaszyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antifascismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;


lexentry: pol/antyfeminizm__rzeczownik__1
written_rep: antyfeminizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antifemminismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
written_rep: antyfona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antifona
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;


lexentry: pol/antyfonalny__przymiotnik__1
written_rep: antyfonalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antifonario
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykonywany jako antyfona na początku i na końcu psalmu lub kantyku


lexentry: pol/antyfonał__rzeczownik__1
written_rep: antyfonał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antifonale
sense_list:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca antyfony


lexentry: pol/antyfraza__rzeczownik__1
written_rep: antyfraza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antifrasi
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny, polegający na ironicznej zmianie znaczenia wyrazu na przeciwny (np. ale jesteś mądry = jesteś głupi) bądź też na użyciu zaprzeczonego antonimu zamiast nazwania wprost jakiejś cechy (np. niepiękny = brzydki)


lexentry: pol/antygen__rzeczownik__1
written_rep: antygen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antigene
sense_list:
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;


lexentry: pol/antyklerykalizm__rzeczownik__1
written_rep: antyklerykalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anticlericalismo
sense_list:
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);


lexentry: pol/antyklerykalny__przymiotnik__1
written_rep: antyklerykalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anticlericale
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym


lexentry: pol/antykomunista__rzeczownik__1
written_rep: antykomunista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anticomunista
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistka__rzeczownik__1
written_rep: antykomunistka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anticomunista
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistyczny__przymiotnik__1
written_rep: antykomunistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anticomunistico
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem


lexentry: pol/antykoncepcyjny__przymiotnik__1
written_rep: antykoncepcyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: contraccettivo
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę


lexentry: pol/antykorozyjny__przymiotnik__1
written_rep: antykorozyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antiruggine
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją


lexentry: pol/antylogarytm__rzeczownik__1
written_rep: antylogarytm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antilogaritmo
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (matematyka, matematyczny) liczba y=a^x, której logarytm przy podstawie a (typowo logarytm dziesiętny) jest równy danej liczbie x


lexentry: pol/antylopa__rzeczownik__1
written_rep: antylopa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antilope
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy


lexentry: pol/antymateria__rzeczownik__1
written_rep: antymateria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antimateria
sense_list:
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;


lexentry: pol/antymonopolowy__przymiotnik__1
written_rep: antymonopolowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antimonopolio
sense_list:
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku


lexentry: pol/antynomia__rzeczownik__1
written_rep: antynomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antinomia
sense_list:
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;


lexentry: pol/antynuklearny__przymiotnik__1
written_rep: antynuklearny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antinucleare
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko wykorzystaniu energii jądrowej | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko wykorzystaniu, badaniu czy rozmieszczaniu broni jądrowej


lexentry: pol/antypapież__rzeczownik__1
written_rep: antypapież
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antipapa
sense_list:
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;


lexentry: pol/antypowieść__rzeczownik__1
written_rep: antypowieść
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antiromanzo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku


lexentry: pol/antyradziecki__przymiotnik__1
written_rep: antyradziecki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antisovietico
sense_list:
taki, który jest przeciwny lub wrogi ZSRR | taki, który jest przejawem postawy antyradzieckiej (1.1)


lexentry: pol/antyrewolucyjny__przymiotnik__1
written_rep: antyrewolucyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antirivoluzionario
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji


lexentry: pol/antysemita__rzeczownik__1
written_rep: antysemita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antisemita
sense_list:
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm


lexentry: pol/antystatyk__rzeczownik__1
written_rep: antystatyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agente antistatico
sense_list:
substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny


lexentry: pol/antyszambr__rzeczownik__1
written_rep: antyszambr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anticamera
sense_list:
(architektura, architektoniczny) rodzaj formalnego przedpokoju, poczekalni poprzedzającego reprezentacyjne wnętrze, salon


lexentry: pol/antytoksyczny__przymiotnik__1
written_rep: antytoksyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antitossico
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych


lexentry: pol/antytoksyna__rzeczownik__1
written_rep: antytoksyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antitossina
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) biologiczna substancja, zazwyczaj przeciwciało, która neutralizuje działanie toksyn


lexentry: pol/antytrynitarski__przymiotnik__1
written_rep: antytrynitarski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antitrinitario
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z antytrynitarzami, antytrynitaryzmem lub odrzuceniem dogmatu o Trójcy Świętej


lexentry: pol/antyutopia__rzeczownik__1
written_rep: antyutopia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antiutopìa
sense_list:
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości


lexentry: pol/antywodór__rzeczownik__1
written_rep: antywodór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antiidrogeno
sense_list:
(fizyka, fizyczny) odpowiednik zwykłego wodoru w antymaterii, składający się z antyprotonu i pozytonu (czyli antyelektronu)


lexentry: pol/anyż__rzeczownik__1
written_rep: anyż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anice
sense_list:
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/aojda__rzeczownik__1
written_rep: aojda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aedo
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;


lexentry: pol/aoryst__rzeczownik__1
written_rep: aoryst
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aoristo
sense_list:
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;


lexentry: pol/aparat__rzeczownik__1
written_rep: aparat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apparato
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania | instytucje, urzędy zajmujące się kontrolą lub kierowaniem pewną dziedziną życia państwowego, społecznego


lexentry: pol/aparat__rzeczownik__1
written_rep: aparat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apparecchio
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny | (medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad


lexentry: pol/aparat_kompaktowy__rzeczownik__1
written_rep: aparat kompaktowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fotocamera compatta | macchina compatta | macchina fotografica compatta
sense_list:
(fotografia) aparat fotograficzny (analogowy lub cyfrowy) o małych gabarytach i prostej konstrukcji, wyposażony w niewymienny obiektyw (stałoogniskowy lub częściej zmiennoogniskowy);


lexentry: pol/aparat_rentgenowski__rzeczownik__1
written_rep: aparat rentgenowski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apparecchio per radiografia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim


lexentry: pol/aparatczyk__rzeczownik__1
written_rep: aparatczyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apparatcik
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej


lexentry: pol/apartheid__rzeczownik__1
written_rep: apartheid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apartheid
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;


lexentry: pol/aparycja__rzeczownik__1
written_rep: aparycja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apparenza
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) ukazanie się, pokazanie się | (przestarzałe, przestarzały) wygląd zewnętrzny (powierzchowny)


lexentry: pol/apaszka__rzeczownik__1
written_rep: apaszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fazzoletto
sense_list:
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);


lexentry: pol/apateizm__rzeczownik__1
written_rep: apateizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apateismo
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;


lexentry: pol/apel__rzeczownik__1
written_rep: apel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: appello
sense_list:
publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś | (wojskowość, wojskowy) zbiórka wszystkich żołnierzy w jednostce | sygnał ogłaszający zbiórkę na apel (1.1)


lexentry: pol/apel__rzeczownik__1
written_rep: apel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assembramento
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)


lexentry: pol/apelatyw__rzeczownik__1
written_rep: apelatyw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: nome comune
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa, która może się odnosić do dowolnego egzemplarza danej klasy przedmiotów, w odróżnieniu od nazwy własnej, która odnosi się do konkretnej jednostki


lexentry: pol/apercepcja__rzeczownik__1
written_rep: apercepcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: appercezione
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;


lexentry: pol/aperol__rzeczownik__1
written_rep: aperol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aperol
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) czerwony, wytrawny aperitif pochodzenia włoskiego o zawartości alkoholu 11%, składający się z wyciągu z goryczki, gorzkiej pomarańczy i rabarbaru;


lexentry: pol/apertyzacja__rzeczownik__1
written_rep: apertyzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: appertizzazione
sense_list:
technologia i proces konserwowania żywności, polegająca na odpowiednim podgrzewaniu i schładzaniu w autoklawie;


lexentry: pol/aphelium__rzeczownik__1
written_rep: aphelium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: afelio
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;


lexentry: pol/apka__rzeczownik__1
written_rep: apka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: app
sense_list:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) aplikacja, najczęściej na tablet, smartfon czy inne urządzenie mobilne


lexentry: pol/aplikacja__rzeczownik__1
written_rep: aplikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: applicazione
sense_list:
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania; | zastosowanie


lexentry: pol/aplikator__rzeczownik__1
written_rep: aplikator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: applicatore
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka


lexentry: pol/aplikować__czasownik__1
written_rep: aplikować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: somministrare | propinare
sense_list:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku


lexentry: pol/apofatyczny__przymiotnik__1
written_rep: apofatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: apofatico
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest


lexentry: pol/apofiza__rzeczownik__1
written_rep: apofiza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apofisi
sense_list:
(geologia, geologiczny) rodzaj żyły skalnej; | (geologia, geologiczny) rozgałęzienie masy głębinowej wypełnione magmą;


lexentry: pol/apogeum__rzeczownik__1
written_rep: apogeum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apogeo
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi | moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej


lexentry: pol/apokatastaza__rzeczownik__1
written_rep: apokatastaza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apocatastasi
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) koncepcja końcowej i ostatecznej odnowy całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności;


lexentry: pol/apokopa__rzeczownik__1
written_rep: apokopa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: troncamento | apocope
sense_list:
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;


lexentry: pol/apokryf__rzeczownik__1
written_rep: apokryf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apocrifo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;


lexentry: pol/apokryficzny__przymiotnik__1
written_rep: apokryficzny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: apocrifo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu


lexentry: pol/apolog__rzeczownik__1
written_rep: apolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apologo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór prozą lub wierszem o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim, często alegoryczny;


lexentry: pol/apologia__rzeczownik__1
written_rep: apologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apologia
sense_list:
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;


lexentry: pol/aporia__rzeczownik__1
written_rep: aporia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aporia
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;


lexentry: pol/aposjopeza__rzeczownik__1
written_rep: aposjopeza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aposiopesi
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) środek stylistyczny, który polega na nagłym przerwaniu wypowiedzi przed jej pełnym spodziewanym zakończeniem


lexentry: pol/apostolat__rzeczownik__1
written_rep: apostolat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apostolato
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność apostolska, krzewienie wiary | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność biskupia | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji


lexentry: pol/apostoł__rzeczownik__1
written_rep: apostoł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apostolo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk; | (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo


lexentry: pol/apostrofa__rzeczownik__1
written_rep: apostrofa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apostrofe
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób


lexentry: pol/apoteoza__rzeczownik__1
written_rep: apoteoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apoteosi
sense_list:
(książkowy) otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią; | (sztuka) przedstawienie osoby, idei lub wydarzenia w sposób gloryfikujący | (starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urzędowa deifikacja człowieka lub zwierzęcia | (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) scena finalna w niektórych przedstawieniach dziewiętnastowiecznych


lexentry: pol/apotropeiczny__przymiotnik__1
written_rep: apotropeiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: apotropaico
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów


lexentry: pol/appeasement__rzeczownik__1
written_rep: appeasement
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: accomodamento
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka ustępstw wobec żądań agresywnego państwa, mająca na celu złagodzenie jego postawy, osiągnięcie ugody i utrzymanie pokoju;


lexentry: pol/appendektomia__rzeczownik__1
written_rep: appendektomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: appendicectomia
sense_list:
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;


lexentry: pol/aprecjacja__rzeczownik__1
written_rep: aprecjacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apprezzamento
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;


lexentry: pol/aprioryczny__przymiotnik__1
written_rep: aprioryczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: aprioristico
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) taki, który przyjęty z góry jako założenie niezależne od doświadczenia, a bazujące na sądzie rozumowym


lexentry: pol/apsyda__rzeczownik__1
written_rep: apsyda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: abside
sense_list:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/apteczka_pierwszej_pomocy__rzeczownik__1
written_rep: apteczka pierwszej pomocy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cassetta di pronto soccorso
sense_list:
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy


lexentry: pol/apteka__rzeczownik__1
written_rep: apteka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: farmacia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;


lexentry: pol/aptekarka__rzeczownik__1
written_rep: aptekarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: farmacista
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka


lexentry: pol/aptekarz__rzeczownik__1
written_rep: aptekarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: farmacista
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;


lexentry: pol/ara_błękitna__rzeczownik__1
written_rep: ara błękitna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ara indaco
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus leari, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus;


lexentry: pol/ara_hiacyntowa__rzeczownik__1
written_rep: ara hiacyntowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ara giacinto
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus hyacinthinus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Anodorhynchus;


lexentry: pol/ara_marakana__rzeczownik__1
written_rep: ara marakana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ara frontecastana
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius maracana, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius


lexentry: pol/ara_modra__rzeczownik__1
written_rep: ara modra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ara di Spix
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;


lexentry: pol/arabeska__rzeczownik__1
written_rep: arabeska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arabesco
sense_list:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej; | (choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;


lexentry: pol/arabistyka__rzeczownik__1
written_rep: arabistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arabistica
sense_list:
kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie arabistyki (1.1) | nauka o języku, kulturze i historii Arabów;


lexentry: pol/arabizm__rzeczownik__1
written_rep: arabizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arabismo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego; | grupa cech charakterystycznych dla Arabów, kultury bądź świata arabskiego


lexentry: pol/arabizować__czasownik__1
written_rep: arabizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: arabizzare
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie


lexentry: pol/arabski__rzeczownik__1
written_rep: arabski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arabo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;


lexentry: pol/aramejski__rzeczownik__1
written_rep: aramejski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: aramaico
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;


lexentry: pol/aranżacja__rzeczownik__1
written_rep: aranżacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arrangiamento
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;


lexentry: pol/arbiter__rzeczownik__1
written_rep: arbiter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arbitro
sense_list:
(sport, sportowy) sędzia sportowy | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór


lexentry: pol/arbitralny__przymiotnik__1
written_rep: arbitralny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: arbitrario
sense_list:
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu | taki ((na przykład) wniosek), którego postulowana słuszność nie opiera się na pozytywnej weryfikacji przez szereg spójnych i/lub sprawdzonych kryteriów, ale na jednym kryterium, jakim jest wygłoszenie go przez konkretną osobę


lexentry: pol/arboretum__rzeczownik__1
written_rep: arboretum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arboreto
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
written_rep: arbuz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anguria | cocomero
sense_list:
(spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku | (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/archanioł__rzeczownik__1
written_rep: archanioł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arcangelo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;


lexentry: pol/archeo-__temat_słowotwórczy__1
written_rep: archeo-
min_sense_num: 01
trans_list: archeo-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią


lexentry: pol/archeologia__rzeczownik__1
written_rep: archeologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archeologia
sense_list:
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;


lexentry: pol/archeozoologia__rzeczownik__1
written_rep: archeozoologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archeozoologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;


lexentry: pol/archetyp__rzeczownik__1
written_rep: archetyp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archetipo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci | (psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;


lexentry: pol/archidiakon__rzeczownik__1
written_rep: archidiakon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arcidiacono
sense_list:
(kościelny) duchowny katolicki lub prawosławny, pełniący funkcję przełożonego diakonów, a niekiedy także pomocnika biskupa w zarządzaniu częścią diecezji


lexentry: pol/archimandryta__rzeczownik__1
written_rep: archimandryta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archimandrita
sense_list:
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich | w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji


lexentry: pol/architekt__rzeczownik__1
written_rep: architekt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: architetto
sense_list:
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury | (przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu


lexentry: pol/architektka__rzeczownik__1
written_rep: architektka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: architetta
sense_list:
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury | (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) kobieta będąca twórczynią, kreatorką czegoś


lexentry: pol/architektura__rzeczownik__1
written_rep: architektura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: architettura
sense_list:
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;


lexentry: pol/architraw__rzeczownik__1
written_rep: architraw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: architrave
sense_list:
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;


lexentry: pol/archiwolta__rzeczownik__1
written_rep: archiwolta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archivolto
sense_list:
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;


lexentry: pol/archiwum__rzeczownik__1
written_rep: archiwum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archivio
sense_list:
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne | budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1) | instytucja zajmująca się gromadzeniem, przechowywaniem oraz udostępnianiem zgromadzonych archiwaliów


lexentry: pol/archont__rzeczownik__1
written_rep: archont
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arconte
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach, od VIII w. p.n.e. do czasów reform Klejstensa, jeden z dziewięciu najważniejszych urzędników polis, zasiadał w Areopagu;


lexentry: pol/arcus_sinus__rzeczownik__1
written_rep: arcus sinus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arcoseno
sense_list:
(matematyka, matematyczny) funkcja odwrotna do funkcji sinus ograniczonej do przedziału [-\tfrac{\pi}{2}, \tfrac{\pi}{2}]


lexentry: pol/arcybiskup__rzeczownik__1
written_rep: arcybiskup
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arcivescovo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);


lexentry: pol/arcydzieło__rzeczownik__1
written_rep: arcydzieło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: capolavoro
sense_list:
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi; | (przenośnie, przenośnia) dobrze wykonana praca


