# translation

lexentry: pol/autokefaliczny__przymiotnik__1
written_rep: autokefaliczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: autokephal
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii


lexentry: pol/autoklaw__rzeczownik__1
written_rep: autoklaw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Autoklav
sense_list:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;


lexentry: pol/autokomentarz__rzeczownik__1
written_rep: autokomentarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Selbstkommentar
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) opinia wyrażona przez kogoś na temat własnego zachowania, własnej osoby, własnego utworu


lexentry: pol/autokracja__rzeczownik__1
written_rep: autokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Autokratie
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;


lexentry: pol/autokratyzm__rzeczownik__1
written_rep: autokratyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Autokratismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;


lexentry: pol/automatyczna_sekretarka__rzeczownik__1
written_rep: automatyczna sekretarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anrufbeantworter
sense_list:
(telekomunikacja) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści


lexentry: pol/automatyczny__przymiotnik__1
written_rep: automatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: automatisch
sense_list:
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka | (przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli | rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami


lexentry: pol/automatyka__rzeczownik__1
written_rep: automatyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Automatik
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) dyscyplina zajmująca się urządzeniami sterującymi procesami bez udziału człowieka lub z jego ograniczonym udziałem


lexentry: pol/autor__rzeczownik__1
written_rep: autor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Autor | Verfasser
sense_list:
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)


lexentry: pol/autoreferencja__rzeczownik__1
written_rep: autoreferencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Selbstreferenz
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą


lexentry: pol/autorytaryzm__rzeczownik__1
written_rep: autorytaryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Autoritarismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli


lexentry: pol/autoryzacja__rzeczownik__1
written_rep: autoryzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Autorisierung
sense_list:
(informatyka, informatyczny) proces nadawania podmiotowi uprawnień do danych | (telewizja, telewizyjny) akceptacja treści wywiadu przez osobę, która go udzieliła | zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła


lexentry: pol/autostop__rzeczownik__1
written_rep: autostop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Autostopp
sense_list:
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami


lexentry: pol/autostrada__rzeczownik__1
written_rep: autostrada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Autobahn
sense_list:
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;


lexentry: pol/autostradowy__przymiotnik__1
written_rep: autostradowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Autobahn-
sense_list:
związany z autostradą, dotyczący autostrady, występujący na autostradzie lub dla niej charakterystyczny


lexentry: pol/autotomia__rzeczownik__1
written_rep: autotomia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Autotomie
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;


lexentry: pol/autyzm__rzeczownik__1
written_rep: autyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Autismus
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;


lexentry: pol/awalista__rzeczownik__1
written_rep: awalista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bürgschaft
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)


lexentry: pol/awangardowy__przymiotnik__1
written_rep: awangardowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: avantgardistisch
sense_list:
(sztuka) związany z awangardą, charakteryzujący awangardę (kierunek w dwudziestowiecznej sztuce) | taki, który charakteryzuje się nowatorstwem, prekursorstwem; jest postępowy


lexentry: pol/awangardyzm__rzeczownik__1
written_rep: awangardyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Avantgardismus
sense_list:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kierunek w sztuce i literaturze, który dąży do radykalnego przełamywania tradycji, eksperymentowania z formą i treścią oraz tworzenia nowych środków wyrazu


lexentry: pol/awanscena__rzeczownik__1
written_rep: awanscena
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vorderbühne
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przód sceny; część sceny między kurtyną a widownią; odsłonięta część sceny


lexentry: pol/awaria__rzeczownik__1
written_rep: awaria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Störung | Panne | Havarie | Fehler
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie


lexentry: pol/awaryjne_lądowanie__rzeczownik__1
written_rep: awaryjne lądowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Notlandung
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;


lexentry: pol/awatar__rzeczownik__1
written_rep: awatar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Avatar
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga


lexentry: pol/awerroizm__rzeczownik__1
written_rep: awerroizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Averroismus
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;


lexentry: pol/awestyjski__rzeczownik__1
written_rep: awestyjski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Avestisch | Awestisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);


lexentry: pol/awifauna__rzeczownik__1
written_rep: awifauna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Avifauna
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
written_rep: awokado
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Avocado
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką | (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1) | (botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;


lexentry: pol/azalia__rzeczownik__1
written_rep: azalia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Azalee | Azalie
sense_list:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik


lexentry: pol/azeotrop__rzeczownik__1
written_rep: azeotrop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: azeotrop Gemisch
sense_list:
(fizyka, fizyczny) mieszanina cieczy, której temperatura wrzenia pod pewnym ciśnieniem jest wyższa lub niższa od temperatury wrzenia jej poszczególnych składników i której para ma taki sam skład, co postać ciekła;


lexentry: pol/azotanowy__przymiotnik__1
written_rep: azotanowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: nitratisch
sense_list:
(chemia, chemiczny) odnoszący się do azotanów (związków chemicznych zawierających anion azotanowy (NO₃⁻))


lexentry: pol/azotować__czasownik__1
written_rep: azotować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: nitrieren
sense_list:
(metaloznawstwo, metalurgia) nasycać powierzchnię metalu azotem, w celu zwiększenia twardości, odporności na zużycie i korozję


lexentry: pol/azotyn__rzeczownik__1
written_rep: azotyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nitrit
sense_list:
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu azotawego (HNO2); związek chemiczny zawierający grupę azotynową (-NO2) związaną z metalem lub innym atomem (zwykle ich grupą)


lexentry: pol/azyl__rzeczownik__1
written_rep: azyl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Asyl
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych; | miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;


lexentry: pol/ałas__rzeczownik__1
written_rep: ałas
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Alas
sense_list:
(geologia, geologiczny) niecka w skałach luźnych powstająca wskutek wytapiania klinów lodowych na obszarach występowania wieloletniej zmarzliny;


lexentry: pol/ałun__rzeczownik__1
written_rep: ałun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Alaun
sense_list:
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu


lexentry: pol/ałunit__rzeczownik__1
written_rep: ałunit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Alunit
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;


lexentry: pol/ałycza__rzeczownik__1
written_rep: ałycza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kirschpflaume
sense_list:
(botanika, botaniczny) Prunus cerasifera lub Prunus divaricata, ciernisty krzew lub drzewo z rodziny różowatych (Rosaceae), o małych jadalnych owocach, często uprawiane jako roślina żywopłotowa; | (botanika, botaniczny) owoc ałyczy (1.1)


lexentry: pol/ażiotaż__rzeczownik__1
written_rep: ażiotaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Agiotage
sense_list:
(finanse, finansowy) sposób spekulacji na giełdzie oparty na różnicach kursów papierów wartościowych


lexentry: pol/b-moll__rzeczownik__1
written_rep: b-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: b-Moll
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)


lexentry: pol/baba-chłop__rzeczownik__1
written_rep: baba-chłop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dragoner | Mannsweib
sense_list:
(potocznie, potoczny) o kobiecie wyglądającej, zwykle też poruszającej się jak mężczyzna, często o zdecydowanym charakterze


lexentry: pol/baba__rzeczownik__1
written_rep: baba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Weib
sense_list:
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej


lexentry: pol/babeszjoza__rzeczownik__1
written_rep: babeszjoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Babesiose
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) przenoszona przez kleszcze choroba pasożytnicza zwierząt (w tym ludzi);


lexentry: pol/babiniec__rzeczownik__1
written_rep: babiniec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kirchenhalle
sense_list:
(dawniej, dawny) także obecnie (Kraków, Bukowina) (architektura, architektoniczny) przedsionek kościoła lub wydzielona część synagogi, przeznaczone dla kobiet;


lexentry: pol/babka__rzeczownik__1
written_rep: babka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kuchen
sense_list:
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka


lexentry: pol/babka_piaskowa__rzeczownik__1
written_rep: babka piaskowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sandgrundel
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pomatoschistus microps Krøyer, gatunek ryby głównie słonowodnej z rodziny babkowatych;


lexentry: pol/babka_piaskowa__rzeczownik__1
written_rep: babka piaskowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sandkuchen
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne, lekkie i sypkie ciasto biszkoptowo-tłuszczowe, popularne w Polsce, szczególnie na Wielkanoc


lexentry: pol/babochłop__rzeczownik__1
written_rep: babochłop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mannsweib
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta, która wygląda i zachowuje się jak mężczyzna


lexentry: pol/babsko__rzeczownik__1
written_rep: babsko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Weibsbild | Weib
sense_list:
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta brzydka lub niesympatyczna


lexentry: pol/backdoor__rzeczownik__1
written_rep: backdoor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Backdoor
sense_list:
(informatyka, informatyczny) luka w zabezpieczeniach, swoista furtka utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania


lexentry: pol/backpacker__rzeczownik__1
written_rep: backpacker
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Backpacker
sense_list:
określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej


lexentry: pol/baczność__wykrzyknik__1
written_rep: baczność
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 02
trans_list: Achtung | stillgestanden
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjęcie postawy stojącej, wyprostowanej, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi


lexentry: pol/bacówka__rzeczownik__1
written_rep: bacówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sennerei
sense_list:
drewniany budynek stawiany na halach pasterskich, w którym przez kilka miesięcy w roku, na czas wypasu, przebywa baca wraz z juhasami;


lexentry: pol/badian_właściwy__rzeczownik__1
written_rep: badian właściwy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Echter Sternanis
sense_list:
(botanika, botaniczny) Illicium verum Hook. f., gatunek drzewa pochodzącego z południowo-wschodniej Azji i mającego znaczenie przede wszystkim jako przyprawa; | (botanika, botaniczny) roślina z gatunku badianów właściwych (1.1)


lexentry: pol/badminton__rzeczownik__1
written_rep: badminton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Badminton | Federball
sense_list:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;


lexentry: pol/bagnet__rzeczownik__1
written_rep: bagnet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bajonett | Seitengewehr
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;


lexentry: pol/bagniak_wapienny__rzeczownik__1
written_rep: bagniak wapienny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kalk-Quellmoos
sense_list:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Philonotis calcarea, gatunek mchów należący do rodziny szmotłochowatych;


lexentry: pol/bagnik_przybrzeżny__rzeczownik__1
written_rep: bagnik przybrzeżny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gerandete Jagdspinne | gerandete Listspinne
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Dolomedes fimbriatus Clerck, gatunek pająka z rodziny darownikowatych, żyjącego w pobliżu wody


lexentry: pol/bahaizm__rzeczownik__1
written_rep: bahaizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bahaismus
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam;


lexentry: pol/bajda__rzeczownik__1
written_rep: bajda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mär
sense_list:
(lekceważąco, lekceważący) bajka, baśń | (potocznie, potoczny) opowiadanie zmyślone, niemające sensu


lexentry: pol/bajdak__rzeczownik__1
written_rep: bajdak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baidak
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duża bezpokładowa, jednomasztowa łódź żaglowo-wiosłowa, używana dawniej na rzekach Ukrainy i Białorusi oraz do wypraw na Morzu Czarnym;


lexentry: pol/bajka__rzeczownik__1
written_rep: bajka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fabel
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;


lexentry: pol/bakalaureat__rzeczownik__2
written_rep: bakalaureat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Bakkalaureat
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) anglosaski najniższy uniwersytecki stopień naukowy | (dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) dawny najniższy uniwersytecki stopień naukowy | (edukacja, edukacyjny) międzynarodowa matura


lexentry: pol/bakałarz__rzeczownik__1
written_rep: bakałarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bachelor
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich osoba posiadająca tytuł bakałarza (2.1);


lexentry: pol/baklava__rzeczownik__1
written_rep: baklava
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baklava
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie, warstwowe ciasto przygotowywane z cienkiego ciasta (filo), posiekanych orzechów i syropu cukrowego lub miodu, charakterystyczne dla kuchni Bliskiego Wschodu, Bałkanów i Kaukazu


lexentry: pol/baklawa__rzeczownik__1
written_rep: baklawa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baklava
sense_list:
(cukiernictwo) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego tłuczonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;


lexentry: pol/baksztag__rzeczownik__1
written_rep: baksztag
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Backstag
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina stabilizująca maszt, ciągnąca się od masztu ku tyłowi i burcie;


lexentry: pol/bakteria_kwasu_mlekowego__rzeczownik__1
written_rep: bakteria kwasu mlekowego
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Milchsäurebakterie
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) bakteria zdolna do wytwarzania kwasu mlekowego poprzez fermentację węglowodanów;


lexentry: pol/bakterioliza__rzeczownik__1
written_rep: bakterioliza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bakteriolyse
sense_list:
(biologia, biologiczny) biologiczny proces zniszczenia bakterii, prowadzący do rozpadu ich ściany komórkowej i śmierci komórki;


lexentry: pol/bakteriologia__rzeczownik__1
written_rep: bakteriologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bakteriologie | Bakterienkunde
sense_list:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;


lexentry: pol/baktrian__rzeczownik__1
written_rep: baktrian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trampeltier
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;


lexentry: pol/bakłażan__rzeczownik__1
written_rep: bakłażan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Aubergine
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;


lexentry: pol/bakłażanowy__przymiotnik__1
written_rep: bakłażanowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: aubergine
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu bakłażana, związany z owocem bakłażana, zawierający owoc bakłażana, zrobiony z owocu bakłażana


lexentry: pol/balast__rzeczownik__1
written_rep: balast
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ballast
sense_list:
(morski) obciążenie stosowane głównie do obniżenia środka ciężkości i poprawienia stateczności; | (przenośnie, przenośnia) zbędny ciężar psychiczny lub fizyczny


lexentry: pol/balast__rzeczownik__1
written_rep: balast
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: der Ballast
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) w balonach i sterowcach: dodatkowy ładunek służący do zrzucania w ramach regulowania tempa wznoszenia się i opadania


lexentry: pol/balejaż__rzeczownik__1
written_rep: balejaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: beleuchten
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu


lexentry: pol/balerina__rzeczownik__1
written_rep: balerina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ballerina
sense_list:
tancerka, solistka zespołu baletowego | (potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą


lexentry: pol/balerinka__rzeczownik__1
written_rep: balerinka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ballerina
sense_list:
(potocznie, potoczny) (obuwnictwo, obuwniczy) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą


lexentry: pol/balet__rzeczownik__1
written_rep: balet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ballett
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny napisany specjalnie dla baletu (1.1)


lexentry: pol/balia__rzeczownik__1
written_rep: balia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Waschwanne
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj płytkiej, dużej wanny do prania;


lexentry: pol/balisa__rzeczownik__1
written_rep: balisa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balise
sense_list:
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów


lexentry: pol/baliwat__rzeczownik__1
written_rep: baliwat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ballei
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednostka organizacyjna w niektórych zakonach, pośrednia między przeoratem a komandorią;


lexentry: pol/balkon__rzeczownik__1
written_rep: balkon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balkon
sense_list:
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą | (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) piętro widowni


lexentry: pol/ballada__rzeczownik__1
written_rep: ballada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ballade
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nastrojowy utwór


lexentry: pol/balneologia__rzeczownik__1
written_rep: balneologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balneologie
sense_list:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;


lexentry: pol/balneoterapia__rzeczownik__1
written_rep: balneoterapia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balneotherapie
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;


lexentry: pol/balsa__rzeczownik__1
written_rep: balsa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balsabaum
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ochroma lagopus, drzewo rosnące w Ameryce Południowej i Środkowej; | drewno balsy (1.1) | tratwa bądź łódka z drewna balsy (1.1)


lexentry: pol/balsam__rzeczownik__1
written_rep: balsam
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balsam
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;


lexentry: pol/balsamować__czasownik__1
written_rep: balsamować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: balsamieren
sense_list:
dokonywać balsamowania zwłok, czyli zabezpieczenia ich przed rozkładem za pomocą specjalnych balsamów, żywic


lexentry: pol/balustrada__rzeczownik__1
written_rep: balustrada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balustrade
sense_list:
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;


lexentry: pol/bambus__rzeczownik__1
written_rep: bambus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bambus
sense_list:
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/banan__rzeczownik__1
written_rep: banan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Banane
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych; | (spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty


lexentry: pol/banda__rzeczownik__1
written_rep: banda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Haufen
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie


lexentry: pol/bandaż__rzeczownik__1
written_rep: bandaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bandage | Verband
sense_list:
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;


lexentry: pol/bandera__rzeczownik__1
written_rep: bandera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fahne
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przynależność państwowa statku wodnego lub floty; | (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) flaga określająca przynależność państwową statku wodnego;


lexentry: pol/banderowski__przymiotnik__1
written_rep: banderowski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Bandera-
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze Stepanem Banderą lub z jedną z powiązanych z nim organizacji (OUN-B, UPA);


lexentry: pol/bandura__rzeczownik__1
written_rep: bandura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bandura
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;


lexentry: pol/baner__rzeczownik__1
written_rep: baner
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Banner
sense_list:
jedna z form reklamy w postaci zdjęcia lub innej grafiki umieszczanej na stronach internetowych lub na budynkach


lexentry: pol/banjo__rzeczownik__1
written_rep: banjo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Banjo
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
written_rep: bank
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bank
sense_list:
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów | (medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów | gry hazardowe zgromadzona kwota, przeznaczona na wygrane | (Górny Śląsk) ławka | (bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)


lexentry: pol/bank_centralny__rzeczownik__1
written_rep: bank centralny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zentralbank
sense_list:
(bankowość, bankowy) instytucja państwowa pełniąca funkcje regulacyjne i emisyjne w systemie finansowym kraju;


lexentry: pol/banknot__rzeczownik__1
written_rep: banknot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Banknote | Geldschein
sense_list:
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);


lexentry: pol/bankructwo__rzeczownik__1
written_rep: bankructwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bankrott
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd


lexentry: pol/bankster__rzeczownik__1
written_rep: bankster
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bankster
sense_list:
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji


lexentry: pol/banować__czasownik__1
written_rep: banować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: verbieten
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) stosować wobec kogoś ban, uniemożliwiając korzystanie z jakiejś usługi internetowej


lexentry: pol/banshee__rzeczownik__1
written_rep: banshee
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Banshee
sense_list:
(folklor) w mitologii irlandzkiej zjawa w kobiecej postaci, najczęściej zwiastująca śmierć w rodzinie;


lexentry: pol/banteng_azjatycki__rzeczownik__1
written_rep: banteng azjatycki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Banteng
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Bos javanicus, gatunek ssaków z rodziny wołowatych, występujący w Azji Południowo-Wschodniej | zwierzę z gatunku banteng azjatycki (1.1)


lexentry: pol/bantu__rzeczownik__1
written_rep: bantu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bantu
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) grupa plemion afrykańskich zaliczanych do rasy czarnej, zamieszkujących stepy w środkowej i południowej Afryce; | (językoznawstwo, językoznawczy) rodzina języków afrykańskich, którymi posługują się plemiona bantu (1.1);


lexentry: pol/baobab__rzeczownik__1
written_rep: baobab
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baobab | Affenbrotbaum
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;


lexentry: pol/baobab_afrykański__rzeczownik__1
written_rep: baobab afrykański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Afrikanischer Affenbrotbaum | Afrikanischer Baobab
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku baobab afrykański (1.1) | (systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;


lexentry: pol/baptysta__rzeczownik__1
written_rep: baptysta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baptist
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z Kościołów protestanckich, który uznaje wyłącznie chrzest w wieku świadomym na wyznanie wiary


lexentry: pol/baptysterium__rzeczownik__1
written_rep: baptysterium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baptisterium
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) budynek w którym dokonywano chrztu | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrzcielnica


lexentry: pol/baptyzm__rzeczownik__1
written_rep: baptyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baptismus
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;


lexentry: pol/bar__rzeczownik__1
written_rep: bar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bar
sense_list:
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole; | (fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia; | (gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol


lexentry: pol/bar_mleczny__rzeczownik__1
written_rep: bar mleczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Milchbar
sense_list:
tani, samoobsługowy bar szybkiej obsługi, sprzedający posiłki przez cały dzień i nie oferujący alkoholi;


lexentry: pol/baranek_wielkanocny__rzeczownik__1
written_rep: baranek wielkanocny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Osterlamm
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna figurka Baranka Bożego z ciasta, lukru lub masła


lexentry: pol/barbakan__rzeczownik__1
written_rep: barbakan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barbakane | Barbakan
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;


lexentry: pol/barbarzyńca__rzeczownik__1
written_rep: barbarzyńca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barbar
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej; | ktoś niecywilizowany, prymitywny


lexentry: pol/barbet__rzeczownik__1
written_rep: barbet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barbet
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy psów aportujących, płochaczy i psów wodnych pochodząca z Francji;


lexentry: pol/barbeta__rzeczownik__1
written_rep: barbeta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barbette | Geschützbank
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) nieruchoma opancerzona niska cylindryczna osłona działa na okręcie;


lexentry: pol/barbituran__rzeczownik__1
written_rep: barbituran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barbiturat
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych


lexentry: pol/bard__rzeczownik__1
written_rep: bard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barde
sense_list:
u ludów celtyckich: średniowieczny poeta opiewający boje i bohaterów; | (przenośnie, przenośnia) poeta, piewca, wieszcz


lexentry: pol/baribal__rzeczownik__1
written_rep: baribal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baribal
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursus americanus Pallas, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/bariera__rzeczownik__1
written_rep: bariera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Grenze
sense_list:
coś, co utrudnia lub uniemożliwia zajście czegoś | przeszkoda, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
written_rep: bark
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bark
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
written_rep: bark
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schulter
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;


lexentry: pol/barka__rzeczownik__1
written_rep: barka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Boot
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej;


lexentry: pol/barkarola__rzeczownik__1
written_rep: barkarola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barkarole
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1)


lexentry: pol/barkentyna__rzeczownik__1
written_rep: barkentyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schonerbark | Barkentine
sense_list:
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/barn__rzeczownik__1
written_rep: barn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barn
sense_list:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka przekroju czynnego równa 10-28 m2;


lexentry: pol/barograf__rzeczownik__1
written_rep: barograf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barograph | Druckschreiber | Barograf
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów


lexentry: pol/barok__rzeczownik__1
written_rep: barok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Barock
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;


lexentry: pol/barokowy__przymiotnik__1
written_rep: barokowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: barock
sense_list:
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku | (przenośnie, przenośnia) pełen przepychu, przesadnie ozdobny


lexentry: pol/barter__rzeczownik__1
written_rep: barter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tauschgeschäft
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;


lexentry: pol/bartnik__rzeczownik__1
written_rep: bartnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zeidler
sense_list:
(pszczelarstwo, pszczelarski) (dawniej, dawny) pszczelarz, który zajmował się hodowlą pszczół w barciach; (zobacz) też bartnik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/barwa__rzeczownik__1
written_rep: barwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Briefmarke
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) charakterystyczne brzmienie, dzięki któremu można rozpoznać źródło tego dźwięku pośród innych


lexentry: pol/barwa__rzeczownik__1
written_rep: barwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Farbe
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cecha przedmiotu, określająca, część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;


lexentry: pol/barwinek__rzeczownik__1
written_rep: barwinek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Immergrün | Singrün
sense_list:
(botanika, botaniczny) Vinca L., rodzaj roślin okrywowych z rodziny toinowatych, o zimotrwałych liściach i niebieskich kwiatach


lexentry: pol/baseball__rzeczownik__1
written_rep: baseball
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baseball
sense_list:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
written_rep: basen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Becken
sense_list:
sztuczny zbiornik z wodą, służący do celów rekreacyjnych, higienicznych, technicznych lub rytualnych;


