# translation

lexentry: pol/seks_bez_zabezpieczenia__rzeczownik__1
written_rep: seks bez zabezpieczenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ungeschützter Geschlechtsverkehr
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie płciowe bez użycia jakiejkolwiek formy antykoncepcji (zazwyczaj prezerwatywy); seks bez podjęcia środków minimalizujących ryzyko przeniesienia chorób wenerycznych i/lub nieplanowanej ciąży


lexentry: pol/seks_oralny__rzeczownik__1
written_rep: seks oralny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Oralverkehr
sense_list:
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami


lexentry: pol/seksbomba__rzeczownik__1
written_rep: seksbomba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sexbombe
sense_list:
(potocznie, potoczny) bardzo atrakcyjna fizycznie kobieta, o silnie działającej na zmysły, prowokującej urodzie;


lexentry: pol/seksoholik__rzeczownik__1
written_rep: seksoholik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sexoholiker
sense_list:
mężczyzna uzależniony od uprawiania seksu; mężczyzna, dla którego seks stał się rodzajem chorobliwego nałogu


lexentry: pol/seksta__rzeczownik__1
written_rep: seksta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sexte
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dźwiękami równa ośmiu lub dziewięciu półtonom;


lexentry: pol/sekstant__rzeczownik__1
written_rep: sekstant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sextant
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze;


lexentry: pol/sekstet__rzeczownik__1
written_rep: sekstet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sextett
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na sześć instrumentów lub sześć głosów; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół sześciu muzyków lub śpiewaków;


lexentry: pol/seksturystyka__rzeczownik__1
written_rep: seksturystyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sextourismus
sense_list:
turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej


lexentry: pol/seksualizacja__rzeczownik__1
written_rep: seksualizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sexualisierung
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) proces, w wyniku którego wartościowanie kogoś jest dokonywane z punktu widzenia atrakcyjności seksualnej


lexentry: pol/seksualność__rzeczownik__1
written_rep: seksualność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sexualität
sense_list:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;


lexentry: pol/seksuolog__rzeczownik__1
written_rep: seksuolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sexologe
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych


lexentry: pol/sekularyzacja__rzeczownik__1
written_rep: sekularyzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Säkularisierung | Säkularisation
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie majątków spod władzy kościelnej pod władzę świecką | (socjologia, socjologiczny) proces polegający na osłabianiu się wpływów kleru, kościołów lub religii na życie społeczne i upowszechnienie się świeckiego modelu życia


lexentry: pol/sekunda__rzeczownik__1
written_rep: sekunda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sekunde
sense_list:
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty; | (matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia; | (potocznie, potoczny) krótka chwila


lexentry: pol/sekundant__rzeczownik__1
written_rep: sekundant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sekundant
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi | (sport, sportowy) zwłaszcza w pięściarstwie i szachach: doradca i pomocnik zawodnika


lexentry: pol/sekwencja__rzeczownik__1
written_rep: sekwencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sequenz
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji


lexentry: pol/sekwoja__rzeczownik__1
written_rep: sekwoja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mammutbaum
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;


lexentry: pol/selektywny__przymiotnik__1
written_rep: selektywny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Selektions-
sense_list:
reagujący, działający tylko na pewne bodźce z pominięciem innych; zależny od pewnych, ściśle określonych bodźców, sytuacji


lexentry: pol/semafor__rzeczownik__1
written_rep: semafor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Formsignal
sense_list:
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przy torze kolejowym w postaci słupa z poprzecznym ramieniem i światłami;


lexentry: pol/semantyczny__przymiotnik__1
written_rep: semantyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: semantisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych | (informatyka, informatyczny) związany ze znaczeniem instrukcji, wyrażeń języka programowania


lexentry: pol/semantyka__rzeczownik__1
written_rep: semantyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Semantik
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych | (filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością | (informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp.


lexentry: pol/semicki__rzeczownik__1
written_rep: semicki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Semitisch | semitisch Sprache
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków afroazjatyckich wywodzący się z języka prasemickiego;


lexentry: pol/seminarium__rzeczownik__1
written_rep: seminarium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Seminar
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych | (studencki) (edukacja, edukacyjny) zajęcia dydaktyczne dla studentów uczelni niepolitechnicznych


lexentry: pol/seminarium_duchowne__rzeczownik__1
written_rep: seminarium duchowne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Priesterseminar
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakład naukowo-wychowawczy przygotowujący kandydatów na duchownych;


lexentry: pol/sen__rzeczownik__1
written_rep: sen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlaf | Schlafen | Schlummer
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości


lexentry: pol/sen__rzeczownik__1
written_rep: sen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Traum
sense_list:
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1) | (przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste


lexentry: pol/sen_zimowy__rzeczownik__1
written_rep: sen zimowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Winterschlaf
sense_list:
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;


lexentry: pol/senat__rzeczownik__1
written_rep: senat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Senat
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu; | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;


lexentry: pol/seniorat__rzeczownik__1
written_rep: seniorat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anciennität
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczna zasada dziedziczenia polegająca na odziedziczeniu tytułu i władzy przez najstarszego przedstawiciela rodu;


lexentry: pol/senioraż__rzeczownik__1
written_rep: senioraż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Münzgewinn
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) zysk z emisji pieniądza i wpuszczania go do obrotu (np. wynikający z wyższej ceny sprzedaży monet kolekcjonerskich przez bank centralny od ich nominałów)


lexentry: pol/sentencja__rzeczownik__1
written_rep: sentencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beschluss
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) najważniejsza część wyroku lub decyzji administracyjnej, zawierająca rozstrzygnięcie sprawy


lexentry: pol/separacja__rzeczownik__1
written_rep: separacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trennung
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/separatysta__rzeczownik__1
written_rep: separatysta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Separatist
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik separatyzmu; osoba dążaca do oddzielenia się, wyodrębnienia się z jakiejś grupy


lexentry: pol/separatystyczny__przymiotnik__1
written_rep: separatystyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: separatistisch
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi


lexentry: pol/separatyzm__rzeczownik__1
written_rep: separatyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Separatismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;


lexentry: pol/separować__czasownik__1
written_rep: separować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: trennen
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylać wspólnotę małżeństwa wraz z zablokowaniem możliwości wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/ser__rzeczownik__1
written_rep: ser
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Käse
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;


lexentry: pol/ser_podpuszczkowy__rzeczownik__1
written_rep: ser podpuszczkowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Labkäse
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ser dojrzewający, otrzymywany przy użyciu podpuszczki, poddawany procesowi dojrzewania;


lexentry: pol/ser_smażony__rzeczownik__1
written_rep: ser smażony
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kochkäse
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ser wytwarzany z dojrzałego zgliwiałego twarogu, smażony na maśle;


lexentry: pol/serbski__rzeczownik__1
written_rep: serbski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Serbisch | serbisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;


lexentry: pol/serbsko-chorwacki__rzeczownik__1
written_rep: serbsko-chorwacki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Serbokroatisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język południowosłowiański, używany w Serbii, Czarnogórze, Chorwacji i BiH;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
written_rep: serce
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Herz
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie; | (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości | (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt | (przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś | (przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej | przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości


lexentry: pol/serdeczny__przymiotnik__1
written_rep: serdeczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: herzlich
sense_list:
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć


lexentry: pol/serduszkować__czasownik__2
written_rep: serduszkować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: Herz
sense_list:
(potocznie, potoczny) oznaczać lub reagować na komentarz, post, wiadomość, zdjęcie, itd. symbolem serduszka (❤), wyrażając w ten sposób aprobatę


lexentry: pol/serenada__rzeczownik__1
written_rep: serenada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Serenade
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym;


lexentry: pol/sernik_na_zimno__rzeczownik__1
written_rep: sernik na zimno
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kalter Käsekuchen
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj sernika, który jest przygotowywany bez pieczenia i podawany schłodzony


lexentry: pol/serologia__rzeczownik__1
written_rep: serologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Serologie
sense_list:
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;


lexentry: pol/serotonina__rzeczownik__1
written_rep: serotonina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Serotonin
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;


lexentry: pol/serotyp__rzeczownik__1
written_rep: serotyp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Serotyp
sense_list:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) grupa w obrębie gatunku mikroorganizmu wyróżniająca się antygenami na powierzchni jej przedstawicieli;


lexentry: pol/serum__rzeczownik__1
written_rep: serum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Molke
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (fryzyjski) skoncentrowany preparat kosmetyczny lub leczniczo-kosmetyczny o lekkiej konsystencji | (rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) odwirowane osocze krwi; płynna część krwi pozbawiona włóknika, która w przeciwieństwie do osocza, nie krzepnie


lexentry: pol/serwal_sawannowy__rzeczownik__1
written_rep: serwal sawannowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Serval
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leptailurus serval Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce, na południe od Sahary; | (zoologia, zoologiczny) kot z gatunku serwal sawannowy (1.1)


lexentry: pol/serwilizm__rzeczownik__1
written_rep: serwilizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Servilismus
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności;


lexentry: pol/serwis__rzeczownik__1
written_rep: serwis
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Angabe
sense_list:
(sport, sportowy) odbicie piłki na pole przeciwnika w momencie rozpoczęcia lub wznowienia gry (w siatkówce, tenisie, badmintonie, ping-pongu itp.)


lexentry: pol/serwis__rzeczownik__1
written_rep: serwis
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Service
sense_list:
komplet naczyń stołowych; | obsługa w zakresie napraw i konserwacji czegoś | (informatyka, informatyczny) moduł oprogramowania świadczący usługi dla innych modułów | warsztat i zespół osób wykonujący takie usługi


lexentry: pol/sesterc__rzeczownik__1
written_rep: sesterc
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sesterz
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;


lexentry: pol/set__rzeczownik__1
written_rep: set
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Satz
sense_list:
(sport, sportowy) partia gry w siatkówkę, siatkówkę plażową, tenisa | gra karciana polegająca na znajdywaniu trójek kart


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
written_rep: sezon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Saison
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) okres dojrzewania i zbioru owoców lub innego rodzaju płodów rolnych | okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
written_rep: sezon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Staffel
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza


lexentry: pol/sfinks__rzeczownik__1
written_rep: sfinks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sphinx
sense_list:
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;


lexentry: pol/sfora__rzeczownik__1
written_rep: sfora
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: =
sense_list:
(dawniej, dawny) (łowiectwo, łowiecki) rzemień lub sznur na którym prowadzono psy gończe | (pogardliwie, pogardliwy) (pejoratywnie, pejoratywny) zgraja ludzi | (łowiectwo, łowiecki) para psów gończych prowadzonych razem na polowanie | duże stado psowatych (psów, wilków)


lexentry: pol/sgraffito__rzeczownik__1
written_rep: sgraffito
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sgraffito
sense_list:
(sztuka) technika dekoracyjna (najczęściej ścian) polegająca na tworzeniu ozdobnego wzoru poprzez zdrapywanie warstw tynku;


lexentry: pol/shader__rzeczownik__1
written_rep: shader
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schattierer | Shader
sense_list:
(informatyka, informatyczny) w grafice komputerowej: program komputerowy, zawierający zbiór instrukcji dla karty graficznej renderujący grafikę,


lexentry: pol/shemale__rzeczownik__1
written_rep: shemale
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Shemale
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) transpłciowa kobieta z męskimi narządami płciowymi, występująca w branży pornograficznej;


lexentry: pol/shoarma__rzeczownik__1
written_rep: shoarma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schawarma
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bliskowschodnia potrawa, której podstawą są okrawki pieczonego na pionowych rusztach mięsa, serwowane na talerzu lub zawinięte w pieczywo;


lexentry: pol/siatka__rzeczownik__1
written_rep: siatka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Netz
sense_list:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki | (sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części | rodzaj ażurowej plecionki ze sznurka, drutu, nici | układ krzyżujących się ze sobą linii, np. ulic lub przewodów | zorganizowana grupa ludzi prowadzących tajną działalność | (sport, sportowy) (potocznie, potoczny) (zobacz) siatkówka | o drobnych, przecinających się liniach rysujących się na czymś | przedmiot wykonany z siatki (1.1), np. torba na zakupy (), siatka na włosy, siatka na ryby, ogrodzenie | układ czegoś, podporządkowany jakiejś zasadzie | (matematyka, matematyczny) figura powstała z rozłożenia ścian bryły na płaszczyźnie


lexentry: pol/siatkówka__rzeczownik__1
written_rep: siatkówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Volleyball
sense_list:
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;


lexentry: pol/siebie__zaimek__1
written_rep: siebie
part_of_speech: pronoun
min_sense_num: 01
trans_list: sich | dich | mich | euch | uns
sense_list:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi biernikiem i dopełniaczem


lexentry: pol/sieciówka__rzeczownik__1
written_rep: sieciówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kettenladen
sense_list:
(potocznie, potoczny) (handel, handlowy) sklep, market, zakład usługowy itp., posługujący się daną marką jako nazwą własną; często na warunkach franczyzy


lexentry: pol/sieczkarnia__rzeczownik__1
written_rep: sieczkarnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Häckselmaschine
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do cięcia słomy, trawy, siana, roślin pastewnych na sieczkę


lexentry: pol/siedem_grzechów_głównych__rzeczownik__1
written_rep: siedem grzechów głównych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sieben Todsünden
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;


lexentry: pol/siedlisko__rzeczownik__1
written_rep: siedlisko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lebensraum
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;


lexentry: pol/siedzieć__czasownik__1
written_rep: siedzieć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: sitzen
sense_list:
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach | (potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności


lexentry: pol/sieja__rzeczownik__1
written_rep: sieja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lavaret | Große Maräne | Großmaräne
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus, srebrzysta, przybrzeżna ryba bałtycka żyjąca również w niektórych jeziorach;


lexentry: pol/siekacz__rzeczownik__1
written_rep: siekacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schneidezahn
sense_list:
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu


lexentry: pol/siekiera__rzeczownik__1
written_rep: siekiera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Axt | Beil
sense_list:
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska


lexentry: pol/siemię__rzeczownik__1
written_rep: siemię
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: =
sense_list:
(dawniej, dawny) każde ziarno nasienne, przeznaczone do siewu | nasiona roślin oleistych (lnu, rzepaku, konopi), zwykle używane jako pokarm dla zwierząt, przerabiane na olej lub spożywane w celach leczniczych


lexentry: pol/siemię_lniane__rzeczownik__1
written_rep: siemię lniane
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Leinsamen
sense_list:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nasiona lnu zwyczajnego


lexentry: pol/sierp__rzeczownik__1
written_rep: sierp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sichel
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;


lexentry: pol/sierpówka__rzeczownik__1
written_rep: sierpówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Türkentaube
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia decaocto Frivaldszky, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;


lexentry: pol/sierżant__rzeczownik__1
written_rep: sierżant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Feldwebel | Sergeant
sense_list:
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;


lexentry: pol/siewka_złota__rzeczownik__1
written_rep: siewka złota
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Goldregenpfeifer
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria Linnaeus, gatunek średniej wielkości ptaka występującego w północno-zachodniej Eurazji;


lexentry: pol/sieć__rzeczownik__1
written_rep: sieć
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Netz
sense_list:
(potocznie, potoczny) sieć (1.3) komputerowa, Internet | grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję | połączone ze sobą urządzenia, współpracujące ze sobą; grupa osób współpracujących przy czymś | (potocznie, potoczny) sieć (1.3) elektroenergetyczna | (przenośnie, przenośnia) pułapka


lexentry: pol/sikora_bogatka__rzeczownik__1
written_rep: sikora bogatka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kohlmeise
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;


lexentry: pol/sikora_modra__rzeczownik__1
written_rep: sikora modra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blaumeise
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/sikora_północna__rzeczownik__1
written_rep: sikora północna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lapplandmeise
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Parus cinctus, mała sikora, występująca na północy Skandynawii, w Laponii i Syberii;


lexentry: pol/silikon__rzeczownik__1
written_rep: silikon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Silikon
sense_list:
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;


lexentry: pol/silnia__rzeczownik__1
written_rep: silnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fakultät
sense_list:
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;


lexentry: pol/silnik__rzeczownik__1
written_rep: silnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Motor | Triebwerk
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;


lexentry: pol/silnik_turbośmigłowy__rzeczownik__1
written_rep: silnik turbośmigłowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Turboprop
sense_list:
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego


lexentry: pol/silny__przymiotnik__1
written_rep: silny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: stark
sense_list:
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty) | odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy) | intensywnie działający


lexentry: pol/silos__rzeczownik__1
written_rep: silos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Silo
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych; | (wojskowość, wojskowy) podziemna komora startowa rakiet balistycznych; | (rolnictwo, rolniczy) zbiornik do przygotowywania i przechowywania kiszonki na paszę


lexentry: pol/simens__rzeczownik__1
written_rep: simens
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Siemens
sense_list:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka przewodności elektrycznej w układzie SI, odwrotność oma;


lexentry: pol/singel__rzeczownik__2
written_rep: singel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Single
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótkie wydawnictwo muzyczne zawierające jeden lub więcej utworów zazwyczaj zapowiadające i promujące album;


lexentry: pol/singleton__rzeczownik__1
written_rep: singleton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Singleton
sense_list:
(informatyka, informatyczny) klasa posiadająca tylko jeden egzemplarz obiektu | (termin karciany) pojedyncza karta w kolorze, singel


lexentry: pol/sinus__rzeczownik__1
written_rep: sinus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sinus
sense_list:
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/sio__wykrzyknik__1
written_rep: sio
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 02
trans_list: husch
sense_list:
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci


lexentry: pol/siostra__rzeczownik__1
written_rep: siostra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwester
sense_list:
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki | zakonnica | pielęgniarka


lexentry: pol/sistrum__rzeczownik__1
written_rep: sistrum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sistrum
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny obrzędowy instrument muzyczny związany z kultem bogini Izydy;


lexentry: pol/sitcom__rzeczownik__1
written_rep: sitcom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sitcom
sense_list:
serial komediowy, w którym dominuje tzw. humor sytuacyjny, z podkładanym śmiechem niewidocznej publiczności;


lexentry: pol/sitowie__rzeczownik__1
written_rep: sitowie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Simsen
sense_list:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Scirpus L., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych o płaskich i szorstkich liściach, kwiatostanach typu kłos;


lexentry: pol/sitwa__rzeczownik__1
written_rep: sitwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Klüngel
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) grupa osób wzajemnie się wspierających i wykorzystujących swoje pozycje społeczne dla prywatnych interesów, wbrew interesowi ogółu


lexentry: pol/się__zaimek__1
written_rep: się
part_of_speech: pronoun
min_sense_num: 01
trans_list: sich
sense_list:
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków


lexentry: pol/siła__rzeczownik__1
written_rep: siła
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kraft
sense_list:
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami; | zdolność oddziaływania, wywierania wpływu


lexentry: pol/siła_elektromotoryczna__rzeczownik__1
written_rep: siła elektromotoryczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: EMK | elektromotorische Kraft
sense_list:
(fizyka, fizyczny) czynnik powodujący przepływ prądu w obwodzie będący równy różnicy potencjałów na końcówkach otwartego źródła prądu;


lexentry: pol/siła_wyższa__rzeczownik__1
written_rep: siła wyższa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: höhere Gewalt
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;


lexentry: pol/siłowanie_na_rękę__rzeczownik__1
written_rep: siłowanie na rękę
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Armdrücken
sense_list:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy używając siły i techniki próbują, przy odpowiednich zasadach, przeciągnąć rękę przeciwnika w dół;


lexentry: pol/siły_powietrzne__rzeczownik__1
written_rep: siły powietrzne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Luftstreitkräfte | Luftwaffe
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;


lexentry: pol/skaber__rzeczownik__1
written_rep: skaber
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Himmelsgucker
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Astroscopus Brevoort, ryba morska z rodziny skaberowatych, występująca u wybrzeży obu Ameryk


lexentry: pol/skakanka__rzeczownik__1
written_rep: skakanka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Springseil
sense_list:
rodzaj zabawki dziecięcej w postaci linki z rączkami, przez którą dzieci przeskakują dla zabawy; | przyrząd gimnastyczny do ćwiczeń;


lexentry: pol/skakać__czasownik__1
written_rep: skakać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: springen
sense_list:
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
written_rep: skala
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Maßstab | Kartenmaßstab
sense_list:
(geografia, geograficzny) (technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
written_rep: skala
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Messniveau | Skalendignität | Skalenniveau
sense_list:
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
written_rep: skala
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skala | Maßstab
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
written_rep: skala
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stimmlage | Maßstab
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
written_rep: skala
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tonleiter | Skala | Tonskala
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;


lexentry: pol/skalar__rzeczownik__1
written_rep: skalar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skalar
sense_list:
(potocznie, potoczny) słodkowodna ryba południowoamerykańska z rodzaju Pterophyllum, z rodziny pielęgnicowatych, hodowana również w akwariach;


lexentry: pol/skald__rzeczownik__1
written_rep: skald
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skalde
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staroskandynawski poeta i śpiewak, autor i zbieracz wierszy o bohaterach, ich zwycięstwach, miłości;


lexentry: pol/skamieniałość__rzeczownik__1
written_rep: skamieniałość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fossil
sense_list:
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;


lexentry: pol/skandaliczny__przymiotnik__1
written_rep: skandaliczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: skandalös
sense_list:
stanowiący skandal, mający cechy skandalu | taki, który wywołuje oburzenie, zgorszenie i przynosi wstyd


lexentry: pol/skandynawista__rzeczownik__1
written_rep: skandynawista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skandinavist
sense_list:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury skandynawskiej


lexentry: pol/skaner__rzeczownik__1
written_rep: skaner
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scanner
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej; | urządzenie przeszukujące


lexentry: pol/skanować__czasownik__1
written_rep: skanować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: scannen
sense_list:
wprowadzać do komputera dane za pomocą skanera | (technologia, technika, techniczny) czytać wartości punkt po punkcie


lexentry: pol/skarb__rzeczownik__1
written_rep: skarb
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schatz
sense_list:
zbiór bardzo wartościowych rzeczy | coś niezwykle wartościowego, drogocennego | (archeologia, archeologiczny) znalezisko gromadne, złożone z celowo ukrytych przedmiotów | (przestarzałe, przestarzały) majątek państwa | osoba kochana, ceniona


lexentry: pol/skarbonka__rzeczownik__1
written_rep: skarbonka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spardose
sense_list:
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;


lexentry: pol/skarga__rzeczownik__1
written_rep: skarga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: -n
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) środek prawny służący obywatelom i innym podmiotom w przypadku zaniedbania lub nienależytego wykonywania zadań przez organy administracji albo przez ich pracowników, naruszenia praworządności lub interesów skarżących, a także w razie przewlekłego lub biurokratycznego załatwiania spraw; | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) środek odwoławczy przysługujący stronom i innym uczestnikom postępowania przed określonym organem, zmierzający do zmiany lub uchylenia orzeczenia tego organu


lexentry: pol/skauting__rzeczownik__1
written_rep: skauting
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pfadfinderbewegung
sense_list:
(książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach


lexentry: pol/skała__rzeczownik__1
written_rep: skała
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fels | Felsen
sense_list:
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok


lexentry: pol/skałka__rzeczownik__1
written_rep: skałka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Feuerstein
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krzemień w dawnej broni palnej używany do krzesania ognia


lexentry: pol/skejt__rzeczownik__1
written_rep: skejt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rollschuh
sense_list:
(slangowo) osoba uprawiająca sporty ekstremalne, zwykle członek subkultury osób jeżdżących na deskorolkach, rolkach, hulajnogach lub rowerach BMX, w zimie na snowboardzie, rzadziej B-boy tańczący breakdance


lexentry: pol/skeleton__rzeczownik__1
written_rep: skeleton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skeleton
sense_list:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu | (sport, sportowy) jednoosobowe sanki sportowe, na których zawodnik leży na brzuchu;


lexentry: pol/skimmer__rzeczownik__1
written_rep: skimmer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schaumkelle
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej


lexentry: pol/skinąć__czasownik__1
written_rep: skinąć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: nicken | winten
sense_list:
uczynić ruch głową lub ręką na znak czegoś, zwłaszcza na znak zgody, przyzwolenia, powitania lub pożegnania;


lexentry: pol/skipass__rzeczownik__1
written_rep: skipass
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skipass
sense_list:
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) karnet narciarski umożliwiający korzystanie z kilku wyciągów w obrębie kompleksu narciarskiego, czasem także z dodatkowych usług


lexentry: pol/sklep_kolonialny__rzeczownik__1
written_rep: sklep kolonialny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kolonialwarengeschäft | Kolonialwarenladen
sense_list:
(dawniej, dawny) sklep zaopatrzony w towary spożywcze (jak kawa, herbata, ryż, przyprawy) sprowadzane z zamorskich krajów, głównie z kolonii


lexentry: pol/sklepienie__rzeczownik__1
written_rep: sklepienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gewölbe
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;


lexentry: pol/skobel__rzeczownik__1
written_rep: skobel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Haspe
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zgięty pręt tworzący uszko, wbijany w drzwi, wieko skrzyni, w futrynę, na który zakłada się rodzaj listwy z płaskim otworem w celu zawieszenia kłódki lub założenia kołka


lexentry: pol/skoczek__rzeczownik__2
written_rep: skoczek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Springer
sense_list:
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;


lexentry: pol/skojarzenie__rzeczownik__1
written_rep: skojarzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Assoziation
sense_list:
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych


lexentry: pol/skok_o_tyczce__rzeczownik__1
written_rep: skok o tyczce
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stabhochsprung
sense_list:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;


lexentry: pol/skok_w_dal__rzeczownik__1
written_rep: skok w dal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Weitsprung
sense_list:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy


lexentry: pol/skok_wzwyż__rzeczownik__1
written_rep: skok wzwyż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hochsprung
sense_list:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;


lexentry: pol/skoki_narciarskie__rzeczownik__1
written_rep: skoki narciarskie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skispringen
sense_list:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;


lexentry: pol/skokochron__rzeczownik__1
written_rep: skokochron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sprungpolster
sense_list:
pneumatyczny sprzęt ratowniczy amortyzujący upadek ludzi wyskakujących z pięter zagrożonych budynków;


lexentry: pol/skomleć__czasownik__1
written_rep: skomleć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: winseln
sense_list:
o zwierzętach (głównie psowatych) wydawać wysokie dźwięki odbierane jako żałosne proszenie, strach stworzenia, poddanie się albo wyrażanie uległości


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
written_rep: skoro
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: da
sense_list:
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
written_rep: skoro
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: gerade
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś


lexentry: pol/skorpena__rzeczownik__1
written_rep: skorpena
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skorpion
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scorpaena, drapieżna ryba morska z krępym ciałem pokrytym kolcami i wyrostkami, występująca w morzach ciepłych


lexentry: pol/skorupa__rzeczownik__1
written_rep: skorupa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schild
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.


