# translation

lexentry: pol/anestetyka__rzeczownik__1
written_rep: anestetyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anaesthetics anesthetics
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) znieczulenie estetyczne, czyli obojętność na doznania estetyczne, utrata wrażliwości na piękno lub celowe jego odrzucenie


lexentry: pol/anestezjolog__rzeczownik__1
written_rep: anestezjolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anaesthetist | anesthetist | anesthesiologist | anaesthesist
sense_list:
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie | (medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;


lexentry: pol/anestezjologia__rzeczownik__1
written_rep: anestezjologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anesthesiology | anaesthesiology
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;


lexentry: pol/angelologia__rzeczownik__1
written_rep: angelologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angelology
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii | (teologia, teologiczny) w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;


lexentry: pol/angielka__rzeczownik__1
written_rep: angielka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Oxford shoe | brogue
sense_list:
but męski z otwartą przyszwą, w którym boki buta z dziurkami na sznurowadła są naszyte na wierzch przyszwy


lexentry: pol/angiogeneza__rzeczownik__1
written_rep: angiogeneza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angiogenesis
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) proces powstawania nowych naczyń włosowatych w czasie życia osobniczego po urodzeniu


lexentry: pol/angiolog__rzeczownik__1
written_rep: angiolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angiologist
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego


lexentry: pol/angiotensyna__rzeczownik__1
written_rep: angiotensyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angiotensin
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu


lexentry: pol/angklung__rzeczownik__1
written_rep: angklung
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angklung
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tradycyjny indonezyjski instrument muzyczny, złożony z pewnej liczby bambusowych rurek przytwierdzonych do bambusowej ramy;


lexentry: pol/anglezyt__rzeczownik__1
written_rep: anglezyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anglesite
sense_list:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4


lexentry: pol/anglicyzm__rzeczownik__1
written_rep: anglicyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anglicism
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;


lexentry: pol/anglikanizm__rzeczownik__1
written_rep: anglikanizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anglicanism
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;


lexentry: pol/anglista__rzeczownik__1
written_rep: anglista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anglicist
sense_list:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury angielskiej


lexentry: pol/anglistka__rzeczownik__1
written_rep: anglistka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anglicist
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej


lexentry: pol/anglosaski__przymiotnik__1
written_rep: anglosaski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: Anglo-Saxon
sense_list:
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii) | związany z językiem anglosaskim (1.1)


lexentry: pol/ani__partykuła__1
written_rep: ani
part_of_speech: particle
min_sense_num: 02
trans_list: no | not one
sense_list:
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje i wskazująca na przeczenie | …wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym


lexentry: pol/ani__spójnik__1
written_rep: ani
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: nor | neither nor | or
sense_list:
…poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie | …poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących | …poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących | …występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego | …występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego


lexentry: pol/anidulafungina__rzeczownik__1
written_rep: anidulafungina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anidulafungin
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, antybiotyk stosowany w leczeniu grzybic;


lexentry: pol/anihilacja__rzeczownik__1
written_rep: anihilacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: annihilation
sense_list:
zniszczenie, unicestwienie | (fizyka, fizyczny) proces w którym cząstki i anty-cząstki, podlegają unicestwieniu;


lexentry: pol/anihilator__rzeczownik__1
written_rep: anihilator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: annihilator
sense_list:
(matematyka, matematyczny) istniejący dla wybranego elementu x zbiór elementów pewnego pierścienia, które dają zero w wyniku przemnożenia przez element x


lexentry: pol/animacja__rzeczownik__1
written_rep: animacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: animation
sense_list:
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;


lexentry: pol/animator__rzeczownik__1
written_rep: animator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: animator
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego | człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska


lexentry: pol/animista__rzeczownik__1
written_rep: animista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: animist
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom


lexentry: pol/animizm__rzeczownik__1
written_rep: animizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: animism
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;


lexentry: pol/anionit__rzeczownik__1
written_rep: anionit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anion exchanger | anionite
sense_list:
(chemia, chemiczny) materiał jonowymienny, zawierający dodatnio naładowane grupy funkcyjne, które przyciągają i wymieniają aniony z roztworu


lexentry: pol/anioł__rzeczownik__1
written_rep: anioł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angel
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem; | (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek


lexentry: pol/anizogameta__rzeczownik__1
written_rep: anizogameta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anisogamete
sense_list:
(biologia, biologiczny) jedna z dwóch gamet w procesie rozmnażania płciowego, która różni się morfologicznie od drugiej komórki rozrodczej


lexentry: pol/anizogamia__rzeczownik__1
written_rep: anizogamia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anisogamy
sense_list:
(biologia, biologiczny) rozmnażanie się organizmów za pośrednictwem komórek płciowych, które różnią się wielkością i/lub budową


lexentry: pol/anizyk__rzeczownik__1
written_rep: anizyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anisian
sense_list:
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek środkowego triasu, trwający 245,9 – 237 milionów lat temu;


lexentry: pol/anksjolityk__rzeczownik__1
written_rep: anksjolityk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anxiolytic
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom


lexentry: pol/ankyloza__rzeczownik__1
written_rep: ankyloza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ankylosis | ancylosis
sense_list:
(medycyna, medyczny) zrośnięcie się kości w wyniku choroby, urazu lub zabiegu operacyjnego, skutkujące zesztywnieniem stawu lub unieruchomieniem zęba;


lexentry: pol/anoda__rzeczownik__1
written_rep: anoda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anode
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;


lexentry: pol/anodowanie__rzeczownik__1
written_rep: anodowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anodizing | Eloxal process | anodic treatment
sense_list:
(chemia, chemiczny) proces elektrolitycznego pokrywania przedmiotów metalowych ochronną warstewką tlenku metalu;


lexentry: pol/anodyzować__czasownik__1
written_rep: anodyzować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: anodise anodize
sense_list:
(metaloznawstwo, metalurgia) poddawać metal procesowi elektrochemicznego utleniania powierzchni metalu w celu poprawienia jego walorów


lexentry: pol/anomia__rzeczownik__1
written_rep: anomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anomie
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) załamanie się norm społecznych, pojawienie się poczucia niepewności i bezcelowości w społeczeństwie wskutek nagłych przemian społecznych;


lexentry: pol/anonimizacja__rzeczownik__1
written_rep: anonimizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anonymization
sense_list:
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej


lexentry: pol/anorak__rzeczownik__1
written_rep: anorak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anorak
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;


lexentry: pol/anoreksja__rzeczownik__1
written_rep: anoreksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anorexia
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;


lexentry: pol/anorgazmia__rzeczownik__1
written_rep: anorgazmia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anorgasmia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;


lexentry: pol/anortyt__rzeczownik__1
written_rep: anortyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anorthite
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;


lexentry: pol/anoskopia__rzeczownik__1
written_rep: anoskopia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anoscopy
sense_list:
(medycyna, medyczny) badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy


lexentry: pol/anosognozja__rzeczownik__1
written_rep: anosognozja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anosognosia
sense_list:
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;


lexentry: pol/anta__rzeczownik__1
written_rep: anta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anta
sense_list:
(architektura, architektoniczny) pilaster kończący ścianę, uformowany i zdobiony zgodnie z porządkiem architektonicznym danej epoki;


lexentry: pol/antagonistyczny__przymiotnik__1
written_rep: antagonistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antagonistic
sense_list:
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem


lexentry: pol/anthotyro__rzeczownik__1
written_rep: anthotyro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthotyros
sense_list:
(spożywczy) tradycyjny grecki ser, rodzaj koziego lub owczego twarogu z dodatkiem serwatki i mleka, wytwarzany w dwóch rodzajach: świeżej i lekko dojrzewającej


lexentry: pol/antologia__rzeczownik__1
written_rep: antologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthology
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;


lexentry: pol/antrakologia__rzeczownik__1
written_rep: antrakologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthracology
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka


lexentry: pol/antresola__rzeczownik__1
written_rep: antresola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: entresol | mezzanine
sense_list:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;


lexentry: pol/antropocentryzm__rzeczownik__1
written_rep: antropocentryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthropocentrism | homocentrism
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego | interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka


lexentry: pol/antropofit__rzeczownik__1
written_rep: antropofit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthropophyte
sense_list:
(botanika, botaniczny) (ekologia, ekologiczny) gatunek roślin obcy florze naturalnej określonego terenu,


lexentry: pol/antropofob__rzeczownik__1
written_rep: antropofob
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthropophobe
sense_list:
zwierzę lub osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich


lexentry: pol/antropofobia__rzeczownik__1
written_rep: antropofobia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthropophobia
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;


lexentry: pol/antropogeniczny__przymiotnik__1
written_rep: antropogeniczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anthropogenic
sense_list:
zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka | dotyczący powstania i rozwoju człowieka jako gatunku biologicznego


lexentry: pol/antropogeografia__rzeczownik__1
written_rep: antropogeografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthropogeography
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) nauka badająca rozmieszczenie ludności, kultur, działalności gospodarczej oraz wpływ środowiska naturalnego na życie człowieka i odwrotnie


lexentry: pol/antropogeograficzny__przymiotnik__1
written_rep: antropogeograficzny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anthropogeographic | anthropogeographical
sense_list:
(geografia, geograficzny) (antropologia, antropologiczny) związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii


lexentry: pol/antropolog__rzeczownik__1
written_rep: antropolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthropologist
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;


lexentry: pol/antropometria__rzeczownik__1
written_rep: antropometria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthropometry | anthropometrics
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się pomiarami ciała ludzkiego


lexentry: pol/antropomorfizacja__rzeczownik__1
written_rep: antropomorfizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthropomorphization
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; nadawanie rzeczom, zjawiskom lub pojęciom cech ludzkich


lexentry: pol/antropozofia__rzeczownik__1
written_rep: antropozofia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anthroposophy
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia


lexentry: pol/antrykot__rzeczownik__1
written_rep: antrykot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: entrecôte | ribeye
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stek lub kawałek mięsa wołowego z części grzbietowej, między łopatką a częścią lędźwiową


lexentry: pol/anty-__przedrostek__1
written_rep: anty-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: anti-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny


lexentry: pol/antyamerykański__przymiotnik__1
written_rep: antyamerykański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anti-American
sense_list:
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów


lexentry: pol/antybakteryjny__przymiotnik__1
written_rep: antybakteryjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antibacterial
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii


lexentry: pol/antybiotyczny__przymiotnik__1
written_rep: antybiotyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antibiotic
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami


lexentry: pol/antybiotyk__rzeczownik__1
written_rep: antybiotyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antibiotic
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;


lexentry: pol/antybiotykowy__przymiotnik__1
written_rep: antybiotykowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antibiotic
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami


lexentry: pol/antybioza__rzeczownik__1
written_rep: antybioza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antibiosis
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) współzależność między organizmami, polegająca na wytwarzaniu przez jeden z nich substancji hamujących rozwój lub niszczących drugi organizm


lexentry: pol/antybohater__rzeczownik__1
written_rep: antybohater
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antihero
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera | (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;


lexentry: pol/antybolszewicki__przymiotnik__1
written_rep: antybolszewicki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anti-Soviet
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików


lexentry: pol/antycholinergiczny__przymiotnik__1
written_rep: antycholinergiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anticholinergic
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) blokujący działanie acetylocholiny lub wykazujący działanie do niej przeciwne


lexentry: pol/antychryst__rzeczownik__1
written_rep: antychryst
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antichrist
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;


lexentry: pol/antycypować__czasownik__1
written_rep: antycypować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: anticipate
sense_list:
(książkowy) być zapowiedzią czegoś, co nastąpi lub zaistnieje w przyszłości | (książkowy) kierując się wiedzą lub przeczuciem, domyślać się, co się wydarzy lub jaki coś będzie miało przebieg | (książkowy) przyjmować jakiś pogląd bez dowodzenia jako słuszny


lexentry: pol/antydemokratyczny__przymiotnik__1
written_rep: antydemokratyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antidemocratic | anti-democracy | anti-democratic | antidemocracy
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady


lexentry: pol/antydepresant__rzeczownik__1
written_rep: antydepresant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antidepressant | AD
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;


lexentry: pol/antyelektrostatyczny__przymiotnik__1
written_rep: antyelektrostatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antistatic
sense_list:
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się


lexentry: pol/antyeuropejski__przymiotnik__1
written_rep: antyeuropejski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anti-european
sense_list:
taki, który jest przeciwny lub wrogi Europie i Europejczykom | taki, który jest przejawem postawy antyeuropejskiej (1.1)


lexentry: pol/antyfaszyzm__rzeczownik__1
written_rep: antyfaszyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anti-fascism
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;


lexentry: pol/antyfederalista__rzeczownik__1
written_rep: antyfederalista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anti-federalist
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek ruchu politycznego w Stanach Zjednoczonych sprzeciwiającego się ratyfikacji konstytucji z 1789 r. | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik federalizmu


lexentry: pol/antyfeminizm__rzeczownik__1
written_rep: antyfeminizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antifeminism
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
written_rep: antyfona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antiphon
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;


lexentry: pol/antyfonalny__przymiotnik__1
written_rep: antyfonalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antiphonal
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykonywany jako antyfona na początku i na końcu psalmu lub kantyku


lexentry: pol/antyfraza__rzeczownik__1
written_rep: antyfraza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antiphrasis
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny, polegający na ironicznej zmianie znaczenia wyrazu na przeciwny (np. ale jesteś mądry = jesteś głupi) bądź też na użyciu zaprzeczonego antonimu zamiast nazwania wprost jakiejś cechy (np. niepiękny = brzydki)


lexentry: pol/antyfutrzarski__przymiotnik__1
written_rep: antyfutrzarski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anti-fur | antifur
sense_list:
skierowany przeciwko przemysłowi futrzarskiemu, wrogi produkcji i noszeniu naturalnych futer przez ludzi


lexentry: pol/antygen__rzeczownik__1
written_rep: antygen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antigen
sense_list:
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;


lexentry: pol/antyklerykalizm__rzeczownik__1
written_rep: antyklerykalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anti-clericalism
sense_list:
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);


lexentry: pol/antyklerykalny__przymiotnik__1
written_rep: antyklerykalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anticlerical
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym


lexentry: pol/antyklina__rzeczownik__1
written_rep: antyklina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anticline
sense_list:
(geologia, geologiczny) wypukły fragment fałdu skalnego, w którym najstarsze warstwy znajdują się w centrum fałdu


lexentry: pol/antykolonializm__rzeczownik__1
written_rep: antykolonializm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anticolonialism
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia, ruch społeczny i postawa polityczna sprzeciwiająca się kolonializmowi; sprzeciw wobec podbojów, dominacji i wykorzystywania ludności rdzennej przez obce państwa


lexentry: pol/antykomunista__rzeczownik__1
written_rep: antykomunista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anticommunist
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistka__rzeczownik__1
written_rep: antykomunistka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anticommunist
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistyczny__przymiotnik__1
written_rep: antykomunistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anticommunist
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem


lexentry: pol/antykoncepcyjny__przymiotnik__1
written_rep: antykoncepcyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: contraceptive
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę


lexentry: pol/antykorozyjny__przymiotnik__1
written_rep: antykorozyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: anti-corrosion | rust-inhibitive
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją


lexentry: pol/antylogarytm__rzeczownik__1
written_rep: antylogarytm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antilogarithm
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (matematyka, matematyczny) liczba y=a^x, której logarytm przy podstawie a (typowo logarytm dziesiętny) jest równy danej liczbie x


lexentry: pol/antylopa__rzeczownik__1
written_rep: antylopa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antelope
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy


lexentry: pol/antymateria__rzeczownik__1
written_rep: antymateria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antimatter
sense_list:
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;


lexentry: pol/antymilitaryzm__rzeczownik__1
written_rep: antymilitaryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anti-militarism
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa, pogląd lub ruch społeczny sprzeciwiający się militaryzmowi, czyli nadmiernej rozbudowie wojska, gloryfikacji armii i rozwiązywaniu konfliktów drogą militarną


lexentry: pol/antymonek__rzeczownik__1
written_rep: antymonek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antimonide
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny nieorganiczny, w którym antymon (Sb) występuje jako anion połączony z bardziej elektrododatnim metalem; pochodna antymonowodoru


lexentry: pol/antymonopolowy__przymiotnik__1
written_rep: antymonopolowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antitrust
sense_list:
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku


lexentry: pol/antyneutrino__rzeczownik__1
written_rep: antyneutrino
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antineutrino
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, będąca antycząstką neutrina (posiada taką samą masę jak neutrino, ale przeciwny ładunek leptonowy)


lexentry: pol/antynomia__rzeczownik__1
written_rep: antynomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antinomy
sense_list:
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;


lexentry: pol/antypapież__rzeczownik__1
written_rep: antypapież
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antipope
sense_list:
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;


lexentry: pol/antypasat__rzeczownik__1
written_rep: antypasat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antitrade
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) ciepły, stały wiatr, wiejący w strefie równikowej na wysokości 2000-3000 metrów;


lexentry: pol/antypaństwowy__przymiotnik__1
written_rep: antypaństwowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antistate
sense_list:
taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec państwa i państwowości | taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości


lexentry: pol/antyperspirant__rzeczownik__1
written_rep: antyperspirant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antyperspirant
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek zapobiegający nadmiernemu poceniu;


lexentry: pol/antypiryna__rzeczownik__1
written_rep: antypiryna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antipyrine
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako syntetyczny środek o właściwościach przeciwbólowych, przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych, zaliczany do grupy pirazolonów;


lexentry: pol/antypoda__rzeczownik__1
written_rep: antypoda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antipode
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby


lexentry: pol/antypowieść__rzeczownik__1
written_rep: antypowieść
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antinovel
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku


lexentry: pol/antyradziecki__przymiotnik__1
written_rep: antyradziecki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antisoviet
sense_list:
taki, który jest przeciwny lub wrogi ZSRR | taki, który jest przejawem postawy antyradzieckiej (1.1)


lexentry: pol/antyrealizm__rzeczownik__1
written_rep: antyrealizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antirealism
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) pogląd przeciwstawny realizmowi, tj. odrzucający istnienie obiektywnej rzeczywistości


lexentry: pol/antyrewolucyjny__przymiotnik__1
written_rep: antyrewolucyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antirevolutionary
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji


lexentry: pol/antysemita__rzeczownik__1
written_rep: antysemita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anti-Semite
sense_list:
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm


lexentry: pol/antysemitka__rzeczownik__1
written_rep: antysemitka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anti-Semite
sense_list:
kobieta uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; kobieta, którą cechuje antysemityzm


lexentry: pol/antyseptyka__rzeczownik__1
written_rep: antyseptyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antisepsis
sense_list:
(higiena, higieniczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) zespół czynności mających na celu niszczenie lub hamowanie wzrostu mikroorganizmów na żywych tkankach;


lexentry: pol/antystatyk__rzeczownik__1
written_rep: antystatyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antistatic
sense_list:
substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny


lexentry: pol/antyteista__rzeczownik__1
written_rep: antyteista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anti-theist | antitheist
sense_list:
osoba, która sprzeciwia się wierze w Boga lub bogów; w szerszym znaczeniu: (także, też) osoba przejawiająca postawę przeciwną wobec religii teistycznych


lexentry: pol/antytoksyczny__przymiotnik__1
written_rep: antytoksyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: antitoxic | antidotal | giftwidrig
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych


lexentry: pol/antytoksyna__rzeczownik__1
written_rep: antytoksyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antitoxin
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) biologiczna substancja, zazwyczaj przeciwciało, która neutralizuje działanie toksyn


lexentry: pol/antyutopia__rzeczownik__1
written_rep: antyutopia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antiutopia
sense_list:
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości


lexentry: pol/antywodór__rzeczownik__1
written_rep: antywodór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: antihydrogen
sense_list:
(fizyka, fizyczny) odpowiednik zwykłego wodoru w antymaterii, składający się z antyprotonu i pozytonu (czyli antyelektronu)


lexentry: pol/anyż__rzeczownik__1
written_rep: anyż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anise | aniseed
sense_list:
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/aojda__rzeczownik__1
written_rep: aojda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aoidos
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;


lexentry: pol/aortografia__rzeczownik__1
written_rep: aortografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aortography
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) badanie diagnostyczne polegające na uzyskaniu obrazu aorty przy użyciu kontrastu i promieni rentgenowskich


lexentry: pol/aoryst__rzeczownik__1
written_rep: aoryst
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aorist
sense_list:
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;


lexentry: pol/aparat__rzeczownik__1
written_rep: aparat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apparatus
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny | (anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania | (medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad


lexentry: pol/aparat_kompaktowy__rzeczownik__1
written_rep: aparat kompaktowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: compact camera | point-and-shoot camera
sense_list:
(fotografia) aparat fotograficzny (analogowy lub cyfrowy) o małych gabarytach i prostej konstrukcji, wyposażony w niewymienny obiektyw (stałoogniskowy lub częściej zmiennoogniskowy);


lexentry: pol/aparat_rentgenowski__rzeczownik__1
written_rep: aparat rentgenowski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: X-ray unit
sense_list:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim


lexentry: pol/aparatczyk__rzeczownik__1
written_rep: aparatczyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apparatchik
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej


lexentry: pol/apartament__rzeczownik__1
written_rep: apartament
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: suite
sense_list:
(hotelarstwo) komfortowe pomieszczenie w hotelu, zawierające prócz przynajmniej jednej sypialni i łazienki także część dzienną, aneks kuchenny itp.; także: samodzielne mieszkanie wynajmowane na tych samych zasadach, co pokój w hotelu


lexentry: pol/apartheid__rzeczownik__1
written_rep: apartheid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apartheid
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;


lexentry: pol/apaszka__rzeczownik__1
written_rep: apaszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: neck kerchief | scarf
sense_list:
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);


lexentry: pol/apateista__rzeczownik__1
written_rep: apateista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apatheist
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) zwolennik apateizmu, człowiek obojętny na kwestię istnienia lub nieistnienia Boga


lexentry: pol/apateistyczny__przymiotnik__1
written_rep: apateistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: apatheistic
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) (rzadki, rzadko używany) związany z apateizmem i/lub apateistami; obojętny na kwestie religijne


lexentry: pol/apateizm__rzeczownik__1
written_rep: apateizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apatheism
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;


lexentry: pol/apel__rzeczownik__1
written_rep: apel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assembly
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)


lexentry: pol/apelant__rzeczownik__1
written_rep: apelant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: appellant
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba składająca apelację, czyli odwołująca się od wyroku sądu niższej instancji


lexentry: pol/apelatyw__rzeczownik__1
written_rep: apelatyw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: appellative
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa, która może się odnosić do dowolnego egzemplarza danej klasy przedmiotów, w odróżnieniu od nazwy własnej, która odnosi się do konkretnej jednostki


lexentry: pol/apercepcja__rzeczownik__1
written_rep: apercepcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apperception
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;


lexentry: pol/aperol__rzeczownik__1
written_rep: aperol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aperol
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) czerwony, wytrawny aperitif pochodzenia włoskiego o zawartości alkoholu 11%, składający się z wyciągu z goryczki, gorzkiej pomarańczy i rabarbaru;


lexentry: pol/apertyzacja__rzeczownik__1
written_rep: apertyzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: appertization
sense_list:
technologia i proces konserwowania żywności, polegająca na odpowiednim podgrzewaniu i schładzaniu w autoklawie;


lexentry: pol/aphelium__rzeczownik__1
written_rep: aphelium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aphelion
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;


lexentry: pol/apka__rzeczownik__1
written_rep: apka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: app
sense_list:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) aplikacja, najczęściej na tablet, smartfon czy inne urządzenie mobilne


lexentry: pol/aplikacja__rzeczownik__1
written_rep: aplikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: application
sense_list:
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania; | zastosowanie


lexentry: pol/aplikacja__rzeczownik__1
written_rep: aplikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: articles
sense_list:
praktyka absolwenta studiów prawniczych, mająca na celu przygotować go do wykonywania poszczególnych zawodów prawniczych;


lexentry: pol/aplikant__rzeczownik__1
written_rep: aplikant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: articled clerk
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) absolwent prawa odbywający praktykę przygotowującą do wykonywania któregoś z zawodów prawniczych


lexentry: pol/aplikator__rzeczownik__1
written_rep: aplikator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: applicator
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka


lexentry: pol/aplikować__czasownik__1
written_rep: aplikować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: administer | apply
sense_list:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku


lexentry: pol/apofatyczny__przymiotnik__1
written_rep: apofatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: apophatic
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest


lexentry: pol/apofonia__rzeczownik__1
written_rep: apofonia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apophony
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) regularna, systematyczna zmiana samogłoski w rdzeniu wyrazu, służąca do wyrażania różnic gramatycznych lub słowotwórczych


lexentry: pol/apogeum__rzeczownik__1
written_rep: apogeum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apogee
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi | moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej


lexentry: pol/apokatastaza__rzeczownik__1
written_rep: apokatastaza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apocatastasis
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) koncepcja końcowej i ostatecznej odnowy całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności;


lexentry: pol/apokopa__rzeczownik__1
written_rep: apokopa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apocope
sense_list:
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;


lexentry: pol/apokryf__rzeczownik__1
written_rep: apokryf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apocrypha
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;


lexentry: pol/apokryficzny__przymiotnik__1
written_rep: apokryficzny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: apocryphal
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu


lexentry: pol/apolog__rzeczownik__1
written_rep: apolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apologue
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór prozą lub wierszem o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim, często alegoryczny;


lexentry: pol/apologia__rzeczownik__1
written_rep: apologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apologia | apology | apologism
sense_list:
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;


lexentry: pol/aporia__rzeczownik__1
written_rep: aporia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aporia
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;


lexentry: pol/aport__rzeczownik__1
written_rep: aport
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apportionment
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego;


lexentry: pol/aposjopeza__rzeczownik__1
written_rep: aposjopeza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aposiopesis
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) środek stylistyczny, który polega na nagłym przerwaniu wypowiedzi przed jej pełnym spodziewanym zakończeniem


lexentry: pol/apostille__rzeczownik__1
written_rep: apostille
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apostille
sense_list:
(oficjalnie) (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) klauzula na dokumencie urzędowym sporządzonym w jednym państwie i umożliwiająca posługiwanie się nim legalnie we wszystkich innych państwach będących aktualnie stroną konwencji haskiej z 1961 r. (tj. konwencji o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych)


lexentry: pol/apostolat__rzeczownik__1
written_rep: apostolat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apostolate
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność apostolska, krzewienie wiary | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność biskupia | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji


lexentry: pol/apostoł__rzeczownik__1
written_rep: apostoł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apostle
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo


lexentry: pol/apostoł__rzeczownik__1
written_rep: apostoł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apostle | disciple
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;


lexentry: pol/apostrofa__rzeczownik__1
written_rep: apostrofa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apostrophe
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób


lexentry: pol/apoteoza__rzeczownik__1
written_rep: apoteoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apotheosis
sense_list:
(książkowy) otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią; | (sztuka) przedstawienie osoby, idei lub wydarzenia w sposób gloryfikujący


lexentry: pol/apotropeiczny__przymiotnik__1
written_rep: apotropeiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: apotropaic
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów


lexentry: pol/appeasement__rzeczownik__1
written_rep: appeasement
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: appeasement
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka ustępstw wobec żądań agresywnego państwa, mająca na celu złagodzenie jego postawy, osiągnięcie ugody i utrzymanie pokoju;


lexentry: pol/appendektomia__rzeczownik__1
written_rep: appendektomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: appendectomy
sense_list:
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;


lexentry: pol/apraksja__rzeczownik__1
written_rep: apraksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apraxia
sense_list:
(medycyna, medyczny) upośledzenie zdolności do wykonywania wcześniej wyuczonych, celowych ruchów, które nie wynika z niedowładów, ataksji ani zaburzeń czucia, lecz z uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza w obrębie kory mózgowej


lexentry: pol/aprecjacja__rzeczownik__1
written_rep: aprecjacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: appreciation
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;


lexentry: pol/aprioryczny__przymiotnik__1
written_rep: aprioryczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: a priori
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) taki, który przyjęty z góry jako założenie niezależne od doświadczenia, a bazujące na sądzie rozumowym


lexentry: pol/aprosdoketon__rzeczownik__1
written_rep: aprosdoketon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aprosdoketon
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) dowolne zaskakujące użycie środków językowych | (językoznawstwo, językoznawczy) figura stylistyczna polegająca na niespodziewanej podmianie słowa w znanym cytacie lub przysłowiu


lexentry: pol/apsyda__rzeczownik__1
written_rep: apsyda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apse | apsis
sense_list:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej | (astronomia, astronomiczny) każdy z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej;


lexentry: pol/apteczka_pierwszej_pomocy__rzeczownik__1
written_rep: apteczka pierwszej pomocy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: first aid kit
sense_list:
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy


lexentry: pol/apteka__rzeczownik__1
written_rep: apteka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pharmacy | drugstore | apothecary | chemist's | chemist's shop
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;


lexentry: pol/aptekarka__rzeczownik__1
written_rep: aptekarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pharmacist
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka


lexentry: pol/aptekarz__rzeczownik__1
written_rep: aptekarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pharmacist | apothecary
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;


lexentry: pol/aquafaba__rzeczownik__1
written_rep: aquafaba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aquafaba
sense_list:
(spożywczy) zagęstnik spożywczy otrzymywany przy gotowaniu ciecierzycy lub innych strączkowych, półprodukt stosowany w kuchni wegańskiej jako zamiennik białka jajek;


lexentry: pol/ara__rzeczownik__1
written_rep: ara
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: macaw
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1); | (ornitologia, ornitologiczny) nazwa niektórych papug z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/ara_błękitna__rzeczownik__1
written_rep: ara błękitna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lear's macaw | indigo macaw
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus leari, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus;


lexentry: pol/ara_hiacyntowa__rzeczownik__1
written_rep: ara hiacyntowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hyacinth macaw | hyacinthine macaw
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus hyacinthinus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Anodorhynchus;


lexentry: pol/ara_kasztanowoczelna__rzeczownik__1
written_rep: ara kasztanowoczelna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chestnut-fronted macaw | severe macaw
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara severus lub Ara severa, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/ara_marakana__rzeczownik__1
written_rep: ara marakana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Illiger's macaw | blue-winged macaw
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius maracana, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius


lexentry: pol/ara_modra__rzeczownik__1
written_rep: ara modra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spix's macaw | little blue macaw
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;


lexentry: pol/ara_niebieskogłowa__rzeczownik__1
written_rep: ara niebieskogłowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Coulon's macaw | blue-headed macaw
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius couloni lub Propyrrhura couloni, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius