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
written_rep: basen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bettpfanne | Bettschüssel | Schieber | Stechbecken | Steckbecken | Pfanne
sense_list:
(medycyna, medyczny) płaskie naczynie najczęściej z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka;


lexentry: pol/bastard__rzeczownik__1
written_rep: bastard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bastard
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł;


lexentry: pol/bastion__rzeczownik__1
written_rep: bastion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bastion | Bollwerk
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;


lexentry: pol/baszta__rzeczownik__1
written_rep: baszta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wehrturm
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje;


lexentry: pol/baszybuzuk__rzeczownik__1
written_rep: baszybuzuk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Başı Bozuk
sense_list:
(dawniej, dawny) (przenośnie, przenośnia) człowiek niesforny, hultaj, bandyta | (wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;


lexentry: pol/bat__rzeczownik__1
written_rep: bat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Peitsche
sense_list:
przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;


lexentry: pol/batalion__rzeczownik__2
written_rep: batalion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Kampfläufer
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;


lexentry: pol/batat__rzeczownik__1
written_rep: batat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Batate | Süßkartoffel
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;


lexentry: pol/batik__rzeczownik__1
written_rep: batik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Batik
sense_list:
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione; | (włókiennictwo) tkanina barwiona tą techniką


lexentry: pol/batut__rzeczownik__1
written_rep: batut
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trampolin
sense_list:
(sport, sportowy) sprężysty materiał rozpięty na ramie, służący do skakania i wykonywania akrobacji;


lexentry: pol/batysfera__rzeczownik__1
written_rep: batysfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bathysphäre
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (oceanografia, oceanograficzny) specjalna, kulista kapsuła używana do zanurzania się na duże głębokości w oceanie w celach badawczych;


lexentry: pol/batyst__rzeczownik__1
written_rep: batyst
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Batist
sense_list:
(włókiennictwo) cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym


lexentry: pol/bawarski__przymiotnik__1
written_rep: bawarski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: bayerisch
sense_list:
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wykonany według receptury typowej dla kuchni bawarskiej


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
written_rep: bawełna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baumwolle | Watte
sense_list:
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań i bielizny (domowej i osobistej) | (włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1); | (botanika, botaniczny) krzew uprawiany w celach przemysłowych, dostarczający surowca do wyrobów włókienniczych;


lexentry: pol/bawialnia__rzeczownik__1
written_rep: bawialnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Salon
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) duży pokój przeznaczony do wspólnego przebywania w nim domowników oraz do przyjmowania gości, salon


lexentry: pol/baza_danych__rzeczownik__1
written_rep: baza danych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Datenbank
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;


lexentry: pol/bazofil__rzeczownik__1
written_rep: bazofil
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Basophiler Granulozyt
sense_list:
(biologia, biologiczny) morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów, których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski;


lexentry: pol/bazooka__rzeczownik__1
written_rep: bazooka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bazooka
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych; | (potocznie, potoczny) (wojskowość, wojskowy) granatnik przeciwpancerny


lexentry: pol/bazylia__rzeczownik__1
written_rep: bazylia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Basilikum
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1); | (botanika, botaniczny) Ocimum L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;


lexentry: pol/bazylia_azjatycka__rzeczownik__1
written_rep: bazylia azjatycka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Indisches Basilikum
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku bazylii azjatyckich (1.1), pochodząca z tropikalnej Azji (Półwysep Indyjski, Malezja), będąca jedną z najważniejszych roślin w symbolice hinduistycznej


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
written_rep: bazylika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Basilika
sense_list:
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od bocznych i oknami umieszczonymi ponad ich zadaszeniem (w odróżnieniu od kościoła halowego); | (historia, historyczny, historycznie) wielka hala posiedzeń sądowych i zebrań publicznych na ateńskiej agorze | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom | (historia, historyczny, historycznie) hala sądowa i targowa na rzymskim forum


lexentry: pol/bazyliszek__rzeczownik__1
written_rep: bazyliszek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Basilisk
sense_list:
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek; | (mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem


lexentry: pol/bazylozaur__rzeczownik__1
written_rep: bazylozaur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: basilosaurus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Basilosaurus, rodzaj prawalenia żyjącego w eocenie; | (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju bazylozaur (1.1)


lexentry: pol/bałałajka__rzeczownik__1
written_rep: bałałajka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balalaika
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/bałkanizacja__rzeczownik__1
written_rep: bałkanizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balkanisierung
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione


lexentry: pol/bałkański__przymiotnik__1
written_rep: bałkański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: balkanisch
sense_list:
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami | (geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)


lexentry: pol/bałwan__rzeczownik__1
written_rep: bałwan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Götze
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego


lexentry: pol/bałwochwalstwo__rzeczownik__1
written_rep: bałwochwalstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bewunderung
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (pejoratywnie, pejoratywny) kult bożków (bałwanów);


lexentry: pol/bażant__rzeczownik__1
written_rep: bażant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fasan
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;


lexentry: pol/beatnik__rzeczownik__1
written_rep: beatnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beatnik
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) członek amerykańskiego ruchu literacko-kulturowego lat pięćdziesiątych XX wieku


lexentry: pol/beatyfikacja__rzeczownik__1
written_rep: beatyfikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Seligsprechung
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;


lexentry: pol/beaujolais__rzeczownik__1
written_rep: beaujolais
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beaujolais
sense_list:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino burgundzkie o lekkim, owocowym charakterze produkowane w okolicach francuskiego regionu Beaujolais;


lexentry: pol/beczka__rzeczownik__1
written_rep: beczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fass | Tonne
sense_list:
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;


lexentry: pol/bednarka__rzeczownik__1
written_rep: bednarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bandeisen | Bandstahl
sense_list:
(budownictwo) taśma stalowa o przekroju spłaszczonego prostokąta, zwijana w kręgi; używana m.in. w instalacjach odgromowych lub jako zbrojenie w stropach Kleina


lexentry: pol/bednarstwo__rzeczownik__1
written_rep: bednarstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Böttcherhandwerk
sense_list:
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic)


lexentry: pol/bednarz__rzeczownik__1
written_rep: bednarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Böttcher | Küfer | Faßbinder
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem


lexentry: pol/beduin__rzeczownik__1
written_rep: beduin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beduine
sense_list:
przedstawiciel pasterskiej ludności koczowniczej, zamieszkującej pustynie Bliskiego Wschodu oraz północnej Afryki


lexentry: pol/befsztyk__rzeczownik__1
written_rep: befsztyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beefsteak | Steak
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany


lexentry: pol/befsztyk_tatarski__rzeczownik__1
written_rep: befsztyk tatarski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tatar
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowe mięso wołowe, drobno siekane lub mielone, przyprawione i podawane z cebulką, ogórkiem kiszonym lub konserwowym oraz surowym jajkiem;


lexentry: pol/begard__rzeczownik__1
written_rep: begard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Begard
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek średniowiecznego heretyckiego bractwa propagującego ideał prostego życia


lexentry: pol/begonia__rzeczownik__1
written_rep: begonia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Begonie
sense_list:
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;


lexentry: pol/behawior__rzeczownik__1
written_rep: behawior
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Benehmen
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) zachowanie się, odpowiadanie na bodźce środowiska


lexentry: pol/behawioryzm__rzeczownik__1
written_rep: behawioryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Behaviorismus
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;


lexentry: pol/bejsbolówka__rzeczownik__1
written_rep: bejsbolówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baseballkappe | Baseballmütze
sense_list:
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie


lexentry: pol/bel__rzeczownik__1
written_rep: bel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bel
sense_list:
(fizyka, fizyczny) bezwymiarowa jednostka wyrażająca porównanie dwu wielkości równe logarytmowi dziesiętnemu ich stosunku, zwykle stosowana do określania głośności, mocy akustycznej źródła dźwięku, stopnia wzmocnienia sygnału itp.;


lexentry: pol/bela__rzeczownik__1
written_rep: bela
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ballen
sense_list:
(drukarstwo, drukarski) arkusze papieru w określonej liczbie | opakowany prostopadłościan różnych sprasowanych materiałów np. wełny, liści tytoniu itp. | zwój np. papieru, tkaniny


lexentry: pol/belka__rzeczownik__1
written_rep: belka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Balken
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo | (technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie | długi, obrobiony pień drzewa


lexentry: pol/belkowanie__rzeczownik__1
written_rep: belkowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gebälk
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy, poziomy, trójdzielny człon starożytnych budowli spoczywający na kolumnach lub ścianach;


lexentry: pol/benedyktyn__rzeczownik__1
written_rep: benedyktyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Benediktiner
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji


lexentry: pol/bentos__rzeczownik__1
written_rep: bentos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Benthos
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów zasiedlających dno zbiorników wodnych, penetrujących osady denne lub żyjących na ich powierzchni;


lexentry: pol/benzen__rzeczownik__1
written_rep: benzen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Benzol
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;


lexentry: pol/benzodiazepina__rzeczownik__1
written_rep: benzodiazepina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Benzodiazepin
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mający działanie uspokajające, nasenne i zapobiegające drgawkom;


lexentry: pol/benzofuran__rzeczownik__1
written_rep: benzofuran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Benzofuran
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny; bezbarwna, oleista ciecz używana do produkcji żywic kumaronowych;


lexentry: pol/benzol__rzeczownik__1
written_rep: benzol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Benzol
sense_list:
uboczny produkt odgazowania węgla kamiennego, mieszanina benzenu, toluenu i ksylenu, oraz małych ilości tiofenu, pirydyny i fenolu;


lexentry: pol/benzyna__rzeczownik__1
written_rep: benzyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Benzin
sense_list:
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;


lexentry: pol/berberyjski__rzeczownik__1
written_rep: berberyjski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: berberisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z podrodziny języków afroazjatyckich, używanych głównie w Maroku, Algierii, Libii i Nigrze;


lexentry: pol/berdysz__rzeczownik__1
written_rep: berdysz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Berdysch
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;


lexentry: pol/bermudy__rzeczownik__1
written_rep: bermudy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bermudas
sense_list:
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży


lexentry: pol/bernikla_rdzawoszyja__rzeczownik__1
written_rep: bernikla rdzawoszyja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rothalsgans
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Branta ruficollis, gatunek z rodziny kaczkowatych, gnieżdżący się w syberyjskiej tundrze;


lexentry: pol/berło__rzeczownik__1
written_rep: berło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Karlszepter
sense_list:
(botanika, botaniczny) Pedicularis sceptrum-carolinum L., gnidosz królewski, gatunek półpasożytniczych roślin zielnych z rodzaju gnidosz;


lexentry: pol/bestiarium__rzeczownik__1
written_rep: bestiarium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bestiarium
sense_list:
gatunek literacki, utwór, w którym używa się motywów zwierzęcych w celu ukazania zasad religijnych i etycznych


lexentry: pol/beszamel__rzeczownik__1
written_rep: beszamel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Béchamelsoße
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany;


lexentry: pol/beta-karoten__rzeczownik__1
written_rep: beta-karoten
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beta-Karotin
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;


lexentry: pol/betel__rzeczownik__1
written_rep: betel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Betel
sense_list:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Piper betle L. (pieprz żuwny) uprawiana dla liści o ostrym smaku; | popularna na Dalekim Wschodzie używka do żucia z liści beteli (1.1);


lexentry: pol/beton__rzeczownik__1
written_rep: beton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Beton
sense_list:
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;


lexentry: pol/bez__przyimek__1
written_rep: bez
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 02
trans_list: ohne
sense_list:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/bez_czarny__rzeczownik__1
written_rep: bez czarny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwarze Holunder
sense_list:
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra L., gatunek krzewu z rodziny piżmaczkowatych (dawniej umieszczany w obrębie bzowatych albo przewiertniowatych);


lexentry: pol/bezbożnik__rzeczownik__1
written_rep: bezbożnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Atheist | Gottesleugner
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożny__przymiotnik__1
written_rep: bezbożny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: gottlos
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga | (pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga


lexentry: pol/bezbramkowy__przymiotnik__1
written_rep: bezbramkowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: torlos
sense_list:
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki


lexentry: pol/bezdźwięczny__przymiotnik__1
written_rep: bezdźwięczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: stimmlos
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka, przy wymawianiu której nie drżą więzadła głosowe


lexentry: pol/bezglutenowy__przymiotnik__1
written_rep: bezglutenowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: glutenfrei
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony glutenu, niezawierający glutenu


lexentry: pol/bezgotówkowo__przysłówek__1
written_rep: bezgotówkowo
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: bargeldlos
sense_list:
(bankowość, bankowy) bez użycia fizycznej gotówki; za pomocą instrumentów płatniczych elektronicznych lub bankowych


lexentry: pol/bezhołowie__rzeczownik__1
written_rep: bezhołowie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anarchie
sense_list:
(potocznie, potoczny) brak organizacji, dyscypliny, porządku, spowodowane brakiem kierownictwa (głowy) lub bezmyślnością


lexentry: pol/bezlaktozowy__przymiotnik__1
written_rep: bezlaktozowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: laktosefrei
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony laktozy, niezawierający laktozy


lexentry: pol/bezlotek__rzeczownik__1
written_rep: bezlotek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pinguin
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak nielotny, o czarno-białym upierzeniu, przystosowany do życia w zimnym klimacie, poruszający się głównie pieszo lub pływaniem


lexentry: pol/bezoar__rzeczownik__1
written_rep: bezoar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bezoar
sense_list:
(weterynaria, weterynaryjny) kulisty twór powstający w żołądkach przeżuwaczy z niestrawionych resztek pokarmu, sierści oraz włókien roślinnych;


lexentry: pol/bezokolicznik__rzeczownik__1
written_rep: bezokolicznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Infinitiv
sense_list:
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;


lexentry: pol/bezpartyjny__przymiotnik__1
written_rep: bezpartyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: parteilos
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych


lexentry: pol/bezpiecznik__rzeczownik__1
written_rep: bezpiecznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sicherung
sense_list:
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);


lexentry: pol/bezpośredni__przymiotnik__1
written_rep: bezpośredni
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: direkt | unmittelbar
sense_list:
taki, który nie ma pośredników ani ogniw pośrednich; taki, który trafia do kogoś lub czegoś wprost | taki, który nie działa zgodnie z konwencjami lub konwenansami; jest szczery, naturalny | taki, który nie jest oddzielony, jest tuż obok czegoś


lexentry: pol/bezprawie__rzeczownik__1
written_rep: bezprawie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gesetzlosigkeit
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stan, w którym nie są ustanowione lub przestrzegane normy prawne


lexentry: pol/bezpłodność__rzeczownik__1
written_rep: bezpłodność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: die Fruchtlosikeit, die Unfruchtbarkeit, die Sterilität
sense_list:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nieodwracalny brak zdolności do rozrodu; cecha tego, kto bezpłodny, cecha tego, co bezpłodne


lexentry: pol/bezrobocie__rzeczownik__1
written_rep: bezrobocie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Arbeitslosigkeit
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;


lexentry: pol/bezryba__rzeczownik__1
written_rep: bezryba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Keinfish
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wegański półprodukt lub potrawa będąca zamiennikiem ryby, przypominająca ją w smaku


lexentry: pol/bezrękawnik__rzeczownik__1
written_rep: bezrękawnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Einteiler
sense_list:
(potocznie, potoczny) element stroju (kamizelka lub sukienka) bez rękawów, noszony na bluzkę lub sweter


lexentry: pol/bezstykowy__przymiotnik__1
written_rep: bezstykowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: berührungslos | kontaktfrei | kontaktlos
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) nie mający styków, punktów styku; odbywający się bez zetknięcia elementów, powierzchni


lexentry: pol/bezsznurowy__przymiotnik__1
written_rep: bezsznurowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: drahtlos | kabellos | schnurlos
sense_list:
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) nie wymagający kabla do działania, bezprzewodowy


lexentry: pol/bezwzględny__przymiotnik__1
written_rep: bezwzględny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: absolut
sense_list:
(matematyka, matematyczny) pozbawiony znaku, będący wynikiem wartości bezwzględnej | (metrologia, metrologiczny) wyrażony w tych samych jednostkach, co mierzona wielkość


lexentry: pol/bełkot__rzeczownik__1
written_rep: bełkot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geschwafel
sense_list:
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie


lexentry: pol/biała_laska__rzeczownik__1
written_rep: biała laska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Langstock
sense_list:
laska używana przez osoby z niepełnosprawnością wzroku, zwykle składana i ze specjalnym zakończeniem wspierającym reakcje na przeszkody;


lexentry: pol/białas__rzeczownik__1
written_rep: białas
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cracker
sense_list:
(potocznie, potoczny) (slangowo) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o białej skórze, człowiek białej rasy


lexentry: pol/białko_C-reaktywne__rzeczownik__1
written_rep: białko C-reaktywne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: C-reaktives Protein
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego głównie w wątrobie i komórkach tłuszczowych, a następnie wydzielanego do krwi;


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
written_rep: białko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Eiweiß
sense_list:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
written_rep: białko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: das Weiße
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki


lexentry: pol/białogwardyjski__przymiotnik__1
written_rep: białogwardyjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: weißgardistisch
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z białą gwardią (stronnictwem białych podczas rosyjskiej wojny domowej)


lexentry: pol/białorzytka__rzeczownik__1
written_rep: białorzytka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Steinschmätzer
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste;


lexentry: pol/białoskórnictwo__rzeczownik__1
written_rep: białoskórnictwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Weißgerberei
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział garbarstwa zajmujący się wyprawianiem skór miękkich na rękawiczki i odzież


lexentry: pol/białosęp__rzeczownik__1
written_rep: białosęp
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schmutzgeier
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Neophron percnopterus Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/białozór__rzeczownik__1
written_rep: białozór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gerfalke
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;


lexentry: pol/biały__przymiotnik__2
written_rep: biały
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: weiß
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w odniesieniu do wina: powstały bez maceracji, w wyniku fermentacji winogron z usuniętymi skórkami, pestkami i szypułkami | (historia, historyczny, historycznie) związany z Białymi


lexentry: pol/biały_fosfor__rzeczownik__1
written_rep: biały fosfor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: weißer Phosphor
sense_list:
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;


lexentry: pol/biały_kruk__rzeczownik__2
written_rep: biały kruk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: weißer Rabe
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach


lexentry: pol/biały_węgiel__rzeczownik__1
written_rep: biały węgiel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: weiße Kraft
sense_list:
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych


lexentry: pol/biały_znak__rzeczownik__1
written_rep: biały znak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Leerraum
sense_list:
(informatyka, informatyczny) spacja, znak tabulacji, znak końca linii, lub dowolny inny znak niemający kształtu na ekranie


lexentry: pol/biblia__rzeczownik__1
written_rep: biblia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bibel
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza książka w danej dziedzinie; ważna, ceniona książka omawiająca podstawy jakiejś nauki


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
written_rep: bibliografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bibliographie | Bibliografie
sense_list:
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych; | (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;


lexentry: pol/biblioteka__rzeczownik__1
written_rep: biblioteka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bibliothek | Bücherei
sense_list:
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji; | zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem


lexentry: pol/biblioteka__rzeczownik__1
written_rep: biblioteka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bibliothek | Bücherregal
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;


lexentry: pol/bibliotekoznawczy__przymiotnik__1
written_rep: bibliotekoznawczy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: bibliothekswissenschaftlich
sense_list:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) odnoszący się do bibliotekoznawstwa, związany z bibliotekoznawstwem


lexentry: pol/bibliotekoznawstwo__rzeczownik__1
written_rep: bibliotekoznawstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bibliothekswissenschaft
sense_list:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się formami i metodami pracy bibliotekarskiej | (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) kierunek studiów dotyczących bibliotekoznawstwa (1.1) | (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) wydział na którym studiuje się bibliotekoznawstwo (1.2)


lexentry: pol/bicie_w_przelocie__rzeczownik__1
written_rep: bicie w przelocie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlagen en passant
sense_list:
(szachy, pojęcie szachowe) specjalne posunięcie, w którym pion stojący obok bije innego piona bezpośrednio po wykonaniu ruchu o dwa pola z pozycji wyjściowej


lexentry: pol/bicykl__rzeczownik__1
written_rep: bicykl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hochrad
sense_list:
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;


lexentry: pol/biec__czasownik__1
written_rep: biec
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: laufen | rennen
sense_list:
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi


lexentry: pol/biedaszyb__rzeczownik__1
written_rep: biedaszyb
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Armenschacht
sense_list:
samowolny, prymitywny wykop górniczy wykonany w celu pozyskania surowców kopalnych, powstający zwykle w warunkach skrajnego ubóstwa;


lexentry: pol/biedermeier__rzeczownik__1
written_rep: biedermeier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biedermeier
sense_list:
(sztuka) prosty i funkcjonalny styl w architekturze i wyposażeniu wnętrz, a także w literaturze, malarstwie, modzie (i tym podobne, i temu podobne); | mebel lub inny przedmiot w tym stylu


lexentry: pol/biedronka__rzeczownik__1
written_rep: biedronka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Marienkäfer
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;


lexentry: pol/biedronka_siedmiokropka__rzeczownik__1
written_rep: biedronka siedmiokropka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Siebenpunkt-Marienkäfer
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coccinella septempunctata L., gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych, o czerwonych pokrywach z czarnymi plamkami u postaci dorosłej;


lexentry: pol/biedrzeniec__rzeczownik__1
written_rep: biedrzeniec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bibernelle
sense_list:
(botanika, botaniczny) Pimpinella L., rodzaj rośliny zielnej z rodziny selerowatych, obejmujący gatunki o pierzastych liściach i baldachowatych kwiatostanach i niektóre z nich mają znaczenie kulinarne i lecznicze


lexentry: pol/biedrzeniec_anyż__rzeczownik__1
written_rep: biedrzeniec anyż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anis
sense_list:
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., gatunek jednorocznej rośliny uprawnej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/bieg__rzeczownik__1
written_rep: bieg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lauf
sense_list:
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki | (sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety | postępowanie, rozwój zdarzenia lub procesu


lexentry: pol/bieg_płotkarski__rzeczownik__1
written_rep: bieg płotkarski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hürdenlauf
sense_list:
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;


lexentry: pol/biegać__czasownik__1
written_rep: biegać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: laufen
sense_list:
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
written_rep: biegun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kufe
sense_list:
element takich przedmiotów jak koń na biegunach, lub fotel bujany, wygięty pręt na którym buja się dany przedmiot