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
written_rep: arcykapłan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sommo sacerdote
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów; | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich; | (teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi


lexentry: pol/arena__rzeczownik__1
written_rep: arena
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arena
sense_list:
koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe | (przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań


lexentry: pol/argot__rzeczownik__1
written_rep: argot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gergo
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową


lexentry: pol/arianizm__rzeczownik__1
written_rep: arianizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arianesimo
sense_list:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijańska, antytrynitarna doktryna teologiczna negująca boskość Jezusa i głosząca jego stworzenie lub zrodzenie przez Boga Ojca;


lexentry: pol/ariański__przymiotnik__1
written_rep: ariański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: ariano
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem


lexentry: pol/arka_Noego__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: arka Noego
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: arca di Noè
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;


lexentry: pol/arkada__rzeczownik__1
written_rep: arkada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arcata
sense_list:
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;


lexentry: pol/arkebuz__rzeczownik__1
written_rep: arkebuz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archibugio
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;


lexentry: pol/arkusz_kalkulacyjny__rzeczownik__1
written_rep: arkusz kalkulacyjny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: foglio di calcolo | foglio elettronico
sense_list:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;


lexentry: pol/arlekin__rzeczownik__1
written_rep: arlekin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arlecchino
sense_list:
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;


lexentry: pol/arogancja__rzeczownik__1
written_rep: arogancja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arroganza | prepotenza
sense_list:
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się


lexentry: pol/aromaterapia__rzeczownik__1
written_rep: aromaterapia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aromaterapia
sense_list:
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);


lexentry: pol/arpeggio__rzeczownik__1
written_rep: arpeggio
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arpeggio
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;


lexentry: pol/arsenał__rzeczownik__1
written_rep: arsenał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arsenale
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/arsenopiryt__rzeczownik__1
written_rep: arsenopiryt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arsenopirite | orpimento
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;


lexentry: pol/arszenik__rzeczownik__1
written_rep: arszenik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arsenico
sense_list:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (potocznie, potoczny) tlenek arsenu na trzecim stopniu utlenienia, popularna trucizna pod postacią białego proszku


lexentry: pol/art_déco__rzeczownik__1
written_rep: art déco
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Art déco
sense_list:
(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;


lexentry: pol/artefakt__rzeczownik__1
written_rep: artefakt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: artefatto | manufatto
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;


lexentry: pol/artezyjski__przymiotnik__1
written_rep: artezyjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: artesiano
sense_list:
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;


lexentry: pol/artretyzm__rzeczownik__1
written_rep: artretyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: artritismo
sense_list:
(potocznie, potoczny) przewlekła choroba układu kostno-stawowego powodująca dolegliwości bólowe i zniekształcenia stawów oraz przyczyniająca się do niesprawności chorego


lexentry: pol/artykuł__rzeczownik__1
written_rep: artykuł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: articolo
sense_list:
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość | (handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu | (językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek


lexentry: pol/artyleria__rzeczownik__1
written_rep: artyleria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: artiglieria
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aryjski__przymiotnik__1
written_rep: aryjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: ariano
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) należący do Ariów | (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków


lexentry: pol/arytmetyka__rzeczownik__1
written_rep: arytmetyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aritmetica
sense_list:
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;


lexentry: pol/as_serwisowy__rzeczownik__1
written_rep: as serwisowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asso
sense_list:
(sport, sportowy) w tenisie, siatkówce: idealnie zagrany serwis, którego przeciwnik nie jest w stanie odebrać i po którym gracz zdobywa punkt


lexentry: pol/asafetyda__rzeczownik__1
written_rep: asafetyda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assafetida
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;


lexentry: pol/asceza__rzeczownik__1
written_rep: asceza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ascesi
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego


lexentry: pol/asekuracja__rzeczownik__1
written_rep: asekuracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dichiarazione
sense_list:
umowa zawierana z odpowiednią instytucją, która rozporządza pieniędzmi ubezpieczonych, pokrywając ich potrzeby na określonych warunkach


lexentry: pol/asertywność__rzeczownik__1
written_rep: asertywność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assertività
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;


lexentry: pol/asesor__rzeczownik__1
written_rep: asesor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assessore
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik w sądach administracyjnych, prokuraturze, notariacie lub izbach komorniczych, który zdał już egzamin zawodowy, ale nie otrzymał jeszcze nominacji na stanowisko;


lexentry: pol/asesor__rzeczownik__1
written_rep: asesor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: stimatore
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sądowy w I Rzeczypospolitej | (historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie: członek ciała doradczego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą


lexentry: pol/asfalciarz__rzeczownik__1
written_rep: asfalciarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asfaltatore
sense_list:
(potocznie, potoczny) pracownik fizyczny zatrudniony w układaniu i rozprowadzaniu asfaltu na drogach, chodnikach lub parkingach


lexentry: pol/asklepiejon__rzeczownik__1
written_rep: asklepiejon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asclepeion
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;


lexentry: pol/aspiryna__rzeczownik__1
written_rep: aspiryna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aspirina
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;


lexentry: pol/assel__rzeczownik__1
written_rep: assel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Asseliano
sense_list:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 299 – 294,6 milionów lat temu;


lexentry: pol/asteroida__rzeczownik__1
written_rep: asteroida
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asteroide | pianetino | planetoide
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);


lexentry: pol/asterysk__rzeczownik__1
written_rep: asterysk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: stellina
sense_list:
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;


lexentry: pol/asteryzm__rzeczownik__1
written_rep: asteryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asterismo
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem; | (mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości; | znak „⁂”, stosowany w celu zwrócenia szczególnej uwagi na fragment tekstu;


lexentry: pol/astma__rzeczownik__1
written_rep: astma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asma
sense_list:
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;


lexentry: pol/astma_sercowa__rzeczownik__1
written_rep: astma sercowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asma cardiaco
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzenie występujące w formie napadów duszności, związane z przebiegiem przewlekłej, lewokomorowej niewydolności serca;


lexentry: pol/astragal__rzeczownik__1
written_rep: astragal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astragalo
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) kość od wewnętrznej strony stopy między wgłębieniem a kostką; | (architektura, architektoniczny) ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków;


lexentry: pol/astrofizyka__rzeczownik__1
written_rep: astrofizyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrofisica
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;


lexentry: pol/astrolab__rzeczownik__1
written_rep: astrolab
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrolabio
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (przestarzałe, przestarzały) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrolabium__rzeczownik__1
written_rep: astrolabium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrolabio
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrologia__rzeczownik__1
written_rep: astrologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrologia
sense_list:
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;


lexentry: pol/astronauta__rzeczownik__1
written_rep: astronauta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astronauta
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej


lexentry: pol/astronautyka__rzeczownik__1
written_rep: astronautyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astronautica
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;


lexentry: pol/astronom__rzeczownik__1
written_rep: astronom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astronomo
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii; | (potocznie, potoczny) miłośnik i znawca astronomii


lexentry: pol/astronomicznie__przysłówek__1
written_rep: astronomicznie
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: astronomicamente
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii | (przenośnie, przenośnia) w znaczny sposób, niezwykle dużo


lexentry: pol/astronomiczny__przymiotnik__1
written_rep: astronomiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: astronomico
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią | (przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki


lexentry: pol/astygmatyzm__rzeczownik__1
written_rep: astygmatyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astigmatismo
sense_list:
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego; | (optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;


lexentry: pol/asymetria__rzeczownik__1
written_rep: asymetria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asimmetria
sense_list:
(geometria) brak wzajemnej odpowiedniości części względem osi, punktu lub płaszczyzny | (przenośnie, przenośnia) nierównomierny rozkład cech, wartości, sił lub zasobów w relacji, systemie czy strukturze


lexentry: pol/asymilacyjny__przymiotnik__1
written_rep: asymilacyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: acclimatazione
sense_list:
(biologia, biologiczny) związany z asymilacją | (językoznawstwo, językoznawczy) związany z asymilacją | (psychologia, psychologiczny) związany z asymilacją | (socjologia, socjologiczny) związany z asymilacją


lexentry: pol/asymptotyczny__przymiotnik__1
written_rep: asymptotyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: asintotico
sense_list:
(matematyka, matematyczny) odnoszący się do asymptoty; zbliżający się do pewnej granicy lub krzywej, ale nigdy jej nieosiągający | zbliżający się do czegoś, ale niemogący tego nigdy osiągnąć


lexentry: pol/asynchroniczny__przymiotnik__1
written_rep: asynchroniczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: asincrono | asincronico
sense_list:
taki, który nie zachodzi równocześnie z innym procesem lub zdarzeniem; przebiegający niezależnie w czasie


lexentry: pol/asyrologia__rzeczownik__1
written_rep: asyrologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assiriologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;


lexentry: pol/atak__rzeczownik__1
written_rep: atak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attacco
sense_list:
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych | (wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi | (sport, sportowy) nagła akcja mająca na celu zdobycie przewagi nad rywalem


lexentry: pol/ataman__rzeczownik__1
written_rep: ataman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atamano
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojskowy dowódca, często też będący politycznym przywódcą kozaków;


lexentry: pol/atanazjański__przymiotnik__1
written_rep: atanazjański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: atanasiano
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim


lexentry: pol/ateistyczny__przymiotnik__1
written_rep: ateistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: ateistico
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem


lexentry: pol/ateizm__rzeczownik__1
written_rep: ateizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ateismo
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;


lexentry: pol/atelier__rzeczownik__1
written_rep: atelier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: seminario
sense_list:
(sztuka) pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie


lexentry: pol/atest__rzeczownik__1
written_rep: atest
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attestato
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający, zaświadczający | (technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami


lexentry: pol/atlant__rzeczownik__1
written_rep: atlant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atlante
sense_list:
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;


lexentry: pol/atlantycki__przymiotnik__1
written_rep: atlantycki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: atlantico
sense_list:
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący państw NATO


lexentry: pol/atmosfera__rzeczownik__1
written_rep: atmosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atmosfera
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie; | (jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia | powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie | (przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.


lexentry: pol/atol__rzeczownik__1
written_rep: atol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atollo
sense_list:
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;


lexentry: pol/atom__rzeczownik__1
written_rep: atom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atomo
sense_list:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;


lexentry: pol/atomista__rzeczownik__1
written_rep: atomista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atomista
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii | (fizyka, fizyczny) badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej


lexentry: pol/atomizować__czasownik__1
written_rep: atomizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: atomizzare
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) powodować rozpad większej całości na elementy | (technologia, technika, techniczny) rozdrabniać na bardzo drobne cząstki


lexentry: pol/atopia__rzeczownik__1
written_rep: atopia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atopia
sense_list:
(medycyna, medyczny) dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe


lexentry: pol/atrakcyjny__przymiotnik__1
written_rep: atrakcyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: affascinante
sense_list:
interesujący, dobry, korzystny, wartościowy, godny przyjęcia/rozważenia (o pojęciu, rzeczy, obiekcie, ofercie itd.)