lexentry: pol/skorupiak__rzeczownik__1
written_rep: skorupiak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Krebstier
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp


lexentry: pol/skotopaska__rzeczownik__1
written_rep: skotopaska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ekloge
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki


lexentry: pol/skowyczeć__czasownik__1
written_rep: skowyczeć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Gejammer
sense_list:
o ludziach: jęczeć, skarżyć się żałośnie | o psie lub innym ssaku psowatym: wydawać urywane, żałosne dźwięki


lexentry: pol/skołowany__przymiotnik__1
written_rep: skołowany
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: schwindelerregend
sense_list:
(potocznie, potoczny) odczuwający zamęt, pozbawiony właściwego rozeznania w danej sytuacji; zdezorientowany


lexentry: pol/skracać__czasownik__1
written_rep: skracać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: kürzen
sense_list:
aspekt niedokonany od: skrócić (czynić bardziej zwięzłym) | aspekt niedokonany od: skrócić (zmniejszać czas trwania)


lexentry: pol/skrajna_lewica__rzeczownik__1
written_rep: skrajna lewica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: linksextrem
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee lewicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;


lexentry: pol/skrajna_prawica__rzeczownik__1
written_rep: skrajna prawica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rechtsextremismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;


lexentry: pol/skreczować__czasownik__1
written_rep: skreczować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: verkratzen
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) obracać płytą winylową w celu uzyskania efektów dźwiękowych | (sport, sportowy) w tenisie ziemnym: poddać mecz bez walki


lexentry: pol/skrobać__czasownik__1
written_rep: skrobać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: kratzen
sense_list:
trąc czymś ostrym, zdrapywać wierzchnią warstwę czegoś | (potocznie, potoczny) drapać coś lub po czymś


lexentry: pol/skrobia__rzeczownik__1
written_rep: skrobia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stärke
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;


lexentry: pol/skrupulatny__przymiotnik__1
written_rep: skrupulatny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: akribisch
sense_list:
drobiazgowo, pedantycznie dokładny | wykonywany z drobiazgową, pedantyczną dokładnością, wyjątkowo dokładnie


lexentry: pol/skryptorium__rzeczownik__1
written_rep: skryptorium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skriptorium
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) pomieszczenie klasztorne lub zamkowe, w którym przepisywano księgi i dokumenty


lexentry: pol/skrzele__rzeczownik__1
written_rep: skrzele
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kieme
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;


lexentry: pol/skrzydło__rzeczownik__1
written_rep: skrzydło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Flügel
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku; | boczna część budynku, wydzielona z głównej części; | (regionalizm poznański) fortepian


lexentry: pol/skrzydło__rzeczownik__1
written_rep: skrzydło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Flügel | Tragfläche
sense_list:
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie; | część samolotu tworząca siłę nośną; | część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach


lexentry: pol/skrzynia_biegów__rzeczownik__1
written_rep: skrzynia biegów
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Getriebe
sense_list:
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm umożliwiający zmianę przełożenia mocy wytwarzanej przez silnik napędzający pojazd lub inną maszynę;


lexentry: pol/skrzyp_polny__rzeczownik__1
written_rep: skrzyp polny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Acker-Schachtelhalm | Katzenwedel
sense_list:
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;


lexentry: pol/skrzypce__rzeczownik__1
written_rep: skrzypce
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geige | Violine | Fiedel
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;


lexentry: pol/skrócić__czasownik__1
written_rep: skrócić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: abnehmen
sense_list:
(matematyka, matematyczny) podzielić wartość licznika i mianownika o tę samą liczbę całkowitą, upraszczając ułamek


lexentry: pol/skrót__rzeczownik__1
written_rep: skrót
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abkürzung
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter; | droga krótsza od oficjalnej lub zalecanej


lexentry: pol/skrót_myślowy__związek_frazeologiczny__1
written_rep: skrót myślowy
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: Gedankensprung
sense_list:
(książkowy) uproszczenie wypowiedzi poprzez przedstawienie jej w postaci niekompletnej lub zastąpienie jej innym, krótszym określeniem, czasem prowadzące do nieporozumień


lexentry: pol/skrótowiec__rzeczownik__1
written_rep: skrótowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Akronym | Kurzwort
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;


lexentry: pol/skręt_żołądka__rzeczownik__1
written_rep: skręt żołądka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Magendrehung
sense_list:
(weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ciężka choroba psów polegająca na obrocie żołądka wokół własnej osi i zablokowaniu go;


lexentry: pol/skunks__rzeczownik__1
written_rep: skunks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stinktier
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;


lexentry: pol/skunks_zwyczajny__rzeczownik__1
written_rep: skunks zwyczajny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Streifenskunk
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Mephitis mephitis Schreber, ssak z rodziny skunksowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/skupienie__rzeczownik__1
written_rep: skupienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Konzentration
sense_list:
(książkowy) nagromadzenie się w jednym miejscu | stan skoncentrowania myśli i uwagi | (fizyka, fizyczny) stan nagromadzenia materii


lexentry: pol/skuteczny__przymiotnik__1
written_rep: skuteczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: wirksam
sense_list:
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt


lexentry: pol/skutek_prawny__rzeczownik__1
written_rep: skutek prawny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rechtsfolge
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) następstwo prawne, regulowane przez określone normy prawne, pojawiające się po zaistniałym fakcie prawnym;


lexentry: pol/skuter__rzeczownik__1
written_rep: skuter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Motorroller
sense_list:
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;


lexentry: pol/skyrmion__rzeczownik__1
written_rep: skyrmion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skyrmion
sense_list:
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania


lexentry: pol/skąd__zaimek__1
written_rep: skąd
part_of_speech: pronoun
min_sense_num: 01
trans_list: woher
sense_list:
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch | …służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch


lexentry: pol/skądinąd__partykuła__1
written_rep: skądinąd
part_of_speech: particle
min_sense_num: 01
trans_list: apropos
sense_list:
…używana w wyrażeniu wtrąconym, nawiązującym do wcześniejszej wypowiedzi i uzupełniającym je nową, zwykle mniej istotną informacją


lexentry: pol/skąpiradło__rzeczownik__1
written_rep: skąpiradło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Knauser
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś, kto stroni od wydawania pieniędzy


lexentry: pol/składaniec__rzeczownik__1
written_rep: składaniec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sammelableger | Sammelbrutableger
sense_list:
(pszczelarstwo, pszczelarski) odkład utworzony z ramek z czerwiem pochodzących od kilku różnych rodzin pszczelich


lexentry: pol/składka__rzeczownik__1
written_rep: składka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beitrag
sense_list:
(urzędowy) (administracja) obowiązkowa opłata związana z przynależnością do jakiejś organizacji lub instytucji najczęściej opłacana w regularnych odstępach czasu


lexentry: pol/składka__rzeczownik__1
written_rep: składka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spende
sense_list:
sposób opłacenia czegoś przez wiele osób, służącego wszystkim tym osobom, gdy każda z nich ponosi część kosztu (zwykle równą)


lexentry: pol/slajd__rzeczownik__1
written_rep: slajd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dia
sense_list:
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;


lexentry: pol/slalom__rzeczownik__1
written_rep: slalom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Slalom
sense_list:
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami


lexentry: pol/slang__rzeczownik__1
written_rep: slang
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Slang
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej;


lexentry: pol/slawistyka__rzeczownik__1
written_rep: slawistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Slawistik
sense_list:
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię | (edukacja, edukacyjny) studia w dziedzinie slawistyki (1.1)


lexentry: pol/slawizm__rzeczownik__1
written_rep: slawizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Slawismus
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;


lexentry: pol/slip__rzeczownik__1
written_rep: slip
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Helge
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pochylnia na nabrzeżu do wyciągania lub wodowania mniejszych jednostek pływających;


lexentry: pol/slumlord__rzeczownik__1
written_rep: slumlord
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bruchbudenvermieter | Schrottvermieter | Mietwucherer
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która wynajmuje komuś dom lub mieszkanie znajdujące się w biednej dzielnicy i złym stanie technicznym, często pobierając niesprawiedliwie wysoki czynsz


lexentry: pol/smagać__czasownik__1
written_rep: smagać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: peitschen
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtownie napierać; ostro uderzać | uderzać czymś długim oraz wiotkim


lexentry: pol/smak__rzeczownik__1
written_rep: smak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geschmack
sense_list:
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm; | (przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna;


lexentry: pol/smalec__rzeczownik__1
written_rep: smalec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schmalz
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;


lexentry: pol/smar__rzeczownik__1
written_rep: smar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schmiermittel
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów


lexentry: pol/smarkacz__rzeczownik__1
written_rep: smarkacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rotzjunge
sense_list:
(obraźliwie) osoba, która zachowuje się niedojrzale, dziecinnie | (pogardliwie, pogardliwy) dziecko, mały chłopiec


lexentry: pol/smarować__czasownik__1
written_rep: smarować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: schmieren
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) pokrywać coś substancją płynną lub półpłynną | (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny)dawać łapówkę


lexentry: pol/smartfon__rzeczownik__1
written_rep: smartfon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Smartphone
sense_list:
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;


lexentry: pol/smartwatch__rzeczownik__1
written_rep: smartwatch
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Computeruhr
sense_list:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie łączące funkcje zegarka elektronicznego i niektóre funkcje smartfonu;


lexentry: pol/smażyć__czasownik__1
written_rep: smażyć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: braten
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia


lexentry: pol/smerf__rzeczownik__1
written_rep: smerf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlumpf
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;


lexentry: pol/smoothie__rzeczownik__1
written_rep: smoothie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Smoothie
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmiksowany, zimny napój na bazie świeżych lub mrożonych owoców (rzadziej warzyw) z dodatkiem kostek lodu o gęstej, gładkiej konsystencji


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
written_rep: smycz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hundeleine | Leine
sense_list:
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
written_rep: smycz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlüsselband
sense_list:
mały pasek zakończony karabińczykiem, uchwytem lub klipsem, używany do trzymania kluczy bądź telefonu


lexentry: pol/smyczek__rzeczownik__1
written_rep: smyczek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bogen
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;


lexentry: pol/smyczek_skaczący__rzeczownik__1
written_rep: smyczek skaczący
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Springbogen
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie oddzielnie każdej nuty lekko podskakującym smyczkiem


lexentry: pol/snajper__rzeczownik__1
written_rep: snajper
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scharfschütze | Heckenschütze
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;


lexentry: pol/snop__rzeczownik__1
written_rep: snop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Garbe
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) wiązka ułożonych równolegle i związanych źdźbeł zbóż, traw; | (przenośnie, przenośnia) wiązka, strumień


lexentry: pol/snopowiązałka__rzeczownik__1
written_rep: snopowiązałka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mähbinder
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do zautomatyzowanego koszenia zboża, traw nasiennych i rzepaku, układania skoszonego materiału w snopy i wiązania ich sznurkiem;


lexentry: pol/snowboarding__rzeczownik__1
written_rep: snowboarding
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Snowboarden
sense_list:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu zimowego, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/snoza__rzeczownik__1
written_rep: snoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Speiler
sense_list:
(pszczelarstwo, pszczelarski) beleczka układana poziomo w gnieździe, od której pszczoły odbudowują plaster


lexentry: pol/sobie__zaimek__1
written_rep: sobie
part_of_speech: pronoun
min_sense_num: 01
trans_list: sich
sense_list:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem


lexentry: pol/soból__rzeczownik__1
written_rep: soból
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zobel
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;


lexentry: pol/sobą__zaimek__1
written_rep: sobą
part_of_speech: pronoun
min_sense_num: 01
trans_list: sich
sense_list:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi narzędnikiem


lexentry: pol/socjaldemokracja__rzeczownik__1
written_rep: socjaldemokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sozialdemokratie
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy; | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół partii socjaldemokratycznych


lexentry: pol/socjalistyczny__przymiotnik__1
written_rep: socjalistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: sozialistisch
sense_list:
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu | związany z socjalizmem realnym, dotyczący państwa tzw. demokracji ludowej


lexentry: pol/socjalizm__rzeczownik__1
written_rep: socjalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sozialismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);


lexentry: pol/socjologia__rzeczownik__1
written_rep: socjologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Soziologie | Gesellschaftskunde
sense_list:
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;


lexentry: pol/socjopata__rzeczownik__1
written_rep: socjopata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Soziopath
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) mężczyzna przejawiający psychopatię – osobowość dyssocjalną


lexentry: pol/socjopatia__rzeczownik__1
written_rep: socjopatia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Soziopathie
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości podobne do psychopatii, przejawiające się nierespektowaniem podstawowych norm moralnych oraz wzorców zachowań w społeczeństwie;


lexentry: pol/socrealizm__rzeczownik__1
written_rep: socrealizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sozialistischer Realismus
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kierunek w sztuce zapoczątkowany w ZSRR w 1934 r., głoszący zaangażowanie polityczne i ideowe, nawiązujący do filozofii marksistowskiej;


lexentry: pol/socyniański__przymiotnik__1
written_rep: socyniański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: sozinianisch
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna


lexentry: pol/soczewka__rzeczownik__1
written_rep: soczewka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Linse
sense_list:
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne; | (anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;


lexentry: pol/soczewka_kontaktowa__rzeczownik__1
written_rep: soczewka kontaktowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kontaktlinse
sense_list:
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;


lexentry: pol/soja__rzeczownik__1
written_rep: soja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Soja
sense_list:
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;


lexentry: pol/sokolnictwo__rzeczownik__1
written_rep: sokolnictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beizjagd
sense_list:
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy


lexentry: pol/sokół__rzeczownik__1
written_rep: sokół
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Falke
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;


lexentry: pol/sokół_wędrowny__rzeczownik__1
written_rep: sokół wędrowny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wanderfalke
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;


lexentry: pol/solarpunk__rzeczownik__1
written_rep: solarpunk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Solarpunk
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rodzaj fantastyki naukowej, który przedstawia optymistyczną wizję przyszłości świata, który rozwija się w sposób zrównoważony w oparciu o energię słoneczną, z poszanowaniem przyrody, bez nierówności społecznych


lexentry: pol/solidny__przymiotnik__1
written_rep: solidny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: gediegen
sense_list:
o osobie, pracowniku, instytucji: sumienny, dokładny, godny zaufania, dobrze wypełniający swoje obowiązki


lexentry: pol/solilokwium__rzeczownik__1
written_rep: solilokwium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Selbstgespräch
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) monolog sceniczny, stosowany w dramacie; zob. też solilokwium w Wikipedii


lexentry: pol/solipsyzm__rzeczownik__1
written_rep: solipsyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Solipsismus
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;


lexentry: pol/solista__rzeczownik__1
written_rep: solista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Solist | Solosänger
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo


lexentry: pol/solista__rzeczownik__1
written_rep: solista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Solotänzer
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) najwyższej klasy tancerz wykonujący główne role w spektaklu baletowym


lexentry: pol/soliter__rzeczownik__1
written_rep: soliter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Solitär
sense_list:
samotnik, jednoosobowa gra logiczna, rodzaj łamigłówki | (medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt; | (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) samotne drzewo (krzew) w otwartym terenie, pełniące funkcję dekoracyjną; | (urbanistyka, urbanistyczny) (architektura, architektoniczny) wolno stojący budynek, zwykle planowo wkomponowany w otoczenie;


lexentry: pol/soliton__rzeczownik__1
written_rep: soliton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Soliton
sense_list:
(fizyka, fizyczny) samopodtrzymująca się fala, zachowująca kształt i poruszająca się ze stałą prędkością


lexentry: pol/solniczka__rzeczownik__1
written_rep: solniczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Salzstreuer
sense_list:
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy; | niewielki pojemnik w formie miseczki lub pudełka, przeznaczony specjalnie do przechowywania soli


lexentry: pol/sombrero__rzeczownik__1
written_rep: sombrero
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sombrero
sense_list:
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) miękki kapelusz z szerokim rondem pochodzenia hiszpańskiego, noszony w krajach Ameryki Łacińskiej i Hiszpanii;


lexentry: pol/sommelier__rzeczownik__1
written_rep: sommelier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sommelier
sense_list:
doradca w zakresie win | specjalista w dziedzinie enologii i degustacji wina | wykwalifikowany kelner, który specjalizuje się w podawaniu wina


lexentry: pol/somnambulik__rzeczownik__1
written_rep: somnambulik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Somnambuler
sense_list:
(medycyna, medyczny) osoba wykonująca czynności (np. chodzenie, mówienie) nieświadomie podczas snu; lunatyk


lexentry: pol/somnambulizm__rzeczownik__1
written_rep: somnambulizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Somnambulismus
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) chodzenie lub wykonywanie innych czynności w trakcie głębokiego snu, najczęściej nieświadome;


lexentry: pol/somnolencja__rzeczownik__1
written_rep: somnolencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schläfrigkeit
sense_list:
(medycyna, medyczny) senność będąca pierwszym stadium zaburzeń świadomości m.in. w zatruciach oraz urazach mózgu;


lexentry: pol/sonata__rzeczownik__1
written_rep: sonata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sonate
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;


lexentry: pol/sonet__rzeczownik__1
written_rep: sonet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sonett
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;


lexentry: pol/sorgo__rzeczownik__1
written_rep: sorgo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Durra
sense_list:
(botanika, botaniczny) Sorghum, roślina trawiasta pochodząca z Afryki, licznie uprawiana w biednych krajach jako zboże;


lexentry: pol/sortować__czasownik__1
written_rep: sortować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: sortieren
sense_list:
dzielić na grupy według przyjętych kryteriów | układać w kolejności według pewnej rosnącej lub malejącej wartości


lexentry: pol/sos__rzeczownik__1
written_rep: sos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Soße | Sauce
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/sos_mornay__rzeczownik__1
written_rep: sos mornay
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sauce Mornay
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos na bazie beszamelu z dodatkiem startego sera (np. gruyère), stosowany m.in. w kuchni francuskiej do zapiekania potraw;


lexentry: pol/sos_sojowy__rzeczownik__1
written_rep: sos sojowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sojasoße
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej


lexentry: pol/sos_tatarski__rzeczownik__1
written_rep: sos tatarski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tatarensoße
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;


lexentry: pol/sos_teriyaki__rzeczownik__1
written_rep: sos teriyaki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teriyaki-Sauce
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos o słodkawo-winnym smaku stosowany głównie w kuchni japońskiej, np. jako marynata do mięs lub ryb, produkowany z sosu sojowego, cukru, wina ryżowego i przypraw (m.in. imbiru)


lexentry: pol/sosna__rzeczownik__1
written_rep: sosna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kiefer | Föhre
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;


lexentry: pol/sosna_nadmorska__rzeczownik__1
written_rep: sosna nadmorska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: See-Kiefer
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Pinus pinaster Aiton, gatunek drzewa z rodziny sosnowatych występującego najczęściej w basenie Morza Śródziemnego; | (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku sosna nadmorska (1.1)


lexentry: pol/sowa__rzeczownik__1
written_rep: sowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Eule | Uhu
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;


lexentry: pol/sowa_jarzębata__rzeczownik__1
written_rep: sowa jarzębata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sperbereule
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Surnia ulula, gatunek sowy występujący na północy Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sowa_śnieżna__rzeczownik__1
written_rep: sowa śnieżna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schnee-Eule
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sowietolog__rzeczownik__1
written_rep: sowietolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sowjetologe
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii


lexentry: pol/sowietyzacja__rzeczownik__1
written_rep: sowietyzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sowjetisierung
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie radzieckiego systemu politycznego przez Związek Radziecki krajom od niego zależnym


lexentry: pol/sowizdrzał__rzeczownik__1
written_rep: sowizdrzał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Eulenspiegel
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) żartowniś charakteryzujący się prześmiewczą i niepokorną postawą wobec wysoko postawionych osób oraz wobec oficjalnych norm społeczno-kulturowych


lexentry: pol/sołtys__rzeczownik__1
written_rep: sołtys
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schultheiß
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim


lexentry: pol/spad__rzeczownik__1
written_rep: spad
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beschnitt
sense_list:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) obszar druku, który wychodzi poza krawędź ostatecznej publikacji;


lexentry: pol/spadająca_gwiazda__rzeczownik__1
written_rep: spadająca gwiazda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sternschnuppe
sense_list:
(finanse, finansowy) w giełdowej analizie technicznej: świeca z małym korpusem i długim górnym cieniem | (przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) meteor


lexentry: pol/spadek__rzeczownik__1
written_rep: spadek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Erbschaft
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;


lexentry: pol/spadkobierca__rzeczownik__1
written_rep: spadkobierca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Erbe
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś


lexentry: pol/spadochron__rzeczownik__1
written_rep: spadochron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fallschirm
sense_list:
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał


lexentry: pol/spadochroniarz__rzeczownik__1
written_rep: spadochroniarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fallschirmspringer | Fallschirmjäger
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem


lexentry: pol/spadówa__wykrzyknik__1
written_rep: spadówa
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: raus
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (grubiański, grubiańsko) gwałtowne wyrażenie nakazu oddalenia się lub zabrania jakiejś rzeczy; także wyrażenie niechęci lub sprzeciwu; bywa używane żartobliwie


lexentry: pol/spadź__rzeczownik__1
written_rep: spadź
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Honigtau
sense_list:
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew;


lexentry: pol/spalony__rzeczownik__1
written_rep: spalony
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abseits
sense_list:
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej


lexentry: pol/spaniel__rzeczownik__1
written_rep: spaniel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spaniel
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach


lexentry: pol/spartański__przymiotnik__1
written_rep: spartański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: spartanisch
sense_list:
charakteryzujący się surowością, wielką prostotą, skromnością | dotyczący Sparty, związany ze Spartą


lexentry: pol/sparysoma__rzeczownik__1
written_rep: sparysoma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Papageifisch
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sparisoma Swainson, morska ryba okoniokształtna z rodziny skarusowatych;


lexentry: pol/sparzyć__czasownik__2
written_rep: sparzyć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: sich verbrennen | sich verbrühen
sense_list:
doznać poparzenia, podrażnić skórę i mieć objawy poparzenia lub takie, jak po dotknięciu gorącej rzeczy


lexentry: pol/spasanie__rzeczownik__1
written_rep: spasanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abschürfung
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) bezpośrednie zjadanie organizmów żywych | (rolnictwo, rolniczy) karmienie / tuczenie zwierząt


lexentry: pol/spać__czasownik__1
written_rep: spać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: schlafen
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości | (eufemistycznie) mieć stosunek płciowy


lexentry: pol/specjalista__rzeczownik__1
written_rep: specjalista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Facharzt
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz, który zajmuje się określonym działem medycyny; który ukończył dodatkowe studia podyplomowe


lexentry: pol/specjalizować_się__czasownik__1
written_rep: specjalizować się
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: sich spezialisieren
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) robić specjalizację; zdobywać wiedzę i umiejętności w jakiejś węższej dziedzinie nauki | być znawcą, profesjonalistą w danej dziedzinie; zajmować się czymś profesjonalnie


lexentry: pol/specjalna_operacja_wojskowa__rzeczownik__1
written_rep: specjalna operacja wojskowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: militärische Spezialoperation
sense_list:
(eufemistycznie) (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) propagandowe określenie rosyjskiej agresji na Ukrainę w lutym 2022 r.


lexentry: pol/specjalne_prawa_ciągnienia__rzeczownik__1
written_rep: specjalne prawa ciągnienia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sonderziehungsrecht
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (jednostka monetarna) międzynarodowa jednostka obrachunkowa i umowna jednostka monetarna utworzona przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy;


lexentry: pol/specyficzny__przymiotnik__1
written_rep: specyficzny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: spezifisch
sense_list:
typowy jedynie dla jakiejś osoby, rzeczy, okresowi czasu albo miejscu (lub ich grupie) | wyróżniający się na tle innych


lexentry: pol/specyfik__rzeczownik__1
written_rep: specyfik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Besonderheit
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja działająca leczniczo na organizm | (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) sposób na coś


lexentry: pol/spekulacja__rzeczownik__1
written_rep: spekulacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Betrachtung
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) nieuczciwe przedsięwzięcie, wykupywanie i odsprzedaż z dużym zyskiem towarów, na które popyt przewyższa podaż | myślenie oderwane od rzeczywistości, niedające się sprawdzić


lexentry: pol/spermatozoid__rzeczownik__1
written_rep: spermatozoid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spermium
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin


lexentry: pol/spełniać__czasownik__1
written_rep: spełniać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: erfüllen
sense_list:
robić to, czego wymagają obowiązki, obietnice, czyjeś polecenia | (matematyka, matematyczny) po podstawieniu do formy zdaniowej (np. równania), dawać w wyniku prawdę | być zgodnym z wymaganiami


lexentry: pol/spieniacz__rzeczownik__1
written_rep: spieniacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schäumer
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do robienia piany, np. z mleka lub kawy


lexentry: pol/spinel__rzeczownik__1
written_rep: spinel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spinell
sense_list:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zawierający tlenki metali, występujący w wielu barwnych odmianach; | (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego spinelu (1.1)


lexentry: pol/spinning__rzeczownik__1
written_rep: spinning
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spinnangel
sense_list:
(rybołówstwo, rybacki) metoda wędkowania polegająca na ustawicznym rzucaniu i wybieraniu sztucznej przynęty;


lexentry: pol/spirala__rzeczownik__1
written_rep: spirala
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spirale
sense_list:
(potocznie, potoczny) domaciczna wkładka antykoncepcyjna | (lotnictwo, lotniczy) figura wyższego pilotażu, która polega na ruchu samolotu po linii śrubowej ze stopniowym zmniejszaniem wysokości;


lexentry: pol/spirala__rzeczownik__1
written_rep: spirala
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spirale | Spirallinie
sense_list:
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego


lexentry: pol/spironolakton__rzeczownik__1
written_rep: spironolakton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spironolacton
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu;


lexentry: pol/spirulina__rzeczownik__1
written_rep: spirulina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spirulina
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;


lexentry: pol/spoina__rzeczownik__1
written_rep: spoina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Färberresede
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) miejsce połączenia dwóch zespawanych metalowych fragmentów konstrukcji


lexentry: pol/spoina__rzeczownik__1
written_rep: spoina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gefängnis
sense_list:
(budownictwo) wypełniona zaprawą szczelina między płytkami ceramicznymi, cegłami lub innymi materiałami budowlanymi


lexentry: pol/spojler__rzeczownik__1
written_rep: spojler
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spoiler
sense_list:
(motoryzacja) element nadwozia pojazdu, który polepsza własności aerodynamiczne; | (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uwaga ujawniająca komuś istotne fragmenty fabuły książki lub filmu, psująca w ten sposób przyjemność ich czytania lub oglądania;


lexentry: pol/spojrzenie__rzeczownik__1
written_rep: spojrzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blick
sense_list:
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś | punkt widzenia, pogląd


lexentry: pol/spojówka__rzeczownik__1
written_rep: spojówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bindehaut
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;


lexentry: pol/spokojność__rzeczownik__1
written_rep: spokojność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Absatz
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (dawniej, dawny) poczucie bezpieczeństwa, brak obaw, lęków | (przestarzałe, przestarzały) opanowanie, równowaga wewnętrzna


lexentry: pol/spokojność__rzeczownik__1
written_rep: spokojność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stille
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) życie bez wojny, pokojowe warunki życia | (przestarzałe, przestarzały) zacisze, ustronność, cisza, milczenie


lexentry: pol/sport__rzeczownik__1
written_rep: sport
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sport
sense_list:
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;


lexentry: pol/spowiadać__czasownik__1
written_rep: spowiadać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Beichte abnehmen | Beichte hören
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o duchownym: wysłuchiwać wyznania penitenta w sakramencie spowiedzi


lexentry: pol/spowiedź__rzeczownik__1
written_rep: spowiedź
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beichte
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia


lexentry: pol/społeczeństwo__rzeczownik__1
written_rep: społeczeństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gesellschaft
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;


lexentry: pol/sprawczość__rzeczownik__1
written_rep: sprawczość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Handlungsfähigkeit | Handlungsmacht | Handlungsvermögen
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zdolność jednostki do skutecznego oddziaływania na otoczenie


lexentry: pol/sprawdzian__rzeczownik__1
written_rep: sprawdzian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Klassenarbeit
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie


lexentry: pol/sprawiedliwy__przymiotnik__1
written_rep: sprawiedliwy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: gerecht
sense_list:
o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością | o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości


lexentry: pol/sprawozdawczy__przymiotnik__1
written_rep: sprawozdawczy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Berichterstattung
sense_list:
dotyczący sprawozdania lub sprawozdawcy, związany ze sporządzaniem lub składaniem sprawozdania, stanowiący sprawozdanie


lexentry: pol/spray__rzeczownik__1
written_rep: spray
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spray
sense_list:
płyn rozpylany strumieniem drobnych kropli, przechowywany w pojemniku pod ciśnieniem; | pojemnik z taką zawartością


lexentry: pol/spread__rzeczownik__1
written_rep: spread
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ausstreuen
sense_list:
(finanse, finansowy) różnica między oferowanym przez instytucję finansową (np. bank) kursem sprzedaży a kursem kupna;


lexentry: pol/sprint__rzeczownik__1
written_rep: sprint
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sprint
sense_list:
(potocznie, potoczny) szybki bieg | (sport, sportowy) bieg na krótkich dystansach (grupa dyscyplin sportowych);


lexentry: pol/sprzężenie_zwrotne__rzeczownik__1
written_rep: sprzężenie zwrotne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rückkopplung
sense_list:
reakcja układu funkcjonalnego na efekt jego własnego działania, który to efekt wpływa na wydajność układu w kolejnych rundach działania;


lexentry: pol/sprzężenie_zwrotne_dodatnie__rzeczownik__1
written_rep: sprzężenie zwrotne dodatnie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mitkopplung | positive Rückkopplung
sense_list:
mechanizm samoregulacyjny układu funkcjonalnego, gdzie w wyniku odchylenia od optimum układ reaguje działaniem potęgującym takie odchylenie;


lexentry: pol/sprzężenie_zwrotne_ujemne__rzeczownik__1
written_rep: sprzężenie zwrotne ujemne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gegenkopplung | negative Rückkopplung
sense_list:
mechanizm samoregulacyjny układu funkcjonalnego, gdzie w wyniku odchylenia od optimum układ reaguje działaniem niwelującym takie odchylenie;


lexentry: pol/sprężyna__rzeczownik__1
written_rep: sprężyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Feder
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;


lexentry: pol/sprężysty__przymiotnik__1
written_rep: sprężysty
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: elastisch
sense_list:
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej


lexentry: pol/spust__rzeczownik__1
written_rep: spust
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abzug
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) metalowa dźwignia uruchamiająca wystrzał z broni palnej;


lexentry: pol/spycharka__rzeczownik__1
written_rep: spycharka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Planierraupe | Bulldozer
sense_list:
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi


lexentry: pol/spójnik__rzeczownik__1
written_rep: spójnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Konjunktion | Bindewort
sense_list:
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;


lexentry: pol/spójność__rzeczownik__1
written_rep: spójność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kohäsion
sense_list:
(chemia, chemiczny) przyciąganie się wzajemne atomów lub cząsteczek określonej substancji na skutek działania sił wewnętrznych


lexentry: pol/spójny__przymiotnik__1
written_rep: spójny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: zusammenhängend
sense_list:
(matematyka, matematyczny) o zbiorze w przestrzeni metrycznej, figurze geometrycznej, grafie posiadający drogę od każdego punktu / wierzchołka grafu do każdego innego, przebiegającą w całości wewnątrz; (potocznie, potoczny) składający się z jednego kawałka | jednolity, tworzący jedną całość, zwarty


lexentry: pol/spółdzielnia__rzeczownik__1
written_rep: spółdzielnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Genossenschaft
sense_list:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków; | (potocznie, potoczny) siedziba spółdzielni (1.1) lub miejsce prowadzenia przez nią działalności


lexentry: pol/spółgłoska__rzeczownik__1
written_rep: spółgłoska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Konsonant | Mitlaut
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;


lexentry: pol/spółka__rzeczownik__1
written_rep: spółka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gesellschaft
sense_list:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;


lexentry: pol/spółka_cywilna__rzeczownik__1
written_rep: spółka cywilna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Personalgesellschaft
sense_list:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, do której wspólnicy mogą wnieść własności, inne prawa lub swoje własne usługi;


lexentry: pol/spółka_z_ograniczoną_odpowiedzialnością__rzeczownik__1
written_rep: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gesellschaft mit beschränkter Haftung
sense_list:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;


lexentry: pol/spółka_zależna__rzeczownik__1
written_rep: spółka zależna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tochtergesellschaft
sense_list:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, której minimum 50 procent akcji lub udziałów jest własnością innej spółki lub innego podmiotu


lexentry: pol/spóźniony__przymiotnik__1
written_rep: spóźniony
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: verspätet
sense_list:
mający miejsce, przybywający, udzielany za późno | mający opóźnienie, przybywający po wyznaczonym terminie


lexentry: pol/spędzać__czasownik__1
written_rep: spędzać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: verbringen
sense_list:
być w towarzystwie kogoś | przebywać w jakimś miejscu dłuższy czas | wykonywać jakąś czynność, poświęcać się czemuś


lexentry: pol/spławik__rzeczownik__1
written_rep: spławik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwimmer
sense_list:
(wędkarstwo) mały pływak wędkarski przyczepiony na żyłce, służący do regulacji głębokości umieszczenia przynęty oraz sygnalizacji brania;


lexentry: pol/spłonka__rzeczownik__1
written_rep: spłonka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Grundierung
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego;


lexentry: pol/spłuczka__rzeczownik__1
written_rep: spłuczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spülung | WC-Spülung
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem


lexentry: pol/spływać__czasownik__1
written_rep: spływać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: abhauen
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) odchodzić, odczepiać się, zostawiać w spokoju


lexentry: pol/squash__rzeczownik__1
written_rep: squash
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Squash
sense_list:
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;


lexentry: pol/sranie_w_banię__wykrzyknik__1
written_rep: sranie w banię
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 02
trans_list: Gequatsche
sense_list:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/srebrnik__rzeczownik__1
written_rep: srebrnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Silberling
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) polska moneta z czasów Stanisława Augusta Poniatowskiego; | (starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) moneta żydowska;


lexentry: pol/srebrny_ekran__rzeczownik__1
written_rep: srebrny ekran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Filmleinwand
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (przenośnie, przenośnia) kino w ogólności, film kinowy | (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ekran kinowy


lexentry: pol/srokosz__rzeczownik__1
written_rep: srokosz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nördlicher Raubwürger
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Lanius excubitor, popielatoczarny ptak występujący na półkuli północnej;


lexentry: pol/ssak__rzeczownik__1
written_rep: ssak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Säugetier
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;


lexentry: pol/ssać__czasownik__1
written_rep: ssać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: saugen
sense_list:
pić wyciągając z czegoś płyn ustami | o niemowlętach i młodych zwierzętach pić mleko z piersi matki | powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu | trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem | (eufemistycznie) (grubiański, grubiańsko) robić fellatio, mieć stosunek oralny


lexentry: pol/stabilny__przymiotnik__1
written_rep: stabilny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: stabil
sense_list:
niezmieniający się przez dłuższy czas | (o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję | łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu


lexentry: pol/staccato__rzeczownik__1
written_rep: staccato
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stakkato
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika śpiewu lub gry na instrumentach muzycznych polegająca na ostrym oddzielaniu od siebie kolejnych dźwięków przez skracanie czasu ich trwania;