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
written_rep: biegun
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pol
sense_list:
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu | miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy; | (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny | (fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny


lexentry: pol/biegun_magnetyczny__rzeczownik__1
written_rep: biegun magnetyczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Magnetpol
sense_list:
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe; | (geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty;


lexentry: pol/biegus_malutki__rzeczownik__1
written_rep: biegus malutki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zwergstrandläufer
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris minuta, gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych;


lexentry: pol/biegły__rzeczownik__1
written_rep: biegły
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Sachverständiger
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ekspert powoływany przez sąd, mający wiedzę w specjalistycznej dziedzinie, ułatwiający zrozumienie związanych z tą dziedziną zagadnień istotnych dla sprawy


lexentry: pol/bielactwo__rzeczownik__1
written_rep: bielactwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Albinismus
sense_list:
(medycyna, medyczny) schorzenie powodujące odbarwienia w skórze, włosach i tęczówce na skutek zmniejszenia lub braku melaniny


lexentry: pol/biennale__rzeczownik__1
written_rep: biennale
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biennale
sense_list:
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata


lexentry: pol/bierki__rzeczownik__1
written_rep: bierki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mikado
sense_list:
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych;


lexentry: pol/bierne_palenie__rzeczownik__1
written_rep: bierne palenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Passivrauchen
sense_list:
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);


lexentry: pol/bierzmowanie__rzeczownik__1
written_rep: bierzmowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Firmung
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;


lexentry: pol/bieżnik__rzeczownik__1
written_rep: bieżnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Profil | Lauffläche
sense_list:
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność;


lexentry: pol/bifobia__rzeczownik__1
written_rep: bifobia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biphobie | Bifeindlichkeit
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;


lexentry: pol/bigoreksja__rzeczownik__1
written_rep: bigoreksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bigorexia
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała


lexentry: pol/bigos__rzeczownik__1
written_rep: bigos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bigos | Bigosch
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonej kapusty kiszonej z rozmaitymi dodatkami; ; (zobacz) też bigos w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/bigot__rzeczownik__1
written_rep: bigot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Frömmler
sense_list:
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś przesadnie religijny lub gorliwie manifestujący swą religijność


lexentry: pol/bilans_tlenowy__rzeczownik__1
written_rep: bilans tlenowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sauerstoffbilanz
sense_list:
(chemia, chemiczny) wyrażona w procentach wagowych relacja pomiędzy ilością tlenu zawartą w materiale wybuchowym a ilością składników palnych, jak węgiel i wodór;


lexentry: pol/bilard__rzeczownik__1
written_rep: bilard
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Billard | Billardspiel
sense_list:
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;


lexentry: pol/bilet__rzeczownik__1
written_rep: bilet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fahrkarte | Ticket | Fahrschein
sense_list:
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru


lexentry: pol/bilokacja__rzeczownik__1
written_rep: bilokacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bilokation
sense_list:
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;


lexentry: pol/bima__rzeczownik__1
written_rep: bima
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bima
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) podwyższenie stawiane w centrum synagogi, z którego odczytywana jest Tora;


lexentry: pol/bimetalizm__rzeczownik__1
written_rep: bimetalizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bimetallismus
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (historia, historyczny, historycznie) system monetarny, w którym funkcję pieniądza spełniają dwa kruszce, złoto i srebro, a ich wartości są od siebie ściśle zależne;


lexentry: pol/bio-__przedrostek__1
written_rep: bio-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: bio-
sense_list:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi


lexentry: pol/biocenoza__rzeczownik__1
written_rep: biocenoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biozönose
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół populacji różnych gatunków, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego;


lexentry: pol/biochemia__rzeczownik__1
written_rep: biochemia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biochemie
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;


lexentry: pol/biochemiczka__rzeczownik__1
written_rep: biochemiczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biochemikerin
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalistka w zakresie biochemii, kobieta zajmująca się biochemią


lexentry: pol/biochemik__rzeczownik__1
written_rep: biochemik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biochemiker
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie biochemii, osoba zajmująca się biochemią


lexentry: pol/biodro__rzeczownik__1
written_rep: biodro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hüfte
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda


lexentry: pol/bioetyka__rzeczownik__1
written_rep: bioetyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bio-Ethik
sense_list:
dział etyki dotyczący analizy dylematów moralnych, które pojawiają się w naukach medycznych i biologicznych


lexentry: pol/biofilm__rzeczownik__1
written_rep: biofilm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biofilm
sense_list:
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;


lexentry: pol/biofizyka__rzeczownik__1
written_rep: biofizyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biophysik
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;


lexentry: pol/biogaz__rzeczownik__1
written_rep: biogaz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biogas
sense_list:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) mieszanina gazów otrzymywana podczas beztlenowego rozkładu obornika lub innych pozostałości organicznych;


lexentry: pol/biogeneza__rzeczownik__1
written_rep: biogeneza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biogenese
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) proces powstawania życia; pochodzenie życia


lexentry: pol/biogeochemia__rzeczownik__1
written_rep: biogeochemia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biogeochemie
sense_list:
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) (ekologia, ekologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem wymiany albo przepływu materii między żywymi a nieożywionymi komponentami biosfery


lexentry: pol/bioindykator__rzeczownik__1
written_rep: bioindykator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biomarker
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) biologiczny wskaźnik jakości środowiska, którym jest zwierzę lub roślina o dużej wrażliwości na działanie określonych czynników


lexentry: pol/bioklimatologia__rzeczownik__1
written_rep: bioklimatologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bioklimatik
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca wpływ klimatu i warunków pogodowych na organizmy żywe;


lexentry: pol/biologia__rzeczownik__1
written_rep: biologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biologie
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;


lexentry: pol/biologia_molekularna__rzeczownik__1
written_rep: biologia molekularna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Molekularbiologie
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach


lexentry: pol/bioluminescencja__rzeczownik__1
written_rep: bioluminescencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biolumineszenz
sense_list:
(biologia, biologiczny) zdolność organizmów żywych do wytwarzania i emitowania światła na drodze reakcji chemicznych;


lexentry: pol/biom__rzeczownik__1
written_rep: biom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biom
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi


lexentry: pol/biomasa__rzeczownik__1
written_rep: biomasa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biomasse
sense_list:
materia zawarta w organizmach żywych; | masa materii zawartej w organizmach żywych (zwykle podawana na metr kwadratowy lub sześcienny)


lexentry: pol/biometryczny__przymiotnik__1
written_rep: biometryczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: biometrisch
sense_list:
związany z biometrią, dotyczący lub służący do pomiarów istot żywych, także do rozpoznawania cech lub tożsamości


lexentry: pol/bionika__rzeczownik__1
written_rep: bionika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bionik
sense_list:
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;


lexentry: pol/biopsja__rzeczownik__1
written_rep: biopsja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biopsie
sense_list:
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;


lexentry: pol/biosfera__rzeczownik__1
written_rep: biosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biosphäre
sense_list:
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe


lexentry: pol/biotechnologia__rzeczownik__1
written_rep: biotechnologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biotechnologie | Biotechnik
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;


lexentry: pol/biotop__rzeczownik__1
written_rep: biotop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biotop
sense_list:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika;


lexentry: pol/biotyna__rzeczownik__1
written_rep: biotyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biotin
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;


lexentry: pol/birginiak__rzeczownik__1
written_rep: birginiak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scheckente
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Polysticta stelleri, pstrokaczka, kaczka srokata, gatunek kaczki edredonowej;


lexentry: pol/birmański__przymiotnik__1
written_rep: birmański
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: birmanisch
sense_list:
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)


lexentry: pol/biruang_malajski__rzeczownik__1
written_rep: biruang malajski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Malaienbär
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Helarctos malayanus Horsfield, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w południowej i południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/biskup__rzeczownik__1
written_rep: biskup
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bischof | Bischöfin
sense_list:
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;


lexentry: pol/biskupka__rzeczownik__1
written_rep: biskupka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bischöfin
sense_list:
(kościelny) w niektórych kościołach chrześcijańskich duchowna wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowana na urząd biskupi, najczęściej kierująca diecezją


lexentry: pol/biskupstwo__rzeczownik__1
written_rep: biskupstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bistum
sense_list:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa | (kościelny) godność, urząd biskupa


lexentry: pol/bistro__rzeczownik__1
written_rep: bistro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bistro | Kneipe
sense_list:
(książkowy) (gastronomia) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi;


lexentry: pol/biszkopt_genueński__rzeczownik__1
written_rep: biszkopt genueński
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biskuit
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj biszkoptu, podczas przygotowania którego ubija się jajka w całości


lexentry: pol/bit__rzeczownik__1
written_rep: bit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bit
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1; | (technologia, technika, techniczny) wymienna końcówka w elektrycznych narzędziach do wkręcania;


lexentry: pol/bita_śmietana__rzeczownik__1
written_rep: bita śmietana
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlagsahne
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;


lexentry: pol/bitum__rzeczownik__1
written_rep: bitum
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bitumen
sense_list:
(chemia, chemiczny) mieszanina różnych substancji organicznych ciekłych bądź stałych o dużej lepkości, będąca najczęściej koloru czarnego lub brunatnoczarnego;


lexentry: pol/bitumin__rzeczownik__1
written_rep: bitumin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bitumen
sense_list:
(chemia, chemiczny) (geologia, geologiczny) (górnictwo, górniczy) naturalna mieszanina węglowodorów stałych i półstałych, czyli substancji organicznych pochodzenia naturalnego, które powstały z rozkładu materii roślinnej i zwierzęcej w warunkach beztlenowych


lexentry: pol/biureta__rzeczownik__1
written_rep: biureta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bürette
sense_list:
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów


lexentry: pol/biuro__rzeczownik__1
written_rep: biuro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Agentur | Büro | Institut
sense_list:
forma działalności administracyjnej polegająca na zbieraniu, opracowywaniu i przekazywaniu informacji


lexentry: pol/biuro__rzeczownik__1
written_rep: biuro
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Büro | Agentur | Institut
sense_list:
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje; | forma działalności usługowej polegająca na zbieraniu i sprzedaży informacji


lexentry: pol/biuro_matrymonialne__rzeczownik__1
written_rep: biuro matrymonialne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
sense_list:
forma działalności usługowej polegająca na pośredniczeniu w zawieraniu znajomości między osobami pragnącymi zawrzeć związek małżeński

trans_list:
Eheinstitut | Heiratsvermittlung | Heiratsvermittlungsagentur | Heiratsvermittlungsinstitut | Partnervermittlung | Partnervermittlungsagenur


lexentry: pol/biuro_podróży__rzeczownik__1
written_rep: biuro podróży
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Reisebüro | Reiseagentur
sense_list:
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.


lexentry: pol/biuro_rzeczy_znalezionych__rzeczownik__1
written_rep: biuro rzeczy znalezionych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fundbüro
sense_list:
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać


lexentry: pol/biurokracja__rzeczownik__1
written_rep: biurokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bürokratie
sense_list:
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów


lexentry: pol/biwak__rzeczownik__1
written_rep: biwak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biwak
sense_list:
(turystyka, turystyczny) obozowanie pod gołym niebem w namiotach, najczęściej jedna z form obozów młodzieżowych


lexentry: pol/biznesplan__rzeczownik__1
written_rep: biznesplan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Businessplan
sense_list:
(zarządzanie) szczegółowy plan działania firmy przygotowywany przed jej założeniem lub przed rozpoczęciem nowego projektu


lexentry: pol/bić__czasownik__1
written_rep: bić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: schlagen | klopfen
sense_list:
uderzać kogoś, zadawać komuś ból | o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls | w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.


lexentry: pol/biżuteria__rzeczownik__1
written_rep: biżuteria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geschmeide
sense_list:
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;


lexentry: pol/blaneta__rzeczownik__1
written_rep: blaneta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blanet
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczne ogromne ciało niebieskie poruszające się wokół supermasywnej czarnej dziury


lexentry: pol/blank__rzeczownik__1
written_rep: blank
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blankleder
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) sztywna, gładka i wyprawiona skóra do wytwarzania siodeł i innych produktów rymarskich


lexentry: pol/blanki__rzeczownik__1
written_rep: blanki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zinne
sense_list:
(architektura, architektoniczny) szereg prostokątnych, zębatych występów wieńczących mur obronny; ; (zobacz) też Blanki w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/blanszować__czasownik__1
written_rep: blanszować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: blanchieren
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać procesowi krótkotrwałego podgrzewania a następnie schładzania


lexentry: pol/blastula__rzeczownik__1
written_rep: blastula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blastula
sense_list:
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem


lexentry: pol/blef__rzeczownik__1
written_rep: blef
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bluff
sense_list:
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości


lexentry: pol/blender__rzeczownik__1
written_rep: blender
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Püriergerät
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do miksowania (np. zup czy koktajli) w postaci szklanego naczynia z wirującymi wewnątrz nożykami lub rękojeści zakończonej nożykami, wkładanej do dowolnego naczynia;


lexentry: pol/bligia_pospolita__rzeczownik__1
written_rep: bligia pospolita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Akipflaume | Aki-Baum
sense_list:
(botanika, botaniczny) Blighia sapida K.D.Koenig, gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych, uprawianej głównie w zachodniej Afryce i na Karaibach;


lexentry: pol/blin__rzeczownik__1
written_rep: blin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scheibenkleister
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) podobne do naleśnika, typowe dla kuchni rosyjskiej, białoruskiej i ukraińskiej danie, smażone z ciasta z dodatkiem mąki gryczanej oraz drożdży;


lexentry: pol/blindaż__rzeczownik__1
written_rep: blindaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bunker
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem


lexentry: pol/bliski__przymiotnik__1
written_rep: bliski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: nahe | nah
sense_list:
taki, który jest w niewielkiej odległości | taki, który prawie osiągnął jakiś stan | zbliżony do czegoś, podobny


lexentry: pol/blister__rzeczownik__1
written_rep: blister
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blister
sense_list:
(handel, handlowy) opakowanie składające się z warstwy spodniej i sztywnej, przezroczystej warstwy górnej;


lexentry: pol/blockbuster__rzeczownik__1
written_rep: blockbuster
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blockbuster
sense_list:
(książkowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawienie, książka, film lub inne dzieło, które zdobyło dużą popularność i stało się wyjątkowo zyskowne;


lexentry: pol/blockchain__rzeczownik__1
written_rep: blockchain
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blockchain
sense_list:
(informatyka, informatyczny) baza danych składająca się z połączonych kryptograficznie rekordów stanowiących zwykle spis transakcji, zwłaszcza tych dokonywanych z użyciem kryptowalut, zarządzana wspólnie przez komputery połączone siecią peer-to-peer;


lexentry: pol/blogosfera__rzeczownik__1
written_rep: blogosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blogosphäre | Blogosphere | Kleinbloggersdorf
sense_list:
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
written_rep: blok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Block
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związek państw, partii politycznych | zeszyt, notes z kartkami większego formatu | (budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku; | (sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny; | (potocznie, potoczny) zbiór audycji, programów radiowych nadawanych kolejno po sobie | jeden lub więcej znaczków pocztowych w obramowaniu;


lexentry: pol/blokada__rzeczownik__1
written_rep: blokada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blockade
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji


lexentry: pol/blokhauz__rzeczownik__1
written_rep: blokhauz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blockhaus
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) schron lub budynek ufortyfikowany z przeznaczeniem na samodzielną obronę ze wszystkich stron;


lexentry: pol/blu-ray__rzeczownik__1
written_rep: blu-ray
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blu-ray
sense_list:
(informatyka, informatyczny) dysk cyfrowy w formacie blu-ray (1.1) | (informatyka, informatyczny) format zapisu optycznego wykorzystujący niebieski laser, uważany za następcę formatu DVD


lexentry: pol/blues__rzeczownik__1
written_rep: blues
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blues
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalno-instrumentalny styl muzyczny sięgający korzeniami ludowych pieśni czarnoskórych


lexentry: pol/bluszcz__rzeczownik__1
written_rep: bluszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Efeu
sense_list:
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;


lexentry: pol/bluszcz_pospolity__rzeczownik__1
written_rep: bluszcz pospolity
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Efeu | Gemeine Efeu
sense_list:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hedera helix L., gatunek wiecznie zielonego pnącza należący do rodziny araliowatych;


lexentry: pol/bo__spójnik__1
written_rep: bo
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: denn
sense_list:
…przyłączający zdania lub ich części wyjaśniające lub rozwijające w jakiś sposób wcześniejszą informację; wyrażające jej przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/bobrek_trójlistny__rzeczownik__1
written_rep: bobrek trójlistny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fieberklee
sense_list:
(botanika, botaniczny) Menyanthes trifoliata L., gatunek byliny z rodziny bobrkowatych, będącej geofitem i hydrofitem;


lexentry: pol/bobsleje__rzeczownik__1
written_rep: bobsleje
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bobsport
sense_list:
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;


lexentry: pol/bocian__rzeczownik__1
written_rep: bocian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Storch
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów; | (dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;


lexentry: pol/bocian_białobrzuchy__rzeczownik__1
written_rep: bocian białobrzuchy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abdim | Abdimstorch | Regenstorch
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia abdimii Lichtenstein, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych o szarym dziobie;


lexentry: pol/bocian_biały__rzeczownik__1
written_rep: bocian biały
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Weißstorch
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/bocian_czarny__rzeczownik__1
written_rep: bocian czarny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwarzstorch
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;


lexentry: pol/bocianie_gniazdo__związek_frazeologiczny__1
written_rep: bocianie gniazdo
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: Krähennest | Ausguck | Eistonne
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (przenośnie, przenośnia) niewielka platforma w górnej części masztu żaglowca; dawniej punkt obserwacyjny


lexentry: pol/bocianowe__rzeczownik__1
written_rep: bocianowe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Adebar
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconiiformes Bonaparte, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, obejmuje gatunki wodno-błotne, w większości wędrowne;


lexentry: pol/bocznik__rzeczownik__1
written_rep: bocznik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Shunt
sense_list:
(elektryczność) rezystor włączony równolegle do głównego obwodu, zmniejszający prąd pobierany przez ten obwód


lexentry: pol/bodaj__partykuła__1
written_rep: bodaj
part_of_speech: particle
min_sense_num: 01
trans_list: mindestens
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi


lexentry: pol/bodhisattwa__rzeczownik__1
written_rep: bodhisattwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bodhisattva
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;


lexentry: pol/body__rzeczownik__1
written_rep: body
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Body
sense_list:
(odzieżownictwo) jednoczęściowy strój dziecięcy, bez rękawów i nogawek | (odzieżownictwo) jednoczęściowy, obcisły strój kobiecy, zwykle bez rękawów i nogawek


lexentry: pol/bodziec__rzeczownik__1
written_rep: bodziec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Reiz | Stimulus
sense_list:
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;


lexentry: pol/boeuf_Strogonow__rzeczownik__1
written_rep: boeuf Strogonow
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bœuf Stroganoff
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z polędwicy wołowej krojonej w wąskie i krótkie paski, cebuli i przypraw, zagotowanych z mąką, przecierem pomidorowym; podawana zazwyczaj z kluseczkami francuskimi;


lexentry: pol/bogaty__przymiotnik__1
written_rep: bogaty
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: reich | ausgiebig
sense_list:
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody | taki, który obfituje w coś | dający dużą możliwość wyboru


lexentry: pol/bogini__rzeczownik__1
written_rep: bogini
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Göttin
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej


lexentry: pol/bogobojność__rzeczownik__1
written_rep: bogobojność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gottesfurcht
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest bogobojne; cecha tych, którzy są bogobojni


lexentry: pol/bohater__rzeczownik__1
written_rep: bohater
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Held
sense_list:
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp. | (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu


lexentry: pol/bohemistyka__rzeczownik__1
written_rep: bohemistyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bohemistik
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o języku, literaturze, kulturze i historii czeskiej; | kierunek na uniwersytecie obejmujący studia w tej dziedzinie


lexentry: pol/bojar__rzeczownik__1
written_rep: bojar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bojare
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;


lexentry: pol/bojer__rzeczownik__1
written_rep: bojer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Eisjacht | Eissegler
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mały, żaglowy, montowany na płozach pojazd do poruszania się po zamarzniętym akwenie


lexentry: pol/bojkot__rzeczownik__1
written_rep: bojkot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Boykott
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;


lexentry: pol/bojkotować__czasownik__1
written_rep: bojkotować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: boykottieren
sense_list:
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu


lexentry: pol/bojownik_wspaniały__rzeczownik__1
written_rep: bojownik wspaniały
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Siamesischer Kampffisch
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta splendens Regan, słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych, pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/bok__rzeczownik__1
written_rep: bok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Seite
sense_list:
(matematyka, matematyczny) odcinek o końcach w dwóch sąsiednich wierzchołkach wielokąta | lewa lub prawa strona człowieka, zwierzęcia, przedmiotu


lexentry: pol/bokeh__rzeczownik__1
written_rep: bokeh
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bokeh
sense_list:
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;


lexentry: pol/bokobrody__rzeczownik__1
written_rep: bokobrody
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Backenbart | Koteletten
sense_list:
rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody;


lexentry: pol/boksyt__rzeczownik__1
written_rep: boksyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bauxit
sense_list:
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;


lexentry: pol/bolerko__rzeczownik__1
written_rep: bolerko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bolerojäckchen
sense_list:
(krawiectwo) krótki żakiecik kobiecy, niesięgający talii, z połami niezachodzącymi na siebie; także sweterek, bluzeczka o takim kroju


lexentry: pol/bolero__rzeczownik__1
written_rep: bolero
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bolero
sense_list:
(krawiectwo) krótka kamizelka bez rękawów i bez kołnierza; | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do bolero (1.1) | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójmiarowy hiszpański taniec ludowy; | męski kapelusz z podniesionymi brzegami


lexentry: pol/bolesny__przymiotnik__1
written_rep: bolesny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: schmerzhaft
sense_list:
(medycyna, medyczny) taki, który sprawia ból fizyczny | (psychologia, psychologiczny) taki, który sprawia przykrość, żal, ból psychiczny


lexentry: pol/bolszewicki__przymiotnik__1
written_rep: bolszewicki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: bolschewistisch
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z partią lub frakcją bolszewików | (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) dotyczący Armii Czerwonej, związany z żołnierzem radzieckim (sowieckim)


lexentry: pol/bolszewicki__przymiotnik__2
written_rep: bolszewicki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: bolschewistisch
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) lub (lekceważąco, lekceważący) charakterystyczny dla bolszewizmu lub bolszewików


lexentry: pol/bolszewik__rzeczownik__1
written_rep: bolszewik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bolschewik
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej


lexentry: pol/bolszewizm__rzeczownik__1
written_rep: bolszewizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bolschewismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu


lexentry: pol/bomba__rzeczownik__1
written_rep: bomba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bombe | Sprengstoff
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;


lexentry: pol/bomba_atomowa__rzeczownik__1
written_rep: bomba atomowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Atombombe | A-Bombe
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami


lexentry: pol/bomba_kaloryczna__rzeczownik__1
written_rep: bomba kaloryczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kalorienbombe
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (potocznie, potoczny) produkt spożywczy o bardzo wysokiej zawartości kilokalorii w stosunku do objętości lub masy


lexentry: pol/bomba_lotnicza__rzeczownik__1
written_rep: bomba lotnicza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fliegerbombe
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;


lexentry: pol/bombarda__rzeczownik__1
written_rep: bombarda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bombarde
sense_list:
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów


lexentry: pol/bombowiec__rzeczownik__1
written_rep: bombowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bomber
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;


lexentry: pol/bonapartyzm__rzeczownik__1
written_rep: bonapartyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bonapartismus
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;


lexentry: pol/bonito__rzeczownik__1
written_rep: bonito
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bonito
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała


lexentry: pol/bonobo__rzeczownik__1
written_rep: bonobo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bonobo
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;


lexentry: pol/bonsai__rzeczownik__1
written_rep: bonsai
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bonsai
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;


lexentry: pol/boomer__rzeczownik__1
written_rep: boomer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Boomer
sense_list:
(slangowo) starsza osoba (oryginalnie z okresu baby boom 1946–1964), z przestarzałymi poglądami, nienadążająca za współczesnością


lexentry: pol/boraks__rzeczownik__1
written_rep: boraks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Borax
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;


lexentry: pol/bordiura__rzeczownik__1
written_rep: bordiura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bordüre
sense_list:
ozdobny pas będący obramowaniem tkaniny, płaskorzeźby, obrazu lub grafiki wypełniony ornamentem geometrycznym, roślinnym lub scenami figuralnymi;


lexentry: pol/bordo__rzeczownik__1
written_rep: bordo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bordeaux
sense_list:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wysokiej jakości wino czerwone lub białe z rejonu Bordeaux; wino bordoskie


lexentry: pol/borelioza__rzeczownik__1
written_rep: borelioza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Borreliose
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;


lexentry: pol/borowik__rzeczownik__1
written_rep: borowik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Steinpilz
sense_list:
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/borówka_brusznica__rzeczownik__1
written_rep: borówka brusznica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Preiselbeere | Kronsbeere
sense_list:
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;


lexentry: pol/bosak__rzeczownik__1
written_rep: bosak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bootshaken
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;


lexentry: pol/boskiet__rzeczownik__1
written_rep: boskiet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Boskett
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) regularna lub swobodna kompozycja złożona z drzew, imitacja lasu w ogrodzie;


lexentry: pol/boss__rzeczownik__1
written_rep: boss
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Boss
sense_list:
(gry komputerowe) przeciwnik w grze komputerowej, znacznie większy, silniejszy niż inni; | (potocznie, potoczny) szef firmy, organizacji | (potocznie, potoczny) szef grupy przestępczej


lexentry: pol/boston__rzeczownik__1
written_rep: boston
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Boston
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych, rodzaj powolnego walca; także muzyka do tego tańca; | (termin karciany) gra karciana popularna w XVIII wieku


lexentry: pol/bosy__przymiotnik__1
written_rep: bosy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: barfuß | barfüßig
sense_list:
o człowieku: taki, który ma nagie stopy | o stopach, nogach: takie, które nie mają butów, skarpet, pończoch


lexentry: pol/botanika__rzeczownik__1
written_rep: botanika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Botanik
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;


lexentry: pol/bouclé__rzeczownik__1
written_rep: bouclé
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bouclé
sense_list:
(włókiennictwo) ozdobnie skręcona przędza z pętelkami lub węzełkami; | (włókiennictwo) teksturowana tkanina lub dzianina z bouclé (1.1) w całości albo tylko ze wstawkami


lexentry: pol/bowiem__spójnik__1
written_rep: bowiem
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: denn
sense_list:
(książkowy) spójnik przyłączający zdanie zawierające przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie, do zdania poprzedniego


lexentry: pol/boysband__rzeczownik__1
written_rep: boysband
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Boygroup
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;


lexentry: pol/bozon_W__rzeczownik__1
written_rep: bozon W
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: W-Boson
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna posiadająca dodatni lub ujemny ładunek elektryczny, odpowiadająca za występowanie oddziaływań słabych;


lexentry: pol/bozon_Z__rzeczownik__1
written_rep: bozon Z
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Z-Boson
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna posiadająca zerowy ładunek elektryczny, odpowiadająca za występowanie oddziaływań słabych;


lexentry: pol/bozon_pośredniczący__rzeczownik__1
written_rep: bozon pośredniczący
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Eichboson
sense_list:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca nośnikiem podstawowych oddziaływań pomiędzy cząstkami;


lexentry: pol/bożodrzew_gruczołowaty__rzeczownik__1
written_rep: bożodrzew gruczołowaty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Götterbaum
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/brachiozaur__rzeczownik__1
written_rep: brachiozaur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brachiosaurus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Brachiosaurus Riggs, rodzaj zauropoda z rodziny brachiozaurów; | (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju brachiozaurów (1.1)


lexentry: pol/brachylogia__rzeczownik__1
written_rep: brachylogia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brachylogie
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań;


lexentry: pol/bractwo__rzeczownik__1
written_rep: bractwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bruderschaft
sense_list:
(żartobliwie) grono znających się osób | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeckie stowarzyszenie wiernych o konkretnych celach


lexentry: pol/brak_miesiączki__rzeczownik__1
written_rep: brak miesiączki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Periodenausfall
sense_list:
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;


lexentry: pol/brakteat__rzeczownik__1
written_rep: brakteat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brakteat
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) cienka, jednostronnie bita w średniowieczu srebrna moneta denarowa w Europie XII-XV wieku ;


lexentry: pol/bramin__rzeczownik__1
written_rep: bramin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brahman
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę; najwyższy stan społeczny dawnych Indii


lexentry: pol/bramka__rzeczownik__1
written_rep: bramka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tor
sense_list:
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką; | (sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2) | (sport, sportowy) w narciarstwie i kajakarstwie dwa słupki między którymi należy przejechać


lexentry: pol/bramka_samobójcza__rzeczownik__1
written_rep: bramka samobójcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Eigentor
sense_list:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki


lexentry: pol/bramkarz__rzeczownik__1
written_rep: bramkarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Torwart | Tormann
sense_list:
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;


lexentry: pol/brat__rzeczownik__1
written_rep: brat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bruder
sense_list:
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki; | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich


lexentry: pol/bratek__rzeczownik__1
written_rep: bratek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stiefmütterchen
sense_list:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka; | (botanika, botaniczny) Viola tricolor, jednoroczna lub dwuletnia roślina polna o pięciopłatkowych, zwykle fioletowo-żółtych kwiatach


lexentry: pol/bratobójstwo__rzeczownik__1
written_rep: bratobójstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brudermord
sense_list:
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.