lexentry: pol/atraktor__rzeczownik__1
written_rep: atraktor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attrattore
sense_list:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) stan układu dynamicznego, do którego dąży ten układ w miarę upływu czasu;


lexentry: pol/atrament_sympatyczny__rzeczownik__1
written_rep: atrament sympatyczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: inchiostro simpatico
sense_list:
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika;


lexentry: pol/atrium__rzeczownik__1
written_rep: atrium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cavedio
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) przedsionek serca | (architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę


lexentry: pol/atropina__rzeczownik__1
written_rep: atropina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atropina
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;


lexentry: pol/attaché__rzeczownik__1
written_rep: attaché
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: addetto diplomatico
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;


lexentry: pol/atto-__przedrostek__1
written_rep: atto-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: atto-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/attyka__rzeczownik__1
written_rep: attyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attico
sense_list:
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach;


lexentry: pol/atut__rzeczownik__1
written_rep: atut
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: trionfo
sense_list:
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru


lexentry: pol/audiobook__rzeczownik__1
written_rep: audiobook
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: audiolibro
sense_list:
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;


lexentry: pol/audiolog__rzeczownik__1
written_rep: audiolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: audiologo
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu


lexentry: pol/audiologia__rzeczownik__1
written_rep: audiologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: audiologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o słuchu


lexentry: pol/audiometr__rzeczownik__1
written_rep: audiometr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: audiometro
sense_list:
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;


lexentry: pol/audyt__rzeczownik__1
written_rep: audyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: audit
sense_list:
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;


lexentry: pol/augment__rzeczownik__1
written_rep: augment
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aumento
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego


lexentry: pol/augmentacja__rzeczownik__1
written_rep: augmentacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aggravamento
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika imitacyjna polegająca na wydłużeniu, najczęściej dwukrotnym, wszystkich wartości rytmicznych tematu;


lexentry: pol/augur__rzeczownik__1
written_rep: augur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: augure
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: kapłan oficjalnie odczytujący ze znaków niebiańskich i lotu ptaków wolę bogów (tzw. auspicjum);


lexentry: pol/aukcja__rzeczownik__1
written_rep: aukcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asta | incanto
sense_list:
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;


lexentry: pol/aulos__rzeczownik__1
written_rep: aulos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aulo
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/aureola__rzeczownik__1
written_rep: aureola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alone
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) sława pewnego rodzaju, która kogoś otacza | obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych


lexentry: pol/australijski__przymiotnik__1
written_rep: australijski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: australiano
sense_list:
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami


lexentry: pol/austrofaszyzm__rzeczownik__1
written_rep: austrofaszyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: austrofascismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;


lexentry: pol/auszpik__rzeczownik__1
written_rep: auszpik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aspic
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa, warzyw lub ryby w galarecie – z żelatyny lub na bazie wywaru z kości; (zobacz) też auszpik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aut__rzeczownik__1
written_rep: aut
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fuori
sense_list:
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;


lexentry: pol/autekologia__rzeczownik__1
written_rep: autekologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autoecologia
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) dział ekologii, zajmujący się badaniem wzajemnego oddziaływania środowiska abiotycznego na poszczególne organizmy, i odwrotnie


lexentry: pol/auto-__przedrostek__1
written_rep: auto-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: auto-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu | pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności


lexentry: pol/auto__rzeczownik__1
written_rep: auto
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: auto
sense_list:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/autobiograficzność__rzeczownik__1
written_rep: autobiograficzność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autobiograficità
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) cecha dzieła opartego na wątkach autobiograficznych


lexentry: pol/autobiografizm__rzeczownik__1
written_rep: autobiografizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autobiografismo
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) skłonność do wykorzystywania wątków autobiograficznych


lexentry: pol/autobus__rzeczownik__1
written_rep: autobus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autobus | bus
sense_list:
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;


lexentry: pol/autodafe__rzeczownik__1
written_rep: autodafe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autodafé
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję;


lexentry: pol/autoerotyczny__przymiotnik__1
written_rep: autoerotyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autoerotico
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) charkteryzujący się autoerotyzmem, świadczący o wzmożonym zainteresowaniu swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji


lexentry: pol/autogeneza__rzeczownik__1
written_rep: autogeneza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autogenesi
sense_list:
proces samorzutnego powstawania lub rozwoju organizmu, struktury albo zjawiska wyłącznie na podstawie jego własnych, wewnętrznych właściwości


lexentry: pol/autoimmunologiczny__przymiotnik__1
written_rep: autoimmunologiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autoimmune
sense_list:
(medycyna, medyczny) taki, w którym układ odpornościowy organizmu działa przeciwko własnym komórkom i tkankom


lexentry: pol/autokatalityczny__przymiotnik__1
written_rep: autokatalityczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autocatalitico
sense_list:
związany z autokatalizą; taki, w którym produkt reakcji chemicznej działa jako katalizator tej samej reakcji, przyspieszając jej przebieg


lexentry: pol/autokataliza__rzeczownik__1
written_rep: autokataliza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autocatalisi
sense_list:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której jej produkt pełni rolę katalizatora dla tej samej reakcji, zwiększając jej szybkość


lexentry: pol/autokefalia__rzeczownik__1
written_rep: autokefalia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autocefalia
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;


lexentry: pol/autokefaliczny__przymiotnik__1
written_rep: autokefaliczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autocefalo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii


lexentry: pol/autoklaw__rzeczownik__1
written_rep: autoklaw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autoclave
sense_list:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;


lexentry: pol/autokomentarz__rzeczownik__1
written_rep: autokomentarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autocommento
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) opinia wyrażona przez kogoś na temat własnego zachowania, własnej osoby, własnego utworu


lexentry: pol/autokracja__rzeczownik__1
written_rep: autokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autocrazia
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;


lexentry: pol/autokratyzm__rzeczownik__1
written_rep: autokratyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autocrazia
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;


lexentry: pol/automatyczna_sekretarka__rzeczownik__1
written_rep: automatyczna sekretarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: segreteria telefonica
sense_list:
(telekomunikacja) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści


lexentry: pol/automatyczny__przymiotnik__1
written_rep: automatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: automatico
sense_list:
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka | (przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli | rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami


lexentry: pol/autor__rzeczownik__1
written_rep: autor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autore
sense_list:
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)


lexentry: pol/autoreferencja__rzeczownik__1
written_rep: autoreferencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autoreferenza
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą


lexentry: pol/autorytaryzm__rzeczownik__1
written_rep: autorytaryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autoritarismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli


lexentry: pol/autostop__rzeczownik__1
written_rep: autostop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autostop
sense_list:
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami


lexentry: pol/autostrada__rzeczownik__1
written_rep: autostrada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autostrada
sense_list:
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;


lexentry: pol/autostradowy__przymiotnik__1
written_rep: autostradowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autostradale
sense_list:
związany z autostradą, dotyczący autostrady, występujący na autostradzie lub dla niej charakterystyczny


lexentry: pol/autotomia__rzeczownik__1
written_rep: autotomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autotomia
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;


lexentry: pol/autyzm__rzeczownik__1
written_rep: autyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autismo
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;


lexentry: pol/awalista__rzeczownik__1
written_rep: awalista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fideiussione
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)


lexentry: pol/awangardowość__rzeczownik__1
written_rep: awangardowość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avanguardismo
sense_list:
cecha bycia awangardowym; dążenie do nowości, radykalnej innowacyjności w sztuce, kulturze, myśleniu lub stylu życia


lexentry: pol/awaria__rzeczownik__1
written_rep: awaria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avaria
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie


lexentry: pol/awaryjne_lądowanie__rzeczownik__1
written_rep: awaryjne lądowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atterraggio di emergenza
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;


lexentry: pol/awatar__rzeczownik__1
written_rep: awatar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avatar
sense_list:
(informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych | (informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga


lexentry: pol/awerroizm__rzeczownik__1
written_rep: awerroizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: averroismo
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;


lexentry: pol/awestyjski__rzeczownik__1
written_rep: awestyjski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: avestico
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);


lexentry: pol/awifauna__rzeczownik__1
written_rep: awifauna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avifauna
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;


lexentry: pol/awionika__rzeczownik__1
written_rep: awionika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avionica
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) (astronomia, astronomiczny) dziedzina techniki i przemysłu zajmująca się elektronicznymi systemami i urządzeniami stosowanymi w statkach powietrznych


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
written_rep: awokado
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avocado
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką | (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1) | (botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;


lexentry: pol/azalia__rzeczownik__1
written_rep: azalia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azalea
sense_list:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik


lexentry: pol/azelainowy__przymiotnik__1
written_rep: azelainowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: azelaico
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu azelainowego


lexentry: pol/azeotrop__rzeczownik__1
written_rep: azeotrop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azeotropo
sense_list:
(fizyka, fizyczny) mieszanina cieczy, której temperatura wrzenia pod pewnym ciśnieniem jest wyższa lub niższa od temperatury wrzenia jej poszczególnych składników i której para ma taki sam skład, co postać ciekła;


lexentry: pol/azotować__czasownik__1
written_rep: azotować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: nitrurare
sense_list:
(metaloznawstwo, metalurgia) nasycać powierzchnię metalu azotem, w celu zwiększenia twardości, odporności na zużycie i korozję


lexentry: pol/azotyn__rzeczownik__1
written_rep: azotyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: nitrito
sense_list:
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu azotawego (HNO₂); związek chemiczny zawierający grupę azotynową (-NO₂) związaną z metalem lub innym atomem (zwykle ich grupą)


lexentry: pol/azyl__rzeczownik__1
written_rep: azyl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asilo
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych; | miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;


lexentry: pol/azytromycyna__rzeczownik__1
written_rep: azytromycyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azitromicina
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk z grupy makrolidów o długim okresie półtrwania, dający stosunkowo mało działań niepożądanych


lexentry: pol/ałas__rzeczownik__1
written_rep: ałas
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alas
sense_list:
(geologia, geologiczny) niecka w skałach luźnych powstająca wskutek wytapiania klinów lodowych na obszarach występowania wieloletniej zmarzliny;


lexentry: pol/ałun__rzeczownik__1
written_rep: ałun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: allume
sense_list:
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu


lexentry: pol/ałunit__rzeczownik__1
written_rep: ałunit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alunite
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;


lexentry: pol/ałycza__rzeczownik__1
written_rep: ałycza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amolo
sense_list:
(botanika, botaniczny) Prunus cerasifera lub Prunus divaricata, ciernisty krzew lub drzewo z rodziny różowatych (Rosaceae), o małych jadalnych owocach, często uprawiane jako roślina żywopłotowa; | (botanika, botaniczny) owoc ałyczy (1.1)


lexentry: pol/ażiotaż__rzeczownik__1
written_rep: ażiotaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aggiotaggio
sense_list:
(finanse, finansowy) sposób spekulacji na giełdzie oparty na różnicach kursów papierów wartościowych


lexentry: pol/baba-chłop__rzeczownik__1
written_rep: baba-chłop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dragone
sense_list:
(potocznie, potoczny) o kobiecie wyglądającej, zwykle też poruszającej się jak mężczyzna, często o zdecydowanym charakterze


lexentry: pol/baba__rzeczownik__1
written_rep: baba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: babà
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych


lexentry: pol/baba__rzeczownik__1
written_rep: baba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: befana
sense_list:
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej


lexentry: pol/babeszjoza__rzeczownik__1
written_rep: babeszjoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: babesiosi
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) przenoszona przez kleszcze choroba pasożytnicza zwierząt (w tym ludzi);


lexentry: pol/babizm__rzeczownik__1
written_rep: babizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: babaismo | babismo
sense_list:
dziewiętnastowieczny perski ruch społeczny i religijny sprzeciwiający się muzułmańskiemu fanatyzmowi;


lexentry: pol/babsko__rzeczownik__1
written_rep: babsko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: befana
sense_list:
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta brzydka lub niesympatyczna


lexentry: pol/bachowski__przymiotnik__1
written_rep: bachowski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: bachiano
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Jana Sebastiana Bacha, charakterystyczny, typowy dla Bacha lub jego muzyki, taki jak u Bacha


lexentry: pol/backdoor__rzeczownik__1
written_rep: backdoor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: backdoor
sense_list:
(informatyka, informatyczny) luka w zabezpieczeniach, swoista furtka utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania


lexentry: pol/backpacker__rzeczownik__1
written_rep: backpacker
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: escursionista
sense_list:
określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej


lexentry: pol/baczność__wykrzyknik__1
written_rep: baczność
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 02
trans_list: attenzione
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjęcie postawy stojącej, wyprostowanej, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi


lexentry: pol/badminton__rzeczownik__1
written_rep: badminton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: badminton
sense_list:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;


lexentry: pol/bagnet__rzeczownik__1
written_rep: bagnet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baionetta
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;


lexentry: pol/bahaizm__rzeczownik__1
written_rep: bahaizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bahaismo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam;


lexentry: pol/bajadera__rzeczownik__1
written_rep: bajadera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tartufo al rum
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kuliste (rzadziej prostokątne) ciastko wytwarzane na bazie odpadów cukierniczych;


lexentry: pol/bajda__rzeczownik__1
written_rep: bajda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fandonia
sense_list:
(lekceważąco, lekceważący) bajka, baśń | (potocznie, potoczny) opowiadanie zmyślone, niemające sensu


lexentry: pol/bajgiel__rzeczownik__1
written_rep: bajgiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bagel
sense_list:
(Lwów, Kraków, Warszawa) żydowskie pieczywo w kształcie bułki z dziurką; słodkawy precel; | (sport, sportowy) w tenisie ziemnym: (potocznie, potoczny) wygrana seta do zera


lexentry: pol/bakalaureat__rzeczownik__2
written_rep: bakalaureat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: baccalaureato
sense_list:
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) dawny najniższy uniwersytecki stopień naukowy | (edukacja, edukacyjny) anglosaski najniższy uniwersytecki stopień naukowy | (edukacja, edukacyjny) międzynarodowa matura


lexentry: pol/bakałarz__rzeczownik__1
written_rep: bakałarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baccelliere
sense_list:
(dawniej, dawny) osoba, która na średniowiecznym uniwersytecie uzyskała najniższy stopień akademicki bakalaureat


lexentry: pol/baklawa__rzeczownik__1
written_rep: baklawa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baklava
sense_list:
(cukiernictwo) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego tłuczonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;


lexentry: pol/bakterioliza__rzeczownik__1
written_rep: bakterioliza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: batteriolisi
sense_list:
(biologia, biologiczny) biologiczny proces zniszczenia bakterii, prowadzący do rozpadu ich ściany komórkowej i śmierci komórki;


lexentry: pol/bakteriologia__rzeczownik__1
written_rep: bakteriologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: batteriologia
sense_list:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;


lexentry: pol/baktrian__rzeczownik__1
written_rep: baktrian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cammello
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;


lexentry: pol/bakłażan__rzeczownik__1
written_rep: bakłażan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: melanzana
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;


lexentry: pol/bakłażanowy__przymiotnik__1
written_rep: bakłażanowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: melanzana
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu bakłażana, związany z owocem bakłażana, zawierający owoc bakłażana, zrobiony z owocu bakłażana


lexentry: pol/balast__rzeczownik__1
written_rep: balast
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: zavorra
sense_list:
(morski) obciążenie stosowane głównie do obniżenia środka ciężkości i poprawienia stateczności; | (przenośnie, przenośnia) zbędny ciężar psychiczny lub fizyczny


lexentry: pol/baldachim__rzeczownik__1
written_rep: baldachim
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baldacchino
sense_list:
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny | (architektura, architektoniczny) dekoracyjny element w kształcie wieżyczki lub aediculi, umieszczony nad ołtarzem, amboną, posągiem, nagrobkiem itp.