lexentry: pol/ara_trójbarwna__rzeczownik__1
written_rep: ara trójbarwna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cuban macaw | cuban red macaw | hispaniolan macaw
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara tricolor, wymarły gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/ara_turkusowa__rzeczownik__1
written_rep: ara turkusowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: glaucous macaw
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus glaucus, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus;


lexentry: pol/ara_żółtoskrzydła__rzeczownik__1
written_rep: ara żółtoskrzydła
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: scarlet macaw
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara macao, gatunek ptaka, z rodzaju ara, z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/arabeska__rzeczownik__1
written_rep: arabeska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arabesque
sense_list:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej; | (choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;


lexentry: pol/arabistyka__rzeczownik__1
written_rep: arabistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Arab study
sense_list:
kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie arabistyki (1.1) | nauka o języku, kulturze i historii Arabów;


lexentry: pol/arabizm__rzeczownik__1
written_rep: arabizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Arabism
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;


lexentry: pol/arabizować__czasownik__1
written_rep: arabizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Arabize
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie


lexentry: pol/arabski__rzeczownik__1
written_rep: arabski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Arabic
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;


lexentry: pol/arabsko-muzułmański__przymiotnik__1
written_rep: arabsko-muzułmański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Muslim Arab
sense_list:
dotyczący jednocześnie Arabów, kultury arabskiej i muzułmanów, islamu; dotyczący arabskich muzułmanów


lexentry: pol/aramejski__rzeczownik__1
written_rep: aramejski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Aramaic
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;


lexentry: pol/aranżacja__rzeczownik__1
written_rep: aranżacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arrangement
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;


lexentry: pol/arbiter__rzeczownik__1
written_rep: arbiter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arbiter
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór


lexentry: pol/arboretum__rzeczownik__1
written_rep: arboretum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arboretum
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
written_rep: arbuz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: watermelon | water melon
sense_list:
(spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku | (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/archanioł__rzeczownik__1
written_rep: archanioł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archangel
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;


lexentry: pol/archeo-__temat_słowotwórczy__1
written_rep: archeo-
min_sense_num: 01
trans_list: archaeo- | archeo-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią


lexentry: pol/archeologia__rzeczownik__1
written_rep: archeologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archaeology | archeology
sense_list:
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;


lexentry: pol/archeozoologia__rzeczownik__1
written_rep: archeozoologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: zooarchaeology | archaeozoology
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;


lexentry: pol/archetyp__rzeczownik__1
written_rep: archetyp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archetype
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci | (psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;


lexentry: pol/archidiakon__rzeczownik__1
written_rep: archidiakon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archdeacon
sense_list:
(kościelny) duchowny katolicki lub prawosławny, pełniący funkcję przełożonego diakonów, a niekiedy także pomocnika biskupa w zarządzaniu częścią diecezji


lexentry: pol/archimandryta__rzeczownik__1
written_rep: archimandryta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archimandrite
sense_list:
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich | w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji


lexentry: pol/architekt__rzeczownik__1
written_rep: architekt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: architect
sense_list:
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury | (przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu


lexentry: pol/architektka__rzeczownik__1
written_rep: architektka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: architect
sense_list:
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury


lexentry: pol/architektura__rzeczownik__1
written_rep: architektura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: architecture
sense_list:
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli; | budowa, sposób skonstruowania czegoś, np. komputera, oprogramowania itp. | (architektura, architektoniczny) ogół dzieł architektury (1.1) posiadających pewną wspólną cechę, będących dorobkiem określonej grupy lub spuścizną jakiejś epoki


lexentry: pol/architraw__rzeczownik__1
written_rep: architraw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: architrave
sense_list:
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;


lexentry: pol/archiwolta__rzeczownik__1
written_rep: archiwolta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archivolt | voussure
sense_list:
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;


lexentry: pol/archiwum__rzeczownik__1
written_rep: archiwum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archive
sense_list:
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne | budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1) | instytucja zajmująca się gromadzeniem, przechowywaniem oraz udostępnianiem zgromadzonych archiwaliów


lexentry: pol/archont__rzeczownik__1
written_rep: archont
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archon
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w starożytnych Atenach jeden z dziewięciu najważniejszych urzędników polis w VIII–VI wieku p.n.e.; | (historia, historyczny, historycznie) analogiczny urząd w niektórych polis starożytnej Grecji | (historia, historyczny, historycznie) w Bizancjum tytuł arystokratyczny, przysługujący m.in. zarządcy prowincji lub namiestnikom plemion słowiańskich


lexentry: pol/arcus_sinus__rzeczownik__1
written_rep: arcus sinus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arc sine | arcsine
sense_list:
(matematyka, matematyczny) funkcja odwrotna do funkcji sinus ograniczonej do przedziału [-\tfrac{\pi}{2}, \tfrac{\pi}{2}]


lexentry: pol/arcybiskup__rzeczownik__1
written_rep: arcybiskup
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: archbishop
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);


lexentry: pol/arcydzieło__rzeczownik__1
written_rep: arcydzieło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: masterpiece | masterwork
sense_list:
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi; | (przenośnie, przenośnia) dobrze wykonana praca


lexentry: pol/arcydzięgiel_litwor__rzeczownik__1
written_rep: arcydzięgiel litwor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: garden angelica | Norwegian angelica | wild celery
sense_list:
(botanika, botaniczny) Archangelica officinalis Hoffm. = Angelica archangelica L., gatunek byliny z rodziny baldaszkowatych;


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
written_rep: arcykapłan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: high priest
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów; | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich; | (teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi


lexentry: pol/areobioza__rzeczownik__1
written_rep: areobioza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aerobiosis
sense_list:
(biologia, biologiczny) zespół populacji różnych gatunków, których życie podtrzymywane jest przez obecność powietrza lub tlenu


lexentry: pol/areopag__rzeczownik__1
written_rep: areopag
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Areopagus
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z 501 byłych archontów;


lexentry: pol/aresztować__czasownik__1
written_rep: aresztować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: confiscate | distrain
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zająć (zajmować) dobra dłużnika na polecenie sądu celem zabezpieczenia czyichś roszczeń


lexentry: pol/argot__rzeczownik__1
written_rep: argot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: argot
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową


lexentry: pol/argotyzm__rzeczownik__1
written_rep: argotyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: argotism
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz albo wyrażenie potoczne, pochodzące z gwary środowiskowej lub zawodowej;


lexentry: pol/argument__rzeczownik__1
written_rep: argument
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: argument
sense_list:
(matematyka, matematyczny) zmienna o wartościach z dziedziny funkcji, od której zależy wynik | (informatyka, informatyczny) wartość podawana danej funkcji | (matematyka, matematyczny) miara kąta skierowanego między osią rzeczywistą a wektorem reprezentującym liczbę zespoloną na płaszczyźnie zespolonej


lexentry: pol/arianizm__rzeczownik__1
written_rep: arianizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Arianism
sense_list:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijańska, antytrynitarna doktryna teologiczna negująca boskość Jezusa i głosząca jego stworzenie lub zrodzenie przez Boga Ojca;


lexentry: pol/ariański__przymiotnik__1
written_rep: ariański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Arian
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem


lexentry: pol/ariel__rzeczownik__1
written_rep: ariel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ariel
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (zoologia, zoologiczny) Gazella gazella arabica Lichtenstein, mała antylopa występująca w Syrii i na całym Półwyspie Arabskim;


lexentry: pol/arka_Noego__rzeczowniknazwawłasna__1
written_rep: arka Noego
part_of_speech: properNoun
min_sense_num: 01
trans_list: Noah's Ark
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;


lexentry: pol/arkada__rzeczownik__1
written_rep: arkada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arcade
sense_list:
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;


lexentry: pol/arkadyjski__przymiotnik__1
written_rep: arkadyjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Arcadian
sense_list:
odnoszący się do Arkadyjczyków lub Arkadii (krainy historycznej na Peloponezie) | odnoszący się do arkadii


lexentry: pol/arkebuz__rzeczownik__1
written_rep: arkebuz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arquebus
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;


lexentry: pol/arkusz_kalkulacyjny__rzeczownik__1
written_rep: arkusz kalkulacyjny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: spreadsheet
sense_list:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;


lexentry: pol/arlekin__rzeczownik__1
written_rep: arlekin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: harlequin
sense_list:
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;


lexentry: pol/arlekinada__rzeczownik__1
written_rep: arlekinada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: harlequinade
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) krótka pantomima, której główną postacią jest arlekin


lexentry: pol/armina__rzeczownik__1
written_rep: armina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: armin | armine | arminum
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, wysoko toksyczny insektycyd fosforoorganiczny, potencjalny bojowy środek trujący;


lexentry: pol/arnika__rzeczownik__1
written_rep: arnika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arnica
sense_list:
(botanika, botaniczny) Arnica, rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych, obejmujący gatunki o żółtych, promienistych kwiatach, znanych ze swoich właściwości leczniczych (stosowane w leczeniu siniaków, stłuczeń, obrzęków i stanów zapalnych skóry)


lexentry: pol/arogancja__rzeczownik__1
written_rep: arogancja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arrogance | hauteur
sense_list:
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się


lexentry: pol/aromaterapia__rzeczownik__1
written_rep: aromaterapia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aromatherapy
sense_list:
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);


lexentry: pol/aromatyczny__przymiotnik__1
written_rep: aromatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: aromatic
sense_list:
(chemia, chemiczny) o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężone wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla


lexentry: pol/aronia__rzeczownik__1
written_rep: aronia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chokeberry
sense_list:
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;


lexentry: pol/arpeggio__rzeczownik__1
written_rep: arpeggio
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arpeggio
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;


lexentry: pol/arsenał__rzeczownik__1
written_rep: arsenał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arsenal
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/arsenopiryt__rzeczownik__1
written_rep: arsenopiryt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arsenopyrite
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;


lexentry: pol/arszenik__rzeczownik__1
written_rep: arszenik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arsenic trioxide | white arsenic
sense_list:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (potocznie, potoczny) tlenek arsenu na trzecim stopniu utlenienia, popularna trucizna pod postacią białego proszku


lexentry: pol/art_déco__rzeczownik__1
written_rep: art déco
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Art Deco
sense_list:
(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;


lexentry: pol/artefakt__rzeczownik__1
written_rep: artefakt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: artefact | artifact
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego; | (antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką; | (informatyka, informatyczny) (fotografia) wada w oglądanym obrazie bądź słyszanym dźwięku będąca skutkami ubocznym zastosowania algorytmu kompresji;


lexentry: pol/artel__rzeczownik__1
written_rep: artel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: artel
sense_list:
samodzielna grupa pracujących wspólnie robotników, rzemieślników lub myśliwych w Rosji i krajach postrosyjskich;


lexentry: pol/artezyjski__przymiotnik__1
written_rep: artezyjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: artesian
sense_list:
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;


lexentry: pol/arthouse__rzeczownik__1
written_rep: arthouse
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: art house | arthouse
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący dzieła artystyczne, niekomercyjne, niszowe przeznaczone dla wyrobionego odbiorcy


lexentry: pol/artretyzm__rzeczownik__1
written_rep: artretyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arthrosis
sense_list:
(potocznie, potoczny) przewlekła choroba układu kostno-stawowego powodująca dolegliwości bólowe i zniekształcenia stawów oraz przyczyniająca się do niesprawności chorego


lexentry: pol/artykuł__rzeczownik__1
written_rep: artykuł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: article
sense_list:
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość | (handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu | (językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reguła religijna, dogmat


lexentry: pol/artyleria__rzeczownik__1
written_rep: artyleria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: artillery
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aryjski__przymiotnik__1
written_rep: aryjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Aryan
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) należący do Ariów | (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków


lexentry: pol/arystokratyczny__przymiotnik__1
written_rep: arystokratyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: aristocratic
sense_list:
związany z arystokracją | charakterystyczny dla arystokratów, posiadający cechy przypisywane arystokratom lub arystokracji


lexentry: pol/arytmetyka__rzeczownik__1
written_rep: arytmetyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arithmetic | arithmetics
sense_list:
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;


lexentry: pol/as-moll__rzeczownik__1
written_rep: as-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: A♭ minor | a-flat minor
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami)


lexentry: pol/as__rzeczownik__1
written_rep: as
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: as
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) duża miedziana moneta rzymska, podstawowa jednostka monetarna w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/as__rzeczownik__3
written_rep: as
part_of_speech: noun
min_sense_num: 03
trans_list: ace
sense_list:
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą | (potocznie, potoczny) osoba aseksualna


lexentry: pol/as_serwisowy__rzeczownik__1
written_rep: as serwisowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ace
sense_list:
(sport, sportowy) w tenisie, siatkówce: idealnie zagrany serwis, którego przeciwnik nie jest w stanie odebrać i po którym gracz zdobywa punkt


lexentry: pol/asafetyda__rzeczownik__1
written_rep: asafetyda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asafoetida | stinking gum | assafoetida
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;


lexentry: pol/asceza__rzeczownik__1
written_rep: asceza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asceticism
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego


lexentry: pol/aseptycznie__przysłówek__1
written_rep: aseptycznie
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: aseptically
sense_list:
(higiena, higieniczny) (medycyna, medyczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) w sposób wolny od drobnoustrojów, czyli zachowując warunki sterylne, które zapobiegają zanieczyszczeniu przez mikroorganizmy


lexentry: pol/aseptyka__rzeczownik__1
written_rep: aseptyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asepsis
sense_list:
zespół środków i działań mających na celu zapobieganie zakażeniom poprzez utrzymywanie jałowości w otoczeniu, na narzędziach, skórze i powierzchniach podczas zabiegów medycznych lub laboratoryjnych


lexentry: pol/asertywność__rzeczownik__1
written_rep: asertywność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assertiveness
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;


lexentry: pol/asesor__rzeczownik__1
written_rep: asesor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assessor
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sądowy w I Rzeczypospolitej | (historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie: członek ciała doradczego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą


lexentry: pol/asfalciarz__rzeczownik__1
written_rep: asfalciarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asphalt worker
sense_list:
(potocznie, potoczny) pracownik fizyczny zatrudniony w układaniu i rozprowadzaniu asfaltu na drogach, chodnikach lub parkingach


lexentry: pol/asklepiejon__rzeczownik__1
written_rep: asklepiejon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asclepeion
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;


lexentry: pol/askorbinaza__rzeczownik__1
written_rep: askorbinaza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ascorbinase
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) enzym zawarty w niektórych owocach, rozkładający kwas askorbinowy (witaminę C)


lexentry: pol/asparagina__rzeczownik__1
written_rep: asparagina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asparagine
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) jeden z podstawowych aminokwasów, amid kwasu asparaginowego, uczestniczący w cyklu mocznikowym i syntezie glikoprotein


lexentry: pol/aspekt__rzeczownik__1
written_rep: aspekt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aspect
sense_list:
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie; | punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana


lexentry: pol/aspersorium__rzeczownik__1
written_rep: aspersorium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aspersorium
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie na wodę święconą umieszczone w ścianie kościoła;


lexentry: pol/aspidistra__rzeczownik__1
written_rep: aspidistra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aspidistra
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny liliowatych, pochodząca z Azji, potocznie nazywana „żelaznym liściem”;


lexentry: pol/aspirator__rzeczownik__1
written_rep: aspirator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aspirator
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) sprzęt do zasysania (odsysania) powietrza, cieczy lub drobnych cząstek


lexentry: pol/aspiryna__rzeczownik__1
written_rep: aspiryna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aspirin
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;


lexentry: pol/assel__rzeczownik__1
written_rep: assel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Asselian
sense_list:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 299 – 294,6 milionów lat temu;


lexentry: pol/asteroida__rzeczownik__1
written_rep: asteroida
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asteroid | planetoid
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);


lexentry: pol/asterysk__rzeczownik__1
written_rep: asterysk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asterisk
sense_list:
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;


lexentry: pol/asteryzm__rzeczownik__1
written_rep: asteryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asterism
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem; | (mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości; | znak „⁂”, stosowany w celu zwrócenia szczególnej uwagi na fragment tekstu;


lexentry: pol/astma__rzeczownik__1
written_rep: astma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asthma
sense_list:
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;


lexentry: pol/astma_sercowa__rzeczownik__1
written_rep: astma sercowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cardiac asthma
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzenie występujące w formie napadów duszności, związane z przebiegiem przewlekłej, lewokomorowej niewydolności serca;


lexentry: pol/astrofizyka__rzeczownik__1
written_rep: astrofizyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrophysics
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;


lexentry: pol/astrolab__rzeczownik__1
written_rep: astrolab
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrolabe
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (przestarzałe, przestarzały) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrolabium__rzeczownik__1
written_rep: astrolabium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrolabe
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrologia__rzeczownik__1
written_rep: astrologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astrology
sense_list:
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;


lexentry: pol/astronauta__rzeczownik__1
written_rep: astronauta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astronaut | spaceman
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej


lexentry: pol/astronautyka__rzeczownik__1
written_rep: astronautyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astronautics
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;


lexentry: pol/astronom__rzeczownik__1
written_rep: astronom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astronomer
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii; | (potocznie, potoczny) miłośnik i znawca astronomii


lexentry: pol/astronomicznie__przysłówek__1
written_rep: astronomicznie
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: astronomically
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii | (przenośnie, przenośnia) w znaczny sposób, niezwykle dużo


lexentry: pol/astronomiczny__przymiotnik__1
written_rep: astronomiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: astronomical | astronomic
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią | (przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki


lexentry: pol/astygmatyzm__rzeczownik__1
written_rep: astygmatyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: astigmatism
sense_list:
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego; | (optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;


lexentry: pol/asymetria__rzeczownik__1
written_rep: asymetria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asymmetry
sense_list:
(geometria) brak wzajemnej odpowiedniości części względem osi, punktu lub płaszczyzny | (przenośnie, przenośnia) nierównomierny rozkład cech, wartości, sił lub zasobów w relacji, systemie czy strukturze


lexentry: pol/asymilacyjny__przymiotnik__1
written_rep: asymilacyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: acclimation
sense_list:
(biologia, biologiczny) związany z asymilacją | (językoznawstwo, językoznawczy) związany z asymilacją | (psychologia, psychologiczny) związany z asymilacją | (socjologia, socjologiczny) związany z asymilacją


lexentry: pol/asymptotyczny__przymiotnik__1
written_rep: asymptotyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: asymptotic
sense_list:
(matematyka, matematyczny) odnoszący się do asymptoty; zbliżający się do pewnej granicy lub krzywej, ale nigdy jej nieosiągający | zbliżający się do czegoś, ale niemogący tego nigdy osiągnąć


lexentry: pol/asynchroniczny__przymiotnik__1
written_rep: asynchroniczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: asynchronous
sense_list:
taki, który nie zachodzi równocześnie z innym procesem lub zdarzeniem; przebiegający niezależnie w czasie


lexentry: pol/asyrologia__rzeczownik__1
written_rep: asyrologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assyriology
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;


lexentry: pol/asyryjski__rzeczownik__1
written_rep: asyryjski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Assyrian
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (starożytność) dialekt asyryjski języka akadyjskiego; | (językoznawstwo, językoznawczy) język asyryjski;


lexentry: pol/asystent__rzeczownik__1
written_rep: asystent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attendant
sense_list:
(studencki) stanowisko na wyższej uczelni lub w instytucie naukowym niższe od adiunkta; (także, też) osoba zajmująca to stanowisko


lexentry: pol/ataman__rzeczownik__1
written_rep: ataman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ataman
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojskowy dowódca, często też będący politycznym przywódcą kozaków;


lexentry: pol/atanazjański__przymiotnik__1
written_rep: atanazjański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Athanasian
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim


lexentry: pol/atari__rzeczownik__1
written_rep: atari
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atari
sense_list:
taktyczna sytuacja przymusu w grze w go, w której grupa kamieni ma tylko jeden oddech i może zostać zbita w następnym ruchu


lexentry: pol/atebryna__rzeczownik__1
written_rep: atebryna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atabrine | mepacrine | quinacrine
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat przeciwmalaryczny, syntetyczny alkaloid; zamiennik chininy


lexentry: pol/ateistycznie__przysłówek__1
written_rep: ateistycznie
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: atheistically
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w myśleniu ateistycznym; negując istnienie Boga


lexentry: pol/ateistyczny__przymiotnik__1
written_rep: ateistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: atheistic
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem


lexentry: pol/ateizm__rzeczownik__1
written_rep: ateizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atheism
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;


lexentry: pol/atelier__rzeczownik__1
written_rep: atelier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: studio
sense_list:
(sztuka) pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie | (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których kręci się filmy


lexentry: pol/atest__rzeczownik__1
written_rep: atest
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attestation | certificate
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający, zaświadczający | (technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami


lexentry: pol/atlant__rzeczownik__1
written_rep: atlant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atlantes
sense_list:
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;


lexentry: pol/atmosfera__rzeczownik__1
written_rep: atmosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atmosphere
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie; | powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie | (jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia


lexentry: pol/atol__rzeczownik__1
written_rep: atol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atoll
sense_list:
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;


lexentry: pol/atom__rzeczownik__1
written_rep: atom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atom
sense_list:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;


lexentry: pol/atomista__rzeczownik__1
written_rep: atomista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atomist
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii | (fizyka, fizyczny) badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej | pracownik przemysłu wykorzystującego energię jądrową


lexentry: pol/atomistyka__rzeczownik__1
written_rep: atomistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atomism
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) teoria, która zakładała, że wszystko we wszechświecie składa się z małych, niepodzielnych jednostek zwanych atomami


lexentry: pol/atomistyka__rzeczownik__1
written_rep: atomistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atomistics
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się badaniem właściwości, struktury i zachowania atomów oraz ich zastosowaniami w różnych technologiach


lexentry: pol/atomizm__rzeczownik__1
written_rep: atomizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atomism
sense_list:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) teoria naukowa, zgodnie z którą materia składa się z atomów | (filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) pogląd, że całą prawdę o rzeczywistości można wyrazić za pomocą elementarnych zdań (sądów), które opisują proste, jednostkowe fakty | (historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytna doktryna głosząca, że cała rzeczywistość składa się z próżni i niepodzielnych, niezmiennych cząstek – atomów


lexentry: pol/atomizować__czasownik__1
written_rep: atomizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: atomise atomize
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) powodować rozpad większej całości na elementy | (technologia, technika, techniczny) rozdrabniać na bardzo drobne cząstki


lexentry: pol/atopia__rzeczownik__1
written_rep: atopia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atopy
sense_list:
(medycyna, medyczny) dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe


lexentry: pol/atraktor__rzeczownik__1
written_rep: atraktor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attractor
sense_list:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) stan układu dynamicznego, do którego dąży ten układ w miarę upływu czasu;


lexentry: pol/atrament_sympatyczny__rzeczownik__1
written_rep: atrament sympatyczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: invisible ink
sense_list:
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika;


lexentry: pol/atrium__rzeczownik__1
written_rep: atrium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atrium
sense_list:
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę | (anatomia, anatomiczny) przedsionek serca


lexentry: pol/atropina__rzeczownik__1
written_rep: atropina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atropine
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;


lexentry: pol/attaché__rzeczownik__1
written_rep: attaché
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attaché
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;


lexentry: pol/atto-__przedrostek__1
written_rep: atto-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: atto-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/attyka__rzeczownik__1
written_rep: attyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: attic | parapet
sense_list:
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach;


lexentry: pol/atut__rzeczownik__1
written_rep: atut
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: trump
sense_list:
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru


lexentry: pol/audialny__przymiotnik__1
written_rep: audialny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: auditorily
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) odbierany przez zmysł słuchu lub dotyczący dźwiękowej formy komunikacji


lexentry: pol/audiobook__rzeczownik__1
written_rep: audiobook
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: audiobook
sense_list:
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;


lexentry: pol/audiolog__rzeczownik__1
written_rep: audiolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: audiologist
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu


lexentry: pol/audiologia__rzeczownik__1
written_rep: audiologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: audiology
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o słuchu


lexentry: pol/audiometr__rzeczownik__1
written_rep: audiometr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acoumeter | audiometer
sense_list:
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;


lexentry: pol/audion__rzeczownik__1
written_rep: audion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: audion
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (elektronika, elektroniczny) pierwsza konstrukcyjnie trioda (lampowa);


lexentry: pol/audyt__rzeczownik__1
written_rep: audyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: audit
sense_list:
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;


lexentry: pol/augment__rzeczownik__1
written_rep: augment
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: augment
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego;


lexentry: pol/augmentacja__rzeczownik__1
written_rep: augmentacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: augmentation
sense_list:
(medycyna, medyczny) w kardiologii: zwiększenie wartości ciśnienia w głównych tętnicach spowodowane przez falę zwrotną; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika imitacyjna polegająca na wydłużeniu, najczęściej dwukrotnym, wszystkich wartości rytmicznych tematu;


lexentry: pol/augur__rzeczownik__1
written_rep: augur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: augur
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: kapłan oficjalnie odczytujący ze znaków niebiańskich i lotu ptaków wolę bogów (tzw. auspicjum);


lexentry: pol/aukcja__rzeczownik__1
written_rep: aukcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: auction
sense_list:
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;


lexentry: pol/aulos__rzeczownik__1
written_rep: aulos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aulos
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/aura__rzeczownik__1
written_rep: aura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: air
sense_list:
(ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm; | (przenośnie, przenośnia) nastrój panujący w określonym miejscu, czasie, momencie


lexentry: pol/aureola__rzeczownik__1
written_rep: aureola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aureole | halo | nimbus
sense_list:
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych


lexentry: pol/austenityzowanie__rzeczownik__1
written_rep: austenityzowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: austenitization
sense_list:
(metaloznawstwo, metalurgia) rodzaj obróbki cieplnej stopów żelaza z węglem polegający na ogrzewaniu stopu w celu uzyskania struktury austenitu;


lexentry: pol/australijski__przymiotnik__1
written_rep: australijski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Australian | Aussie
sense_list:
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami


lexentry: pol/austrofaszyzm__rzeczownik__1
written_rep: austrofaszyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: austrofascism
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;


lexentry: pol/auszpik__rzeczownik__1
written_rep: auszpik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aspic
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa, warzyw lub ryby w galarecie – z żelatyny lub na bazie wywaru z kości; (zobacz) też auszpik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aut__rzeczownik__1
written_rep: aut
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: out
sense_list:
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;


lexentry: pol/autekologia__rzeczownik__1
written_rep: autekologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autecology
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) dział ekologii, zajmujący się badaniem wzajemnego oddziaływania środowiska abiotycznego na poszczególne organizmy, i odwrotnie


lexentry: pol/authoring__rzeczownik__1
written_rep: authoring
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: authoring
sense_list:
(informatyka, informatyczny) tworzenie interfejsów płyt w formatach DVD, miniDVD, VCD, blu-ray pozwalających użytkownikowi na nawigację po zawartości płyty


lexentry: pol/auto-__przedrostek__1
written_rep: auto-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: auto-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu | pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności


lexentry: pol/auto__rzeczownik__1
written_rep: auto
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: car
sense_list:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/auto_detailing__rzeczownik__1
written_rep: auto detailing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: auto detailing
sense_list:
zoptymalizowany proces pielęgnacji pojazdów mechanicznych mający na celu poprawienie walorów estetycznych pojazdu oraz jego konserwację i podniesienie wartości


lexentry: pol/autoantonim__rzeczownik__1
written_rep: autoantonim
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autoantonym
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo posiadające dwa sprzeczne znaczenia, będące własnym przeciwieństwem


lexentry: pol/autobiograficzność__rzeczownik__1
written_rep: autobiograficzność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autobiographicalness
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) cecha dzieła opartego na wątkach autobiograficznych


lexentry: pol/autobiografizm__rzeczownik__1
written_rep: autobiografizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autobiographism
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) skłonność do wykorzystywania wątków autobiograficznych


lexentry: pol/autobiografizować__czasownik__1
written_rep: autobiografizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: autobiographicalize
sense_list:
(rzadki, rzadko używany) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wplatać wątek autobiograficzny


lexentry: pol/autobracketing__rzeczownik__1
written_rep: autobracketing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autobracketing
sense_list:
(fotografia) funkcja niektórych aparatów fotograficznych polegająca na wykonaniu kilku zdjęć tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia;


lexentry: pol/autobus__rzeczownik__1
written_rep: autobus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bus | coach
sense_list:
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;


lexentry: pol/autodafe__rzeczownik__1
written_rep: autodafe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: auto da fe
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję;


lexentry: pol/autoerotyczny__przymiotnik__1
written_rep: autoerotyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autoerotic
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) charkteryzujący się autoerotyzmem, świadczący o wzmożonym zainteresowaniu swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji


lexentry: pol/autofocus__rzeczownik__1
written_rep: autofocus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autofocus
sense_list:
(fotografia) system w aparacie fotograficznym lub kamerze odpowiedzialny za automatyczne nastawianie ostrości;


lexentry: pol/autogeneza__rzeczownik__1
written_rep: autogeneza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autogenesis
sense_list:
proces samorzutnego powstawania lub rozwoju organizmu, struktury albo zjawiska wyłącznie na podstawie jego własnych, wewnętrznych właściwości


lexentry: pol/autoimmunologiczny__przymiotnik__1
written_rep: autoimmunologiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autoimmune | autoimmunologic
sense_list:
(medycyna, medyczny) taki, w którym układ odpornościowy organizmu działa przeciwko własnym komórkom i tkankom


lexentry: pol/autokatalityczny__przymiotnik__1
written_rep: autokatalityczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autocatalytic
sense_list:
związany z autokatalizą; taki, w którym produkt reakcji chemicznej działa jako katalizator tej samej reakcji, przyspieszając jej przebieg


lexentry: pol/autokataliza__rzeczownik__1
written_rep: autokataliza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autocatalysis
sense_list:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której jej produkt pełni rolę katalizatora dla tej samej reakcji, zwiększając jej szybkość


lexentry: pol/autokefalia__rzeczownik__1
written_rep: autokefalia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autocephaly
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;


lexentry: pol/autokefaliczny__przymiotnik__1
written_rep: autokefaliczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autocephalous | autocephalic
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii


lexentry: pol/autoklaw__rzeczownik__1
written_rep: autoklaw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autoclave
sense_list:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;


lexentry: pol/autokomentarz__rzeczownik__1
written_rep: autokomentarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: self-comment
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) opinia wyrażona przez kogoś na temat własnego zachowania, własnej osoby, własnego utworu


lexentry: pol/autokracja__rzeczownik__1
written_rep: autokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autocracy
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;


lexentry: pol/autokratyzm__rzeczownik__1
written_rep: autokratyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autocratism
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;


lexentry: pol/automat__rzeczownik__1
written_rep: automat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: automatic
sense_list:
(potocznie, potoczny) pistolet maszynowy | (potocznie, potoczny) pralka automatyczna | (środowiskowy) (motoryzacja) samochód z automatyczną skrzynią biegów


lexentry: pol/automatyczna_sekretarka__rzeczownik__1
written_rep: automatyczna sekretarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: answering machine
sense_list:
(telekomunikacja) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści


lexentry: pol/automatyka__rzeczownik__1
written_rep: automatyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: automatics
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) dyscyplina zajmująca się urządzeniami sterującymi procesami bez udziału człowieka lub z jego ograniczonym udziałem


lexentry: pol/automobilizm__rzeczownik__1
written_rep: automobilizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: motorsport
sense_list:
(sport, sportowy) dziedzina sportu obejmująca wyścigi samochodowe, rajdy i inne zawody motoryzacyjne


lexentry: pol/autonomizowanie__rzeczownik__1
written_rep: autonomizowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autonomization
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadawanie jakiemuś podmiotowi autonomii


lexentry: pol/autor__rzeczownik__1
written_rep: autor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: author | architect
sense_list:
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)


lexentry: pol/autoreferencja__rzeczownik__1
written_rep: autoreferencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: self-reference
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą


lexentry: pol/autorytaryzm__rzeczownik__1
written_rep: autorytaryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: authoritarianism
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli


lexentry: pol/autostop__rzeczownik__1
written_rep: autostop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hitchhiking | hitch-hiking
sense_list:
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami


lexentry: pol/autostrada__rzeczownik__1
written_rep: autostrada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: motorway | highway | freeway | expressway
sense_list:
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;


lexentry: pol/autotomia__rzeczownik__1
written_rep: autotomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autotomy
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;


lexentry: pol/autotrofia__rzeczownik__1
written_rep: autotrofia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autotrophism | autotrophy
sense_list:
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) zdolność organizmów do samodzielnego wytwarzania związków organicznych z prostych substancji nieorganicznych


lexentry: pol/autotrofizm__rzeczownik__1
written_rep: autotrofizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autotrophism
sense_list:
(biologia, biologiczny) zdolność organizmów do samodzielnego wytwarzania związków organicznych z prostych substancji nieorganicznych


lexentry: pol/autyzm__rzeczownik__1
written_rep: autyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: autism | autistic disorder
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;


lexentry: pol/awalista__rzeczownik__1
written_rep: awalista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: surety
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)


lexentry: pol/awangardowość__rzeczownik__1
written_rep: awangardowość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avant-gardism
sense_list:
cecha bycia awangardowym; dążenie do nowości, radykalnej innowacyjności w sztuce, kulturze, myśleniu lub stylu życia


lexentry: pol/awangardyzm__rzeczownik__1
written_rep: awangardyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avant-gardism | vanguardism
sense_list:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kierunek w sztuce i literaturze, który dąży do radykalnego przełamywania tradycji, eksperymentowania z formą i treścią oraz tworzenia nowych środków wyrazu


lexentry: pol/awanscena__rzeczownik__1
written_rep: awanscena
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: apron | proscenium | stage apron
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przód sceny; część sceny między kurtyną a widownią; odsłonięta część sceny


lexentry: pol/awaria__rzeczownik__1
written_rep: awaria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: break
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie


lexentry: pol/awaryjne_lądowanie__rzeczownik__1
written_rep: awaryjne lądowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: emergency landing | forced landing
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;


lexentry: pol/awatar__rzeczownik__1
written_rep: awatar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avatar
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga | (informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych | (informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika


lexentry: pol/awerroizm__rzeczownik__1
written_rep: awerroizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Averroism
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;


lexentry: pol/awestyjski__rzeczownik__1
written_rep: awestyjski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Avestan
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);


lexentry: pol/awifauna__rzeczownik__1
written_rep: awifauna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avifauna
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;


lexentry: pol/awionika__rzeczownik__1
written_rep: awionika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avionics
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) (astronomia, astronomiczny) dziedzina techniki i przemysłu zajmująca się elektronicznymi systemami i urządzeniami stosowanymi w statkach powietrznych


lexentry: pol/awizo__rzeczownik__1
written_rep: awizo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: advice
sense_list:
(marynarka) niewielki, szybki okręt wojenny; | pisemne zawiadomienie o dokonaniu operacji handlowej, giełdowej albo bankowej lub nadejściu towaru