lexentry: pol/brać__czasownik__1
written_rep: brać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: nehmen
sense_list:
chwytać coś ręką, unosić coś | zobowiązywać się do czegoś | (potocznie, potoczny) przekraczać, mijać coś | chwytać, łapać, zniewalać | korzystać z czegoś | kupić lub wynająć coś | posiąść kogoś w sensie seksualnym | wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś


lexentry: pol/bresaola__rzeczownik__1
written_rep: bresaola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bresaola
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna włoska solona wołowina, która dojrzewa przez dwa, trzy miesiące suszona na powietrzu, aż stwardnieje i zmieni kolor na ciemnoczerwony, prawie fioletowy


lexentry: pol/brewiarz__rzeczownik__1
written_rep: brewiarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brevier
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;


lexentry: pol/brexit__rzeczownik__1
written_rep: brexit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brexit
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej


lexentry: pol/brie__rzeczownik__1
written_rep: brie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brie
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuski ser pleśniowy wytwarzany z krowiego mleka, o delikatnej woni pleśni oraz dymu;


lexentry: pol/brioszka__rzeczownik__1
written_rep: brioszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brioche | Apostelkuchen
sense_list:
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;


lexentry: pol/broda__rzeczownik__1
written_rep: broda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bienenbart
sense_list:
(pszczelarstwo, pszczelarski) grono pszczół skupionych przed wlotem do ula, wyglądem przypominające brodę (1.2)


lexentry: pol/brodawczak__rzeczownik__1
written_rep: brodawczak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Papillom
sense_list:
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny wywodzący się z nabłonka, tworzący brodawkowate i bulwiaste struktury


lexentry: pol/brodawka__rzeczownik__1
written_rep: brodawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Warze
sense_list:
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze | (medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
written_rep: brokat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brokat
sense_list:
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
written_rep: brokat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Glitter
sense_list:
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających;


lexentry: pol/broker__rzeczownik__1
written_rep: broker
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Broker
sense_list:
(finanse, finansowy) osoba zajmująca się pośrednictwem w transakcjach towarowych, pieniężnych, frachtowych lub ubezpieczeniowych


lexentry: pol/brokuł__rzeczownik__1
written_rep: brokuł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brokkoli | Broccoli
sense_list:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;


lexentry: pol/bromoform__rzeczownik__1
written_rep: bromoform
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bromoform
sense_list:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
written_rep: brona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Egge
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
written_rep: brona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fallgatter
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;


lexentry: pol/broń_biologiczna__rzeczownik__1
written_rep: broń biologiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biowaffe
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;


lexentry: pol/broń_jądrowa__rzeczownik__1
written_rep: broń jądrowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kernwaffe
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która uwalnia ogromną ilość energii w wyniku reakcji jądrowych — rozszczepienia lub syntezy jąder atomowych


lexentry: pol/broń_palna__rzeczownik__1
written_rep: broń palna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Feuerwaffe | Schusswaffe
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;


lexentry: pol/brudna_bomba__rzeczownik__1
written_rep: brudna bomba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: schmutzige Bombe
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;


lexentry: pol/brudny__przymiotnik__1
written_rep: brudny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: schmutzig | dreckig
sense_list:
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud | (potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi


lexentry: pol/brukowiec__rzeczownik__1
written_rep: brukowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Boulevardblatt
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (publikatory) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze


lexentry: pol/brunatna_koszula__rzeczownik__1
written_rep: brunatna koszula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Braunhemd
sense_list:
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP


lexentry: pol/brunatny__przymiotnik__1
written_rep: brunatny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: braun
sense_list:
mający kolor ciemnobrązowy | (przenośnie, przenośnia) nazistowski, narodowosocjalistyczny, hitlerowski, faszystowski


lexentry: pol/brunch__rzeczownik__1
written_rep: brunch
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brunch
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;


lexentry: pol/bruschetta__rzeczownik__1
written_rep: bruschetta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bruschetta
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska przekąska w postaci grzanki posmarowanej oliwą i roztartym czosnkiem; często podawana z kozim serem lub sałatką pomidorową i świeżymi ziołami;


lexentry: pol/brutalny__przymiotnik__1
written_rep: brutalny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: brutal
sense_list:
działający za pomocą siły, agresywny | bezwzględny, nie liczący się z odczuciami innych | pokazujący brutalność


lexentry: pol/bruzda__rzeczownik__1
written_rep: bruzda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Furche
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie na powierzchni organu | (rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa;


lexentry: pol/bruzdownica__rzeczownik__1
written_rep: bruzdownica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mauernutfräse
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
written_rep: brygada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brigade
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji | (wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów


lexentry: pol/brygantyna__rzeczownik__1
written_rep: brygantyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brigantine
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;


lexentry: pol/brylancik__rzeczownik__2
written_rep: brylancik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Brillant
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Heliodoxa Gould, niewielki ptak z podrodziny paziaków, występujący w Ameryce Centralnej i Południowej;


lexentry: pol/brytfanna__rzeczownik__1
written_rep: brytfanna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bräter
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką


lexentry: pol/bryła_sztywna__rzeczownik__1
written_rep: bryła sztywna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: starrer Körper
sense_list:
(fizyka, fizyczny) model fizyczny ciała, w którym odległość między dwoma dowolnymi punktami pozostaje stała niezależnie od wywieranych na nie sił;


lexentry: pol/brzegówka__rzeczownik__1
written_rep: brzegówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Uferschwalbe
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce;


lexentry: pol/brzmieć__czasownik__1
written_rep: brzmieć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: klingen
sense_list:
być słyszanym, przejawiać się jako dźwięk | (książkowy) zawierać określoną treść, myśl, wymowę, wydźwięk | (książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać dźwięk


lexentry: pol/brzoskwinia__rzeczownik__1
written_rep: brzoskwinia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pfirsich | Pfirsichbaum
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Persica Mill., drzewo z rodziny różowatych;


lexentry: pol/brzoskwiniowy__przymiotnik__1
written_rep: brzoskwiniowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Pfirsich
sense_list:
(botanika, botaniczny) dotyczący brzoskwiń (drzew i owoców) | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z brzoskwiń, z dodatkiem brzoskwiń


lexentry: pol/brzoskwiniowy__przymiotnik__2
written_rep: brzoskwiniowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: Pfirsich
sense_list:
przypominający owoc brzoskwini mający powierzchnię lub kolor owocu brzoskwini, delikatny jak brzoskwinia


lexentry: pol/brzost__rzeczownik__1
written_rep: brzost
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bergulme
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus glabra, gatunek drzewa należący do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/brzoza__rzeczownik__1
written_rep: brzoza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Birke
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;


lexentry: pol/brzoza_brodawkowata__rzeczownik__1
written_rep: brzoza brodawkowata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hänge-Birke | Sandbirke | Warzenbirke | Weißbirke
sense_list:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pendula Roth, gatunek brzozy pospolitej w Polsce i na chłodniejszych obszarach Eurazji


lexentry: pol/brzoza_omszona__rzeczownik__1
written_rep: brzoza omszona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Moor-Birke
sense_list:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pubescens Ehrh., gatunek mrozoodpornej brzozy rosnącej na wilgotnych glebach


lexentry: pol/brzuchomówca__rzeczownik__1
written_rep: brzuchomówca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bauchredner
sense_list:
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu


lexentry: pol/brzuchomówstwo__rzeczownik__1
written_rep: brzuchomówstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bauchrednerei
sense_list:
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;


lexentry: pol/brzuszki__rzeczownik__1
written_rep: brzuszki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rumpfbeuge
sense_list:
(sport, sportowy) ćwiczenie fizyczne mięśni brzucha polegające na podnoszeniu tułowia, leżąc na wznak


lexentry: pol/brzydkie_kaczątko__rzeczownik__1
written_rep: brzydkie kaczątko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: hässliches Entlein
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha


lexentry: pol/brzęczyk__rzeczownik__1
written_rep: brzęczyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Summer
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie)


lexentry: pol/brzęk__rzeczownik__1
written_rep: brzęk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ruhrbirne
sense_list:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus torminalis L., gatunek drzewa z rodziny różowatych, występującego w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej;


lexentry: pol/bróg__rzeczownik__1
written_rep: bróg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Heuboden
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) zadaszenie na słomę lub zboże na czterech słupach;


lexentry: pol/brąz__rzeczownik__1
written_rep: brąz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bronze
sense_list:
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami; | przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1) | (sport, sportowy) brązowy medal


lexentry: pol/buchta__rzeczownik__1
written_rep: buchta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Buchtel
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (Kraków) (Górny Śląsk) najczęściej nadziewana, słodka bułka drożdżowa, pieczona lub gotowana na parze;


lexentry: pol/buddyjski__przymiotnik__1
written_rep: buddyjski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: buddhistisch
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem


lexentry: pol/buddyzm__rzeczownik__1
written_rep: buddyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Buddhismus
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;


lexentry: pol/budka_telefoniczna__rzeczownik__1
written_rep: budka telefoniczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Telefonzelle
sense_list:
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;


lexentry: pol/budować_zamki_na_lodzie__czasownik__1
written_rep: budować zamki na lodzie
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Luftschlösser bauen
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć


lexentry: pol/budyń_Noego__rzeczownik__1
written_rep: budyń Noego
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Aschure
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny deser kuchni tureckiej podawany na święto Aszura, rodzaj kleiku z gotowanych na mleku ziaren zbóż, ciecierzycy, fasoli i ryżu z dodatkiem orzechów i bakalii


lexentry: pol/budyń__rzeczownik__1
written_rep: budyń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pudding
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;


lexentry: pol/budżetowanie__rzeczownik__1
written_rep: budżetowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Budgetierung
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie, tworzenie i zatwierdzanie budżetu, a także jego późniejsze monitorowanie i kontrolowanie;


lexentry: pol/bufet__rzeczownik__1
written_rep: bufet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Imbiss | Kantine
sense_list:
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
written_rep: bufor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Puffer | Pufferspeicher
sense_list:
(informatyka, informatyczny) obszar pamięci, gdzie tymczasowo przechowuje się dane przesyłane pomiędzy dwoma urządzeniami lub między urządzeniem a aplikacją


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
written_rep: bufor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stoßdämpfer
sense_list:
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych


lexentry: pol/bukłak__rzeczownik__1
written_rep: bukłak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bota
sense_list:
pojemnik kształtu spłaszczonego worka, często ze sznurkiem lub paskiem do zawieszenia, zwykle ze skóry, dawniej z pęcherza zwierzęcego, rzadziej z tkaniny, służący do przechowywania i przenoszenia płynów, najczęściej wody lub alkoholu


lexentry: pol/buldog__rzeczownik__1
written_rep: buldog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bulldogge
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;


lexentry: pol/bulgur__rzeczownik__1
written_rep: bulgur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bulgur | Bulgurweizen | Burgul
sense_list:
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;


lexentry: pol/bulion__rzeczownik__1
written_rep: bulion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bouillon
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywar z mięsa i jarzyn | (spożywczy) koncentrat żywnościowy, służący do przygotowania rosołu


lexentry: pol/bulla__rzeczownik__1
written_rep: bulla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bulle
sense_list:
oficjalny dokument papieski; | (historia, historyczny, historycznie) okrągła metalowa pieczęć przytwierdzana niegdyś do bulli (1.1)


lexentry: pol/bullying__rzeczownik__1
written_rep: bullying
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drangsalieren
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) powtarzalne zachowania o charakterze agresywnym jednego lub grupy sprawców wobec ofiary


lexentry: pol/buloński__przymiotnik__1
written_rep: buloński
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: boulonnais
sense_list:
związany z Boulogne ((współcześnie) (oficjalnie) Boulogne-Billancourt) (miejscowością we Francji) | związany z Boulogne ((współcześnie) (oficjalnie) Boulogne-sur-Mer) (miejscowością we Francji)


lexentry: pol/bulwar__rzeczownik__1
written_rep: bulwar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Boulevard
sense_list:
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym | (historia, historyczny, historycznie) element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii


lexentry: pol/bumelant__rzeczownik__1
written_rep: bumelant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drückeberger
sense_list:
pracownik zaniedbujący pracę poprzez nieprzychodzenie do niej lub marnowanie czasu w pracy na pozapracowe czynności


lexentry: pol/bumerang__rzeczownik__1
written_rep: bumerang
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bumerang
sense_list:
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;


lexentry: pol/bump_stock__rzeczownik__1
written_rep: bump stock
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schnellfeuerkolben
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) modyfikacja, specjalny uchwyt do broni półautomatycznej, pozwalający na strzelanie ogniem ciągłym, zamieniający tę broń w samopowtarzalną, czyli de facto w karabin maszynowy


lexentry: pol/bunkier__rzeczownik__1
written_rep: bunkier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bunker
sense_list:
(sport, sportowy) na polu golfowym: piaszczysty obszar lub zagłębienie wypełnione piaskiem | (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) schron, zwykle żelbetowy


lexentry: pol/burak__rzeczownik__2
written_rep: burak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Knilch
sense_list:
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) człowiek niepotrafiący się odpowiednio zachować, często kompromitujący się, nieobyty, prymitywny, często niedouczony


lexentry: pol/burak_cukrowy__rzeczownik__1
written_rep: burak cukrowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zuckerrübe
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;


lexentry: pol/burak_liściowy__rzeczownik__1
written_rep: burak liściowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mangold
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) kultywar buraka zwyczajnego uprawiany dla jadalnych, mięsistych liści;


lexentry: pol/burak_ćwikłowy__rzeczownik__1
written_rep: burak ćwikłowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rote Bete | rote Rübe
sense_list:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;


lexentry: pol/burek__rzeczownik__2
written_rep: burek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Börek
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj nadziewanego placka popularny w krajach śródziemnomorskich i arabskich jako fast food


lexentry: pol/burgund__rzeczownik__1
written_rep: burgund
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Burgunder
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gatunek czerwonego albo białego wina stołowego; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) porcja, kieliszek tego wina


lexentry: pol/burka__rzeczownik__1
written_rep: burka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Burka
sense_list:
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z Afganistanu element stroju noszonego przez niektóre muzułmanki, zasłaniający całą głowę oprócz niewielkiego obszaru wokół oczu (czasem z siatką w tym miejscu) lub całe ciało;


lexentry: pol/burkini__rzeczownik__1
written_rep: burkini
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Burkini
sense_list:
strój kąpielowy dla kobiet, które nie chcą lub ze względów religijnych nie mogą nadmiernie odsłaniać ciała;


lexentry: pol/burnus__rzeczownik__1
written_rep: burnus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Burnus
sense_list:
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem


lexentry: pol/bursztynka_pospolita__rzeczownik__1
written_rep: bursztynka pospolita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: gemeine Bernsteinschnecke
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Succinea putris L., gatunek pospolitego ślimaka lądowego z rodziny bursztynkowatych;


lexentry: pol/bursztynowy__przymiotnik__1
written_rep: bursztynowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Bernstein-
sense_list:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący bursztynu, związany z bursztynem, wykonany z bursztynu, zawierający domieszkę bursztynu


lexentry: pol/burza__rzeczownik__1
written_rep: burza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gewitter | Sturm
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);


lexentry: pol/burza_mózgów__związek_frazeologiczny__1
written_rep: burza mózgów
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: Brainstorming
sense_list:
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;


lexentry: pol/burza_piaskowa__rzeczownik__1
written_rep: burza piaskowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sandsturm | Staubsturm
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;


lexentry: pol/burzyć__czasownik__3
written_rep: burzyć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 03
trans_list: rütteln
sense_list:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ulegać fermentacji, intensywnie wydzielając pianę


lexentry: pol/burłak__rzeczownik__1
written_rep: burłak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Treidler | Treideler
sense_list:
(zawód, zawodowy, zawodowo) robotnik transportu rzecznego, zajmujący się holowaniem na linie statków w górę rzeki;


lexentry: pol/bustrofedon__rzeczownik__1
written_rep: bustrofedon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bustrophedon
sense_list:
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter;


lexentry: pol/busz__rzeczownik__1
written_rep: busz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Busch
sense_list:
gęste zarośla, charakterystyczne dla suchych obszarów podzwrotnikowych, głównie południowej Afryki, Australii, w mniejszej skali wschodniej Afryki i Ameryki Południowej, składające się z kolczastych krzewów;


lexentry: pol/buszel__rzeczownik__1
written_rep: buszel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scheffel
sense_list:
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;


lexentry: pol/butan__rzeczownik__1
written_rep: butan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Butan
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/butelka__rzeczownik__1
written_rep: butelka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Flasche
sense_list:
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców


lexentry: pol/butelkowy__przymiotnik__1
written_rep: butelkowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: flaschen-
sense_list:
dotyczący butelki, związany z butelką | mający kolor ciemnozielony, taki jak kolor szklanej butelki | przypominający kształtem butelkę


lexentry: pol/butonierka__rzeczownik__1
written_rep: butonierka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Knopfloch
sense_list:
(krawiectwo) niewielki otwór na guzik w lewej klapie marynarki lub żakietu na wysokości obojczyka; obecnie często fabrycznie zaszyty;


lexentry: pol/buzdygan__rzeczownik__1
written_rep: buzdygan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: die Keule
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wschodnia broń obuchowa o stalowej głowicy; w Polsce od XV wieku także jako oznaka rangi oficerskiej;


lexentry: pol/buława__rzeczownik__1
written_rep: buława
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Amtsstab
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) krótka laska zakończona ozdobną głowicą, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, później oznaką władzy marszałkowskiej


lexentry: pol/bułczanka__rzeczownik__1
written_rep: bułczanka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Semmelwurst
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj wędliny; odpowiednik kaszanki, w której zamiast kaszy, jako nadzienie zastosowano bułkę;


lexentry: pol/bułka_tarta__rzeczownik__1
written_rep: bułka tarta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brösel | Paniermehl | Semmelbrösel | Semmelmehl
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zmielone lub starte suche pieczywo, składnik panierki;


lexentry: pol/buńczuk__rzeczownik__1
written_rep: buńczuk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Roẞschweif
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) drzewce zakończone kulą lub grotem, ozdobione końskim włosiem, będące symbolem władzy wojskowej u Turków i na dawnych kresach wschodnich;


lexentry: pol/bydło__rzeczownik__1
written_rep: bydło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vieh
sense_list:
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;


lexentry: pol/byk__rzeczownik__1
written_rep: byk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bulle | Stier
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.


lexentry: pol/bystrze__rzeczownik__1
written_rep: bystrze
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stromschnelle
sense_list:
(hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki różniący się od sąsiednich szybszym prądem i mniejszą głębokością;


lexentry: pol/bywalec__rzeczownik__1
written_rep: bywalec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stammgast
sense_list:
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.


lexentry: pol/bób__rzeczownik__1
written_rep: bób
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Saubohne
sense_list:
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach; | (botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej


lexentry: pol/bóbr_europejski__rzeczownik__1
written_rep: bóbr europejski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Eurasischer Biber | Europäische Biber
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castor fiber L., gatunek bobra, największego współczesnego gryzonia Eurazji;


lexentry: pol/bóg__rzeczownik__1
written_rep: bóg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gott | Götter
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);


lexentry: pol/ból_dupy__rzeczownik__1
written_rep: ból dupy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Arschleid
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) negatywne uczucia związane z czymś, co się wydarzyło w związku z daną osobą, które chce ona wyrazić


lexentry: pol/ból_głowy__rzeczownik__1
written_rep: ból głowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kopfschmerz | Kopfweh
sense_list:
(medycyna, medyczny) doznanie bólowe zlokalizowane w obrębie czaszki, skóry głowy, tkanek miękkich głowy lub struktur wewnątrzczaszkowych, wynikające z pobudzenia receptorów bólowych (nocyceptorów) znajdujących się m.in. w skórze, naczyniach, oponach mózgowych oraz mięśniach głowy; jeden z najczęstszych objawów w medycynie


lexentry: pol/bóstwo__rzeczownik__1
written_rep: bóstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gottheit
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów


lexentry: pol/bąbel__rzeczownik__1
written_rep: bąbel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blase
sense_list:
coś nabrzmiałego, wypełnionego płynem lub gazem | (technologia, technika, techniczny) próżnia w odlewie


lexentry: pol/bąblowica__rzeczownik__1
written_rep: bąblowica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Echinokokkose
sense_list:
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba wywoływana przez bąblowca, powodująca tworzenie się torbieli w narządach wewnętrznych;