lexentry: pol/balejaż__rzeczownik__1
written_rep: balejaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: colpi di sole
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu


lexentry: pol/balerina__rzeczownik__1
written_rep: balerina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ballerina
sense_list:
tancerka, solistka zespołu baletowego | (potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą


lexentry: pol/balerinka__rzeczownik__1
written_rep: balerinka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ballerina
sense_list:
(potocznie, potoczny) (obuwnictwo, obuwniczy) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą


lexentry: pol/balia__rzeczownik__1
written_rep: balia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tinozza
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj płytkiej, dużej wanny do prania;


lexentry: pol/balisa__rzeczownik__1
written_rep: balisa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: segnale
sense_list:
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów


lexentry: pol/balista__rzeczownik__1
written_rep: balista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balista
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza;


lexentry: pol/balkon__rzeczownik__1
written_rep: balkon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balcone
sense_list:
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą | (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) piętro widowni


lexentry: pol/ballada__rzeczownik__1
written_rep: ballada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ballata
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nastrojowy utwór


lexentry: pol/balneologia__rzeczownik__1
written_rep: balneologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balneologia
sense_list:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;


lexentry: pol/balneoterapia__rzeczownik__1
written_rep: balneoterapia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balneoterapia
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;


lexentry: pol/balować__czasownik__1
written_rep: balować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: festeggiare
sense_list:
(potocznie, potoczny) bawić się na balu | (potocznie, potoczny) beztrosko spędzać czas, chodząc na przyjęcia i zabawy


lexentry: pol/balsa__rzeczownik__1
written_rep: balsa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balsa
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ochroma lagopus, drzewo rosnące w Ameryce Południowej i Środkowej; | drewno balsy (1.1) | tratwa bądź łódka z drewna balsy (1.1)


lexentry: pol/balsam__rzeczownik__1
written_rep: balsam
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balsamo
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;


lexentry: pol/balsam_po_goleniu__rzeczownik__1
written_rep: balsam po goleniu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balsamo dopobarba
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynny kosmetyk o niskiej lepkości rozsmarowywany na skórze twarzy po zgoleniu zarostu


lexentry: pol/balsamować__czasownik__1
written_rep: balsamować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: sentire
sense_list:
dokonywać balsamowania zwłok, czyli zabezpieczenia ich przed rozkładem za pomocą specjalnych balsamów, żywic


lexentry: pol/balustrada__rzeczownik__1
written_rep: balustrada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balaustra | parapetto
sense_list:
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;


lexentry: pol/bambus__rzeczownik__1
written_rep: bambus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bambù
sense_list:
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/banda__rzeczownik__1
written_rep: banda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banda
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie | zorganizowana grupa przestępcza


lexentry: pol/bandaż__rzeczownik__1
written_rep: bandaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bendaggio | benda
sense_list:
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;


lexentry: pol/bandura__rzeczownik__1
written_rep: bandura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bandura
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;


lexentry: pol/baner__rzeczownik__1
written_rep: baner
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: da urlo
sense_list:
jedna z form reklamy w postaci zdjęcia lub innej grafiki umieszczanej na stronach internetowych lub na budynkach


lexentry: pol/banjo__rzeczownik__1
written_rep: banjo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banjo
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
written_rep: bank
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banca
sense_list:
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1) | gry hazardowe zgromadzona kwota, przeznaczona na wygrane


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
written_rep: bank
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banca | banco
sense_list:
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów | (medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów


lexentry: pol/bank_pobożny__rzeczownik__1
written_rep: bank pobożny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banco dei pegni | monte di pietà
sense_list:
(bankowość, bankowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) instytucja udzielająca nieoprocentowanych pożyczek ubogim wiernym;


lexentry: pol/banknot__rzeczownik__1
written_rep: banknot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banconota | biglietto di banca
sense_list:
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);


lexentry: pol/bankowość__rzeczownik__1
written_rep: bankowość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tecnica bancario
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (bankowość, bankowy) nauka zajmująca się działalnością sektora bankowego;


lexentry: pol/bankructwo__rzeczownik__1
written_rep: bankructwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bancarotta
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd


lexentry: pol/bankster__rzeczownik__1
written_rep: bankster
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bankster
sense_list:
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji


lexentry: pol/banować__czasownik__1
written_rep: banować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: bandire
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) stosować wobec kogoś ban, uniemożliwiając korzystanie z jakiejś usługi internetowej


lexentry: pol/banteng_azjatycki__rzeczownik__1
written_rep: banteng azjatycki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banteng
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Bos javanicus, gatunek ssaków z rodziny wołowatych, występujący w Azji Południowo-Wschodniej | zwierzę z gatunku banteng azjatycki (1.1)


lexentry: pol/baobab__rzeczownik__1
written_rep: baobab
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baobab
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;


lexentry: pol/baobab_afrykański__rzeczownik__1
written_rep: baobab afrykański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baobab africano
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku baobab afrykański (1.1) | (systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;


lexentry: pol/baptysta__rzeczownik__1
written_rep: baptysta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: battista
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z Kościołów protestanckich, który uznaje chrzest przez całkowite zanurzenie


lexentry: pol/baptyzm__rzeczownik__1
written_rep: baptyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: battesimo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;


lexentry: pol/bar__rzeczownik__1
written_rep: bar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bar
sense_list:
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole; | (fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;


lexentry: pol/barbakan__rzeczownik__1
written_rep: barbakan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbacane | barbacana
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;


lexentry: pol/barbarzyńca__rzeczownik__1
written_rep: barbarzyńca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbaro
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej; | ktoś niecywilizowany, prymitywny


lexentry: pol/barbet__rzeczownik__1
written_rep: barbet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbone
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy psów aportujących, płochaczy i psów wodnych pochodząca z Francji;


lexentry: pol/barbeta__rzeczownik__1
written_rep: barbeta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbetta
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) nieruchoma opancerzona niska cylindryczna osłona działa na okręcie;


lexentry: pol/barbituran__rzeczownik__1
written_rep: barbituran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbiturato
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych


lexentry: pol/bardzo__przysłówek__1
written_rep: bardzo
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: più
sense_list:
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków


lexentry: pol/baribal__rzeczownik__1
written_rep: baribal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baribal
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursus americanus Pallas, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/bariera__rzeczownik__1
written_rep: bariera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barriera
sense_list:
przeszkoda, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się | coś, co utrudnia lub uniemożliwia zajście czegoś


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
written_rep: bark
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: spalla
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;


lexentry: pol/barka__rzeczownik__1
written_rep: barka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barcone
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej;


lexentry: pol/barkarola__rzeczownik__1
written_rep: barkarola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barcarola
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1)


lexentry: pol/barkentyna__rzeczownik__1
written_rep: barkentyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: goletta
sense_list:
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/barn__rzeczownik__1
written_rep: barn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barn
sense_list:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka przekroju czynnego równa 10-28 m2;


lexentry: pol/barograf__rzeczownik__1
written_rep: barograf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barografo
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów


lexentry: pol/barok__rzeczownik__1
written_rep: barok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barocco
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;


lexentry: pol/barszcz__rzeczownik__1
written_rep: barszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brancorsina
sense_list:
(botanika, botaniczny) Heracleum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych; | (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju barszcz (1.2)


lexentry: pol/barter__rzeczownik__1
written_rep: barter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baratto
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;


lexentry: pol/barwa__rzeczownik__1
written_rep: barwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bollo
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) charakterystyczne brzmienie, dzięki któremu można rozpoznać źródło tego dźwięku pośród innych


lexentry: pol/barwa__rzeczownik__1
written_rep: barwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: colore
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cecha przedmiotu, określająca, część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;


lexentry: pol/barwinek__rzeczownik__1
written_rep: barwinek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pervinca
sense_list:
(botanika, botaniczny) Vinca L., rodzaj roślin okrywowych z rodziny toinowatych, o zimotrwałych liściach i niebieskich kwiatach


lexentry: pol/baseball__rzeczownik__1
written_rep: baseball
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pallabase | baseball
sense_list:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
written_rep: basen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bacino
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) region wokół morza lub innego zbiornika wodnego


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
written_rep: basen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pappagallo
sense_list:
(medycyna, medyczny) płaskie naczynie najczęściej z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka;


lexentry: pol/bastard__rzeczownik__1
written_rep: bastard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bastarda
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł;


lexentry: pol/bastion__rzeczownik__1
written_rep: bastion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bastione | baluardo
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;


lexentry: pol/baszta__rzeczownik__1
written_rep: baszta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: maschio | mastio
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje;


lexentry: pol/bat__rzeczownik__1
written_rep: bat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: frusta
sense_list:
przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;


lexentry: pol/batalion__rzeczownik__2
written_rep: batalion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: combattente
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;


lexentry: pol/batat__rzeczownik__1
written_rep: batat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: patata dolce | batata | patata americana
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;


lexentry: pol/batik__rzeczownik__1
written_rep: batik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: batik
sense_list:
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;


lexentry: pol/batometr__rzeczownik__1
written_rep: batometr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: batometro
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (hydrologia, hydrologiczny) urządzenie służące do pomiaru głębokości zanurzenia oraz do pobierania próbek wody z różnych głębokości zbiornika wodnego


lexentry: pol/batyst__rzeczownik__1
written_rep: batyst
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: batista
sense_list:
(włókiennictwo) cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym


lexentry: pol/bavette__rzeczownik__1
written_rep: bavette
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bavetta
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków, podobny do tagliatelle, ale o wypukłym przekroju;


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
written_rep: bawełna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cotone
sense_list:
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań i bielizny (domowej i osobistej) | (włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1); | (botanika, botaniczny) krzew uprawiany w celach przemysłowych, dostarczający surowca do wyrobów włókienniczych;


lexentry: pol/bawialnia__rzeczownik__1
written_rep: bawialnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: salotto
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) duży pokój przeznaczony do wspólnego przebywania w nim domowników oraz do przyjmowania gości, salon


lexentry: pol/baza__rzeczownik__1
written_rep: baza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: base
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania | (matematyka, matematyczny) maksymalny zbiór liniowo niezależnych wektorów w przestrzeni liniowej; | (matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty; | podstawa, fundament, ogół elementów istotnych dla powstania i funkcjonowania lub zrozumienia | (architektura, architektoniczny) podstawa kolumny; | (sport, sportowy) każdy z czterech narożników wewnętrznego pola do gry w baseball | główny składnik


lexentry: pol/baza_danych__rzeczownik__1
written_rep: baza danych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banca dati | database
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;


lexentry: pol/bazofil__rzeczownik__1
written_rep: bazofil
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: granulocita basofilo
sense_list:
(biologia, biologiczny) morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów, których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski;


lexentry: pol/bazooka__rzeczownik__1
written_rep: bazooka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bazooka
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
written_rep: bazylika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basilica
sense_list:
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od bocznych i oknami umieszczonymi ponad ich zadaszeniem (w odróżnieniu od kościoła halowego); | (historia, historyczny, historycznie) wielka hala posiedzeń sądowych i zebrań publicznych na ateńskiej agorze | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom | (historia, historyczny, historycznie) hala sądowa i targowa na rzymskim forum


lexentry: pol/bazyliszek__rzeczownik__1
written_rep: bazyliszek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basilisco
sense_list:
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek; | (mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem


lexentry: pol/bazylozaur__rzeczownik__1
written_rep: bazylozaur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basilosauro
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Basilosaurus, rodzaj prawalenia żyjącego w eocenie; | (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju bazylozaur (1.1)


lexentry: pol/bałałajka__rzeczownik__1
written_rep: bałałajka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balalaika
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/bałkanizacja__rzeczownik__1
written_rep: bałkanizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balcanizzazione
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione


lexentry: pol/bałkański__przymiotnik__1
written_rep: bałkański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: balcanico
sense_list:
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim) | (geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami


lexentry: pol/bałwochwalstwo__rzeczownik__1
written_rep: bałwochwalstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: idolatria
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (pejoratywnie, pejoratywny) kult bożków (bałwanów);


lexentry: pol/bańka__rzeczownik__1
written_rep: bańka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: coppetta
sense_list:
(medycyna, medyczny) szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej


lexentry: pol/bańka_mydlana__rzeczownik__1
written_rep: bańka mydlana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bolla di sapone
sense_list:
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie; | (przenośnie, przenośnia) coś ulotnego, nietrwałego, złudnego


lexentry: pol/bażant__rzeczownik__1
written_rep: bażant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fagiano
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;


lexentry: pol/bdelium__rzeczownik__1
written_rep: bdelium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bdellio
sense_list:
(botanika, botaniczny) (dawniej, dawny) gatunek drzewa Commiphora africana | (botanika, botaniczny) (dawniej, dawny) żywica bdelium (1.1)


lexentry: pol/beatyfikacja__rzeczownik__1
written_rep: beatyfikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beatificazione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;


lexentry: pol/beczka__rzeczownik__1
written_rep: beczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: botte | barile
sense_list:
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;


lexentry: pol/beczka_bez_dna__rzeczownik__1
written_rep: beczka bez dna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pozzo senza fondo
sense_list:
coś, co wymaga ciągłych nakładów | ktoś, kto ma potrzeby niemożliwe do zaspokojenia ze względu na ich nadmiar


lexentry: pol/bednarz__rzeczownik__1
written_rep: bednarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bottaio
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem


lexentry: pol/befsztyk__rzeczownik__1
written_rep: befsztyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bistecca
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany


lexentry: pol/befsztyk_tatarski__rzeczownik__1
written_rep: befsztyk tatarski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tartaro
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowe mięso wołowe, drobno siekane lub mielone, przyprawione i podawane z cebulką, ogórkiem kiszonym lub konserwowym oraz surowym jajkiem;


lexentry: pol/begard__rzeczownik__1
written_rep: begard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: begardo
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek średniowiecznego heretyckiego bractwa propagującego ideał prostego życia


lexentry: pol/begonia__rzeczownik__1
written_rep: begonia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: begonia
sense_list:
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;


lexentry: pol/behawior__rzeczownik__1
written_rep: behawior
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: comportamento
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) zachowanie się, odpowiadanie na bodźce środowiska


lexentry: pol/behawioryzm__rzeczownik__1
written_rep: behawioryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: comportamentismo | behaviorismo
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;


lexentry: pol/bejsbolówka__rzeczownik__1
written_rep: bejsbolówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: berretto da baseball
sense_list:
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie


lexentry: pol/bel__rzeczownik__1
written_rep: bel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bel
sense_list:
(fizyka, fizyczny) bezwymiarowa jednostka wyrażająca porównanie dwu wielkości równe logarytmowi dziesiętnemu ich stosunku, zwykle stosowana do określania głośności, mocy akustycznej źródła dźwięku, stopnia wzmocnienia sygnału itp.;


lexentry: pol/bela__rzeczownik__1
written_rep: bela
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balla
sense_list:
(drukarstwo, drukarski) arkusze papieru w określonej liczbie | opakowany prostopadłościan różnych sprasowanych materiałów np. wełny, liści tytoniu itp. | zwój np. papieru, tkaniny


lexentry: pol/belkowanie__rzeczownik__1
written_rep: belkowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: trabeazione
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy, poziomy, trójdzielny człon starożytnych budowli spoczywający na kolumnach lub ścianach;


lexentry: pol/benedyktyn__rzeczownik__1
written_rep: benedyktyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benedettino
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji


lexentry: pol/bentonit__rzeczownik__1
written_rep: bentonit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bentonite
sense_list:
(geologia, geologiczny) skała ilasta powstała w wyniku przeobrażenia szkliwa wulkanicznego lub utworów piroklastycznych;