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
written_rep: awokado
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: avocado
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką | (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1) | (botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;


lexentry: pol/axel__rzeczownik__1
written_rep: axel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: axel
sense_list:
(sport, sportowy) skok łyżwiarski, w którym łyżwiarz wybija się do przodu z pozycji jednonóż, wykonuje pełny obrót w powietrzu i ląduje na przeciwnej nodze


lexentry: pol/axis_mundi__rzeczownik__1
written_rep: axis mundi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: axis mundi
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) starożytne pojęcie kosmogoniczne odwołujące się do idei istnienia centrum wszechświata, łączącego niebo i ziemię;


lexentry: pol/azalia__rzeczownik__1
written_rep: azalia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azalea
sense_list:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik


lexentry: pol/azelainowy__przymiotnik__1
written_rep: azelainowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: azelaic
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu azelainowego


lexentry: pol/azeotrop__rzeczownik__1
written_rep: azeotrop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azeotrope
sense_list:
(fizyka, fizyczny) mieszanina cieczy, której temperatura wrzenia pod pewnym ciśnieniem jest wyższa lub niższa od temperatury wrzenia jej poszczególnych składników i której para ma taki sam skład, co postać ciekła;


lexentry: pol/azetydyna__rzeczownik__1
written_rep: azetydyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azetidine
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy nasyconych heterocyklicznych amin, mający postać czteroczłonowego pierścienia składającego się z trzech atomów węgla i jednego atomu azotu; bezbarwna, lotna ciecz o zasadowym charakterze, stosowana jako półprodukt w syntezie m.in. leków i pestycydów; analog pirolidyny; C3H7N


lexentry: pol/azjarcha__rzeczownik__1
written_rep: azjarcha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asiarch
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan stojący na czele wszystkich świątyń, w których oddawano kult boski cezarom w Azji (rzymskiej prowincji w Anatolii)


lexentry: pol/azotan_baru__rzeczownik__1
written_rep: azotan baru
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barium nitrate
sense_list:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym Ba(NO3)2 lub BaN2O6, sól kwasu azotowego i baru;


lexentry: pol/azotanowy__przymiotnik__1
written_rep: azotanowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: nitrate
sense_list:
(chemia, chemiczny) odnoszący się do azotanów (związków chemicznych zawierających anion azotanowy (NO₃⁻))


lexentry: pol/azotobakter__rzeczownik__1
written_rep: azotobakter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: nitrobacterium
sense_list:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Nitrobacter Winogradsky, rodzaj tlenowych bakterii glebowych lub wodnych zdolnych do wiązania azotu atmosferycznego (N₂) w postać przyswajalną dla roślin


lexentry: pol/azotować__czasownik__1
written_rep: azotować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: nitride
sense_list:
(metaloznawstwo, metalurgia) nasycać powierzchnię metalu azotem, w celu zwiększenia twardości, odporności na zużycie i korozję


lexentry: pol/azotyn__rzeczownik__1
written_rep: azotyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: nitrite
sense_list:
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu azotawego (HNO2); związek chemiczny zawierający grupę azotynową (-NO2) związaną z metalem lub innym atomem (zwykle ich grupą)


lexentry: pol/azotyn_sodu__rzeczownik__1
written_rep: azotyn sodu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sodium nitrit
sense_list:
(chemia, chemiczny) sodowa sól kwasu azotawego stosowana m.in. jako substrat przy produkcji barwników oraz konserwant żywności;


lexentry: pol/azygografia__rzeczownik__1
written_rep: azygografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azygography
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) badanie rentgenowskie żyły nieparzystej z użyciem środka kontrastowego


lexentry: pol/azyl__rzeczownik__1
written_rep: azyl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: asylum
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych; | miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;


lexentry: pol/azytromycyna__rzeczownik__1
written_rep: azytromycyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azithromycin
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk z grupy makrolidów o długim okresie półtrwania, dający stosunkowo mało działań niepożądanych


lexentry: pol/ałas__rzeczownik__1
written_rep: ałas
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alas
sense_list:
(geologia, geologiczny) niecka w skałach luźnych powstająca wskutek wytapiania klinów lodowych na obszarach występowania wieloletniej zmarzliny;


lexentry: pol/ałun__rzeczownik__1
written_rep: ałun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alum
sense_list:
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu


lexentry: pol/ałunit__rzeczownik__1
written_rep: ałunit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: alunite
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;


lexentry: pol/ałycza__rzeczownik__1
written_rep: ałycza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cherry plum
sense_list:
(botanika, botaniczny) Prunus cerasifera lub Prunus divaricata, ciernisty krzew lub drzewo z rodziny różowatych (Rosaceae), o małych jadalnych owocach, często uprawiane jako roślina żywopłotowa; | (botanika, botaniczny) owoc ałyczy (1.1)


lexentry: pol/ażiotaż__rzeczownik__1
written_rep: ażiotaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: agiotage | stockjobbing
sense_list:
(finanse, finansowy) sposób spekulacji na giełdzie oparty na różnicach kursów papierów wartościowych


lexentry: pol/b-learning__rzeczownik__1
written_rep: b-learning
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: b-learning
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) zintegrowana metoda kształcenia, łącząca tradycyjne metody nauki z aktywnościami prowadzonymi zdalnie za pomocą technologii komputerowej i Internetu (m-learningiem)


lexentry: pol/b-moll__rzeczownik__1
written_rep: b-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: b-flat minor
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)


lexentry: pol/ba__rzeczownik__1
written_rep: ba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 03
trans_list: ba
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z odmian duszy w wierzeniach starożytnych Egipcjan;


lexentry: pol/baba-chłop__rzeczownik__1
written_rep: baba-chłop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dragoon
sense_list:
(potocznie, potoczny) o kobiecie wyglądającej, zwykle też poruszającej się jak mężczyzna, często o zdecydowanym charakterze


lexentry: pol/baba__rzeczownik__1
written_rep: baba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baba | babka
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych


lexentry: pol/baba__rzeczownik__1
written_rep: baba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hag
sense_list:
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej


lexentry: pol/babcia_klozetowa__związek_frazeologiczny__1
written_rep: babcia klozetowa
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: bathroom attendant | restroom attendant
sense_list:
kobieta, która sprząta, czyści oraz uzupełnia papier toaletowy w publicznych toaletach, często też pobiera opłatę;


lexentry: pol/babeszjoza__rzeczownik__1
written_rep: babeszjoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: babesiosis
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) przenoszona przez kleszcze choroba pasożytnicza zwierząt (w tym ludzi);


lexentry: pol/babka__rzeczownik__1
written_rep: babka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: babka
sense_list:
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka


lexentry: pol/babka_bycza__rzeczownik__1
written_rep: babka bycza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: round goby
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Neogobius melanostomus Pallas, gatunek dwuśrodowiskowej ryby okoniokształtnej z rodziny babkowatych;


lexentry: pol/babka_piaskowa__rzeczownik__1
written_rep: babka piaskowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Polish sand cake | sandy pound cake
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne, lekkie i sypkie ciasto biszkoptowo-tłuszczowe, popularne w Polsce, szczególnie na Wielkanoc


lexentry: pol/babka_piaskowa__rzeczownik__1
written_rep: babka piaskowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: common goby
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pomatoschistus microps Krøyer, gatunek ryby głównie słonowodnej z rodziny babkowatych;


lexentry: pol/babsko__rzeczownik__1
written_rep: babsko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hag
sense_list:
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta brzydka lub niesympatyczna


lexentry: pol/babuin__rzeczownik__1
written_rep: babuin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: yellow baboon
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Papio cynocephalus L., gatunek pawiana żyjący we wschodniej, środkowej i południowej Afryce


lexentry: pol/baby_blues__związek_frazeologiczny__1
written_rep: baby blues
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: baby blues | postpartum blues
sense_list:
stan przypominający depresję poporodową, pojawiający się w 3-5 dniu po porodzie, po okresie euforii spowodowanej narodzinami dziecka


lexentry: pol/backdoor__rzeczownik__1
written_rep: backdoor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: back door | backdoor
sense_list:
(informatyka, informatyczny) luka w zabezpieczeniach, swoista furtka utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania


lexentry: pol/backend__rzeczownik__1
written_rep: backend
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: backend
sense_list:
(informatyka, informatyczny) część systemu informatycznego niewidoczna dla użytkownika, realizująca logikę biznesową i przechowująca dane


lexentry: pol/backpacker__rzeczownik__1
written_rep: backpacker
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: backpacker
sense_list:
określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej


lexentry: pol/baczność__wykrzyknik__1
written_rep: baczność
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 02
trans_list: attention
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjęcie postawy stojącej, wyprostowanej, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi


lexentry: pol/badian_właściwy__rzeczownik__1
written_rep: badian właściwy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chinese star anise
sense_list:
(botanika, botaniczny) Illicium verum Hook. f., gatunek drzewa pochodzącego z południowo-wschodniej Azji i mającego znaczenie przede wszystkim jako przyprawa;


lexentry: pol/badminton__rzeczownik__1
written_rep: badminton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: badminton
sense_list:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;


lexentry: pol/baglama__rzeczownik__1
written_rep: baglama
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baglama
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezprogowy instrument strunowy pochodzący z Bliskiego Wschodu;


lexentry: pol/bagnet__rzeczownik__1
written_rep: bagnet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bayonet
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;


lexentry: pol/bagnik_przybrzeżny__rzeczownik__1
written_rep: bagnik przybrzeżny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: raft spider
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Dolomedes fimbriatus Clerck, gatunek pająka z rodziny darownikowatych, żyjącego w pobliżu wody


lexentry: pol/bagno_zwyczajne__rzeczownik__1
written_rep: bagno zwyczajne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: marsh Labrador tea | northern Labrador tea | wild rosemary
sense_list:
(botanika, botaniczny) Rhododendron tomentosum Harmaja lub Ledum palustre L., gatunek zimozielonego krzewu z rodziny wrzosowatych;


lexentry: pol/bahaizm__rzeczownik__1
written_rep: bahaizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baha'i | Baha'ism | Bahai | Bahaism
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam;


lexentry: pol/baja__rzeczownik__1
written_rep: baja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: thick cotton fabric
sense_list:
(włókiennictwo) ciepła i miękka tkanina bawełniana, grubsza od flaneli; (zobacz) też baja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/bajadera__rzeczownik__1
written_rep: bajadera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rum ball
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kuliste (rzadziej prostokątne) ciastko wytwarzane na bazie odpadów cukierniczych;


lexentry: pol/bajda__rzeczownik__1
written_rep: bajda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: story
sense_list:
(lekceważąco, lekceważący) bajka, baśń | (potocznie, potoczny) opowiadanie zmyślone, niemające sensu


lexentry: pol/bajdak__rzeczownik__1
written_rep: bajdak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baidak
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duża bezpokładowa, jednomasztowa łódź żaglowo-wiosłowa, używana dawniej na rzekach Ukrainy i Białorusi oraz do wypraw na Morzu Czarnym;


lexentry: pol/bajgiel__rzeczownik__1
written_rep: bajgiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bagel
sense_list:
(Lwów, Kraków, Warszawa) żydowskie pieczywo w kształcie bułki z dziurką; słodkawy precel; | (sport, sportowy) w tenisie ziemnym: (potocznie, potoczny) wygrana seta do zera


lexentry: pol/bajka__rzeczownik__1
written_rep: bajka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fable
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;


lexentry: pol/bakałarz__rzeczownik__1
written_rep: bakałarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bachelor
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich osoba posiadająca tytuł bakałarza (2.1);


lexentry: pol/bakałarz__rzeczownik__2
written_rep: bakałarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: bachelor degree
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich tytuł lub stopień naukowy (zawodowy) uzyskiwany po ukończeniu studiów pierwszego stopnia


lexentry: pol/baklava__rzeczownik__1
written_rep: baklava
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baklava
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie, warstwowe ciasto przygotowywane z cienkiego ciasta (filo), posiekanych orzechów i syropu cukrowego lub miodu, charakterystyczne dla kuchni Bliskiego Wschodu, Bałkanów i Kaukazu


lexentry: pol/baklawa__rzeczownik__1
written_rep: baklawa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baklava
sense_list:
(cukiernictwo) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego tłuczonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;


lexentry: pol/baksztag__rzeczownik__1
written_rep: baksztag
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: running backstay
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina stabilizująca maszt, ciągnąca się od masztu ku tyłowi i burcie;


lexentry: pol/bakteria_kwasu_mlekowego__rzeczownik__1
written_rep: bakteria kwasu mlekowego
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: LAB | lactic acid bacteria
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) bakteria zdolna do wytwarzania kwasu mlekowego poprzez fermentację węglowodanów;


lexentry: pol/bakterioliza__rzeczownik__1
written_rep: bakterioliza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bacteriolysis
sense_list:
(biologia, biologiczny) biologiczny proces zniszczenia bakterii, prowadzący do rozpadu ich ściany komórkowej i śmierci komórki;


lexentry: pol/bakteriologia__rzeczownik__1
written_rep: bakteriologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bacteriology
sense_list:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;


lexentry: pol/bakteriostatycznie__przysłówek__1
written_rep: bakteriostatycznie
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: bacteriostatically
sense_list:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) hamując wzrost i rozmnażanie się bakterii, nie powodując ich zabicia


lexentry: pol/baktrian__rzeczownik__1
written_rep: baktrian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bactrian camel
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;


lexentry: pol/bakłażan__rzeczownik__1
written_rep: bakłażan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: aubergine | eggplant
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;


lexentry: pol/balast__rzeczownik__1
written_rep: balast
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ballast
sense_list:
(morski) obciążenie stosowane głównie do obniżenia środka ciężkości i poprawienia stateczności; | (lotnictwo, lotniczy) w balonach i sterowcach: dodatkowy ładunek służący do zrzucania w ramach regulowania tempa wznoszenia się i opadania | (przenośnie, przenośnia) zbędny ciężar psychiczny lub fizyczny


lexentry: pol/balejaż__rzeczownik__1
written_rep: balejaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: highlight
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu


lexentry: pol/balerina__rzeczownik__1
written_rep: balerina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ballerina
sense_list:
tancerka, solistka zespołu baletowego | (potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą


lexentry: pol/balerinka__rzeczownik__1
written_rep: balerinka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ballerina
sense_list:
(potocznie, potoczny) (obuwnictwo, obuwniczy) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą


lexentry: pol/baleron__rzeczownik__1
written_rep: baleron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gammon
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędzonej lub gotowanej wędliny z peklowanej karkówki bez kości, w osłonce naturalnej lub sztucznej;


lexentry: pol/balet__rzeczownik__1
written_rep: balet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ballet
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny napisany specjalnie dla baletu (1.1)


lexentry: pol/baletka__rzeczownik__1
written_rep: baletka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ballet shoe
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) (środowiskowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekki pantofel przystosowany do tańca na palcach, stosowany w balecie


lexentry: pol/balia__rzeczownik__1
written_rep: balia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: washtub
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj płytkiej, dużej wanny do prania;


lexentry: pol/balisa__rzeczownik__1
written_rep: balisa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balise
sense_list:
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów


lexentry: pol/balista__rzeczownik__1
written_rep: balista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ballista
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza;


lexentry: pol/balkon__rzeczownik__1
written_rep: balkon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balcony
sense_list:
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą | (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) piętro widowni


lexentry: pol/ballada__rzeczownik__1
written_rep: ballada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ballad
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nastrojowy utwór


lexentry: pol/balneologia__rzeczownik__1
written_rep: balneologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balneology
sense_list:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;


lexentry: pol/balneoterapia__rzeczownik__1
written_rep: balneoterapia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balneotherapy
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;


lexentry: pol/balon__rzeczownik__1
written_rep: balon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balloon
sense_list:
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem; | (lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;


lexentry: pol/balsa__rzeczownik__1
written_rep: balsa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balsa
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ochroma lagopus, drzewo rosnące w Ameryce Południowej i Środkowej; | drewno balsy (1.1) | tratwa bądź łódka z drewna balsy (1.1)


lexentry: pol/balsam__rzeczownik__1
written_rep: balsam
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balm | balsam
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;


lexentry: pol/balsam_po_goleniu__rzeczownik__1
written_rep: balsam po goleniu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: after shave balm
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynny kosmetyk o niskiej lepkości rozsmarowywany na skórze twarzy po zgoleniu zarostu


lexentry: pol/balsamować__czasownik__1
written_rep: balsamować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: embalm
sense_list:
dokonywać balsamowania zwłok, czyli zabezpieczenia ich przed rozkładem za pomocą specjalnych balsamów, żywic


lexentry: pol/balsamowiec_właściwy__rzeczownik__1
written_rep: balsamowiec właściwy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Arabian balsam tree
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Commiphora gileadensis, gatunek niewielkich drzew i krzewów z rodziny osoczynowatych;


lexentry: pol/balsamowiec_właściwy__rzeczownik__1
written_rep: balsamowiec właściwy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balsam of Mecca
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku balsamowców właściwych (1.1), występujące głównie w Afryce Północnej i na Półwyspie Arabskim, w starożytności stosowane jako lekarstwo i perfumy


lexentry: pol/balustrada__rzeczownik__1
written_rep: balustrada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balustrade
sense_list:
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;


lexentry: pol/bambus__rzeczownik__1
written_rep: bambus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bamboo
sense_list:
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/banda__rzeczownik__1
written_rep: banda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: crew | pack
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie


lexentry: pol/banda_reklamowa__rzeczownik__1
written_rep: banda reklamowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: advertising band
sense_list:
(sport, sportowy) ochronne ogrodzenie okalające miejsce odbywania konkurencji sportowych z wyświetlanymi reklamami


lexentry: pol/bandaż__rzeczownik__1
written_rep: bandaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bandage | band
sense_list:
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;


lexentry: pol/bandeau__rzeczownik__1
written_rep: bandeau
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bandeau
sense_list:
(odzieżownictwo) szeroka opaska przykrywająca biust i tworząca prosty dekolt, bez ramiączek, czasem marszczona w celu uwydatnienia biustu; także bluzka lub sukienka z takim dekoltem


lexentry: pol/banderowski__przymiotnik__1
written_rep: banderowski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Banderite
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze Stepanem Banderą lub z jedną z powiązanych z nim organizacji (OUN-B, UPA);


lexentry: pol/bandog__rzeczownik__1
written_rep: bandog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bandog
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) rodzaj psa obronnego o nieujednoliconym genotypie i zróżnicowanym wyglądzie, będący krzyżówką dużych, walecznych ras


lexentry: pol/bandura__rzeczownik__1
written_rep: bandura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bandura
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;


lexentry: pol/baner__rzeczownik__1
written_rep: baner
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banner
sense_list:
jedna z form reklamy w postaci zdjęcia lub innej grafiki umieszczanej na stronach internetowych lub na budynkach


lexentry: pol/banjo__rzeczownik__1
written_rep: banjo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banjo
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
written_rep: bank
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bank
sense_list:
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów | (bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1) | (medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów


lexentry: pol/bank_centralny__rzeczownik__1
written_rep: bank centralny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: central bank
sense_list:
(bankowość, bankowy) instytucja państwowa pełniąca funkcje regulacyjne i emisyjne w systemie finansowym kraju;


lexentry: pol/bank_pobożny__rzeczownik__1
written_rep: bank pobożny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mount of piety
sense_list:
(bankowość, bankowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) instytucja udzielająca nieoprocentowanych pożyczek ubogim wiernym;


lexentry: pol/banknot__rzeczownik__1
written_rep: banknot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bill | banknote | bank note
sense_list:
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);


lexentry: pol/bankructwo__rzeczownik__1
written_rep: bankructwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bankruptcy
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd | utrata znaczenia i wpływów, ideowy, moralny upadek, klęska planów życiowych


lexentry: pol/bankster__rzeczownik__1
written_rep: bankster
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bankster
sense_list:
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji


lexentry: pol/banować__czasownik__1
written_rep: banować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: ban
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) stosować wobec kogoś ban, uniemożliwiając korzystanie z jakiejś usługi internetowej


lexentry: pol/banshee__rzeczownik__1
written_rep: banshee
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banshee
sense_list:
(folklor) w mitologii irlandzkiej zjawa w kobiecej postaci, najczęściej zwiastująca śmierć w rodzinie;


lexentry: pol/banteng_azjatycki__rzeczownik__1
written_rep: banteng azjatycki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banteng
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Bos javanicus, gatunek ssaków z rodziny wołowatych, występujący w Azji Południowo-Wschodniej | zwierzę z gatunku banteng azjatycki (1.1)


lexentry: pol/bantu__rzeczownik__1
written_rep: bantu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bantu
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) grupa plemion afrykańskich zaliczanych do rasy czarnej, zamieszkujących stepy w środkowej i południowej Afryce;


lexentry: pol/bantu__rzeczownik__1
written_rep: bantu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bantu language
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzina języków afrykańskich, którymi posługują się plemiona bantu (1.1);


lexentry: pol/bantustan__rzeczownik__1
written_rep: bantustan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bantustan
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) jeden z zamieszkanych przez ludność murzyńską regionów autonomicznych utworzonych w Afryce Południowej doby apartheidu;


lexentry: pol/baobab__rzeczownik__1
written_rep: baobab
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baobab
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;


lexentry: pol/baobab_afrykański__rzeczownik__1
written_rep: baobab afrykański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: African baobab
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku baobab afrykański (1.1) | (systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;


lexentry: pol/baptysta__rzeczownik__1
written_rep: baptysta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baptist
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z Kościołów protestanckich, który uznaje wyłącznie chrzest w wieku świadomym na wyznanie wiary


lexentry: pol/baptyzm__rzeczownik__1
written_rep: baptyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baptism
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;


lexentry: pol/bar__rzeczownik__1
written_rep: bar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bar
sense_list:
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole; | (fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia; | (gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol


lexentry: pol/baraż__rzeczownik__1
written_rep: baraż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barrage
sense_list:
(sport, sportowy) dodatkowa walka między zawodnikami mającymi tyle samo punktów, mająca ustalić ostateczną kolejność miejsc


lexentry: pol/barbakan__rzeczownik__1
written_rep: barbakan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbican
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;


lexentry: pol/barbari__rzeczownik__1
written_rep: barbari
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Persian bread | barbari | barbari bread
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny irański duży placek chlebowy o podłużnym kształcie i charakterystycznymi żłobkowaniami


lexentry: pol/barbarzyńca__rzeczownik__1
written_rep: barbarzyńca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbarian
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej; | ktoś niecywilizowany, prymitywny


lexentry: pol/barbet__rzeczownik__1
written_rep: barbet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbet
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy psów aportujących, płochaczy i psów wodnych pochodząca z Francji;


lexentry: pol/barbeta__rzeczownik__1
written_rep: barbeta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbette
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) nieruchoma opancerzona niska cylindryczna osłona działa na okręcie;


lexentry: pol/barbituran__rzeczownik__1
written_rep: barbituran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbiturate
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych


lexentry: pol/bardzo__przysłówek__1
written_rep: bardzo
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: more | most
sense_list:
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków


lexentry: pol/bariatra__rzeczownik__1
written_rep: bariatra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bariatrician
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorobliwej otyłości


lexentry: pol/baribal__rzeczownik__1
written_rep: baribal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: black bear
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursus americanus Pallas, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
written_rep: bark
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bark | barque
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
written_rep: bark
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: shoulder
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;


lexentry: pol/barka__rzeczownik__1
written_rep: barka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barge
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej;


lexentry: pol/barkarola__rzeczownik__1
written_rep: barkarola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barcarolle | barcarole
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1)


lexentry: pol/barkentyna__rzeczownik__1
written_rep: barkentyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barquentine | barkentine
sense_list:
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/barn__rzeczownik__1
written_rep: barn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barn
sense_list:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka przekroju czynnego równa 10-28 m2;


lexentry: pol/barograf__rzeczownik__1
written_rep: barograf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barograph
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów


lexentry: pol/barok__rzeczownik__1
written_rep: barok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baroque
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;


lexentry: pol/barokowy__przymiotnik__1
written_rep: barokowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: baroque
sense_list:
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku | (przenośnie, przenośnia) pełen przepychu, przesadnie ozdobny


lexentry: pol/barszcz__rzeczownik__1
written_rep: barszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hogweed
sense_list:
(botanika, botaniczny) Heracleum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych; | (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju barszcz (1.2)


lexentry: pol/barter__rzeczownik__1
written_rep: barter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barter
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;


lexentry: pol/barwa__rzeczownik__1
written_rep: barwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: color
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cecha przedmiotu, określająca, część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;


lexentry: pol/barwa__rzeczownik__1
written_rep: barwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: key
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) charakterystyczne brzmienie, dzięki któremu można rozpoznać źródło tego dźwięku pośród innych


lexentry: pol/barwinek__rzeczownik__1
written_rep: barwinek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: periwinkle
sense_list:
(botanika, botaniczny) Vinca L., rodzaj roślin okrywowych z rodziny toinowatych, o zimotrwałych liściach i niebieskich kwiatach


lexentry: pol/bas__rzeczownik__1
written_rep: bas
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bass
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski; | (potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa


lexentry: pol/baseball__rzeczownik__1
written_rep: baseball
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baseball
sense_list:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
written_rep: basen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basin
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) region wokół morza lub innego zbiornika wodnego


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
written_rep: basen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bedpan
sense_list:
(medycyna, medyczny) płaskie naczynie najczęściej z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka;