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
written_rep: stacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Station | Bahnhof | Bahnstation
sense_list:
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją


lexentry: pol/stacja_kolejowa__rzeczownik__1
written_rep: stacja kolejowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bahnhof
sense_list:
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;


lexentry: pol/stacja_telewizyjna__rzeczownik__1
written_rep: stacja telewizyjna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fernsehsender
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) zespół pomieszczeń wraz z aparaturą do nadawania, przekazywania i odbierania sygnałów telewizyjnych;


lexentry: pol/stadion__rzeczownik__1
written_rep: stadion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stadion
sense_list:
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych; | (historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);


lexentry: pol/stado__rzeczownik__1
written_rep: stado
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Herde | Schwarm | Schafherde | Meute | Pack | Rotte
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;


lexentry: pol/stajenka__rzeczownik__1
written_rep: stajenka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Krippe
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model żłóbka betlejemskiego, zwykle z figurkami


lexentry: pol/stajnia_Augiasza__rzeczownik__1
written_rep: stajnia Augiasza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Augiasstall
sense_list:
coś zaniedbanego, zapuszczonego, zabałaganionego, co możliwe jest do uporządkowania jedynie największym wysiłkiem


lexentry: pol/stal_kortenowska__rzeczownik__1
written_rep: stal kortenowska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cortenstahl | Kortenstahl
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) stal konstrukcyjna o podwyższonej odporności na warunki atmosferyczne, na której powierzchni tworzy się samoczynnie ochronna warstwa tlenków, również o walorach dekoracyjnych


lexentry: pol/stalag__rzeczownik__1
written_rep: stalag
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stalag | Stammlager
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki obóz dla jeńców wojennych (szeregowych i podoficerów) podczas II wojny światowej;


lexentry: pol/stalagnat__rzeczownik__1
written_rep: stalagnat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stalagnat
sense_list:
(geologia, geologiczny) mający kształt kolumny naciek jaskiniowy powstały z połączenia stalagmitu ze stalaktytem;


lexentry: pol/stalinista__rzeczownik__1
written_rep: stalinista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stalinist
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Józefa Stalina, stalinizmu lub członek stalinowskiego aparatu władzy


lexentry: pol/stalinizm__rzeczownik__1
written_rep: stalinizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stalinismus
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;


lexentry: pol/stalinowski__przymiotnik__1
written_rep: stalinowski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: stalinistisch
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizme albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina


lexentry: pol/stalker__rzeczownik__1
written_rep: stalker
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stalker | Verfolger
sense_list:
(kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia


lexentry: pol/stalking__rzeczownik__1
written_rep: stalking
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nachstellung
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) (kryminologia, kryminologiczny) złośliwe i powtarzające się nagabywanie, naprzykrzanie się czy prześladowanie, zagrażające czyjemuś bezpieczeństwu;


lexentry: pol/stalownia__rzeczownik__1
written_rep: stalownia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stahlwerk
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (hutnictwo, hutniczy) dział huty zajmujący się wytapianiem stali


lexentry: pol/stan__rzeczownik__1
written_rep: stan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stand
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) grupa społeczna w okresie od średniowiecza do XVIII w.;


lexentry: pol/stan_cywilny__rzeczownik__1
written_rep: stan cywilny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Familienstand
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;


lexentry: pol/stan_nadzwyczajny__rzeczownik__1
written_rep: stan nadzwyczajny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ausnahmezustand
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególny reżim prawny, który służy odwróceniu lub umniejszeniu skutków szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające;


lexentry: pol/stan_wojenny__rzeczownik__1
written_rep: stan wojenny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kriegsrecht
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/stan_wyjątkowy__rzeczownik__1
written_rep: stan wyjątkowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Notstand | Ausnahmezustand
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/standard__rzeczownik__1
written_rep: standard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Standard
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) standard literacki, język standardowy; | powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania;


lexentry: pol/standardowy__przymiotnik__1
written_rep: standardowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: standardmäßig
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) mieszczący się w normach mowy ogólnonarodowej | zgodny z określonym standardem, normą (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/starczowzroczność__rzeczownik__1
written_rep: starczowzroczność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Presbyopie | Alterssichtigkeit
sense_list:
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;


lexentry: pol/staro-cerkiewno-słowiański__rzeczownik__1
written_rep: staro-cerkiewno-słowiański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Altkirchenslawisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język południowosłowiański, będący najstarszym literackim językiem słowiańskim;


lexentry: pol/starofrancuski__rzeczownik__1
written_rep: starofrancuski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Altfranzösisch | Altfranzösische
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;


lexentry: pol/staroniderlandzki__przymiotnik__1
written_rep: staroniderlandzki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: altniederländisch
sense_list:
używany, powstały, dziejący się w dawnych Niderlandach; pochodzący, wywodzący się z dawnych Niderlandów


lexentry: pol/staronordyjski__przymiotnik__1
written_rep: staronordyjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: altnordisch
sense_list:
związany z językami, zwyczajami lub czasami staronordyjskimi, dotyczący języków, zwyczajów lub czasów staronordyjskich


lexentry: pol/staroobrzędowiec__rzeczownik__1
written_rep: staroobrzędowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Altgläubiger | Raskolnik
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek odłamu cerkwi prawosławnej nieuznającego siedemnastowiecznej reformy liturgicznej patriarchy Nikona;


lexentry: pol/staroruski__rzeczownik__1
written_rep: staroruski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Altostslawisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) obecnie wymarły wschodniosłowiański język używany na Rusi między X a XV wiekiem;


lexentry: pol/starosaksoński__rzeczownik__1
written_rep: starosaksoński
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Altsächsisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język zachodniogermański używany przez Anglów i Sasów we wczesnym średniowieczu, przodek języka średnio-dolno-niemieckiego;


lexentry: pol/starotestamentowy__przymiotnik__1
written_rep: starotestamentowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: alttestamentlich
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu


lexentry: pol/staroturecki__przymiotnik__1
written_rep: staroturecki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: alttürkisch
sense_list:
odnoszący się do ludów turkijskich zamieszkujących w okresie mniej więcej od VI do XII wieku tereny przede wszystkim współczesnej Mongolii, południowej Syberii i Azji Środkowej; dotyczący ich kultury, dziejów, języka itp.;


lexentry: pol/starożytność__rzeczownik__1
written_rep: starożytność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Antike | Altertum
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;


lexentry: pol/stary__przymiotnik__1
written_rep: stary
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: alt
sense_list:
mający wiele lat, niemłody | o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia | nieaktualny, nieważny


lexentry: pol/starzenie__rzeczownik__1
written_rep: starzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Altern
sense_list:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) zmiana właściwości materiału z upływem czasu;


lexentry: pol/stateczny__przymiotnik__1
written_rep: stateczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: stabil
sense_list:
o łodzi, samolocie itp. mający zdolność samoczynnego odzyskiwania równowagi po jej utracie | zachowujący swoje położenie mimo działających nań sił


lexentry: pol/statek_pożarniczy__rzeczownik__1
written_rep: statek pożarniczy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Löschboot | LB
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni;


lexentry: pol/statut__rzeczownik__1
written_rep: statut
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Satzung
sense_list:
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;


lexentry: pol/statyna__rzeczownik__1
written_rep: statyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Statin
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitory reduktazy HMG-CoA, lek obniżający poziomy lipidów i poprawiający stan układu krążenia


lexentry: pol/statystyka__rzeczownik__1
written_rep: statystyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Statistik
sense_list:
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych; | wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów


lexentry: pol/statyw__rzeczownik__1
written_rep: statyw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stativ
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych


lexentry: pol/staurolit__rzeczownik__1
written_rep: staurolit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Staurolith
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów skrystalizowany w formie słupków tworzących krzyż;


lexentry: pol/staw__rzeczownik__1
written_rep: staw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teich
sense_list:
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;


lexentry: pol/stawianie_chochoła__rzeczownik__1
written_rep: stawianie chochoła
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Strohmann
sense_list:
metoda manipulacji polegająca na atakowaniu, wyśmiewaniu lub podważaniu poglądów przeciwnika, których przeciwnik nigdy nie wyraził


lexentry: pol/stawonóg__rzeczownik__1
written_rep: stawonóg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gliederfüßer
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;


lexentry: pol/staza__rzeczownik__1
written_rep: staza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stauschlauch | Tourniquet
sense_list:
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie


lexentry: pol/stać__czasownik__1
written_rep: stać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: stehen
sense_list:
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach | o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych | (potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym) | o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać | znajdować się w jakimś miejscu


lexentry: pol/stała__rzeczownik__1
written_rep: stała
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Konstante
sense_list:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;


lexentry: pol/stearyna__rzeczownik__1
written_rep: stearyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stearin
sense_list:
(chemia, chemiczny) biała lub żółtawa substancja, będąca mieszaniną kwasu palmitynowego, kwasu stearynowego oraz nieznacznej ilości kwasów nienasyconych, stosowana m.in. do produkcji świec, mydeł, past, a także w farmacji i przemyśle;


lexentry: pol/stebnować__czasownik__1
written_rep: stebnować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: steppen
sense_list:
(krawiectwo) szyć ozdobnie widocznym ściegiem po wierzchu materiału, tworząc pojedynczą, nieprzerwaną linię


lexentry: pol/stegozaur__rzeczownik__1
written_rep: stegozaur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stegosaurus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Stegosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w późnej jurze na terenie zachodniej Ameryki Północnej; | (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju stegozaur (1.1)


lexentry: pol/stek__rzeczownik__1
written_rep: stek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Steak
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;


lexentry: pol/stekowiec__rzeczownik__1
written_rep: stekowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kloakentier
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, w którego budowie anatomicznej przewody moczowe i płciowe uchodzą do steku


lexentry: pol/stela__rzeczownik__1
written_rep: stela
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stele
sense_list:
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy


lexentry: pol/stelmach__rzeczownik__1
written_rep: stelmach
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stellmacher
sense_list:
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik, który zajmuje się wyrobem kół i innych części wozów, powozów, bryczek, sań itp.


lexentry: pol/stenografia__rzeczownik__1
written_rep: stenografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kurzschrift | Stenographie
sense_list:
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;


lexentry: pol/ster__rzeczownik__1
written_rep: ster
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ruder | Steuerruder | Steuer
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;


lexentry: pol/stereotyp__rzeczownik__1
written_rep: stereotyp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stereotyp
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;


lexentry: pol/sterowiec__rzeczownik__1
written_rep: sterowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Luftschiff
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;


lexentry: pol/steryd__rzeczownik__1
written_rep: steryd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Steroid
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;


lexentry: pol/sterylizacja__rzeczownik__1
written_rep: sterylizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sterilisation
sense_list:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) niszczenie drobnoustrojów i ich zarodników za pomocą czynników fizycznych i chemicznych przeprowadzane w celach antyseptycznych, do konserwacji produktów żywnościowych itp.; | (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pozbawianie płodności (zwykle podczas zabiegu chirurgicznego) przy jednoczesnym zachowaniu czynności hormonalnej gruczołów płciowych


lexentry: pol/sterylizować__czasownik__1
written_rep: sterylizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: sterilisieren
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) niszczyć mikroorganizmy i ich spory | (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) pozbawiać płodności


lexentry: pol/stewia__rzeczownik__1
written_rep: stewia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Honigkraut
sense_list:
(botanika, botaniczny) Stevia Cavanilles, jeden z rodzajów roślin z rodziny astrowatych; | (spożywczy) naturalna substancja słodząca w postaci sproszkowanych liści i pąków albo skrystalizowanego ekstraktu ze Stevia rebaudiana, uprawnego gatunku stewii (1.1)


lexentry: pol/stigma__rzeczownik__1
written_rep: stigma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fleck
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana w języku greckim; w greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6; jest ligaturą liter sigma i tau;


lexentry: pol/stoa__rzeczownik__1
written_rep: stoa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stoa
sense_list:
(architektura, architektoniczny) starogrecka wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami;


lexentry: pol/stochastyczny__przymiotnik__1
written_rep: stochastyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: stochastisch
sense_list:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek


lexentry: pol/stocznia__rzeczownik__1
written_rep: stocznia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Werft
sense_list:
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;


lexentry: pol/stodoła__rzeczownik__1
written_rep: stodoła
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scheune
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.


lexentry: pol/stoicyzm__rzeczownik__1
written_rep: stoicyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gelassenheit
sense_list:
(książkowy) umiejętność panowania nad sobą, swoimi emocjami i uczuciami; niewzruszony spokój i równowaga duchowa


lexentry: pol/stoicyzm__rzeczownik__1
written_rep: stoicyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stoizismus
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starogrecka szkoła filozoficzna kładąca nacisk na wewnętrzną dyscyplinę moralną, wypełnianie obowiązków które na nas spadły oraz odcięciu się od emocji i zdarzeń zewnętrznych, w celu osiągnięcia szczęścia;


lexentry: pol/stojak__rzeczownik__1
written_rep: stojak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stativ
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać


lexentry: pol/stok__rzeczownik__1
written_rep: stok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hang
sense_list:
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem


lexentry: pol/stokrotka__rzeczownik__1
written_rep: stokrotka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gänseblümchen
sense_list:
(botanika, botaniczny) Bellis L., rodzaj drobnych roślin zielnych z rodziny astrowatych; | (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju stokrotka (1.1) | (potocznie, potoczny) kwiat stokrotki (1.2)


lexentry: pol/stolarz__rzeczownik__1
written_rep: stolarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tischler
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;


lexentry: pol/stolica__rzeczownik__1
written_rep: stolica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hauptstadt
sense_list:
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;


lexentry: pol/stolik__rzeczownik__1
written_rep: stolik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tisch
sense_list:
(gastronomia) stół z siedzeniami przygotowany dla klientów w restauracji, barze | (termin karciany) w brydżu: karty partnera rozgrywającego, rozłożone na stole i widoczne dla wszystkich


lexentry: pol/stolnica__rzeczownik__1
written_rep: stolnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Backbrett | Nudelbrett
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duża drewniana podkładka do wyrabiania, wałkowania i krojenia ciasta;


lexentry: pol/stolnik__rzeczownik__1
written_rep: stolnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tafeldecker
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadworny zajmujący się kuchnią i podawaniem potraw na stół króla


lexentry: pol/stomatologia__rzeczownik__1
written_rep: stomatologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stomatologie
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;


lexentry: pol/stonka__rzeczownik__1
written_rep: stonka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kartoffelkäfer
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)


lexentry: pol/stonka_ziemniaczana__rzeczownik__1
written_rep: stonka ziemniaczana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kartoffelkäfer
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
written_rep: stonoga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hundertfüßer
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach; | (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży


lexentry: pol/stopa__rzeczownik__1
written_rep: stopa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fuß
sense_list:
jednostka długości, używana w niektórych krajach; | podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu) | najmniejsza jednostka miary wierszowej;


lexentry: pol/stopa_okopowa__rzeczownik__1
written_rep: stopa okopowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Immersionsfuß | Schützengrabenfuß
sense_list:
(medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) zespół objawów związanych odmrożeniem i opuchlizną stóp narażonych na długotrwały nacisk w warunkach zimna i wilgoci, obserwowanych wśród żołnierzy w okopach podczas dziań wojennych;


lexentry: pol/stoper__rzeczownik__1
written_rep: stoper
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stoppuhr
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy


lexentry: pol/stopień__rzeczownik__1
written_rep: stopień
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Grad
sense_list:
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych; | (fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury


lexentry: pol/stopień_najwyższy__rzeczownik__1
written_rep: stopień najwyższy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Superlativ
sense_list:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy


lexentry: pol/stopień_wyższy__rzeczownik__1
written_rep: stopień wyższy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Komparativ
sense_list:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś


lexentry: pol/stopka__rzeczownik__1
written_rep: stopka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fußzeile
sense_list:
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na dolnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę


lexentry: pol/stopniowanie__rzeczownik__1
written_rep: stopniowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Steigerung
sense_list:
(gramatyka) odmienianie przymiotników lub przysłówków przez stopnie, pozwalające różnicować nasilenie danej cechy


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
written_rep: stos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scheiterhaufen
sense_list:
drewno ułożone do spalenia czegoś lub kogoś; miejsce, na którym dokonuje się ceremonii kremacji ciała zmarłego


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
written_rep: stos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stapelspeicher
sense_list:
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;


lexentry: pol/stosunek_płciowy__rzeczownik__1
written_rep: stosunek płciowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geschlechtsverkehr | körperliche Liebe
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;


lexentry: pol/stowarzyszenie__rzeczownik__1
written_rep: stowarzyszenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Verein | Vereinigung | Gesellschaft
sense_list:
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach;


lexentry: pol/stołp__rzeczownik__1
written_rep: stołp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bergfried
sense_list:
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią średniowiecznego zamku, przeznaczona wyłącznie do celów obronnych, niezamieszkała w czasie pokoju;


lexentry: pol/stracciatella__rzeczownik__1
written_rep: stracciatella
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stracciatella
sense_list:
(spożywczy) (cukiernictwo) rodzaj włoskich lodów na bazie mleka z wiórkami czekolady; | (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska zupa na bazie bulionu z dodatkiem parmezanu i ubitego jajka;


lexentry: pol/stracić_głowę__związek_frazeologiczny__1
written_rep: stracić głowę
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: den Kopf verlieren
sense_list:
(dosłownie) ulec zniszczeniu poprzez zdekompletowanie i oddzielenie głowy | stracić panowanie nad sobą


lexentry: pol/strajk__rzeczownik__1
written_rep: strajk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Streik | Ausstand
sense_list:
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;


lexentry: pol/straponten__rzeczownik__1
written_rep: straponten
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Klappsitz | Notsitz
sense_list:
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach


lexentry: pol/straszny__przymiotnik__1
written_rep: straszny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: schrecklich
sense_list:
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny | (potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży | okropny, nieprzyjemny


lexentry: pol/strateg__rzeczownik__1
written_rep: strateg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stratege
sense_list:
znawca strategii, osoba tworząca plany wojenne i kierująca operacjami wojskowymi | (historia, historyczny, historycznie) w cesarstwie bizantyjskim dowódca okręgu wojskowo-administracyjnego; | (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji wysoki rangą dowódca w armii lub flocie; | osoba potrafiąca dobrze zaplanować i pokierować skomplikowanymi akcjami


lexentry: pol/strategia__rzeczownik__1
written_rep: strategia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Strategie
sense_list:
ogólny plan działań, szerszy od taktyki | (informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów


lexentry: pol/stratowulkan__rzeczownik__1
written_rep: stratowulkan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schichtvulkan
sense_list:
(geologia, geologiczny) wzniesienie powstałe w wyniku zgromadzenia się na przemian magmy i innych materiałów wydobywających się z wnętrza wulkanu;


lexentry: pol/stratyfikacja__rzeczownik__1
written_rep: stratyfikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ablagerung
sense_list:
(geologia, geologiczny) układanie się skał osadowych warstwami | (meteorologia, meteorologiczny) układ warstwowy mas powietrza | (rolnictwo, rolniczy) proces przysposabiania nasion do kiełkowania poprzez przekładanie nasion przed wysiewem warstwami wilgotnego piasku lub ziemi inspektowej, także umieszczenie nasion w wilgotnym podłożu o niskiej temperaturze | (socjologia, socjologiczny) wyróżnianie warstw w społeczeństwie według różnych kryteriów, np. sytuacji ekonomicznej, funkcji społecznych, wspólnoty obyczajów, stylu życia itp.


lexentry: pol/straż__rzeczownik__1
written_rep: straż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wache
sense_list:
pilnowanie, strzeżenie kogoś lub czegoś przed niebezpieczeństwem | osoba albo grupa osób strzegąca lub pilnująca kogoś, czegoś


lexentry: pol/straż_pożarna__rzeczownik__1
written_rep: straż pożarna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Feuerwehr
sense_list:
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;


lexentry: pol/straż_przybrzeżna__rzeczownik__1
written_rep: straż przybrzeżna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Küstenwache
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic


lexentry: pol/strażnica__rzeczownik__1
written_rep: strażnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wachturm | Wachtturm
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;


lexentry: pol/strażnik_dostępu__rzeczownik__1
written_rep: strażnik dostępu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Torwächter
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) w prawodawstwie europejskim to firma z branży cyfrowek, która będąc dominującym podmiotem na rynku stosuje nieuczciwe praktyki ograniczające konkurencyjność i dostęp do tego rynku


lexentry: pol/strefa_erogenna__rzeczownik__1
written_rep: strefa erogenna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: erogene Zone
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;


lexentry: pol/streszczać__czasownik__1
written_rep: streszczać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: zusammenfassen
sense_list:
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie


lexentry: pol/stretching__rzeczownik__1
written_rep: stretching
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dehngymnastik
sense_list:
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń fizycznych polegający na rozciąganiu mięśni celem ich uelastycznienia


lexentry: pol/strofantyna__rzeczownik__1
written_rep: strofantyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Strophanthin
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) glikozyd otrzymywany ze strofantu stosowany jako lek nasercowy


lexentry: pol/stroik__rzeczownik__1
written_rep: stroik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rohrblatt
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach


lexentry: pol/stroić__czasownik__1
written_rep: stroić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: stimmen
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadawać instrumentom muzycznym odpowiednie brzmienie poprzez regulację naciągu strun | doprowadzać do stanu gotowości czy najlepszego porządku


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
written_rep: strona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Partei | Teil
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
written_rep: strona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Seite
sense_list:
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś | jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp. | (informatyka, informatyczny) forma skrócona od strona internetowa | analizowana, wyszczególniona cecha czegoś


lexentry: pol/strona_internetowa__rzeczownik__1
written_rep: strona internetowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Webseite | Internetseite
sense_list:
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;


lexentry: pol/stronnictwo__rzeczownik__1
written_rep: stronnictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nachtklub
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/strop__rzeczownik__1
written_rep: strop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Decke
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) poziomy element konstrukcyjny budynku, najczęściej rozdzielający dwie kondygnacje;


lexentry: pol/strucla_z_makiem__rzeczownik__1
written_rep: strucla z makiem
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mohnrolle | Mohnstriezel
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto zawijane z masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami;


lexentry: pol/strudel__rzeczownik__1
written_rep: strudel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Strudel
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;


lexentry: pol/strug__rzeczownik__1
written_rep: strug
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hobel
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna


lexentry: pol/struktura_spinki_do_włosów__rzeczownik__1
written_rep: struktura spinki do włosów
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Haarnadel
sense_list:
(biologia, biologiczny) wzajemnie komplementarny fragment cząsteczki RNA stanowiący ramię składające się z nukleotydów, których zasady tworzą pary, połączony z petlą zbudowaną z nukleotydów o zasadach nie tworzących par


lexentry: pol/strukturalizm__rzeczownik__1
written_rep: strukturalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Strukturalismus
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) interdyscyplinarny nurt filozoficzno-naukowy zajmujący się analizą struktury zjawisk, a nie ich genezą ani funkcją;


lexentry: pol/struna__rzeczownik__1
written_rep: struna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Saite
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;


lexentry: pol/strup__rzeczownik__1
written_rep: strup
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schorf
sense_list:
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;


lexentry: pol/strusia_polityka__rzeczownik__1
written_rep: strusia polityka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vogel-Strauß-Politik | Straußenpolitik
sense_list:
sytuacja, w której ktoś unika rozwiązywania problemów udając, że ich nie dostrzega; unikanie podjęcia decyzji


lexentry: pol/strych__rzeczownik__1
written_rep: strych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dachboden | Dachraum
sense_list:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;


lexentry: pol/strzał__rzeczownik__1
written_rep: strzał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schuss
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie strzały lub pocisku z broni | (sport, sportowy) uderzenie, kopnięcie piłki | (potocznie, potoczny) próba losowego zgadnięcia odpowiedzi


lexentry: pol/strzebla_potokowa__rzeczownik__1
written_rep: strzebla potokowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bitterfisch
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Phoxinus phoxinus Linnaeus, ryba rzeczna o wrzecionowatym ciele, żyjąca stadnie w płytkich wodach;


lexentry: pol/strzelanka__rzeczownik__1
written_rep: strzelanka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ballerspiel
sense_list:
(gry komputerowe) gatunek gier cyfrowych, których rozgrywka opiera się na pokonywaniu przeciwników za pomocą broni palnej;


lexentry: pol/strzemię__rzeczownik__1
written_rep: strzemię
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Steigbügel
sense_list:
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;


lexentry: pol/strzygonia_choinówka__rzeczownik__1
written_rep: strzygonia choinówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Forleule | Kieferneule
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Panolis flammea, owad z rodziny sówkowatych;


lexentry: pol/strzykawka__rzeczownik__1
written_rep: strzykawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spritze
sense_list:
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;


lexentry: pol/strzyżak_sarni__rzeczownik__1
written_rep: strzyżak sarni
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hirschlausfliege
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lipoptena cervi, gatunek owada z rzędu muchołówek żywiący się krwią; | (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z gatunku strzyżak sarni (1.1)


lexentry: pol/strzyżoń__rzeczownik__1
written_rep: strzyżoń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zaunkönig
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce Środkowej i Południowej


lexentry: pol/strzyżyczek__rzeczownik__1
written_rep: strzyżyczek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zaunkönig
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Belize, Gwatemali, Hondurasie i Meksyku


lexentry: pol/strzyżyk__rzeczownik__1
written_rep: strzyżyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zaunkönig
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) mały wędrowny ptak z rodziny strzyżyków, podobny do wróbla, zamieszkujący Amerykę Północną i Eurazję


lexentry: pol/strzyżyki__rzeczownik__1
written_rep: strzyżyki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zaunkönig
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Troglodytidae Swainson, rodzina ptaków z rzędu wróblowych, obejmująca gatunki występujące w Ameryce i Eurazji;


lexentry: pol/strój__rzeczownik__1
written_rep: strój
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stimmung
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego


lexentry: pol/strój_równomiernie_temperowany__rzeczownik__1
written_rep: strój równomiernie temperowany
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gleichschwebende Temperatur
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty o równy podział oktawy na dowolną liczbę części | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strój skali dzielący oktawę na 12 równych półtonów;


lexentry: pol/studio__rzeczownik__1
written_rep: studio
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Studio
sense_list:
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.