lexentry: pol/bentos__rzeczownik__1
written_rep: bentos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bentos | benthos
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów zasiedlających dno zbiorników wodnych, penetrujących osady denne lub żyjących na ich powierzchni;


lexentry: pol/benzen__rzeczownik__1
written_rep: benzen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benzene | benzolo
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;


lexentry: pol/benzodiazepina__rzeczownik__1
written_rep: benzodiazepina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benzodiazepina
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mający działanie uspokajające, nasenne i zapobiegające drgawkom;


lexentry: pol/benzol__rzeczownik__1
written_rep: benzol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benzolo
sense_list:
uboczny produkt odgazowania węgla kamiennego, mieszanina benzenu, toluenu i ksylenu, oraz małych ilości tiofenu, pirydyny i fenolu;


lexentry: pol/benzyna__rzeczownik__1
written_rep: benzyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benzina
sense_list:
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;


lexentry: pol/berdysz__rzeczownik__1
written_rep: berdysz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: berdica
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;


lexentry: pol/bermudy__rzeczownik__1
written_rep: bermudy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bermuda
sense_list:
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży


lexentry: pol/bernardyn__rzeczownik__1
written_rep: bernardyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bernardino
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek odłamu franciszkanów w Polsce, na Ukrainie i na Litwie;


lexentry: pol/beszamel__rzeczownik__1
written_rep: beszamel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: besciamella
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany;


lexentry: pol/beton__rzeczownik__1
written_rep: beton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: calcestruzzo | beton
sense_list:
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;


lexentry: pol/bez__przyimek__1
written_rep: bez
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 02
trans_list: senza
sense_list:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/bez_czarny__rzeczownik__1
written_rep: bez czarny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sambuco comune
sense_list:
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra L., gatunek krzewu z rodziny piżmaczkowatych (dawniej umieszczany w obrębie bzowatych albo przewiertniowatych);


lexentry: pol/bezbożnica__rzeczownik__1
written_rep: bezbożnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atea | senzadio
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (obraźliwie) kobieta negująca istnienie boga lub bogów, występująca przeciw religii


lexentry: pol/bezbożnik__rzeczownik__1
written_rep: bezbożnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ateo | senzadio
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożność__rzeczownik__1
written_rep: bezbożność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: indevozione
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożny__przymiotnik__1
written_rep: bezbożny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: atea
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga


lexentry: pol/bezbramkowy__przymiotnik__1
written_rep: bezbramkowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: a reti inviolate
sense_list:
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki


lexentry: pol/bezdźwięczny__przymiotnik__1
written_rep: bezdźwięczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: atono
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka, przy wymawianiu której nie drżą więzadła głosowe | nie wydający dźwięku (głosu)


lexentry: pol/bezglutenowy__przymiotnik__1
written_rep: bezglutenowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: aglutinato
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony glutenu, niezawierający glutenu


lexentry: pol/bezgotówkowo__przysłówek__1
written_rep: bezgotówkowo
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: con assegno
sense_list:
(bankowość, bankowy) bez użycia fizycznej gotówki; za pomocą instrumentów płatniczych elektronicznych lub bankowych


lexentry: pol/bezhołowie__rzeczownik__1
written_rep: bezhołowie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anarchia | caos | confusione | disordine
sense_list:
(potocznie, potoczny) brak organizacji, dyscypliny, porządku, spowodowane brakiem kierownictwa (głowy) lub bezmyślnością


lexentry: pol/bezlotek__rzeczownik__1
written_rep: bezlotek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pinguino
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak nielotny, o czarno-białym upierzeniu, przystosowany do życia w zimnym klimacie, poruszający się głównie pieszo lub pływaniem


lexentry: pol/bezoar__rzeczownik__1
written_rep: bezoar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bezoario
sense_list:
(weterynaria, weterynaryjny) kulisty twór powstający w żołądkach przeżuwaczy z niestrawionych resztek pokarmu, sierści oraz włókien roślinnych;


lexentry: pol/bezokolicznik__rzeczownik__1
written_rep: bezokolicznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: infinito
sense_list:
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;


lexentry: pol/bezpartyjny__przymiotnik__1
written_rep: bezpartyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: imparziale
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych


lexentry: pol/bezpiecznik__rzeczownik__1
written_rep: bezpiecznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fusibile
sense_list:
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);


lexentry: pol/bezrobocie__rzeczownik__1
written_rep: bezrobocie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: disoccupazione
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;


lexentry: pol/bezrękawnik__rzeczownik__1
written_rep: bezrękawnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: scamiciato
sense_list:
(potocznie, potoczny) element stroju (kamizelka lub sukienka) bez rękawów, noszony na bluzkę lub sweter


lexentry: pol/bezsznurowy__przymiotnik__1
written_rep: bezsznurowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: radiotelefonico
sense_list:
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) nie wymagający kabla do działania, bezprzewodowy


lexentry: pol/bezwzględny__przymiotnik__1
written_rep: bezwzględny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: assoluto
sense_list:
(matematyka, matematyczny) pozbawiony znaku, będący wynikiem wartości bezwzględnej | (metrologia, metrologiczny) wyrażony w tych samych jednostkach, co mierzona wielkość | niezależny od okoliczności, nieuwarunkowany | ściśle wymagany, niedopuszczający wyjątków


lexentry: pol/bełkot__rzeczownik__1
written_rep: bełkot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: supercazzola
sense_list:
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie


lexentry: pol/białas__rzeczownik__1
written_rep: białas
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cracker
sense_list:
(potocznie, potoczny) (slangowo) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o białej skórze, człowiek białej rasy


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
written_rep: białko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: albume
sense_list:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj


lexentry: pol/białorzytka__rzeczownik__1
written_rep: białorzytka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: culbianco
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste;


lexentry: pol/białosęp__rzeczownik__1
written_rep: białosęp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: capovaccaio
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Neophron percnopterus Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/białozór__rzeczownik__1
written_rep: białozór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: girfalco
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;


lexentry: pol/biały_fosfor__rzeczownik__1
written_rep: biały fosfor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fosforo bianco
sense_list:
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;


lexentry: pol/biały_kruk__rzeczownik__2
written_rep: biały kruk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: mosca bianca | araba fenice
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach


lexentry: pol/biały_węgiel__rzeczownik__1
written_rep: biały węgiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carbone bianco
sense_list:
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych


lexentry: pol/biblia__rzeczownik__1
written_rep: biblia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biblia
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza książka w danej dziedzinie; ważna, ceniona książka omawiająca podstawy jakiejś nauki


lexentry: pol/biblicyzm__rzeczownik__1
written_rep: biblicyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biblicismo
sense_list:
(teologia, teologiczny) rygoryzm w interpretacji biblijnej, uznanie Biblii za jedyną bazę w przepowiadaniu


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
written_rep: bibliografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bibliografia
sense_list:
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;


lexentry: pol/biblioteka__rzeczownik__1
written_rep: biblioteka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biblioteca
sense_list:
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji; | zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem


lexentry: pol/biblioteka__rzeczownik__1
written_rep: biblioteka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biblioteca | libreria
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach; | mebel do przechowywania książek


lexentry: pol/bibliotekoznawczy__przymiotnik__1
written_rep: bibliotekoznawczy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: biblioteconomico
sense_list:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) odnoszący się do bibliotekoznawstwa, związany z bibliotekoznawstwem


lexentry: pol/bibliotekoznawstwo__rzeczownik__1
written_rep: bibliotekoznawstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biblioteconomia
sense_list:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się formami i metodami pracy bibliotekarskiej


lexentry: pol/biblista__rzeczownik__1
written_rep: biblista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biblista
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawca Biblii, badacz zajmujący się Biblią


lexentry: pol/biblistka__rzeczownik__1
written_rep: biblistka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biblista
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) znawczyni Biblii, badaczka zajmująca się Biblią


lexentry: pol/biblistyka__rzeczownik__1
written_rep: biblistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biblistica
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;


lexentry: pol/bicie_w_przelocie__rzeczownik__1
written_rep: bicie w przelocie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: en passant
sense_list:
(szachy, pojęcie szachowe) specjalne posunięcie, w którym pion stojący obok bije innego piona bezpośrednio po wykonaniu ruchu o dwa pola z pozycji wyjściowej


lexentry: pol/bicykl__rzeczownik__1
written_rep: bicykl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biciclo
sense_list:
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;


lexentry: pol/biec__czasownik__1
written_rep: biec
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: correre
sense_list:
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi


lexentry: pol/biedermeier__rzeczownik__1
written_rep: biedermeier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biedermeier
sense_list:
(sztuka) prosty i funkcjonalny styl w architekturze i wyposażeniu wnętrz, a także w literaturze, malarstwie, modzie (i tym podobne, i temu podobne); | mebel lub inny przedmiot w tym stylu


lexentry: pol/biedniak__rzeczownik__1
written_rep: biedniak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: miserabile
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały); (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezrolny lub małorolny chłop;


lexentry: pol/biedronka__rzeczownik__1
written_rep: biedronka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: coccinella
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;


lexentry: pol/biedrzeniec_anyż__rzeczownik__1
written_rep: biedrzeniec anyż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anace
sense_list:
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., gatunek jednorocznej rośliny uprawnej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/bieg__rzeczownik__1
written_rep: bieg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: corsa
sense_list:
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki | (sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety


lexentry: pol/bieg_płotkarski__rzeczownik__1
written_rep: bieg płotkarski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: corsa a ostacoli
sense_list:
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;


lexentry: pol/biegać__czasownik__1
written_rep: biegać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: correre
sense_list:
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
written_rep: biegun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: polo
sense_list:
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu | miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy; | (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny | (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny


lexentry: pol/biegus_malutki__rzeczownik__1
written_rep: biegus malutki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gambecchio comune
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris minuta, gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych;


lexentry: pol/biegły__rzeczownik__1
written_rep: biegły
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: abile
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ekspert powoływany przez sąd, mający wiedzę w specjalistycznej dziedzinie, ułatwiający zrozumienie związanych z tą dziedziną zagadnień istotnych dla sprawy


lexentry: pol/bielactwo__rzeczownik__1
written_rep: bielactwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: albinismo
sense_list:
(medycyna, medyczny) schorzenie powodujące odbarwienia w skórze, włosach i tęczówce na skutek zmniejszenia lub braku melaniny


lexentry: pol/bielizna__rzeczownik__1
written_rep: bielizna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biancheria
sense_list:
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka | (krawiectwo) wyroby z tkaniny, używane w domu


lexentry: pol/biennale__rzeczownik__1
written_rep: biennale
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biennale
sense_list:
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata


lexentry: pol/bierki__rzeczownik__1
written_rep: bierki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mikado | sciangai | shanghai
sense_list:
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych;


lexentry: pol/bierne_palenie__rzeczownik__1
written_rep: bierne palenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fumo passivo
sense_list:
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);


lexentry: pol/bierzmowanie__rzeczownik__1
written_rep: bierzmowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cresima | confermazione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;


lexentry: pol/bieżnik__rzeczownik__1
written_rep: bieżnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: battistrada
sense_list:
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność;


lexentry: pol/bifobia__rzeczownik__1
written_rep: bifobia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bifobia
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;


lexentry: pol/biforium__rzeczownik__1
written_rep: biforium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bifora
sense_list:
(architektura, architektoniczny) podwójne arkadowe okno, podzielone kolumienką, charakterystyczne dla architektury romańskiej;


lexentry: pol/bigoreksja__rzeczownik__1
written_rep: bigoreksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bigoressia | vigoressia | anoressia riversa | dismorfia muscolare
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała


lexentry: pol/bigot__rzeczownik__1
written_rep: bigot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bigotto | santone
sense_list:
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś przesadnie religijny lub gorliwie manifestujący swą religijność


lexentry: pol/bilard__rzeczownik__1
written_rep: bilard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biliardo
sense_list:
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;


lexentry: pol/bilet__rzeczownik__1
written_rep: bilet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biglietto | ticket
sense_list:
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru


lexentry: pol/bilokacja__rzeczownik__1
written_rep: bilokacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bilocazione
sense_list:
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;


lexentry: pol/binarny__przymiotnik__1
written_rep: binarny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: binario
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym | podwójny, złożony z dwóch części


lexentry: pol/bio-__przedrostek__1
written_rep: bio-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: bio-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi


lexentry: pol/biocenoza__rzeczownik__1
written_rep: biocenoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biocenosi
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół populacji różnych gatunków, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego;


lexentry: pol/biochemia__rzeczownik__1
written_rep: biochemia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biochimica
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;


lexentry: pol/biochemik__rzeczownik__1
written_rep: biochemik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biochimico
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie biochemii, osoba zajmująca się biochemią


lexentry: pol/biodegradacja__rzeczownik__1
written_rep: biodegradacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biodegradazione
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;


lexentry: pol/biodro__rzeczownik__1
written_rep: biodro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anca | fianco
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda


lexentry: pol/bioetyka__rzeczownik__1
written_rep: bioetyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioetica
sense_list:
dział etyki dotyczący analizy dylematów moralnych, które pojawiają się w naukach medycznych i biologicznych


lexentry: pol/biofilm__rzeczownik__1
written_rep: biofilm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biofilm
sense_list:
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;


lexentry: pol/biofizyka__rzeczownik__1
written_rep: biofizyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biofisica
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;


lexentry: pol/biogaz__rzeczownik__1
written_rep: biogaz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biogas
sense_list:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) mieszanina gazów otrzymywana podczas beztlenowego rozkładu obornika lub innych pozostałości organicznych;


lexentry: pol/biogeneza__rzeczownik__1
written_rep: biogeneza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biogenesi
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) proces powstawania życia; pochodzenie życia


lexentry: pol/biogeochemia__rzeczownik__1
written_rep: biogeochemia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biogeochimica
sense_list:
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) (ekologia, ekologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem wymiany albo przepływu materii między żywymi a nieożywionymi komponentami biosfery


lexentry: pol/bioindykator__rzeczownik__1
written_rep: bioindykator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioindicatore
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) biologiczny wskaźnik jakości środowiska, którym jest zwierzę lub roślina o dużej wrażliwości na działanie określonych czynników


lexentry: pol/bioklimatologia__rzeczownik__1
written_rep: bioklimatologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioclimatologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca wpływ klimatu i warunków pogodowych na organizmy żywe;


lexentry: pol/biologia__rzeczownik__1
written_rep: biologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;


lexentry: pol/biologia_molekularna__rzeczownik__1
written_rep: biologia molekularna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biologia molecolare
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach


lexentry: pol/bioluminescencja__rzeczownik__1
written_rep: bioluminescencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioluminescenza
sense_list:
(biologia, biologiczny) zdolność organizmów żywych do wytwarzania i emitowania światła na drodze reakcji chemicznych;


lexentry: pol/biom__rzeczownik__1
written_rep: biom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioma
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi