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
written_rep: basen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pool
sense_list:
sztuczny zbiornik z wodą, służący do celów rekreacyjnych, higienicznych, technicznych lub rytualnych;


lexentry: pol/bassek_tarczowy__rzeczownik__1
written_rep: bassek tarczowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blackbanded sunfish
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Enneacanthus chaetodon Baird, mała ryba słodkowodna z rodziny bassowatych;


lexentry: pol/bastard__rzeczownik__1
written_rep: bastard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bastard
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł;


lexentry: pol/bastion__rzeczownik__1
written_rep: bastion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bastion
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;


lexentry: pol/baszta__rzeczownik__1
written_rep: baszta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: wall tower
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje;


lexentry: pol/baszybuzuk__rzeczownik__1
written_rep: baszybuzuk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bashi-bazouk
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;


lexentry: pol/bat__rzeczownik__1
written_rep: bat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: whip
sense_list:
przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;


lexentry: pol/batalion__rzeczownik__2
written_rep: batalion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: ruff
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;


lexentry: pol/batat__rzeczownik__1
written_rep: batat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sweet potato
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;


lexentry: pol/batik__rzeczownik__1
written_rep: batik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: batik
sense_list:
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione; | (włókiennictwo) tkanina barwiona tą techniką


lexentry: pol/batometr__rzeczownik__1
written_rep: batometr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bathometer
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (hydrologia, hydrologiczny) urządzenie służące do pomiaru głębokości zanurzenia oraz do pobierania próbek wody z różnych głębokości zbiornika wodnego


lexentry: pol/batut__rzeczownik__1
written_rep: batut
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: trampoline
sense_list:
(sport, sportowy) sprężysty materiał rozpięty na ramie, służący do skakania i wykonywania akrobacji;


lexentry: pol/batysfera__rzeczownik__1
written_rep: batysfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bathysphere
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (oceanografia, oceanograficzny) specjalna, kulista kapsuła używana do zanurzania się na duże głębokości w oceanie w celach badawczych;


lexentry: pol/batyst__rzeczownik__1
written_rep: batyst
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cambric | chambray
sense_list:
(włókiennictwo) cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym


lexentry: pol/bavette__rzeczownik__1
written_rep: bavette
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bavette
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków, podobny do tagliatelle, ale o wypukłym przekroju;


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
written_rep: bawełna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cotton
sense_list:
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań i bielizny (domowej i osobistej) | (włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1); | (botanika, botaniczny) krzew uprawiany w celach przemysłowych, dostarczający surowca do wyrobów włókienniczych;


lexentry: pol/bawełna_strzelnicza__rzeczownik__1
written_rep: bawełna strzelnicza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: guncotton
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) wysokoazotowa nitroceluloza jako materiał wybuchowy otrzymywany przez działanie mieszaniny kwasu azotowego i siarkowego na włókna bawełny, używany jako baza ładunków miotających (proch bezdymny) i w innych zastosowaniach wybuchowych


lexentry: pol/bawialnia__rzeczownik__1
written_rep: bawialnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: living room
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) duży pokój przeznaczony do wspólnego przebywania w nim domowników oraz do przyjmowania gości, salon


lexentry: pol/baza__rzeczownik__1
written_rep: baza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: base
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania | (matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty;


lexentry: pol/baza_danych__rzeczownik__1
written_rep: baza danych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: database | data bank
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;


lexentry: pol/bazofil__rzeczownik__1
written_rep: bazofil
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basophil
sense_list:
(biologia, biologiczny) morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów, których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski;


lexentry: pol/bazooka__rzeczownik__1
written_rep: bazooka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bazooka
sense_list:
(potocznie, potoczny) (wojskowość, wojskowy) granatnik przeciwpancerny | (wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;


lexentry: pol/bazylia__rzeczownik__1
written_rep: bazylia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basil
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1); | (botanika, botaniczny) Ocimum L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście bazylii (1.2) o intensywnym zapachu, używane jako przyprawa świeża lub suszona


lexentry: pol/bazylia_azjatycka__rzeczownik__1
written_rep: bazylia azjatycka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tulsi
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku bazylii azjatyckich (1.1), pochodząca z tropikalnej Azji (Półwysep Indyjski, Malezja), będąca jedną z najważniejszych roślin w symbolice hinduistycznej


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
written_rep: bazylika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basilica
sense_list:
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od bocznych i oknami umieszczonymi ponad ich zadaszeniem (w odróżnieniu od kościoła halowego); | (historia, historyczny, historycznie) wielka hala posiedzeń sądowych i zebrań publicznych na ateńskiej agorze | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom | (historia, historyczny, historycznie) hala sądowa i targowa na rzymskim forum


lexentry: pol/bazyliszek__rzeczownik__1
written_rep: bazyliszek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basilisk
sense_list:
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek; | (mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem


lexentry: pol/bazylozaur__rzeczownik__1
written_rep: bazylozaur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basilosaurus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Basilosaurus, rodzaj prawalenia żyjącego w eocenie; | (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju bazylozaur (1.1)


lexentry: pol/bałałajka__rzeczownik__1
written_rep: bałałajka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balalaika
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/bałkanizacja__rzeczownik__1
written_rep: bałkanizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balkanization | Balkanisation | balkanisation | balkanization
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione


lexentry: pol/bałkański__przymiotnik__1
written_rep: bałkański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Balkan
sense_list:
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami | (geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)


lexentry: pol/bałwan__rzeczownik__1
written_rep: bałwan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: idol
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego


lexentry: pol/bałwochwalstwo__rzeczownik__1
written_rep: bałwochwalstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: idolatry | paganity
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (pejoratywnie, pejoratywny) kult bożków (bałwanów);


lexentry: pol/bańka__rzeczownik__1
written_rep: bańka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cupping glass | cup
sense_list:
(medycyna, medyczny) szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej


lexentry: pol/bażanciak__rzeczownik__1
written_rep: bażanciak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pheasant pigeon
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Otidiphaps nobilis Gould, średniej wielkości ptak z rodziny gołębiowatych, endemit Nowej Gwinei i okolicznych wysp;


lexentry: pol/bażant__rzeczownik__1
written_rep: bażant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pheasant
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;


lexentry: pol/bażyna_czarna__rzeczownik__1
written_rep: bażyna czarna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: black crowberry
sense_list:
(botanika, botaniczny) Empetrum nigrum L., gatunek krzewinki z rodziny wrzosowatych (w innych klasyfikacjach należy do bażynowatych);


lexentry: pol/bdelium__rzeczownik__1
written_rep: bdelium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bdellium
sense_list:
(botanika, botaniczny) (dawniej, dawny) gatunek drzewa Commiphora africana | (botanika, botaniczny) (dawniej, dawny) żywica bdelium (1.1)


lexentry: pol/beatnik__rzeczownik__1
written_rep: beatnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beatnik
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) członek amerykańskiego ruchu literacko-kulturowego lat pięćdziesiątych XX wieku


lexentry: pol/beatyfikacja__rzeczownik__1
written_rep: beatyfikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beatification
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;


lexentry: pol/beaujolais__rzeczownik__1
written_rep: beaujolais
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beaujolais
sense_list:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino burgundzkie o lekkim, owocowym charakterze produkowane w okolicach francuskiego regionu Beaujolais;


lexentry: pol/beczka__rzeczownik__1
written_rep: beczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barrel | cask
sense_list:
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;


lexentry: pol/bednarka__rzeczownik__1
written_rep: bednarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: band-iron | hoop-iron
sense_list:
(budownictwo) taśma stalowa o przekroju spłaszczonego prostokąta, zwijana w kręgi; używana m.in. w instalacjach odgromowych lub jako zbrojenie w stropach Kleina


lexentry: pol/bednarstwo__rzeczownik__1
written_rep: bednarstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cooperage
sense_list:
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic)


lexentry: pol/bednarz__rzeczownik__1
written_rep: bednarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cooper
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem


lexentry: pol/beduin__rzeczownik__1
written_rep: beduin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bedouin
sense_list:
przedstawiciel pasterskiej ludności koczowniczej, zamieszkującej pustynie Bliskiego Wschodu oraz północnej Afryki


lexentry: pol/bedłka__rzeczownik__1
written_rep: bedłka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Agaricus
sense_list:
(biologia, biologiczny) Agaricus, grzyb z rodziny bedłkowatych, z blaszkami na dolnej stronie kapelusza, występujący w gatunkach jadalnych (pieczarka, boczniak) i trujących (muchomor sromotnikowy)


lexentry: pol/befsztyk__rzeczownik__1
written_rep: befsztyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: steak | beefsteak
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany


lexentry: pol/befsztyk_tatarski__rzeczownik__1
written_rep: befsztyk tatarski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: steak tartare
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowe mięso wołowe, drobno siekane lub mielone, przyprawione i podawane z cebulką, ogórkiem kiszonym lub konserwowym oraz surowym jajkiem;


lexentry: pol/begard__rzeczownik__1
written_rep: begard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beghard | Beguard
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek średniowiecznego heretyckiego bractwa propagującego ideał prostego życia


lexentry: pol/begonia__rzeczownik__1
written_rep: begonia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: begonia
sense_list:
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;


lexentry: pol/behawior__rzeczownik__1
written_rep: behawior
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: behavior
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) zachowanie się, odpowiadanie na bodźce środowiska


lexentry: pol/behawioryzm__rzeczownik__1
written_rep: behawioryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: behaviorism | behaviourism
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;


lexentry: pol/bejsbolówka__rzeczownik__1
written_rep: bejsbolówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baseball cap
sense_list:
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie


lexentry: pol/bel__rzeczownik__1
written_rep: bel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bel
sense_list:
(fizyka, fizyczny) bezwymiarowa jednostka wyrażająca porównanie dwu wielkości równe logarytmowi dziesiętnemu ich stosunku, zwykle stosowana do określania głośności, mocy akustycznej źródła dźwięku, stopnia wzmocnienia sygnału itp.;


lexentry: pol/bela__rzeczownik__1
written_rep: bela
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bale
sense_list:
(drukarstwo, drukarski) arkusze papieru w określonej liczbie | opakowany prostopadłościan różnych sprasowanych materiałów np. wełny, liści tytoniu itp. | zwój np. papieru, tkaniny


lexentry: pol/beletrystyka__rzeczownik__1
written_rep: beletrystyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fiction
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórczość prozatorska zaliczana do literatury pięknej, obejmująca powieść, opowiadanie, nowelę, reportaż literacki


lexentry: pol/belka__rzeczownik__1
written_rep: belka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beam
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie | (technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo


lexentry: pol/belkowanie__rzeczownik__1
written_rep: belkowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: entablature
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy, poziomy, trójdzielny człon starożytnych budowli spoczywający na kolumnach lub ścianach;


lexentry: pol/bemol_podwójny__rzeczownik__1
written_rep: bemol podwójny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: double flat
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak sygnalizujący dwukrotne obniżenie dźwięku o półton, czyli o cały ton


lexentry: pol/benedyktyn__rzeczownik__1
written_rep: benedyktyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benedictine
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji


lexentry: pol/bentonit__rzeczownik__1
written_rep: bentonit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bentonite
sense_list:
(geologia, geologiczny) skała ilasta powstała w wyniku przeobrażenia szkliwa wulkanicznego lub utworów piroklastycznych;


lexentry: pol/bentos__rzeczownik__1
written_rep: bentos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benthos
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów zasiedlających dno zbiorników wodnych, penetrujących osady denne lub żyjących na ich powierzchni;


lexentry: pol/benzen__rzeczownik__1
written_rep: benzen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benzene | benzol
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;


lexentry: pol/benzodiazepina__rzeczownik__1
written_rep: benzodiazepina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benzodiazepine
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mający działanie uspokajające, nasenne i zapobiegające drgawkom;


lexentry: pol/benzofuran__rzeczownik__1
written_rep: benzofuran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benzofuran
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny; bezbarwna, oleista ciecz używana do produkcji żywic kumaronowych;


lexentry: pol/benzol__rzeczownik__1
written_rep: benzol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benzol
sense_list:
uboczny produkt odgazowania węgla kamiennego, mieszanina benzenu, toluenu i ksylenu, oraz małych ilości tiofenu, pirydyny i fenolu;


lexentry: pol/benzylopiperazyna__rzeczownik__1
written_rep: benzylopiperazyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: benzylpiperazine
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna piperazyny o wzorze sumarycznym C11H16N2, mająca działanie stymulujące;


lexentry: pol/benzyna__rzeczownik__1
written_rep: benzyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gasoline | gas | petrol
sense_list:
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;


lexentry: pol/berberyjski__rzeczownik__1
written_rep: berberyjski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Berber
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z podrodziny języków afroazjatyckich, używanych głównie w Maroku, Algierii, Libii i Nigrze;


lexentry: pol/berdysz__rzeczownik__1
written_rep: berdysz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bardiche
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;


lexentry: pol/bergsonizm__rzeczownik__1
written_rep: bergsonizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bergsonism
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) prąd filozoficzny i literacki krytykujący wartość poznania intelektualnego i podnoszący rangę intuicji;


lexentry: pol/bermudy__rzeczownik__1
written_rep: bermudy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bermuda shorts
sense_list:
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży


lexentry: pol/bernikla_rdzawoszyja__rzeczownik__1
written_rep: bernikla rdzawoszyja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: red-breasted goose
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Branta ruficollis, gatunek z rodziny kaczkowatych, gnieżdżący się w syberyjskiej tundrze;


lexentry: pol/bestiarium__rzeczownik__1
written_rep: bestiarium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bestiary
sense_list:
gatunek literacki, utwór, w którym używa się motywów zwierzęcych w celu ukazania zasad religijnych i etycznych


lexentry: pol/beszamel__rzeczownik__1
written_rep: beszamel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: béchamel sauce
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany;


lexentry: pol/beta-karoten__rzeczownik__1
written_rep: beta-karoten
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beta-carotene
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;


lexentry: pol/beta-test__rzeczownik__1
written_rep: beta-test
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beta test | beta-test
sense_list:
(neologizm) jeden z końcowych etapów tworzenia produktu, na ogół oprogramowania, gry komputerowej, polegający na udostępnieniu jego niedokończonej wersji wybranej grupie użytkowników celem znalezienia błędów


lexentry: pol/betaina__rzeczownik__1
written_rep: betaina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: betaine
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący jonem obojnaczym, w którym ładunek dodatni nie sąsiaduje z ładunkiem ujemnym i zlokalizowany jest na atomie oniowym niepołączonym z żadnym atomem wodoru; | (chemia, chemiczny) związek organiczny będący pochodną glicyny, występuje m.in. w burakach cukrowych, szpinaku czy pszenicy i stanowi produkt uboczny przemysłu cukrowniczego;


lexentry: pol/betel__rzeczownik__1
written_rep: betel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: betel
sense_list:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Piper betle L. (pieprz żuwny) uprawiana dla liści o ostrym smaku; | popularna na Dalekim Wschodzie używka do żucia z liści beteli (1.1);


lexentry: pol/beton__rzeczownik__1
written_rep: beton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: concrete
sense_list:
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;


lexentry: pol/betulina__rzeczownik__1
written_rep: betulina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: betulin
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy trójterpenów, metabolit roślinny występujący m.in. w brzozie;


lexentry: pol/bez__przyimek__1
written_rep: bez
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 02
trans_list: without
sense_list:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/bez_czarny__rzeczownik__1
written_rep: bez czarny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: European elder | European elderberry | black elder | black elderberry
sense_list:
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra L., gatunek krzewu z rodziny piżmaczkowatych (dawniej umieszczany w obrębie bzowatych albo przewiertniowatych);


lexentry: pol/bez_prądu__związek_frazeologiczny__1
written_rep: bez prądu
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: unplugged
sense_list:
(dosłownie) bez zasilania energią elektryczną | (potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (o wykonywaniu muzyki i sposobie jej rejestracji) akustyczny, akustycznie;


lexentry: pol/bezbożnica__rzeczownik__1
written_rep: bezbożnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atheist
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (obraźliwie) kobieta negująca istnienie boga lub bogów, występująca przeciw religii


lexentry: pol/bezbożnik__rzeczownik__1
written_rep: bezbożnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atheist | godless person | infidel
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożność__rzeczownik__1
written_rep: bezbożność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: infidelity
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożny__przymiotnik__1
written_rep: bezbożny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: godless
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga | (pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga


lexentry: pol/bezbramkowy__przymiotnik__1
written_rep: bezbramkowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: goalless
sense_list:
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki


lexentry: pol/bezdźwięczny__przymiotnik__1
written_rep: bezdźwięczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: voiceless
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka, przy wymawianiu której nie drżą więzadła głosowe


lexentry: pol/bezglutenowy__przymiotnik__1
written_rep: bezglutenowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: gluten-free
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony glutenu, niezawierający glutenu


lexentry: pol/bezgotówkowo__przysłówek__1
written_rep: bezgotówkowo
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: cashlessly
sense_list:
(bankowość, bankowy) bez użycia fizycznej gotówki; za pomocą instrumentów płatniczych elektronicznych lub bankowych


lexentry: pol/bezhołowie__rzeczownik__1
written_rep: bezhołowie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anarchy
sense_list:
(potocznie, potoczny) brak organizacji, dyscypliny, porządku, spowodowane brakiem kierownictwa (głowy) lub bezmyślnością


lexentry: pol/bezlaktozowy__przymiotnik__1
written_rep: bezlaktozowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: lactose free
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony laktozy, niezawierający laktozy


lexentry: pol/bezlotek__rzeczownik__1
written_rep: bezlotek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: penguin
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak nielotny, o czarno-białym upierzeniu, przystosowany do życia w zimnym klimacie, poruszający się głównie pieszo lub pływaniem


lexentry: pol/bezmięsny__przymiotnik__1
written_rep: bezmięsny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: meatless
sense_list:
o dniu, tygodniu itp.: taki, w którym nie je się mięsa, nie prowadzi się sprzedaży mięsa | o jedzeniu, diecie: niezawierający mięsa, pozbawiony mięsa


lexentry: pol/bezoar__rzeczownik__1
written_rep: bezoar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bezoar
sense_list:
(weterynaria, weterynaryjny) kulisty twór powstający w żołądkach przeżuwaczy z niestrawionych resztek pokarmu, sierści oraz włókien roślinnych;


lexentry: pol/bezokolicznik__rzeczownik__1
written_rep: bezokolicznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: infinitive
sense_list:
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;


lexentry: pol/bezpartyjny__przymiotnik__1
written_rep: bezpartyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: non-partisan | nonpartisan
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych


lexentry: pol/bezpiecznik__rzeczownik__1
written_rep: bezpiecznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fuse
sense_list:
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);


lexentry: pol/bezpośredni__przymiotnik__1
written_rep: bezpośredni
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: explicit
sense_list:
taki, który nie działa zgodnie z konwencjami lub konwenansami; jest szczery, naturalny | taki, który nie ma pośredników ani ogniw pośrednich; taki, który trafia do kogoś lub czegoś wprost


lexentry: pol/bezprawie__rzeczownik__1
written_rep: bezprawie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anomie | anomy | illegality | unlawfulness
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stan, w którym nie są ustanowione lub przestrzegane normy prawne


lexentry: pol/bezpłodność__rzeczownik__1
written_rep: bezpłodność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barrenness
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nieodwracalny brak zdolności do rozrodu; cecha tego, kto bezpłodny, cecha tego, co bezpłodne


lexentry: pol/bezrobocie__rzeczownik__1
written_rep: bezrobocie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: unemployment | joblessness
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;


lexentry: pol/bezrękawnik__rzeczownik__1
written_rep: bezrękawnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gilet | pinafore | singlet | slipover | tank top
sense_list:
(potocznie, potoczny) element stroju (kamizelka lub sukienka) bez rękawów, noszony na bluzkę lub sweter


lexentry: pol/bezsznurowy__przymiotnik__1
written_rep: bezsznurowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: cordless
sense_list:
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) nie wymagający kabla do działania, bezprzewodowy


lexentry: pol/bezszumny__przymiotnik__1
written_rep: bezszumny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: noise-free
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) niewywołujący szumów; działający bez wytwarzania niepożądanych dźwięków lub zakłóceń


lexentry: pol/bezwzględny__przymiotnik__1
written_rep: bezwzględny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: absolute
sense_list:
(matematyka, matematyczny) pozbawiony znaku, będący wynikiem wartości bezwzględnej | (metrologia, metrologiczny) wyrażony w tych samych jednostkach, co mierzona wielkość


lexentry: pol/bełkot__rzeczownik__1
written_rep: bełkot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gibberish | gobbledygook | mumbo jumbo
sense_list:
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie


lexentry: pol/biała_dama__rzeczownik__1
written_rep: biała dama
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: white lady
sense_list:
(mitologia, mitologiczny) legendarna postać kobieca nawiedzająca niektóre zamki | (środowiskowy) kokaina


lexentry: pol/biała_laska__rzeczownik__1
written_rep: biała laska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: white cane
sense_list:
laska używana przez osoby z niepełnosprawnością wzroku, zwykle składana i ze specjalnym zakończeniem wspierającym reakcje na przeszkody;


lexentry: pol/biała_rdza__rzeczownik__1
written_rep: biała rdza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: white rust
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) Puccinia horiana, pasożytniczy grzyb, powodujący powstawanie na roślinach błyszczących, jasnych pęcherzyków z zarodnikami


lexentry: pol/białas__rzeczownik__1
written_rep: białas
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cracker | honkey | honkie | honky | whitey
sense_list:
(potocznie, potoczny) (slangowo) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o białej skórze, człowiek białej rasy


lexentry: pol/białko_C-reaktywne__rzeczownik__1
written_rep: białko C-reaktywne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: C-reactive protein
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego głównie w wątrobie i komórkach tłuszczowych, a następnie wydzielanego do krwi;


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
written_rep: białko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: egg white | albumen
sense_list:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
written_rep: białko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: white
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki


lexentry: pol/białorzytka__rzeczownik__1
written_rep: białorzytka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: wheatear
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste;


lexentry: pol/białoskórnictwo__rzeczownik__1
written_rep: białoskórnictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tawing
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział garbarstwa zajmujący się wyprawianiem skór miękkich na rękawiczki i odzież


lexentry: pol/białosęp__rzeczownik__1
written_rep: białosęp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Egyptian vulture | pharaoh's chicken | white scavenger vulture
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Neophron percnopterus Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/białozór__rzeczownik__1
written_rep: białozór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gyrfalcon
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;


lexentry: pol/biały__przymiotnik__2
written_rep: biały
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: white
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w odniesieniu do wina: powstały bez maceracji, w wyniku fermentacji winogron z usuniętymi skórkami, pestkami i szypułkami | (historia, historyczny, historycznie) związany z Białymi


lexentry: pol/biały_fosfor__rzeczownik__1
written_rep: biały fosfor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: white phosphorus
sense_list:
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;


lexentry: pol/biały_kruk__rzeczownik__2
written_rep: biały kruk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: as scarce as hen's teeth
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach


lexentry: pol/biały_wywiad__rzeczownik__1
written_rep: biały wywiad
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: OSINT | open-source intelligence
sense_list:
pozyskiwanie informacji wywiadowczych z ogólnodostępnych źródeł – prasy, telewizji, Internetu, publikacji itp.;


lexentry: pol/biały_węgiel__rzeczownik__1
written_rep: biały węgiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hydroelectricity
sense_list:
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych


lexentry: pol/biały_znak__rzeczownik__1
written_rep: biały znak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: white space | whitespace | whitespace character
sense_list:
(informatyka, informatyczny) spacja, znak tabulacji, znak końca linii, lub dowolny inny znak niemający kształtu na ekranie


lexentry: pol/biblia__rzeczownik__1
written_rep: biblia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bible
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza książka w danej dziedzinie; ważna, ceniona książka omawiająca podstawy jakiejś nauki


lexentry: pol/biblicyzm__rzeczownik__1
written_rep: biblicyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biblicism
sense_list:
(teologia, teologiczny) rygoryzm w interpretacji biblijnej, uznanie Biblii za jedyną bazę w przepowiadaniu


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
written_rep: bibliografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bibliography
sense_list:
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
written_rep: bibliografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bibliology | bibliography
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;


lexentry: pol/biblioteka__rzeczownik__1
written_rep: biblioteka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: library
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach; | zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem


lexentry: pol/bibliotekoznawstwo__rzeczownik__1
written_rep: bibliotekoznawstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: library science
sense_list:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się formami i metodami pracy bibliotekarskiej


lexentry: pol/biblistyka__rzeczownik__1
written_rep: biblistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biblical study
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;


lexentry: pol/bicie_w_przelocie__rzeczownik__1
written_rep: bicie w przelocie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: en passant
sense_list:
(szachy, pojęcie szachowe) specjalne posunięcie, w którym pion stojący obok bije innego piona bezpośrednio po wykonaniu ruchu o dwa pola z pozycji wyjściowej


lexentry: pol/bicykl__rzeczownik__1
written_rep: bicykl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: penny-farthing
sense_list:
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;


lexentry: pol/biczownik__rzeczownik__1
written_rep: biczownik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: flagellant
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek średniowiecznego ruchu religijnego, który praktykował publiczne biczowanie się jako formę pokuty; chłostający się pokutnik


lexentry: pol/biczownik__rzeczownik__1
written_rep: biczownik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lead horse | outrunner | side horse
sense_list:
(leśnictwo) słabe, smukłe drzewo, które rośnie zbyt gęsto w zwarciu i jego giętkie, mocno kołysane wiatrem gałęzie smagają i uszkadzają korony sąsiednich drzew


lexentry: pol/biec__czasownik__1
written_rep: biec
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: run | trot
sense_list:
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi


lexentry: pol/biedermeier__rzeczownik__1
written_rep: biedermeier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biedermeier
sense_list:
(sztuka) prosty i funkcjonalny styl w architekturze i wyposażeniu wnętrz, a także w literaturze, malarstwie, modzie (i tym podobne, i temu podobne); | mebel lub inny przedmiot w tym stylu


lexentry: pol/biedniak__rzeczownik__1
written_rep: biedniak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pauper
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały); (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezrolny lub małorolny chłop;


lexentry: pol/biedronka__rzeczownik__1
written_rep: biedronka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ladybug | ladybird | lady beetle
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;


lexentry: pol/biedronka_siedmiokropka__rzeczownik__1
written_rep: biedronka siedmiokropka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: C-7 | seven-spot ladybird | seven-spotted ladybug
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coccinella septempunctata L., gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych, o czerwonych pokrywach z czarnymi plamkami u postaci dorosłej;


lexentry: pol/biedrzeniec_anyż__rzeczownik__1
written_rep: biedrzeniec anyż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anise | aniseed
sense_list:
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., gatunek jednorocznej rośliny uprawnej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/bieg_płotkarski__rzeczownik__1
written_rep: bieg płotkarski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hurdling | hurdle race
sense_list:
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;


lexentry: pol/biegać__czasownik__1
written_rep: biegać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: run
sense_list:
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
written_rep: biegun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pole
sense_list:
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu | miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy; | (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny | (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
written_rep: biegun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rocker
sense_list:
element takich przedmiotów jak koń na biegunach, lub fotel bujany, wygięty pręt na którym buja się dany przedmiot


lexentry: pol/biegun_magnetyczny__rzeczownik__1
written_rep: biegun magnetyczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: magnetic pole
sense_list:
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe; | (geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty;


lexentry: pol/biegus_malutki__rzeczownik__1
written_rep: biegus malutki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: little stint
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris minuta, gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych;


lexentry: pol/biegły__rzeczownik__1
written_rep: biegły
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: expert | expert witness
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ekspert powoływany przez sąd, mający wiedzę w specjalistycznej dziedzinie, ułatwiający zrozumienie związanych z tą dziedziną zagadnień istotnych dla sprawy


lexentry: pol/bielactwo__rzeczownik__1
written_rep: bielactwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: albinism | leucoderma | leukoderma | vitilligo
sense_list:
(medycyna, medyczny) schorzenie powodujące odbarwienia w skórze, włosach i tęczówce na skutek zmniejszenia lub braku melaniny


lexentry: pol/biennale__rzeczownik__1
written_rep: biennale
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biennale
sense_list:
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata


lexentry: pol/bierki__rzeczownik__1
written_rep: bierki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pick-a-stick | pick-up hole | pick-up sticks
sense_list:
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych;


lexentry: pol/bierne_palenie__rzeczownik__1
written_rep: bierne palenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: passive smoking | environmental tobacco smoke | second-hand smoking | secondhand smoke
sense_list:
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);


lexentry: pol/bierny__przymiotnik__1
written_rep: bierny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: passive
sense_list:
niewykazujący inicjatywy | (gramatyka) związany ze stroną bierną | (chemia, chemiczny) niebiorący udziału w reakcjach


lexentry: pol/bierzmowanie__rzeczownik__1
written_rep: bierzmowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: confirmation
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;


lexentry: pol/bieżnik__rzeczownik__1
written_rep: bieżnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tread
sense_list:
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność;


lexentry: pol/bifobia__rzeczownik__1
written_rep: bifobia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biphobia
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;


lexentry: pol/biforium__rzeczownik__1
written_rep: biforium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bifora
sense_list:
(architektura, architektoniczny) podwójne arkadowe okno, podzielone kolumienką, charakterystyczne dla architektury romańskiej;


lexentry: pol/bigilla__rzeczownik__1
written_rep: bigilla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bigilla
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z gotowanej fasoli i oliwy, zwykle z dodatkiem papryczki chilli, natki pietruszki i czosnku; tradycyjna potrawa kuchni maltańskiej


lexentry: pol/bigoreksja__rzeczownik__1
written_rep: bigoreksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bigorexia | muscle dysmorphia
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała


lexentry: pol/bigos__rzeczownik__1
written_rep: bigos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bigos | hunter's stew
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonej kapusty kiszonej z rozmaitymi dodatkami; ; (zobacz) też bigos w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/bigot__rzeczownik__1
written_rep: bigot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bigot
sense_list:
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś przesadnie religijny lub gorliwie manifestujący swą religijność


lexentry: pol/biker_rock__rzeczownik__1
written_rep: biker rock
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biker rock
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rock związany z subkulturą motocyklową, którego teksty nawiązują do szaleńczej jazdy na motorach


lexentry: pol/bilans_tlenowy__rzeczownik__1
written_rep: bilans tlenowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: oxygen balance
sense_list:
(chemia, chemiczny) wyrażona w procentach wagowych relacja pomiędzy ilością tlenu zawartą w materiale wybuchowym a ilością składników palnych, jak węgiel i wodór;


lexentry: pol/bilard__rzeczownik__1
written_rep: bilard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: billiards | pool
sense_list:
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;


lexentry: pol/bilastyna__rzeczownik__1
written_rep: bilastyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bilastine
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwalergiczny; lek przeciwhistaminowy drugiej generacji, antagonista receptora H1


lexentry: pol/bilet__rzeczownik__1
written_rep: bilet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ticket
sense_list:
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru


lexentry: pol/bilokacja__rzeczownik__1
written_rep: bilokacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bilocation
sense_list:
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;


lexentry: pol/bima__rzeczownik__1
written_rep: bima
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bema | bima | bimah
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) podwyższenie stawiane w centrum synagogi, z którego odczytywana jest Tora;