lexentry: pol/stulejka__rzeczownik__1
written_rep: stulejka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Phimose
sense_list:
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;


lexentry: pol/stuptut__rzeczownik__1
written_rep: stuptut
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gamasche
sense_list:
(potocznie, potoczny) ochraniacz na nogę mający kształt rurki, wykonany z wodoodpornego i odpornego na zabrudzenia materiału;


lexentry: pol/stwórca__rzeczownik__1
written_rep: stwórca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schöpfer
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi; | ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego)


lexentry: pol/styczna__rzeczownik__1
written_rep: styczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tangente
sense_list:
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;


lexentry: pol/stycznik__rzeczownik__1
written_rep: stycznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schaltschütz
sense_list:
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;


lexentry: pol/styl__rzeczownik__1
written_rep: styl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stil
sense_list:
sposób czyjegoś postępowania, zachowania | sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania; | zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp. | (sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej


lexentry: pol/styl_życia__rzeczownik__1
written_rep: styl życia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lebensstil
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;


lexentry: pol/stylistyka__rzeczownik__1
written_rep: stylistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stil
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (architektura, architektoniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (sztuka) styl charakterystyczny dla danego twórcy lub dzieła


lexentry: pol/stylistyka__rzeczownik__1
written_rep: stylistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stilistik | Stilkunde
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dział nauki zajmujący się opisem i analizą stylów językowych


lexentry: pol/stylometria__rzeczownik__1
written_rep: stylometria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stilometrie
sense_list:
statystyczna analiza tekstu pod względem cech jego stylu w celu ustalenia jego autorstwa lub chronologii;


lexentry: pol/stypulacja__rzeczownik__1
written_rep: stypulacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abmachung
sense_list:
(dawniej, dawny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa, ugoda lub inne zobowiązanie


lexentry: pol/stypulować__czasownik__1
written_rep: stypulować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: stipulieren
sense_list:
(rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać


lexentry: pol/styrodur__rzeczownik__1
written_rep: styrodur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Styrodur
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) polistyren ekstrudowany; materiał izolacyjny wykorzystywany w budownictwie


lexentry: pol/styropian__rzeczownik__1
written_rep: styropian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Polystyrol
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej;


lexentry: pol/stóg__rzeczownik__1
written_rep: stóg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Keil
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) duży stos siana, rzadziej słomy lub zboża, układany zazwyczaj wokół ustawionego pionowo drąga w kształt stożka lub kopuły


lexentry: pol/stół__rzeczownik__1
written_rep: stół
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tisch
sense_list:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;


lexentry: pol/stępka__rzeczownik__1
written_rep: stępka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kiel
sense_list:
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;


lexentry: pol/stężenie_normalne__rzeczownik__1
written_rep: stężenie normalne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Normalität
sense_list:
(chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości;


lexentry: pol/subalpejski__przymiotnik__1
written_rep: subalpejski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: subalpin
sense_list:
(geografia, geograficzny) taki, który znajduje się w wysokim piętrze gór lub dla niego charakterystyczny


lexentry: pol/subiektywny__przymiotnik__1
written_rep: subiektywny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: subjektiv
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego | stronniczy, odznaczający się subiektywizmem


lexentry: pol/subkontynent__rzeczownik__1
written_rep: subkontynent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Subkontinent
sense_list:
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;


lexentry: pol/subkultura__rzeczownik__1
written_rep: subkultura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Subkultur
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;


lexentry: pol/subletalny__przymiotnik__1
written_rep: subletalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: subletal
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) osłabiający znacznie żywotność organizmu, ale nie powodujący natychmiastowej śmierci


lexentry: pol/subskrybować__czasownik__1
written_rep: subskrybować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: abonnieren
sense_list:
(urzędowy) zobowiązywać się do kupna czegoś, np. akcji, publikacji | skorzystać, korzystać z subskrypcji


lexentry: pol/subskrypcja__rzeczownik__1
written_rep: subskrypcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Subskription Zeichnung
sense_list:
formalne (pisemne lub elektroniczne) zobowiązanie do nabycia lub wykupienia czegoś cyklicznie wydawanego


lexentry: pol/substancja__rzeczownik__1
written_rep: substancja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Substanz
sense_list:
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)


lexentry: pol/substancja_czynna__rzeczownik__1
written_rep: substancja czynna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Arzneistoff
sense_list:
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku;


lexentry: pol/substantywizacja__rzeczownik__1
written_rep: substantywizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Substantivierung
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) przejście jakiejś części mowy do kategorii rzeczowników, użycie innej części mowy w funkcji rzeczownikowej


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
written_rep: substytucja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ersatz
sense_list:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego; | (psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych, polegający na zastępowaniu nieosiągalnych celów celami łatwiejszymi; | przeniesienie pełnomocnictwa na inną osobę | wzajemna zastępowalność dóbr o podobnych właściwościach | zastąpienie jednych rzeczy, pojęć, usług itp. innymi


lexentry: pol/substytut__rzeczownik__2
written_rep: substytut
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Unterbevollmächtigter
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba upoważniona przez pełnomocnika do zastępowania go


lexentry: pol/subsydiarność__rzeczownik__1
written_rep: subsydiarność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Subsidiarität
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada, według której decyzje powinny być podejmowane na najniższym możliwym szczeblu, a na wyższym tylko wtedy, gdy takie ich podjęcie da o wiele lepsze rezultaty;


lexentry: pol/subsydium__rzeczownik__1
written_rep: subsydium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Subvention
sense_list:
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności


lexentry: pol/subwoofer__rzeczownik__1
written_rep: subwoofer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Subwoofer
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) głośnik służący do odtwarzania dźwięków o bardzo małych częstotliwościach;


lexentry: pol/suchy__przymiotnik__1
written_rep: suchy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: trocken
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) charakteryzujący się małą ilością opadów lub bezdeszczowy | (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) pozbawiony emocji


lexentry: pol/sudoku__rzeczownik__1
written_rep: sudoku
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sudoku
sense_list:
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;


lexentry: pol/sufler__rzeczownik__1
written_rep: sufler
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Souffleur
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;


lexentry: pol/suflet__rzeczownik__1
written_rep: suflet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Soufflé
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) lekka pieczona potrawa przyrządzana na bazie żółtek utartych z cukrem lub masłem oraz piany ubitej z białek, podawana na gorąco;


lexentry: pol/sufrażystka__rzeczownik__1
written_rep: sufrażystka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Suffragette
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);


lexentry: pol/sugestywny__przymiotnik__1
written_rep: sugestywny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: suggestiv
sense_list:
wywierający silny wpływ na czyjeś myśli i wyobraźnię, narzucający komuś sposób myślenia; bardzo przekonujący


lexentry: pol/sugilit__rzeczownik__1
written_rep: sugilit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sugilith
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;


lexentry: pol/suicydologia__rzeczownik__1
written_rep: suicydologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Suizidologie
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) interdyscyplinarna nauka zajmująca się problematyką samobójstw i szeroko pojętą autodestruktywnością;


lexentry: pol/suita__rzeczownik__1
written_rep: suita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Suite
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;


lexentry: pol/suk__rzeczownik__1
written_rep: suk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Suq
sense_list:
(handel, handlowy) bazar w krajach Bliskiego Wschodu lub handlowa dzielnica muzułmańska, często pod dachem;


lexentry: pol/sukienka__rzeczownik__1
written_rep: sukienka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kleid
sense_list:
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;


lexentry: pol/sukka__rzeczownik__1
written_rep: sukka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Laubhütte | Sukka
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów


lexentry: pol/sukkub__rzeczownik__1
written_rep: sukkub
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sukkubus
sense_list:
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;


lexentry: pol/sukmana__rzeczownik__1
written_rep: sukmana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bauernkittel | Bauernrock | Sukmana | Tuchrock
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) długie męskie okrycie wierzchnie z sukna lub wełny, dołem rozszerzane, dawniej powszechnie noszone przez chłopów;


lexentry: pol/suknia__rzeczownik__1
written_rep: suknia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kleid
sense_list:
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;


lexentry: pol/sukraloza__rzeczownik__1
written_rep: sukraloza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sucralose
sense_list:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) substancja słodząca, słodsza 600 razy od zwykłego cukru, pochodna sacharozy o zerowej kaloryczności;


lexentry: pol/sukulent__rzeczownik__1
written_rep: sukulent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fettpflanze
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina przystosowana do życia na gorących półpustyniach, posiadająca grube mięsiste pędy bądź liście, służące do gromadzenia wody;


lexentry: pol/sumak__rzeczownik__1
written_rep: sumak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rhus
sense_list:
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku


lexentry: pol/sumeryjski__przymiotnik__1
written_rep: sumeryjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: sumerisch
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Sumerem albo Sumeryjczykami, dotyczący Sumeru albo Sumeryjczyków


lexentry: pol/sumienie__rzeczownik__1
written_rep: sumienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gewissen
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;


lexentry: pol/superatom__rzeczownik__1
written_rep: superatom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Superatom
sense_list:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) klaster atomów mający takie same właściwości, jak atom pewnego innego pierwiastka chemicznego


lexentry: pol/superbohater__rzeczownik__1
written_rep: superbohater
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Superheld
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;


lexentry: pol/superksiężyc__rzeczownik__1
written_rep: superksiężyc
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Supervollmond
sense_list:
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;


lexentry: pol/supernowa__rzeczownik__1
written_rep: supernowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Supernova
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;


lexentry: pol/supersieć__rzeczownik__1
written_rep: supersieć
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Übergitter
sense_list:
(fizyka, fizyczny) periodyczna struktura krystaliczna, najczęściej składająca się z następujących po sobie studni kwantowych


lexentry: pol/superżywność__rzeczownik__1
written_rep: superżywność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Super-Lebensmittel
sense_list:
(neologizm) żywność pochodzenia roślinnego o wysokiej wartości odżywczej ((na przykład) wysokiej zawartości polifenoli lub antyoksydantów) mająca korzystne działanie na zdrowie


lexentry: pol/suplement_diety__rzeczownik__1
written_rep: suplement diety
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nahrungsergänzungsmittel
sense_list:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek zawierający składniki odżywcze mający stanowić uzupełnienie diety;


lexentry: pol/suport__rzeczownik__1
written_rep: suport
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vorgruppe | Vorband
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu;


lexentry: pol/supresja__rzeczownik__1
written_rep: supresja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Unterdrückung
sense_list:
(biologia, biologiczny) ogół procesów zachodzących w komórce, które prowadzą do zniesienia lub osłabienia skutków mutacji | (biologia, biologiczny) zniesienie lub osłabienie zdolności komórek organizmu do produkowania przeciwciał pod wpływem antygenu | (książkowy) zniweczenie, zniesienie czegoś, powstrzymywanie | (psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na świadomym odwróceniu uwagi od świadomej treści psychicznej, wskutek czego staje się przedświadoma; hamowanie impulsów i pragnień nieakceptowanych przez superego


lexentry: pol/surfing__rzeczownik__1
written_rep: surfing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Surfen | Wellenreiten
sense_list:
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej;


lexentry: pol/surogacja__rzeczownik__1
written_rep: surogacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ersatzmutterschaft
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udostępnianie przez kobietę własnego łona zapłodnionej in vitro komórce jajowej innej kobiety lub utrzymanie dziecka w fazie prenatalnej i urodzenie go dla innych osób | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastępowanie jednego składnika majątku innym


lexentry: pol/surowica__rzeczownik__1
written_rep: surowica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Serum
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat zawierający przeciwciała przeciw konkretnym czynnikom chorobotwórczym


lexentry: pol/surowy__przymiotnik__1
written_rep: surowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: streng
sense_list:
taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy | o klimacie: zimny, ostry, o niskiej temperaturze | nieuznający okoliczności łagodzących ani wyjątków; ostry, rygorystyczny, konsekwentny


lexentry: pol/surrealistyczny__przymiotnik__1
written_rep: surrealistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: surrealistisch
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu


lexentry: pol/surrealizm__rzeczownik__1
written_rep: surrealizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Surrealismus
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;


lexentry: pol/suseł__rzeczownik__1
written_rep: suseł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ziesel | Zieselmaus
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;


lexentry: pol/sushi__rzeczownik__1
written_rep: sushi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sushi
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;


lexentry: pol/suspens__rzeczownik__1
written_rep: suspens
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anspannung
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wstrzymanie biegu akcji lub jej niespodziewany zwrot


lexentry: pol/suspensa__rzeczownik__1
written_rep: suspensa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Suspension
sense_list:
(kościelny) kara stosowana wobec duchownych, polegająca na zakazie lub ograniczeniu możliwości pełnienia czynności przynależnych z racji stanu lub funkcji;


lexentry: pol/suszka__rzeczownik__1
written_rep: suszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Löschwiege
sense_list:
(papiernictwo, przemysł papierniczy) przyrząd do osuszania papieru z atramentu, mający formę przycisku z przymocowaną do podstawy bibułą


lexentry: pol/sutanna__rzeczownik__1
written_rep: sutanna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Soutane | Sutane
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;


lexentry: pol/suterena__rzeczownik__1
written_rep: suterena
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Souterrain
sense_list:
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych


lexentry: pol/sutra__rzeczownik__1
written_rep: sutra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sutra
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w buddyzmie: pismo kanoniczne, z naukami Buddy lub późniejszymi komentarzami;


lexentry: pol/suw__rzeczownik__1
written_rep: suw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hub | Takt
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) w silnikach, maszynach, urządzeniach mechanicznych: ruch jednego elementu względem drugiego na pewnej długości, np. ruch tłoka w cylindrze w silniku spalinowym


lexentry: pol/suwak_logarytmiczny__rzeczownik__1
written_rep: suwak logarytmiczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rechenschieber
sense_list:
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;


lexentry: pol/suweren__rzeczownik__1
written_rep: suweren
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Souverän
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca lub podmiot sprawujący niezależną władzę zwierzchnią;


lexentry: pol/suwerenność__rzeczownik__1
written_rep: suwerenność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Souveränität
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji


lexentry: pol/swap__rzeczownik__1
written_rep: swap
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Swap
sense_list:
(finanse, finansowy) umowa między dwoma podmiotami na wymianę przyszłych przepływów pieniężnych; | idea wymieniania się niepotrzebnymi rzeczami, głównie ubraniami


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
written_rep: swastyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hakenkreuz
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach; | (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach


lexentry: pol/swat__rzeczownik__1
written_rep: swat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ehestifter | Heiratsvermittler
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) osoba, która swata dwie osoby, pośredniczy w zawieraniu związku małżeńskiego


lexentry: pol/swańska_sól__rzeczownik__1
written_rep: swańska sól
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: swanetisches Gewürzsalz
sense_list:
(spożywczy) tradycyjna przyprawa kuchni gruzińskiej o korzennym smaku, będąca mieszanką soli kamiennej, ziół i suszonych jarzyn


lexentry: pol/swing__rzeczownik__1
written_rep: swing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Swing
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierunek muzyki jazzowej popularny na przełomie lat 30. i 40. XX wieku; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny w rytmie swinga (1.2)


lexentry: pol/swobodny__przymiotnik__1
written_rep: swobodny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: frei
sense_list:
o czasie nieprzeznaczony na wykonanie pracy, obowiązków | o procesach, czynnościach, zjawiskach niczym nieograniczony | o stroju niekrępujący ruchów


lexentry: pol/syczek__rzeczownik__1
written_rep: syczek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zwergohreule
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) syczek zwyczajny Otus scops; | (ornitologia, ornitologiczny) mała sowa z rodzaju Otus;


lexentry: pol/sygnalista__rzeczownik__1
written_rep: sygnalista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Whistleblower
sense_list:
człowiek, który działając w dobrej intencji, ujawnia lub zgłasza nieprawidłowości, do jakich dochodzi w miejscu pracy, a które naruszają interes pracodawcy lub interes publiczny;


lexentry: pol/sygnalizator__rzeczownik__1
written_rep: sygnalizator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Signal
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi


lexentry: pol/syjonistyczny__przymiotnik__1
written_rep: syjonistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: zionistisch
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów


lexentry: pol/syjonizm__rzeczownik__1
written_rep: syjonizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zionismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;


lexentry: pol/syk__rzeczownik__1
written_rep: syk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zischen
sense_list:
odgłos wydawany przez węża albo szybko uchodzące powietrze, podobny do długiego wymawiania litery „s”


lexentry: pol/sykl__rzeczownik__1
written_rep: sykl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schekel
sense_list:
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi; | (starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta


lexentry: pol/sylaba__rzeczownik__1
written_rep: sylaba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Silbe
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;


lexentry: pol/sylabariusz__rzeczownik__1
written_rep: sylabariusz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Silbenschrift
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) system pisma, w którym znaki odpowiadają zgłoskom (sylabom), a nie pojedynczym głoskom


lexentry: pol/sylf__rzeczownik__1
written_rep: sylf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Luftgeist
sense_list:
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy;


lexentry: pol/symbol__rzeczownik__1
written_rep: symbol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Symbol
sense_list:
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;


lexentry: pol/symboliczny__przymiotnik__1
written_rep: symboliczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: symbolisch
sense_list:
o niewielkiej wartości materialnej, niewielkim znaczeniu | związany z symbolem, będący symbolem – znakiem umownym pełniącym inne, zastępcze funkcje | taki, w którym występują symbole


lexentry: pol/symbolizm__rzeczownik__1
written_rep: symbolizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Symbolismus
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący na przełomie XIX i XX w., posługujący się symbolem jako podstawowym środkiem wyrazu;


lexentry: pol/symetria__rzeczownik__1
written_rep: symetria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Symmetrie
sense_list:
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;


lexentry: pol/symfonia__rzeczownik__1
written_rep: symfonia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Symphonie | Sinfonie
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;


lexentry: pol/symonia__rzeczownik__1
written_rep: symonia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Simonie
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;


lexentry: pol/symulacja__rzeczownik__1
written_rep: symulacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Simulation
sense_list:
odtworzenie w sposób sztuczny określonego obiektu lub zjawiska | udawanie (zazwyczaj objawów choroby) celem wprowadzenia w błąd i oszukania otoczenia


lexentry: pol/symulakr__rzeczownik__1
written_rep: symulakr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hohn
sense_list:
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości;


lexentry: pol/symulakrum__rzeczownik__1
written_rep: symulakrum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Simulacrum
sense_list:
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą


lexentry: pol/symulator__rzeczownik__1
written_rep: symulator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Simulator
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie lub program do sztucznego stwarzania określonych warunków naturalnych


lexentry: pol/symulować__czasownik__1
written_rep: symulować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: simulieren
sense_list:
udawać pewną sytuację, naśladować coś w celu zaobserwowania jego właściwości lub przećwiczenia zachowania w danej sytuacji


lexentry: pol/symultana__rzeczownik__1
written_rep: symultana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Simultanspiel
sense_list:
(szachy, pojęcie szachowe) sposób rozgrywania gry w szachy, w której wielu zawodników gra jednocześnie (każdy na osobnej szachownicy) z jednym zawodnikiem (zwykle dużo lepszym od przeciwników)


lexentry: pol/synantropizm__rzeczownik__1
written_rep: synantropizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Synanthropie
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) występowanie zjawiska przystosowania roślin i zwierząt do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka


lexentry: pol/synapsa__rzeczownik__1
written_rep: synapsa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Synapse
sense_list:
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;


lexentry: pol/synchrotron__rzeczownik__1
written_rep: synchrotron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Synchrotron
sense_list:
(fizyka, fizyczny) akcelerator cykliczny, w którym cząstki są przyspieszane w polu elektrycznym wzbudzanym synchronicznie do czasu ich obiegu


lexentry: pol/syndrom__rzeczownik__1
written_rep: syndrom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Syndrom
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób


lexentry: pol/syndrom_grupowego_myślenia__rzeczownik__1
written_rep: syndrom grupowego myślenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gruppendenken
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) uleganie ograniczającej sugestii i naciskowi grupy, której jest się członkiem


lexentry: pol/syndrom_miodowego_miesiąca__rzeczownik__1
written_rep: syndrom miodowego miesiąca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Flitterwochensyndrom
sense_list:
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne


lexentry: pol/syndrom_paryski__rzeczownik__1
written_rep: syndrom paryski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Paris-Syndrom
sense_list:
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;


lexentry: pol/syndrom_sztokholmski__rzeczownik__1
written_rep: syndrom sztokholmski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stockholm-Syndrom
sense_list:
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;


lexentry: pol/syndykalizm__rzeczownik__1
written_rep: syndykalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Syndikalismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;


lexentry: pol/synergia__rzeczownik__1
written_rep: synergia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Synergie
sense_list:
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników


lexentry: pol/synestezja__rzeczownik__1
written_rep: synestezja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Synästhesie
sense_list:
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;


lexentry: pol/synod__rzeczownik__1
written_rep: synod
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Synode
sense_list:
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów | (administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich


lexentry: pol/synonim__rzeczownik__1
written_rep: synonim
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Synonym
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik


lexentry: pol/synoptyczny__przymiotnik__1
written_rep: synoptyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: synoptisch
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) związany z synoptyką, z prognozowaniem pogody | taki, który umożliwia porównanie dając pogląd na wszystkie części złożonej całości


lexentry: pol/syntagma__rzeczownik__1
written_rep: syntagma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Syntagma
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;


lexentry: pol/syntetyczny__przymiotnik__1
written_rep: syntetyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: synthetisch
sense_list:
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający | taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę


lexentry: pol/syntezator__rzeczownik__1
written_rep: syntezator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Synthesizer
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (elektryczność) urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny;


lexentry: pol/syrena__rzeczownik__1
written_rep: syrena
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sirene
sense_list:
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend; | urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy; | (zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;


lexentry: pol/syrop__rzeczownik__1
written_rep: syrop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sirup
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1) | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok


lexentry: pol/system_hippodamejski__rzeczownik__1
written_rep: system hippodamejski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hippodamische Schema | Hippodamische System
sense_list:
(urbanistyka, urbanistyczny) system urbanistyczny rozpowszechniony przez Hippodamosa z Miletu, zakładający m.in. rozwój miasta poprzez wyznaczenie geometrycznej i regularnej siatki ulic oraz budynków;


lexentry: pol/system_operacyjny__rzeczownik__1
written_rep: system operacyjny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Betriebssystem
sense_list:
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;


lexentry: pol/system_plików__rzeczownik__1
written_rep: system plików
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dateisystem
sense_list:
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;


lexentry: pol/syzyfowa_praca__rzeczownik__1
written_rep: syzyfowa praca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sisyphusarbeit
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów


lexentry: pol/szabat__rzeczownik__1
written_rep: szabat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sabbat
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;


lexentry: pol/szabeltas__rzeczownik__1
written_rep: szabeltas
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Säbeltasche
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) niewielka płaska torba skórzana zawieszana przy szabli, typowa dla niektórych rodzajów kawalerii (zwłaszcza dla umundurowania huzarów);


lexentry: pol/szabla_śnieżna__rzeczownik__1
written_rep: szabla śnieżna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Firnanker
sense_list:
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) lekki, zaostrzony drążek z metalowego kątownika służący do asekuracji w twardym śniegu i lodzie podczas wspinaczki i wędrówki w górach


lexentry: pol/szablodziób__rzeczownik__1
written_rep: szablodziób
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Säbelschnäbler
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;


lexentry: pol/szablon__rzeczownik__1
written_rep: szablon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Muster
sense_list:
gotowy wzór do wypełniania lub naśladowania | przyjęty wzorzec postępowania, często bezmyślnie naśladowany


lexentry: pol/szabrownictwo__rzeczownik__1
written_rep: szabrownictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Plünderung
sense_list:
(potocznie, potoczny) grabież dobytku pozostawionego bez opieki przez właścicieli najczęściej w czasie wojny lub klęski żywiołowej


lexentry: pol/szach__rzeczownik__2
written_rep: szach
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Schah
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;


lexentry: pol/szachować__czasownik__1
written_rep: szachować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: bedrängen
sense_list:
(potocznie, potoczny) trzymać kogoś w niepewności, groźbą czegoś zmuszać do określonego postępowania, zagrażać czymś


lexentry: pol/szachownica__rzeczownik__1
written_rep: szachownica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schachbrett
sense_list:
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;


lexentry: pol/szachy__rzeczownik__1
written_rep: szachy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schach | Schachspiel
sense_list:
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;


lexentry: pol/szadź__rzeczownik__1
written_rep: szadź
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Raueis
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;


lexentry: pol/szafa_grająca__rzeczownik__1
written_rep: szafa grająca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Jukebox | Musikautomat | Musikbox
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) knajpiany automat do odtwarzania płyt winylowych za pieniądze


lexentry: pol/szafir__rzeczownik__1
written_rep: szafir
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Saphir
sense_list:
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego | (mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;


lexentry: pol/szafirek__rzeczownik__1
written_rep: szafirek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kleine Traubenhyazinthe | Traubenhyazinthe
sense_list:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Muscari botryoides (L.) Mill., szafirek drobnokwiatowy; ozdobna roślina cebulowa kwitnąca w warunkach naturalnych wczesną wiosną


lexentry: pol/szafot__rzeczownik__1
written_rep: szafot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schafott
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;


lexentry: pol/szafran__rzeczownik__1
written_rep: szafran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Safran
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów


lexentry: pol/szafranowy__przymiotnik__2
written_rep: szafranowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: safranfarbig
sense_list:
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego


lexentry: pol/szahada__rzeczownik__1
written_rep: szahada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schahada
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu


lexentry: pol/szajba__rzeczownik__1
written_rep: szajba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: -n
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) krążek z otworem, który podkłada się pod główkę śruby lub pod nakrętkę


lexentry: pol/szakal__rzeczownik__1
written_rep: szakal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schakal
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;


lexentry: pol/szakszuka__rzeczownik__1
written_rep: szakszuka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schakschuka
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;


lexentry: pol/szakłak_pospolity__rzeczownik__1
written_rep: szakłak pospolity
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Purgier-Kreuzdorn
sense_list:
(botanika, botaniczny) Rhamnus cathartica L., gatunek pospolitego krzewu lub drzewa z rodziny szakłakowatych, o własnościach leczniczych i trujących;


lexentry: pol/szalej__rzeczownik__1
written_rep: szalej
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fleckenschierling
sense_list:
(botanika, botaniczny) Cicuta, roślina o pierzastych liściach, drobnych, białych kwiatach zebranych w baldachy, zawierająca silnie trujące alkaloidy;


lexentry: pol/szaleniec__rzeczownik__1
written_rep: szaleniec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Draufgänger
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo


lexentry: pol/szalunek__rzeczownik__1
written_rep: szalunek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Verschalen
sense_list:
prowizoryczna konstrukcja drewniana tworząca formę dla wylewanego betonu | warstwa desek stanowiąca pokrycie ściany budynku, wykopu itp., wzmacniająca konstrukcję i uszczelniająca ją


lexentry: pol/szalupa__rzeczownik__1
written_rep: szalupa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rettungsfloß
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) łódź wożona na statku do celów ratunkowych, szkoleniowych i do komunikacji z lądem;


lexentry: pol/szaman__rzeczownik__1
written_rep: szaman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schamane
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;


lexentry: pol/szamanizm__rzeczownik__1
written_rep: szamanizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schamanismus
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;


lexentry: pol/szames__rzeczownik__1
written_rep: szames
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schammes
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) posługacz w synagodze, gminie, sądzie rabinackim bądź w bractwie żydowskim, którego zadaniem było m.in. przygotowywanie synagogi do nabożeństw, pomaganie chazanom, poranne budzenie mężczyzn na modlitwy itp.;


lexentry: pol/szaniec__rzeczownik__1
written_rep: szaniec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schanze
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ziemna fortyfikacja polowa składająca się z wału i rowu;


lexentry: pol/szanować__czasownik__1
written_rep: szanować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: achten
sense_list:
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem


lexentry: pol/szanowny__przymiotnik__1
written_rep: szanowny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: geehrt
sense_list:
(podniośle) wzbudzający szacunek, godny szacunku, poważania, czci | przymiotnik dodawany w zwrotach grzecznościowych


lexentry: pol/szansa__rzeczownik__1
written_rep: szansa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chance
sense_list:
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności


lexentry: pol/szanta__rzeczownik__1
written_rep: szanta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Shanty
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dawna rytmiczna pieśń pracujących żeglarzy lub stylizowana na nią współczesna piosenka żeglarska


lexentry: pol/szantaż__rzeczownik__1
written_rep: szantaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Erpressung
sense_list:
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)


lexentry: pol/szara_eminencja__rzeczownik__1
written_rep: szara eminencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: graue Eminenz
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba zakulisowo sprawująca władzę lub skrycie i anonimowo wpływająca na podejmowanie istotnych decyzji, zarazem nie pełniąca funkcji adekwatnych do tych czynności


lexentry: pol/szara_strefa__rzeczownik__1
written_rep: szara strefa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Grauzone | legal Schattenwirtschaft
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków);


lexentry: pol/szarańcza__rzeczownik__1
written_rep: szarańcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Heuschrecke
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;


lexentry: pol/szarlatan__rzeczownik__1
written_rep: szarlatan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scharlatan
sense_list:
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski


lexentry: pol/szarotka_alpejska__rzeczownik__1
written_rep: szarotka alpejska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Alpen-Edelweiß
sense_list:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leontopodium nivale subsp. alpinum, gatunek rośliny z rodziny astrowatych, występujący w wysokich górach;


lexentry: pol/szaser__rzeczownik__1
written_rep: szaser
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Jäger
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty lub lekkiej jazdy w okresie podbojów napoleońskich;


lexentry: pol/szaszłyk__rzeczownik__1
written_rep: szaszłyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schaschlik
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;


lexentry: pol/szatan__rzeczownik__1
written_rep: szatan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Satan
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu


lexentry: pol/szatański__przymiotnik__1
written_rep: szatański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: satanisch
sense_list:
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy | taki, który należy do szatana


lexentry: pol/szatnia__rzeczownik__1
written_rep: szatnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Garderobe | Ankleideraum | Umkleidekabine
sense_list:
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia


lexentry: pol/szatniarz__rzeczownik__1
written_rep: szatniarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Garderobenaufseher
sense_list:
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;


lexentry: pol/szałamaja__rzeczownik__1
written_rep: szałamaja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schalmei
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;


lexentry: pol/szczelinowy__przymiotnik__1
written_rep: szczelinowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: frikativ
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy znacznym zbliżeniu narządów mowy, ale bez ich zwarcia


lexentry: pol/szczeniak__rzeczownik__2
written_rep: szczeniak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Welpe
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) chłopiec postępujący niepoważnie, zachowujący się w sposób niedojrzały


lexentry: pol/szczep__rzeczownik__1
written_rep: szczep
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Volksstamm
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) grupa etniczna osób nie wywodzących swego pochodzenia od wspólnego przodka;


lexentry: pol/szczepionka__rzeczownik__1
written_rep: szczepionka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Impfstoff | Vakzine
sense_list:
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;


lexentry: pol/szczery__przymiotnik__1
written_rep: szczery
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: aufrichtig | ehrlich
sense_list:
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje


lexentry: pol/szczudłak__rzeczownik__1
written_rep: szczudłak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stelzenläufer
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Himantopus himantopus, średniej wielkości ptak o bardzo długich nogach, należący do rzędu siewkowych;


lexentry: pol/szczwół_plamisty__rzeczownik__1
written_rep: szczwół plamisty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gefleckte Schierling
sense_list:
(botanika, botaniczny) Conium maculatum L., gatunek trującej rośliny dwuletniej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/szczypce__rzeczownik__1
written_rep: szczypce
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zange
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do chwytania przedmiotów w formie dwóch zaciskających się ramion


lexentry: pol/szczypta__rzeczownik__1
written_rep: szczypta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Messerspitze
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) niewielka ilość jakiejś niematerialnej cechy | niewielka ilość jakiejś substancji sypkiej, taka jaką można ująć końcami palców


lexentry: pol/szelak__rzeczownik__1
written_rep: szelak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schellack
sense_list:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;


lexentry: pol/szelf__rzeczownik__1
written_rep: szelf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schelf
sense_list:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;


lexentry: pol/szelit__rzeczownik__1
written_rep: szelit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scheelit
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) wolframian wapnia; biały, szary, bądź żółtawy minerał będący istotnym źródłem rudy wolframu;


lexentry: pol/szeląg__rzeczownik__1
written_rep: szeląg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Groschen
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna miedziana moneta zdawkowa w Polsce XVI–XVII wieku;


lexentry: pol/szermierka__rzeczownik__1
written_rep: szermierka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fechten | Fechtkunst
sense_list:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla | sztuka władania białą bronią


lexentry: pol/szerokotorowy__przymiotnik__1
written_rep: szerokotorowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Breitspur
sense_list:
(kolejnictwo) dostosowany do szerokiego toru | (kolejnictwo) mający szerzej niż normalnie rozstawione szyny kolejowe


lexentry: pol/szerokość_geograficzna__rzeczownik__1
written_rep: szerokość geograficzna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: geographische Breite
sense_list:
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;


lexentry: pol/szerokość_połówkowa__rzeczownik__1
written_rep: szerokość połówkowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Halbwertsbreite
sense_list:
(matematyka, matematyczny) odległość między dwoma punktami krzywej, w których funkcja opisująca tą krzywą przyjmuje wartość równą połowie wartości maksymalnej;


lexentry: pol/szeryf__rzeczownik__1
written_rep: szeryf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sheriff
sense_list:
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora; | w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;


lexentry: pol/szew__rzeczownik__1
written_rep: szew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sutur
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;


lexentry: pol/szew_mężowski__rzeczownik__1
written_rep: szew mężowski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Husband Stitch
sense_list:
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) nadmiarowe, zbyt ciasne zaszywanie naderwanego krocza kobiety po porodzie, wykonywane wyłącznie po to, aby stosunki seksualne sprawiały jej partnerowi więcej satysfakcji


lexentry: pol/szewc__rzeczownik__2
written_rep: szewc
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Schusterjunge
sense_list:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd łamania tekstu, polegający na pozostawieniu na końcu łamu samotnego pierwszego wiersza akapitu;


lexentry: pol/szezlong__rzeczownik__1
written_rep: szezlong
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chaiselongue
sense_list:
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;


lexentry: pol/sześciopak__rzeczownik__1
written_rep: sześciopak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sechserpack
sense_list:
(handel, handlowy) paczka zbiorcza po sześć sztuk towaru | (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) wyraziste mięśnie brzucha


lexentry: pol/sześćdziesięcioczwórka__rzeczownik__1
written_rep: sześćdziesięcioczwórka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vierundsechzigstelnote
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesiątą czwartą całej nuty;


lexentry: pol/szkandela__rzeczownik__1
written_rep: szkandela
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bettwärmer
sense_list:
(dawniej, dawny) flaszka albo płaskie naczynie napełniane gorącą wodą lub węglami, służące do ogrzewania pościeli