lexentry: pol/biomasa__rzeczownik__1
written_rep: biomasa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biomassa
sense_list:
masa materii zawartej w organizmach żywych (zwykle podawana na metr kwadratowy lub sześcienny) | materia zawarta w organizmach żywych;


lexentry: pol/bionika__rzeczownik__1
written_rep: bionika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bionica
sense_list:
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;


lexentry: pol/biopierwiastek__rzeczownik__1
written_rep: biopierwiastek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioelemento
sense_list:
pierwiastek wchodzący w skład organizmów żywych, który jest niezbędny do budowy ich ciała oraz do przemiany materii


lexentry: pol/biopsja__rzeczownik__1
written_rep: biopsja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biopsia
sense_list:
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;


lexentry: pol/biosfera__rzeczownik__1
written_rep: biosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biosfera
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe


lexentry: pol/biotechnologia__rzeczownik__1
written_rep: biotechnologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biotecnologia
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;


lexentry: pol/biotop__rzeczownik__1
written_rep: biotop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biotopo
sense_list:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika;


lexentry: pol/biotyna__rzeczownik__1
written_rep: biotyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biotina
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;


lexentry: pol/birmański__przymiotnik__1
written_rep: birmański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: birmano
sense_list:
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)


lexentry: pol/biruang_malajski__rzeczownik__1
written_rep: biruang malajski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: orso del sole | orso malese
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Helarctos malayanus Horsfield, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w południowej i południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/biscione__rzeczownik__1
written_rep: biscione
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biscione
sense_list:
(heraldyka, heraldyczny) włoski heraldyczny symbol przedstawiający węża połykającego dziecko pojawiający się m.in. w herbach Mediolanu, rodu Viscontich i Sworzów czy logo Alfa Romeo


lexentry: pol/bisior__rzeczownik__1
written_rep: bisior
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bisso
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) wiązka jedwabistych nici powstająca z szybko krzepnącej wydzieliny niektórych małży;


lexentry: pol/biskup__rzeczownik__1
written_rep: biskup
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vescovo | vescova
sense_list:
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;


lexentry: pol/biskupstwo__rzeczownik__1
written_rep: biskupstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vescovado
sense_list:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa


lexentry: pol/bistro__rzeczownik__1
written_rep: bistro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bistrot | bistrò
sense_list:
(książkowy) (gastronomia) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi;


lexentry: pol/biszkopt_genueński__rzeczownik__1
written_rep: biszkopt genueński
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pan di spagna
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj biszkoptu, podczas przygotowania którego ubija się jajka w całości


lexentry: pol/bit__rzeczownik__1
written_rep: bit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bit
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1;


lexentry: pol/bita_śmietana__rzeczownik__1
written_rep: bita śmietana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: panna montata | lattemiele
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;


lexentry: pol/bitum__rzeczownik__1
written_rep: bitum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asfalto
sense_list:
(chemia, chemiczny) mieszanina różnych substancji organicznych ciekłych bądź stałych o dużej lepkości, będąca najczęściej koloru czarnego lub brunatnoczarnego;


lexentry: pol/bitumiczny__przymiotnik__1
written_rep: bitumiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: bituminoso
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) dotyczący bitumenu


lexentry: pol/bitwa__rzeczownik__1
written_rep: bitwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: battaglia
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron; | (przenośnie, przenośnia) każda inna potyczka, również dla zabawy


lexentry: pol/biureta__rzeczownik__1
written_rep: biureta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: buretta
sense_list:
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów


lexentry: pol/biuro__rzeczownik__1
written_rep: biuro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ufficio
sense_list:
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;


lexentry: pol/biuro_podróży__rzeczownik__1
written_rep: biuro podróży
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agenzia turistica
sense_list:
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.


lexentry: pol/biuro_rzeczy_znalezionych__rzeczownik__1
written_rep: biuro rzeczy znalezionych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ufficio oggetti smarriti
sense_list:
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać


lexentry: pol/biurokracja__rzeczownik__1
written_rep: biurokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: burocrazia
sense_list:
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów


lexentry: pol/biwak__rzeczownik__1
written_rep: biwak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bivacco
sense_list:
(turystyka, turystyczny) obozowanie pod gołym niebem w namiotach, najczęściej jedna z form obozów młodzieżowych


lexentry: pol/biżuteria__rzeczownik__1
written_rep: biżuteria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gioiello | gioielleria
sense_list:
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;


lexentry: pol/blaneta__rzeczownik__1
written_rep: blaneta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blanet
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczne ogromne ciało niebieskie poruszające się wokół supermasywnej czarnej dziury


lexentry: pol/blanki__rzeczownik__1
written_rep: blanki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cima
sense_list:
(architektura, architektoniczny) szereg prostokątnych, zębatych występów wieńczących mur obronny; ; (zobacz) też Blanki w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/blanszowanie__rzeczownik__1
written_rep: blanszowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sbollentamento
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krótkotrwałe obgotowywanie warzyw lub owoców, a następnie poddanie ich schłodzeniu;


lexentry: pol/blastula__rzeczownik__1
written_rep: blastula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blastula
sense_list:
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem


lexentry: pol/blef__rzeczownik__1
written_rep: blef
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bluff
sense_list:
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości


lexentry: pol/blender__rzeczownik__1
written_rep: blender
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: frullatore
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do miksowania (np. zup czy koktajli) w postaci szklanego naczynia z wirującymi wewnątrz nożykami lub rękojeści zakończonej nożykami, wkładanej do dowolnego naczynia;


lexentry: pol/blindaż__rzeczownik__1
written_rep: blindaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blindatura
sense_list:
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) dodatkowe stalowe opancerzenie okrętu lub pojazdu | (wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem


lexentry: pol/blister__rzeczownik__1
written_rep: blister
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blister
sense_list:
(handel, handlowy) opakowanie składające się z warstwy spodniej i sztywnej, przezroczystej warstwy górnej;


lexentry: pol/blockbuster__rzeczownik__1
written_rep: blockbuster
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: successo commerciale
sense_list:
(książkowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawienie, książka, film lub inne dzieło, które zdobyło dużą popularność i stało się wyjątkowo zyskowne;


lexentry: pol/blockchain__rzeczownik__1
written_rep: blockchain
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blockchain
sense_list:
(informatyka, informatyczny) baza danych składająca się z połączonych kryptograficznie rekordów stanowiących zwykle spis transakcji, zwłaszcza tych dokonywanych z użyciem kryptowalut, zarządzana wspólnie przez komputery połączone siecią peer-to-peer;


lexentry: pol/blogosfera__rzeczownik__1
written_rep: blogosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blogosfera
sense_list:
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
written_rep: blok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blocco
sense_list:
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy | (budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku; | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związek państw, partii politycznych | (sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny; | zeszyt, notes z kartkami większego formatu


lexentry: pol/blokada__rzeczownik__1
written_rep: blokada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blocco
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji


lexentry: pol/blues__rzeczownik__1
written_rep: blues
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blues
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalno-instrumentalny styl muzyczny sięgający korzeniami ludowych pieśni czarnoskórych


lexentry: pol/bluszcz__rzeczownik__1
written_rep: bluszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: edera
sense_list:
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;


lexentry: pol/bluszcz_pospolity__rzeczownik__1
written_rep: bluszcz pospolity
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: edera comune
sense_list:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hedera helix L., gatunek wiecznie zielonego pnącza należący do rodziny araliowatych;


lexentry: pol/bobsleje__rzeczownik__1
written_rep: bobsleje
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bob | guidoslitta
sense_list:
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;


lexentry: pol/bocian__rzeczownik__1
written_rep: bocian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cicogna
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów; | (potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały | (dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;


lexentry: pol/bocian_biały__rzeczownik__1
written_rep: bocian biały
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cicogna bianca | cicogna europea
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/bocian_czarny__rzeczownik__1
written_rep: bocian czarny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cicogna nera
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;


lexentry: pol/bocianie_gniazdo__związek_frazeologiczny__1
written_rep: bocianie gniazdo
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: coffa
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (przenośnie, przenośnia) niewielka platforma w górnej części masztu żaglowca; dawniej punkt obserwacyjny


lexentry: pol/bocianowe__rzeczownik__1
written_rep: bocianowe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cicogna
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconiiformes Bonaparte, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, obejmuje gatunki wodno-błotne, w większości wędrowne;


lexentry: pol/bocznik__rzeczownik__1
written_rep: bocznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: derivatore
sense_list:
(elektryczność) rezystor włączony równolegle do głównego obwodu, zmniejszający prąd pobierany przez ten obwód


lexentry: pol/bodaj__partykuła__1
written_rep: bodaj
part_of_speech: particle
min_sense_num: 01
trans_list: almeno
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi


lexentry: pol/bodhićitta__rzeczownik__1
written_rep: bodhićitta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bodhicitta
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;


lexentry: pol/body__rzeczownik__1
written_rep: body
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: consistenza
sense_list:
(odzieżownictwo) jednoczęściowy strój dziecięcy, bez rękawów i nogawek | (odzieżownictwo) jednoczęściowy, obcisły strój kobiecy, zwykle bez rękawów i nogawek


lexentry: pol/bodziec__rzeczownik__1
written_rep: bodziec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: stimolo
sense_list:
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;


lexentry: pol/bogactwo__rzeczownik__1
written_rep: bogactwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ricchezza
sense_list:
majątek, posiadane dobra o dużej wartości | wielka ilość, różnorodność | w lm: bogactwa → kosztowności, skarby


lexentry: pol/bogini__rzeczownik__1
written_rep: bogini
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dea
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej


lexentry: pol/bohater__rzeczownik__1
written_rep: bohater
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: eroe
sense_list:
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp. | osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia


lexentry: pol/bohater__rzeczownik__1
written_rep: bohater
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: protagonista | eroe
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu


lexentry: pol/bohemistyka__rzeczownik__1
written_rep: bohemistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boemistica
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o języku, literaturze, kulturze i historii czeskiej; | kierunek na uniwersytecie obejmujący studia w tej dziedzinie


lexentry: pol/bojar__rzeczownik__1
written_rep: bojar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boiardo
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;


lexentry: pol/bojkot__rzeczownik__1
written_rep: bojkot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boicottaggio
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;


lexentry: pol/bojkotować__czasownik__1
written_rep: bojkotować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: boicottare
sense_list:
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu


lexentry: pol/bojownik_wspaniały__rzeczownik__1
written_rep: bojownik wspaniały
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pesce combattente | pesce siamese combattente
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta splendens Regan, słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych, pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/bok__rzeczownik__1
written_rep: bok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lato
sense_list:
lewa lub prawa strona człowieka, zwierzęcia, przedmiotu | (matematyka, matematyczny) odcinek o końcach w dwóch sąsiednich wierzchołkach wielokąta


lexentry: pol/bokeh__rzeczownik__1
written_rep: bokeh
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bokeh
sense_list:
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;


lexentry: pol/bokobrody__rzeczownik__1
written_rep: bokobrody
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basette
sense_list:
rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody;


lexentry: pol/boksyt__rzeczownik__1
written_rep: boksyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bauxite
sense_list:
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;


lexentry: pol/bolszewik__rzeczownik__1
written_rep: bolszewik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bolscevico
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej


lexentry: pol/bolszewizm__rzeczownik__1
written_rep: bolszewizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bolscevismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu


lexentry: pol/bolus__rzeczownik__1
written_rep: bolus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bolo
sense_list:
(medycyna, medyczny) duża dawka leku podawana w celu uzyskanie efektywnego stężenia w tkankach w jak najkrótszym czasie;


lexentry: pol/bomba__rzeczownik__1
written_rep: bomba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bomba
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (kryminologia, kryminologiczny) terrorystyczny ładunek wybuchowy w publicznym miejscu


lexentry: pol/bomba__rzeczownik__1
written_rep: bomba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bomba | esplosivo
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;


lexentry: pol/bomba_atomowa__rzeczownik__1
written_rep: bomba atomowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bomba atomica
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami


lexentry: pol/bomba_lotnicza__rzeczownik__1
written_rep: bomba lotnicza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bomba aerea
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;


lexentry: pol/bombajka__rzeczownik__1
written_rep: bombajka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bumalo
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Harpadon nehereus Hamilton, ryba morska i słonawowodna z rodziny jaszczurnikowatych, poławiana w Indiach;


lexentry: pol/bombarda__rzeczownik__1
written_rep: bombarda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bombarda
sense_list:
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów


lexentry: pol/bombowiec__rzeczownik__1
written_rep: bombowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bombardiere
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;


lexentry: pol/bonapartyzm__rzeczownik__1
written_rep: bonapartyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bonapartismo
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;


lexentry: pol/bonawenturianizm__rzeczownik__1
written_rep: bonawenturianizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bonaventurianesimo
sense_list:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna teologiczna Bonawentury z Bagnoregio


lexentry: pol/bonito__rzeczownik__1
written_rep: bonito
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tonnetto striato
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała


lexentry: pol/bonobo__rzeczownik__1
written_rep: bonobo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bonobo
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;


lexentry: pol/bonsai__rzeczownik__1
written_rep: bonsai
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bonsai
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;


lexentry: pol/boraks__rzeczownik__1
written_rep: boraks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: borace
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, dziesięciowodny tetraboran sodu | (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;


lexentry: pol/bordiura__rzeczownik__1
written_rep: bordiura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bordatura
sense_list:
ozdobny pas będący obramowaniem tkaniny, płaskorzeźby, obrazu lub grafiki wypełniony ornamentem geometrycznym, roślinnym lub scenami figuralnymi;


lexentry: pol/borelioza__rzeczownik__1
written_rep: borelioza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: borreliosi
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;


lexentry: pol/boromeuszka__rzeczownik__1
written_rep: boromeuszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: borromea | borromeiana
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica należąca do jednego ze zgromadzeń Kongregacji Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza;


lexentry: pol/borowik__rzeczownik__1
written_rep: borowik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: porcino
sense_list:
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/borsuk__rzeczownik__1
written_rep: borsuk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tasso
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju borsuków (1.1) | (zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;


lexentry: pol/borówka_brusznica__rzeczownik__1
written_rep: borówka brusznica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mirtillo
sense_list:
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;


lexentry: pol/bosak__rzeczownik__1
written_rep: bosak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gaffa | mezzo marinaio
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;


lexentry: pol/boskiet__rzeczownik__1
written_rep: boskiet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boschetto
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) regularna lub swobodna kompozycja złożona z drzew, imitacja lasu w ogrodzie;


lexentry: pol/boss__rzeczownik__1
written_rep: boss
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boss
sense_list:
(gry komputerowe) przeciwnik w grze komputerowej, znacznie większy, silniejszy niż inni; | (potocznie, potoczny) szef firmy, organizacji | (potocznie, potoczny) szef grupy przestępczej