lexentry: pol/bimetalizm__rzeczownik__1
written_rep: bimetalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bimetallism
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (historia, historyczny, historycznie) system monetarny, w którym funkcję pieniądza spełniają dwa kruszce, złoto i srebro, a ich wartości są od siebie ściśle zależne;


lexentry: pol/binarny__przymiotnik__1
written_rep: binarny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: binary
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym | podwójny, złożony z dwóch części


lexentry: pol/bio-__przedrostek__1
written_rep: bio-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: bio-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi


lexentry: pol/biocenoza__rzeczownik__1
written_rep: biocenoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biocoenosis
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół populacji różnych gatunków, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego;


lexentry: pol/biochemia__rzeczownik__1
written_rep: biochemia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biochemistry
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;


lexentry: pol/biochemik__rzeczownik__1
written_rep: biochemik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biochemist
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie biochemii, osoba zajmująca się biochemią


lexentry: pol/biodegradacja__rzeczownik__1
written_rep: biodegradacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biodegradation
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;


lexentry: pol/biodro__rzeczownik__1
written_rep: biodro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hip
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda


lexentry: pol/bioetyka__rzeczownik__1
written_rep: bioetyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioethics
sense_list:
dział etyki dotyczący analizy dylematów moralnych, które pojawiają się w naukach medycznych i biologicznych


lexentry: pol/biofilm__rzeczownik__1
written_rep: biofilm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biofilm
sense_list:
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;


lexentry: pol/biofizyka__rzeczownik__1
written_rep: biofizyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biophysics
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;


lexentry: pol/biogaz__rzeczownik__1
written_rep: biogaz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biogas
sense_list:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) mieszanina gazów otrzymywana podczas beztlenowego rozkładu obornika lub innych pozostałości organicznych;


lexentry: pol/biogeneza__rzeczownik__1
written_rep: biogeneza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biogenesis | biogeny
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) proces powstawania życia; pochodzenie życia


lexentry: pol/biogeochemia__rzeczownik__1
written_rep: biogeochemia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biogeochemistry
sense_list:
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) (ekologia, ekologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem wymiany albo przepływu materii między żywymi a nieożywionymi komponentami biosfery


lexentry: pol/biogeochemiczny__przymiotnik__1
written_rep: biogeochemiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: biogeochemical
sense_list:
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) (ekologia, ekologiczny) związany z biogeochemią


lexentry: pol/bioindykacja__rzeczownik__1
written_rep: bioindykacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioindication
sense_list:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) ocena stanu środowiska naturalnego lub określenie właściwości jakiegoś czynnika środowiskowego (np. poziomu zanieczyszczeń) za pomocą wskaźników biologicznych, którymi są organizmy (bioindykatory);


lexentry: pol/bioindykator__rzeczownik__1
written_rep: bioindykator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioindicator
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) biologiczny wskaźnik jakości środowiska, którym jest zwierzę lub roślina o dużej wrażliwości na działanie określonych czynników


lexentry: pol/bioklimatologia__rzeczownik__1
written_rep: bioklimatologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioclimatology
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca wpływ klimatu i warunków pogodowych na organizmy żywe;


lexentry: pol/biologia__rzeczownik__1
written_rep: biologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biology
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;


lexentry: pol/biologia_molekularna__rzeczownik__1
written_rep: biologia molekularna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: molecular biology
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach


lexentry: pol/bioluminescencja__rzeczownik__1
written_rep: bioluminescencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bioluminescence
sense_list:
(biologia, biologiczny) zdolność organizmów żywych do wytwarzania i emitowania światła na drodze reakcji chemicznych;


lexentry: pol/biom__rzeczownik__1
written_rep: biom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biome
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi


lexentry: pol/biomasa__rzeczownik__1
written_rep: biomasa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biomass
sense_list:
materia zawarta w organizmach żywych; | masa materii zawartej w organizmach żywych (zwykle podawana na metr kwadratowy lub sześcienny)


lexentry: pol/biometryczny__przymiotnik__1
written_rep: biometryczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: biometric
sense_list:
związany z biometrią, dotyczący lub służący do pomiarów istot żywych, także do rozpoznawania cech lub tożsamości


lexentry: pol/bionika__rzeczownik__1
written_rep: bionika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bionics
sense_list:
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;


lexentry: pol/biopsja__rzeczownik__1
written_rep: biopsja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biopsy
sense_list:
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;


lexentry: pol/biosfera__rzeczownik__1
written_rep: biosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biosphere
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe


lexentry: pol/biotechnologia__rzeczownik__1
written_rep: biotechnologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biotechnology
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;


lexentry: pol/biotop__rzeczownik__1
written_rep: biotop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biotope
sense_list:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika;


lexentry: pol/biotyna__rzeczownik__1
written_rep: biotyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biotin
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;


lexentry: pol/birginiak__rzeczownik__1
written_rep: birginiak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Steller's eider
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Polysticta stelleri, pstrokaczka, kaczka srokata, gatunek kaczki edredonowej;


lexentry: pol/birmański__przymiotnik__1
written_rep: birmański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Burmese
sense_list:
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)


lexentry: pol/biruang_malajski__rzeczownik__1
written_rep: biruang malajski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sun bear
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Helarctos malayanus Horsfield, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w południowej i południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/birytualista__rzeczownik__1
written_rep: birytualista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biritualist
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny katolicki, który ma prawo celebrować sakramenty i inne nabożeństwa w dwóch obrządkach;


lexentry: pol/bisior__rzeczownik__1
written_rep: bisior
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: byssus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) wiązka jedwabistych nici powstająca z szybko krzepnącej wydzieliny niektórych małży;


lexentry: pol/biskup__rzeczownik__1
written_rep: biskup
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bishop | pontiff
sense_list:
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;


lexentry: pol/biskupka__rzeczownik__1
written_rep: biskupka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bishop
sense_list:
(kościelny) w niektórych kościołach chrześcijańskich duchowna wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowana na urząd biskupi, najczęściej kierująca diecezją


lexentry: pol/biskupstwo__rzeczownik__1
written_rep: biskupstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bishopric
sense_list:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa


lexentry: pol/bistor__rzeczownik__1
written_rep: bistor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: crimplene
sense_list:
(włókiennictwo) przędza syntetyczna produkcji polskiej o dużej puszystości; także tkanina, dzianina z tej przędzy;


lexentry: pol/bistro__rzeczownik__1
written_rep: bistro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bistro
sense_list:
(książkowy) (gastronomia) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi;


lexentry: pol/biszkopt_genueński__rzeczownik__1
written_rep: biszkopt genueński
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sponge cake
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj biszkoptu, podczas przygotowania którego ubija się jajka w całości


lexentry: pol/bit__rzeczownik__1
written_rep: bit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beat
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytmiczne uderzenie odmierzające kolejne takty utworu


lexentry: pol/bit__rzeczownik__1
written_rep: bit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bit
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1;


lexentry: pol/bita_śmietana__rzeczownik__1
written_rep: bita śmietana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: whipped cream | whipping cream
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;


lexentry: pol/bitum__rzeczownik__1
written_rep: bitum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bitumen | blacktop
sense_list:
(chemia, chemiczny) mieszanina różnych substancji organicznych ciekłych bądź stałych o dużej lepkości, będąca najczęściej koloru czarnego lub brunatnoczarnego;


lexentry: pol/bitumiczny__przymiotnik__1
written_rep: bitumiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: bituminous
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) dotyczący bitumenu


lexentry: pol/bitumin__rzeczownik__1
written_rep: bitumin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bitumen
sense_list:
(chemia, chemiczny) (geologia, geologiczny) (górnictwo, górniczy) naturalna mieszanina węglowodorów stałych i półstałych, czyli substancji organicznych pochodzenia naturalnego, które powstały z rozkładu materii roślinnej i zwierzęcej w warunkach beztlenowych


lexentry: pol/biureta__rzeczownik__1
written_rep: biureta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: burette
sense_list:
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów


lexentry: pol/biuro__rzeczownik__1
written_rep: biuro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: office | bureau
sense_list:
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;


lexentry: pol/biuro_matrymonialne__rzeczownik__1
written_rep: biuro matrymonialne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lonely hearts club | marriage bureau
sense_list:
forma działalności usługowej polegająca na pośredniczeniu w zawieraniu znajomości między osobami pragnącymi zawrzeć związek małżeński


lexentry: pol/biuro_podróży__rzeczownik__1
written_rep: biuro podróży
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: travel agency
sense_list:
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.


lexentry: pol/biuro_rzeczy_znalezionych__rzeczownik__1
written_rep: biuro rzeczy znalezionych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lost and found | lost luggage office | lost property
sense_list:
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać


lexentry: pol/biurokracja__rzeczownik__1
written_rep: biurokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bureaucracy
sense_list:
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów


lexentry: pol/biwak__rzeczownik__1
written_rep: biwak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bivouak | camp
sense_list:
(turystyka, turystyczny) obozowanie pod gołym niebem w namiotach, najczęściej jedna z form obozów młodzieżowych


lexentry: pol/biznesplan__rzeczownik__1
written_rep: biznesplan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: business plan
sense_list:
(zarządzanie) szczegółowy plan działania firmy przygotowywany przed jej założeniem lub przed rozpoczęciem nowego projektu


lexentry: pol/bić__czasownik__1
written_rep: bić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: hit | knock
sense_list:
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp. | o skrzydłach i rękach machać nimi | uderzać w jakiś instrument perkusyjny


lexentry: pol/biżuteria__rzeczownik__1
written_rep: biżuteria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: jewellery | jewelry | jewel
sense_list:
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;


lexentry: pol/blady__przymiotnik__1
written_rep: blady
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: pale | pallid
sense_list:
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację | o mało intensywnej barwie


lexentry: pol/blairysta__rzeczownik__1
written_rep: blairysta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blairite
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Tony'ego Blaira, dawnego przywódcy brytyjskiej Partii Pracy oraz premiera Wielkiej Brytanii w latach 1997–2007


lexentry: pol/blaneta__rzeczownik__1
written_rep: blaneta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blanet
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczne ogromne ciało niebieskie poruszające się wokół supermasywnej czarnej dziury


lexentry: pol/blanki__rzeczownik__1
written_rep: blanki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: balcony, patio, deck
sense_list:
(architektura, architektoniczny) szereg prostokątnych, zębatych występów wieńczących mur obronny; ; (zobacz) też Blanki w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/blanszowanie__rzeczownik__1
written_rep: blanszowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blanching
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krótkotrwałe obgotowywanie warzyw lub owoców, a następnie poddanie ich schłodzeniu;


lexentry: pol/blanszować__czasownik__1
written_rep: blanszować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: blanch
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać procesowi krótkotrwałego podgrzewania a następnie schładzania


lexentry: pol/blastula__rzeczownik__1
written_rep: blastula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blastula
sense_list:
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem


lexentry: pol/blaszka__rzeczownik__1
written_rep: blaszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lamina
sense_list:
(botanika, botaniczny) główna, płaska cześć liścia, odpowiedzialna za pochłanianie światła i fotosyntezę


lexentry: pol/blef__rzeczownik__1
written_rep: blef
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bluff
sense_list:
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości


lexentry: pol/blender__rzeczownik__1
written_rep: blender
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blender
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do miksowania (np. zup czy koktajli) w postaci szklanego naczynia z wirującymi wewnątrz nożykami lub rękojeści zakończonej nożykami, wkładanej do dowolnego naczynia;


lexentry: pol/bligia_pospolita__rzeczownik__1
written_rep: bligia pospolita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ackee | akee
sense_list:
(botanika, botaniczny) Blighia sapida K.D.Koenig, gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych, uprawianej głównie w zachodniej Afryce i na Karaibach;


lexentry: pol/blin__rzeczownik__1
written_rep: blin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blin | blintz
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) podobne do naleśnika, typowe dla kuchni rosyjskiej, białoruskiej i ukraińskiej danie, smażone z ciasta z dodatkiem mąki gryczanej oraz drożdży;


lexentry: pol/blindaż__rzeczownik__1
written_rep: blindaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blindage
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem


lexentry: pol/blister__rzeczownik__1
written_rep: blister
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blister
sense_list:
(handel, handlowy) opakowanie składające się z warstwy spodniej i sztywnej, przezroczystej warstwy górnej;


lexentry: pol/bliźniakowanie__rzeczownik__1
written_rep: bliźniakowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: deformation twinning | twinning
sense_list:
(metaloznawstwo, metalurgia) (krystalografia, krystalograficzny) odkształcenie plastyczne polegające na przesunięciu kolejnych warstw atomów w krysztale pod wpływem naprężeń ścinających, przy czym odkształcona część kryształu zostaje skręcona względem części nieodkształconej w taki sposób, że stanowią one odbicia lustrzane;


lexentry: pol/blockbuster__rzeczownik__1
written_rep: blockbuster
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blockbuster
sense_list:
(książkowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawienie, książka, film lub inne dzieło, które zdobyło dużą popularność i stało się wyjątkowo zyskowne;


lexentry: pol/blockchain__rzeczownik__1
written_rep: blockchain
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blockchain
sense_list:
(informatyka, informatyczny) baza danych składająca się z połączonych kryptograficznie rekordów stanowiących zwykle spis transakcji, zwłaszcza tych dokonywanych z użyciem kryptowalut, zarządzana wspólnie przez komputery połączone siecią peer-to-peer;


lexentry: pol/blogosfera__rzeczownik__1
written_rep: blogosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blogosphere
sense_list:
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
written_rep: blok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: block
sense_list:
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy | (sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny; | (budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku; | (informatyka, informatyczny) wydzielona część kodu programu; | (kolejnictwo) element blokady | grupa pomieszczeń lub urządzeń pełniących określoną funkcję


lexentry: pol/blokada__rzeczownik__1
written_rep: blokada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blockade
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji


lexentry: pol/blokhauz__rzeczownik__1
written_rep: blokhauz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blockhouse
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) schron lub budynek ufortyfikowany z przeznaczeniem na samodzielną obronę ze wszystkich stron;


lexentry: pol/blu-ray__rzeczownik__1
written_rep: blu-ray
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blu-ray | blu-ray
sense_list:
(informatyka, informatyczny) format zapisu optycznego wykorzystujący niebieski laser, uważany za następcę formatu DVD


lexentry: pol/blue_box__rzeczownik__1
written_rep: blue box
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blue box
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) technika realizacji obrazu filmowego polegająca na zamianie niebieskiego tła na dowolny obraz (realizowany osobno), dająca iluzoryczny efekt połączenia obu obrazów;


lexentry: pol/blue_chip__rzeczownik__1
written_rep: blue chip
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blue chip
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) spółka będąca w dobrej sytuacji finansowej, mająca dobre wyniki na giełdzie; także: akcje takiej spółki;


lexentry: pol/blues__rzeczownik__1
written_rep: blues
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blues
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalno-instrumentalny styl muzyczny sięgający korzeniami ludowych pieśni czarnoskórych


lexentry: pol/bluszcz__rzeczownik__1
written_rep: bluszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ivy
sense_list:
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;


lexentry: pol/bluszcz_pospolity__rzeczownik__1
written_rep: bluszcz pospolity
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: common ivy
sense_list:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hedera helix L., gatunek wiecznie zielonego pnącza należący do rodziny araliowatych;


lexentry: pol/bo__spójnik__1
written_rep: bo
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: because
sense_list:
…przyłączający zdania lub ich części wyjaśniające lub rozwijające w jakiś sposób wcześniejszą informację; wyrażające jej przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/bobak__rzeczownik__1
written_rep: bobak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lazybones
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Marmota bobak, gatunek eurazjatyckiego gryzonia stepowego spokrewnionego ze świstakiem;


lexentry: pol/bobrek_trójlistny__rzeczownik__1
written_rep: bobrek trójlistny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: buckbean
sense_list:
(botanika, botaniczny) Menyanthes trifoliata L., gatunek byliny z rodziny bobrkowatych, będącej geofitem i hydrofitem;


lexentry: pol/bobsleje__rzeczownik__1
written_rep: bobsleje
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bobsleigh
sense_list:
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;


lexentry: pol/bocian__rzeczownik__1
written_rep: bocian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: stork
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów; | (potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały | (ludowy) (etnografia, etnograficzny) siła odpowiedzialna za narodziny lub pojawienie się dziecka w rodzinie


lexentry: pol/bocian_białobrzuchy__rzeczownik__1
written_rep: bocian białobrzuchy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abdim's Stork | White-bellied Stork
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia abdimii Lichtenstein, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych o szarym dziobie;


lexentry: pol/bocian_biały__rzeczownik__1
written_rep: bocian biały
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: white stork
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/bocian_czarny__rzeczownik__1
written_rep: bocian czarny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: black stork
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;


lexentry: pol/bocianie_gniazdo__związek_frazeologiczny__1
written_rep: bocianie gniazdo
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: crow's nest
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (przenośnie, przenośnia) niewielka platforma w górnej części masztu żaglowca; dawniej punkt obserwacyjny


lexentry: pol/bocianowe__rzeczownik__1
written_rep: bocianowe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: stork
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconiiformes Bonaparte, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, obejmuje gatunki wodno-błotne, w większości wędrowne;


lexentry: pol/bocznik__rzeczownik__1
written_rep: bocznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: shunt
sense_list:
(elektryczność) rezystor włączony równolegle do głównego obwodu, zmniejszający prąd pobierany przez ten obwód


lexentry: pol/bodaj__partykuła__1
written_rep: bodaj
part_of_speech: particle
min_sense_num: 01
trans_list: at least
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi


lexentry: pol/bodhisattwa__rzeczownik__1
written_rep: bodhisattwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bodhisattva
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;


lexentry: pol/bodhićitta__rzeczownik__1
written_rep: bodhićitta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bodhicitta
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;


lexentry: pol/body__rzeczownik__1
written_rep: body
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: body | bodysuit
sense_list:
(odzieżownictwo) jednoczęściowy strój dziecięcy, bez rękawów i nogawek | (odzieżownictwo) jednoczęściowy, obcisły strój kobiecy, zwykle bez rękawów i nogawek


lexentry: pol/bodziec__rzeczownik__1
written_rep: bodziec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: stimulus
sense_list:
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;


lexentry: pol/boeuf_Strogonow__rzeczownik__1
written_rep: boeuf Strogonow
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beef Stroganoff
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z polędwicy wołowej krojonej w wąskie i krótkie paski, cebuli i przypraw, zagotowanych z mąką, przecierem pomidorowym; podawana zazwyczaj z kluseczkami francuskimi;


lexentry: pol/bogini__rzeczownik__1
written_rep: bogini
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: goddess
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej


lexentry: pol/bohater__rzeczownik__1
written_rep: bohater
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: character | hero
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu


lexentry: pol/bohater__rzeczownik__1
written_rep: bohater
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hero
sense_list:
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp. | osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia


lexentry: pol/bohaterka__rzeczownik__1
written_rep: bohaterka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: heroine
sense_list:
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna | forma żeńska od: bohater; główna postać wydarzenia | forma żeńska od: bohater; postać utworu


lexentry: pol/bohemistyka__rzeczownik__1
written_rep: bohemistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Czech
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o języku, literaturze, kulturze i historii czeskiej; | kierunek na uniwersytecie obejmujący studia w tej dziedzinie


lexentry: pol/bohemizm__rzeczownik__1
written_rep: bohemizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bohemism
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka czeskiego;


lexentry: pol/bojar__rzeczownik__1
written_rep: bojar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boyar
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;


lexentry: pol/bojer__rzeczownik__1
written_rep: bojer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ice yacht | iceboat ice boat
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mały, żaglowy, montowany na płozach pojazd do poruszania się po zamarzniętym akwenie


lexentry: pol/bojkot__rzeczownik__1
written_rep: bojkot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boycott
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;


lexentry: pol/bojkotować__czasownik__1
written_rep: bojkotować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: boycott | blackball
sense_list:
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu


lexentry: pol/bojownik_wspaniały__rzeczownik__1
written_rep: bojownik wspaniały
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Siamese fighting fish | betta
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta splendens Regan, słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych, pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/bojowy_środek_trujący__rzeczownik__1
written_rep: bojowy środek trujący
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: CWA | chemical warfare agent
sense_list:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) podstawowy składnik broni chemicznej będący toksycznym związkiem chemicznym, którego właściwości pozwalają na zastosowanie militarne działając śmiertelnie lub szkodliwie na organizmy żywe;


lexentry: pol/bojówka__rzeczownik__1
written_rep: bojówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fighting squad
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi działająca z użyciem przemocy, tworzona, kierowana i wyposażana przez organizację polityczną;


lexentry: pol/bokeh__rzeczownik__1
written_rep: bokeh
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bokeh
sense_list:
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;


lexentry: pol/bokobrody__rzeczownik__1
written_rep: bokobrody
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sideburns
sense_list:
rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody;


lexentry: pol/boks__rzeczownik__1
written_rep: boks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pit-stop
sense_list:
(sport, sportowy) miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu


lexentry: pol/bokser__rzeczownik__2
written_rep: bokser
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: boxer
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa; | (motoryzacja) silnik spalinowy o przeciwległych cylindrach


lexentry: pol/boksyt__rzeczownik__1
written_rep: boksyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bauxite
sense_list:
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;


lexentry: pol/bolero__rzeczownik__1
written_rep: bolero
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bolero
sense_list:
(krawiectwo) krótka kamizelka bez rękawów i bez kołnierza; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do bolero (1.1) | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójmiarowy hiszpański taniec ludowy;


lexentry: pol/bolszewik__rzeczownik__1
written_rep: bolszewik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bolshevik | Bolshevik
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej


lexentry: pol/bolszewizm__rzeczownik__1
written_rep: bolszewizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bolshevism
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu


lexentry: pol/bolus__rzeczownik__1
written_rep: bolus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bolus
sense_list:
(medycyna, medyczny) duża dawka leku podawana w celu uzyskanie efektywnego stężenia w tkankach w jak najkrótszym czasie;


lexentry: pol/bomba__rzeczownik__1
written_rep: bomba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bomb
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;


lexentry: pol/bomba_atomowa__rzeczownik__1
written_rep: bomba atomowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atomic bomb | A-bomb | atom bomb
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami


lexentry: pol/bomba_kaloryczna__rzeczownik__1
written_rep: bomba kaloryczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caloric bomb | calorie bomb
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (potocznie, potoczny) produkt spożywczy o bardzo wysokiej zawartości kilokalorii w stosunku do objętości lub masy


lexentry: pol/bomba_lotnicza__rzeczownik__1
written_rep: bomba lotnicza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: air-dropped bomb
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;


lexentry: pol/bombajka__rzeczownik__1
written_rep: bombajka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bombay duck | bombil | bummalo
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Harpadon nehereus Hamilton, ryba morska i słonawowodna z rodziny jaszczurnikowatych, poławiana w Indiach;


lexentry: pol/bombarda__rzeczownik__1
written_rep: bombarda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bombard
sense_list:
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów


lexentry: pol/bombardon__rzeczownik__1
written_rep: bombardon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bass saxhorn
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) blaszany instrument dęty, aerofon ustnikowy, rodzaj tuby basowej, stosowany w wojskowych orkiestrach dętych;


lexentry: pol/bombazyna__rzeczownik__1
written_rep: bombazyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bombazine | bombasine
sense_list:
(włókiennictwo) tkanina jedwabna lub wełniana o splocie skośnym, farbowana na czarno, używana do odzieży żałobnej


lexentry: pol/bombaż__rzeczownik__1
written_rep: bombaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blown can defect
sense_list:
(spożywczy) wydęcie denka puszki konserwy lub wieczka pojemnika spowodowane przepełnieniem, niewłaściwą technologią, wzrostem ciśnienia gazów powstałych w wyniku procesów fermentacyjnych lub reakcją metalu puszki z jej zawartością;


lexentry: pol/bombowiec__rzeczownik__1
written_rep: bombowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bomber
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;


lexentry: pol/bomstenga__rzeczownik__1
written_rep: bomstenga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bowsprit topmast
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stenga umocowana w bukszprycie (belka stanowiąca jego przedłużenie)


lexentry: pol/bonapartyzm__rzeczownik__1
written_rep: bonapartyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bonapartism
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;


lexentry: pol/bongosy__rzeczownik__1
written_rep: bongosy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bongo drums | bongos
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kubański instrument perkusyjny zbudowany z dwóch trwale połączonych bębenków;


lexentry: pol/bonito__rzeczownik__1
written_rep: bonito
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bonito
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała


lexentry: pol/bonobo__rzeczownik__1
written_rep: bonobo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bonobo
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;


lexentry: pol/bonsai__rzeczownik__1
written_rep: bonsai
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bonsai
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;


lexentry: pol/boomer__rzeczownik__1
written_rep: boomer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boomer
sense_list:
(slangowo) starsza osoba (oryginalnie z okresu baby boom 1946–1964), z przestarzałymi poglądami, nienadążająca za współczesnością


lexentry: pol/bootowalny__przymiotnik__1
written_rep: bootowalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: bootable
sense_list:
(informatyka, informatyczny) taki, który zawiera system operacyjny mogący uruchamiać się podczas rozruchu komputera


lexentry: pol/boraks__rzeczownik__1
written_rep: boraks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: borax | tincal
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;


lexentry: pol/borderka__rzeczownik__1
written_rep: borderka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: BPD woman | borderline woman
sense_list:
(potocznie, potoczny) (psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na zaburzenia osobowości borderline


lexentry: pol/bordiura__rzeczownik__1
written_rep: bordiura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: border
sense_list:
ozdobny pas będący obramowaniem tkaniny, płaskorzeźby, obrazu lub grafiki wypełniony ornamentem geometrycznym, roślinnym lub scenami figuralnymi;


lexentry: pol/bordo__rzeczownik__1
written_rep: bordo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cherry
sense_list:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wysokiej jakości wino czerwone lub białe z rejonu Bordeaux; wino bordoskie


lexentry: pol/borelioza__rzeczownik__1
written_rep: borelioza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: borreliosis | Lyme disease
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;


lexentry: pol/borowik__rzeczownik__1
written_rep: borowik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boletus
sense_list:
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/borowik_sosnowy__rzeczownik__1
written_rep: borowik sosnowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pine bolete | pinewood king bolete
sense_list:
(mikologia, mikologiczny) Boletus pinophilus Pilát & Dermek, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/borówka_brusznica__rzeczownik__1
written_rep: borówka brusznica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cowberry | lingonberry | csejka berry | foxberry | mountain cranberry | red whortleberry
sense_list:
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;


lexentry: pol/bosak__rzeczownik__1
written_rep: bosak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boathook | fire-hook | pike pole
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;


lexentry: pol/boskiet__rzeczownik__1
written_rep: boskiet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bosquet
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) regularna lub swobodna kompozycja złożona z drzew, imitacja lasu w ogrodzie;


lexentry: pol/bosman__rzeczownik__1
written_rep: bosman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boatswain
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba odpowiedzialna za żagle, liny i konserwację statku; | (morski) pracownik zarządzający małym portem lub przystanią;


lexentry: pol/boss__rzeczownik__1
written_rep: boss
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boss
sense_list:
(gry komputerowe) przeciwnik w grze komputerowej, znacznie większy, silniejszy niż inni; | (potocznie, potoczny) szef firmy, organizacji | (potocznie, potoczny) szef grupy przestępczej


lexentry: pol/boston__rzeczownik__1
written_rep: boston
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Boston
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych, rodzaj powolnego walca; także muzyka do tego tańca; | (termin karciany) gra karciana popularna w XVIII wieku


lexentry: pol/botanika__rzeczownik__1
written_rep: botanika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: botany
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;


lexentry: pol/botnicki__przymiotnik__1
written_rep: botnicki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Bothnian | Bothnic
sense_list:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Botnią (krainą historyczną, obecnie podzieloną między Szwecję i Finlandię) | (geografia, geograficzny) związany z Zatoką Botnicką


lexentry: pol/bouclé__rzeczownik__1
written_rep: bouclé
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bouclé
sense_list:
(włókiennictwo) ozdobnie skręcona przędza z pętelkami lub węzełkami; | (włókiennictwo) teksturowana tkanina lub dzianina z bouclé (1.1) w całości albo tylko ze wstawkami


lexentry: pol/bowiem__spójnik__1
written_rep: bowiem
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: because | for
sense_list:
(książkowy) spójnik przyłączający zdanie zawierające przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie, do zdania poprzedniego


lexentry: pol/boyfriendy__rzeczownik__1
written_rep: boyfriendy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boyfriend pants
sense_list:
luźne, opuszczone na biodra spodnie damskie z obniżonym krokiem, często z podwiniętymi nogawkami oraz przetarciami lub dziurami


lexentry: pol/boysband__rzeczownik__1
written_rep: boysband
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boy band | boyband
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;


lexentry: pol/bozon_W__rzeczownik__1
written_rep: bozon W
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: W boson | W particle
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna posiadająca dodatni lub ujemny ładunek elektryczny, odpowiadająca za występowanie oddziaływań słabych;


lexentry: pol/bozon_Z__rzeczownik__1
written_rep: bozon Z
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Z boson | Z particle
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna posiadająca zerowy ładunek elektryczny, odpowiadająca za występowanie oddziaływań słabych;


lexentry: pol/bozon_pośredniczący__rzeczownik__1
written_rep: bozon pośredniczący
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gauge boson
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca nośnikiem podstawowych oddziaływań pomiędzy cząstkami;


lexentry: pol/bośniacki__rzeczownik__1
written_rep: bośniacki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Bosnian language
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH;


lexentry: pol/bożodrzew_gruczołowaty__rzeczownik__1
written_rep: bożodrzew gruczołowaty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chinese sumach | ailanthus | stink tree | tree of heaven | tree of hell
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/bożyszcze__rzeczownik__1
written_rep: bożyszcze
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: idol
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) bożek pogański i/lub jego bałwan, idol | (przenośnie, przenośnia) idol, osoba uwielbiana


lexentry: pol/brachiozaur__rzeczownik__1
written_rep: brachiozaur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brachiosaurus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Brachiosaurus Riggs, rodzaj zauropoda z rodziny brachiozaurów; | (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju brachiozaurów (1.1)


lexentry: pol/brachylogia__rzeczownik__1
written_rep: brachylogia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brachylogy
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań;


lexentry: pol/bracketing__rzeczownik__1
written_rep: bracketing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bracketing
sense_list:
(fotografia) technika polegająca na fotografowaniu tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia, czasem także z różną ostrością lub balansem bieli


lexentry: pol/bradykinezja__rzeczownik__1
written_rep: bradykinezja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bradykinesia
sense_list:
(medycyna, medyczny) spowolnienie ruchowe często towarzyszące chorobom układu nerwowego, objawiające się niezdolnością do wykonywania szybkich ruchów oraz opóźnioną inicjacją ruchu;


lexentry: pol/brak_miesiączki__rzeczownik__1
written_rep: brak miesiączki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: amenorrhoea
sense_list:
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;


lexentry: pol/brakteat__rzeczownik__1
written_rep: brakteat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bracteate
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) cienka, jednostronnie bita w średniowieczu srebrna moneta denarowa w Europie XII-XV wieku ;


lexentry: pol/bramin__rzeczownik__1
written_rep: bramin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brahman
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę; najwyższy stan społeczny dawnych Indii


lexentry: pol/bramka__rzeczownik__1
written_rep: bramka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gate | goal
sense_list:
(zdrobniale) od: brama | (sport, sportowy) w narciarstwie i kajakarstwie dwa słupki między którymi należy przejechać


lexentry: pol/bramka__rzeczownik__1
written_rep: bramka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: wicket
sense_list:
(potocznie, potoczny) przejście strzeżone przed osobami niepożądanymi | (sport, sportowy) w krykiecie trzy słupki wraz z leżącymi na nich poprzeczkami;


lexentry: pol/bramka_samobójcza__rzeczownik__1
written_rep: bramka samobójcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: own goal
sense_list:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki


lexentry: pol/bramkarz__rzeczownik__1
written_rep: bramkarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: goalkeeper | goalie
sense_list:
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;


lexentry: pol/branka__rzeczownik__1
written_rep: branka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: impressment
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) przymusowy pobór do wojska | (historia, historyczny, historycznie) w okresie powstania styczniowego: przymusowy pobór do wojska rosyjskiego | (historia, historyczny, historycznie) wywożenie na przymusowe roboty


lexentry: pol/bratek__rzeczownik__1
written_rep: bratek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pansy
sense_list:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka;


lexentry: pol/bratobójstwo__rzeczownik__1
written_rep: bratobójstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fratricide
sense_list:
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.