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
written_rep: szkaplerz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skapulier
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit


lexentry: pol/szkarłupień__rzeczownik__1
written_rep: szkarłupień
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stachelhäuter
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Echinodermata Klein, typ halobiontyczne, bezkręgowe zwierzę wtórouste o wtórnej symetrii promienistej;


lexentry: pol/szkic__rzeczownik__1
written_rep: szkic
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Entwurf | Skizze
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) zarys, konspekt, plan pracy | rysunek przedstawiający jakieś wydarzenie, mapka z zaznaczonymi ważnymi miejscami, akcjami/działaniami (np. przemieszczanie się wojsk, ruch pojazdów)


lexentry: pol/szkiełko_zegarkowe__rzeczownik__1
written_rep: szkiełko zegarkowe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Uhrglas
sense_list:
(chemia, chemiczny) rodzaj szklanego sprzętu laboratoryjnego, o kształcie okrągłego fragmentu sfery;


lexentry: pol/szklarnia__rzeczownik__1
written_rep: szklarnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gewächshaus | Treibhaus
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;


lexentry: pol/szkoda_całkowita__rzeczownik__1
written_rep: szkoda całkowita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Totalschaden
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) całkowite uszkodzenie pojazdu lub samolotu kwalifikujące go do kasacji


lexentry: pol/szkolenie__rzeczownik__1
written_rep: szkolenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schulung | Weiterbildung
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności


lexentry: pol/szkoła_wyższa__rzeczownik__1
written_rep: szkoła wyższa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hochschule
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin


lexentry: pol/szkuner__rzeczownik__1
written_rep: szkuner
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schoner
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/szlachar__rzeczownik__1
written_rep: szlachar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mittelsäger
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;


lexentry: pol/szlachetny__przymiotnik__1
written_rep: szlachetny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: edel | adlig
sense_list:
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny


lexentry: pol/szlagmetal__rzeczownik__1
written_rep: szlagmetal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlagmetall
sense_list:
(sztuka) imitujący złoto, srebro lub brąz materiał dekoracyjny w postaci cienkich płatków, stosowany w malarstwie, rzeźbie i sztuce użytkowej


lexentry: pol/szlak__rzeczownik__1
written_rep: szlak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pfad
sense_list:
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;


lexentry: pol/szlifierka__rzeczownik__1
written_rep: szlifierka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schleifmaschine
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;


lexentry: pol/szlifierka_kątowa__rzeczownik__1
written_rep: szlifierka kątowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Winkelschleifer
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania;


lexentry: pol/szlifierz__rzeczownik__1
written_rep: szlifierz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schleifer
sense_list:
(zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik zajmujący się ostrzeniem narzędzi | (zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik zajmujący się szlifowaniem;


lexentry: pol/szlifować__czasownik__1
written_rep: szlifować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: perfektionieren
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować


lexentry: pol/szmaragd__rzeczownik__1
written_rep: szmaragd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Smaragd
sense_list:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej; | (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny, oszlifowany szmaragd (1.1)


lexentry: pol/szmer_sercowy__rzeczownik__1
written_rep: szmer sercowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gemurmel
sense_list:
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny


lexentry: pol/szminka__rzeczownik__1
written_rep: szminka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schminke
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kosmetyk używany do wykonania charakteryzacji, makijażu scenicznego aktora


lexentry: pol/szmira__rzeczownik__1
written_rep: szmira
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schmiere | Schund
sense_list:
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz


lexentry: pol/szmuglować__czasownik__1
written_rep: szmuglować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: schmuggeln | schummeln
sense_list:
(potocznie, potoczny) nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby


lexentry: pol/sznycel__rzeczownik__1
written_rep: sznycel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schnitzel
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny


lexentry: pol/szo__rzeczownik__1
written_rep: szo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scho
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) baktryjska litera dodana do alfabetu greckiego służąca do zapisu głoski /ʃ/, czytanej jak polskie "sz";


lexentry: pol/szofar__rzeczownik__1
written_rep: szofar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schofar
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;


lexentry: pol/szogun__rzeczownik__1
written_rep: szogun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schogun | Shogun
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;


lexentry: pol/szok__rzeczownik__1
written_rep: szok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schock
sense_list:
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
written_rep: szopka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geburt
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
written_rep: szopka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Krippenspiel
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widowisko teatralne związane z Bożym Narodzeniem


lexentry: pol/szot__rzeczownik__1
written_rep: szot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schot
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do ustawiania żagla pod właściwym kątem do kierunku wiatru


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
written_rep: szowinizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chauvinismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów; | (socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej


lexentry: pol/szpachlować__czasownik__1
written_rep: szpachlować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: glätten
sense_list:
likwidować nierówności i otwory w ścianach lub w suficie, nakładając zaprawę gipsową przy pomocy szpachli


lexentry: pol/szpaler__rzeczownik__1
written_rep: szpaler
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spalier
sense_list:
aleja utworzona z dwóch równoległych szeregów drzew lub krzewów; drzewa tworzące taką aleję | dwa równoległe szeregi ludzi tworzące korytarz służący jako przejście podczas różnych uroczystości


lexentry: pol/szparag__rzeczownik__1
written_rep: szparag
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spargel
sense_list:
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego


lexentry: pol/szpat__rzeczownik__1
written_rep: szpat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spat
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) (dawniej, dawny) minerał o doskonałej łupliwości; | (weterynaria, weterynaryjny) guzowate uwypuklenie w stawie stępu konia;


lexentry: pol/szpatułka__rzeczownik__1
written_rep: szpatułka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spatel
sense_list:
(medycyna, medyczny) podłużna i wąska płytka do uciskania języka w trakcie badania jamy ustnej i gardła


lexentry: pol/szpicruta__rzeczownik__1
written_rep: szpicruta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gerte
sense_list:
(jeździectwo, jeździecki) krótki skórzany lub rzemienny pejcz do dyscyplinowania konia wierzchowego;


lexentry: pol/szpiegostwo__rzeczownik__1
written_rep: szpiegostwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spionage
sense_list:
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe


lexentry: pol/szpiegować__czasownik__1
written_rep: szpiegować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: ausspionieren
sense_list:
(potocznie, potoczny) działać jak szpieg; śledzić kogoś i donosić na niego | działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe


lexentry: pol/szpik__rzeczownik__1
written_rep: szpik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Knochenmark
sense_list:
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;


lexentry: pol/szpilka__rzeczownik__1
written_rep: szpilka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nadel | Stecknadel
sense_list:
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny


lexentry: pol/szpinak__rzeczownik__1
written_rep: szpinak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spinat
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach | (spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3) | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzana ze szpinaku (1.4)


lexentry: pol/szpinet__rzeczownik__1
written_rep: szpinet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spinett
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu


lexentry: pol/szpital__rzeczownik__1
written_rep: szpital
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Krankenhaus | Spital | Hospital
sense_list:
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;


lexentry: pol/szpital_polowy__rzeczownik__1
written_rep: szpital polowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Feldlazarett
sense_list:
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;


lexentry: pol/szprotka__rzeczownik__1
written_rep: szprotka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sprotte
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sprattus sprattus, mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach


lexentry: pol/szrapnel__rzeczownik__1
written_rep: szrapnel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schrapnell
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;


lexentry: pol/sztaba__rzeczownik__1
written_rep: sztaba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barren
sense_list:
(jubilerstwo, jubilerski) bryła metalu szlachetnego o prostokątnej podstawie | wąska, gruba płyta metalowa


lexentry: pol/sztaluga__rzeczownik__1
written_rep: sztaluga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Staffelei
sense_list:
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;


lexentry: pol/sztetl__rzeczownik__1
written_rep: sztetl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schtetl | Stetl
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;


lexentry: pol/sztolnia__rzeczownik__1
written_rep: sztolnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stollen
sense_list:
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;


lexentry: pol/sztorm__rzeczownik__1
written_rep: sztorm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Seesturm
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal


lexentry: pol/sztrajmel__rzeczownik__1
written_rep: sztrajmel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schtreimel
sense_list:
(żydowski) tradycyjna futrzana czapka wykonana z trzynastu skórek, zwykle sobolowych, stanowiąca część oficjalnego bądź odświętnego stroju niektórych grup ortodoksyjnych Żydów;


lexentry: pol/sztuczka__rzeczownik__1
written_rep: sztuczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trick
sense_list:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp. | popis zręczności sprawnie wykonywanych


lexentry: pol/sztuczna_inteligencja__rzeczownik__1
written_rep: sztuczna inteligencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: künstliche Intelligenz
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;


lexentry: pol/sztuczne_ognie__rzeczownik__1
written_rep: sztuczne ognie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Feuerwerk
sense_list:
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;


lexentry: pol/sztuka__rzeczownik__1
written_rep: sztuka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stück
sense_list:
pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element | (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór sceniczny, przedstawienie


lexentry: pol/szturmowiec__rzeczownik__1
written_rep: szturmowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: SA-Mann
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) żołnierz sił imperium w uniwersum „Gwiezdnych wojen”


lexentry: pol/szufelka__rzeczownik__1
written_rep: szufelka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kehrblech
sense_list:
łopatka z krótkim uchwytem do przerzucania sypkich materiałów, zagarniania śmieci, (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/szufla__rzeczownik__1
written_rep: szufla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schaufel
sense_list:
łopata z ostro wygiętymi do góry krawędziami bocznymi blaszanego lub plastikowego ostrza i styliskiem zakończonym uchwytem w kształcie litery D lub T


lexentry: pol/szuflada__rzeczownik__1
written_rep: szuflada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schublade
sense_list:
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;


lexentry: pol/szum__rzeczownik__1
written_rep: szum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geräusch
sense_list:
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór; | (fotografia) plamki, kreski na zdjęciu pojawiające się na obszarach jednolitego koloru;


lexentry: pol/szum_uszny__rzeczownik__1
written_rep: szum uszny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tinnitus | Ohrensausen
sense_list:
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;


lexentry: pol/szumowina__rzeczownik__1
written_rep: szumowina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abschaum
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) piana zbierająca się na powierzchni gotowanych płynów | (potocznie, potoczny) osoba o podłym charakterze


lexentry: pol/szurf__rzeczownik__1
written_rep: szurf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schurf
sense_list:
(geologia, geologiczny) niewielki wykop lub szybik wykonywany w trakcie robót geologiczno-górniczych


lexentry: pol/szurnięty__przymiotnik__1
written_rep: szurnięty
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: Mucks
sense_list:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) niespełna rozumu, szalony


lexentry: pol/szuwar__rzeczownik__1
written_rep: szuwar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Röhricht
sense_list:
(biologia, biologiczny) strefa roślin (makrofitów) przybrzeżnych, występujących w litoralu jezior i rzek;


lexentry: pol/szwa__rzeczownik__1
written_rep: szwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwa
sense_list:
(fonetyka, fonetyczny) średnio centralna samogłoska zaznaczana w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem [ə];


lexentry: pol/szwadron__rzeczownik__1
written_rep: szwadron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwadron
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;


lexentry: pol/szwedzki_stół__rzeczownik__1
written_rep: szwedzki stół
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: skandinavische Büfett
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (hotelarstwo) sposób serwowania posiłków, polegający na udostępnieniu gościom wielu potraw, z których mogą sobie sami ułożyć posiłek z uwzględnieniem własnych upodobań kulinarnych i dietetycznych;


lexentry: pol/szwedzkojęzyczny__przymiotnik__1
written_rep: szwedzkojęzyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: schwedischsprachig
sense_list:
posługujący się językiem szwedzkim | spisany, stworzony w języku szwedzkim | taki, którego mieszkańcy posługują się językiem szwedzkim


lexentry: pol/szyb__rzeczownik__1
written_rep: szyb
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schacht
sense_list:
(górnictwo, górniczy) szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac


lexentry: pol/szybka_kolej_miejska__rzeczownik__1
written_rep: szybka kolej miejska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: S-Bahn | Stadtschnellbahn
sense_list:
kolej charakteryzująca się jednakową długością składu wagonów, dużą częstotliwością kursowania i nierównomiernym natężeniem ruchu w różnych porach doby


lexentry: pol/szybkość__rzeczownik__1
written_rep: szybkość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geschwindigkeit
sense_list:
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko | (fizyka, fizyczny) wartość skalarna charakteryzująca ruch i prędkość;


lexentry: pol/szybolet__rzeczownik__1
written_rep: szybolet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schibboleth
sense_list:
hasło rozpoznawcze ułożone tak, by zawierało zgłoski, których nie potrafi poprawnie wypowiedzieć cudzoziemiec;


lexentry: pol/szybowiec__rzeczownik__1
written_rep: szybowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Segelflugzeug | Gleiter
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;


lexentry: pol/szydełko__rzeczownik__1
written_rep: szydełko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Häkelnadel
sense_list:
(rękodzieło, rękodzielniczy) cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych


lexentry: pol/szyfon__rzeczownik__1
written_rep: szyfon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chiffon
sense_list:
(włókiennictwo) cienka, przewiewna i półprzezroczysta tkanina o splocie płóciennym z mocno skręconych nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji bielizny, sukni, szali itp.


lexentry: pol/szyfoniera__rzeczownik__1
written_rep: szyfoniera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lumpensammler
sense_list:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj wysokiej, wąskiej komody z licznymi szufladami, przeznaczonej zwykle do przechowywania damskiej bielizny, biżuterii, galanterii, pasmanterii oraz innych dodatków stroju kobiecego;


lexentry: pol/szyfr__rzeczownik__1
written_rep: szyfr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chiffre
sense_list:
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;


lexentry: pol/szyja__rzeczownik__1
written_rep: szyja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hals
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem | (przestarzałe, przestarzały) węższa część butelki (zwykle (zdrobniale) szyjka)


lexentry: pol/szylkret__rzeczownik__1
written_rep: szylkret
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schildpatt
sense_list:
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) masa rogowa ze skorupy żółwi morskich, wykorzystywana jako materiał produkcyjny (galanteria) i dekoracyjny (inkrustowanie)


lexentry: pol/szyna__rzeczownik__1
written_rep: szyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gleis
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach;


lexentry: pol/szynka__rzeczownik__1
written_rep: szynka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schinken
sense_list:
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia


lexentry: pol/szynobus__rzeczownik__1
written_rep: szynobus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schienenbus
sense_list:
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki szynowy pojazd o napędzie spalinowym obsługujący trasy o niewielkiej liczbie podróżnych;


lexentry: pol/szynszyla__rzeczownik__1
written_rep: szynszyla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chinchilla
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;


lexentry: pol/szyszka__rzeczownik__1
written_rep: szyszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zapfen
sense_list:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;


lexentry: pol/szóstka__rzeczownik__1
written_rep: szóstka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sechs
sense_list:
nazwa cyfry 6 | (potocznie, potoczny) to, co ma numer 6, jest oznaczone liczbą 6, np. dom, autobus, bieg (w skrzyni biegów)


lexentry: pol/sójka_złowroga__rzeczownik__1
written_rep: sójka złowroga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Unglückshäher
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii;


lexentry: pol/sól__rzeczownik__1
written_rep: sól
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Salz
sense_list:
(spożywczy) chlorek sodu | (chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;


lexentry: pol/sól_fizjologiczna__rzeczownik__1
written_rep: sól fizjologiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: isotonische Kochsalzlösung
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %;


lexentry: pol/sól_kamienna__rzeczownik__1
written_rep: sól kamienna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Halit
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) kopalina, której głównym składnikiem jest skrystalizowany chlorek sodu | (spożywczy) grubo mielona sól kamienna (1.1) stosowana jako przyprawa i suplement diety dostarczający mikroelementów lub jako surowiec do celów przemysłowych


lexentry: pol/sąd__rzeczownik__1
written_rep: sąd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gericht
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem


lexentry: pol/sądownictwo__rzeczownik__1
written_rep: sądownictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gerichtswesen
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół instytucji wymiaru sprawiedliwości | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) władza sądowa sprawowana przez instytucje wymiaru sprawiedliwości


lexentry: pol/sążeń__rzeczownik__1
written_rep: sążeń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Faden
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramion mężczyzny, czyli około 1,7 m;


lexentry: pol/sędzia_przysięgły__rzeczownik__1
written_rep: sędzia przysięgły
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geschworener
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) członek ławy przysięgłych, powołany do udziału w rozpoznawaniu konkretnej sprawy karnej i orzekaniu o winie oskarżonego


lexentry: pol/sęk__rzeczownik__1
written_rep: sęk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ast
sense_list:
wrośnięta w pień drzewa część konaru, która po ścięciu stanowi wadę drewna; | kawałek starej, uschniętej gałęzi przy pniu drzewa


lexentry: pol/sękacz__rzeczownik__1
written_rep: sękacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baumkuchen
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wypieku cukierniczego przygotowywanego na obrotowym ruszcie;


lexentry: pol/sęp__rzeczownik__1
written_rep: sęp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geier | Aasgeier
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;


lexentry: pol/sępnik_czarny__rzeczownik__1
written_rep: sępnik czarny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rabengeier
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Coragyps atratus Bechstein, gatunek padlinożernego ptaka z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/sępnik_różowogłowy__rzeczownik__1
written_rep: sępnik różowogłowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Truthahngeier
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku sępnik różowogłowy (1.1) | (systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cathartes aura Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występującego w obu Amerykach;


lexentry: pol/słaby__przymiotnik__1
written_rep: słaby
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: schwach
sense_list:
posiadający niewielką siłę fizyczną | niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny | mający niewielką wartość, niskiej jakości, marny, kiepski | uległy, nie posiadający silnej woli, psychiki


lexentry: pol/słodować__czasownik__1
written_rep: słodować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: mälzen
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) przeprowadzać kontrolowany proces kiełkowania ziarna w produkcji słodu


lexentry: pol/słodzić__czasownik__1
written_rep: słodzić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: süßen
sense_list:
czynić coś słodkim przez dodanie cukru, miodu lub innej słodkiej substancji; nadawać czemuś słodki smak


lexentry: pol/słoik__rzeczownik__1
written_rep: słoik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Glas
sense_list:
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych


lexentry: pol/słonecznik__rzeczownik__1
written_rep: słonecznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sonnenblume
sense_list:
(botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin; | (potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/słonecznik_zwyczajny__rzeczownik__1
written_rep: słonecznik zwyczajny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gewöhnliche Sonnenblume
sense_list:
(botanika, botaniczny) Helianthus annuus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych, uprawianej w wielu rejonach świata;


lexentry: pol/słoniowacizna__rzeczownik__1
written_rep: słoniowacizna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Elefantenkrankheit
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);


lexentry: pol/słowa__rzeczownik__1
written_rep: słowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Worte
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) cytat z księgi uznanej przez daną religię lub wyznanie | wypowiedź jakiejś osoby


lexentry: pol/słowiański__przymiotnik__1
written_rep: słowiański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: slawisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian | związany ze Słowianami, słowiańszczyzną


lexentry: pol/słowik_rdzawy__rzeczownik__1
written_rep: słowik rdzawy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nachtigall
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;


lexentry: pol/słowik_szary__rzeczownik__1
written_rep: słowik szary
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sprosser
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia luscinia, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;


lexentry: pol/słownictwo__rzeczownik__1
written_rep: słownictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fachsprache | Fachwortschatz
sense_list:
terminy określające jakąś specjalność; zbiór wyrazów używanych przez danego człowieka, środowisko lub w danym regionie


lexentry: pol/słownictwo__rzeczownik__1
written_rep: słownictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wortschatz
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów


lexentry: pol/słownik__rzeczownik__1
written_rep: słownik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wörterbuch
sense_list:
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami; | spis słów z tłumaczeniami na inny język


lexentry: pol/słownik_wyrazów_bliskoznacznych__rzeczownik__1
written_rep: słownik wyrazów bliskoznacznych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Begriffswörterbuch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka z odniesieniami do wyrazów, wyrażeń i zwrotów połączonych z nimi relacją synonimii


lexentry: pol/słowo__rzeczownik__1
written_rep: słowo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wort | Ehrenwort
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;


lexentry: pol/słowotok__rzeczownik__1
written_rep: słowotok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geschwätz
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) wypowiedź rozwlekła, emocjonalna i pozbawiona głębszej treści


lexentry: pol/słońce__rzeczownik__1
written_rep: słońce
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sonne
sense_list:
Słońce widziane jako tarcza na niebie | (astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie | (przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny


lexentry: pol/słuch_absolutny__rzeczownik__1
written_rep: słuch absolutny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: absolutes Gehör | absolutes Ohr
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;


lexentry: pol/słuchawka__rzeczownik__1
written_rep: słuchawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hörer
sense_list:
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;


lexentry: pol/słuchawki__rzeczownik__1
written_rep: słuchawki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kopfhörer
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha


lexentry: pol/słup_ogłoszeniowy__rzeczownik__1
written_rep: słup ogłoszeniowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Litfaßsäule
sense_list:
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach;


lexentry: pol/słup_świetlny__rzeczownik__1
written_rep: słup świetlny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lichtsäule
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na tworzeniu się w mroźne dni lub noce pionowej smugi ponad świecącymi obiektami;


lexentry: pol/służba_zdrowia__rzeczownik__1
written_rep: służba zdrowia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gesundheitswesen
sense_list:
(medycyna, medyczny) (administracja) system instytucji i przepisów zajmujących się opieką zdrowotną obywateli


lexentry: pol/służka__rzeczownik__1
written_rep: służka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dienst
sense_list:
(architektura, architektoniczny) w gotyku: cienka kolumienka przylegająca do filaru, podtrzymująca sklepienie;


lexentry: pol/słód__rzeczownik__1
written_rep: słód
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Malz
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;


lexentry: pol/słój__rzeczownik__1
written_rep: słój
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Jahresring
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) roczna warstwa przyrostowa drewna widoczna na poprzecznym przekroju pnia


lexentry: pol/tabernakulum__rzeczownik__1
written_rep: tabernakulum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tabernakel
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii


lexentry: pol/tabla__rzeczownik__1
written_rep: tabla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tabla
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami;


lexentry: pol/tablet__rzeczownik__1
written_rep: tablet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Grafiktablett | Tablet | Tablet-PC
sense_list:
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;


lexentry: pol/tablet__rzeczownik__1
written_rep: tablet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tablet
sense_list:
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;


lexentry: pol/tabletka__rzeczownik__1
written_rep: tabletka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tablette
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
written_rep: tablica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Array
sense_list:
(informatyka, informatyczny) kontener danych, do których dostęp uzyskiwany jest przy pomocy, na ogół liczbowego, klucza;


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
written_rep: tablica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tafel
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska) | (edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) (chemia, chemiczny) zestawienie danych, wzorów


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
written_rep: tablica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Whiteboard
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą specjalnego pisaka (wykonana z białego plastiku) | (technologia, technika, techniczny) (edukacja, edukacyjny) (zobacz) tablica interaktywna


lexentry: pol/tablica_interaktywna__rzeczownik__1
written_rep: tablica interaktywna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Whiteboard
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (edukacja, edukacyjny) urządzenie w postaci białej tablicy połączonej z komputerem i wyświetlające (dzięki rzutnikowi) ten sam obraz co monitor, na której można poprzez dotyk wykonywać te same czynności co na komputerze


lexentry: pol/tablice_logarytmiczne__rzeczownik__1
written_rep: tablice logarytmiczne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Logarithmentafel
sense_list:
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej


lexentry: pol/tabliczka_znamionowa__rzeczownik__1
written_rep: tabliczka znamionowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Typenschild
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) tabliczka na obudowie urządzenia, podająca podstawowe parametry eksploatacji;


lexentry: pol/taboryta__rzeczownik__1
written_rep: taboryta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taborit
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižkę i Prokopa Wielkiego;


lexentry: pol/tabule__rzeczownik__1
written_rep: tabule
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taboulé
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;


lexentry: pol/taca__rzeczownik__1
written_rep: taca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kollekte | Kollektenteller
sense_list:
(kościelny) pojemnik, często koszyczek, służący do zbierania pieniędzy od wiernych w czasie mszy świętej


lexentry: pol/tacker__rzeczownik__1
written_rep: tacker
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tacker
sense_list:
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do wbijania spinek, zszywek w twarde podłoże


lexentry: pol/tacos__rzeczownik__1
written_rep: tacos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taco
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów;


lexentry: pol/taczka__rzeczownik__1
written_rep: taczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schubkarre | Karre | Karren | Schukarren
sense_list:
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;


lexentry: pol/taekwondo__rzeczownik__1
written_rep: taekwondo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taekwondo
sense_list:
(sport, sportowy) olimpijska dyscyplina sportowa powstała z połączenia tradycyjnej starokoreańskiej sztuki walki i karate


lexentry: pol/tag__rzeczownik__1
written_rep: tag
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tag
sense_list:
(informatyka, informatyczny) znacznik rozpoczynający i kończący tekst i zaznaczający jego odmienną funkcję lub cechy;


lexentry: pol/tagliatelle__rzeczownik__1
written_rep: tagliatelle
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tagliatelle
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków o grubości ok. 2 mm i blisko 1 cm szerokości;


lexentry: pol/tajemnica_handlowa__rzeczownik__1
written_rep: tajemnica handlowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Betriebsgeheimnis | Geschäftsgeheimnis
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) informacja mająca wartość gospodarczą dla przedsiębiorstwa ze względu na to, że nie jest powszechnie znana lub łatwa do odkrycia


lexentry: pol/tajfun__rzeczownik__1
written_rep: tajfun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taifun
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/tak__partykuła__1
written_rep: tak
part_of_speech: particle
min_sense_num: 02
trans_list: ja | doch
sense_list:
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś


lexentry: pol/tak__przysłówek__1
written_rep: tak
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: so
sense_list:
używany do podkreślania cechy przymiotnika | używany do podkreślania cechy przysłówka | w ten sposób


lexentry: pol/tak_jest__wykrzyknik__1
written_rep: tak jest
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: jawohl
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) deklaracja podwładnego względem przełożonego wyrażająca posłuszeństwo, pełne zrozumienie treści polecenia i bezwarunkową obietnicę jego wykonania


lexentry: pol/taki__zaimek__1
written_rep: taki
part_of_speech: pronoun
min_sense_num: 01
trans_list: so | solch
sense_list:
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym | …do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu


lexentry: pol/taklować__czasownik__1
written_rep: taklować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: auftakeln
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przygotowanie statku do żeglugi poprzez zamocowanie całego niezbędnego wyposażenia (takielunku)


lexentry: pol/takson__rzeczownik__1
written_rep: takson
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taxon
sense_list:
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi


lexentry: pol/taksonomia__rzeczownik__1
written_rep: taksonomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taxonomie
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;


lexentry: pol/takt__rzeczownik__1
written_rep: takt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Takt
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi; | wyczucie jak należy się zachowywać w danej sytuacji wymagającej opanowania i delikatności;


lexentry: pol/taktyka__rzeczownik__1
written_rep: taktyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taktik
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;


lexentry: pol/tal__rzeczownik__1
written_rep: tal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thallium
sense_list:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
written_rep: talerz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Becken | Teller
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;


lexentry: pol/talib__rzeczownik__1
written_rep: talib
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Talib
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie;


lexentry: pol/talizman__rzeczownik__1
written_rep: talizman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Talisman
sense_list:
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;


lexentry: pol/talk__rzeczownik__1
written_rep: talk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Talk
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry | (mineralogia, mineralogiczny) miękki minerał z gromady krzemianów;


lexentry: pol/talo__rzeczownik__1
written_rep: talo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thallus
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek z mąki kukurydzianej pieczony na ogniu, specjalność baskijska


lexentry: pol/tam-tam__rzeczownik__1
written_rep: tam-tam
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tamtam
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny z grupy idiofonów; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) azjatycki instrument perkusyjny o cienkiej, metalowej tarczy


lexentry: pol/tamada__rzeczownik__1
written_rep: tamada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tamada
sense_list:
mistrz ceremonii podczas supry (uczty) na Kaukazie, w szczególności w Gruzji; zwykle dojrzały mężczyzna, który cieszy się szacunkiem i potrafi wygłaszać oratorskie toasty


lexentry: pol/tamanu__rzeczownik__1
written_rep: tamanu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tamanuöl
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) olej pozyskiwany poprzez wytłoczenie na zimno pestek owoców drzewa tamanu (1.1)


lexentry: pol/tamaryndowiec__rzeczownik__1
written_rep: tamaryndowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tamarinde
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus, monotypowy rodzaj drzew z rodziny bobowatych


lexentry: pol/tamaryndowiec_indyjski__rzeczownik__1
written_rep: tamaryndowiec indyjski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tamarinde
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus indica, gatunek tropikalnych drzew z monotypowego rodzaju tamaryndowiec, pochodzących ze wschodniej Afryki;


lexentry: pol/tamburyn__rzeczownik__1
written_rep: tamburyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tamburin
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło;


lexentry: pol/tamilski__rzeczownik__1
written_rep: tamilski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tamil
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
written_rep: tampon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tampon
sense_list:
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji; | (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;


lexentry: pol/tamto__zaimek__1
written_rep: tamto
part_of_speech: pronoun
min_sense_num: 01
trans_list: jene
sense_list:
odnosi się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako dalsze w sensie umiejscowienia lub wystąpienia w czasie; (rodzaj nijaki) lp od tamten


lexentry: pol/tangens__rzeczownik__1
written_rep: tangens
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tangens
sense_list:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α &#60; π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;


lexentry: pol/taniec__rzeczownik__1
written_rep: taniec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tanz
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;


lexentry: pol/taniec_brzucha__rzeczownik__1
written_rep: taniec brzucha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bauchtanz
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;


lexentry: pol/taniec_towarzyski__rzeczownik__1
written_rep: taniec towarzyski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gesellschaftstanz
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki polegająca na tańczeniu w parach;


lexentry: pol/taniec_śmierci__rzeczownik__1
written_rep: taniec śmierci
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Totentanz
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) alegoryczny, średniowieczny korowód związany głównie z uroczystościami pogrzebowymi;


lexentry: pol/tanoreksja__rzeczownik__1
written_rep: tanoreksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tanorexie
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;


lexentry: pol/taoizm__rzeczownik__1
written_rep: taoizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Daoismus | Taoismus
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;


lexentry: pol/taon__rzeczownik__1
written_rep: taon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taukreuz
sense_list:
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, mająca ujemny ładunek elektryczny;


lexentry: pol/tapczan__rzeczownik__1
written_rep: tapczan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Couch | Schlafcouch | Schlafsofa
sense_list:
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel;


lexentry: pol/tapenada__rzeczownik__1
written_rep: tapenada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tapenade
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;


lexentry: pol/tapicer__rzeczownik__1
written_rep: tapicer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Polsterer | Tapezierer
sense_list:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wykonywaniem obić, pokrywaniem tkaninami mebli, kanap, foteli samochodowych itp.