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
written_rep: bądź
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: Gold
sense_list:
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
written_rep: bądź
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: bald
sense_list:
występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich


lexentry: pol/bęben__rzeczownik__1
written_rep: bęben
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trommel
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;


lexentry: pol/błam__rzeczownik__1
written_rep: błam
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kleinspalt
sense_list:
materiał kuśnierski ze zszytych brzegami skór futerkowych, służący m.in. do podszycia płaszcza lub uszycia futra; również sztuka futra pewnej miary


lexentry: pol/błogosławieństwo__rzeczownik__1
written_rep: błogosławieństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Segen
sense_list:
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece | sprzyjanie, przychylność, pomyślność


lexentry: pol/błona__rzeczownik__1
written_rep: błona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Haut
sense_list:
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych


lexentry: pol/błonica__rzeczownik__1
written_rep: błonica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diphtherie
sense_list:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;


lexentry: pol/błonica_sałatowa__rzeczownik__1
written_rep: błonica sałatowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Meersalat
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna


lexentry: pol/błonkoskrzydłe__rzeczownik__1
written_rep: błonkoskrzydłe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hautflügler | Hymenoptera
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rząd owadów obejmujący ponad 110 tysięcy gatunków występujących na całym świecie, oprócz rejonów polarnych;


lexentry: pol/błonnik__rzeczownik__1
written_rep: błonnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ballaststoff
sense_list:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;


lexentry: pol/błotniarka_stawowa__rzeczownik__1
written_rep: błotniarka stawowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Spitzschlammschnecke
sense_list:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lymnaea stagnalis L., gatunek pospolitego ślimaka słodkowodnego z rodziny błotniarkowatych;


lexentry: pol/błąd_językowy__rzeczownik__1
written_rep: błąd językowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sprachfehler
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) niezamierzone odstępstwo od zasad systemu językowego lub normy językowej;


lexentry: pol/błąd_ortograficzny__rzeczownik__1
written_rep: błąd ortograficzny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rechtschreibfehler
sense_list:
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;


lexentry: pol/błąd_poznawczy__rzeczownik__1
written_rep: błąd poznawczy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Denkfehler
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;


lexentry: pol/błędne_koło__rzeczownik__1
written_rep: błędne koło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zirkelschluss
sense_list:
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na użyciu pojęcia definiowanego w jego własnej definicji;


lexentry: pol/błędne_koło__rzeczownik__1
written_rep: błędne koło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zirkelschluss | Teufelskreis
sense_list:
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;


lexentry: pol/błędny_rycerz__rzeczownik__1
written_rep: błędny rycerz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fahrender Ritter
sense_list:
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca;


lexentry: pol/c-moll__rzeczownik__1
written_rep: c-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: c-Moll
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami)


lexentry: pol/cache__rzeczownik__1
written_rep: cache
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cache
sense_list:
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy;


lexentry: pol/call_center__rzeczownik__1
written_rep: call center
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Callcenter
sense_list:
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów;


lexentry: pol/camembert__rzeczownik__1
written_rep: camembert
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Camembert
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tłusty, łagodny, miękki ser podpuszczkowy z pełnego mleka krowiego, z porostem pleśni;


lexentry: pol/camera_obscura__rzeczownik__1
written_rep: camera obscura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Camera obscura
sense_list:
(optyka, optyczny) prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać obraz rzeczywisty, pierwowzór aparatu fotograficznego;


lexentry: pol/camper__rzeczownik__1
written_rep: camper
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Camper
sense_list:
(slangowo) (gry komputerowe) osoba, trzymająca się stale jednego miejsca, z którego strzela do innych graczy


lexentry: pol/cannelloni__rzeczownik__1
written_rep: cannelloni
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cannelloni
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w postaci rurek o średnicy około trzech cm, podawany często z farszem;


lexentry: pol/cappuccinator__rzeczownik__1
written_rep: cappuccinator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cappuccinatore
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) urządzenie lub jego część służące do spieniania mleka na cappuccino


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
written_rep: capstrzyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zapfenstreich
sense_list:
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp. | przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia


lexentry: pol/car__rzeczownik__1
written_rep: car
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zar
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);


lexentry: pol/carat__rzeczownik__1
written_rep: carat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zarismus
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy, w którym władza absolutna jest sprawowana przez cara


lexentry: pol/carte_blanche__rzeczownik__1
written_rep: carte blanche
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Carte blanche
sense_list:
(książkowy) możliwość swobodnego działania, wolna ręka, nieograniczone pełnomocnictwo otrzymane od kogoś


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
written_rep: carving
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schnitzerei
sense_list:
(sport, sportowy) technika jazdy narciarskiej polegająca na licznych skrętach i jeździe na krawędziach nart;


lexentry: pol/casting__rzeczownik__1
written_rep: casting
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Casting
sense_list:
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora, prezentera, modelkę itp. (czasem także zwierzę) do jakiejś roli; | (wędkarstwo) (sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na rzucaniu lekką muszką lub ciężarkiem do tarczy, wykorzystująca najważniejsze techniki wędkarskie: muchową i spinningową;


lexentry: pol/casus_belli__rzeczownik__1
written_rep: casus belli
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Casus Belli
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;


lexentry: pol/catering__rzeczownik__1
written_rep: catering
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Catering
sense_list:
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce;


lexentry: pol/całopalenie__rzeczownik__1
written_rep: całopalenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ganzopfer
sense_list:
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) złożenie w ofierze całego zwierzęcia lub daru ofiarnego


lexentry: pol/cały__przymiotnik__1
written_rep: cały
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: ganz | gesamt
sense_list:
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni | duży, wielki | jedyny, wyłączny | nie uszkodzony


lexentry: pol/cały_ton__rzeczownik__1
written_rep: cały ton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tonus | ganzer Ton
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
written_rep: cebula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zwiebel
sense_list:
(botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
written_rep: cebula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zwiebel | Lauch
sense_list:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1) | (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;


lexentry: pol/cebulka__rzeczownik__1
written_rep: cebulka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zwiebel
sense_list:
(botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno pokrojona (i czasami usmażona) cebula


lexentry: pol/cebulowy__przymiotnik__1
written_rep: cebulowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Zwiebel- | zwiebelartig
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli


lexentry: pol/cedr__rzeczownik__1
written_rep: cedr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zeder
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/cedr_libański__rzeczownik__1
written_rep: cedr libański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Libanon-Zeder
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;


lexentry: pol/cefalosporyna__rzeczownik__1
written_rep: cefalosporyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zephalosporin
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);


lexentry: pol/cekin__rzeczownik__1
written_rep: cekin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zecchine | Zechine | Zecchino
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;


lexentry: pol/ceklarz__rzeczownik__1
written_rep: ceklarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stadtknecht
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) podlegający burmistrzowi pachołek pilnujący porządku w mieście;


lexentry: pol/cel__rzeczownik__1
written_rep: cel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ziel | Zweck
sense_list:
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia)) | to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni


lexentry: pol/cela__rzeczownik__1
written_rep: cela
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Klosterzelle | Zelle
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha


lexentry: pol/celadon__rzeczownik__2
written_rep: celadon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Seladon
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) porcelanowe szkliwo o barwie seledynowej, stosowane w ceramice artystycznej;


lexentry: pol/celebrant__rzeczownik__1
written_rep: celebrant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Feiernder
sense_list:
(dawniej, dawny) (żartobliwie) osoba obchodząca uroczystość | (kościelny) główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrans;


lexentry: pol/celebrować__czasownik__1
written_rep: celebrować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: feiern
sense_list:
obchodzić uroczyście doniosłe wydarzenie, uroczyście coś świętować | odprawiać nabożeństwo | robić coś z przesadną powagą, z namaszczeniem


lexentry: pol/celebryta__rzeczownik__1
written_rep: celebryta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Promi
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach


lexentry: pol/celiakia__rzeczownik__1
written_rep: celiakia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zöliakie
sense_list:
(medycyna, medyczny) autoimmunologiczna choroba przewodu pokarmowego, w której spożywanie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego


lexentry: pol/celibat__rzeczownik__1
written_rep: celibat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zölibat
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych; | (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych


lexentry: pol/cella__rzeczownik__1
written_rep: cella
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Naos
sense_list:
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa;


lexentry: pol/celuloid__rzeczownik__1
written_rep: celuloid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zelluloid | Celluloid
sense_list:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) przezroczyste, dające się barwić na różne kolory, łatwopalne tworzywo sztuczne; termoplastyczny materiał organiczny powstający przez uplastycznienie azotanu celulozy kamforą, stosowany m.in. do wyrobu taśm filmowych, zabawek, grzebieni, guzików i wielu innych przedmiotów;


lexentry: pol/cennik__rzeczownik__1
written_rep: cennik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Preisliste
sense_list:
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami | (handel, handlowy) spis usług wraz z opłatami za nie


lexentry: pol/cenobium__rzeczownik__1
written_rep: cenobium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Koinobitentum
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor | (biologia, biologiczny) skupienie komórek glonów; | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia zakonnego


lexentry: pol/cenoman__rzeczownik__1
written_rep: cenoman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cenomanium
sense_list:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu;


lexentry: pol/cenotaf__rzeczownik__1
written_rep: cenotaf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kenotaph | Zenotaph | Ehrenmal
sense_list:
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;


lexentry: pol/centesimo__rzeczownik__1
written_rep: centesimo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cent
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) włoska moneta zdawkowa odpowiadająca setnej części lira, zastąpiona w swojej roli, po wprowadzeniu euro, przez cent


lexentry: pol/centralizm__rzeczownik__1
written_rep: centralizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zentralismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) system rządzenia polegający na ścisłym podporządkowaniu organów niższego szczebla władzy centralnej;


lexentry: pol/centralne_ogrzewanie__rzeczownik__1
written_rep: centralne ogrzewanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zentralheizung
sense_list:
(budownictwo) system doprowadzania ciepła z jednego źródła do ogrzewania poszczególnych pomieszczeń w budynku;


lexentry: pol/centriola__rzeczownik__1
written_rep: centriola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zentriol
sense_list:
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego;


lexentry: pol/centrowy__przymiotnik__1
written_rep: centrowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Zentrum- | Zentrums-
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) politycznie opowiadający się za programem umiarkowanych przemian; położony między prawicą a lewicą | stanowiący centrum


lexentry: pol/centrum_kultury__rzeczownik__1
written_rep: centrum kultury
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kulturzentrum
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną


lexentry: pol/centryfuga__rzeczownik__1
written_rep: centryfuga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zentrifuge
sense_list:
(rzadki, rzadko używany) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykorzystuje siłę odśrodkową do rozdzielania substancji o różnych gęstościach


lexentry: pol/centrysta__rzeczownik__1
written_rep: centrysta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zentrist
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik umiarkowanego, wyważonego podejścia w polityce, stojący pomiędzy lewicą a prawicą


lexentry: pol/centryzm__rzeczownik__1
written_rep: centryzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zentrismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego


lexentry: pol/centuria__rzeczownik__1
written_rep: centuria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zenturie
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału ludności w starożytnym Rzymie | (wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najmniejsza jednostka taktyczna w armii starożytnego Rzymu, część legionu, pierwotnie tworzona z centurii (1.2);


lexentry: pol/centyl__rzeczownik__1
written_rep: centyl
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Perzentile
sense_list:
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;


lexentry: pol/cenzor__rzeczownik__1
written_rep: cenzor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zensor
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli; | urzędnik prowadzący kontrolę treści publikacji pod względem obyczajowym lub politycznym


lexentry: pol/cenzura__rzeczownik__1
written_rep: cenzura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zensur
sense_list:
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;


lexentry: pol/cenzurowanie__rzeczownik__1
written_rep: cenzurowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zensurieren
sense_list:
(urzędowy) dokonywanie cenzury, kontroli publikacji i widowisk pod kątem politycznym lub obyczajowym


lexentry: pol/cenzus__rzeczownik__1
written_rep: cenzus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Qualifikation
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) to, co jest potrzebne, by móc korzystać z jakichś przywilejów lub praw, np. wiek, wykształcenie, majątek, zamieszkanie;


lexentry: pol/cep__rzeczownik__1
written_rep: cep
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dreschflegel | Flegel
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;


lexentry: pol/ceramika__rzeczownik__1
written_rep: ceramika
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Keramik
sense_list:
dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny; | (potocznie, potoczny) ogół produktów ceramicznych – artystycznych, użytkowych lub technicznych


lexentry: pol/cerata__rzeczownik__1
written_rep: cerata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wachstuch
sense_list:
nieprzemakalne nakrycie stołu kuchennego, wykonane z bawełnianej flaneli pokrytej jednostronnie barwną warstwą olejną z nadrukowanym deseniem, użytkowane powszechnie w XIX-XX wieku;


lexentry: pol/cerkiew__rzeczownik__1
written_rep: cerkiew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: orthodoxe Kirche
sense_list:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna; | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnota chrześcijan wyznania prawosławnego;


lexentry: pol/cesarstwo__rzeczownik__1
written_rep: cesarstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kaisertum
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;


lexentry: pol/cesarstwo_bizantyńskie__rzeczownik__1
written_rep: cesarstwo bizantyńskie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Byzantinisches Reich
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) średniowieczne państwo ze stolicą w Konstantynopolu;


lexentry: pol/cesja__rzeczownik__1
written_rep: cesja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abtretung | Zession
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby


lexentry: pol/ceviche__rzeczownik__1
written_rep: ceviche
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ceviche
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka z ryby i owoców morza marynowanych w soku z limonki z dodatkiem cebuli i papryczki chili, poidawana zwykle z słodkimi ziemniakami, sałatą, kukurydzą, awokado lub bananem; specjalność kuchni Ameryki Łacińskiej i Karaibów;


lexentry: pol/cewka__rzeczownik__1
written_rep: cewka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Induktanz
sense_list:
(elektryczność) zwój izolowanego przewodu elektrycznego, stosowany w urządzeniach elektrotechnicznych i radiotechnicznych;


lexentry: pol/cewka_moczowa__rzeczownik__1
written_rep: cewka moczowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Harnröhre | Urethra
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;


lexentry: pol/cewnik__rzeczownik__1
written_rep: cewnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Katheter
sense_list:
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;


lexentry: pol/cezaropapizm__rzeczownik__1
written_rep: cezaropapizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cäsaropapismus
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę zarówno kościelną jak i świecką;


lexentry: pol/cezura__rzeczownik__1
written_rep: cezura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zäsur
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pauza dzieląca wers lub frazę muzyczną | (przenośnie, przenośnia) przełomowy moment wyznaczający koniec jednej epoki i początek następnej


lexentry: pol/chaber_bławatek__rzeczownik__1
written_rep: chaber bławatek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Echte Tausendgüldenkraut
sense_list:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea cyanus L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych; | (botanika, botaniczny) roślina z gatunku chaber bławatek (1.1)


lexentry: pol/chaczapuri__rzeczownik__1
written_rep: chaczapuri
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chatschapuri
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;


lexentry: pol/chaldejski__rzeczownik__1
written_rep: chaldejski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Chaldäisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.; | (językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak;


lexentry: pol/chalkozyn__rzeczownik__1
written_rep: chalkozyn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chalkosin | Kupferglanz | Kupferglas
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczek (I) miedzi, nieprzezroczysty minerał barwy ołowianoszarej, ważne źródło miedzi na użytek przemysłowy;


lexentry: pol/cham__rzeczownik__1
written_rep: cham
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lümmel | Rüpel | Grobian
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm


lexentry: pol/chamaechor__rzeczownik__1
written_rep: chamaechor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bodenläufer
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina, której pędy przemieszczają się po powierzchni ziemi toczone przez wiatr


lexentry: pol/chamefit__rzeczownik__1
written_rep: chamefit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chamäphyt
sense_list:
(botanika, botaniczny) krzew lub krzewinka mająca odnawiające się pączki tuż nad powierzchnią ziemi;


lexentry: pol/chamicki__przymiotnik__1
written_rep: chamicki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: hamitisch
sense_list:
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich)


lexentry: pol/chamsa__rzeczownik__1
written_rep: chamsa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hamsa
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;


lexentry: pol/chamski__przymiotnik__1
written_rep: chamski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: rüpelhaft
sense_list:
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi


lexentry: pol/chan__rzeczownik__1
written_rep: chan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chan
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;


lexentry: pol/chanat__rzeczownik__1
written_rep: chanat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Khanat | Chanat
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana


lexentry: pol/chanson__rzeczownik__1
written_rep: chanson
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chanson
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj pieśni francuskiej śpiewanej przez trubadurów i truwerów w XV i XVI w.;


lexentry: pol/chanukija__rzeczownik__1
written_rep: chanukija
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chanukkia
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) judaistyczny dziewięcioramienny świecznik zapalany tradycyjnie z okazji Chanuki;


lexentry: pol/charakter__rzeczownik__1
written_rep: charakter
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Charakter
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby | zespół cech wyróżniających dany przedmiot lub zjawisko od innych tego samego rodzaju


lexentry: pol/charakterystyczny__przymiotnik__1
written_rep: charakterystyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: charakteristisch
sense_list:
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska | wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów


lexentry: pol/charakteryzacja__rzeczownik__1
written_rep: charakteryzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Maske
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rezultat charakteryzacji (1.1)


lexentry: pol/charakteryzacja__rzeczownik__1
written_rep: charakteryzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schminken
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) czynność zmiany wyglądu aktora, która nadaje mu zewnętrzne cechy granej postaci


lexentry: pol/chart__rzeczownik__1
written_rep: chart
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Windhund
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;


lexentry: pol/charyzmatyk__rzeczownik__1
written_rep: charyzmatyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Charismatiker
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ewangelikalnego Kościoła charyzmatycznego | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty charyzmatycznej | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś obdarzony charyzmatami;


lexentry: pol/chasydyzm__rzeczownik__1
written_rep: chasydyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chassidismus
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;


lexentry: pol/chasydzki__przymiotnik__1
written_rep: chasydzki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: chassidisch
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z chasydem, dotyczący chasyda lub chasydyzmu


lexentry: pol/chatbot__rzeczownik__1
written_rep: chatbot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chatbot
sense_list:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, którego zadaniem jest rozmowa z człowiekiem przez czat;


lexentry: pol/chatroom__rzeczownik__1
written_rep: chatroom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chatroom
sense_list:
(informatyka, informatyczny) wirtualna przestrzeń, gdzie odbywają się rozmowy uczestników czatu na określony temat lub grupujące użytkowników o podobnym profilu


lexentry: pol/chaus__rzeczownik__1
written_rep: chaus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rohrkatze
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;


lexentry: pol/chazan__rzeczownik__1
written_rep: chazan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chasan
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w judaizmie) kantor synagogi, urzędnik synagogalny


lexentry: pol/chałka__rzeczownik__1
written_rep: chałka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hefezopf | Challa
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;


lexentry: pol/chałtura__rzeczownik__1
written_rep: chałtura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pfuscherei
sense_list:
dodatkowa, łatwa praca (szczególnie z dziedziny kultury, sztuki), ale zazwyczaj mało ambitna, wykonywana jedynie dla szybkiego zarobku, często niedbale


lexentry: pol/chcieć_to_móc__związek_frazeologiczny__1
written_rep: chcieć to móc
part_of_speech: idiom
min_sense_num: 01
trans_list: wo ein Wille ist, ist auch ein Weg
sense_list:
powiedzenie stosowane dla podkreślenia, że silna wola i determinacja mogą sprawić, że osiągniemy cel, nawet jeśli wydaje się trudny lub niemożliwy


lexentry: pol/chcąc_nie_chcąc__fraza_partykułowa_wzmacniająca__1
written_rep: chcąc nie chcąc
min_sense_num: 02
trans_list: wohl oder übel
sense_list:
(potocznie, potoczny) następuje po wypowiedzi dotyczącej kwestii niezależnej od czyjejś woli i poprzedza wypowiedź opisującą widoczne skutki tej kwestii


lexentry: pol/cheat__rzeczownik__1
written_rep: cheat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cheat
sense_list:
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) program komputerowy służący do oszukiwania w grach komputerowych


lexentry: pol/cheddar__rzeczownik__1
written_rep: cheddar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cheddar | Cheddarkäse
sense_list:
(spożywczy) twardy, dojrzewający żółty ser podpuszczkowy z mleka krowiego, o lekko kwaskowatym, orzechowym smaku;


lexentry: pol/cheder__rzeczownik__1
written_rep: cheder
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cheder | Chederschule
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) elementarna szkoła żydowska o charakterze religijnym, przeznaczona dla chłopców, utrzymywana przez gminę religijną;


lexentry: pol/chemia_fizyczna__rzeczownik__1
written_rep: chemia fizyczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: physikalische Chemie
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się badaniem zależności między strukturą chemiczną substancji a ich właściwościami fizycznymi;


lexentry: pol/chemia_nieorganiczna__rzeczownik__1
written_rep: chemia nieorganiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: anorganische Chemie
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór


lexentry: pol/chemia_organiczna__rzeczownik__1
written_rep: chemia organiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Organische Chemie | organische Chemie
sense_list:
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;


lexentry: pol/chemioterapia__rzeczownik__1
written_rep: chemioterapia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chemotherapie
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;


lexentry: pol/chemosynteza__rzeczownik__1
written_rep: chemosynteza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chemosynthese
sense_list:
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;


lexentry: pol/chemotaksja__rzeczownik__1
written_rep: chemotaksja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chemotaxis
sense_list:
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;


lexentry: pol/chemseks__rzeczownik__1
written_rep: chemseks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chemsex
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie seksualne podejmowane pod wpływem substancji psychoaktywnych, które zwiększają pożądanie i przyjemność


lexentry: pol/chepresz__rzeczownik__1
written_rep: chepresz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chepresch
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii


lexentry: pol/chermoula__rzeczownik__1
written_rep: chermoula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Charmoula | Chermoula
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj marynaty pochodzącej z krajów Maghrebu, której podstawowymi składnikami są liście kolendry, czosnek i kumin rozprowadzone w oliwie i soku cytrynowym;


lexentry: pol/cherry_picking__rzeczownik__1
written_rep: cherry picking
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rosinenpicken
sense_list:
proces dobierania dowodów lub danych statystycznych w taki sposób, aby przedstawione informacje zgadzały się z przekonaniami osoby dokonującej tego procesu; wskazywaniem pojedynczych przypadków potwierdzających tezę, podczas gdy ignoruje się znaczną część innych, które mogą być sprzeczne


lexentry: pol/cherubin__rzeczownik__1
written_rep: cherubin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cherub
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;


lexentry: pol/chili__rzeczownik__1
written_rep: chili
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chili
sense_list:
(botanika, botaniczny) owoc jednej z odmian papryki rocznej o bardzo ostrym smaku; | przyprawa w proszku ze zmielonej papryki chili (1.1) | zimny sos z użyciem owoców papryki chili (1.1) lub przyprawy chili (1.2)


lexentry: pol/chili_con_carne__rzeczownik__1
written_rep: chili con carne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chilli con Carne
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szybkie danie z wołowego mięsa mielonego, papryczki chili, cebuli, czosnku i pomidorów, niekiedy z dodatkiem fasoli lub kukurydzy, tradycyjna potrawa teksańska;


lexentry: pol/china__rzeczownik__1
written_rep: china
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Porzellan
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj talerza perkusyjnego, wydający charakterystyczny, jasny, ostry dźwięk;


lexentry: pol/chinina__rzeczownik__1
written_rep: chinina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chinin
sense_list:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/chips__rzeczownik__1
written_rep: chips
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chip
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;


lexentry: pol/chipset__rzeczownik__1
written_rep: chipset
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chipsatz
sense_list:
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, odciążająca procesor główny i koordynująca wymianę danych między podzespołami komputera;


lexentry: pol/chiropraktyk__rzeczownik__1
written_rep: chiropraktyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chiropraktiker
sense_list:
(medycyna, medyczny) specjalista zajmujący się niwelowaniem bólu w mięśniach i kręgosłupie za pomocą zabiegów wykonywanych rękami


lexentry: pol/chirurgia__rzeczownik__1
written_rep: chirurgia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chirurgie
sense_list:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym; | (potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) oddział szpitala, kliniki lub uczelni medycznej, który zajmuje się chirurgią (1.1)


lexentry: pol/chiton__rzeczownik__1
written_rep: chiton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chiton
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: lniana i wełniana szata zszyta po bokach, spięta na ramionach;


lexentry: pol/chitozan__rzeczownik__1
written_rep: chitozan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chitosan
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;


lexentry: pol/chityna__rzeczownik__1
written_rep: chityna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chitin
sense_list:
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;


lexentry: pol/chiński_syndrom__rzeczownik__1
written_rep: chiński syndrom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: China-Syndrom
sense_list:
hipotetyczna katastrofa nuklearna stopienia się rdzenia reaktora elektrowni atomowej i zagłębienia się go do skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/chińskojęzyczny__przymiotnik__1
written_rep: chińskojęzyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: chinesischsprachig
sense_list:
posługujący się językiem chińskim | spisany, stworzony w języku chińskim | taki, którego mieszkańcy posługują się językiem chińskim


lexentry: pol/chlapacz__rzeczownik__1
written_rep: chlapacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schutzblech
sense_list:
(potocznie, potoczny) osłona z tyłu koła służąca do zabezpieczania pojazdu przed bryzgami wody, błota


lexentry: pol/chlapać_jęzorem__czasownik__1
written_rep: chlapać jęzorem
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: faseln | labern | schwafeln | schwatzen | plappern | quasseln
sense_list:
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki


lexentry: pol/chleb_pokładny__rzeczownik__1
written_rep: chleb pokładny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schaubrot
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu;


lexentry: pol/chleb_powszedni__rzeczownik__1
written_rep: chleb powszedni
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: tägliches Brot
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) rzecz zwykła, codzienna, niebudząca zdziwienia, często się zdarzająca; nic nadzwyczajnego | codzienne jedzenie konieczne, aby utrzymać się przy życiu


lexentry: pol/chleb_świętojański__rzeczownik__1
written_rep: chleb świętojański
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Johannisbrot
sense_list:
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;


lexentry: pol/chlewnia__rzeczownik__1
written_rep: chlewnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schweinestall
sense_list:
(zootechnika, zootechniczny) budynek do przemysłowej hodowli świń | (zootechnika, zootechniczny) przedsiębiorstwo przemysłowej hodowli świń


lexentry: pol/chloran__rzeczownik__1
written_rep: chloran
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chlorat
sense_list:
(chemia, chemiczny) sól kwasu chlorowego (HClO₃); związek chemiczny, w którym jon ClO₃⁻ łączy się z kationem metalu


lexentry: pol/chlorek_sodu__rzeczownik__1
written_rep: chlorek sodu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Natriumchlorid
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;


lexentry: pol/chloro-__przedrostek__1
written_rep: chloro-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: Chlor-
sense_list:
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce


lexentry: pol/chloroaceton__rzeczownik__1
written_rep: chloroaceton
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chloraceton
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów, chlorowa pochodna acetonu, trujący lakrymator;


lexentry: pol/chlorofil__rzeczownik__1
written_rep: chlorofil
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chlorophyll
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;


lexentry: pol/chloroform__rzeczownik__1
written_rep: chloroform
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chloroform
sense_list:
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;


lexentry: pol/chloroheksydyna__rzeczownik__1
written_rep: chloroheksydyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chlorhexidin
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;


lexentry: pol/chloromelanit__rzeczownik__1
written_rep: chloromelanit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chloromelanit
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) odmiana jadeitu o barwie ciemnozielonej prawie wpadającej w czerń, zawzawierająca znaczny procent żelaza


lexentry: pol/chlorować__czasownik__1
written_rep: chlorować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: chlorieren
sense_list:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor | (chemia, chemiczny) wprowadzać atomy chloru do cząsteczek związków chemicznych


lexentry: pol/chmura_Wilsona__rzeczownik__1
written_rep: chmura Wilsona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wilson-Wolke
sense_list:
(fizyka, fizyczny) krótkotrwałe zjawisko powstawania czaszy skondensowanej pary wodnej za rozszerzającą się gwałtownie falą uderzeniową przy eksplozji o dużej sile rażenia;


lexentry: pol/chochoł__rzeczownik__1
written_rep: chochoł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Strohmann-Argument
sense_list:
(potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:


lexentry: pol/chociaż__spójnik__1
written_rep: chociaż
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: obwohl | obgleich
sense_list:
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca


lexentry: pol/chodzik__rzeczownik__1
written_rep: chodzik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rollator
sense_list:
podpora z kółkami, ramką i hamulcem ręcznym pomagająca osobom starszym lub niepełnosprawnym w poruszaniu się


lexentry: pol/chodzić__czasownik__1
written_rep: chodzić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: gehen
sense_list:
poruszać się za pomocą nóg | poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce | (potocznie, potoczny) spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku


lexentry: pol/chodzić__czasownik__1
written_rep: chodzić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: kommen
sense_list:
(tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → podejdź (podejdźcie, podejdźmy); idź (idźcie, idźmy) za mną