lexentry: pol/brać__czasownik__1
written_rep: brać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: take
sense_list:
chwytać coś ręką, unosić coś | (potocznie, potoczny) wziąć jako czasownik posiłkowy w trybie rozkazującym | (potocznie, potoczny) przekraczać, mijać coś | chwytać, łapać, zniewalać | korzystać z czegoś | kupić lub wynająć coś | posiąść kogoś w sensie seksualnym | wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś


lexentry: pol/breakdance__rzeczownik__1
written_rep: breakdance
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: breakdance
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) jeden ze stylów ulicznego tańca z elementami akrobacji na rękach i ewolucji w parterze; część subkultury hip hopu;


lexentry: pol/bresaola__rzeczownik__1
written_rep: bresaola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bresaola
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna włoska solona wołowina, która dojrzewa przez dwa, trzy miesiące suszona na powietrzu, aż stwardnieje i zmieni kolor na ciemnoczerwony, prawie fioletowy


lexentry: pol/brewiarz__rzeczownik__1
written_rep: brewiarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: breviary
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;


lexentry: pol/brexit__rzeczownik__1
written_rep: brexit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brexit
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej


lexentry: pol/brexitowiec__rzeczownik__1
written_rep: brexitowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brexiteer | Brexiter | Leaver
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię


lexentry: pol/brie__rzeczownik__1
written_rep: brie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brie
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuski ser pleśniowy wytwarzany z krowiego mleka, o delikatnej woni pleśni oraz dymu;


lexentry: pol/brioszka__rzeczownik__1
written_rep: brioszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brioche
sense_list:
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;


lexentry: pol/brodawczak__rzeczownik__1
written_rep: brodawczak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: papilloma
sense_list:
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny wywodzący się z nabłonka, tworzący brodawkowate i bulwiaste struktury


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
written_rep: brokat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brocade
sense_list:
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
written_rep: brokat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: glitter
sense_list:
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających;


lexentry: pol/broker__rzeczownik__1
written_rep: broker
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: broker
sense_list:
(finanse, finansowy) osoba zajmująca się pośrednictwem w transakcjach towarowych, pieniężnych, frachtowych lub ubezpieczeniowych


lexentry: pol/brokuł__rzeczownik__1
written_rep: brokuł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: broccoli
sense_list:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie; | (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z kwiatostanów brokułu (1.1)


lexentry: pol/bromoform__rzeczownik__1
written_rep: bromoform
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bromoform
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;


lexentry: pol/bromowanie__rzeczownik__1
written_rep: bromowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bromination
sense_list:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której brom przyłącza się do cząsteczki związku chemicznego;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
written_rep: brona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: harrow
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
written_rep: brona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: portcullis
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;


lexentry: pol/broń_atomowa__rzeczownik__1
written_rep: broń atomowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atomic weapon
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która wykorzystuje energię atomową powstającą w wyniku rozszczepienia jąder atomów ciężkich pierwiastków


lexentry: pol/broń_biologiczna__rzeczownik__1
written_rep: broń biologiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: biological weapon | bioweapon | BW | biological warfare | germ warfare
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;


lexentry: pol/broń_jądrowa__rzeczownik__1
written_rep: broń jądrowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: nuclear weapon
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która uwalnia ogromną ilość energii w wyniku reakcji jądrowych — rozszczepienia lub syntezy jąder atomowych


lexentry: pol/broń_palna__rzeczownik__1
written_rep: broń palna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: firearm | fire-arm
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;


lexentry: pol/brucyt__rzeczownik__1
written_rep: brucyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brucite
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady wodorotlenków magnezu, wykorzystywany m.in. do otrzymywania magnezu i produkcji materiałów ogniotrwałych;


lexentry: pol/brudna_bomba__rzeczownik__1
written_rep: brudna bomba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dirty bomb
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;


lexentry: pol/brukowiec__rzeczownik__1
written_rep: brukowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tabloid
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (publikatory) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze


lexentry: pol/brumacja__rzeczownik__1
written_rep: brumacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brumation
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) strategia przetrwania zimna u niektórych gadów polegająca na dużym obniżeniu tempa metabolizmu bez zapadania w sen


lexentry: pol/brunatna_koszula__rzeczownik__1
written_rep: brunatna koszula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brownshirt | brownshirt
sense_list:
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP


lexentry: pol/brunch__rzeczownik__1
written_rep: brunch
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brunch
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;


lexentry: pol/bruschetta__rzeczownik__1
written_rep: bruschetta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bruschetta
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska przekąska w postaci grzanki posmarowanej oliwą i roztartym czosnkiem; często podawana z kozim serem lub sałatką pomidorową i świeżymi ziołami;


lexentry: pol/brute_force__rzeczownik__1
written_rep: brute force
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brute force
sense_list:
algorytm poszukiwania rozwiązań problemu opierający się na metodycznym sprawdzaniu wszystkich możliwych kombinacji (zamiast skupiać się na szczegółowej analizie danego problemu)


lexentry: pol/bruzdownica__rzeczownik__1
written_rep: bruzdownica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: wall chaser
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
written_rep: brygada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brigade
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji | (wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów


lexentry: pol/brygantyna__rzeczownik__1
written_rep: brygantyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brigantine
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;


lexentry: pol/brylancik__rzeczownik__2
written_rep: brylancik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: brilliant
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Heliodoxa Gould, niewielki ptak z podrodziny paziaków, występujący w Ameryce Centralnej i Południowej;


lexentry: pol/brytfanna__rzeczownik__1
written_rep: brytfanna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baking pan
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką


lexentry: pol/bryła_sztywna__rzeczownik__1
written_rep: bryła sztywna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rigid body
sense_list:
(fizyka, fizyczny) model fizyczny ciała, w którym odległość między dwoma dowolnymi punktami pozostaje stała niezależnie od wywieranych na nie sił;


lexentry: pol/brzeg__rzeczownik__1
written_rep: brzeg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boundary
sense_list:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów figury geometrycznej, takich, że w każdym otoczeniu każdego z nich znajdują się zarówno punkty tej figury, jak i punkty nie należące do niej;


lexentry: pol/brzegówka__rzeczownik__1
written_rep: brzegówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sand martin
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce;


lexentry: pol/brzmieć__czasownik__1
written_rep: brzmieć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: sound
sense_list:
być słyszanym, przejawiać się jako dźwięk | (książkowy) zawierać określoną treść, myśl, wymowę, wydźwięk | (książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać dźwięk


lexentry: pol/brzoskwinia__rzeczownik__1
written_rep: brzoskwinia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: peachtree | peach
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Persica Mill., drzewo z rodziny różowatych;


lexentry: pol/brzoskwiniowy__przymiotnik__1
written_rep: brzoskwiniowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: peach
sense_list:
(botanika, botaniczny) dotyczący brzoskwiń (drzew i owoców) | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z brzoskwiń, z dodatkiem brzoskwiń


lexentry: pol/brzoskwiniowy__przymiotnik__2
written_rep: brzoskwiniowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: peach
sense_list:
przypominający owoc brzoskwini mający powierzchnię lub kolor owocu brzoskwini, delikatny jak brzoskwinia


lexentry: pol/brzost__rzeczownik__1
written_rep: brzost
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: scots elm
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus glabra, gatunek drzewa należący do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/brzoza__rzeczownik__1
written_rep: brzoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: birch
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;


lexentry: pol/brzoza_brodawkowata__rzeczownik__1
written_rep: brzoza brodawkowata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: silver birch | East Asian white birch | European white birch | warty birch
sense_list:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pendula Roth, gatunek brzozy pospolitej w Polsce i na chłodniejszych obszarach Eurazji


lexentry: pol/brzoza_omszona__rzeczownik__1
written_rep: brzoza omszona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: downy birch | hairy birch | moor birch
sense_list:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pubescens Ehrh., gatunek mrozoodpornej brzozy rosnącej na wilgotnych glebach


lexentry: pol/brzuchomówca__rzeczownik__1
written_rep: brzuchomówca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ventriloquist
sense_list:
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu


lexentry: pol/brzuchomówstwo__rzeczownik__1
written_rep: brzuchomówstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ventriloquism
sense_list:
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;


lexentry: pol/brzuchonóg__rzeczownik__1
written_rep: brzuchonóg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gasteropod | gastropod
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel gromady mięczaków, poruszający się za pomocą dużej, umięśnionej stopy znajdującej się na brzusznej stronie ciała


lexentry: pol/brzuchorzęska__rzeczownik__1
written_rep: brzuchorzęska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gastrotrich
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) mikroskopijne zwierzę bezkręgowe, wolno żyjące w środowisku wodnym, posiadające rzęski jedynie w części brzusznej tułowia


lexentry: pol/brzuszki__rzeczownik__1
written_rep: brzuszki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: crunch | sit-up
sense_list:
(sport, sportowy) ćwiczenie fizyczne mięśni brzucha polegające na podnoszeniu tułowia, leżąc na wznak


lexentry: pol/brzydkie_kaczątko__rzeczownik__1
written_rep: brzydkie kaczątko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ugly duckling
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha


lexentry: pol/brzęczka__rzeczownik__1
written_rep: brzęczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Savi’s Warbler
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Locustella luscinioides, drobny ptak z rzędu wróblowatych o niepozornym upierzeniu;


lexentry: pol/brzęczyk__rzeczownik__1
written_rep: brzęczyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: buzzer
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie)


lexentry: pol/bróg__rzeczownik__1
written_rep: bróg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hayloft
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) zadaszenie na słomę lub zboże na czterech słupach;


lexentry: pol/brąz__rzeczownik__1
written_rep: brąz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bronze
sense_list:
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami; | przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1) | (sport, sportowy) brązowy medal


lexentry: pol/brązosz__rzeczownik__1
written_rep: brązosz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angular roughshark
sense_list:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Oxynotus centrina Linnaeus, gatunek ryb z rodziny brązoszowatych;


lexentry: pol/brązownictwo__rzeczownik__1
written_rep: brązownictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brozensmithing
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział rzemiosła zajmujący się wykonywaniem odlewów z brązu, zwłaszcza pomników oraz pokrywaniem przedmiotów brązem (brązowanie);


lexentry: pol/buchta__rzeczownik__1
written_rep: buchta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: jam-filled yeast dumpling
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (Kraków) (Górny Śląsk) najczęściej nadziewana, słodka bułka drożdżowa, pieczona lub gotowana na parze;


lexentry: pol/buddyjski__przymiotnik__1
written_rep: buddyjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Buddhist
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem


lexentry: pol/buddyzm__rzeczownik__1
written_rep: buddyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Buddhism
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;


lexentry: pol/budionnówka__rzeczownik__1
written_rep: budionnówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: budenovka
sense_list:
(odzieżownictwo) (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) spiczasta czapka używana w Armii Czerwonej w okresie międzywojennym;


lexentry: pol/budka_telefoniczna__rzeczownik__1
written_rep: budka telefoniczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: telephone booth | phone box
sense_list:
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;


lexentry: pol/budować_zamki_na_lodzie__czasownik__1
written_rep: budować zamki na lodzie
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: build castles in air
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć


lexentry: pol/budowla__rzeczownik__1
written_rep: budowla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: construction
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury


lexentry: pol/budownictwo__rzeczownik__1
written_rep: budownictwo
part_of_speech: noun
sense_list: dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych
min_sense_num: 01
trans_list:
architecture | building engineering | construction business | construction industry | housing | structural engineering


lexentry: pol/budyń_Noego__rzeczownik__1
written_rep: budyń Noego
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ashure | Noah's pudding
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny deser kuchni tureckiej podawany na święto Aszura, rodzaj kleiku z gotowanych na mleku ziaren zbóż, ciecierzycy, fasoli i ryżu z dodatkiem orzechów i bakalii


lexentry: pol/budyń__rzeczownik__1
written_rep: budyń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pudding
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;


lexentry: pol/budżetowanie__rzeczownik__1
written_rep: budżetowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: budgeting
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie, tworzenie i zatwierdzanie budżetu, a także jego późniejsze monitorowanie i kontrolowanie;


lexentry: pol/bufet__rzeczownik__1
written_rep: bufet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: buffet | caffeteria
sense_list:
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
written_rep: bufor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: buffer
sense_list:
(informatyka, informatyczny) obszar pamięci, gdzie tymczasowo przechowuje się dane przesyłane pomiędzy dwoma urządzeniami lub między urządzeniem a aplikacją | (chemia, chemiczny) roztwór zdolny do utrzymywania względnie stałego pH innego roztworu mieszanego z nim | (kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych | (przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś łagodzący konflikt


lexentry: pol/bukolika__rzeczownik__1
written_rep: bukolika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bucolic
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielki utwór liryczno-epiczny nawiązujący do życia pasterzy;


lexentry: pol/bukwica_lekarska__rzeczownik__1
written_rep: bukwica lekarska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bishopwort bishop's wort | common hedgenettle | purple betony | wood betony
sense_list:
(botanika, botaniczny) Betonica officinalis L. = Stachys officinalis L., gatunek byliny z rodziny jasnotowatych;


lexentry: pol/bukłak__rzeczownik__1
written_rep: bukłak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bota | bota bag
sense_list:
pojemnik kształtu spłaszczonego worka, często ze sznurkiem lub paskiem do zawieszenia, zwykle ze skóry, dawniej z pęcherza zwierzęcego, rzadziej z tkaniny, służący do przechowywania i przenoszenia płynów, najczęściej wody lub alkoholu


lexentry: pol/buldog__rzeczownik__1
written_rep: buldog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bulldog
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;


lexentry: pol/buleuterion__rzeczownik__1
written_rep: buleuterion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bouleuterion
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budowla w starożytnej Grecji, miejsce zebrań rady miejskiej;


lexentry: pol/bulgogi__rzeczownik__1
written_rep: bulgogi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bulgogi
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) koreańskie danie składające się ze smażonej wołowiny z dodatkami;


lexentry: pol/bulgur__rzeczownik__1
written_rep: bulgur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bulgur | bulgur wheat
sense_list:
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;


lexentry: pol/bulla__rzeczownik__1
written_rep: bulla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bull
sense_list:
oficjalny dokument papieski; | (historia, historyczny, historycznie) okrągła metalowa pieczęć przytwierdzana niegdyś do bulli (1.1)


lexentry: pol/bullying__rzeczownik__1
written_rep: bullying
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bullying
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) powtarzalne zachowania o charakterze agresywnym jednego lub grupy sprawców wobec ofiary


lexentry: pol/bulodrom__rzeczownik__1
written_rep: bulodrom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bowling pitch
sense_list:
(sport, sportowy) (urbanistyka, urbanistyczny) placyk albo ich kompleks do gry, w której wykorzystuje się bule, np. w petankę, bocce lub w grę prowansalską;


lexentry: pol/buloński__przymiotnik__1
written_rep: buloński
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Boulonnais horse
sense_list:
związany z Boulogne ((współcześnie) (oficjalnie) Boulogne-Billancourt) (miejscowością we Francji) | związany z Boulogne ((współcześnie) (oficjalnie) Boulogne-sur-Mer) (miejscowością we Francji)


lexentry: pol/bumelant__rzeczownik__1
written_rep: bumelant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: shirker
sense_list:
pracownik zaniedbujący pracę poprzez nieprzychodzenie do niej lub marnowanie czasu w pracy na pozapracowe czynności


lexentry: pol/bumerang__rzeczownik__1
written_rep: bumerang
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boomerang
sense_list:
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;


lexentry: pol/bump_stock__rzeczownik__1
written_rep: bump stock
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bump stock
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) modyfikacja, specjalny uchwyt do broni półautomatycznej, pozwalający na strzelanie ogniem ciągłym, zamieniający tę broń w samopowtarzalną, czyli de facto w karabin maszynowy


lexentry: pol/bupropion__rzeczownik__1
written_rep: bupropion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bupropion
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy o wzorze sumarycznym C13H18ClNO, stosowany w leczeniu depresji i uzależnienia od nikotyny;


lexentry: pol/burak__rzeczownik__2
written_rep: burak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: boor | simpleton
sense_list:
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) człowiek niepotrafiący się odpowiednio zachować, często kompromitujący się, nieobyty, prymitywny, często niedouczony


lexentry: pol/burak_cukrowy__rzeczownik__1
written_rep: burak cukrowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sugar beet
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;


lexentry: pol/burak_liściowy__rzeczownik__1
written_rep: burak liściowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chard
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) kultywar buraka zwyczajnego uprawiany dla jadalnych, mięsistych liści;


lexentry: pol/burak_ćwikłowy__rzeczownik__1
written_rep: burak ćwikłowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beetroot
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;


lexentry: pol/burek__rzeczownik__2
written_rep: burek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: burek
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj nadziewanego placka popularny w krajach śródziemnomorskich i arabskich jako fast food


lexentry: pol/burka__rzeczownik__1
written_rep: burka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: burqa
sense_list:
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z Afganistanu element stroju noszonego przez niektóre muzułmanki, zasłaniający całą głowę oprócz niewielkiego obszaru wokół oczu (czasem z siatką w tym miejscu) lub całe ciało;


lexentry: pol/burkini__rzeczownik__1
written_rep: burkini
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: burqini
sense_list:
strój kąpielowy dla kobiet, które nie chcą lub ze względów religijnych nie mogą nadmiernie odsłaniać ciała;


lexentry: pol/burnus__rzeczownik__1
written_rep: burnus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: burnous | burnoose | burnouse
sense_list:
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem


lexentry: pol/burrata__rzeczownik__1
written_rep: burrata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: burrata
sense_list:
(spożywczy) tradycyjny włoski ser z mleka krowiego lub bawolego, wytwarzany z mozzarelli i śmietany;


lexentry: pol/bursztynowy__przymiotnik__1
written_rep: bursztynowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: succinic
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu bursztynowego lub jego pochodnych


lexentry: pol/burza__rzeczownik__1
written_rep: burza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: thunderstorm | storm
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);


lexentry: pol/burza_mózgów__związek_frazeologiczny__1
written_rep: burza mózgów
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: brainstorming
sense_list:
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;


lexentry: pol/burza_piaskowa__rzeczownik__1
written_rep: burza piaskowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sandstorm | dust storm | sand storm
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;


lexentry: pol/burzyć__czasownik__3
written_rep: burzyć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 03
trans_list: churn
sense_list:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ulegać fermentacji, intensywnie wydzielając pianę


lexentry: pol/burłak__rzeczownik__1
written_rep: burłak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barge hauler | burlak
sense_list:
(zawód, zawodowy, zawodowo) robotnik transportu rzecznego, zajmujący się holowaniem na linie statków w górę rzeki;


lexentry: pol/bushcraft__rzeczownik__1
written_rep: bushcraft
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bushcraft
sense_list:
technika aktywnego wypoczynku polegającego na bytowaniu w naturalnych warunkach, z dala od cywilizacji


lexentry: pol/bustrofedon__rzeczownik__1
written_rep: bustrofedon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: boustrophedon
sense_list:
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter;


lexentry: pol/busz__rzeczownik__1
written_rep: busz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bush
sense_list:
gęste zarośla, charakterystyczne dla suchych obszarów podzwrotnikowych, głównie południowej Afryki, Australii, w mniejszej skali wschodniej Afryki i Ameryki Południowej, składające się z kolczastych krzewów;


lexentry: pol/buszel__rzeczownik__1
written_rep: buszel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bushel
sense_list:
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;


lexentry: pol/butan__rzeczownik__1
written_rep: butan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: butane
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/butanol__rzeczownik__1
written_rep: butanol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: butanol
sense_list:
(chemia, chemiczny) alkohol alifatyczny o wzorze sumarycznym C4H9OH, używany głównie jako rozpuszczalnik oraz jako surowiec chemiczny;


lexentry: pol/butelka__rzeczownik__1
written_rep: butelka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bottle
sense_list:
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców


lexentry: pol/butelkowy__przymiotnik__1
written_rep: butelkowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: bottle
sense_list:
dotyczący butelki, związany z butelką | mający kolor ciemnozielony, taki jak kolor szklanej butelki | przypominający kształtem butelkę


lexentry: pol/butonierka__rzeczownik__1
written_rep: butonierka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: buttonhole
sense_list:
(krawiectwo) niewielki otwór na guzik w lewej klapie marynarki lub żakietu na wysokości obojczyka; obecnie często fabrycznie zaszyty;


lexentry: pol/buzuki__rzeczownik__1
written_rep: buzuki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bouzouki
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany | (choreografia, choreograficzny) grecki taniec | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) irlandzki instrument strunowy szarpany


lexentry: pol/buława__rzeczownik__1
written_rep: buława
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mace
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) krótka laska zakończona ozdobną głowicą, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, później oznaką władzy marszałkowskiej


lexentry: pol/bułka_tarta__rzeczownik__1
written_rep: bułka tarta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: breadcrumb | bread crumb
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zmielone lub starte suche pieczywo, składnik panierki;


lexentry: pol/buńczuk__rzeczownik__1
written_rep: buńczuk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bunchuk
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) drzewce zakończone kulą lub grotem, ozdobione końskim włosiem, będące symbolem władzy wojskowej u Turków i na dawnych kresach wschodnich;


lexentry: pol/bydlak__rzeczownik__2
written_rep: bydlak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: animal
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o mężczyźnie, implikując jego prymitywność, podłość, brak kultury


lexentry: pol/bydło__rzeczownik__1
written_rep: bydło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cattle
sense_list:
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;


lexentry: pol/byk__rzeczownik__1
written_rep: byk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bull
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.


lexentry: pol/byle__partykuła__1
written_rep: byle
part_of_speech: particle
min_sense_num: 02
trans_list: just any-
sense_list:
…występująca razem z rzeczownikiem, przysłówkiem lub zaimkiem, oznaczająca niską wartość omawianego przedmiotu, osoby czy zjawiska


lexentry: pol/bylica_piołun__rzeczownik__1
written_rep: bylica piołun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: common wormwood
sense_list:
(botanika, botaniczny) Artemisia absinthium L., szeroko rozprzestrzeniony na półkuli północnej gatunek rośliny z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/bystrze__rzeczownik__1
written_rep: bystrze
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: swift current
sense_list:
(hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki różniący się od sąsiednich szybszym prądem i mniejszą głębokością;


lexentry: pol/bywalec__rzeczownik__1
written_rep: bywalec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: habitué | frequent visitor
sense_list:
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.


lexentry: pol/być__czasownik__1
written_rep: być
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: be
sense_list:
pracować jako ktoś, wykonywać jakiś zawód; zajmować się czymś z zainteresowań | charakteryzować się jakąś cechą | należeć do jakiejś organizacji | uczestniczyć w czymś


lexentry: pol/bób__rzeczownik__1
written_rep: bób
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: broad bean | horse bean
sense_list:
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach; | (botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej


lexentry: pol/bóbr_europejski__rzeczownik__1
written_rep: bóbr europejski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Eurasian beaver | European beaver
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castor fiber L., gatunek bobra, największego współczesnego gryzonia Eurazji;


lexentry: pol/bóg__rzeczownik__1
written_rep: bóg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: god | deity
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);


lexentry: pol/ból_dupy__rzeczownik__1
written_rep: ból dupy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: butthurt
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) negatywne uczucia związane z czymś, co się wydarzyło w związku z daną osobą, które chce ona wyrazić


lexentry: pol/ból_głowy__rzeczownik__1
written_rep: ból głowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: headache
sense_list:
(medycyna, medyczny) doznanie bólowe zlokalizowane w obrębie czaszki, skóry głowy, tkanek miękkich głowy lub struktur wewnątrzczaszkowych, wynikające z pobudzenia receptorów bólowych (nocyceptorów) znajdujących się m.in. w skórze, naczyniach, oponach mózgowych oraz mięśniach głowy; jeden z najczęstszych objawów w medycynie


lexentry: pol/bóstwo__rzeczownik__1
written_rep: bóstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: deity
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów


lexentry: pol/bąbel__rzeczownik__1
written_rep: bąbel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blister
sense_list:
(medycyna, medyczny) kliniczne określenie tworu powstałego na skórze zazwyczaj w wyniku skórnej reakcji alergicznej


lexentry: pol/bąblowica__rzeczownik__1
written_rep: bąblowica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: echinococcosis
sense_list:
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba wywoływana przez bąblowca, powodująca tworzenie się torbieli w narządach wewnętrznych;


lexentry: pol/bąblowiec__rzeczownik__1
written_rep: bąblowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: echinococcus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) Echinococcus Rudolphi, rodzaj robaka płaskiego z gromady tasiemców, którego jaja przekształcają się w pęcherze (bąble) w organizmie człowieka i innych żywicieli pośrednich


lexentry: pol/bączywie__rzeczownik__1
written_rep: bączywie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brandy-bottle
sense_list:
(botanika, botaniczny) Nuphar lutea L., gatunek wodnej byliny z rodziny grzybieniowatych o dużych, żółtych, wonnych kwiatach;


lexentry: pol/bądź__partykuła__1
written_rep: bądź
part_of_speech: particle
min_sense_num: 02
trans_list: -ever
sense_list:
łączy się z wyrazami kto, co, jak, gdzie, kiedy, dokąd, skąd, wskazując na nieokreśloność osoby, przedmiotu, sposobu, miejsca


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
written_rep: bądź
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: either or
sense_list:
występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
written_rep: bądź
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: or
sense_list:
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów


lexentry: pol/bąkojad__rzeczownik__1
written_rep: bąkojad
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: oxpecker
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Buphagus Brisson rodzaj afrykańskiego ptaka z rodziny bąkojadów, żerującego na dużych ssakach kopytnych, z których zwykle wyjada pasożyty


lexentry: pol/bęben__rzeczownik__1
written_rep: bęben
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: drum
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;


lexentry: pol/bękart__rzeczownik__2
written_rep: bękart
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: widow
sense_list:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd składu typograficznego, polegający na tym, że końcowy wiersz akapitu wypada na początku kolumny lub łamu;


lexentry: pol/błam__rzeczownik__1
written_rep: błam
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fur
sense_list:
materiał kuśnierski ze zszytych brzegami skór futerkowych, służący m.in. do podszycia płaszcza lub uszycia futra; również sztuka futra pewnej miary


lexentry: pol/bławatnik__rzeczownik__1
written_rep: bławatnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: draper
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) kupiec handlujący bławatami, właściciel sklepu, w którym sprzedaje się bławaty


lexentry: pol/błogosławieństwo__rzeczownik__1
written_rep: błogosławieństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blessing
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece | (podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu | sprzyjanie, przychylność, pomyślność


lexentry: pol/błona__rzeczownik__1
written_rep: błona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: membrane
sense_list:
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych


lexentry: pol/błonica__rzeczownik__1
written_rep: błonica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: diphtheria
sense_list:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;


lexentry: pol/błonica_sałatowa__rzeczownik__1
written_rep: błonica sałatowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sea lettuce
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna


lexentry: pol/błonkoskrzydłe__rzeczownik__1
written_rep: błonkoskrzydłe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hymenoptera
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rząd owadów obejmujący ponad 110 tysięcy gatunków występujących na całym świecie, oprócz rejonów polarnych;


lexentry: pol/błonnik__rzeczownik__1
written_rep: błonnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dietary fiber
sense_list:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;


lexentry: pol/błąd_językowy__rzeczownik__1
written_rep: błąd językowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: language error | language mistake | usage error | usage mistake
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) niezamierzone odstępstwo od zasad systemu językowego lub normy językowej;


lexentry: pol/błąd_ortograficzny__rzeczownik__1
written_rep: błąd ortograficzny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: misspelling | spelling mistake | spelling error
sense_list:
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;


lexentry: pol/błąd_poznawczy__rzeczownik__1
written_rep: błąd poznawczy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cognitive bias
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;


lexentry: pol/błędne_koło__rzeczownik__1
written_rep: błędne koło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vicious circle | vicious cycle
sense_list:
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku; | (potocznie, potoczny) sytuacja, której skutki przyczyniają się do jej trwania


lexentry: pol/błędny_rycerz__rzeczownik__1
written_rep: błędny rycerz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: knight errant
sense_list:
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca;


lexentry: pol/błękit__rzeczownik__1
written_rep: błękit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: blue
sense_list:
(chemia, chemiczny) błękitny lub niebieski barwnik, pigment; błękitna lub niebieska farba | kolor błękitny


lexentry: pol/c-moll__rzeczownik__1
written_rep: c-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: C minor
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami)


lexentry: pol/cache__rzeczownik__1
written_rep: cache
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cache
sense_list:
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy;


lexentry: pol/call_center__rzeczownik__1
written_rep: call center
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: call center | call centre
sense_list:
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów;


lexentry: pol/calypso__rzeczownik__1
written_rep: calypso
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: calypso
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) pochodzący z wysp Morza Karaibskiego taniec towarzyski, którego muzyka oparta jest na improwizowanej balladzie | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny pochodzenia afrykańskiego;


lexentry: pol/camembert__rzeczownik__1
written_rep: camembert
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: camembert
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tłusty, łagodny, miękki ser podpuszczkowy z pełnego mleka krowiego, z porostem pleśni;


lexentry: pol/camera_obscura__rzeczownik__1
written_rep: camera obscura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: camera obscura
sense_list:
(optyka, optyczny) prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać obraz rzeczywisty, pierwowzór aparatu fotograficznego;


lexentry: pol/camerata__rzeczownik__1
written_rep: camerata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: camerata
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mała orkiestra kameralna lub chór liczący do 40-60 muzyków


lexentry: pol/camper__rzeczownik__1
written_rep: camper
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: camper
sense_list:
(slangowo) (gry komputerowe) osoba, trzymająca się stale jednego miejsca, z którego strzela do innych graczy


lexentry: pol/cannelloni__rzeczownik__1
written_rep: cannelloni
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cannelloni
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w postaci rurek o średnicy około trzech cm, podawany często z farszem;