lexentry: pol/tapir__rzeczownik__1
written_rep: tapir
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tapir
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;


lexentry: pol/taran__rzeczownik__1
written_rep: taran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: -böcke
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element konstrukcji okrętu, służący do zatapiania okrętów wroga przez uderzenie dziobem;


lexentry: pol/taran__rzeczownik__1
written_rep: taran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rammbock
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) machina oblężnicza z ciężką kłodą do kruszenia murów i rozbijania bram;


lexentry: pol/taranować__czasownik__1
written_rep: taranować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: rammen
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozbijać, niszczyć lub wyważać coś przy użyciu taranu | (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uderzyć własnym pojazdem, okrętem albo samolotem obiekt wroga w celu jego uszkodzenia albo zniszczenia;


lexentry: pol/taras__rzeczownik__1
written_rep: taras
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Terrasse
sense_list:
(architektura, architektoniczny) otwarta przestrzeń użytkowa budynku; | (geologia, geologiczny) podcięty i wyrównany teren na stoku góry lub wzniesienia


lexentry: pol/tarcie__rzeczownik__1
written_rep: tarcie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Reibung
sense_list:
(fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
written_rep: tarcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scheibe
sense_list:
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony prostopadle do mniejszego wymiaru


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
written_rep: tarcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schild
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia | (heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
written_rep: tarcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schild | Plattform | alter Schild
sense_list:
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych


lexentry: pol/tarcza_ostrzegawcza__rzeczownik__1
written_rep: tarcza ostrzegawcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vorsignal
sense_list:
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przeznaczone do informowania maszynisty o sygnale wyświetlanym na zbliżającym się semaforze, aby w razie konieczności mógł zmienić prędkość;


lexentry: pol/tarcza_sterująca__rzeczownik__1
written_rep: tarcza sterująca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taumelscheibe
sense_list:
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) element sterujący, odpowiedzialny za zmianę kąta natarcia łopat wirnika w śmigłowcach;


lexentry: pol/tarcznik_niszczyciel__rzeczownik__1
written_rep: tarcznik niszczyciel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: San-José-Schildlaus
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Quadraspidiotus perniciosus, gatunek owada z rodziny tarcznikowatych, będącego szkodnikiem drzew owocowych


lexentry: pol/tarczownik__rzeczownik__1
written_rep: tarczownik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Knappe
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) piechur osłaniający swą tarczą innych żołnierzy


lexentry: pol/tarczyca__rzeczownik__1
written_rep: tarczyca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schilddrüse
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;


lexentry: pol/targi__rzeczownik__1
written_rep: targi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Messe
sense_list:
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych


lexentry: pol/targować__czasownik__2
written_rep: targować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: feilschen
sense_list:
(handel, handlowy) prowadzić pertraktacje handlowe w celu uzyskania najdogodniejszej ceny | (potocznie, potoczny) prowadzić spór


lexentry: pol/tarka__rzeczownik__1
written_rep: tarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Reibe | Raffel | Raspel
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie


lexentry: pol/tarnina__rzeczownik__1
written_rep: tarnina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlehdorn | Schwarzdorn | Schlehe | Schlehenstrauch
sense_list:
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;


lexentry: pol/tarpan__rzeczownik__1
written_rep: tarpan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tarpan
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku;


lexentry: pol/tarta__rzeczownik__1
written_rep: tarta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tarte
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);


lexentry: pol/tartrazyna__rzeczownik__1
written_rep: tartrazyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tartrazin
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;


lexentry: pol/taryfa__rzeczownik__1
written_rep: taryfa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tarif
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów


lexentry: pol/taser__wykrzyknik__1
written_rep: taser
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 02
trans_list: Elektroschockpistole
sense_list:
…ostrzegający napastnika o możliwości użycia tasera (1.1) w przypadku niedostosowania się do poleceń służb porządkowych


lexentry: pol/tasiemiec__rzeczownik__1
written_rep: tasiemiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bandwurm
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;


lexentry: pol/taszlich__rzeczownik__1
written_rep: taszlich
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taschlich
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie;


lexentry: pol/tasznik_pospolity__rzeczownik__1
written_rep: tasznik pospolity
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hirtentäschel
sense_list:
(botanika, botaniczny) Capsella bursa-pastoris L., gatunek jednorocznej rośliny z rodziny kapustowatych;


lexentry: pol/taszyzm__rzeczownik__1
written_rep: taszyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tachismus
sense_list:
(sztuka) kierunek w abstrakcjonizmie, w którym kompozycja jest tworzona spontanicznie przez przypadkowy układ barwnych, niegeometrycznych plam;


lexentry: pol/tatersal__rzeczownik__1
written_rep: tatersal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tattersall
sense_list:
(dawniej, dawny) targowisko koni w miejscu zamkniętym (budynku); wydzielone publiczne miejsce handlu końmi, także powozami;


lexentry: pol/tautogram__rzeczownik__1
written_rep: tautogram
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tautogramm
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki, często wierszowany, zbudowany na zasadzie aliteracji


lexentry: pol/tautologia__rzeczownik__1
written_rep: tautologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tautologie
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna; | (logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;


lexentry: pol/tautologiczny__przymiotnik__1
written_rep: tautologiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: tautologisch
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii


lexentry: pol/tałes__rzeczownik__1
written_rep: tałes
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tallit
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny żydowski szal modlitewny, biały w czarne lub niebieskie pasy, z frędzlami;


lexentry: pol/taśma_perforowana__rzeczownik__1
written_rep: taśma perforowana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lochstreifen
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
written_rep: tażin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tajine
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw | arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;


lexentry: pol/tchawica__rzeczownik__1
written_rep: tchawica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Luftröhre | Trachea
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;


lexentry: pol/tchórzliwość__rzeczownik__1
written_rep: tchórzliwość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Feigheit | Feigherzigkeit | Memmenhaftigkeit
sense_list:
(lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) cecha tego, co tchórzliwe; cecha tych, którzy są tchórzliwi


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
written_rep: teatr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Theater
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji | (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu); | (przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób


lexentry: pol/teatr_anatomiczny__rzeczownik__1
written_rep: teatr anatomiczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anatomisches Theater
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) amfiteatralna sala do pokazów sekcji zwłok przeprowadzanych dawniej w celu nauki anatomii;


lexentry: pol/technik__rzeczownik__1
written_rep: technik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Techniker
sense_list:
pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym | ten, kto osiągnął znaczną biegłość, sprawność w wykonywaniu czegoś


lexentry: pol/technokracja__rzeczownik__1
written_rep: technokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Technokratie
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;


lexentry: pol/technologia__rzeczownik__1
written_rep: technologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Technologie
sense_list:
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania | proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś


lexentry: pol/teczka__rzeczownik__1
written_rep: teczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mappe
sense_list:
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp. | dokumenty przechowywane w teczce (1.2)


lexentry: pol/teistyczny__przymiotnik__1
written_rep: teistyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: theistisch
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga


lexentry: pol/tektura__rzeczownik__1
written_rep: tektura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pappe
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;


lexentry: pol/tele-__przedrostek__1
written_rep: tele-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: fern-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z działaniem na odległość | pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z telewizją


lexentry: pol/teledysk__rzeczownik__1
written_rep: teledysk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Musikvideo
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny


lexentry: pol/teleewangelista__rzeczownik__1
written_rep: teleewangelista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fernsehprediger
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek głoszący i komentujący ewangelię poprzez telewizję lub radio


lexentry: pol/telefonista__rzeczownik__1
written_rep: telefonista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Telefonist
sense_list:
(urzędowy) osoba obsługująca centralę telefoniczną | (wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący wojskową linię telefoniczną


lexentry: pol/telegraf__rzeczownik__1
written_rep: telegraf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Telegraf
sense_list:
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;


lexentry: pol/telekonferencja__rzeczownik__1
written_rep: telekonferencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Telekonferenz
sense_list:
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)


lexentry: pol/telekonwerter__rzeczownik__1
written_rep: telekonwerter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Telekonverter
sense_list:
(fotografia) zespół soczewek montowany przed lub za obiektywem aparatu fotograficznego, w celu powiększenia centrum kadru;


lexentry: pol/telemarketer__rzeczownik__1
written_rep: telemarketer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Telefonverkäufer
sense_list:
(handel, handlowy) osoba oferująca sprzedaż czegoś poprzez środki telekomunikacji, najczęściej poprzez rozmowę telefoniczną


lexentry: pol/teleobiektyw__rzeczownik__1
written_rep: teleobiektyw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tele
sense_list:
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;


lexentry: pol/teleportacja__rzeczownik__1
written_rep: teleportacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teleportation
sense_list:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;


lexentry: pol/telepraca__rzeczownik__1
written_rep: telepraca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Telearbeit
sense_list:
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;


lexentry: pol/teletekst__rzeczownik__1
written_rep: teletekst
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teletext | Videotext
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) system opracowany przez BBC, przeznaczony do przesyłania informacji w formie tekstowej razem z sygnałem telewizyjnym, wymagający specjalnego dekodera w odbiorniku;


lexentry: pol/tell__rzeczownik__1
written_rep: tell
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: erkennen
sense_list:
(archeologia, archeologiczny) typ stanowiska archeologicznego w formie ściętego wzgórza utworzonego z nawarstwiających się, wskutek długotrwałego osadnictwa, pozostałości osad ludzkich;


lexentry: pol/tellur__rzeczownik__1
written_rep: tellur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tellur
sense_list:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;


lexentry: pol/temperament__rzeczownik__1
written_rep: temperament
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Temperament
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.


lexentry: pol/temperatura__rzeczownik__1
written_rep: temperatura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Temperatur
sense_list:
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał; | wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali | (potocznie, potoczny) gorączka


lexentry: pol/temperatura_wrzenia__rzeczownik__1
written_rep: temperatura wrzenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Siedepunkt
sense_list:
(fizyka, fizyczny) temperatura, w której prężność pary cieczy równa się ciśnieniu zewnętrznemu i w której ciecz wrze;


lexentry: pol/templariusz__rzeczownik__1
written_rep: templariusz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Templer
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;


lexentry: pol/tempo__rzeczownik__1
written_rep: tempo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tempo
sense_list:
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkość utworu muzycznego


lexentry: pol/tempura__rzeczownik__1
written_rep: tempura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tempura
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem;


lexentry: pol/ten_się_śmieje,_kto_się_śmieje_ostatni__przysłowie__1
written_rep: ten się śmieje, kto się śmieje ostatni
part_of_speech: proverb
min_sense_num: 01
trans_list: wer zuletzt lacht, lacht am besten
sense_list:
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały


lexentry: pol/tenis__rzeczownik__1
written_rep: tenis
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tennis
sense_list:
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;


lexentry: pol/tenis_stołowy__rzeczownik__1
written_rep: tenis stołowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tischtennis
sense_list:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;


lexentry: pol/tensor__rzeczownik__1
written_rep: tensor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tensor
sense_list:
(matematyka, matematyczny) obiekt geometryczny opisujący wieloliniowe zależności między zbiorami wektorów, niezmiennicze względem układu współrzędnych;


lexentry: pol/teodycea__rzeczownik__1
written_rep: teodycea
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Theodizee
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;


lexentry: pol/teofania__rzeczownik__1
written_rep: teofania
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Theophanie
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;


lexentry: pol/teokracja__rzeczownik__1
written_rep: teokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Theokratie
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa; | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)


lexentry: pol/teolog__rzeczownik__1
written_rep: teolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Theologe
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii


lexentry: pol/teologia__rzeczownik__1
written_rep: teologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Theologie
sense_list:
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1) | (teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);


lexentry: pol/teoremat__rzeczownik__1
written_rep: teoremat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lehrsatz
sense_list:
(logika, logiczny) twierdzenie pochodne, który występuje w obrębie systemu dedukcyjnego i jest wyprowadzone za pomocą wnioskowania dedukcyjnego z aksjomatów tego systemu


lexentry: pol/teoria__rzeczownik__1
written_rep: teoria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Theorie
sense_list:
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu; | (potocznie, potoczny) abstrakcja, nie mająca odniesienia do praktyki | (potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)


lexentry: pol/teoria_strun__rzeczownik__1
written_rep: teoria strun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stringtheorie
sense_list:
(fizyka, fizyczny) teoria, według której podstawowym budulcem materii nie są cząstki w postaci punktu, lecz struny;


lexentry: pol/teoria_względności__rzeczownik__1
written_rep: teoria względności
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Relativitätstheorie
sense_list:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;


lexentry: pol/teorioliczbowy__przymiotnik__1
written_rep: teorioliczbowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: zahlentheoretisch
sense_list:
(matematyka, matematyczny) wykorzystujący dorobek teorii liczb, opierający się na teorii liczb, dotyczący teorii liczb


lexentry: pol/terasa__rzeczownik__1
written_rep: terasa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rasen
sense_list:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) płaski teren na zboczu doliny rzeki lub nad brzegiem morza;


lexentry: pol/teratologia__rzeczownik__1
written_rep: teratologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teratologie
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;


lexentry: pol/tercjarz__rzeczownik__1
written_rep: tercjarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tertiär
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z katolickich stowarzyszeń świeckich, tzw. „zakonów tercjarskich” (zakonów trzecich);


lexentry: pol/terenówka__rzeczownik__1
written_rep: terenówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: -s
sense_list:
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) samochód przystosowany do jazdy w utrudnionych warunkach terenowych


lexentry: pol/teriyaki__rzeczownik__1
written_rep: teriyaki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teriyaki
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna japońska technika kulinarna polegająca na marynowaniu mięs w specjalnej marynacie tare, składającej się z sosu sojowego, słodkiego sake oraz cukru lub miodu;


lexentry: pol/terminal__rzeczownik__1
written_rep: terminal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Terminal
sense_list:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, umożliwiający zdalne korzystanie z innego komputera | (informatyka, informatyczny) urządzenie do zdalnego sterowania komputerem; | (lotnictwo, lotniczy) (marynarka) (kolejnictwo) część lotniska, portu itp., gdzie samoloty, statki, autobusy itp. zaczynają lub kończą podróż


lexentry: pol/terminator__rzeczownik__2
written_rep: terminator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Nachtlinie
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca); | (biologia, biologiczny) odcinek genu, na którym kończy się proces transkrypcji | (elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) element w sieciach komputerowych opartych na kablu koncentrycznym służący do zakończenia linii;


lexentry: pol/termistor__rzeczownik__1
written_rep: termistor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thermistor
sense_list:
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;


lexentry: pol/termit__rzeczownik__2
written_rep: termit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Thermit
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;


lexentry: pol/termitiera__rzeczownik__1
written_rep: termitiera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Termitenhügel
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo termitów mające kształt wysokiej kolumny, gniazda na drzewie lub w formie kanałów w drzewie i ziemi


lexentry: pol/termodynamika__rzeczownik__1
written_rep: termodynamika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thermodynamik | Wärmelehre
sense_list:
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;


lexentry: pol/termogeneza__rzeczownik__1
written_rep: termogeneza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thermogenese | Wärmebildung
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;


lexentry: pol/termojądrowy__przymiotnik__1
written_rep: termojądrowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: thermonuklear
sense_list:
(fizyka, fizyczny) dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur


lexentry: pol/termoplastyczny__przymiotnik__1
written_rep: termoplastyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Thermoplast
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) o tworzywie sztucznym dającym się przetwarzać, kształtować dowolną liczbę razy pod wpływem ogrzewania, bez ulegania rozkładowi chemicznemu


lexentry: pol/termopunktura__rzeczownik__1
written_rep: termopunktura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Moxibustion
sense_list:
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół;


lexentry: pol/termosfera__rzeczownik__1
written_rep: termosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thermosphäre
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi, w której temperatura stopniowo wzrasta wraz ze wzrostem wysokości;


lexentry: pol/termostat__rzeczownik__1
written_rep: termostat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thermostat
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;


lexentry: pol/terpentyna__rzeczownik__1
written_rep: terpentyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Terpentin
sense_list:
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;


lexentry: pol/terroryzm__rzeczownik__1
written_rep: terroryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Terrorismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;


lexentry: pol/test__rzeczownik__1
written_rep: test
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Test
sense_list:
próba podejmowana, aby uzyskać odpowiedź na postawione pytania | (edukacja, edukacyjny) egzamin, sprawdzian


lexentry: pol/test_ciążowy__rzeczownik__1
written_rep: test ciążowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwangerschaftstest
sense_list:
(medycyna, medyczny) test sprawdzający, czy kobieta jest w ciąży; | (medycyna, medyczny) przedmiot służący do wykonania testu ciążowego (1.1)


lexentry: pol/testament__rzeczownik__1
written_rep: testament
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Testament | letzter Wille
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;


lexentry: pol/tester__rzeczownik__2
written_rep: tester
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Tester
sense_list:
(informatyka, informatyczny) osoba weryfikująca działanie oprogramowania | (medycyna, medyczny) człowiek zajmujący się sprawdzaniem działania leku, który jest dopiero w fazie testów


lexentry: pol/testosteron__rzeczownik__1
written_rep: testosteron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Testosteron
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;


lexentry: pol/tetrachlorometan__rzeczownik__1
written_rep: tetrachlorometan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kohlenstofftetrachlorid
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach;


lexentry: pol/tetrahydrokannabinol__rzeczownik__1
written_rep: tetrahydrokannabinol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tetrahydrocannabinol
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;


lexentry: pol/tetralogia__rzeczownik__1
written_rep: tetralogia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tetralogie
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części | (historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: przedstawienie teatralne składające się z czterech utworów jednego autora wystawianych jeden po drugim;


lexentry: pol/tetroda__rzeczownik__1
written_rep: tetroda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tetrode
sense_list:
(elektronika, elektroniczny) lampa elektronowa posiadająca cztery elektrody: anodę, dwie siatki i katodę;


lexentry: pol/teurgia__rzeczownik__1
written_rep: teurgia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Theurgie
sense_list:
(ezoteryka) rytuał zmuszający bogów lub bóstwa do działania zgodnie z wolą odprawiającego dany rytuał lub jego zleceniodawcy;


lexentry: pol/thali__rzeczownik__1
written_rep: thali
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thali
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) północnoindyjskie danie, podawane na dużym metalowym talerzu, składające się z ryżu, placków ciapati, otoczonego małymi miseczkami zawierającymi dodatki: dal, sosy, jarzyny, jogurt, papad, czatnej, aćar itd.;


lexentry: pol/thatcheryzm__rzeczownik__1
written_rep: thatcheryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thatcherismus
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) liberalna polityka gospodarcza prowadzona przez Margaret Thatcher, premiera Wielkiej Brytanii w latach 1979-1990, cechująca się m.in. ograniczaniem roli państwa i związków zawodowych w gospodarce;


lexentry: pol/theremin__rzeczownik__1
written_rep: theremin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Theremin
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;


lexentry: pol/think_tank__rzeczownik__1
written_rep: think tank
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thinktank
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja non-profit lub sztab ekspertów, zajmujący się analizami i doradztwem;


lexentry: pol/tiamina__rzeczownik__1
written_rep: tiamina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thiamin
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;


lexentry: pol/tiara__rzeczownik__1
written_rep: tiara
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tiara
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;


lexentry: pol/tik__rzeczownik__1
written_rep: tik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: reißen an
sense_list:
(medycyna, medyczny) powtarzający się mimowolny skurcz jednego lub kilku mięśni (najczęściej twarzy)


lexentry: pol/tilapia__rzeczownik__1
written_rep: tilapia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tilapia
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) (wędkarstwo) ryba słodkowodna o pierwotnym zasięgu występowania obejmującym Afrykę i Lewant; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z tilapii (1.1)


lexentry: pol/timokracja__rzeczownik__1
written_rep: timokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Timokratie
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawuje grupa najbogatszych ludzi;


lexentry: pol/tingel-tangel__rzeczownik__1
written_rep: tingel-tangel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tingeltangel
sense_list:
(dawniej, dawny) podrzędna kawiarnia lub restauracja, w której odbywały się występy artystów lub kabaretów wątpliwej reputacji


lexentry: pol/tioeter__rzeczownik__1
written_rep: tioeter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thioether
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla;


lexentry: pol/tipi__rzeczownik__1
written_rep: tipi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tipi
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) stożkowaty namiot złożony z żerdzi pokrytej skórami zwierząt, budowany kiedyś przez Indian Ameryki Północnej;


lexentry: pol/tiramisu__rzeczownik__1
written_rep: tiramisu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tiramisu
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;


lexentry: pol/tiul__rzeczownik__1
written_rep: tiul
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tüll
sense_list:
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;


lexentry: pol/tkactwo__rzeczownik__1
written_rep: tkactwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Weberei
sense_list:
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;


lexentry: pol/tkanka_tłuszczowa__rzeczownik__1
written_rep: tkanka tłuszczowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fettgewebe
sense_list:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;


lexentry: pol/tlenek__rzeczownik__1
written_rep: tlenek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Oxid
sense_list:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;


lexentry: pol/tlenek_etylenu__rzeczownik__1
written_rep: tlenek etylenu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ethylenoxid
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy;


lexentry: pol/tlenek_potasu__rzeczownik__1
written_rep: tlenek potasu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kaliumoxid
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bladożółty, higroskopijny, krystaliczny związek potasu i tlenu o właściwościach zasadowych;


lexentry: pol/tlenek_węgla__rzeczownik__1
written_rep: tlenek węgla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kohlenstoffmonoxid
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/tmeza__rzeczownik__1
written_rep: tmeza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tmesis
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na umieszczaniu cząstek wyrazów w środku innych wyrazów


lexentry: pol/to_znaczy__spójnik__1
written_rep: to znaczy
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: das heißt
sense_list:
łączy równorzędne części zdania lub zdania współrzędne, pozostające w relacji równoważności; ma za zadanie uściślić, o czym jest mowa


lexentry: pol/toaletka__rzeczownik__1
written_rep: toaletka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Frisiertisch
sense_list:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) stolik z lustrem i miejscem na przybory do makijażu, robienia fryzury itp.


lexentry: pol/toast__rzeczownik__1
written_rep: toast
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trinkspruch | Toast
sense_list:
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu


lexentry: pol/toczeń__rzeczownik__1
written_rep: toczeń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lupus
sense_list:
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba autoimmunologiczna z grupy chorób reumatycznych atakująca skórę, naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne[potrzebne źródło]


lexentry: pol/toczyć__czasownik__1
written_rep: toczyć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Windung
sense_list:
nadawać czemuś kształt, obrabiając to na tokarce | nadawać kształt wyrobom ceramicznym na kole garncarskim


lexentry: pol/toffi__rzeczownik__1
written_rep: toffi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Karamelle
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciągnący się cukierek mleczny | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa przypominająca tofi (1.1), stosowana jako nadzienie do ciast


lexentry: pol/toga__rzeczownik__1
written_rep: toga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Talar
sense_list:
(kościelny) szata duchownych ewangelickich | (urzędowy) (edukacja, edukacyjny) długi, luźny strój sędziów, adwokatów, prokuratorów i profesorów wyższych uczelni, zakładany w okolicznościach oficjalnych


lexentry: pol/toga__rzeczownik__1
written_rep: toga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Toga
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/tojeść__rzeczownik__1
written_rep: tojeść
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gilbweiderich | Gelbweiderich
sense_list:
(botanika, botaniczny) Lysimachia L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych o wzniesionych lub płożących się łodygach i wyrastających pojedynczo w kącikach liści żółtych kwiatach;


lexentry: pol/tok__rzeczownik__1
written_rep: tok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balz
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (łowiectwo, łowiecki) typowe dla okresu godowego określonych ptaków śpiewy i zachowania


lexentry: pol/tokaj__rzeczownik__1
written_rep: tokaj
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tokaier | Tokajer
sense_list:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) węgierskie białe wino deserowe produkowane w okolicach miasta Tokaj;


lexentry: pol/tokamak__rzeczownik__1
written_rep: tokamak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tokamak
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do przeprowadzania kontrolowanych reakcji termojądrowych przez podgrzanie plazmy deuterowo-trytowej do temperatury kilkudziesięciu milionów stopni Kelwina;


lexentry: pol/tokarka__rzeczownik__1
written_rep: tokarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drehmaschine | Drehbank
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;


lexentry: pol/token__rzeczownik__1
written_rep: token
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Andenken
sense_list:
(informatyka, informatyczny) elektroniczny generator kodów jednorazowych do uwierzytelniania transakcji internetowych;


lexentry: pol/tokować__czasownik__1
written_rep: tokować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: balzen
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) (o samcach ptaków) wydawać charakterystyczne dźwięki i pokazywać zrytualizowane zachowania (charakterystyczne dla gatunku), w okresie godowym, w celu zwabienia samic


lexentry: pol/toksafen__rzeczownik__1
written_rep: toksafen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Toxaphen
sense_list:
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C10H10Cl8, pochodna kamfenu


lexentry: pol/toksoplazmoza__rzeczownik__1
written_rep: toksoplazmoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Toxoplasmose
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii;


lexentry: pol/toksyczność__rzeczownik__1
written_rep: toksyczność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Giftigkeit
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże; | cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia))


lexentry: pol/toksykologia__rzeczownik__1
written_rep: toksykologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Toxikologie
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;


lexentry: pol/toksykomania__rzeczownik__1
written_rep: toksykomania
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Toxikomanie
sense_list:
(medycyna, medyczny) okresowe lub systematyczne świadome narażanie swojego organizmu na szkodliwe działanie różnych substancji: narkotyków, leków, rozpuszczalników, używek i innych potencjalnie szkodliwych substancji


lexentry: pol/tolerancja__rzeczownik__1
written_rep: tolerancja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Toleranz
sense_list:
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;


lexentry: pol/toluen__rzeczownik__1
written_rep: toluen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Toluol
sense_list:
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;


lexentry: pol/tomasyna__rzeczownik__1
written_rep: tomasyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thomasmehl | Thomasphosphat | Thomasschlacke
sense_list:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) nawóz fosforowy będący produktem ubocznym (żużel) przy wytopie stali metodą Thomasa z surówki o dużej zawartości fosforu;


lexentry: pol/tombola__rzeczownik__1
written_rep: tombola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tombola
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze


lexentry: pol/ton__rzeczownik__1
written_rep: ton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ton
sense_list:
(książkowy) charakter wypowiedzi | dźwięk odpowiadający określonej częstotliwości drgań akustycznych;


lexentry: pol/tona_rejestrowa__rzeczownik__1
written_rep: tona rejestrowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Registertonne
sense_list:
(morski) jednostka objętości używana do określania pojemności rejestrowej statków handlowych równa stu stopom sześciennym, czyli około 2,83 m3;


lexentry: pol/tonacja__rzeczownik__1
written_rep: tonacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tonart
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny | (językoznawstwo, językoznawczy) zabarwienie uczuciowe wypowiedzi


lexentry: pol/tonkowiec_wonny__rzeczownik__1
written_rep: tonkowiec wonny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tonkabohnenbaum
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Dipteryx odorata, gatunek tropikalnego drzewa z rodziny bobowatych o aromatycznych nasionach;


lexentry: pol/tonsura__rzeczownik__1
written_rep: tonsura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tonsur
sense_list:
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;