lexentry: pol/boston__rzeczownik__1
written_rep: boston
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boston
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych, rodzaj powolnego walca; także muzyka do tego tańca; | (termin karciany) gra karciana popularna w XVIII wieku


lexentry: pol/botanika__rzeczownik__1
written_rep: botanika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: botanica
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;


lexentry: pol/bowiem__spójnik__1
written_rep: bowiem
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: durante
sense_list:
(książkowy) spójnik przyłączający zdanie zawierające przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie, do zdania poprzedniego


lexentry: pol/boysband__rzeczownik__1
written_rep: boysband
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boy band
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;


lexentry: pol/bozon_pośredniczący__rzeczownik__1
written_rep: bozon pośredniczący
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bosone di gauge
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca nośnikiem podstawowych oddziaływań pomiędzy cząstkami;


lexentry: pol/bośniacki__rzeczownik__1
written_rep: bośniacki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: bosniaco
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH;


lexentry: pol/bożek__rzeczownik__1
written_rep: bożek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: idolo
sense_list:
w wierzeniach politeistycznych: istota lub jej wyobrażenie będące obiektem kultu | bezkrytycznie uwielbiany człowiek lub przedmiot


lexentry: pol/bożodrzew_gruczołowaty__rzeczownik__1
written_rep: bożodrzew gruczołowaty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ailanto
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/bożyszcze__rzeczownik__1
written_rep: bożyszcze
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: idolo
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) bożek pogański i/lub jego bałwan, idol | (przenośnie, przenośnia) idol, osoba uwielbiana


lexentry: pol/brachiozaur__rzeczownik__1
written_rep: brachiozaur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brachiosauro
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Brachiosaurus Riggs, rodzaj zauropoda z rodziny brachiozaurów; | (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju brachiozaurów (1.1)


lexentry: pol/brachylogia__rzeczownik__1
written_rep: brachylogia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brachilogia
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań;


lexentry: pol/bractwo__rzeczownik__1
written_rep: bractwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: confraternita | congrega | congregazione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeckie stowarzyszenie wiernych o konkretnych celach


lexentry: pol/bradykinezja__rzeczownik__1
written_rep: bradykinezja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bradicinesia
sense_list:
(medycyna, medyczny) spowolnienie ruchowe często towarzyszące chorobom układu nerwowego, objawiające się niezdolnością do wykonywania szybkich ruchów oraz opóźnioną inicjacją ruchu;


lexentry: pol/brak_miesiączki__rzeczownik__1
written_rep: brak miesiączki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amenorrea
sense_list:
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;


lexentry: pol/brakteat__rzeczownik__1
written_rep: brakteat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bratteato
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) cienka, jednostronnie bita w średniowieczu srebrna moneta denarowa w Europie XII-XV wieku ;


lexentry: pol/brama__rzeczownik__1
written_rep: brama
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: porta
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ufortyfikowany wjazd lub wejście do twierdzy lub miasta | (architektura, architektoniczny) budowla wznoszona na cześć zwycięskiego wodza dla triumfalnego wjazdu wojsk


lexentry: pol/bramin__rzeczownik__1
written_rep: bramin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bramano
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę; najwyższy stan społeczny dawnych Indii


lexentry: pol/bramka__rzeczownik__1
written_rep: bramka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: porta
sense_list:
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2) | (sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;


lexentry: pol/bramka_samobójcza__rzeczownik__1
written_rep: bramka samobójcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autogol
sense_list:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki


lexentry: pol/bramkarz__rzeczownik__1
written_rep: bramkarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: portiere
sense_list:
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;


lexentry: pol/bratek__rzeczownik__1
written_rep: bratek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pansé
sense_list:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka;


lexentry: pol/bratek__rzeczownik__1
written_rep: bratek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: viola
sense_list:
(botanika, botaniczny) Viola tricolor, jednoroczna lub dwuletnia roślina polna o pięciopłatkowych, zwykle fioletowo-żółtych kwiatach


lexentry: pol/braterstwo__rzeczownik__1
written_rep: braterstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fraternità | fratellanza
sense_list:
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie | pokrewieństwo między synami jednych rodziców


lexentry: pol/bratobójstwo__rzeczownik__1
written_rep: bratobójstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fratricidio
sense_list:
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.


lexentry: pol/brać__czasownik__1
written_rep: brać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: prendere
sense_list:
chwytać coś ręką, unosić coś | zobowiązywać się do czegoś | (potocznie, potoczny) przekraczać, mijać coś | chwytać, łapać, zniewalać | korzystać z czegoś | kupić lub wynająć coś | posiąść kogoś w sensie seksualnym | wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś


lexentry: pol/bresaola__rzeczownik__1
written_rep: bresaola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bresaola
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna włoska solona wołowina, która dojrzewa przez dwa, trzy miesiące suszona na powietrzu, aż stwardnieje i zmieni kolor na ciemnoczerwony, prawie fioletowy


lexentry: pol/brewiarz__rzeczownik__1
written_rep: brewiarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: breviario
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;


lexentry: pol/brexit__rzeczownik__1
written_rep: brexit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brexit
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej


lexentry: pol/brioszka__rzeczownik__1
written_rep: brioszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brioche
sense_list:
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
written_rep: brokat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: broccato
sense_list:
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
written_rep: brokat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: glitter
sense_list:
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających;


lexentry: pol/broker__rzeczownik__1
written_rep: broker
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: intermediario
sense_list:
(finanse, finansowy) osoba zajmująca się pośrednictwem w transakcjach towarowych, pieniężnych, frachtowych lub ubezpieczeniowych


lexentry: pol/brokuł__rzeczownik__1
written_rep: brokuł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: broccolo | broccoli
sense_list:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;


lexentry: pol/bromoform__rzeczownik__1
written_rep: bromoform
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bromoformio
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
written_rep: brona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: erpice | raspatoio
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
written_rep: brona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: saracinesca
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;


lexentry: pol/broń_atomowa__rzeczownik__1
written_rep: broń atomowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arma nucleare
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która wykorzystuje energię atomową: syntezy lub rozszczepienia jąder atomów


lexentry: pol/broń_biologiczna__rzeczownik__1
written_rep: broń biologiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arma biologica
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;


lexentry: pol/broń_palna__rzeczownik__1
written_rep: broń palna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arma da fuoco
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;


lexentry: pol/brudna_bomba__rzeczownik__1
written_rep: brudna bomba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bomba sporca
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;


lexentry: pol/brukowiec__rzeczownik__1
written_rep: brukowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tabloid
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (publikatory) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze


lexentry: pol/brunatna_koszula__rzeczownik__1
written_rep: brunatna koszula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: camicia bruna
sense_list:
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP


lexentry: pol/brunatny__przymiotnik__1
written_rep: brunatny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: bruno
sense_list:
mający kolor ciemnobrązowy | (przenośnie, przenośnia) nazistowski, narodowosocjalistyczny, hitlerowski, faszystowski


lexentry: pol/brunch__rzeczownik__1
written_rep: brunch
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brunch
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;


lexentry: pol/bruschetta__rzeczownik__1
written_rep: bruschetta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bruschetta
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska przekąska w postaci grzanki posmarowanej oliwą i roztartym czosnkiem; często podawana z kozim serem lub sałatką pomidorową i świeżymi ziołami;


lexentry: pol/bruzdownica__rzeczownik__1
written_rep: bruzdownica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: crenatrice
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
written_rep: brygada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brigata
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji | (wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów


lexentry: pol/brygantyna__rzeczownik__1
written_rep: brygantyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brigantino
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;


lexentry: pol/brylancik__rzeczownik__2
written_rep: brylancik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: eccezionale
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Heliodoxa Gould, niewielki ptak z podrodziny paziaków, występujący w Ameryce Centralnej i Południowej;


lexentry: pol/brytfanna__rzeczownik__1
written_rep: brytfanna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: teglia
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką


lexentry: pol/bryła_sztywna__rzeczownik__1
written_rep: bryła sztywna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: corpo rigido
sense_list:
(fizyka, fizyczny) model fizyczny ciała, w którym odległość między dwoma dowolnymi punktami pozostaje stała niezależnie od wywieranych na nie sił;


lexentry: pol/brzask__rzeczownik__1
written_rep: brzask
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alba
sense_list:
światło widoczne na niebie przed wschodem słońca | (książkowy) blask rzucany przez określone źródło światła


lexentry: pol/brzegówka__rzeczownik__1
written_rep: brzegówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: topino
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce;


lexentry: pol/brzemię__rzeczownik__1
written_rep: brzemię
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: onere
sense_list:
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą | coś, co jest trudne do zniesienia


lexentry: pol/brzmieć__czasownik__1
written_rep: brzmieć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: pronunciare
sense_list:
(książkowy) zawierać określoną treść, myśl, wymowę, wydźwięk | (książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać dźwięk | być słyszanym, przejawiać się jako dźwięk


lexentry: pol/brzoskwinia__rzeczownik__1
written_rep: brzoskwinia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pesco | pesca
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Persica Mill., drzewo z rodziny różowatych;


lexentry: pol/brzoskwiniowy__przymiotnik__1
written_rep: brzoskwiniowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: color pesca
sense_list:
(botanika, botaniczny) dotyczący brzoskwiń (drzew i owoców) | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z brzoskwiń, z dodatkiem brzoskwiń


lexentry: pol/brzoskwiniowy__przymiotnik__2
written_rep: brzoskwiniowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: color pesca
sense_list:
przypominający owoc brzoskwini mający powierzchnię lub kolor owocu brzoskwini, delikatny jak brzoskwinia


lexentry: pol/brzost__rzeczownik__1
written_rep: brzost
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: olmo montano
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus glabra, gatunek drzewa należący do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/brzoza__rzeczownik__1
written_rep: brzoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: betulla
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;


lexentry: pol/brzoza_omszona__rzeczownik__1
written_rep: brzoza omszona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: betulla pelosa
sense_list:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pubescens Ehrh., gatunek mrozoodpornej brzozy rosnącej na wilgotnych glebach


lexentry: pol/brzuchomówca__rzeczownik__1
written_rep: brzuchomówca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ventriloquo
sense_list:
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu


lexentry: pol/brzuchomówstwo__rzeczownik__1
written_rep: brzuchomówstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ventriloquio | ventriloquia | ventriloquismo
sense_list:
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;


lexentry: pol/brzuszki__rzeczownik__1
written_rep: brzuszki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: addominali
sense_list:
(sport, sportowy) ćwiczenie fizyczne mięśni brzucha polegające na podnoszeniu tułowia, leżąc na wznak


lexentry: pol/brzydkie_kaczątko__rzeczownik__1
written_rep: brzydkie kaczątko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brutto anatroccolo
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha


lexentry: pol/brzęczyk__rzeczownik__1
written_rep: brzęczyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cicalino
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie)


lexentry: pol/bróg__rzeczownik__1
written_rep: bróg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fienile
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) zadaszenie na słomę lub zboże na czterech słupach


lexentry: pol/brąz__rzeczownik__1
written_rep: brąz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bronzo
sense_list:
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami; | przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1) | (sport, sportowy) brązowy medal


lexentry: pol/buchta__rzeczownik__1
written_rep: buchta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brioche con marmellata
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (Kraków) (Górny Śląsk) najczęściej nadziewana, słodka bułka drożdżowa, pieczona lub gotowana na parze;


lexentry: pol/buddyjski__przymiotnik__1
written_rep: buddyjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: buddistico | buddista
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem


lexentry: pol/buddyzm__rzeczownik__1
written_rep: buddyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: buddismo | buddhismo
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;


lexentry: pol/budka_telefoniczna__rzeczownik__1
written_rep: budka telefoniczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cabina telefonica
sense_list:
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;


lexentry: pol/budowa__rzeczownik__1
written_rep: budowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cantiere
sense_list:
miejsce wykonywania obiektu budowlanego, plac budowy (1.1) | wzajemne powiązania i rozmieszczenie części składowych pełnej całości, struktura, kształt, proporcje przedmiotu, ciała, anatomia


lexentry: pol/budowa__rzeczownik__1
written_rep: budowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: costruzione
sense_list:
wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu | odbudowa, rozbudowa i nadbudowa obiektu budowlanego


lexentry: pol/budować_zamki_na_lodzie__czasownik__1
written_rep: budować zamki na lodzie
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: fare castelli in aria
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć


lexentry: pol/budyń_Noego__rzeczownik__1
written_rep: budyń Noego
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: budino di Noè
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny deser kuchni tureckiej podawany na święto Aszura, rodzaj kleiku z gotowanych na mleku ziaren zbóż, ciecierzycy, fasoli i ryżu z dodatkiem orzechów i bakalii


lexentry: pol/budyń__rzeczownik__1
written_rep: budyń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: budino
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;


lexentry: pol/bufet__rzeczownik__1
written_rep: bufet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: buffet
sense_list:
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
written_rep: bufor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: respingente
sense_list:
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych


lexentry: pol/bukolika__rzeczownik__1
written_rep: bukolika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bucolica
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielki utwór liryczno-epiczny nawiązujący do życia pasterzy;


lexentry: pol/buldog__rzeczownik__1
written_rep: buldog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bulldog
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;


lexentry: pol/buleuterion__rzeczownik__1
written_rep: buleuterion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: buleuterio
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budowla w starożytnej Grecji, miejsce zebrań rady miejskiej;


lexentry: pol/bulgur__rzeczownik__1
written_rep: bulgur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bulgur
sense_list:
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;


lexentry: pol/bulion__rzeczownik__1
written_rep: bulion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brodo
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywar z mięsa i jarzyn | (spożywczy) koncentrat żywnościowy, służący do przygotowania rosołu


lexentry: pol/bulla__rzeczownik__1
written_rep: bulla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bolla
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) okrągła metalowa pieczęć przytwierdzana niegdyś do bulli (1.1) | oficjalny dokument papieski;


lexentry: pol/bullying__rzeczownik__1
written_rep: bullying
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bullismo
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) powtarzalne zachowania o charakterze agresywnym jednego lub grupy sprawców wobec ofiary


lexentry: pol/buloński__przymiotnik__1
written_rep: buloński
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: boulonnais
sense_list:
związany z Boulogne ((współcześnie) (oficjalnie) Boulogne-Billancourt) (miejscowością we Francji) | związany z Boulogne ((współcześnie) (oficjalnie) Boulogne-sur-Mer) (miejscowością we Francji)


lexentry: pol/bumelant__rzeczownik__1
written_rep: bumelant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pigrone
sense_list:
pracownik zaniedbujący pracę poprzez nieprzychodzenie do niej lub marnowanie czasu w pracy na pozapracowe czynności


lexentry: pol/bumerang__rzeczownik__1
written_rep: bumerang
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boomerang | bumerang
sense_list:
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;