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
written_rep: choina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hemlocktanne
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tsuga Carriere, rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji;


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
written_rep: choina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Waldkiefer
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych


lexentry: pol/choinka__rzeczownik__1
written_rep: choinka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Weihnachtsbaum | Christbaum
sense_list:
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/cholesterol__rzeczownik__1
written_rep: cholesterol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cholesterin | Cholesterol
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;


lexentry: pol/chomikować__czasownik__1
written_rep: chomikować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: hamstern
sense_list:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (pejoratywnie, pejoratywny) gromadzić coś w nadmiernej ilości, robiąc niepotrzebne zapasy


lexentry: pol/chop_suey__rzeczownik__1
written_rep: chop suey
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chop Suey
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) amerykańska potrawa pochodzenia chińskiego, składająca się przeważnie z ryżu, mięsa, grzybów i warzyw w sosie sojowym


lexentry: pol/chorizo__rzeczownik__1
written_rep: chorizo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chorizo
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna hiszpańska lub meksykańska kiełbasa wieprzowa z papryką;


lexentry: pol/choroba_Addisona__rzeczownik__1
written_rep: choroba Addisona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Addison-Krankheit
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzenie hormonalne, w którym nadnercza nie produkują wystarczającej ilości steroidów, powodując hipokortyzolemię i w efekcie brązowawe zabarwienie skóry;


lexentry: pol/choroba_Parkinsona__rzeczownik__1
written_rep: choroba Parkinsona
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Parkinson-Krankheit
sense_list:
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;


lexentry: pol/choroba__rzeczownik__1
written_rep: choroba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Krankheit | Erkrankung
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;


lexentry: pol/choroba_afektywna_dwubiegunowa__rzeczownik__1
written_rep: choroba afektywna dwubiegunowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: bipolare Störung
sense_list:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, w przebiegu którego występują zespoły depresyjne i maniakalne lub hipomaniakalne;


lexentry: pol/choroba_legionistów__rzeczownik__1
written_rep: choroba legionistów
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Legionärskrankheit
sense_list:
(medycyna, medyczny) ciężka choroba zakaźna dróg oddechowych wywoływana przez bakterię Legionella pneumophila;


lexentry: pol/choroba_niedokrwienna_serca__rzeczownik__1
written_rep: choroba niedokrwienna serca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Eingefäßerkrankung | koronare Herzkrankheit
sense_list:
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;


lexentry: pol/choroba_popromienna__rzeczownik__1
written_rep: choroba popromienna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Strahlenkrankheit
sense_list:
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania;


lexentry: pol/choroba_psychiczna__rzeczownik__1
written_rep: choroba psychiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: psychische Störung | Geistesstörung
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;


lexentry: pol/choroba_von_Willebranda__rzeczownik__1
written_rep: choroba von Willebranda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Willebrand-Jürgens-Syndrom
sense_list:
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;


lexentry: pol/choroba_zakaźna__rzeczownik__1
written_rep: choroba zakaźna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Infektionskrankheit
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) (botanika, botaniczny) choroba wywoływana przez patogen rozprzestrzeniający się na inne organizmy – z wyłączeniem chorób pasożytniczych;


lexentry: pol/chorta__rzeczownik__1
written_rep: chorta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chorta
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowo grecka potrawa z mieszanki duszonych lub surowych zielonych warzyw liściastych i ziół


lexentry: pol/chorwacki__rzeczownik__1
written_rep: chorwacki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Kroatisch | kroatisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;


lexentry: pol/chorągiew__rzeczownik__1
written_rep: chorągiew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: -n
sense_list:
przytwierdzony do drzewca płat tkaniny o określonych barwach i godłach, ozdobiony haftem, będący znakiem państwa, miasta, oddziału wojskowego, organizacji społecznej, politycznej, itp.;


lexentry: pol/chorąży__rzeczownik__1
written_rep: chorąży
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fähnrich
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) jeden ze stopni wojskowych; (historia, historyczny, historycznie) również urząd i tytuł szlachecki;


lexentry: pol/choćby__partykuła__1
written_rep: choćby
part_of_speech: particle
min_sense_num: 02
trans_list: beispielweise
sense_list:
partykuła sugerująca, że dołączany składnik jest tylko jednym z wielu możliwych przykładów lub opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
written_rep: choćby
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: wenn auch
sense_list:
spójnik wyrażający lekceważenie mówcy wobec określonego wyboru i jednocześnie sugerujący jedną z opcji | spójnik wzmacniający treść zdania nadrzędnego i komunikujący, że sytuacja podana w zdaniu podrzędnym nie będzie miała lub nie powinna mieć wpływu na realizację zdania nadrzędnego


lexentry: pol/chrabąszcz_kasztanowy__rzeczownik__1
written_rep: chrabąszcz kasztanowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Waldmaikäfer
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha hippocastani, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chrabąszcz_majowy__rzeczownik__1
written_rep: chrabąszcz majowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Feldmaikäfer | Maikäfer
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha melolontha Linnaeus, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chrapa__rzeczownik__1
written_rep: chrapa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nüster
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) fałd przykrywający nozdrza niektórych zwierząt np. koni;


lexentry: pol/chrematonim__rzeczownik__1
written_rep: chrematonim
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chrematonym
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna przedmiotu kultury materialnej, np. działa, statku, dzwonu, zegara itp.


lexentry: pol/chrestomatia__rzeczownik__1
written_rep: chrestomatia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chrestomathie
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) wypisy, wybór fragmentów pism (z jakiegoś względu szczególnie ważnych, przydatnych do czegoś - np. do badań lub do ogólnej orientacji w piśmiennictwie jakiegoś typu)


lexentry: pol/chrobry__przymiotnik__1
written_rep: chrobry
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: tapfer
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) (podniośle) dzielny, mężny, odważny, śmiały, waleczny, bohaterski


lexentry: pol/chromatyczny__przymiotnik__1
written_rep: chromatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: chromatisch
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (sztuka) mający wiele barw; związany z barwami; zdolny do rozdziału kolorów widma poprzez załamanie światła | (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydobywający barwę muzyki poprzez postępowanie kolejno półtonami


lexentry: pol/chromian__rzeczownik__1
written_rep: chromian
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chromat
sense_list:
(chemia, chemiczny) sól kwasu chromowego(VI) (H₂CrO₄), zawierająca anion CrO₄²⁻, jak i sam ten właśnie anion


lexentry: pol/chromosfera__rzeczownik__1
written_rep: chromosfera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chromosphäre
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;


lexentry: pol/chrupka__rzeczownik__1
written_rep: chrupka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: forsch
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) forma przekąski pod postacią kawałka ciasta uprażonego albo usmażonego w tłuszczu;


lexentry: pol/chrust__rzeczownik__1
written_rep: chrust
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brennholz
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kruchych, słodkich ciastek smażonych na głębokim tłuszczu;


lexentry: pol/chruścik__rzeczownik__1
written_rep: chruścik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Köcherfliege
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;


lexentry: pol/chrypka__rzeczownik__1
written_rep: chrypka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Heiserkeit
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań


lexentry: pol/chrystadelfianin__rzeczownik__1
written_rep: chrystadelfianin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Christadelphianer
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ruchu chrześcijańskiego powstałego w USA w XIX wieku, wyznającego chrześcijaństwo oparte na własnej interpretacji Biblii


lexentry: pol/chrystianizacja__rzeczownik__1
written_rep: chrystianizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Christianisierung
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie;


lexentry: pol/chrystologia__rzeczownik__1
written_rep: chrystologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Christologie
sense_list:
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;


lexentry: pol/chrzan__rzeczownik__1
written_rep: chrzan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kren | Meerrettich
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity | (potocznie, potoczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., chrzan pospolity


lexentry: pol/chrzan__rzeczownik__1
written_rep: chrzan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Meerrettich | Kren
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku | (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)


lexentry: pol/chrzan_pospolity__rzeczownik__1
written_rep: chrzan pospolity
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kren
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity (1.1) | (systematyka) (botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa;


lexentry: pol/chrzcielnica__rzeczownik__1
written_rep: chrzcielnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baptisterium | Taufbecken | Taufkirche
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) część kościoła, gdzie dokonuje się chrztu


lexentry: pol/chrzcielnica__rzeczownik__1
written_rep: chrzcielnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taufbecken
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;


lexentry: pol/chrzciny__rzeczownik__1
written_rep: chrzciny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taufe
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu


lexentry: pol/chrzcić__czasownik__1
written_rep: chrzcić
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: taufen
sense_list:
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością | (przenośnie, przenośnia) nadawać komuś lub czemuś imię lub nazwę


lexentry: pol/chrzest__rzeczownik__1
written_rep: chrzest
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Taufe
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;


lexentry: pol/chrzest_równikowy__rzeczownik__1
written_rep: chrzest równikowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Linientaufe | Neptunstaufe | Äquatortaufe
sense_list:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rytuał na jednostce pływającej dla osób pierwszy raz przepływających przez równik;


lexentry: pol/chrześcijaństwo__rzeczownik__1
written_rep: chrześcijaństwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Christentum
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;


lexentry: pol/chrząstka__rzeczownik__1
written_rep: chrząstka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Knorpel
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;


lexentry: pol/chrząszcz__rzeczownik__1
written_rep: chrząszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Käfer
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;


lexentry: pol/churał__rzeczownik__1
written_rep: churał
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chural
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) parlament Mongolii, Buriacji, Kałmucji lub Tuwy;


lexentry: pol/churn__rzeczownik__1
written_rep: churn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rütteln
sense_list:
(środowiskowy) (telekomunikacja) (bankowość, bankowy) odejście klienta (klientów), zaprzestanie korzystania z usługi danej firmy


lexentry: pol/chutor__rzeczownik__1
written_rep: chutor
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chutor
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy | (historia, historyczny, historycznie) przysiółek stanicy kozackiej na ukraińskich stepach


lexentry: pol/chwast__rzeczownik__1
written_rep: chwast
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Unkraut
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;


lexentry: pol/chwyt__rzeczownik__1
written_rep: chwyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Akkord
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pewien określony sposób przyciśnięcia strun gitary, dający w rezultacie akord


lexentry: pol/chyba_że__fraza_spójnikowa__1
written_rep: chyba że
min_sense_num: 01
trans_list: es sei denn
sense_list:
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym


lexentry: pol/chyżość__rzeczownik__1
written_rep: chyżość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Behändigkeit
sense_list:
(rzadki, rzadko używany) (przestarzałe, przestarzały) cecha tego, co porusza się chyżo lub jest szybko wykonywane


lexentry: pol/chór__rzeczownik__1
written_rep: chór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chor
sense_list:
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1) | miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów


lexentry: pol/chłodnia__rzeczownik__1
written_rep: chłodnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kühlhaus
sense_list:
pomieszczenie, w którym panuje niska temperatura, przeznaczone do przechowywania szybko psującej się żywności, ciał osób zmarłych bądź preparatów biologicznych


lexentry: pol/chłodnica__rzeczownik__1
written_rep: chłodnica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wärmetauscher | Wärmeaustauscher | Wärmeübertrager
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;


lexentry: pol/chłodziarka__rzeczownik__1
written_rep: chłodziarka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kühlschrank
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do chłodzenia czegoś, kosztem doprowadzonej energii


lexentry: pol/chłodziwo__rzeczownik__1
written_rep: chłodziwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kühlmittel
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) substancja, najczęściej ciecz, o specjalnym składzie, stworzona do odbierania ciepła ciałom chłodzonym;


lexentry: pol/chłop__rzeczownik__1
written_rep: chłop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bauer
sense_list:
(potocznie, potoczny) rolnik | (historia, historyczny, historycznie) członek warstwy społecznej chłopstwa


lexentry: pol/chłopiec_do_bicia__rzeczownik__1
written_rep: chłopiec do bicia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sündenbock
sense_list:
osoba, którą obwinia się za wszystko złe, nawet jeśli nie jest faktycznie winna; ktoś, na kim wyładowuje się frustrację lub gniew innych


lexentry: pol/chłopstwo__rzeczownik__1
written_rep: chłopstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bauernschaft
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;


lexentry: pol/ciasteczko__rzeczownik__1
written_rep: ciasteczko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cookie
sense_list:
(informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;


lexentry: pol/ciasto__rzeczownik__1
written_rep: ciasto
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teig
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;


lexentry: pol/ciasto_parzone__rzeczownik__1
written_rep: ciasto parzone
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Brandteig
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wypieku otrzymywanego przez zaparzenie mąki pszennej mieszaniną wody i tłuszczu;


lexentry: pol/ciało__rzeczownik__1
written_rep: ciało
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Körper
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja | (matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);


lexentry: pol/ciało_obce__rzeczownik__1
written_rep: ciało obce
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fremdkörper
sense_list:
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów


lexentry: pol/ciało_stałe__rzeczownik__1
written_rep: ciało stałe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Festkörper
sense_list:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;


lexentry: pol/ciałopozytywność__rzeczownik__1
written_rep: ciałopozytywność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Body Positivity
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) pozytywne, pozbawione kompleksów nastawienie do własnego ciała i jego mankamentów;


lexentry: pol/ciborowate__rzeczownik__1
written_rep: ciborowate
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Riedgras
sense_list:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cyperaceae Juss., rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców;


lexentry: pol/cicha_woda_brzegi_rwie__przysłowie__1
written_rep: cicha woda brzegi rwie
part_of_speech: proverb
min_sense_num: 01
trans_list: stille Wasser sind tief
sense_list:
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska


lexentry: pol/ciecierzyca__rzeczownik__1
written_rep: ciecierzyca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kichererbse
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona; | (spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)


lexentry: pol/ciecierzyca_pospolita__rzeczownik__1
written_rep: ciecierzyca pospolita
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kichererbse | Echte Kicher | Felderbse | Römische Kicher | Venuskicher
sense_list:
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;


lexentry: pol/cieciorka_pstra__rzeczownik__1
written_rep: cieciorka pstra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bunte Kronwicke
sense_list:
(botanika, botaniczny) Securigera varia L., gatunek byliny z rodziny bobowatych o właściwościach leczniczych i trujących;


lexentry: pol/ciecz__rzeczownik__1
written_rep: ciecz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Flüssigkeit
sense_list:
(fizyka, fizyczny) substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona


lexentry: pol/ciecz_bordoska__rzeczownik__1
written_rep: ciecz bordoska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bordeauxbrühe
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) wodna zawiesina siarczanu miedzi i wapna gaszonego używana jako środek grzybobójczy;


lexentry: pol/ciecz_łzowa__rzeczownik__1
written_rep: ciecz łzowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tränenflüssigkeit
sense_list:
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;


lexentry: pol/cieczka__rzeczownik__1
written_rep: cieczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hitze | Läufigkeit
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ruja u suki psowatych


lexentry: pol/cielić_się__czasownik__1
written_rep: cielić się
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: kalben
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo | (geologia, geologiczny) o lodowcu tracić odrywające się fragmenty, z których powstają góry lodowe


lexentry: pol/ciemieniucha__rzeczownik__1
written_rep: ciemieniucha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Milchschorf
sense_list:
(medycyna, medyczny) łagodne łojotokowe zapalenie skóry występujące u niemowląt, najczęściej na ciemieniu;


lexentry: pol/ciemiączko__rzeczownik__1
written_rep: ciemiączko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fontanelle
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) miękkie spojenie łączące kości czaszki płodu, noworodka i niemowlęcia, z czasem ulegające skostnieniu;


lexentry: pol/ciemiężyciel__rzeczownik__1
written_rep: ciemiężyciel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Unterdrücker
sense_list:
(książkowy) osoba, która środkami władzy, takimi jak pozbawianie swobód i nakładanie kar, ogranicza czyjąś wolność


lexentry: pol/ciemna_materia__rzeczownik__1
written_rep: ciemna materia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dunkle Materie
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/cienki_klient__rzeczownik__1
written_rep: cienki klient
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: thin Client
sense_list:
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;


lexentry: pol/cieplarnia__rzeczownik__1
written_rep: cieplarnia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Treibhaus
sense_list:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia, całkowicie lub częściowo przeszklony budynek, posiadający ogrzewanie, służący do uprawy roślin niezależnie od temperatury otoczenia


lexentry: pol/ciepło__rzeczownik__1
written_rep: ciepło
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wärme
sense_list:
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości | (fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób


lexentry: pol/ciepło_tworzenia__rzeczownik__1
written_rep: ciepło tworzenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bildungswärme
sense_list:
(chemia, chemiczny) efekt cieplny towarzyszący powstaniu związku chemicznego z pierwiastków w określonych warunkach


lexentry: pol/ciepłownia__rzeczownik__1
written_rep: ciepłownia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Heizwerk
sense_list:
zakład, w którym wytwarza się ciepło w postaci najczęściej gorącej pary wodnej, w celu ogrzewania bądź wykorzystania w przemyśle;


lexentry: pol/ciepły__przymiotnik__1
written_rep: ciepły
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: warm
sense_list:
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą | o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło | (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy | (przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny


lexentry: pol/ciernik__rzeczownik__1
written_rep: ciernik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dreistachlige Stichling
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gasterosteus aculeatus, mała ryba zamieszkująca słone i słodkie wody na półkuli północnej;


lexentry: pol/cierpliwość__rzeczownik__1
written_rep: cierpliwość
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geduld
sense_list:
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych | zdolność spokojnego wyczekiwania na coś lub dążenia do czegoś


lexentry: pol/ciesak__rzeczownik__1
written_rep: ciesak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dechsel
sense_list:
topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew;


lexentry: pol/cieszynianka_wiosenna__rzeczownik__1
written_rep: cieszynianka wiosenna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schaftdolde
sense_list:
(botanika, botaniczny) Hacquetia epipactis DC., drobna roślina z rodziny selerowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju cieszynianka;


lexentry: pol/cieszynit__rzeczownik__1
written_rep: cieszynit
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teschenit
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) (geologia, geologiczny) rodzaj głębinowej skały magmowej występującej w okolicach Cieszyna;


lexentry: pol/cień__rzeczownik__1
written_rep: cień
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schatten
sense_list:
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony; | (przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś | (fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych | (przenośnie, przenośnia) (książkowy) zjawa, duch zmarłego


lexentry: pol/cieśla__rzeczownik__1
written_rep: cieśla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zimmermann | Zimmerer
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów


lexentry: pol/cieśnina__rzeczownik__1
written_rep: cieśnina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Meerenge | Straße
sense_list:
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)


lexentry: pol/ciota__rzeczownik__1
written_rep: ciota
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Biegegerät
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) homoseksualista, zwłaszcza zachowujący się w sposób nadmiernie ekspresywny i sfeminizowany; także każdy zniewieściały mężczyzna


lexentry: pol/cis-moll__rzeczownik__1
written_rep: cis-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: cis-Moll
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z czterema krzyżykami)


lexentry: pol/cispłciowy__przymiotnik__1
written_rep: cispłciowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: cisgender
sense_list:
taki, którego tożsamość płciowa jest zgodna z płcią ustaloną przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych


lexentry: pol/cisza_nocna__rzeczownik__1
written_rep: cisza nocna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nachtruhe
sense_list:
ustalony czas w nocy, podczas którego obowiązuje zakaz hałasowania, by umożliwić innym spokojny odpoczynek


lexentry: pol/cisza_przed_burzą__rzeczownik__1
written_rep: cisza przed burzą
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ruhe vor dem Sturm | Stille vor dem Sturm
sense_list:
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)


lexentry: pol/ciąg__rzeczownik__1
written_rep: ciąg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Reihe
sense_list:
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych; | układ rzeczy położonych jedna za drugą


lexentry: pol/ciąg__rzeczownik__1
written_rep: ciąg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zug
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień


lexentry: pol/ciąg_arytmetyczny__rzeczownik__1
written_rep: ciąg arytmetyczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: arithmetische Progression
sense_list:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;


lexentry: pol/ciąg_geometryczny__rzeczownik__1
written_rep: ciąg geometryczny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: geometrische Progression
sense_list:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę;


lexentry: pol/ciąża__rzeczownik__1
written_rep: ciąża
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwangerschaft
sense_list:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;


lexentry: pol/ciąża_pozamaciczna__rzeczownik__1
written_rep: ciąża pozamaciczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Extrauteringravidität
sense_list:
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;


lexentry: pol/cięcie__rzeczownik__1
written_rep: cięcie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Aufnahmestück
sense_list:
cios zadany ostrym, tnącym narzędziem | miejsce przecięcia, nacięcia powierzchni przedmiotu | przecięte miejsce na ciele, rana cięta


lexentry: pol/cięcie__rzeczownik__1
written_rep: cięcie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schneiden
sense_list:
(rzeczownik odczasownikowy) od ciąć | (technologia, technika, techniczny) proces dzielenia materiałów na kilka części


lexentry: pol/cięcie__rzeczownik__1
written_rep: cięcie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: kürzen
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) przycinanie gałęzi roślin uprawnych, zwłaszcza owocowych, w celu ich wzmocnienia lub pozbycia się gałęzi chorych, wybrakowanych


lexentry: pol/cięty__przymiotnik__1
written_rep: cięty
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Schnitt-
sense_list:
(medycyna, medyczny) o ranie zadany ostrym przedmiotem | o kwiatach o przerwanej łodydze, przeznaczony do bukietu, wazonu