lexentry: pol/top__rzeczownik__1
written_rep: top
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Top
sense_list:
(potocznie, potoczny) krótka damska bluzka, nierozpinana, zwykle dopasowana, bez rękawów lub z krótkimi rękawkami i bez kołnierzyka


lexentry: pol/topaz__rzeczownik__1
written_rep: topaz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Topas
sense_list:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; | (jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)


lexentry: pol/topielec__rzeczownik__2
written_rep: topielec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Kelpie
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) (mitologia, mitologiczny) w podaniach ludowych: pokutujący duch utopionego człowieka, który wciąga ludzi w głębiny wód


lexentry: pol/topienie__rzeczownik__1
written_rep: topienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ertränken
sense_list:
zanurzanie czegoś w zbiorniku wody lub innej cieczy, aby to zniknęło, poszło na dno | zanurzanie w wodzie lub innej substancji płynnej z zamiarem pozbawienia życia


lexentry: pol/topinambur__rzeczownik__1
written_rep: topinambur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Topinambur
sense_list:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) słonecznik bulwiasty, Helianthus tuberosus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/topless__rzeczownik__1
written_rep: topless
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: barbusig
sense_list:
rodzaj ubrania, najczęściej damski kostium plażowy lub kąpielowy bez górnej części zasłaniającej piersi


lexentry: pol/topnienie__rzeczownik__1
written_rep: topnienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schmelzen
sense_list:
proces przechodzenia ciała ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury;


lexentry: pol/topografia__rzeczownik__1
written_rep: topografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Topografie
sense_list:
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;


lexentry: pol/topola__rzeczownik__1
written_rep: topola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pappel
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;


lexentry: pol/topologia__rzeczownik__1
written_rep: topologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Topologie
sense_list:
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;


lexentry: pol/toponim__rzeczownik__1
written_rep: toponim
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Toponym | Ortsname
sense_list:
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);


lexentry: pol/toponimia__rzeczownik__1
written_rep: toponimia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ortsnamenforschung
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki;


lexentry: pol/topór__rzeczownik__1
written_rep: topór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Axt | Beil
sense_list:
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;


lexentry: pol/tor__rzeczownik__1
written_rep: tor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gleis
sense_list:
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;


lexentry: pol/torba__rzeczownik__1
written_rep: torba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tasche
sense_list:
opakowanie wykonane ze skóry lub tworzywa sztucznego, używane do przechowywania lub transportu przedmiotów, często wyposażone w uchwyty lub paski


lexentry: pol/torbacz__rzeczownik__1
written_rep: torbacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beuteltier
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa


lexentry: pol/torbiel__rzeczownik__1
written_rep: torbiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zyste
sense_list:
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;


lexentry: pol/torebka__rzeczownik__1
written_rep: torebka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tasche | Damentasche
sense_list:
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni


lexentry: pol/torf__rzeczownik__1
written_rep: torf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Torf
sense_list:
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;


lexentry: pol/torfowisko_niskie__rzeczownik__1
written_rep: torfowisko niskie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fenn
sense_list:
zagłębienie terenu, porośnięte przez roślinność bagienną lub szuwarową, zasilane głównie przez wody powierzchniowe, eutroficzne;


lexentry: pol/torfowisko_wysokie__rzeczownik__1
written_rep: torfowisko wysokie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hochmoor
sense_list:
(geografia, geograficzny) teren podmokły porośnięty mchami, torfowcami itp., zasilany głównie przez opady, o odczynie kwaśnym;


lexentry: pol/torii__rzeczownik__1
written_rep: torii
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Torii
sense_list:
(architektura, architektoniczny) brama wskazująca drogę do japońskiej świątyni sintoistycznej lub podobnego obiektu kultu;


lexentry: pol/toroid__rzeczownik__1
written_rep: toroid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Toroid
sense_list:
(geometria) bryła w kształcie pierścienia, powstała poprzez obrót dowolnej figury wokół osi leżącej poza tą figurą;


lexentry: pol/torpeda__rzeczownik__1
written_rep: torpeda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Torpedo
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;


lexentry: pol/torpedować__czasownik__1
written_rep: torpedować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: torpedieren
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą | (przenośnie, przenośnia) utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś


lexentry: pol/tort__rzeczownik__1
written_rep: tort
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Torte
sense_list:
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;


lexentry: pol/tortellini__rzeczownik__1
written_rep: tortellini
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tortellini
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe pierożki nadziewane różnorodnym farszem (przeważnie mięsnym), zlepione rogami


lexentry: pol/tortilla__rzeczownik__1
written_rep: tortilla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tortilla
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w kuchni meksykańskiej: cienki, okrągły placek kukurydziany albo pszenny, podawany z mięsem lub serem i dodatkami z warzyw, polany sosem;


lexentry: pol/tortura__rzeczownik__1
written_rep: tortura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Folter
sense_list:
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje; | (przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort


lexentry: pol/torturować__czasownik__1
written_rep: torturować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: foltern
sense_list:
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji


lexentry: pol/tost__rzeczownik__1
written_rep: tost
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Toast | Toastbrot
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podana na ciepło kromka pieczywa opieczona w specjalnym urządzeniu, (na przykład) tosterze;


lexentry: pol/totalitarystyczny__przymiotnik__1
written_rep: totalitarystyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: totalitär
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi


lexentry: pol/totalitaryzm__rzeczownik__1
written_rep: totalitaryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Totalitarismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;


lexentry: pol/totem__rzeczownik__1
written_rep: totem
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Totem
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;


lexentry: pol/totemizm__rzeczownik__1
written_rep: totemizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Totemismus
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu


lexentry: pol/touchpad__rzeczownik__1
written_rep: touchpad
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tastfeld
sense_list:
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;


lexentry: pol/tożsamość__rzeczownik__1
written_rep: tożsamość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Identität
sense_list:
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę | poczucie jedności, więzi z grupą, przynależności do społeczności; identyfikowanie się z narodem | świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech


lexentry: pol/tracki__przymiotnik__1
written_rep: tracki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: thrakisch
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Trakami, dotyczący Traków | związany z Tracją, dotyczący Tracji


lexentry: pol/trackpoint__rzeczownik__1
written_rep: trackpoint
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trackpoint
sense_list:
(informatyka, informatyczny) miniaturowy dżojstik umieszczony w środkowej części klawiatury, zastępujący touchpad;


lexentry: pol/tradycja__rzeczownik__1
written_rep: tradycja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tradition
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pisma teologów pierwszych wieków chrześcijaństwa oraz postanowienia papieży lub patriarchów i soborów, uznane za drugie obok Biblii źródło objawienia


lexentry: pol/tradycyjny__przymiotnik__1
written_rep: tradycyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: traditionell
sense_list:
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją


lexentry: pol/tradytor__rzeczownik__1
written_rep: tradytor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Traditor
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) stały element fortyfikacji przeznaczony do prowadzenia ognia bocznego;


lexentry: pol/trafić__czasownik__1
written_rep: trafić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: treffen
sense_list:
o człowieku: uderzyć czymś w jakiś cel | o pocisku, nożu, ręce, piłce, itp.: uderzyć w cel | znaleźć drogę i dotrzeć gdzieś


lexentry: pol/trafiła_kosa_na_kamień__przysłowie__1
written_rep: trafiła kosa na kamień
part_of_speech: proverb
min_sense_num: 01
trans_list: einer guten Katze gehört eine gute Maus
sense_list:
osoba preferująca ostre metody działania trafiła w końcu na kogoś, kto potraktował ją identycznie lub jeszcze gorzej; ktoś trafił na osobę (np. przeciwnika) godną / równą sobie


lexentry: pol/tragarz__rzeczownik__1
written_rep: tragarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Träger
sense_list:
(turystyka, turystyczny) uczestnik wyprawy wysokogórskiej lub podróżniczej wynajęty do noszenia ekwipunku | osoba, której profesją jest noszenie lub ręczne przewożenie, np. towarów, ciężkiego ekwipunku, lektyki


lexentry: pol/tragedia__rzeczownik__1
written_rep: tragedia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tragödie | Trauerspiel
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi; | ogromne nieszczęście budzące rozpacz


lexentry: pol/tragikomedia__rzeczownik__1
written_rep: tragikomedia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tragikomödie
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;


lexentry: pol/traktat__rzeczownik__1
written_rep: traktat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vertrag | Traktat
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.


lexentry: pol/traktor__rzeczownik__1
written_rep: traktor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Traktor
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;


lexentry: pol/traktować__czasownik__1
written_rep: traktować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: behandeln
sense_list:
odnosić się do kogoś lub czegoś w określony sposób | działać czymś na kogoś lub coś | omawiać coś | (dawniej, dawny) częstować, raczyć


lexentry: pol/traktura__rzeczownik__1
written_rep: traktura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Traktur
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mechanizm w organach przenoszący ruch klawiszy na wentyle otwierające dopływ powietrza do piszczałek;


lexentry: pol/tralka__rzeczownik__1
written_rep: tralka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baluster
sense_list:
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna


lexentry: pol/trampolina__rzeczownik__1
written_rep: trampolina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trampolin
sense_list:
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci sprężystej siatki rozpiętej na dużej ramie, służący do wykonywania ewolucji akrobatycznych w powietrzu; | (informatyka, informatyczny) kod umożliwiający funkcji zagnieżdżonej dostęp do lokalnych zmiennych bieżącej funkcji; | (sport, sportowy) pochyło ustawiona deska z podpórką, służąca do odbijania się przy skokach gimnastycznych


lexentry: pol/tran__rzeczownik__1
written_rep: tran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fischöl
sense_list:
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;


lexentry: pol/trans__rzeczownik__1
written_rep: trans
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trance
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) pełne poświęcenie się danej czynności powodujące brak kontaktu z otoczeniem | stan obniżonej świadomości;


lexentry: pol/transakcentacja__rzeczownik__1
written_rep: transakcentacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Akzentverschiebung
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczne przeniesienie akcentu w wyrazie, np. w celu uzyskania rytmu piosenki lub wiersza;


lexentry: pol/transakcja__rzeczownik__1
written_rep: transakcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transaktion
sense_list:
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług | (informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem


lexentry: pol/transcendencja__rzeczownik__1
written_rep: transcendencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transzendenz
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym | (teologia, teologiczny) istnienie Boga i świata duchowego poza światem uznanym za stworzony;


lexentry: pol/transcendentalizm__rzeczownik__1
written_rep: transcendentalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transzendentalismus
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;


lexentry: pol/transcendentalny__przymiotnik__1
written_rep: transcendentalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: transzendental
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania)


lexentry: pol/transept__rzeczownik__1
written_rep: transept
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transept | Querhaus | Querschiff
sense_list:
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku;


lexentry: pol/transfobia__rzeczownik__1
written_rep: transfobia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transphobie
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;


lexentry: pol/transformata__rzeczownik__1
written_rep: transformata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: umwandeln
sense_list:
(matematyka, matematyczny) wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora;


lexentry: pol/transfuzja__rzeczownik__1
written_rep: transfuzja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transfusion
sense_list:
(medycyna, medyczny) wprowadzanie do naczynia krwionośnego pacjenta krwi lub jej składników pochodzenia zewnętrznego


lexentry: pol/transgenderyzm__rzeczownik__1
written_rep: transgenderyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transgender
sense_list:
forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem


lexentry: pol/transgeniczny__przymiotnik__1
written_rep: transgeniczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: transgen
sense_list:
(biologia, biologiczny) określający organizm, którego genom zawiera gen wprowadzony od innego organizmu tego samego lub innego gatunku


lexentry: pol/transkluzja__rzeczownik__1
written_rep: transkluzja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Einbinden
sense_list:
(informatyka, informatyczny) sposób zaimportowania fragmentów innych dokumentów w systemie hipertekstowym;


lexentry: pol/transkrypcja__rzeczownik__1
written_rep: transkrypcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transkription
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos | zapisywanie tekstu w innym systemie pisma | (biologia, biologiczny) pierwszy etap procesu syntezy protein;


lexentry: pol/transkryptom__rzeczownik__1
written_rep: transkryptom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transkriptom
sense_list:
(biologia, biologiczny) ogół produktów transkrypcji informacji genetycznej z nici DNA na nić RNA w konkretnym organizmie;


lexentry: pol/translacja__rzeczownik__1
written_rep: translacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Translation
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przeniesienie relikwii świętego z miejsca pierwotnego pochówku do miejsca odpowiedniego do odprawiania mszy;


lexentry: pol/translator__rzeczownik__2
written_rep: translator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Übersetzer
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące tłumaczeń w sposób automatyczny | (informatyka, informatyczny) program wykonujący tłumaczenie (translację) kodu źródłowego na kod wynikowy


lexentry: pol/transliteracja__rzeczownik__1
written_rep: transliteracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transliteration
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;


lexentry: pol/transliterować__czasownik__1
written_rep: transliterować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: transliterieren
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywać tekst pisany w pewnym alfabecie przy użyciu liter innego alfabetu


lexentry: pol/transmisja__rzeczownik__1
written_rep: transmisja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Übertragung
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych


lexentry: pol/transparent__rzeczownik__1
written_rep: transparent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transparent
sense_list:
duża płachta tkaniny, papieru lub tablica z napisem lub rysunkiem o treści propagandowej lub reklamowej | obraz na materiale transparentnym, oświetlany od tyłu


lexentry: pol/transpłciowy__przymiotnik__1
written_rep: transpłciowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: transgender
sense_list:
taki, którego tożsamość płciowa jest inna niż płeć ustalona przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych


lexentry: pol/transsubstancjacja__rzeczownik__1
written_rep: transsubstancjacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transsubstantiation
sense_list:
(teologia, teologiczny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;


lexentry: pol/transzeja__rzeczownik__1
written_rep: transzeja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Graben
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) odkryty, wąski rów wykopany wzdłuż linii frontu, łączący w jednolity system inne elementy fortyfikacji (okopy, schrony itp.), ułatwiający skryte manewry wzdłuż frontu;


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
written_rep: tranzycja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transition
sense_list:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) zmiana prawidłowych nukleotydów w DNA na inne w ramach jednej grupy zasad azotowych | (medycyna, medyczny) proces korekty płci obejmujący zmianę roli społecznej i wizerunku, medyczną diagnostykę, terapię hormonalną zabiegi chirurgiczne oraz zmianę oznaczenia płci prawnej | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres przejściowy pomiędzy jednym ustrojem politycznym a drugim | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustne przekazywanie tajemnic i prawd wiary pochodzących od ustnego nauczania Jezusa Chrystusa


lexentry: pol/tranzyt__rzeczownik__1
written_rep: tranzyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Transit
sense_list:
przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa


lexentry: pol/trap__rzeczownik__1
written_rep: trap
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fallen stellen
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, podgatunek hip-hopu charakteryzujący się agresywnym brzmieniem, wykorzystaniem automatu perkursyjnego Roland TR-808, a także wielowarstwowym zastosowaniem syntezatorów i brzmień instrumentów smyczkowych, budzących skojarzenia z muzyką filmową;


lexentry: pol/trapez__rzeczownik__1
written_rep: trapez
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trapez
sense_list:
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków; | (sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;


lexentry: pol/trasować__czasownik__1
written_rep: trasować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Fahrstraße
sense_list:
(informatyka, informatyczny) stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich


lexentry: pol/trauma__rzeczownik__1
written_rep: trauma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trauma
sense_list:
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciała lub organu wskutek obrażenia ciała | (psychologia, psychologiczny) zmiana w psychice powstała wskutek gwałtownego, ciężkiego przeżycia


lexentry: pol/traumatologia__rzeczownik__1
written_rep: traumatologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Traumatologie
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;


lexentry: pol/traumatyczny__przymiotnik__1
written_rep: traumatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: traumatisch
sense_list:
(medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu | (psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem


lexentry: pol/trawa__rzeczownik__1
written_rep: trawa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gras | Kraut
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;


lexentry: pol/trawers__rzeczownik__1
written_rep: trawers
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: durchkreuzen
sense_list:
(geografia, geograficzny) pokonywanie zbocza góry w poprzek lub w skos | (lotnictwo, lotniczy) (marynarka) poruszanie się statku lub samolotu w tym kierunku


lexentry: pol/trawestować__czasownik__1
written_rep: trawestować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Zerrbild
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przerabiać poważny utwór literacki na komiczny, satyryczny; przerabiać czyjąś wypowiedź na żartobliwą, dopasowując ją do innej, zabawnej sytuacji


lexentry: pol/trawienie__rzeczownik__1
written_rep: trawienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Verdauung
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;


lexentry: pol/trawieniec__rzeczownik__1
written_rep: trawieniec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Labmagen
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;


lexentry: pol/trebusz__rzeczownik__1
written_rep: trebusz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blide
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;


lexentry: pol/trema__rzeczownik__2
written_rep: trema
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Trema | Tremazeichen
sense_list:
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci dwóch kropek nad literą (zazwyczaj oznacza konieczność wymowy danej samogłoski w dyftongu);


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
written_rep: tren
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schleppe | Kleidschleppe
sense_list:
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
written_rep: tren
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Threnodie
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;


lexentry: pol/trencz__rzeczownik__1
written_rep: trencz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trenchcoat
sense_list:
luźny, dwurzędowy, ściągnięty szerokim paskiem płaszcz z patkami, gabardynowy lub nieprzemakalny, wzorowany na wojskowym płaszczu, noszonym w czasie I wojny światowej


lexentry: pol/trener__rzeczownik__1
written_rep: trener
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trainer | Coach
sense_list:
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;


lexentry: pol/trening__rzeczownik__1
written_rep: trening
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Training
sense_list:
(sport, sportowy) proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca; | ćwiczenia z zakresu jakichś kompetencji, umiejętności


lexentry: pol/tretynoina__rzeczownik__1
written_rep: tretynoina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tretinoin
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, metabolit retinolu (witaminy A), wykazujący działanie złuszczające, hamuje rogowacenie naskórka i przemianę tkanki prawidłowej w tkankę zmienioną chorobowo;


lexentry: pol/treść__rzeczownik__1
written_rep: treść
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Inhalt
sense_list:
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki


lexentry: pol/triak__rzeczownik__1
written_rep: triak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Symistor | Triac | Zweirichtungs-Thyristortriode
sense_list:
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;


lexentry: pol/trichotillomania__rzeczownik__1
written_rep: trichotillomania
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trichotillomanie
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;


lexentry: pol/triera__rzeczownik__1
written_rep: triera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Triere | Trireme
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;


lexentry: pol/trimaran__rzeczownik__1
written_rep: trimaran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trimaran
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;


lexentry: pol/trio__rzeczownik__1
written_rep: trio
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dreiergruppe
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyosobowy zespół muzyczny: wokalny lub instrumentalny


lexentry: pol/triolet__rzeczownik__1
written_rep: triolet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Triolett
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;


lexentry: pol/triskelion__rzeczownik__1
written_rep: triskelion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Triskele | Triske
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;


lexentry: pol/triumf__rzeczownik__1
written_rep: triumf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Triumph
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu; | (przestarzałe, przestarzały) (termin karciany) atut | radość ze zwycięstwa, sukcesu | wspaniałe zwycięstwo, sukces | zwycięstwo jednej idei nad drugą


lexentry: pol/trochej__rzeczownik__1
written_rep: trochej
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trochäus
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stopa metryczna złożona z dwóch sylab: długiej i krótkiej;


lexentry: pol/trockistowski__przymiotnik__1
written_rep: trockistowski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: trotzkistisch
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów


lexentry: pol/trockizm__rzeczownik__1
written_rep: trockizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trotzkismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;


lexentry: pol/trofeum__rzeczownik__1
written_rep: trofeum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trophäe
sense_list:
nagroda w sporcie lub innej rywalizacji | zdobycz wojenna lub myśliwska, przedmiot dumy właściciela | (gry komputerowe) wyróżnienie za wykonanie zadania w grze; | (przestarzałe, przestarzały) (sztuka) motyw dekoracyjny przedstawiający zbroję, chorągwie itp.


lexentry: pol/troglodyta__rzeczownik__1
written_rep: troglodyta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Troglodyt
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) członek prymitywnego plemienia, zamieszkującego jaskinie; | człowiek uważany za gorszego w rozwoju kulturowym i osobistym; człowiek mało inteligentny


lexentry: pol/trojka__rzeczownik__1
written_rep: trojka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Troika
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi | (historia, historyczny, historycznie) rodzaj trójkonnego rosyjskiego zaprzęgu; | (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet złożony z trzech osób, zwłaszcza z poprzedniego przewodniczącego, obecnego i przyszłego


lexentry: pol/troll__rzeczownik__1
written_rep: troll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Troll
sense_list:
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi | (przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) w środowisku użytkowników Internetu: osoba zamieszczająca na publicznym forum napastliwe, kontrowersyjne, ośmieszające innych wypowiedzi, których celem jest wywołanie dyskusji i skupienie uwagi na autorze


lexentry: pol/troll_patentowy__związek_frazeologiczny__1
written_rep: troll patentowy
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: Patenttroll
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) podmiot, zwykle firma, która nabywa patent dotyczący jakiegoś rozwiązania, ale nie zamierza stosować go w praktyce, czekając aż ktoś inny to zrobi, by go pozwać za rzekome utracone korzyści i zyskać na odszkodowaniu


lexentry: pol/trolling__rzeczownik__1
written_rep: trolling
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trollen
sense_list:
(informatyka, informatyczny) wysyłanie wrogich, obraźliwych lub kontrowersyjnych wiadomości na jedno z publicznych miejsc w Internecie w celu wzniecenia kłótni;


lexentry: pol/trombocyt__rzeczownik__1
written_rep: trombocyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thrombozyt
sense_list:
(biologia, biologiczny) podłużna komórka pozbawiona jądra odgrywająca u większości kręgowców istotną rolę w procesach krzepnięcia krwi;


lexentry: pol/tromtadracja__rzeczownik__1
written_rep: tromtadracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: auftauchen
sense_list:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) krzykliwe i demonstracyjne przedstawienie jakichś poglądów lub wyniosłych haseł pozbawionych treści


lexentry: pol/tron__rzeczownik__1
written_rep: tron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thron
sense_list:
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych; | (przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju


lexentry: pol/tropik__rzeczownik__1
written_rep: tropik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tropen
sense_list:
(geografia, geograficzny) gorąca i wilgotna strefa klimatyczna na Ziemi położona między zwrotnikami;


lexentry: pol/trubadur__rzeczownik__1
written_rep: trubadur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Troubadour | Trobador
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;


lexentry: pol/trupia_czaszka__rzeczownik__1
written_rep: trupia czaszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Totenkopf
sense_list:
schematyczny rysunek ludzkiej czaszki, często nad skrzyżowanymi piszczelami, będący symbolem śmierci


lexentry: pol/truskawka__rzeczownik__1
written_rep: truskawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Erdbeere
sense_list:
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)


lexentry: pol/truteń__rzeczownik__1
written_rep: truteń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drohne | Drohn
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;


lexentry: pol/truteń__rzeczownik__2
written_rep: truteń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Drohne | Drohn
sense_list:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna, który nie pracuje, a żyje cudzym kosztem


lexentry: pol/trutka__rzeczownik__1
written_rep: trutka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gift
sense_list:
(potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników


lexentry: pol/trutówka__rzeczownik__1
written_rep: trutówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Afterweisel | Drohnenmütterchen
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) pszczoła robotnica składająca niezapłodnione jajeczka w bezmatecznej rodzinie pszczelej


lexentry: pol/trwała_ondulacja__rzeczownik__1
written_rep: trwała ondulacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dauerwelle
sense_list:
(fryzjerstwo, fryzjerski) zabieg fryzjerski polegający na sfalowaniu lub skręceniu włosów środkami chemicznymi tak, aby nie uległy szybkiemu rozprostowaniu;


lexentry: pol/trwały__przymiotnik__1
written_rep: trwały
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dauerhaft
sense_list:
taki, który nie ulega większym zmianom | taki, który nadaje się do użytku przez długi czas ze względu na swoją trwałość, wytrzymałość, odporność


lexentry: pol/tryb__rzeczownik__1
written_rep: tryb
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Modus
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;


lexentry: pol/tryb_orzekający__rzeczownik__1
written_rep: tryb orzekający
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Indikativ
sense_list:
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;


lexentry: pol/tryb_samolotowy__rzeczownik__1
written_rep: tryb samolotowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Flugzeugmodus
sense_list:
(telekomunikacja) tryb pracy telefonu komórkowego, w którym przestaje on wysyłać i odbierać sygnały radiowe;


lexentry: pol/tryb_łączący__rzeczownik__1
written_rep: tryb łączący
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Konjunktiv
sense_list:
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;


lexentry: pol/trybalizm__rzeczownik__1
written_rep: trybalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tribalismus
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych


lexentry: pol/trybula__rzeczownik__1
written_rep: trybula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kerbel
sense_list:
(botanika, botaniczny) Anthriscus, rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;


lexentry: pol/trybun__rzeczownik__1
written_rep: trybun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tribüne
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) urząd cywilny w starożytnym Rzymie, utworzony w celu ochrony interesów obywateli, zwłaszcza plebejuszy; | (historia, historyczny, historycznie) urząd wojskowy w starożytnym Rzymie, oficer;


lexentry: pol/trychologia__rzeczownik__1
written_rep: trychologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trichologie
sense_list:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy


lexentry: pol/tryftong__rzeczownik__1
written_rep: tryftong
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Triphthong
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek


lexentry: pol/trygonometria__rzeczownik__1
written_rep: trygonometria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trigonometrie
sense_list:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;


lexentry: pol/trylogia__rzeczownik__1
written_rep: trylogia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trilogie
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów


lexentry: pol/trymestr__rzeczownik__1
written_rep: trymestr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trimester
sense_list:
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach


lexentry: pol/trynitarz__rzeczownik__1
written_rep: trynitarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trinitarier
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana z Matty;


lexentry: pol/tryptofan__rzeczownik__1
written_rep: tryptofan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tryptophan
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;


lexentry: pol/tryptyk__rzeczownik__1
written_rep: tryptyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Triptychon
sense_list:
(sztuka) dzieło (malarskie, literackie, rzeźbiarskie, filmowe itp.) składające się z trzech części; | trójdzielna nastawa ołtarzowa


lexentry: pol/tryskawka__rzeczownik__1
written_rep: tryskawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Saugloch | Spritzloch
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;


lexentry: pol/tryskawka__rzeczownik__1
written_rep: tryskawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spritzflasche
sense_list:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;


lexentry: pol/trytytka__rzeczownik__1
written_rep: trytytka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kabelbinder
sense_list:
(środowiskowy) elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana np. do spinania wiązek kabli elektrycznych lub mocowania kołpaków;


lexentry: pol/trzcina__rzeczownik__1
written_rep: trzcina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schilf | Rohr
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;


lexentry: pol/trzcina_cukrowa__rzeczownik__1
written_rep: trzcina cukrowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zuckerrohr
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;


lexentry: pol/trzciniak_zwyczajny__rzeczownik__1
written_rep: trzciniak zwyczajny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drosselrohrsänger
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus arundinaceus Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków;


lexentry: pol/trzeba__czasownik__1
written_rep: trzeba
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: man müssen | man sollen
sense_list:
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej


lexentry: pol/trzeciaczka__rzeczownik__1
written_rep: trzeciaczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dreitagefieber
sense_list:
(medycyna, medyczny) odmiana malarii o lżejszym przebiegu, charakteryzująca się powtarzaniem się napadów choroby co trzecią dobę


lexentry: pol/trzepak__rzeczownik__1
written_rep: trzepak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Klopfstange | Teppichstange
sense_list:
konstrukcja składająca się z dwóch słupków z poprzeczką, służąca do przewieszania dywanów i innych rzeczy trzepanych z kurzu;


lexentry: pol/trzepotanie_przedsionków__rzeczownik__1
written_rep: trzepotanie przedsionków
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vorhofflattern
sense_list:
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę


lexentry: pol/trzewik__rzeczownik__1
written_rep: trzewik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: kurz Schnürschuh
sense_list:
rodzaj obuwia, charakteryzujący się twardą (trwałą) zelówką i obejmującą kostkę sznurowaną cholewką;


lexentry: pol/trzewikodziób__rzeczownik__1
written_rep: trzewikodziób
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schuhschnabel
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;


lexentry: pol/trzmiel__rzeczownik__1
written_rep: trzmiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hummel | Brummer
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;


lexentry: pol/trzmielina__rzeczownik__1
written_rep: trzmielina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spindelstrauch
sense_list:
(botanika, botaniczny) Euonymus L., rodzaj roślin krzewiastych, drzew lub pnączy z rodziny dławiszowatych;


lexentry: pol/trzmielina_zwyczajna__rzeczownik__1
written_rep: trzmielina zwyczajna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gewöhnlicher Spindelstrauch
sense_list:
(botanika, botaniczny) Euonymus europaeus L., gatunek silnie trującego krzewu z rodziny dławiszowatych;


lexentry: pol/trznadel__rzeczownik__1
written_rep: trznadel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Goldammer
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu


lexentry: pol/trznadel_zwyczajny__rzeczownik__1
written_rep: trznadel zwyczajny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Goldammer
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;


lexentry: pol/trzon__rzeczownik__1
written_rep: trzon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Herz
sense_list:
(architektura, architektoniczny) układ ścian w budynku zapewniający jego stateczność ogólną | najważniejszy, główny element jakiegoś przedmiotu


lexentry: pol/trzyaktowy__przymiotnik__1
written_rep: trzyaktowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Dreiakt-
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) składający się z trzech aktów


lexentry: pol/trzykrotny__przymiotnik__1
written_rep: trzykrotny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dreifach
sense_list:
odbywający się/powtarzający się trzy razy | taki, który osiągnął/zdobył/robił coś trzy razy | trzy razy większy bądź mniejszy od czegoś


lexentry: pol/trzymać__czasownik__1
written_rep: trzymać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: halten
sense_list:
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać | pozostawiać w określonym stanie lub w określonej sytuacji | ustawić kogoś / coś w określonej pozycji, położeniu i utrzymywać tę pozycję | zmuszać kogoś do przebywania gdzieś, przetrzymywać kogoś w zamknięciu; więzić | sprawować opiekę nad czymś, opiekować się czymś, dbać o to i zarządzać tym; pilnować