lexentry: pol/bunkier__rzeczownik__1
written_rep: bunkier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bunker
sense_list:
(sport, sportowy) na polu golfowym: piaszczysty obszar lub zagłębienie wypełnione piaskiem | (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) schron, zwykle żelbetowy


lexentry: pol/burak_cukrowy__rzeczownik__1
written_rep: burak cukrowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbabietola da zucchero
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;


lexentry: pol/burak_liściowy__rzeczownik__1
written_rep: burak liściowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bieta
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) kultywar buraka zwyczajnego uprawiany dla jadalnych, mięsistych liści;


lexentry: pol/burak_ćwikłowy__rzeczownik__1
written_rep: burak ćwikłowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbabietola
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;


lexentry: pol/burgundzki__przymiotnik__1
written_rep: burgundzki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: borgognone
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w XV wieku, we Francji: związany ze stronnictwem Burgundczyków | (historia, historyczny, historycznie) związany z Księstwem Burgundii i jego dynastią panującą | związany z Burgundią lub Burgundczykami, dotyczący Burgundii


lexentry: pol/burnus__rzeczownik__1
written_rep: burnus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: burnus | aselham
sense_list:
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem


lexentry: pol/burrata__rzeczownik__1
written_rep: burrata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: burrata
sense_list:
(spożywczy) tradycyjny włoski ser z mleka krowiego lub bawolego, wytwarzany z mozzarelli i śmietany;


lexentry: pol/burza__rzeczownik__1
written_rep: burza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: temporale | tempesta | bufera | burrasca
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);


lexentry: pol/burza_mózgów__związek_frazeologiczny__1
written_rep: burza mózgów
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: brainstorming
sense_list:
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;


lexentry: pol/burza_piaskowa__rzeczownik__1
written_rep: burza piaskowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tempesta di sabbia
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;


lexentry: pol/busz__rzeczownik__1
written_rep: busz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sterpaio
sense_list:
gęste zarośla, charakterystyczne dla suchych obszarów podzwrotnikowych, głównie południowej Afryki, Australii, w mniejszej skali wschodniej Afryki i Ameryki Południowej, składające się z kolczastych krzewów;


lexentry: pol/buszel__rzeczownik__1
written_rep: buszel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: emina
sense_list:
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;


lexentry: pol/butan__rzeczownik__1
written_rep: butan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: butano
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/butelka__rzeczownik__1
written_rep: butelka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bottiglia
sense_list:
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców


lexentry: pol/butonierka__rzeczownik__1
written_rep: butonierka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: occhiello | bottoniera
sense_list:
(krawiectwo) niewielki otwór na guzik w lewej klapie marynarki lub żakietu na wysokości obojczyka; obecnie często fabrycznie zaszyty;


lexentry: pol/buława__rzeczownik__1
written_rep: buława
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mazza
sense_list:
krótka laska zakończona ozdobną gałką, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, obecnie oznaką władzy marszałkowskiej


lexentry: pol/bułka_tarta__rzeczownik__1
written_rep: bułka tarta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pangrattato
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zmielone lub starte suche pieczywo, składnik panierki;


lexentry: pol/bydlak__rzeczownik__2
written_rep: bydlak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: bestia
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o mężczyźnie, implikując jego prymitywność, podłość, brak kultury


lexentry: pol/bydlę__rzeczownik__1
written_rep: bydlę
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: animale
sense_list:
(potocznie, potoczny) duże zwierzę | (potocznie, potoczny) pogardliwie o nikczemnym człowieku | (potocznie, potoczny) rogate hodowlane zwierzę


lexentry: pol/bydło__rzeczownik__1
written_rep: bydło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bestiame
sense_list:
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;


lexentry: pol/bydło__rzeczownik__1
written_rep: bydło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gentaglia
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (obraźliwie) określenie ludzi zachowujących się w sposób przywodzący na myśl zachowanie stada bydła (1.1)


lexentry: pol/byk__rzeczownik__1
written_rep: byk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: toro
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.


lexentry: pol/bystrze__rzeczownik__1
written_rep: bystrze
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rapida
sense_list:
(hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki różniący się od sąsiednich szybszym prądem i mniejszą głębokością;


lexentry: pol/bywalec__rzeczownik__1
written_rep: bywalec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cliente
sense_list:
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.


lexentry: pol/bób__rzeczownik__1
written_rep: bób
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fava | baccello
sense_list:
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach; | (botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej


lexentry: pol/bóbr_europejski__rzeczownik__1
written_rep: bóbr europejski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: castoro europeo
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castor fiber L., gatunek bobra, największego współczesnego gryzonia Eurazji;


lexentry: pol/bóg__rzeczownik__1
written_rep: bóg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dio | iddio
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);


lexentry: pol/ból__rzeczownik__1
written_rep: ból
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dolore
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne; | (psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne


lexentry: pol/bóstwo__rzeczownik__1
written_rep: bóstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: divinità
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów | właściwość bycia bogiem


lexentry: pol/bąbel__rzeczownik__1
written_rep: bąbel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bolla | vescica
sense_list:
(medycyna, medyczny) kliniczne określenie tworu powstałego na skórze zazwyczaj w wyniku skórnej reakcji alergicznej


lexentry: pol/bąblowica__rzeczownik__1
written_rep: bąblowica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: echinococcosi
sense_list:
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba wywoływana przez bąblowca, powodująca tworzenie się torbieli w narządach wewnętrznych;


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
written_rep: bądź
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: fra poco
sense_list:
występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
written_rep: bądź
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: o
sense_list:
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów


lexentry: pol/bęben__rzeczownik__1
written_rep: bęben
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tamburo | batteria
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;


lexentry: pol/bębnić__czasownik__1
written_rep: bębnić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: suonare il tamburo
sense_list:
(potocznie, potoczny) rozgłaszać coś | grać na bębnie | wielokrotnie stukać, uderzać w coś powodując odgłos


lexentry: pol/błam__rzeczownik__1
written_rep: błam
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pelliccia
sense_list:
materiał kuśnierski ze zszytych brzegami skór futerkowych, służący m.in. do podszycia płaszcza lub uszycia futra; również sztuka futra pewnej miary


lexentry: pol/błogosławieństwo__rzeczownik__1
written_rep: błogosławieństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benedizione
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece | (podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu | sprzyjanie, przychylność, pomyślność


lexentry: pol/błona__rzeczownik__1
written_rep: błona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pellicola
sense_list:
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych


lexentry: pol/błonica__rzeczownik__1
written_rep: błonica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: difterite
sense_list:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;


lexentry: pol/błonica_sałatowa__rzeczownik__1
written_rep: błonica sałatowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lattuga di mare
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna


lexentry: pol/błonnik__rzeczownik__1
written_rep: błonnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fibra alimentare
sense_list:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;


lexentry: pol/błąd_ortograficzny__rzeczownik__1
written_rep: błąd ortograficzny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: errore di ortografia | strafalcione
sense_list:
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;


lexentry: pol/błąd_poznawczy__rzeczownik__1
written_rep: błąd poznawczy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bias cognitivo
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;


lexentry: pol/błędne_koło__rzeczownik__1
written_rep: błędne koło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: circolo vizioso
sense_list:
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;


lexentry: pol/błędny_rycerz__rzeczownik__1
written_rep: błędny rycerz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cavaliere errante
sense_list:
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca;


lexentry: pol/c-moll__rzeczownik__1
written_rep: c-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Do minore
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami)


lexentry: pol/cache__rzeczownik__1
written_rep: cache
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cache
sense_list:
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy;


lexentry: pol/calypso__rzeczownik__1
written_rep: calypso
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: calipso
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) pochodzący z wysp Morza Karaibskiego taniec towarzyski, którego muzyka oparta jest na improwizowanej balladzie | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny pochodzenia afrykańskiego;


lexentry: pol/camera_obscura__rzeczownik__1
written_rep: camera obscura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: camera oscura
sense_list:
(optyka, optyczny) prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać obraz rzeczywisty, pierwowzór aparatu fotograficznego;


lexentry: pol/cannelloni__rzeczownik__1
written_rep: cannelloni
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cannelloni
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w postaci rurek o średnicy około trzech cm, podawany często z farszem;


lexentry: pol/cannolo__rzeczownik__1
written_rep: cannolo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cannolo
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny sycylijski deser w formie rurki ze słodkim nadzieniem z ricotty;


lexentry: pol/capnąć__czasownik__1
written_rep: capnąć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: accaparramento
sense_list:
(potocznie, potoczny) chwycić coś nagle | (potocznie, potoczny) szybko przejąć coś, co należy do kogoś innego


lexentry: pol/cappuccinator__rzeczownik__1
written_rep: cappuccinator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cappuccinatore
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) urządzenie lub jego część służące do spieniania mleka na cappuccino


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
written_rep: capstrzyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pensionamento
sense_list:
przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia | sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.


lexentry: pol/car__rzeczownik__1
written_rep: car
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: zar
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);


lexentry: pol/carat__rzeczownik__1
written_rep: carat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: regno
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy, w którym władza absolutna jest sprawowana przez cara


lexentry: pol/carbonara__rzeczownik__1
written_rep: carbonara
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carbonara
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa w postaci makaronu w sosie powstałym z jajek, podgardla (guanciale) lub boczku (pancetta), twardego żółtego sera (parmezanu lub pecorino) oraz czarnego pieprzu;


lexentry: pol/carte_blanche__rzeczownik__1
written_rep: carte blanche
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carta bianca
sense_list:
(książkowy) możliwość swobodnego działania, wolna ręka, nieograniczone pełnomocnictwo otrzymane od kogoś


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
written_rep: carving
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Intaglio vegetale
sense_list:
(sztuka) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pochodząca z Azji sztuka rzeźbienia w owocach i warzywach


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
written_rep: carving
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: intaglio
sense_list:
(sport, sportowy) technika jazdy narciarskiej polegająca na licznych skrętach i jeździe na krawędziach nart;


lexentry: pol/caryca__rzeczownik__1
written_rep: caryca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: zarina
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji | (historia, historyczny, historycznie) żona cara


lexentry: pol/casting__rzeczownik__1
written_rep: casting
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: casting | provino
sense_list:
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora, prezentera, modelkę itp. (czasem także zwierzę) do jakiejś roli;


lexentry: pol/casus_belli__rzeczownik__1
written_rep: casus belli
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: casus belli
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;


lexentry: pol/całka_oznaczona__rzeczownik__1
written_rep: całka oznaczona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: integrale definito
sense_list:
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;


lexentry: pol/całkowanie_przez_części__rzeczownik__1
written_rep: całkowanie przez części
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: integrazione per parti
sense_list:
(matematyka, matematyczny) metoda obliczania całek, w której całka z iloczynu pierwszej funkcji i pochodnej drugiej funkcji zostaje przekształcona w różnicę iloczynu tych dwóch funkcji oraz całki z iloczynu drugiej funkcji i pochodnej pierwszej funkcji;


lexentry: pol/całopalenie__rzeczownik__1
written_rep: całopalenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: olocausto
sense_list:
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) złożenie w ofierze całego zwierzęcia lub daru ofiarnego


lexentry: pol/cały_ton__rzeczownik__1
written_rep: cały ton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: intervallo di seconda maggiore
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
written_rep: cebula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cipolla
sense_list:
(botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
written_rep: cebula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cipolla | bulbo
sense_list:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach; | (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)


lexentry: pol/cebulowy__przymiotnik__1
written_rep: cebulowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: con cipolla
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli


lexentry: pol/cedr__rzeczownik__1
written_rep: cedr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cedro
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/cedr_libański__rzeczownik__1
written_rep: cedr libański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cedro del Libano
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;


lexentry: pol/cefalosporyna__rzeczownik__1
written_rep: cefalosporyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cefalosporina
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);


lexentry: pol/cefotaksym__rzeczownik__1
written_rep: cefotaksym
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cefotaxima
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk o szerokim spektrum działania, z grupy cefalosporyn III generacji, stosowany w leczeniu poważnych zakażeń bakteryjnych


lexentry: pol/cekin__rzeczownik__1
written_rep: cekin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: zecchino
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku; | (krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru;


lexentry: pol/cela__rzeczownik__1
written_rep: cela
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cella
sense_list:
pokój więźnia w więzieniu | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha


lexentry: pol/celadon__rzeczownik__2
written_rep: celadon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: celadon
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) porcelanowe szkliwo o barwie seledynowej, stosowane w ceramice artystycznej;


lexentry: pol/celebryta__rzeczownik__1
written_rep: celebryta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: celebrità
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach


lexentry: pol/celiakia__rzeczownik__1
written_rep: celiakia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: celiachia
sense_list:
(medycyna, medyczny) autoimmunologiczna choroba przewodu pokarmowego, w której spożywanie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego


lexentry: pol/celibat__rzeczownik__1
written_rep: celibat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: celibato
sense_list:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych;


lexentry: pol/cella__rzeczownik__1
written_rep: cella
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cella
sense_list:
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa;


lexentry: pol/cellulit__rzeczownik__1
written_rep: cellulit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cellulite
sense_list:
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;


lexentry: pol/celtycki__rzeczownik__1
written_rep: celtycki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: celtico
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków z grupy celtyckiej (1.1), współcześnie reprezentowanej przez iryjski (irlandzki), szkocki (gaelicki), walijski i bretoński;


lexentry: pol/cementować__czasownik__1
written_rep: cementować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: cementare
sense_list:
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu | (przenośnie, przenośnia) jednoczyć, spajać lub wzmacniać, umacniać, utrwalać


lexentry: pol/cenobita__rzeczownik__1
written_rep: cenobita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cenobita
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik prowadzący życie wspólnotowe, mieszkaniec cenobium


lexentry: pol/cenobium__rzeczownik__1
written_rep: cenobium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cenobio
sense_list:
(biologia, biologiczny) skupienie komórek glonów; | (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia zakonnego


lexentry: pol/cenoman__rzeczownik__1
written_rep: cenoman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cenomaniano
sense_list:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu;


lexentry: pol/cenotaf__rzeczownik__1
written_rep: cenotaf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cenotafio
sense_list:
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;


lexentry: pol/centesimo__rzeczownik__1
written_rep: centesimo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: centesimo
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) włoska moneta zdawkowa odpowiadająca setnej części lira, zastąpiona w swojej roli, po wprowadzeniu euro, przez cent


lexentry: pol/centralizm__rzeczownik__1
written_rep: centralizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: centralismo
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) system rządzenia polegający na ścisłym podporządkowaniu organów niższego szczebla władzy centralnej;


lexentry: pol/centralne_ogrzewanie__rzeczownik__1
written_rep: centralne ogrzewanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: riscaldamento centralizzato
sense_list:
(budownictwo) system doprowadzania ciepła z jednego źródła do ogrzewania poszczególnych pomieszczeń w budynku;


lexentry: pol/centriola__rzeczownik__1
written_rep: centriola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: centriolo
sense_list:
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego;