lexentry: pol/ciśnienie_atmosferyczne__rzeczownik__1
written_rep: ciśnienie atmosferyczne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Atmosphärendruck
sense_list:
siła, jaką powietrze wywiera na jednostkę powierzchni na planecie, spowodowana ciężarem powietrza znajdującego się nad danym punktem;


lexentry: pol/clickbait__rzeczownik__1
written_rep: clickbait
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Clickbait
sense_list:
(publikatory) praktyka przyciągania uwagi odbiorców w mediach elektronicznych za pomocą chwytliwych, przesadzonych bądź emocjonalnych tytułów i grafik, skłaniających do klikania;


lexentry: pol/cmentarzysko__rzeczownik__1
written_rep: cmentarzysko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Begräbnisplatz
sense_list:
(potocznie, potoczny) miejsce, gdzie znajdują się zużyte, zniszczone przedmioty | (zgrubienie) od cmentarz, duży cmentarz


lexentry: pol/co-__przedrostek__1
written_rep: co-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: -lich
sense_list:
…używany w połączeniu z przymiotnikiem lub przysłówkiem określającym czas: odbywający się co jakiś czas


lexentry: pol/co_do_zasady__przysłówek__1
written_rep: co do zasady
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: prinzipiell
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w ogólnym przypadku, z zastrzeżeniem możliwych wyjątków w szczególnych sytuacjach


lexentry: pol/co_dopiero__fraza_partykułowa__1
written_rep: co dopiero
min_sense_num: 01
trans_list: geschweige
sense_list:
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej


lexentry: pol/co_się_stało,_to_się_nie_odstanie__przysłowie__1
written_rep: co się stało, to się nie odstanie
part_of_speech: proverb
min_sense_num: 01
trans_list: geschehen ist geschehen | was geschehen ist, ist geschehen
sense_list:
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło


lexentry: pol/co_za__fraza_zaimkowa__1
written_rep: co za
min_sense_num: 01
trans_list: was für ein
sense_list:
… rozpoczynająca zdania wykrzyknikowe wyrażające m.in. podziw, zachwyt, zdumienie, oburzenie (i tym podobne, i temu podobne) | … tworząca pytanie o cechę lub prośbę o sprecyzowanie rzeczownika | … tworząca pytanie zależne wyrażające prośbę o wskazanie cechy lub o sprecyzowanie rzeczownika


lexentry: pol/cobbler__rzeczownik__1
written_rep: cobbler
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Auflauf
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) anglosaski deser z owoców i ciasta | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drink alkoholowy z cukrem i sokiem cytrynowym


lexentry: pol/coleslaw__rzeczownik__1
written_rep: coleslaw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Coleslaw
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surówka z szatkowanej kapusty z dodatkiem marchwi, cebuli, czasem jabłka oraz przypraw;


lexentry: pol/college__rzeczownik__1
written_rep: college
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Berufsfachschule
sense_list:
(edukacja, edukacyjny) część uniwersytetu lub samodzielna szkoła wyższa w krajach anglosaskich; | budynek, w którym mieści się college (1.1-2)


lexentry: pol/comeback__rzeczownik__1
written_rep: comeback
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Comeback
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wznowienie działalności artystycznej po dłuższej nieobecności na estradzie


lexentry: pol/concept_album__rzeczownik__1
written_rep: concept album
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Konzeptalbum
sense_list:
album muzyczny ujednolicony tematycznie na płaszczyźnie instrumentalnej, kompozycyjnej, narracyjnej i lirycznej


lexentry: pol/coraz__przysłówek__1
written_rep: coraz
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: immer
sense_list:
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym


lexentry: pol/cordon_bleu__rzeczownik__1
written_rep: cordon bleu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cordon bleu
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) panierowany kotlet, w którym plaster szynki i sera zawinięto w płat mięsa, zwykle cielęciny lub schabu wieprzowego;


lexentry: pol/coroner__rzeczownik__1
written_rep: coroner
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Coroner
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w systemie anglosaskim śledczy odpowiedzialny za wyjaśnienie nienaturalnych zgonów


lexentry: pol/cosinus__rzeczownik__1
written_rep: cosinus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kosinus
sense_list:
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/cotangens__rzeczownik__1
written_rep: cotangens
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kotangens
sense_list:
(matematyka, matematyczny) funkcja dla argumentów 0 < \alpha \le \pi/2 wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przyprostokątnej naprzeciw kąta;


lexentry: pol/country__przymiotnik__1
written_rep: country
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: Country
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzyką countrową, właściwy muzyce countrowej


lexentry: pol/coup_de_grâce__rzeczownik__1
written_rep: coup de grâce
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gnadenschuss
sense_list:
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień


lexentry: pol/cover__rzeczownik__1
written_rep: cover
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tarnung
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonanie, aranżacja lub nagranie utworu muzycznego wykonywanego wcześniej przez innego muzyka lub grupę muzyczną;


lexentry: pol/covidianin__rzeczownik__1
written_rep: covidianin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Covidianer
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba, która podniosła profilaktykę COVID-19 do poziomu przekonania religijnego, robiąca wszystko z myślą o zapobieganiu COVID-19


lexentry: pol/covidiota__rzeczownik__1
written_rep: covidiota
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Covidiot
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne


lexentry: pol/cowbell__rzeczownik__1
written_rep: cowbell
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kuhglocke
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument perkusyjny, przypominający krowi dzwonek, tyle że pozbawiony serca; dźwięk wydobywa się z niego poprzez uderzenie pałeczką


lexentry: pol/coś__zaimeknieokreślony__1
written_rep: coś
part_of_speech: indefinitePronoun
min_sense_num: 01
trans_list: etwas | irgendwas
sense_list:
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić | …zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić


lexentry: pol/crack__rzeczownik__1
written_rep: crack
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Crack
sense_list:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) program łamiący zabezpieczenia antypirackie | kokaina zmieszana z sodą oczyszczoną i strącona z roztworu, stosowana wziewnie


lexentry: pol/crwth__rzeczownik__1
written_rep: crwth
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Crwth
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) średniowieczny smyczkowy instrument muzyczny bardów walijskich i celtyckich;


lexentry: pol/crêpe__rzeczownik__1
written_rep: crêpe
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Crêpe
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj cienkiego naleśnika, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej;


lexentry: pol/cuckold__rzeczownik__1
written_rep: cuckold
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hörneraufsetzen
sense_list:
(seksuologia, seksuologiczny) gra erotyczna polegająca na przyzwoleniu mężczyzny na zdradę – partnerka lub partner otrzymuje całkowitą swobodę seksualną, a on sam czerpie satysfakcję z jego lub jej niewierności


lexentry: pol/cudzołożny__przymiotnik__1
written_rep: cudzołożny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: ehebrecherisch
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem


lexentry: pol/cudzysłów__rzeczownik__1
written_rep: cudzysłów
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anführungszeichen
sense_list:
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;


lexentry: pol/cukier__rzeczownik__1
written_rep: cukier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zucker
sense_list:
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych; | (chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;


lexentry: pol/cukierek__rzeczownik__1
written_rep: cukierek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bonbon | Konfekt
sense_list:
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;


lexentry: pol/cukiernia__rzeczownik__1
written_rep: cukiernia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Konditorei
sense_list:
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)


lexentry: pol/cukinia__rzeczownik__1
written_rep: cukinia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zucchini
sense_list:
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej o podłużnych, zwykle obłych i ciemnozielonych owocach; | (spożywczy) jarzyna z owoców cukinii (1.1)


lexentry: pol/cuma__rzeczownik__1
written_rep: cuma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schiffstau
sense_list:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża;


lexentry: pol/cumulus__rzeczownik__1
written_rep: cumulus
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cumulus
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) oddzielna, biała, gruba chmura kłębiasta, złożona głównie z kropel wody;


lexentry: pol/curling__rzeczownik__1
written_rep: curling
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Curling
sense_list:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;


lexentry: pol/curry__rzeczownik__1
written_rep: curry
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Curry
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie


lexentry: pol/customowy__przymiotnik__1
written_rep: customowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Zoll
sense_list:
(neologizm) (slangowo) (handel, handlowy) wykonany pod klienta, zgodnie z jego upodobaniami, życzeniami


lexentry: pol/cwaniak__rzeczownik__1
written_rep: cwaniak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlaukopf | Schlawiner | Schlitzohr
sense_list:
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych


lexentry: pol/cwel__rzeczownik__1
written_rep: cwel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hahn -s
sense_list:
(wulgarnie, wulgaryzm) (gwara, gwarowe) (więziennictwo, więzienny) mężczyzna zmuszany do odbywania oralnych i analnych stosunków homoseksualnych, zwłaszcza w więzieniu


lexentry: pol/cwikier__rzeczownik__1
written_rep: cwikier
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kneifer
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) okulary trzymające się na nosie za pomocą specjalnie wygiętego sprężynującego elementu łączącego oba szkła


lexentry: pol/cyber-__przedrostek__1
written_rep: cyber-
part_of_speech: prefix
min_sense_num: 01
trans_list: cyber-
sense_list:
(publikatory), (wojskowość, wojskowy) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)


lexentry: pol/cyberkultura__rzeczownik__1
written_rep: cyberkultura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Netzkultur
sense_list:
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;


lexentry: pol/cybernetyka__rzeczownik__1
written_rep: cybernetyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kybernetik
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;


lexentry: pol/cyberprzemoc__rzeczownik__1
written_rep: cyberprzemoc
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cybermobbing
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (informatyka, informatyczny) prześladowanie, obrażanie, nękanie, wyśmiewanie kogoś z wykorzystaniem Internetu lub telefonu komórkowego;


lexentry: pol/cyberseks__rzeczownik__1
written_rep: cyberseks
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cybersex
sense_list:
wirtualny stosunek seksualny odbywany za pośrednictwem komputera połączonego z Internetem, podczas którego strony wysyłają do siebie pobudzające seksualnie komunikaty, często jednocześnie masturbując się;


lexentry: pol/cyborium__rzeczownik__1
written_rep: cyborium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ziborium
sense_list:
(architektura, architektoniczny) obudowa ołtarza w kształcie baldachimu opartego na czterech kolumnach;


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
written_rep: cyfra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ziffer
sense_list:
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym | symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
written_rep: cyfra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ziffer | Zahlzeichen
sense_list:
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9


lexentry: pol/cyjan__rzeczownik__1
written_rep: cyjan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cyan Zyan
sense_list:
(chemia, chemiczny) bezbarwny, silnie trujący gaz o ostrym zapachu migdałowym | (chemia, chemiczny) jednowartościowy rodnik złożony z atomów węgla i azotu | blady, spłowiały odcień koloru niebieskiego


lexentry: pol/cyjanek_potasu__rzeczownik__1
written_rep: cyjanek potasu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kaliumcyanid
sense_list:
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;


lexentry: pol/cyjankali__rzeczownik__1
written_rep: cyjankali
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zyankali
sense_list:
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) cyjanek potasu, silnie trujący


lexentry: pol/cyjanometr__rzeczownik__1
written_rep: cyjanometr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cyanometer
sense_list:
(metrologia, metrologiczny) (historia, historyczny, historycznie) dawny, prosty przyrząd do określania odcieni barwy nieba


lexentry: pol/cyjanowodór__rzeczownik__1
written_rep: cyjanowodór
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cyanwasserstoff
sense_list:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów;


lexentry: pol/cyjon__rzeczownik__1
written_rep: cyjon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rothund
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Cuon alpinus, azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści;


lexentry: pol/cykada__rzeczownik__1
written_rep: cykada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zikade
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;


lexentry: pol/cykata__rzeczownik__1
written_rep: cykata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sukkade
sense_list:
(spożywczy) (cukiernictwo) oryginalnie, kandyzowana skórka owocu cytronu stosowana jako dodatek cukierniczy do ciast i deserów


lexentry: pol/cykl_miesiączkowy__rzeczownik__1
written_rep: cykl miesiączkowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Menstruationszyklus
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) powtarzający się mniej więcej co miesiąc u kobiet i samic niektórych ssaków naczelnych fizjologiczny proces hormonalny, który przygotowuje organizm do ewentualnej ciąży


lexentry: pol/cyklamen__rzeczownik__1
written_rep: cyklamen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Alpenveilchen
sense_list:
(botanika, botaniczny) Cyclamen L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych; | (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cyklamenów (1.1) | (potocznie, potoczny) kolor różowy z odcieniem fioletowym


lexentry: pol/cykliczność__rzeczownik__1
written_rep: cykliczność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zyklizität
sense_list:
cecha czegoś, co przebiega lub powtarza się w regularnych odstępach czasu, zgodnie z określonym cyklem


lexentry: pol/cykloida__rzeczownik__1
written_rep: cykloida
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zykloide | Radlaufkurve
sense_list:
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;


lexentry: pol/cyklon__rzeczownik__1
written_rep: cyklon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zyklon
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia; | (chemia, chemiczny) nazwa dwóch trujących środków chemicznych: cyklon A i cyklon B | (technologia, technika, techniczny) urządzenie do odpylania gazów metodą wirową;


lexentry: pol/cyklotymia__rzeczownik__1
written_rep: cyklotymia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zyklothymie
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;


lexentry: pol/cykoria__rzeczownik__1
written_rep: cykoria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chicorée | Zichorie
sense_list:
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych | (botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cykoria (1.1)


lexentry: pol/cylinder__rzeczownik__1
written_rep: cylinder
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zylinder
sense_list:
(odzieżownictwo) sztywny, zwykle wysoki kapelusz męski z wąskim rondem i walcowatą główką; | (technologia, technika, techniczny) część maszyny tłokowej, w której porusza się tłok;


lexentry: pol/cylinder_miarowy__rzeczownik__1
written_rep: cylinder miarowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Messzylinder
sense_list:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;


lexentry: pol/cymes__rzeczownik__1
written_rep: cymes
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zimmes
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wspólna nazwa kilku potraw żydowskich, najczęściej rodzaj deseru z marchewki ze słodkimi dodatkami;


lexentry: pol/cyna__rzeczownik__1
written_rep: cyna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zinn
sense_list:
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn; | (potocznie, potoczny) naczynia i inne wyroby z cyny (1.1); (zobacz) też cyna w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/cynik__rzeczownik__1
written_rep: cynik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zyniker
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) przedstawiciel szkoły filozoficznej Antystenesa | (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek lekceważący autorytety i przyjęte zasady


lexentry: pol/cynizm__rzeczownik__1
written_rep: cynizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zynismus
sense_list:
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych


lexentry: pol/cyprys__rzeczownik__1
written_rep: cyprys
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zypresse
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;


lexentry: pol/cyraneczka__rzeczownik__1
written_rep: cyraneczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Krickente
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;


lexentry: pol/cyrograf__rzeczownik__1
written_rep: cyrograf
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Chirograph
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) średniowieczny, odręcznie sporządzony dokument związany z działalnością prywatno-prawną;


lexentry: pol/cysteina__rzeczownik__1
written_rep: cysteina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cystein
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) jeden z aminokwasów, zawierający siarkę w grupie tiolowej (-SH), syntetyzowany w organizmie z metioniny, uczestniczący w detoksykacji ustroju


lexentry: pol/cysterna__rzeczownik__1
written_rep: cysterna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zisterne
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) zamknięty zbiornik do magazynowania wody | duży pojemnik do magazynowania wody


lexentry: pol/cysters__rzeczownik__1
written_rep: cysters
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zisterzienser
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme;


lexentry: pol/cytadela__rzeczownik__1
written_rep: cytadela
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zitadelle
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;


lexentry: pol/cytochrom__rzeczownik__1
written_rep: cytochrom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cytochrom
sense_list:
(biologia, biologiczny) białko uczestniczące w transporcie elektronów w procesie fosforylacji oksydacyjnej;


lexentry: pol/cytoplazma__rzeczownik__1
written_rep: cytoplazma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zytoplasma | Cytoplasma
sense_list:
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;


lexentry: pol/cytoszkielet__rzeczownik__1
written_rep: cytoszkielet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zytoskelett
sense_list:
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;


lexentry: pol/cytozol__rzeczownik__1
written_rep: cytozol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zytosol
sense_list:
(biologia, biologiczny) płynna część cytoplazmy wypełniająca przestrzenie między elementami cytoszkieletu a organellami;


lexentry: pol/cytryn__rzeczownik__1
written_rep: cytryn
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Citrin
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny


lexentry: pol/cytryna__rzeczownik__1
written_rep: cytryna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zitronenbaum
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce;


lexentry: pol/cywilizacja__rzeczownik__1
written_rep: cywilizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zivilisation | Kultur
sense_list:
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;


lexentry: pol/cywilny__przymiotnik__1
written_rep: cywilny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: zivil
sense_list:
nie należący do wojska | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami


lexentry: pol/cyzelować__czasownik__1
written_rep: cyzelować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: behauen
sense_list:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (sztuka) wykańczać, wygładzać przedmioty rzemiosła artystycznego i rzeźby odlewane w metalu


lexentry: pol/cyzjojan__rzeczownik__1
written_rep: cyzjojan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cisiojanus
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny wierszowany kalendarz o charakterze mnemotechnicznym;


lexentry: pol/cza-cza__rzeczownik__1
written_rep: cza-cza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Cha-Cha-Cha
sense_list:
(choreografia, choreograficzny) południowoamerykański szybki taniec rozpowszechniony obecnie na całym świecie;


lexentry: pol/czador__rzeczownik__1
written_rep: czador
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tschador
sense_list:
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;


lexentry: pol/czajka__rzeczownik__1
written_rep: czajka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kiebitz
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;


lexentry: pol/czajnik__rzeczownik__1
written_rep: czajnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teekessel | Wasserkessel
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;


lexentry: pol/czangsing__rzeczownik__1
written_rep: czangsing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Changhsingium
sense_list:
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 253,8 – 251 milionów lat temu;


lexentry: pol/czapeczka__rzeczownik__1
written_rep: czapeczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dienstmütze
sense_list:
(botanika, botaniczny) szczytowa warstwa komórek miękiszowych korzenia rośliny, dzięki której korzeń łatwiej wciska się w podłoże


lexentry: pol/czapetka_pachnąca__rzeczownik__1
written_rep: czapetka pachnąca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gewürznelke
sense_list:
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny mirtowatych rosnącej dziko na Molukach i uprawianej głównie na Półwyspie Malajskim, Zanzibarze i Madagaskarze;


lexentry: pol/czapka__rzeczownik__1
written_rep: czapka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mütze
sense_list:
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;


lexentry: pol/czaprak__rzeczownik__1
written_rep: czaprak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schabracke | Satteldecke
sense_list:
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj kapy zakładanej na konia pod siodło, chroniącej grzbiet zwierzęcia, krótszej od kropierza, czasem ozdobnej;


lexentry: pol/czarcia_miotła__rzeczownik__1
written_rep: czarcia miotła
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Donnerbüsche | Hexenbesen
sense_list:
(botanika, botaniczny) patologiczna wyrośl na roślinach drzewiastych różnych gatunków w formie gęstego skupienia silnie rozgałęzionych, nienormalnie rozwiniętych pędów;


lexentry: pol/czarna_dziura__rzeczownik__1
written_rep: czarna dziura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwarzes Loch | schwarzes Loch
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;


lexentry: pol/czarna_herbata__rzeczownik__1
written_rep: czarna herbata
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: schwarzer Tee
sense_list:
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis


lexentry: pol/czarna_jagoda__rzeczownik__1
written_rep: czarna jagoda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blaubeere | Heidelbeere | Bickbeere | Schwarzbeere | Waldbeere | Wildbeere
sense_list:
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem; | owoc czarnej jagody (1.1)


lexentry: pol/czarna_porzeczka__rzeczownik__1
written_rep: czarna porzeczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: schwarze Johannisbeere | Aalbeere
sense_list:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych; | (spożywczy) owoc tego krzewu


lexentry: pol/czarna_skrzynka__rzeczownik__1
written_rep: czarna skrzynka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Black Box
sense_list:
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej


lexentry: pol/czarna_śmierć__rzeczownik__1
written_rep: czarna śmierć
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: schwarzer Tod
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;


lexentry: pol/czarno-biały__przymiotnik__1
written_rep: czarno-biały
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: schwarzweiß | schwarz-weiß | monochrom
sense_list:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) w kolorach: białym, czarnym i różnych odcieniach szarości; taki, który oddaje tylko te barwy


lexentry: pol/czarnodruk__rzeczownik__1
written_rep: czarnodruk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwarzdruck
sense_list:
(filatelistyka) czarne odbitki kolorowych znaczków pocztowych lub całostek wykonane dla próby, jako nowodruk, wtórnodruk albo odbitka ze skasowanej formy;


lexentry: pol/czarnogórski__rzeczownik__1
written_rep: czarnogórski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: montenegrinisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze;


lexentry: pol/czarnotek_arabski__rzeczownik__1
written_rep: czarnotek arabski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tristramstar
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Onychognathus tristramii, gatunek ptaka z rodziny szpakowatych występujący od Egiptu po zachodni Półwysep Arabski;


lexentry: pol/czarnowron__rzeczownik__1
written_rep: czarnowron
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Aaskrähe | Rabenkrähe
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;


lexentry: pol/czarnuszka__rzeczownik__1
written_rep: czarnuszka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwarzkümmel
sense_list:
(botanika, botaniczny) Nigella L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) aromatyczne, czarne nasiona czarnuszki (1.1) siewnej używane jako przyprawa


lexentry: pol/czarny__przymiotnik__1
written_rep: czarny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: schwarz
sense_list:
mający najciemniejszy możliwy kolor | nielegalny | (fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie | (szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)


lexentry: pol/czarny_bez__rzeczownik__1
written_rep: czarny bez
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Holderbusch | Schwarzer Holunder
sense_list:
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory;


lexentry: pol/czarny_blok__rzeczownik__1
written_rep: czarny blok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwarzer Block
sense_list:
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;


lexentry: pol/czarny_łabędź__rzeczownik__1
written_rep: czarny łabędź
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwarzschwan
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) (przenośnie, przenośnia) nieprzewidywalne wydarzenie o przełomowym znaczeniu dla gospodarki i historii;


lexentry: pol/czarny_żołnierz__rzeczownik__1
written_rep: czarny żołnierz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwarze Soldatenfliege
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) muchówka z gatunku Hermetia illucens


lexentry: pol/czarterpartia__rzeczownik__1
written_rep: czarterpartia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Befrachtungsvertrag
sense_list:
(morski) zestandaryzowana umowa o morski przewóz ładunku wynajętym w całości lub częściowo statkiem na jedną lub kilka podróży


lexentry: pol/czas__rzeczownik__1
written_rep: czas
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tempus | Zeitform | Zeit
sense_list:
(gramatyka) kategoria odmiany czasownika, polegająca na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi


lexentry: pol/czas_przeszły__rzeczownik__1
written_rep: czas przeszły
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Präteritum
sense_list:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czas_przeszły_złożony__rzeczownik__1
written_rep: czas przeszły złożony
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Perfekt
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzaj czasu przeszłego tworzony za pomocą co najmniej dwóch wyrazów, zazwyczaj czasownika posiłkowego oraz czasownika głównego


lexentry: pol/czas_przyszły__rzeczownik__1
written_rep: czas przyszły
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Futur
sense_list:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czas_teraźniejszy__rzeczownik__1
written_rep: czas teraźniejszy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Präsens
sense_list:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czasopismo__rzeczownik__1
written_rep: czasopismo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zeitschrift
sense_list:
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;


lexentry: pol/czasoprzestrzeń__rzeczownik__1
written_rep: czasoprzestrzeń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Raumzeit
sense_list:
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;


lexentry: pol/czasownik_niedokonany__rzeczownik__1
written_rep: czasownik niedokonany
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: imperfektives Verb
sense_list:
(gramatyka) czasownik, który opisuje czynność, o której z kontekstu nie wiadomo, czy jest zakończona


lexentry: pol/czasownik_posiłkowy__rzeczownik__1
written_rep: czasownik posiłkowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hilfsverb
sense_list:
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony


lexentry: pol/czasownik_zwrotny__rzeczownik__1
written_rep: czasownik zwrotny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Reflexivverb | reflexives Verb
sense_list:
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny


lexentry: pol/czatować__czasownik__1
written_rep: czatować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: chatten
sense_list:
porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera


lexentry: pol/czeburek__rzeczownik__1
written_rep: czeburek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tscheburek
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj dużego pieroga z niekwaszonego ciasta pszennego nadziewanego zwykle mięsem lub serem i smażonego; specjalność tradycyjnej kuchni środkowowschodniej, tureckiej, ukraińskiej i rosyjskiej;