lexentry: pol/trój-__temat_słowotwórczy__1
written_rep: trój-
min_sense_num: 01
trans_list: drei-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części


lexentry: pol/trójdzielny__przymiotnik__1
written_rep: trójdzielny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dreigliedrig
sense_list:
dzielący się na trzy części, składający się z trzech części, taki, w którym można wyróżnić trzy części


lexentry: pol/trójdźwięk__rzeczownik__1
written_rep: trójdźwięk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dreiklang
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;


lexentry: pol/trójdźwięk_durowy__rzeczownik__1
written_rep: trójdźwięk durowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Durdreiklang
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji wielkiej i tercji małej


lexentry: pol/trójdźwięk_molowy__rzeczownik__1
written_rep: trójdźwięk molowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Molldreiklang
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji małej i tercji wielkiej


lexentry: pol/trójkątny__przymiotnik__1
written_rep: trójkątny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dreieckig
sense_list:
dotyczący trójkąta (figury geometrycznej) | mający kształt podobny do trójkąta (figury geometrycznej)


lexentry: pol/trójskok__rzeczownik__1
written_rep: trójskok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dreisprung
sense_list:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;


lexentry: pol/trójząb__rzeczownik__1
written_rep: trójząb
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dreizack
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;


lexentry: pol/trąba__rzeczownik__1
written_rep: trąba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tube
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia


lexentry: pol/trąba_powietrzna__rzeczownik__1
written_rep: trąba powietrzna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wirbelsturm | Wirbelwind | Windhose
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;


lexentry: pol/trąbka__rzeczownik__1
written_rep: trąbka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Saugrüssel
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) specjalny narząd, służący do przyjmowania pokarmu w postaci płynnej


lexentry: pol/trąbka__rzeczownik__1
written_rep: trąbka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trompete
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;


lexentry: pol/trądzik_różowaty__rzeczownik__1
written_rep: trądzik różowaty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rosazea
sense_list:
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;


lexentry: pol/trędowaty__przymiotnik__1
written_rep: trędowaty
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: leprös
sense_list:
(medycyna, medyczny) chory na trąd | (medycyna, medyczny) z objawami trądu na ciele | (przenośnie, przenośnia) nieakceptowany w danym środowisku


lexentry: pol/tuczyć__czasownik__1
written_rep: tuczyć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: mästen
sense_list:
(zootechnika, zootechniczny) karmić intensywnie zwierzęta w celu uzyskania przyrostu mięsa i tłuszczu


lexentry: pol/tukan__rzeczownik__1
written_rep: tukan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tukan
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;


lexentry: pol/tukan_tęczodzioby__rzeczownik__1
written_rep: tukan tęczodzioby
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fischertukan
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos sulfuratus, kilkudziesięciocentymetrowy ptak z wielkim wielokolorowym dziobem, zamieszkujący Amerykę Południową i Amerykę Środkową;


lexentry: pol/tuleja__rzeczownik__1
written_rep: tuleja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Buchse | Muffe | Hülse
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca


lexentry: pol/tulipan__rzeczownik__1
written_rep: tulipan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tulpe
sense_list:
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;


lexentry: pol/tulipanowiec__rzeczownik__1
written_rep: tulipanowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Amerikanischer Tulpenbaum
sense_list:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Liriodendron L., rodzaj roślin drzewiastych z rodziny magnoliowatych;


lexentry: pol/tumba__rzeczownik__1
written_rep: tumba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Grab
sense_list:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego;


lexentry: pol/tundra__rzeczownik__1
written_rep: tundra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tundra
sense_list:
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;


lexentry: pol/tunel__rzeczownik__1
written_rep: tunel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tunnel | Stollen
sense_list:
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.; | (informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;


lexentry: pol/tunguski__przymiotnik__1
written_rep: tunguski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: tungusisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami tunguskimi | związany z Tunguzami, dotyczący Tunguzów


lexentry: pol/tunika__rzeczownik__1
written_rep: tunika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tunika
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/turbina__rzeczownik__1
written_rep: turbina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Turbine
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;


lexentry: pol/turbulencja__rzeczownik__1
written_rep: turbulencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Turbulenz
sense_list:
chaotycznie poruszające się wiry i strumienie powietrza w atmosferze ziemskiej | ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób


lexentry: pol/turkawka__rzeczownik__1
written_rep: turkawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Turteltaube
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia turtur, średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;


lexentry: pol/turkijski__przymiotnik__1
written_rep: turkijski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Turksprache | Turkvolk
sense_list:
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;


lexentry: pol/turkus__rzeczownik__1
written_rep: turkus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Türkis
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej; | barwa, zielony odcień cyjanu;


lexentry: pol/turkusowy__przymiotnik__1
written_rep: turkusowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: türkis
sense_list:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem


lexentry: pol/turystyka_aborcyjna__rzeczownik__1
written_rep: turystyka aborcyjna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abtreibungstourismus
sense_list:
podróżowanie z kraju o restrykcyjnych przepisach aborcyjnych do tego, w którym są one łagodniejsze w celu wykonania aborcji;


lexentry: pol/tusz_do_rzęs__rzeczownik__1
written_rep: tusz do rzęs
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wimperntusche
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka


lexentry: pol/tuńczyk__rzeczownik__1
written_rep: tuńczyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thunfisch | Tunfisch
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie; | (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z tuńczyka (1.1)


lexentry: pol/twarda_sztuka__rzeczownik__1
written_rep: twarda sztuka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: harter Knochen
sense_list:
osoba, którą trudno złamać, zdobyć, zniechęcić lub zachęcić, przekonać do czegoś; osoba wytrzymała fizycznie lub o silnym charakterze, psychice


lexentry: pol/twarda_woda__rzeczownik__1
written_rep: twarda woda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hartes Wasser
sense_list:
(chemia, chemiczny) woda zawierająca w sobie dużą ilość rozpuszczonych minerałów, szczególnie soli wapnia i magnezu; w której środki myjące trudno się pienią;


lexentry: pol/twardziel__rzeczownik__3
written_rep: twardziel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 03
trans_list: Inselberg
sense_list:
(geologia, geologiczny) odosobnione wzgórze, zbudowane ze skał odporniejszych na wietrzenie, niż skały go otaczające


lexentry: pol/twaróg__rzeczownik__1
written_rep: twaróg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Quark
sense_list:
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego


lexentry: pol/twierdza__rzeczownik__1
written_rep: twierdza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Festung
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;


lexentry: pol/twink__rzeczownik__1
written_rep: twink
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Funkeln
sense_list:
(slangowo) gejowski atrakcyjny młody mężczyzna w wieku od kilkunastu do dwudziestu kilku lat, o młodzieńczym wyglądzie


lexentry: pol/twist__rzeczownik__1
written_rep: twist
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Twist
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w takcie dwudzielnym, w którym partnerzy tańczą osobno, wykonując energiczne skręty nóg, bioder i rąk


lexentry: pol/tworzywo_sztuczne__rzeczownik__1
written_rep: tworzywo sztuczne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kunststoff
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) materiał łatwy w przetwórstwie, zbudowany z polimerów nie występujących w naturze, a wytworzonych przez człowieka


lexentry: pol/tworzyć__czasownik__1
written_rep: tworzyć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: schaffen | bilden
sense_list:
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)


lexentry: pol/twórczość__rzeczownik__1
written_rep: twórczość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schaffen
sense_list:
aktywność opierająca się na tworzeniu, byciu kreatywnym | dzieła; prace tworzone przez kogoś, ogół dorobku twórczego; dorobek artystyczny; 'biesiady'; akt


lexentry: pol/tydzień__rzeczownik__1
written_rep: tydzień
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Woche
sense_list:
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie; | każdy okres siedmiu dni


lexentry: pol/tyfus_plamisty__rzeczownik__1
written_rep: tyfus plamisty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fleckfieber | Flecktyphus
sense_list:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna wywoływana przez niektóre riketsje, charakteryzująca się powstawaniem krwawych wybroczyn na ciele chorego;


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
written_rep: tygiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schmelztiegel
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd.


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
written_rep: tygiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tiegel
sense_list:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.


lexentry: pol/tygodniowy__przymiotnik__1
written_rep: tygodniowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: wöchentlich
sense_list:
zdarzający się, ukazujący się co tydzień; przypadający raz na tydzień | odnoszący się do tygodnia; funkcjonujący, trwający, istniejący przez tydzień


lexentry: pol/tygrys__rzeczownik__1
written_rep: tygrys
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tiger
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;


lexentry: pol/tygrys_azjatycki__rzeczownik__1
written_rep: tygrys azjatycki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tiger
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/tygrys_sumatrzański__rzeczownik__1
written_rep: tygrys sumatrzański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sumatra-Tiger
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris sumatrae Pocock, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w odizolowanych populacjach na Sumatrze;


lexentry: pol/tylda__rzeczownik__1
written_rep: tylda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tilde
sense_list:
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą | (termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część


lexentry: pol/tymczasem__partykuła__1
written_rep: tymczasem
part_of_speech: particle
min_sense_num: 01
trans_list: aber
sense_list:
sygnalizuje treść niezgodną z oczekiwaniami wyrażonymi w pierwszej części zdania | sygnalizuje treść przeciwstawną do tego, co było powiedziane przed chwilą


lexentry: pol/tymianek__rzeczownik__1
written_rep: tymianek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thymian
sense_list:
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) liście czasem wraz z łodygą tymianku (1.1) używane jako przyprawa


lexentry: pol/tymol__rzeczownik__1
written_rep: tymol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thymol
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, składnik olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze;


lexentry: pol/tympanon__rzeczownik__1
written_rep: tympanon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tympanum | Tympanon
sense_list:
(architektura, architektoniczny) gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu; | (architektura, architektoniczny) półkoliste lub ostrołukowe pole między nadprożem a łukiem portalu


lexentry: pol/tympanoskleroza__rzeczownik__1
written_rep: tympanoskleroza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tympanosklerose
sense_list:
(medycyna, medyczny) odkładanie się złogów soli wapnia w tkankach ucha środkowego, zwłaszcza w błonie śluzowej ścian jamy bębenkowej;


lexentry: pol/tynk__rzeczownik__1
written_rep: tynk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Putz | Verputz
sense_list:
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.


lexentry: pol/tyran__rzeczownik__1
written_rep: tyran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tyrann
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie; | (przenośnie, przenośnia) człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę


lexentry: pol/tyrania__rzeczownik__1
written_rep: tyrania
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tyrannei
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze


lexentry: pol/tyrozyna__rzeczownik__1
written_rep: tyrozyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tyrosin
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;


lexentry: pol/tyrs__rzeczownik__1
written_rep: tyrs
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thyrsus
sense_list:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona winoroślą i bluszczem oraz zakończona szyszką sosny pinii; atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek) i satyrów; symbol płodności;


lexentry: pol/tytan__rzeczownik__1
written_rep: tytan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Titan
sense_list:
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; (także, też) ich potomkowie;


lexentry: pol/tytuł__rzeczownik__1
written_rep: tytuł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Titel
sense_list:
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów; | zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja


lexentry: pol/tęcza__rzeczownik__1
written_rep: tęcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Regenbogen
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;


lexentry: pol/tęczówka__rzeczownik__1
written_rep: tęczówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Iris | Regenbogenhaut
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;


lexentry: pol/tępy__przymiotnik__1
written_rep: tępy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: stumpf
sense_list:
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę | (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny


lexentry: pol/tętno__rzeczownik__1
written_rep: tętno
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Puls
sense_list:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) falisty, powtarzający się ruch naczyń krwionośnych wywoływany akcją serca;


lexentry: pol/tężec__rzeczownik__1
written_rep: tężec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tetanus | Wundstarrkrampf
sense_list:
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca


lexentry: pol/tężnia__rzeczownik__1
written_rep: tężnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gradierwerk
sense_list:
budowla z drewna i gałęzi tarniny służąca do zwiększania stężenia soli w solance; | drewniana konstrukcja wykorzystywana jako inhalatorium w uzdrowisku


lexentry: pol/tłoczyć__czasownik__1
written_rep: tłoczyć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: stanzen
sense_list:
(drukarstwo, drukarski) robić druki ozdobne; odkształcać powierzchnię papieru lub innego materiału dla uzyskania efektu zdobniczego


lexentry: pol/tłoczyć__czasownik__2
written_rep: tłoczyć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: fördern
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (hydraulika, hydrauliczny) przeciskać substancje ciekłe lub gazowe z jednego miejsca do innego


lexentry: pol/tłok__rzeczownik__1
written_rep: tłok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kolben
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;


lexentry: pol/tłokowy__przymiotnik__1
written_rep: tłokowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Kolben-
sense_list:
od: tłok (tylko w znaczeniu: „element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię”)


lexentry: pol/tłuczek__rzeczownik__1
written_rep: tłuczek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stampfer
sense_list:
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
written_rep: tłumik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dämpfer
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do zmniejszania natężenia dźwięku instrumentu smyczkowego | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wkładany do wylotu instrumentu dętego, który tłumi dźwięk, zmieniając jego natężenie i barwę


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
written_rep: tłumik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schalldämpfer
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału; | (motoryzacja) podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
written_rep: tłumić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: ablehnen
sense_list:
(o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
written_rep: tłumić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: abtöten
sense_list:
(o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć


lexentry: pol/tłumok__rzeczownik__1
written_rep: tłumok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bündeln
sense_list:
(potocznie, potoczny) duży, nieforemny pakunek; rzeczy spakowane, zwykle prowizorycznie w płachtę, w koc itp.


lexentry: pol/tłusty__przymiotnik__1
written_rep: tłusty
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: fett
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) o człowieku lub zwierzęciu: otyły | (drukarstwo, drukarski) gruby, pogrubiony


lexentry: pol/tłusty_czwartek__rzeczownik__1
written_rep: tłusty czwartek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schmotziger Donnerstag | Schmutziger Donnerstag | Weiberfastnacht
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
written_rep: tłuszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fett
sense_list:
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym; | (chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;


lexentry: pol/tłuszczak__rzeczownik__2
written_rep: tłuszczak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Fettschwalm
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, monotypowy gatunek ptaków południowoamerykańskich, jedyny przedstawiciel rodziny tłuszczaków;


lexentry: pol/tłuszczak_amerykański__rzeczownik__1
written_rep: tłuszczak amerykański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fettschwalm
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, gatunek południowoamerykańskiego ptaka z rodziny tłuszczakowatych, znany z wykorzystywania echolokacji


lexentry: pol/ubezpieczenie__rzeczownik__1
written_rep: ubezpieczenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Versicherung
sense_list:
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne


lexentry: pol/ubezpieczenie_na_życie__rzeczownik__1
written_rep: ubezpieczenie na życie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lebensversicherung
sense_list:
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;


lexentry: pol/ubijać__czasownik__1
written_rep: ubijać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: schlagen
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie


lexentry: pol/ucha__rzeczownik__1
written_rep: ucha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ucha
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowa dla kuchni rosyjskiej zupa rybna przyrządzana z kilku gatunków ryb słodkowodnych


lexentry: pol/uchatka__rzeczownik__1
written_rep: uchatka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Seelöwe
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otaria Péron, rodzaj drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych występujący u południowych wybrzeży Ameryki Południowej;


lexentry: pol/uchwała__rzeczownik__1
written_rep: uchwała
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Resolution
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;


lexentry: pol/ucieczka__rzeczownik__1
written_rep: ucieczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Flucht
sense_list:
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa


lexentry: pol/uciszać__czasownik__1
written_rep: uciszać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: zum Schweigen bringen
sense_list:
(potocznie, potoczny) zmuszać kogoś poprzez agresję lub nielegalne praktyki do nieujawniania niewygodnych faktów


lexentry: pol/uczta__rzeczownik__1
written_rep: uczta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Angebinde
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) ciekawe wydarzenie, zazwyczaj o charakterze kulturalnym; bardzo przyjemne przeżycie estetyczne, duchowe


lexentry: pol/uczucie__rzeczownik__1
written_rep: uczucie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gefühl
sense_list:
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu


lexentry: pol/udawać_Greka__czasownik__1
written_rep: udawać Greka
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: sich dumm stellen
sense_list:
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej


lexentry: pol/uderzenie__rzeczownik__1
written_rep: uderzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hieb | Schlag | Stoß
sense_list:
(rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć | cios zadany ręką lub przedmiotem | (przenośnie, przenośnia) gwałtowne nasilenie się jakiegoś zjawiska atmosferycznego (mrozu, wiatru itp.) | zderzenie się jakichś przedmiotów lub zetknięcie czegoś upadającego z jakąś powierzchnią; także: odgłos takiego zderzenia


lexentry: pol/udręka__rzeczownik__1
written_rep: udręka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Qual
sense_list:
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie | psychiczne cierpienie będące rezultatem czegoś, co dręczy


lexentry: pol/udziałowiec__rzeczownik__1
written_rep: udziałowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anteilseigner | Teilhaber
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym


lexentry: pol/uformować__czasownik__1
written_rep: uformować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Form annehmen
sense_list:
nadać formę | powołać do istnienia | ustawić grupę w danym porządku | wyrobić w kimś lub czymś określone przymioty lub postawy


lexentry: pol/ugniatać__czasownik__1
written_rep: ugniatać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: festtreten
sense_list:
gniotąc, oddziaływać na kogoś lub na coś, powodować zmianę kształtu, obniżenie czegoś; gniotąc, nadawać kształt czemuś


lexentry: pol/ujgurski__rzeczownik__1
written_rep: ujgurski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Uigurisch | Uigurische
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach


lexentry: pol/ujęcie__rzeczownik__1
written_rep: ujęcie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Aufnahme
sense_list:
fragment filmu nakręcony bez wyłączania kamery | sposób przedstawienia czegoś na zdjęciu, obrazie itp.


lexentry: pol/ukaz__rzeczownik__1
written_rep: ukaz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ukas
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe


lexentry: pol/ukrainizacja__rzeczownik__1
written_rep: ukrainizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ukrainisierung
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) przyswajanie lub narzucanie kultury ukraińskiej i języka ukraińskiego;


lexentry: pol/ukraińskojęzyczny__przymiotnik__1
written_rep: ukraińskojęzyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: ukrainischsprachig
sense_list:
spisany, stworzony w języku ukraińskim | taki, którego mieszkańcy posługują się językiem ukraińskim | taki, który posługuje się językiem ukraińskim


lexentry: pol/ukrywać__czasownik__1
written_rep: ukrywać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: verbergen
sense_list:
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim


lexentry: pol/ukwap_karpacki__rzeczownik__1
written_rep: ukwap karpacki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Karpaten-Katzenpfötchen
sense_list:
(botanika, botaniczny) Antennaria carpatica Wahlenb., gatunek rośliny z rodziny astrowatych, występujący tylko w górach Europy;


lexentry: pol/ukwiał__rzeczownik__1
written_rep: ukwiał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Seeanemone
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;


lexentry: pol/układ_krążenia__rzeczownik__1
written_rep: układ krążenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blutbahn
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego;


lexentry: pol/układ_nerwowy__rzeczownik__1
written_rep: układ nerwowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nervensystem
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;


lexentry: pol/układ_okresowy__rzeczownik__1
written_rep: układ okresowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Periodensystem
sense_list:
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;


lexentry: pol/układ_okresowy_pierwiastków__rzeczownik__1
written_rep: układ okresowy pierwiastków
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Periodensystem | Periodensystem der Elemente
sense_list:
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;


lexentry: pol/układ_planetarny__rzeczownik__1
written_rep: układ planetarny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Planetensystem
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;


lexentry: pol/układ_pokarmowy__rzeczownik__1
written_rep: układ pokarmowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Verdauungstrakt
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) układ narządów człowieka i zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu oraz wydalania resztek;


lexentry: pol/układ_przeciwpoślizgowy__rzeczownik__1
written_rep: układ przeciwpoślizgowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Antiblockiersystem
sense_list:
(motoryzacja) układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu uniknięcia blokowania kół w trakcie hamowania;


lexentry: pol/układ_równań__rzeczownik__1
written_rep: układ równań
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gleichungssystem
sense_list:
(matematyka, matematyczny) zestawienie dwóch lub więcej równań, dla których poszukiwane jest wspólne rozwiązanie;


lexentry: pol/układ_scalony__rzeczownik__1
written_rep: układ scalony
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: integrierter Schaltkreis
sense_list:
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;


lexentry: pol/układ_trawienny__rzeczownik__1
written_rep: układ trawienny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Verdauungssystem
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów, których funkcja polega na przyjmowaniu pokarmu, trawieniu, wchłanianiu go i wydalaniu odpadów;


lexentry: pol/układ_współrzędnych__rzeczownik__1
written_rep: układ współrzędnych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Koordinatensystem
sense_list:
(geometria) funkcja przypisująca każdemu punktowi zestaw liczb zwanych współrzędnymi, pozwalający ten punkt jednoznacznie identyfikować;


lexentry: pol/układ_zbiorowy__rzeczownik__1
written_rep: układ zbiorowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tarifvertrag
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) układ określający warunki pracy, zawierany między związkami zawodowymi i pracodawcami


lexentry: pol/układny__przymiotnik__1
written_rep: układny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: gestückt
sense_list:
będący wyrazem układnego (1.1) zachowania | zachowujący się w sposób bardzo uprzejmy, czasem z chęci przypodobania się ktoś


lexentry: pol/ul_wielokorpusowy__rzeczownik__1
written_rep: ul wielokorpusowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Magazin | Magazinbeute
sense_list:
(pszczelarstwo, pszczelarski) konstrukcja służąca jako pomieszczenie dla pszczół składająca się z pojedynczych elementów


lexentry: pol/ulica__rzeczownik__1
written_rep: ulica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Straße | Strasse
sense_list:
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;


lexentry: pol/ulicznik__rzeczownik__1
written_rep: ulicznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Straßenjunge
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (przestarzałe, przestarzały) chłopiec przebywający przez większość czasu na ulicy, poza domem


lexentry: pol/ulotny__przymiotnik__1
written_rep: ulotny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: flüchtig
sense_list:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały


lexentry: pol/ultimatum__rzeczownik__1
written_rep: ultimatum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ultimatum
sense_list:
(dyplomacja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;


lexentry: pol/ultradźwięk__rzeczownik__1
written_rep: ultradźwięk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ultraschall
sense_list:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);


lexentry: pol/ultrafiolet__rzeczownik__1
written_rep: ultrafiolet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ultraviolett
sense_list:
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;


lexentry: pol/ultramaryna__rzeczownik__1
written_rep: ultramaryna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Königsblau
sense_list:
(chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli; | odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1)


lexentry: pol/ultrastruktura__rzeczownik__1
written_rep: ultrastruktura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ultrastruktur
sense_list:
(optyka, optyczny) struktura obiektu mogąca być obserwowana tylko za pomocą mikroskopu elektronowego


lexentry: pol/umacniać__czasownik__1
written_rep: umacniać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: befestigen
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) budować obiekty fortyfikacyjne pod działania bojowe | czynić coś bardziej wytrzymałym na zniszczenie


lexentry: pol/umami__rzeczownik__1
written_rep: umami
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Umami
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;


lexentry: pol/umarł_król,_niech_żyje_król__przysłowie__1
written_rep: umarł król, niech żyje król
part_of_speech: proverb
min_sense_num: 01
trans_list: der König ist tot, es lebe der König
sense_list:
pierwotnie w średniowieczu słowa marszałka dworu francuskiego, wygłaszane po śmierci króla Francji i od razu ogłaszające nowego monarchę, zapewniające brak kłótni i walk o sukcesję


lexentry: pol/umieralność__rzeczownik__1
written_rep: umieralność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mortalität
sense_list:
(demografia, demograficzny) stosunek liczby zgonów w określonej jednostce czasu do ogółu mieszkańców danego obszaru;


lexentry: pol/umorzenie__rzeczownik__1
written_rep: umorzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Erlass
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (finanse, finansowy) dobrowolne zrzeczenie się częściowe lub całkowite należności w ramach umownego porozumienia pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem


lexentry: pol/umowa__rzeczownik__1
written_rep: umowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vertrag
sense_list:
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;


lexentry: pol/umowa_o_pracę__rzeczownik__1
written_rep: umowa o pracę
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Arbeitsvertrag
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem;


lexentry: pol/unboxing__rzeczownik__1
written_rep: unboxing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Unboxing
sense_list:
(środowiskowy) w Internecie: film przedstawiający rozpakowanie i krótką prezentację jakiegoś produktu


lexentry: pol/uncja__rzeczownik__1
written_rep: uncja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Unze
sense_list:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;


lexentry: pol/unia__rzeczownik__1
written_rep: unia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Union
sense_list:
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;


lexentry: pol/unicorn__rzeczownik__1
written_rep: unicorn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Einhorn | Unicorn
sense_list:
(neologizm) (ekonomia, ekonomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) start-up wyceniany na co najmniej miliard dolarów;


lexentry: pol/uniewinnianie__rzeczownik__1
written_rep: uniewinnianie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Freispruch
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzekanie przez sąd, że ktoś jest niewinny, uwalnianie go od zarzutów


lexentry: pol/uniwersytet__rzeczownik__1
written_rep: uniwersytet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Universität | Hochschule
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych


lexentry: pol/unosić__czasownik__1
written_rep: unosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Entführung
sense_list:
zabierać kogoś, coś ze sobą; uchodzić z kimś, z czymś; zagarniać coś z sobą, porywać, ponieść, przenosić, zanosić na inne miejsce


lexentry: pol/unosić__czasownik__1
written_rep: unosić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: beatmen
sense_list:
(dawniej, dawny) o uczuciach, doznaniach: kogoś owładnąć, ugłaskać, udobruchać, ułaskawić, ukrócić, ułagodzić, okiełznać, uśmierzyć, powściągnąć , zmiękczyć


lexentry: pol/ununoctium__rzeczownik__1
written_rep: ununoctium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ununoctium
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);


lexentry: pol/ununpentium__rzeczownik__1
written_rep: ununpentium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ununpentium
sense_list:
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moskow (symbol Mc);


lexentry: pol/ununseptium__rzeczownik__1
written_rep: ununseptium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ununseptium
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tenes (symbol Ts);


lexentry: pol/ununtrium__rzeczownik__1
written_rep: ununtrium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ununtrium
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh;


lexentry: pol/upadać__czasownik__1
written_rep: upadać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: fallen | verfallen
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) przestać postępować według zasad moralnych; być niemoralnym, postąpić w taki sposób


lexentry: pol/upadłość__rzeczownik__1
written_rep: upadłość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bankrott
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niewypłacalność, niemożność wywiązywania się z przyjętych zobowiązań przez dłużnika


lexentry: pol/upcykling__rzeczownik__1
written_rep: upcykling
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Upcycling
sense_list:
ponowne wykorzystanie odpadów do zrobienia czegoś użytecznego i bardziej wartościowego od samego surowca;


lexentry: pol/upełnomocniać__czasownik__1
written_rep: upełnomocniać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: autorisieren
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upoważniać kogoś, aby podejmował czynności urzędowe lub prawne w czyimś imieniu


lexentry: pol/upośledzać__czasownik__1
written_rep: upośledzać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Behinderung
sense_list:
doprowadzać do upośledzenia, naruszać sprawność funkcjonowania czegoś | stawiać w gorszej sytuacji, utrudniać lub uniemożliwiać działanie czegoś


lexentry: pol/uprzemysłowienie__rzeczownik__1
written_rep: uprzemysłowienie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Industrialisierung
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) zwiększenie udziału przemysłu w gospodarce narodowej | (historia, historyczny, historycznie) (społeczny) proces przejścia społeczeństwa rolniczego do przemysłowego | proces zwiększenia możliwości wytwórczych kraju poprzez rozwinięcie produkcji w fabrykach


lexentry: pol/uprząż__rzeczownik__1
written_rep: uprząż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geschirr | Anschnallgurt
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś


lexentry: pol/uprząż__rzeczownik__1
written_rep: uprząż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pferdegeschirr
sense_list:
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu


lexentry: pol/uran_zubożony__rzeczownik__1
written_rep: uran zubożony
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abreicherung
sense_list:
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;


lexentry: pol/urażać__czasownik__1
written_rep: urażać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: verletzen
sense_list:
naruszać wrażliwe, bolące miejsce przez dotknięcie lub przez silniejszy bodziec | wyrządzać przykrość


lexentry: pol/urbanizacja__rzeczownik__1
written_rep: urbanizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Urbanisation | Verstädterung
sense_list:
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu;


lexentry: pol/urdu__rzeczownik__1
written_rep: urdu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Urdu
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;


lexentry: pol/ureusz__rzeczownik__1
written_rep: ureusz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Uräusschlange
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych królestwach, głównie Egipcie, symbol władzy boskiej i królewskiej w postaci świętego węża – stylizowanej kobry w pozycji ataku;


lexentry: pol/urlop_macierzyński__rzeczownik__1
written_rep: urlop macierzyński
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Erziehungsurlaub
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop płatny przysługujący kobiecie, będącej w trakcie zatrudnienia, w związku z urodzeniem dziecka


lexentry: pol/urlop_ojcowski__rzeczownik__1
written_rep: urlop ojcowski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vaterschaftsurlaub
sense_list:
(potocznie, potoczny) urlop, z którego korzysta ojciec noworodka lub niemowlęcia w celu sprawowania nad nim opieki | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop udzielany ojcu dziecka w wymiarze do 2 tygodni, przysługujący do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia albo urlop udzielany ojcu dziecka przysposobionego


lexentry: pol/urna__rzeczownik__1
written_rep: urna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wahlurne
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pojemnik, do którego wyborcy wrzucają swoje głosy


lexentry: pol/urodzaj__rzeczownik__1
written_rep: urodzaj
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ernte
sense_list:
(potocznie, potoczny) obfitość, duża ilość czegoś | fakt, że coś się dobrze rodzi; (także, też) rezultat zasiewu i uprawy


lexentry: pol/urojenie__rzeczownik__1
written_rep: urojenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wahn | Wahnvorstellung
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji


lexentry: pol/urolog__rzeczownik__1
written_rep: urolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Urologe
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego


lexentry: pol/urologia__rzeczownik__1
written_rep: urologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Urologie
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;