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
written_rep: capstrzyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: military tattoo
sense_list:
przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia | sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.


lexentry: pol/car__rzeczownik__1
written_rep: car
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: czar | tsar | tzar
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);


lexentry: pol/carat__rzeczownik__1
written_rep: carat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tsarism | czardom | czarism | tsardom
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy, w którym władza absolutna jest sprawowana przez cara


lexentry: pol/carbonara__rzeczownik__1
written_rep: carbonara
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carbonara
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa w postaci makaronu w sosie powstałym z jajek, podgardla (guanciale) lub boczku (pancetta), twardego żółtego sera (parmezanu lub pecorino) oraz czarnego pieprzu;


lexentry: pol/carpaccio__rzeczownik__1
written_rep: carpaccio
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carpaccio
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przystawka włoska przyrządzana z bardzo cienkich plastrów surowego mięsa lub ryby, polana sosem lub oliwą z oliwek;


lexentry: pol/carte_blanche__rzeczownik__1
written_rep: carte blanche
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carte blanche
sense_list:
(książkowy) możliwość swobodnego działania, wolna ręka, nieograniczone pełnomocnictwo otrzymane od kogoś


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
written_rep: carving
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carving
sense_list:
(sport, sportowy) technika jazdy narciarskiej polegająca na licznych skrętach i jeździe na krawędziach nart;


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
written_rep: carving
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fruit and vegetable carving
sense_list:
(sztuka) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pochodząca z Azji sztuka rzeźbienia w owocach i warzywach


lexentry: pol/caryca__rzeczownik__1
written_rep: caryca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tsarina
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji | (historia, historyczny, historycznie) żona cara


lexentry: pol/casting__rzeczownik__1
written_rep: casting
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: casting
sense_list:
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora, prezentera, modelkę itp. (czasem także zwierzę) do jakiejś roli;


lexentry: pol/casus_belli__rzeczownik__1
written_rep: casus belli
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: casus belli
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;


lexentry: pol/catering__rzeczownik__1
written_rep: catering
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: catering
sense_list:
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce;


lexentry: pol/catio__rzeczownik__1
written_rep: catio
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: catio
sense_list:
(felinologia, felinologiczny) specjalny wybieg dla kota domowego zaspokajający jego potrzebę ruchu, obserwacji i eksplotacji, a jednocześnie zapewniający bezpieczeństwo tak dla samego kota, jak i dla środowiska


lexentry: pol/cała_przyjemność_po_mojej_stronie__wykrzyknik__1
written_rep: cała przyjemność po mojej stronie
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: pleasure's all mine
sense_list:
kurtuazyjna odpowiedź na podziękowanie, prośbę, towarzysząca propozycji albo pojawiająca się przy zapoznawaniu się, która sugeruje, że mówiący cieszy się, że mógł lub będzie mógł zrobić coś dla rozmówcy lub że go poznał


lexentry: pol/całka_oznaczona__rzeczownik__1
written_rep: całka oznaczona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: definite integral
sense_list:
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;


lexentry: pol/całkowanie_przez_części__rzeczownik__1
written_rep: całkowanie przez części
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: integration by parts
sense_list:
(matematyka, matematyczny) metoda obliczania całek, w której całka z iloczynu pierwszej funkcji i pochodnej drugiej funkcji zostaje przekształcona w różnicę iloczynu tych dwóch funkcji oraz całki z iloczynu drugiej funkcji i pochodnej pierwszej funkcji;


lexentry: pol/całkowanie_przez_podstawienie__rzeczownik__1
written_rep: całkowanie przez podstawienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: integration by substitution | u-substitution
sense_list:
(matematyka, matematyczny) metoda obliczania całek polegająca na zapisaniu całkowanej funkcji jako iloczynu funkcji złożonej f(g(x)) oraz pochodnej g'(x), a następnie wyznaczeniu całki z f(t) po dt;


lexentry: pol/całkowity__przymiotnik__1
written_rep: całkowity
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: integral
sense_list:
(matematyka, matematyczny) będący liczbą całkowitą, czyli dodatnią lub ujemną wielokrotnością jeden, albo zerem


lexentry: pol/całopalenie__rzeczownik__1
written_rep: całopalenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: holocaust
sense_list:
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) złożenie w ofierze całego zwierzęcia lub daru ofiarnego


lexentry: pol/cały_ton__rzeczownik__1
written_rep: cały ton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tone | whole step | whole tone
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
written_rep: cebula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bulb | onion
sense_list:
(botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
written_rep: cebula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: onion | bulb
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1) | (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;


lexentry: pol/cebulica_syberyjska__rzeczownik__1
written_rep: cebulica syberyjska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Siberian squill
sense_list:
(botanika, botaniczny) Scilla siberica Andrews lub Othocallis siberica Andrews, gatunek byliny należący do rodziny szparagowatych, mający niebieskie kwiaty;


lexentry: pol/cebulowy__przymiotnik__1
written_rep: cebulowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: onion
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli


lexentry: pol/cedr__rzeczownik__1
written_rep: cedr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cedar
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/cedr_libański__rzeczownik__1
written_rep: cedr libański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lebanon cedar | cedar of Lebanon
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;


lexentry: pol/cefalosporyna__rzeczownik__1
written_rep: cefalosporyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cephalosporin
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);


lexentry: pol/cefotaksym__rzeczownik__1
written_rep: cefotaksym
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cefotaxime
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk o szerokim spektrum działania, z grupy cefalosporyn III generacji, stosowany w leczeniu poważnych zakażeń bakteryjnych


lexentry: pol/cefuroksym__rzeczownik__1
written_rep: cefuroksym
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cefuroxime
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną cefalosporyną II generacji, który posiada szeroki zakres działania przeciwbakteryjnego


lexentry: pol/cekin__rzeczownik__1
written_rep: cekin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sequin
sense_list:
(krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru; | (historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;


lexentry: pol/cela__rzeczownik__1
written_rep: cela
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cell
sense_list:
pokój więźnia w więzieniu | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha


lexentry: pol/celadon__rzeczownik__2
written_rep: celadon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: celadon
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) porcelanowe szkliwo o barwie seledynowej, stosowane w ceramice artystycznej;


lexentry: pol/celebrant__rzeczownik__1
written_rep: celebrant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: celebrant
sense_list:
(dawniej, dawny) (żartobliwie) osoba obchodząca uroczystość | (kościelny) główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrans;


lexentry: pol/celebret__rzeczownik__1
written_rep: celebret
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: celebret
sense_list:
(administracja) dokument upoważniający duchownego katolickiego do sprawowania sakramentów w obcej diecezji;


lexentry: pol/celebrować__czasownik__1
written_rep: celebrować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: celebrate
sense_list:
obchodzić uroczyście doniosłe wydarzenie, uroczyście coś świętować | odprawiać nabożeństwo | robić coś z przesadną powagą, z namaszczeniem


lexentry: pol/celebryta__rzeczownik__1
written_rep: celebryta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: celebrity | celeb
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach


lexentry: pol/celiakia__rzeczownik__1
written_rep: celiakia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: celiac disease
sense_list:
(medycyna, medyczny) autoimmunologiczna choroba przewodu pokarmowego, w której spożywanie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego


lexentry: pol/celibat__rzeczownik__1
written_rep: celibat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: celibacy
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych; | (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych


lexentry: pol/cella__rzeczownik__1
written_rep: cella
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cell
sense_list:
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa;


lexentry: pol/cellulit__rzeczownik__1
written_rep: cellulit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cellulite
sense_list:
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;


lexentry: pol/celuloid__rzeczownik__1
written_rep: celuloid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: celluloid
sense_list:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) przezroczyste, dające się barwić na różne kolory, łatwopalne tworzywo sztuczne; termoplastyczny materiał organiczny powstający przez uplastycznienie azotanu celulozy kamforą, stosowany m.in. do wyrobu taśm filmowych, zabawek, grzebieni, guzików i wielu innych przedmiotów;


lexentry: pol/cenobita__rzeczownik__1
written_rep: cenobita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cenobite
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik prowadzący życie wspólnotowe, mieszkaniec cenobium


lexentry: pol/cenobium__rzeczownik__1
written_rep: cenobium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cenobium
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia zakonnego


lexentry: pol/cenoman__rzeczownik__1
written_rep: cenoman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cenomanian
sense_list:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu;


lexentry: pol/cenotaf__rzeczownik__1
written_rep: cenotaf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cenotaph
sense_list:
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;


lexentry: pol/centesimo__rzeczownik__1
written_rep: centesimo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cent
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) włoska moneta zdawkowa odpowiadająca setnej części lira, zastąpiona w swojej roli, po wprowadzeniu euro, przez cent


lexentry: pol/centralizm__rzeczownik__1
written_rep: centralizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: centralism
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) system rządzenia polegający na ścisłym podporządkowaniu organów niższego szczebla władzy centralnej;


lexentry: pol/centralne_ogrzewanie__rzeczownik__1
written_rep: centralne ogrzewanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: central heating
sense_list:
(budownictwo) system doprowadzania ciepła z jednego źródła do ogrzewania poszczególnych pomieszczeń w budynku;


lexentry: pol/centriola__rzeczownik__1
written_rep: centriola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: centriole
sense_list:
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego;


lexentry: pol/centrolewica__rzeczownik__1
written_rep: centrolewica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: centre-left | centre left
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie ogółu partii i ruchów politycznych o umiarkowanym programie lewicowym;


lexentry: pol/centrowy__przymiotnik__1
written_rep: centrowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: centrist
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) politycznie opowiadający się za programem umiarkowanych przemian; położony między prawicą a lewicą


lexentry: pol/centrum_kultury__rzeczownik__1
written_rep: centrum kultury
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cultural center | cultural centre
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną


lexentry: pol/centryfuga__rzeczownik__1
written_rep: centryfuga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: centrifuge
sense_list:
(rzadki, rzadko używany) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykorzystuje siłę odśrodkową do rozdzielania substancji o różnych gęstościach


lexentry: pol/centrysta__rzeczownik__1
written_rep: centrysta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: centrist
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik umiarkowanego, wyważonego podejścia w polityce, stojący pomiędzy lewicą a prawicą


lexentry: pol/centryzm__rzeczownik__1
written_rep: centryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: centrism
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego


lexentry: pol/centuria__rzeczownik__1
written_rep: centuria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: century
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału ludności w starożytnym Rzymie | (wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najmniejsza jednostka taktyczna w armii starożytnego Rzymu, część legionu, pierwotnie tworzona z centurii (1.2);


lexentry: pol/centyl__rzeczownik__1
written_rep: centyl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: percentile
sense_list:
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;


lexentry: pol/cenzor__rzeczownik__1
written_rep: cenzor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: censor
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli; | urzędnik prowadzący kontrolę treści publikacji pod względem obyczajowym lub politycznym


lexentry: pol/cenzura__rzeczownik__1
written_rep: cenzura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: censorship
sense_list:
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań; | urząd sprawujący taką kontrolę


lexentry: pol/cenzurowanie__rzeczownik__1
written_rep: cenzurowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: censoring
sense_list:
(urzędowy) dokonywanie cenzury, kontroli publikacji i widowisk pod kątem politycznym lub obyczajowym | (książkowy) wystawienie cenzurek


lexentry: pol/cenzus__rzeczownik__1
written_rep: cenzus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: qualification
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) to, co jest potrzebne, by móc korzystać z jakichś przywilejów lub praw, np. wiek, wykształcenie, majątek, zamieszkanie;


lexentry: pol/cep__rzeczownik__1
written_rep: cep
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: flail
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;


lexentry: pol/cepelin__rzeczownik__1
written_rep: cepelin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cepelinas
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duża, podłużna pyza ziemniaczana, specjalność kuchni kresowej i litewskiej


lexentry: pol/ceramika__rzeczownik__1
written_rep: ceramika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ceramics
sense_list:
(potocznie, potoczny) ogół produktów ceramicznych – artystycznych, użytkowych lub technicznych | dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny;


lexentry: pol/cerata__rzeczownik__1
written_rep: cerata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: oilcloth | oilskin
sense_list:
nieprzemakalne nakrycie stołu kuchennego, wykonane z bawełnianej flaneli pokrytej jednostronnie barwną warstwą olejną z nadrukowanym deseniem, użytkowane powszechnie w XIX-XX wieku;


lexentry: pol/cerber__rzeczownik__1
written_rep: cerber
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: keeper
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) groźny, czujny, nieustępliwy dozorca; człowiek ograniczający czyjąś swobodę


lexentry: pol/cerkiew__rzeczownik__1
written_rep: cerkiew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Greek Catholic Church
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnota chrześcijan wyznania greckokatolickiego (unickiego);


lexentry: pol/cerkiew__rzeczownik__1
written_rep: cerkiew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Greek Catholic church
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia greckokatolicka;


lexentry: pol/cerkiew__rzeczownik__1
written_rep: cerkiew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Orthodox church
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna;


lexentry: pol/cesarstwo__rzeczownik__1
written_rep: cesarstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: empire
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;


lexentry: pol/cesarstwo_bizantyńskie__rzeczownik__1
written_rep: cesarstwo bizantyńskie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Byzantine Empire
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) średniowieczne państwo ze stolicą w Konstantynopolu;


lexentry: pol/cesja__rzeczownik__1
written_rep: cesja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: assignment | cession
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby


lexentry: pol/cetyryzyna__rzeczownik__1
written_rep: cetyryzyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cetirizine
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii;


lexentry: pol/ceviche__rzeczownik__1
written_rep: ceviche
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ceviche
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka z ryby i owoców morza marynowanych w soku z limonki z dodatkiem cebuli i papryczki chili, poidawana zwykle z słodkimi ziemniakami, sałatą, kukurydzą, awokado lub bananem; specjalność kuchni Ameryki Łacińskiej i Karaibów;


lexentry: pol/cewka__rzeczownik__1
written_rep: cewka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: inductor
sense_list:
(elektryczność) zwój izolowanego przewodu elektrycznego, stosowany w urządzeniach elektrotechnicznych i radiotechnicznych;


lexentry: pol/cewka_moczowa__rzeczownik__1
written_rep: cewka moczowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: urethra
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;


lexentry: pol/cewnik__rzeczownik__1
written_rep: cewnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: catheter
sense_list:
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;


lexentry: pol/cewnikowanie__rzeczownik__1
written_rep: cewnikowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: catheterisation | catheterization | catheterizing
sense_list:
(medycyna, medyczny) zakładanie cewnika do jam i narządów ciała w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków


lexentry: pol/cezaropapizm__rzeczownik__1
written_rep: cezaropapizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caesaropapism
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę zarówno kościelną jak i świecką;


lexentry: pol/cezura__rzeczownik__1
written_rep: cezura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: landmark
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pauza dzieląca wers lub frazę muzyczną | (przenośnie, przenośnia) przełomowy moment wyznaczający koniec jednej epoki i początek następnej


lexentry: pol/chaber__rzeczownik__1
written_rep: chaber
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cornflower
sense_list:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych; | (potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Centaurea cyanus, chaber bławatek


lexentry: pol/chaber_bławatek__rzeczownik__1
written_rep: chaber bławatek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cornflower | bachelor's button
sense_list:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea cyanus L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/chaber_łąkowy__rzeczownik__1
written_rep: chaber łąkowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: brown knapweed
sense_list:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea jacea L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/chaczapuri__rzeczownik__1
written_rep: chaczapuri
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: khachapuri
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;


lexentry: pol/chalcedoński__przymiotnik__1
written_rep: chalcedoński
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Chalcedonian
sense_list:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Chalcedonu, związany z Chalcedonem


lexentry: pol/chaldejski__rzeczownik__1
written_rep: chaldejski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Chaldean
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.; | (językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak;


lexentry: pol/chalkozyn__rzeczownik__1
written_rep: chalkozyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chalcocite
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczek (I) miedzi, nieprzezroczysty minerał barwy ołowianoszarej, ważne źródło miedzi na użytek przemysłowy;


lexentry: pol/cham__rzeczownik__1
written_rep: cham
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cad | lout
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm


lexentry: pol/chamaechor__rzeczownik__1
written_rep: chamaechor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tumbleweed
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina, której pędy przemieszczają się po powierzchni ziemi toczone przez wiatr


lexentry: pol/chamefit__rzeczownik__1
written_rep: chamefit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chamaephyte
sense_list:
(botanika, botaniczny) krzew lub krzewinka mająca odnawiające się pączki tuż nad powierzchnią ziemi;


lexentry: pol/chamicki__przymiotnik__1
written_rep: chamicki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Hamitic
sense_list:
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich)


lexentry: pol/chamsa__rzeczownik__1
written_rep: chamsa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hamsa | hand of Fatima | hand-of-Mary
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;


lexentry: pol/chamski__przymiotnik__1
written_rep: chamski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: boorish | caddish | churlish | coarse
sense_list:
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi


lexentry: pol/chan__rzeczownik__1
written_rep: chan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: khan
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;


lexentry: pol/chan__rzeczownik__2
written_rep: chan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: chan
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chińska odmiana buddyzmu, z której wywodzi się japoński zen;


lexentry: pol/chanat__rzeczownik__1
written_rep: chanat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: khanate | chanate | khaganate
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana


lexentry: pol/chanson__rzeczownik__1
written_rep: chanson
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chanson
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj pieśni francuskiej śpiewanej przez trubadurów i truwerów w XV i XVI w.;


lexentry: pol/chanukija__rzeczownik__1
written_rep: chanukija
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hanukkiah
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) judaistyczny dziewięcioramienny świecznik zapalany tradycyjnie z okazji Chanuki;


lexentry: pol/chaos__rzeczownik__1
written_rep: chaos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chaos
sense_list:
(mitologia grecka) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat;


lexentry: pol/charakteropatia__rzeczownik__1
written_rep: charakteropatia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: characteropathy
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zmiany osobowości typu psychopatycznego, wyrażające się w odchyleniach charakterologicznych;


lexentry: pol/charakteryzacja__rzeczownik__1
written_rep: charakteryzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: make-up | makeup
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rezultat charakteryzacji (1.1)


lexentry: pol/chart__rzeczownik__1
written_rep: chart
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sighthound | gazehound
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;


lexentry: pol/charyzmatyczny__przymiotnik__1
written_rep: charyzmatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: charismatic
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami


lexentry: pol/charyzmatyk__rzeczownik__1
written_rep: charyzmatyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: charismatic
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ewangelikalnego Kościoła charyzmatycznego | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty charyzmatycznej | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś obdarzony charyzmatami;


lexentry: pol/chasydyzm__rzeczownik__1
written_rep: chasydyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hasidism | Hasidic Judaism
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;


lexentry: pol/chasydzki__przymiotnik__1
written_rep: chasydzki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Chassidic | Hassidic
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z chasydem, dotyczący chasyda lub chasydyzmu


lexentry: pol/chatbot__rzeczownik__1
written_rep: chatbot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chatbot
sense_list:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, którego zadaniem jest rozmowa z człowiekiem przez czat;


lexentry: pol/chatroom__rzeczownik__1
written_rep: chatroom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chat room | chatroom
sense_list:
(informatyka, informatyczny) wirtualna przestrzeń, gdzie odbywają się rozmowy uczestników czatu na określony temat lub grupujące użytkowników o podobnym profilu


lexentry: pol/chaus__rzeczownik__1
written_rep: chaus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chaus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;


lexentry: pol/chazan__rzeczownik__1
written_rep: chazan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chazan | chazzan | hazan | hazzan
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w judaizmie) kantor synagogi, urzędnik synagogalny


lexentry: pol/chałka__rzeczownik__1
written_rep: chałka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: challah
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;


lexentry: pol/chałtura__rzeczownik__1
written_rep: chałtura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: odd job
sense_list:
dodatkowa, łatwa praca (szczególnie z dziedziny kultury, sztuki), ale zazwyczaj mało ambitna, wykonywana jedynie dla szybkiego zarobku, często niedbale


lexentry: pol/chcieć_dobrze__czasownik__1
written_rep: chcieć dobrze
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: mean well
sense_list:
mieć dobre intencje (często (ironicznie)); wymawiane najczęściej po fakcie, gdy efekt czyjegoś działania jest mizerny lub całkowicie negatywny, mimo rzekomo dobrych intencji


lexentry: pol/chcieć_to_móc__związek_frazeologiczny__1
written_rep: chcieć to móc
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: where there’s a will, there’s a way
sense_list:
powiedzenie stosowane dla podkreślenia, że silna wola i determinacja mogą sprawić, że osiągniemy cel, nawet jeśli wydaje się trudny lub niemożliwy


lexentry: pol/cheapfake__rzeczownik__1
written_rep: cheapfake
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cheapfake
sense_list:
metoda manipulacji polegająca na przerabianiu fotografii prostymi, powszechnie dostępnymi narzędziami graficznymi


lexentry: pol/cheat__rzeczownik__1
written_rep: cheat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cheat
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) program komputerowy służący do oszukiwania w grach komputerowych


lexentry: pol/cheddar__rzeczownik__1
written_rep: cheddar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cheddar | cheddar
sense_list:
(spożywczy) twardy, dojrzewający żółty ser podpuszczkowy z mleka krowiego, o lekko kwaskowatym, orzechowym smaku;


lexentry: pol/cheder__rzeczownik__1
written_rep: cheder
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cheder | heder
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) elementarna szkoła żydowska o charakterze religijnym, przeznaczona dla chłopców, utrzymywana przez gminę religijną;


lexentry: pol/chemia_fizyczna__rzeczownik__1
written_rep: chemia fizyczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: physical chemistry
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się badaniem zależności między strukturą chemiczną substancji a ich właściwościami fizycznymi;


lexentry: pol/chemia_nieorganiczna__rzeczownik__1
written_rep: chemia nieorganiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: inorganic chemistry
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór


lexentry: pol/chemia_organiczna__rzeczownik__1
written_rep: chemia organiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: organic chemistry
sense_list:
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;


lexentry: pol/chemioterapia__rzeczownik__1
written_rep: chemioterapia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chemotherapy
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;


lexentry: pol/chemosynteza__rzeczownik__1
written_rep: chemosynteza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chemosynthesis
sense_list:
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;


lexentry: pol/chemotaksja__rzeczownik__1
written_rep: chemotaksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chemotaxis
sense_list:
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;


lexentry: pol/chemseks__rzeczownik__1
written_rep: chemseks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chemsex | party and play | PnP
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie seksualne podejmowane pod wpływem substancji psychoaktywnych, które zwiększają pożądanie i przyjemność


lexentry: pol/chepresz__rzeczownik__1
written_rep: chepresz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: khepresh
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii


lexentry: pol/chermoula__rzeczownik__1
written_rep: chermoula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chermoula
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj marynaty pochodzącej z krajów Maghrebu, której podstawowymi składnikami są liście kolendry, czosnek i kumin rozprowadzone w oliwie i soku cytrynowym;


lexentry: pol/cherry_picking__rzeczownik__1
written_rep: cherry picking
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cherry picking | cherry-picking
sense_list:
proces dobierania dowodów lub danych statystycznych w taki sposób, aby przedstawione informacje zgadzały się z przekonaniami osoby dokonującej tego procesu; wskazywaniem pojedynczych przypadków potwierdzających tezę, podczas gdy ignoruje się znaczną część innych, które mogą być sprzeczne


lexentry: pol/cherubin__rzeczownik__1
written_rep: cherubin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cherub
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;


lexentry: pol/chia__rzeczownik__1
written_rep: chia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chia
sense_list:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Salvia hispanica, szałwia hiszpańska | (botanika, botaniczny) (spożywczy) nasiona szałwii hiszpańskiej


lexentry: pol/chili_con_carne__rzeczownik__1
written_rep: chili con carne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chili con carne
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szybkie danie z wołowego mięsa mielonego, papryczki chili, cebuli, czosnku i pomidorów, niekiedy z dodatkiem fasoli lub kukurydzy, tradycyjna potrawa teksańska;


lexentry: pol/chiliazm__rzeczownik__1
written_rep: chiliazm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chiliasm
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w powrót Jezusa Chrystusa i nadejście jego rządów na tysiąc lat przed końcem świata


lexentry: pol/china__rzeczownik__1
written_rep: china
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: china
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj talerza perkusyjnego, wydający charakterystyczny, jasny, ostry dźwięk;


lexentry: pol/chinina__rzeczownik__1
written_rep: chinina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: quinine
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/chips__rzeczownik__1
written_rep: chips
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chip | crisp | potato chip | potato crisp
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;


lexentry: pol/chipset__rzeczownik__1
written_rep: chipset
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chipset
sense_list:
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, odciążająca procesor główny i koordynująca wymianę danych między podzespołami komputera;


lexentry: pol/chiropraktyk__rzeczownik__1
written_rep: chiropraktyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chiropractor
sense_list:
(medycyna, medyczny) specjalista zajmujący się niwelowaniem bólu w mięśniach i kręgosłupie za pomocą zabiegów wykonywanych rękami


lexentry: pol/chirurg_stomatologiczny__rzeczownik__1
written_rep: chirurg stomatologiczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dental surgeon
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii stomatologicznej


lexentry: pol/chiton__rzeczownik__1
written_rep: chiton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chiton
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: lniana i wełniana szata zszyta po bokach, spięta na ramionach;


lexentry: pol/chitozan__rzeczownik__1
written_rep: chitozan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chitosan
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;


lexentry: pol/chityna__rzeczownik__1
written_rep: chityna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chitin
sense_list:
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;


lexentry: pol/chiński_syndrom__rzeczownik__1
written_rep: chiński syndrom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: China syndrome
sense_list:
hipotetyczna katastrofa nuklearna stopienia się rdzenia reaktora elektrowni atomowej i zagłębienia się go do skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/chlamida__rzeczownik__1
written_rep: chlamida
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chlamys
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) krótka wełniana szata męska, noszona przez mężczyzn do jazdy konnej w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/chlapacz__rzeczownik__1
written_rep: chlapacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mudguard
sense_list:
(potocznie, potoczny) osłona z tyłu koła służąca do zabezpieczania pojazdu przed bryzgami wody, błota


lexentry: pol/chlapać_jęzorem__czasownik__1
written_rep: chlapać jęzorem
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: chatter | jabber | babble | blab | digress | fable
sense_list:
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki


lexentry: pol/chleb_pokładny__rzeczownik__1
written_rep: chleb pokładny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: shew bread | shew-bread | shewbread | showbread
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu;


lexentry: pol/chleb_powszedni__rzeczownik__1
written_rep: chleb powszedni
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: meat and potatoes
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) rzecz zwykła, codzienna, niebudząca zdziwienia, często się zdarzająca; nic nadzwyczajnego


lexentry: pol/chleb_świętojański__rzeczownik__1
written_rep: chleb świętojański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Saint John's bread | carob
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;


lexentry: pol/chlewnia__rzeczownik__1
written_rep: chlewnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: piggery | swinery
sense_list:
(zootechnika, zootechniczny) budynek do przemysłowej hodowli świń | (zootechnika, zootechniczny) przedsiębiorstwo przemysłowej hodowli świń


lexentry: pol/chloran__rzeczownik__1
written_rep: chloran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chlorate
sense_list:
(chemia, chemiczny) sól kwasu chlorowego (HClO₃); związek chemiczny, w którym jon ClO₃⁻ łączy się z kationem metalu


lexentry: pol/chlorek_sodu__rzeczownik__1
written_rep: chlorek sodu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sodium chloride
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;


lexentry: pol/chlormetyna__rzeczownik__1
written_rep: chlormetyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: 2 chloro- N N methyl- ethanamine | HN-2 | HN2 | chlormethine | mechlorethamine | mustine
sense_list:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) toksyczny związek organiczny, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów azotowych, pierwszy lek przeciwnowotworowy stosowany od lat 40. XX wieku, obecnie praktycznie nieużywany w medycynie;


lexentry: pol/chloro-__przedrostek__1
written_rep: chloro-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: chlor- | chloro-
sense_list:
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce


lexentry: pol/chloroaceton__rzeczownik__1
written_rep: chloroaceton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: acetonyl chloride | chloroacetone | chloropropanone
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów, chlorowa pochodna acetonu, trujący lakrymator;


lexentry: pol/chlorobenzalomalononitryl__rzeczownik__1
written_rep: chlorobenzalomalononitryl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: CS gas | chlorobenzalmalononitrile
sense_list:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) organiczny związek chemiczny stosowany jako drażniący bojowy środek trujący


lexentry: pol/chlorofil__rzeczownik__1
written_rep: chlorofil
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chlorophyll | chlorophyl
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;


lexentry: pol/chloroform__rzeczownik__1
written_rep: chloroform
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chloroform
sense_list:
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;


lexentry: pol/chloroheksydyna__rzeczownik__1
written_rep: chloroheksydyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chlorhexidine
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;


lexentry: pol/chloromelanit__rzeczownik__1
written_rep: chloromelanit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chloromelanite
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) odmiana jadeitu o barwie ciemnozielonej prawie wpadającej w czerń, zawzawierająca znaczny procent żelaza


lexentry: pol/chlorosarin__rzeczownik__1
written_rep: chlorosarin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chlorosarin
sense_list:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek fosforoorganiczny z grupy chlorofosfonianów, bezpośredni prekursor sarinu;


lexentry: pol/chlorować__czasownik__1
written_rep: chlorować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: chlorinate
sense_list:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor


lexentry: pol/chmura_Wilsona__rzeczownik__1
written_rep: chmura Wilsona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wilson cloud
sense_list:
(fizyka, fizyczny) krótkotrwałe zjawisko powstawania czaszy skondensowanej pary wodnej za rozszerzającą się gwałtownie falą uderzeniową przy eksplozji o dużej sile rażenia;


lexentry: pol/chmura__rzeczownik__1
written_rep: chmura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cloud
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze; | (informatyka, informatyczny) model przetwarzania oparty na użytkowaniu usług dostarczonych przez zewnętrzne organizacje;


lexentry: pol/chochoł__rzeczownik__1
written_rep: chochoł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: straw man
sense_list:
(potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:


lexentry: pol/chociaż__spójnik__1
written_rep: chociaż
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: although | even though | though
sense_list:
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca


lexentry: pol/chodzenie__rzeczownik__1
written_rep: chodzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: go out | see
sense_list:
(potocznie, potoczny) pozostawanie w bliskiej zażyłości emocjonalnej o podłożu seksualnym z drugą osobą, bez formalnego zobowiązania


lexentry: pol/chodzik__rzeczownik__1
written_rep: chodzik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rollator
sense_list:
podpora z kółkami, ramką i hamulcem ręcznym pomagająca osobom starszym lub niepełnosprawnym w poruszaniu się


lexentry: pol/chodzić__czasownik__1
written_rep: chodzić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: come on
sense_list:
(tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → podejdź (podejdźcie, podejdźmy); idź (idźcie, idźmy) za mną | (tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → (potocznie, potoczny) zachęta do zrobienia czegoś


lexentry: pol/chodzić_jak_szwajcarski_zegarek__czasownik__1
written_rep: chodzić jak szwajcarski zegarek
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: go like clockwork | run like clockwork
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) działać bardzo dokładnie, precyzyjnie, niezawodnie, punktualnie, bezbłędnie, bezzwłocznie, bez opóźnień


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
written_rep: choina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scots pine
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
written_rep: choina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hemlock
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tsuga Carriere, rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji;


lexentry: pol/choinka__rzeczownik__1
written_rep: choinka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Christmas tree
sense_list:
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/chojar__rzeczownik__1
written_rep: chojar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: old conifer
sense_list:
(potocznie, potoczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) stare, okazałe drzewo iglaste, zwykle sosna lub świerk


lexentry: pol/cholesterol__rzeczownik__1
written_rep: cholesterol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cholesterol
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;


lexentry: pol/chomer__rzeczownik__1
written_rep: chomer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: homer
sense_list:
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka objętości ciał sypkich i płynów;


lexentry: pol/chomikować__czasownik__1
written_rep: chomikować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: stash away
sense_list:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (pejoratywnie, pejoratywny) gromadzić coś w nadmiernej ilości, robiąc niepotrzebne zapasy


lexentry: pol/chondromalacja__rzeczownik__1
written_rep: chondromalacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chondromalacia | CMP
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej, najczęściej występująca w obrębie stawu kolanowego;


lexentry: pol/chop_suey__rzeczownik__1
written_rep: chop suey
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chop suey
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) amerykańska potrawa pochodzenia chińskiego, składająca się przeważnie z ryżu, mięsa, grzybów i warzyw w sosie sojowym


lexentry: pol/chorizo__rzeczownik__1
written_rep: chorizo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chorizo
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna hiszpańska lub meksykańska kiełbasa wieprzowa z papryką;


lexentry: pol/choroba_Addisona__rzeczownik__1
written_rep: choroba Addisona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Addison's disease
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzenie hormonalne, w którym nadnercza nie produkują wystarczającej ilości steroidów, powodując hipokortyzolemię i w efekcie brązowawe zabarwienie skóry;


lexentry: pol/choroba_Parkinsona__rzeczownik__1
written_rep: choroba Parkinsona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Parkinson's disease | shaking palsy
sense_list:
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;


lexentry: pol/choroba__rzeczownik__1
written_rep: choroba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: illness | sickness | disease
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;


lexentry: pol/choroba_afektywna_dwubiegunowa__rzeczownik__1
written_rep: choroba afektywna dwubiegunowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bipolar disorder
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, w przebiegu którego występują zespoły depresyjne i maniakalne lub hipomaniakalne;


lexentry: pol/choroba_legionistów__rzeczownik__1
written_rep: choroba legionistów
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Legionnaires' disease
sense_list:
(medycyna, medyczny) ciężka choroba zakaźna dróg oddechowych wywoływana przez bakterię Legionella pneumophila;


lexentry: pol/choroba_niedokrwienna_serca__rzeczownik__1
written_rep: choroba niedokrwienna serca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: coronary artery disease | ischemic heart disease
sense_list:
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;


lexentry: pol/choroba_popromienna__rzeczownik__1
written_rep: choroba popromienna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: radiation sickness
sense_list:
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania;


lexentry: pol/choroba_psychiczna__rzeczownik__1
written_rep: choroba psychiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: mental illness | mental disorder
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;


lexentry: pol/choroba_von_Willebranda__rzeczownik__1
written_rep: choroba von Willebranda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: von Willebrand disease
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;


lexentry: pol/choroba_zakaźna__rzeczownik__1
written_rep: choroba zakaźna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: contagious disease
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) (botanika, botaniczny) choroba wywoływana przez patogen rozprzestrzeniający się na inne organizmy – z wyłączeniem chorób pasożytniczych;


lexentry: pol/chorta__rzeczownik__1
written_rep: chorta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: horta
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowo grecka potrawa z mieszanki duszonych lub surowych zielonych warzyw liściastych i ziół


lexentry: pol/chorwacki__rzeczownik__1
written_rep: chorwacki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Croatian
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;


lexentry: pol/chorągiew__rzeczownik__1
written_rep: chorągiew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: banner | flag
sense_list:
przytwierdzony do drzewca płat tkaniny o określonych barwach i godłach, ozdobiony haftem, będący znakiem państwa, miasta, oddziału wojskowego, organizacji społecznej, politycznej, itp.;


lexentry: pol/chorąży__rzeczownik__1
written_rep: chorąży
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ensign
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) jeden ze stopni wojskowych; (historia, historyczny, historycznie) również urząd i tytuł szlachecki;


lexentry: pol/choćby__partykuła__1
written_rep: choćby
part_of_speech: particle
min_sense_num: 02
trans_list: for instance | say
sense_list:
partykuła sugerująca, że dołączany składnik jest tylko jednym z wielu możliwych przykładów lub opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
written_rep: choćby
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: even if | even though
sense_list:
spójnik wzmacniający treść zdania nadrzędnego i komunikujący, że sytuacja podana w zdaniu podrzędnym nie będzie miała lub nie powinna mieć wpływu na realizację zdania nadrzędnego


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
written_rep: choćby
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: even | say
sense_list:
spójnik wyrażający lekceważenie mówcy wobec określonego wyboru i jednocześnie sugerujący jedną z opcji


lexentry: pol/chrabąszcz__rzeczownik__1
written_rep: chrabąszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: May-beetle
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) mały brązowawy chrząszcz


lexentry: pol/chrabąszcz_kasztanowy__rzeczownik__1
written_rep: chrabąszcz kasztanowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: forest cockchafer
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha hippocastani, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chrabąszcz_majowy__rzeczownik__1
written_rep: chrabąszcz majowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cockchafer
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha melolontha Linnaeus, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chrapa__rzeczownik__1
written_rep: chrapa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: nostril
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) fałd przykrywający nozdrza niektórych zwierząt np. koni;


lexentry: pol/chrestomatia__rzeczownik__1
written_rep: chrestomatia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chrestomathy
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) wypisy, wybór fragmentów pism (z jakiegoś względu szczególnie ważnych, przydatnych do czegoś - np. do badań lub do ogólnej orientacji w piśmiennictwie jakiegoś typu)


lexentry: pol/chrobry__przymiotnik__1
written_rep: chrobry
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: brave
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) (podniośle) dzielny, mężny, odważny, śmiały, waleczny, bohaterski


lexentry: pol/chromatyczny__przymiotnik__1
written_rep: chromatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: accidental
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydobywający barwę muzyki poprzez postępowanie kolejno półtonami


lexentry: pol/chromatyczny__przymiotnik__1
written_rep: chromatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: chromatic
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (sztuka) mający wiele barw; związany z barwami; zdolny do rozdziału kolorów widma poprzez załamanie światła


lexentry: pol/chromian__rzeczownik__1
written_rep: chromian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chromate
sense_list:
(chemia, chemiczny) sól kwasu chromowego(VI) (H₂CrO₄), zawierająca anion CrO₄²⁻, jak i sam ten właśnie anion


lexentry: pol/chromosfera__rzeczownik__1
written_rep: chromosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chromosphere
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;


lexentry: pol/chropowatościomierz__rzeczownik__1
written_rep: chropowatościomierz
part_of_speech: noun
sense_list: (technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru chropowatości
min_sense_num: 01
trans_list:
roughness gauge | roughness meter | roughness tester | surface roughness gauge | surface roughness meter | surface roughness tester


lexentry: pol/chrotta__rzeczownik__1
written_rep: chrotta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chrotta
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) średniowieczny irlandzki instrument, prawdopodobnie strunowy, używany przez irlandzkich bardów


lexentry: pol/chrupka__rzeczownik__1
written_rep: chrupka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chip | crisp
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) forma przekąski pod postacią kawałka ciasta uprażonego albo usmażonego w tłuszczu;


lexentry: pol/chrust__rzeczownik__1
written_rep: chrust
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: angel wings
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kruchych, słodkich ciastek smażonych na głębokim tłuszczu;


lexentry: pol/chruścik__rzeczownik__1
written_rep: chruścik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caddis-fly
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;


lexentry: pol/chrypka__rzeczownik__1
written_rep: chrypka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hoarseness | hoarse voice
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań


lexentry: pol/chrystadelfianin__rzeczownik__1
written_rep: chrystadelfianin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Christadelphian
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ruchu chrześcijańskiego powstałego w USA w XIX wieku, wyznającego chrześcijaństwo oparte na własnej interpretacji Biblii


lexentry: pol/chrystianizacja__rzeczownik__1
written_rep: chrystianizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: christianization
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie;


lexentry: pol/chrystologia__rzeczownik__1
written_rep: chrystologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Christology | christology
sense_list:
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;


lexentry: pol/chrzan__rzeczownik__1
written_rep: chrzan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: horseradish
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku | (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4) | (botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity | (potocznie, potoczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., chrzan pospolity | (botanika, botaniczny) Armoracia P. Gaertn., rodzaj bylin z rodziny kapustowatych;


lexentry: pol/chrzan_pospolity__rzeczownik__1
written_rep: chrzan pospolity
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: horseradish
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity (1.1) | (systematyka) (botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa;


lexentry: pol/chrzcielnica__rzeczownik__1
written_rep: chrzcielnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baptistery
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) część kościoła, gdzie dokonuje się chrztu


lexentry: pol/chrzcielnica__rzeczownik__1
written_rep: chrzcielnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: font | baptismal font | baptismal bowl
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;


lexentry: pol/chrzciny__rzeczownik__1
written_rep: chrzciny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baptism
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu


lexentry: pol/chrzcić__czasownik__1
written_rep: chrzcić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: baptize
sense_list:
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością


lexentry: pol/chrzest__rzeczownik__1
written_rep: chrzest
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: baptism | christening
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;


lexentry: pol/chrzest_równikowy__rzeczownik__1
written_rep: chrzest równikowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: line crossing ceremony
sense_list:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rytuał na jednostce pływającej dla osób pierwszy raz przepływających przez równik;


lexentry: pol/chrześcijaństwo__rzeczownik__1
written_rep: chrześcijaństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Christianity | Christendom
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;


lexentry: pol/chrząstka__rzeczownik__1
written_rep: chrząstka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cartilage
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;


lexentry: pol/chrząstka__rzeczownik__1
written_rep: chrząstka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gristle
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sprężysty i zbity twór w pokarmie mięsnym, często nie konsumowana


lexentry: pol/chrząszcz__rzeczownik__1
written_rep: chrząszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beetle
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;


lexentry: pol/chukudu__rzeczownik__1
written_rep: chukudu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chukudu
sense_list:
dwukołowy, ręcznie robiony z drewna pojazd używany na wschodzie Demokratycznej Republiki Konga do transportu ładunków


lexentry: pol/chupacabra__rzeczownik__1
written_rep: chupacabra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chupacabra | chupacabras
sense_list:
(folklor) stworzenie pojawiające się w latynoamerykańskim folklorze i legendach miejskich, któremu przypisuje się wysysanie krwi zwierząt inwentarskich;


lexentry: pol/churał__rzeczownik__1
written_rep: churał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hural | khural
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) parlament Mongolii, Buriacji, Kałmucji lub Tuwy;


lexentry: pol/churn__rzeczownik__1
written_rep: churn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: churn
sense_list:
(środowiskowy) (telekomunikacja) (bankowość, bankowy) odejście klienta (klientów), zaprzestanie korzystania z usługi danej firmy


lexentry: pol/chutor__rzeczownik__1
written_rep: chutor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: farmstead | khutor
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy


lexentry: pol/chwast__rzeczownik__1
written_rep: chwast
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: weed
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;


lexentry: pol/chwała_Bogu__wykrzyknik__1
written_rep: chwała Bogu
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: glory to God
sense_list:
wyrażenie wdzięczności lub uwielbienia Boga, podziękowanie Bogu za coś dobrego, co się wydarzyło lub wyrażenie ulgi, że coś złego nie miało miejsca


lexentry: pol/chyba_że__fraza_spójnikowa__1
written_rep: chyba że
min_sense_num: 01
trans_list: unless
sense_list:
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym


lexentry: pol/chylomikron__rzeczownik__1
written_rep: chylomikron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chylomicron
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) największa i najmniej gęsta lipoproteina krwi, syntetyzowana w komórkach jelita cienkiego, której funkcją jest transport egzogennych lipidów z jelita do chłonki i krwi po spożyciu posiłku tłuszczowego


lexentry: pol/chyżość__rzeczownik__1
written_rep: chyżość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: celerity | nimbleness
sense_list:
(rzadki, rzadko używany) (przestarzałe, przestarzały) cecha tego, co porusza się chyżo lub jest szybko wykonywane


lexentry: pol/chów_klatkowy__rzeczownik__1
written_rep: chów klatkowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caged rearing
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) metoda hodowli przemysłowej w maksymalnie ciasnych przestrzeniach, przedkładająca ekonomię produkcji nad dobrostan zwierząt


lexentry: pol/chłodnia__rzeczownik__1
written_rep: chłodnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cold storage warehouse
sense_list:
pomieszczenie, w którym panuje niska temperatura, przeznaczone do przechowywania szybko psującej się żywności, ciał osób zmarłych bądź preparatów biologicznych


lexentry: pol/chłodnica__rzeczownik__1
written_rep: chłodnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: heat exchanger
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;


lexentry: pol/chłodziarka__rzeczownik__1
written_rep: chłodziarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chiller
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do chłodzenia czegoś, kosztem doprowadzonej energii


lexentry: pol/chłodziwo__rzeczownik__1
written_rep: chłodziwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: coolant | refrigerant
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) substancja, najczęściej ciecz, o specjalnym składzie, stworzona do odbierania ciepła ciałom chłodzonym;


lexentry: pol/chłopiec_do_bicia__rzeczownik__1
written_rep: chłopiec do bicia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: scapegoat
sense_list:
osoba, którą obwinia się za wszystko złe, nawet jeśli nie jest faktycznie winna; ktoś, na kim wyładowuje się frustrację lub gniew innych


lexentry: pol/chłopstwo__rzeczownik__1
written_rep: chłopstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: peasantry
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;


lexentry: pol/ciapaty__rzeczownik__1
written_rep: ciapaty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Paki
sense_list:
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) osoba pochodząca z Indii, Pakistanu, Bangladeszu lub krajów arabskich


lexentry: pol/ciasteczko__rzeczownik__1
written_rep: ciasteczko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cookie
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer; | (zdrobniale) od ciastko


lexentry: pol/ciasto__rzeczownik__1
written_rep: ciasto
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dough | batter
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;


lexentry: pol/ciasto_drożdżowe__rzeczownik__1
written_rep: ciasto drożdżowe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: yeast dough | yeast-cake
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto (surowe lub upieczone), w którym zastosowano metodę spulchniania z wykorzystaniem drożdży piekarniczych;


lexentry: pol/ciasto_parzone__rzeczownik__1
written_rep: ciasto parzone
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: choux pastry
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wypieku otrzymywanego przez zaparzenie mąki pszennej mieszaniną wody i tłuszczu;


lexentry: pol/ciało__rzeczownik__1
written_rep: ciało
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: body
sense_list:
organizm ludzki lub zwierzęcy | zwłoki człowieka lub zwierzęcia | (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja


lexentry: pol/ciało__rzeczownik__1
written_rep: ciało
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: field | body
sense_list:
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);


lexentry: pol/ciało_obce__rzeczownik__1
written_rep: ciało obce
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: foreign body
sense_list:
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów


lexentry: pol/ciało_stałe__rzeczownik__1
written_rep: ciało stałe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: solid | solid body
sense_list:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;


lexentry: pol/ciałopozytywność__rzeczownik__1
written_rep: ciałopozytywność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: body positivity
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) pozytywne, pozbawione kompleksów nastawienie do własnego ciała i jego mankamentów;


lexentry: pol/ciborowate__rzeczownik__1
written_rep: ciborowate
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sedge
sense_list:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cyperaceae Juss., rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców;


lexentry: pol/cicha_woda_brzegi_rwie__przysłowie__1
written_rep: cicha woda brzegi rwie
part_of_speech: proverb
min_sense_num: 01
trans_list: still waters run deep
sense_list:
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska


lexentry: pol/ciecierzyca__rzeczownik__1
written_rep: ciecierzyca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chickpea | chick pea | garbanzo bean
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona; | (spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)


lexentry: pol/ciecierzyca_pospolita__rzeczownik__1
written_rep: ciecierzyca pospolita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: chickpea | Bengal gram | ceci bean | chana | garbanzo bean | sanagalu
sense_list:
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;


lexentry: pol/cieciorka_pstra__rzeczownik__1
written_rep: cieciorka pstra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: crownvetch | purple crown vetch
sense_list:
(botanika, botaniczny) Securigera varia L., gatunek byliny z rodziny bobowatych o właściwościach leczniczych i trujących;


lexentry: pol/ciecz__rzeczownik__1
written_rep: ciecz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: liquid
sense_list:
(fizyka, fizyczny) substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona


lexentry: pol/ciecz_bordoska__rzeczownik__1
written_rep: ciecz bordoska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bordeaux mixture
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) wodna zawiesina siarczanu miedzi i wapna gaszonego używana jako środek grzybobójczy;


lexentry: pol/ciecz_łzowa__rzeczownik__1
written_rep: ciecz łzowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: lacrimal fluid | tear fluid
sense_list:
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;


lexentry: pol/cieczka__rzeczownik__1
written_rep: cieczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: estruation
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ruja u suki psowatych


lexentry: pol/cielić_się__czasownik__1
written_rep: cielić się
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: calve
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo | (geologia, geologiczny) o lodowcu tracić odrywające się fragmenty, z których powstają góry lodowe


lexentry: pol/ciemieniucha__rzeczownik__1
written_rep: ciemieniucha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cradle cap
sense_list:
(medycyna, medyczny) łagodne łojotokowe zapalenie skóry występujące u niemowląt, najczęściej na ciemieniu;


lexentry: pol/ciemiączko__rzeczownik__1
written_rep: ciemiączko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fontanel | fontanelle
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) miękkie spojenie łączące kości czaszki płodu, noworodka i niemowlęcia, z czasem ulegające skostnieniu;


lexentry: pol/ciemiężyciel__rzeczownik__1
written_rep: ciemiężyciel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: oppressor
sense_list:
(książkowy) osoba, która środkami władzy, takimi jak pozbawianie swobód i nakładanie kar, ogranicza czyjąś wolność


lexentry: pol/ciemna_materia__rzeczownik__1
written_rep: ciemna materia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dark matter
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/ciemnica__rzeczownik__1
written_rep: ciemnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: altar of repose
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem;


lexentry: pol/ciemny__przymiotnik__1
written_rep: ciemny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dark
sense_list:
o kolorze: zbliżony do czarnego | o przedmiocie: mający kolor zbliżony do czarnego | nieodgadniony, niedocieczony, nieznany


lexentry: pol/cienki_klient__rzeczownik__1
written_rep: cienki klient
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: thin client | lean client | slim client | zero client
sense_list:
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;


lexentry: pol/cieplarnia__rzeczownik__1
written_rep: cieplarnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: greenhouse
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia, całkowicie lub częściowo przeszklony budynek, posiadający ogrzewanie, służący do uprawy roślin niezależnie od temperatury otoczenia


lexentry: pol/cieplik__rzeczownik__1
written_rep: cieplik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: caloric
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (fizyka, fizyczny) domniemana nieważka i niewidzialna substancja uważana dawniej za przyczynę zjawisk związanych z ciepłem i spalaniem;


lexentry: pol/ciepło_tworzenia__rzeczownik__1
written_rep: ciepło tworzenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: heat of formation
sense_list:
(chemia, chemiczny) efekt cieplny towarzyszący powstaniu związku chemicznego z pierwiastków w określonych warunkach


lexentry: pol/ciepłolubny__przymiotnik__1
written_rep: ciepłolubny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: thermophile | thermophilic | thermophilous
sense_list:
(botanika, botaniczny) (ekologia, ekologiczny) o roślinach, zwierzętach: znoszący tylko nieznaczne wahania temperatury i żyjący w ciepłym środowisku


lexentry: pol/ciepłownia__rzeczownik__1
written_rep: ciepłownia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: heating plant
sense_list:
zakład, w którym wytwarza się ciepło w postaci najczęściej gorącej pary wodnej, w celu ogrzewania bądź wykorzystania w przemyśle;


lexentry: pol/ciepły__przymiotnik__1
written_rep: ciepły
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: warm
sense_list:
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło | (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy


lexentry: pol/ciepły_lód__rzeczownik__1
written_rep: ciepły lód
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hot ice
sense_list:
(potocznie, potoczny) wyrób spożywczy przypominający lód w waflowym kubku, jednak zawierający słodką piankę, często z polewą na wierzchu


lexentry: pol/ciernik__rzeczownik__1
written_rep: ciernik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: stickleback
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gasterosteus aculeatus, mała ryba zamieszkująca słone i słodkie wody na półkuli północnej;


lexentry: pol/cierpliwość__rzeczownik__1
written_rep: cierpliwość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: patience
sense_list:
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych | zdolność spokojnego wyczekiwania na coś lub dążenia do czegoś


lexentry: pol/cierpnąć__czasownik__1
written_rep: cierpnąć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: go numb
sense_list:
(medycyna, medyczny) doświadczać odczucia drętwienia, mrowienia lub krótkotrwałego skurczu w ciele, zwykle spowodowanego np. uciskiem nerwów, zimnem lub silnym emocjonalnym wrażeniem


lexentry: pol/ciesak__rzeczownik__1
written_rep: ciesak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: adze
sense_list:
topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew;


lexentry: pol/cieszynit__rzeczownik__1
written_rep: cieszynit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: teschenite
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) (geologia, geologiczny) rodzaj głębinowej skały magmowej występującej w okolicach Cieszyna;


lexentry: pol/cień__rzeczownik__1
written_rep: cień
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: shade | shadow
sense_list:
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony; | (przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś | (fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych


lexentry: pol/cieśla__rzeczownik__1
written_rep: cieśla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: carpenter
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów


lexentry: pol/cieśnina__rzeczownik__1
written_rep: cieśnina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: strait | channel
sense_list:
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)


lexentry: pol/ciota__rzeczownik__1
written_rep: ciota
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bender | cooz | fairy | nancy | ponce | pussy
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) homoseksualista, zwłaszcza zachowujący się w sposób nadmiernie ekspresywny i sfeminizowany; także każdy zniewieściały mężczyzna


lexentry: pol/cirrus__rzeczownik__1
written_rep: cirrus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cirrus
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chmury pierzastej piętra wysokiego – biała, w postaci pasemek lub kłaczków, niepowodująca opadów;


lexentry: pol/cis-moll__rzeczownik__1
written_rep: cis-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: c-sharp minor
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z czterema krzyżykami)


lexentry: pol/cis__rzeczownik__1
written_rep: cis
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: yew
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych; | bardzo trwałe, czerwonawe drewno z cisa (1.1), cenione w stolarstwie


lexentry: pol/cispłciowy__przymiotnik__1
written_rep: cispłciowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: cisgender
sense_list:
taki, którego tożsamość płciowa jest zgodna z płcią ustaloną przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych


lexentry: pol/cisural__rzeczownik__1
written_rep: cisural
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cisuralian
sense_list:
(geologia, geologiczny) pierwsza, najstarsza epoka permu, trwająca 299 – 270,6 milionów lat temu; wczesny perm;


lexentry: pol/cisza_nocna__rzeczownik__1
written_rep: cisza nocna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: curfew
sense_list:
ustalony czas w nocy, podczas którego obowiązuje zakaz hałasowania, by umożliwić innym spokojny odpoczynek


lexentry: pol/cisza_przed_burzą__rzeczownik__1
written_rep: cisza przed burzą
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: calm before the storm
sense_list:
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)


lexentry: pol/cisza_wyborcza__rzeczownik__1
written_rep: cisza wyborcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: campaign silence | election silence | electoral silence
sense_list:
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres tuż przed wyborami i podczas ich przebiegu, w którym pod groźbą kary obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia kampanii wyborczej i agitacji wyborczej;


lexentry: pol/citalopram__rzeczownik__1
written_rep: citalopram
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: citalopram
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny;


lexentry: pol/ciąg__rzeczownik__1
written_rep: ciąg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sequence
sense_list:
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych;


lexentry: pol/ciąg__rzeczownik__1
written_rep: ciąg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: thrust
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień


lexentry: pol/ciąg_arytmetyczny__rzeczownik__1
written_rep: ciąg arytmetyczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arithmetic progression | arithmetic sequence
sense_list:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;


lexentry: pol/ciąg_geometryczny__rzeczownik__1
written_rep: ciąg geometryczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: geometric progression | geometric sequence
sense_list:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę;


lexentry: pol/ciąża__rzeczownik__1
written_rep: ciąża
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pregnancy
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;


lexentry: pol/ciąża_pozamaciczna__rzeczownik__1
written_rep: ciąża pozamaciczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ectopic pregnancy
sense_list:
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;


lexentry: pol/ciążenie__rzeczownik__1
written_rep: ciążenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gravitating
sense_list:
(fizyka, fizyczny) oddziaływanie na siebie siłą przyciągania ciał o pewnych masach, położonych w określonej odległości od siebie


lexentry: pol/cięcie__rzeczownik__1
written_rep: cięcie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cutting
sense_list:
(rzeczownik odczasownikowy) od ciąć | (technologia, technika, techniczny) proces dzielenia materiałów na kilka części


lexentry: pol/cięcie__rzeczownik__1
written_rep: cięcie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: prune
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) przycinanie gałęzi roślin uprawnych, zwłaszcza owocowych, w celu ich wzmocnienia lub pozbycia się gałęzi chorych, wybrakowanych


lexentry: pol/ciśnienie__rzeczownik__1
written_rep: ciśnienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: pressure
sense_list:
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa; | presja, nacisk | (medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;


lexentry: pol/ciśnienie_atmosferyczne__rzeczownik__1
written_rep: ciśnienie atmosferyczne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: atmospheric pressure
sense_list:
siła, jaką powietrze wywiera na jednostkę powierzchni na planecie, spowodowana ciężarem powietrza znajdującego się nad danym punktem;


lexentry: pol/clickbait__rzeczownik__1
written_rep: clickbait
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: click bait | click-bait | clickbait
sense_list:
(publikatory) praktyka przyciągania uwagi odbiorców w mediach elektronicznych za pomocą chwytliwych, przesadzonych bądź emocjonalnych tytułów i grafik, skłaniających do klikania;


lexentry: pol/co-__przedrostek__1
written_rep: co-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: ly
sense_list:
…używany w połączeniu z przymiotnikiem lub przysłówkiem określającym czas: odbywający się co jakiś czas


lexentry: pol/co_do_zasady__przysłówek__1
written_rep: co do zasady
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: in principle | as a general rule
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w ogólnym przypadku, z zastrzeżeniem możliwych wyjątków w szczególnych sytuacjach


lexentry: pol/co_dopiero__fraza_partykułowa__1
written_rep: co dopiero
min_sense_num: 01
trans_list: let alone | to say nothing of
sense_list:
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej


lexentry: pol/co_się_stało,_to_się_nie_odstanie__przysłowie__1
written_rep: co się stało, to się nie odstanie
part_of_speech: proverb
min_sense_num: 01
trans_list: let bygones be bygones | what's done cannot be undone | what's done is done
sense_list:
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło


lexentry: pol/co_za__fraza_zaimkowa__1
written_rep: co za
min_sense_num: 01
trans_list: what
sense_list:
… rozpoczynająca zdania wykrzyknikowe wyrażające m.in. podziw, zachwyt, zdumienie, oburzenie (i tym podobne, i temu podobne) | … tworząca pytanie o cechę lub prośbę o sprecyzowanie rzeczownika | … tworząca pytanie zależne wyrażające prośbę o wskazanie cechy lub o sprecyzowanie rzeczownika


lexentry: pol/cobbler__rzeczownik__1
written_rep: cobbler
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cobbler
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) anglosaski deser z owoców i ciasta | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drink alkoholowy z cukrem i sokiem cytrynowym


lexentry: pol/cock_rock__rzeczownik__1
written_rep: cock rock
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cock rock
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rock, w którym teksty poruszają tematykę falliczną, a podczas koncertów muzycy wykonują biodrami ruchy przypominające kopulację


lexentry: pol/cocobolo__rzeczownik__1
written_rep: cocobolo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cocobolo
sense_list:
(drewnoznawstwo, drewno i obróbka drewna) egzotyczne, twarde drewno o pomarańczowej, ciemnoczerwonej lub brązowej barwie, uzyskiwane z twardzieli drzew, głównie z gatunku Dalbergia retusa


lexentry: pol/cokół__rzeczownik__1
written_rep: cokół
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bulb base | bulb end | bulb holder | bulb socket | end cap | lamp socket
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) metalowa część żarówki lub lampy elektronowej lub bezpiecznika zawierająca końcówki elektrod


lexentry: pol/cokół__rzeczownik__1
written_rep: cokół
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: plinth | socle
sense_list:
(architektura, architektoniczny) najniższa, nadziemna, nieco wysunięta do przodu część budowli, filara lub kolumny