lexentry: pol/czeczotka__rzeczownik__1
written_rep: czeczotka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Birkenzeisig
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem;


lexentry: pol/czeczuga__rzeczownik__1
written_rep: czeczuga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sterlet
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser ruthenus, gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych;


lexentry: pol/czek__rzeczownik__1
written_rep: czek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Scheck
sense_list:
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;


lexentry: pol/czekan__rzeczownik__1
written_rep: czekan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Eispickel
sense_list:
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;


lexentry: pol/czekać__czasownik__1
written_rep: czekać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: warten
sense_list:
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy | przerywać wykonywanie jakiejś czynności | o rzeczach, które są gotowe do użycia | w grze w karty: nie podbijać stawki, ale nie zrezygnować z gry


lexentry: pol/czekista__rzeczownik__1
written_rep: czekista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tschekist
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) funkcjonariusz radzieckiej CzK


lexentry: pol/czekoladka__rzeczownik__1
written_rep: czekoladka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bonbon
sense_list:
(spożywczy) wyrób cukierniczy z nadziewanej czekolady i dodatków, w małych porcjach, często w wyrafinowanej formie


lexentry: pol/czekoladowy__przymiotnik__1
written_rep: czekoladowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Chokoladen-
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą


lexentry: pol/czeladnik__rzeczownik__1
written_rep: czeladnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Geselle
sense_list:
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra


lexentry: pol/czeladź__rzeczownik__1
written_rep: czeladź
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Leibeigener
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) zależna ludność chłopska zatrudniona w służbie feudała; później także najemna służba folwarczna w majątkach ziemskich


lexentry: pol/czelesta__rzeczownik__1
written_rep: czelesta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Celesta
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;


lexentry: pol/czelność__rzeczownik__1
written_rep: czelność
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dreistigkeit | Frechheit
sense_list:
(pejoratywnie, pejoratywny) bycie nadmiernie zuchwałym, odważyć się na coś wbrew przyjętym konwenansom


lexentry: pol/czeremcha__rzeczownik__1
written_rep: czeremcha
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Traubenkirsche | Ahlkirsche
sense_list:
(spożywczy) owoc czeremchy (1.1) | (botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;


lexentry: pol/czeremsza__rzeczownik__1
written_rep: czeremsza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bärlauch
sense_list:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) czosnek niedźwiedzi | (spożywczy) jarzyna z czosnku niedźwiedziego


lexentry: pol/czernica__rzeczownik__1
written_rep: czernica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Reiherente
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach;


lexentry: pol/czernidłak_kołpakowaty__rzeczownik__1
written_rep: czernidłak kołpakowaty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schopftintling
sense_list:
(mikologia, mikologiczny) Coprinus comatus (O.F.Mull.) Pers., gatunek pospolitego grzyba z rodziny pieczarkowatych, którego starsze i zebrane owocniki rozkładają się na drodze autolizy;


lexentry: pol/czerpak__rzeczownik__1
written_rep: czerpak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: -n
sense_list:
część robocza maszyny lub urządzenia, która służy do czerpania, zagarniania | narzędzie do czerpania płynów lub materiałów sypkich, zwykle w formie naczynia z trzonkiem lub uchwytem


lexentry: pol/czerw__rzeczownik__2
written_rep: czerw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Brut
sense_list:
(pszczelarstwo, pszczelarski) stadia rozwojowe pszczoły miodnej od jajeczka do wygryzającej się larwy


lexentry: pol/czerwona_kartka__rzeczownik__1
written_rep: czerwona kartka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: rote Karte | Rote Karte
sense_list:
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;


lexentry: pol/czerwona_porzeczka__rzeczownik__1
written_rep: czerwona porzeczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rote Johannisbeere | Johannisbeere
sense_list:
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych; | owoc tego krzewu


lexentry: pol/czerwony__przymiotnik__1
written_rep: czerwony
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: rot
sense_list:
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy; | (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy


lexentry: pol/czerwony__rzeczownik__1
written_rep: czerwony
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Roter | rot
sense_list:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunista, socjalista


lexentry: pol/czerwony_olbrzym__rzeczownik__1
written_rep: czerwony olbrzym
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: roter Riese | Roter Riese
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;


lexentry: pol/czerwony_sztandar__rzeczownik__1
written_rep: czerwony sztandar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Warnhinweis
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sztandar koloru czerwonego symbolizujący ruchy robotnicze, używany przez ugrupowania socjalistyczne i komunistyczne;


lexentry: pol/czerwony_śnieg__rzeczownik__1
written_rep: czerwony śnieg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blutschnee | roter Schnee
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) (biologia, biologiczny) zakwit śniegu powodowany przez glony o czerwonej barwie;


lexentry: pol/czeski_błąd__rzeczownik__1
written_rep: czeski błąd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: spanischer Fehler
sense_list:
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) literówka, błąd w zapisie, pomyłka językowa, zwykle w formie niezamierzonej, śmiesznej lub niezrozumiałej


lexentry: pol/cześnik__rzeczownik__1
written_rep: cześnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Oberschenk
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadworny opiekujący się królewską piwnicą i usługujący przy dworskich ucztach, podający władcy do stołu;


lexentry: pol/czkawka__rzeczownik__1
written_rep: czkawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schluckauf | Schlucken
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;


lexentry: pol/czochrać__czasownik__1
written_rep: czochrać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Hechel
sense_list:
(regionalizm, regionalny) (rolnictwo, rolniczy) oddzielać główki lnu i konopii od łodyg przy pomocy czocher


lexentry: pol/czop__rzeczownik__1
written_rep: czop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zapfen
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) w budowie maszyn: część osi lub wału, na której osadzone jest łożysko lub sprzęgło


lexentry: pol/czopek__rzeczownik__1
written_rep: czopek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zäpfchen | Suppositorium
sense_list:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;


lexentry: pol/czosnek__rzeczownik__1
written_rep: czosnek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Knoblauch
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1) | (spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego


lexentry: pol/czosnek_niedźwiedzi__rzeczownik__1
written_rep: czosnek niedźwiedzi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bärlauch
sense_list:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku czosnek niedźwiedzi (1.1) | (systematyka) (botanika, botaniczny) Allium ursinum L., gatunek rośliny z podrodziny czosnkowych, z rodziny amarylkowatych; | (spożywczy) jarzyna z czosnku niedźwiedziego (1.2)


lexentry: pol/czterdziestkaczwórka__rzeczownik__1
written_rep: czterdziestkaczwórka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vierundvierzig
sense_list:
całość składająca się z czterdziestu czterech części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 44 | nazwa liczby 44


lexentry: pol/czterdziestkadwójka__rzeczownik__1
written_rep: czterdziestkadwójka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: zweiundvierzig
sense_list:
całość składająca się z czterdziestu dwóch części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 42 | nazwa liczby 42


lexentry: pol/czterdziestkadziewiątka__rzeczownik__1
written_rep: czterdziestkadziewiątka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: neunundvierzig
sense_list:
całość składająca się z czterdziestu dziewięciu części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 49 | nazwa liczby 49


lexentry: pol/czterdziestkajedynka__rzeczownik__1
written_rep: czterdziestkajedynka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: einundvierzig
sense_list:
całość składająca się z czterdziestu jeden części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 41 | nazwa liczby 41


lexentry: pol/czterdziestkapiątka__rzeczownik__1
written_rep: czterdziestkapiątka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: fünfundvierzig
sense_list:
całość składająca się z czterdziestu pięciu części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 45 | nazwa liczby 45


lexentry: pol/czterdziestkasiódemka__rzeczownik__1
written_rep: czterdziestkasiódemka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: siebenundvierzig
sense_list:
całość składająca się z czterdziestu siedmiu części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 47 | nazwa liczby 47


lexentry: pol/czterdziestkaszóstka__rzeczownik__1
written_rep: czterdziestkaszóstka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: sechsundvierzig
sense_list:
całość składająca się z czterdziestu sześciu części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 46 | nazwa liczby 46


lexentry: pol/czterdziestkatrójka__rzeczownik__1
written_rep: czterdziestkatrójka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dreiundvierzig
sense_list:
całość składająca się z czterdziestu trzech części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 43 | nazwa liczby 43


lexentry: pol/czterdziestkaósemka__rzeczownik__1
written_rep: czterdziestkaósemka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: achtundvierzig
sense_list:
całość składająca się z czterdziestu ośmiu części, elementów lub jednostek | coś określone liczbą lub numerem 48 | nazwa liczby 48


lexentry: pol/czterowiersz__rzeczownik__1
written_rep: czterowiersz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vierzeiler
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów;


lexentry: pol/czubak_czarny__rzeczownik__1
written_rep: czubak czarny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dreifarbenweih
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Aviceda leuphotes, gatunek azjatyckiego ptaka z rodziny jastrzębiowatych


lexentry: pol/czubatka_europejska__rzeczownik__1
written_rep: czubatka europejska
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Haubenmeise
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;


lexentry: pol/czujnik__rzeczownik__1
written_rep: czujnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fühler | Sensor
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;


lexentry: pol/czulent__rzeczownik__1
written_rep: czulent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tscholent | Tschulent
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;


lexentry: pol/czuwak__rzeczownik__1
written_rep: czuwak
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Totmanneinrichtung
sense_list:
(kolejnictwo) urządzenie hamulcowe w pojeździe szynowym, zatrzymujące pociąg w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty;


lexentry: pol/czuć__czasownik__1
written_rep: czuć
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: fühlen | spüren
sense_list:
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku | odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów


lexentry: pol/czuły__przymiotnik__1
written_rep: czuły
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: empfindlich
sense_list:
o częściach ciała: wrażliwy na bodźce zewnętrzne | o urządzeniach: łatwo reagujący, potrzebujący niewielkiego impulsu do zareagowania


lexentry: pol/czwarta_władza__rzeczownik__1
written_rep: czwarta władza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: vierte Macht
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;


lexentry: pol/czwartorzęd__rzeczownik__1
written_rep: czwartorzęd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Quartär
sense_list:
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;


lexentry: pol/czworokąt__rzeczownik__1
written_rep: czworokąt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Viereck
sense_list:
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;


lexentry: pol/czyj__zaimek__1
written_rep: czyj
part_of_speech: pronoun
min_sense_num: 01
trans_list: wessen
sense_list:
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu | używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy


lexentry: pol/czynel__rzeczownik__1
written_rep: czynel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: -n
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) perkusyjny instrument muzyczny w postaci metalowego talerza;


lexentry: pol/czystek__rzeczownik__1
written_rep: czystek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zistrose
sense_list:
(botanika, botaniczny) Cistus, krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich


lexentry: pol/czystka__rzeczownik__1
written_rep: czystka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Säuberung
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób; | fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych


lexentry: pol/czystka_etniczna__rzeczownik__1
written_rep: czystka etniczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: ethnische Säuberung
sense_list:
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;


lexentry: pol/czytać__czasownik__1
written_rep: czytać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: lesen
sense_list:
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną


lexentry: pol/czytelniczka__rzeczownik__1
written_rep: czytelniczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Leserin
sense_list:
kobieta lub dziewczyna, która czyta książki, gazety, itp. | kobieta lub dziewczyna, która korzysta z biblioteki lub czytelni


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
written_rep: czytnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blattabtaster
sense_list:
(informatyka, informatyczny) urządzenie fotooptyczne odczytujące dane zakodowane kodem kreskowym, np. cenę towaru w sklepie


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
written_rep: czytnik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Lesegerät
sense_list:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, dzięki któremu można czytać informacje z określonych kanałów informacji, np. RSS, IRC | (informatyka, informatyczny) urządzenie odczytujące dane zapisane na karcie pamięci (magnetycznej lub elektronicznej) | (informatyka, informatyczny) urządzenie, z którego można czytać teksty jak z książki


lexentry: pol/czytnik_książek_elektronicznych__rzeczownik__1
written_rep: czytnik książek elektronicznych
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: E-Book-Lesegerät | E-Book-Reader | E-Reader | Lesegerät für elektronisch Buch
sense_list:
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej;


lexentry: pol/czyściec__rzeczownik__1
written_rep: czyściec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fegefeuer | Purgatorium
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;


lexentry: pol/czółenko__rzeczownik__1
written_rep: czółenko
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pumps
sense_list:
(potocznie, potoczny) (obuwnictwo, obuwniczy) but damski w kształcie wyciętego, niesznurowanego pantofla


lexentry: pol/czółno__rzeczownik__1
written_rep: czółno
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Einbaum
sense_list:
płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami;


lexentry: pol/cząber__rzeczownik__1
written_rep: cząber
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bohnenkraut
sense_list:
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków; | (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego


lexentry: pol/cząstka_alfa__rzeczownik__1
written_rep: cząstka alfa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Alphateilchen
sense_list:
(fizyka, fizyczny) dodatnio naładowana cząstka promieniowania jonizującego, złożona z dwóch protonów i dwóch neutronów, czyli będąca jądrem atomu helu-4 (⁴He²⁺)


lexentry: pol/część__rzeczownik__1
written_rep: część
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teil
sense_list:
fragment jakiejś całości | (mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim


lexentry: pol/część_mowy__rzeczownik__1
written_rep: część mowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wortart | Redeteil
sense_list:
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;


lexentry: pol/człowiek__rzeczownik__1
written_rep: człowiek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Mensch
sense_list:
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;


lexentry: pol/człowiek_pekiński__rzeczownik__1
written_rep: człowiek pekiński
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Peking-Mensch
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus pekinensis Black, hominid, którego szczątki odkryto w Chinach;


lexentry: pol/człowiek_śniegu__rzeczownik__1
written_rep: człowiek śniegu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schneemensch
sense_list:
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach


lexentry: pol/d-moll__rzeczownik__1
written_rep: d-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: d-Moll
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z jednym bemolem)


lexentry: pol/dagerotypia__rzeczownik__1
written_rep: dagerotypia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Daguerreotypie
sense_list:
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;


lexentry: pol/daimonion__rzeczownik__1
written_rep: daimonion
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Daimonion
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) (starożytność) głos ducha opiekuńczego, ostrzegawczy głos wewnętrzny człowieka, który odradzał czynienia złych czynów i popełniania błędów; | (mitologia grecka) półboska istota duchowa, która pośredniczy między światami bogów a ludzi


lexentry: pol/daj_Boże__wykrzyknik__1
written_rep: daj Boże
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: so Gott will
sense_list:
(książkowy) wypowiadane aby życzyć spełnienia się tego, o czym mowa w poprzednich wypowiedziach, co naszym zdaniem jest korzystne


lexentry: pol/daktylowiec__rzeczownik__1
written_rep: daktylowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dattelpalme
sense_list:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;


lexentry: pol/daktylowiec_właściwy__rzeczownik__1
written_rep: daktylowiec właściwy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Echte Dattelpalme
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix dactylifera L., palma z rodziny arekowatych, uprawiana w wielu krajach świata;


lexentry: pol/dalajlama__rzeczownik__1
written_rep: dalajlama
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dalai Lama
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł duchownego zwierzchnika kościoła lamaickiego (buddyzmu tybetańskiego) i do 1959 roku najwyższego świeckiego zwierzchnika politycznego w Tybecie;


lexentry: pol/dalia__rzeczownik__1
written_rep: dalia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dahlie
sense_list:
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/daniel__rzeczownik__1
written_rep: daniel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Damhirsch
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Dama dama, gatunek roślinożernego ssaka z rodziny jeleniowatych; | (zoologia, zoologiczny) ssak należący do gatunku danieli (1.1)


lexentry: pol/danina__rzeczownik__1
written_rep: danina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tribut | Abgabe
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu


lexentry: pol/danio_pręgowany__rzeczownik__1
written_rep: danio pręgowany
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zebrabarbe
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Danio rerio Hamilton, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej w akwariach;


lexentry: pol/dari__rzeczownik__1
written_rep: dari
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dari
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) używany w Afganistanie język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, traktowany niekiedy jako dialekt języka perskiego;


lexentry: pol/darknet__rzeczownik__1
written_rep: darknet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Darknet
sense_list:
(informatyka, informatyczny) sieć komputerowa, z którą można połączyć się wyłącznie za pomocą specjalnego oprogramowania, zwykle oferująca anonimizację danych przesyłanych przez użytkowników


lexentry: pol/darkroom__rzeczownik__1
written_rep: darkroom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Darkroom
sense_list:
specjalne przyciemnione pomieszczenie do przypadkowych schadzek seksualnych w niektórych lokalach rozrywkowych;


lexentry: pol/darwinizm__rzeczownik__1
written_rep: darwinizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Darwinismus
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;


lexentry: pol/darń__rzeczownik__1
written_rep: darń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Fertigrasen
sense_list:
zwarty splot trawy, czasem wraz z innymi roślinami, silnie związany z wierzchnią warstwą gleby; pocięta na płaty używana jest jako umocnienie skarp, nasypów, mogił;


lexentry: pol/datagram__rzeczownik__1
written_rep: datagram
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Datagramm
sense_list:
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) samodzielna, niezależna jednostka danych, przesyłana przez sieć komputerową i nietworząca w danej warstwie OSI strumienia z innymi jednostkami


lexentry: pol/datura__rzeczownik__1
written_rep: datura
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Datura
sense_list:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) bieluń (rodzaj) | (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju datura (1.1)


lexentry: pol/dau__rzeczownik__1
written_rep: dau
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dau
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim


lexentry: pol/dawka__rzeczownik__1
written_rep: dawka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dosis
sense_list:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;


lexentry: pol/dawkowanie__rzeczownik__1
written_rep: dawkowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dosierung
sense_list:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) zwiększanie stopniowo nasilenia czegoś | odmierzanie i podawanie dawek czegoś, zwłaszcza leku


lexentry: pol/dać__czasownik__2
written_rep: dać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: geben
sense_list:
(potocznie, potoczny) o kobiecie: umożliwić odbycie z sobą stosunku seksualnego, (porównaj) dać dupy


lexentry: pol/de_facto__przysłówek__1
written_rep: de facto
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: de facto
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) tak, jak jest rzeczywiście, zgodnie ze stanem faktycznym


lexentry: pol/debet__rzeczownik__1
written_rep: debet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Soll
sense_list:
(bankowość, bankowy) ujemne saldo na koncie; | (księgowość) lewa strona bilansu (z aktywami lub kosztami);


lexentry: pol/debil__rzeczownik__1
written_rep: debil
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blödling
sense_list:
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba mało inteligentna | (przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba upośledzona umysłowo w stopniu lekkim;


lexentry: pol/debilizm__rzeczownik__1
written_rep: debilizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schwachsinn
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) (psychologia, psychologiczny) najłagodniejszy stopień niepełnosprawności intelektualnej, dotyczący osób o ilorazie inteligencji w przybliżeniu 50–69, mogących uczyć się podstawowych umiejętności (czytanie, pisanie, proste liczenie), prowadzić samodzielne życie przy wsparciu, wykonywać nieskomplikowane prace


lexentry: pol/debiutant__rzeczownik__1
written_rep: debiutant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Debütant
sense_list:
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji


lexentry: pol/decyliard__liczebnikgłówny__1
written_rep: decyliard
part_of_speech: cardinalNumeral
min_sense_num: 01
trans_list: Dezilliarde
sense_list:
(matematyka, matematyczny) termin w systemie długiej skali oznaczający liczbę równą 10⁶³; tysiąc decylionów


lexentry: pol/decymetrowy__przymiotnik__1
written_rep: decymetrowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dezimetrisch
sense_list:
(fizyka, fizyczny) mający długość bliską jednej dziesiątej metra | (fizyka, fizyczny) związany z długością rzędu jednej dziesiątej metra


lexentry: pol/dedukcja__rzeczownik__1
written_rep: dedukcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deduktion
sense_list:
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków;


lexentry: pol/dedykować__czasownik__1
written_rep: dedykować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: dedizieren
sense_list:
(informatyka, informatyczny) przeznaczać (np. serwer, łącze) do użycia wyłącznie w jednym celu | dodawać dedykację do daru wręczanego komuś; poświęcać komuś (najczęściej własne dzieło: utwór, wiersz itp.)


lexentry: pol/deep_state__rzeczownik__1
written_rep: deep state
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deep State
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) domniemany rodzaj rządów składający się z potencjalnie tajnych i nieautoryzowanych sieci władzy działających niezależnie od politycznego przywództwa kraju, w celu realizacji własnych programów i interesów


lexentry: pol/deepfake__rzeczownik__1
written_rep: deepfake
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deepfake
sense_list:
(informatyka, informatyczny) metoda cyfrowej manipulacji obrazem i filmem przy użyciu zaawansowanych technologii oraz sztucznej inteligencji;


lexentry: pol/deeskalacja__rzeczownik__1
written_rep: deeskalacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deeskalation
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych


lexentry: pol/defektywny__przymiotnik__1
written_rep: defektywny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: defekt
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) nieposiadający niektórych form fleksyjnych | mający defekty, wady, braki


lexentry: pol/defetyzm__rzeczownik__1
written_rep: defetyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Defätismus
sense_list:
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką


lexentry: pol/defibrylacja__rzeczownik__1
written_rep: defibrylacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Defibrillation
sense_list:
(medycyna, medyczny) zabieg medyczny, którego celem jest przywrócenie akcji serca, polegający na przystawieniu elektrod defibrylatora i krótkotrwałym działaniu na organizm chorego prądem stałym


lexentry: pol/defibrylator__rzeczownik__1
written_rep: defibrylator
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Defibrillator
sense_list:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;


lexentry: pol/defilada__rzeczownik__1
written_rep: defilada
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abfolge
sense_list:
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;


lexentry: pol/deflacja__rzeczownik__1
written_rep: deflacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deflation
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki


lexentry: pol/deflagracja__rzeczownik__1
written_rep: deflagracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Verpuffung | Deflagration
sense_list:
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;


lexentry: pol/defragmentacja__rzeczownik__1
written_rep: defragmentacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Defragmentierung
sense_list:
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;


lexentry: pol/defraudacja__rzeczownik__1
written_rep: defraudacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Unterschlagung
sense_list:
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)


lexentry: pol/degażówki__rzeczownik__1
written_rep: degażówki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Effilierschere
sense_list:
(fryzjerstwo, fryzjerski) nożyczki fryzjerskie z ząbkowaną jedną lub obiema krawędziami tnącymi, służące do cieniowania włosów;


lexentry: pol/degeneracja__rzeczownik__1
written_rep: degeneracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Degeneration
sense_list:
(biologia, biologiczny) nieodwracalne zmiany patologiczne w komórkach, tkankach albo narządach | postępowanie, zachowanie lub moralność niezgodne z powszechnie akceptowanymi normami


lexentry: pol/degenerat__rzeczownik__1
written_rep: degenerat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Asozialer
sense_list:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która przestała przestrzegać norm społecznych i moralnych


lexentry: pol/degenerować_się__czasownik__1
written_rep: degenerować się
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: entarten
sense_list:
tracić normy moralne | zniekształcać swoją strukturę | (matematyka, matematyczny) dla określonych parametrów sprowadzać się do prostszego przypadku


lexentry: pol/degustować__czasownik__1
written_rep: degustować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Geschmack
sense_list:
(podniośle) próbować jedzenia lub napojów w sposób świadomy, z uwagą, aby docenić ich smak, aromat, teksturę i inne walory


lexentry: pol/degustować__czasownik__2
written_rep: degustować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: Aroma
sense_list:
(potocznie, potoczny) czerpać przyjemność z długotrwałego czy bardzo szczegółowego zajmowania się czymś


lexentry: pol/dehydrogenaza__rzeczownik__1
written_rep: dehydrogenaza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dehydrogenase
sense_list:
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru od metabolitów i przenoszenie ich na inne związki chemiczne;


lexentry: pol/deifikacja__rzeczownik__1
written_rep: deifikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vergötterung
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;


lexentry: pol/deizm__rzeczownik__1
written_rep: deizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deismus
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;


lexentry: pol/deka-__temat_słowotwórczy__1
written_rep: deka-
min_sense_num: 01
trans_list: deka-
sense_list:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych; | pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć


lexentry: pol/dekabrysta__rzeczownik__1
written_rep: dekabrysta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dekabrist
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;


lexentry: pol/dekadencja__rzeczownik__1
written_rep: dekadencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dekadenz
sense_list:
chylenie się ku upadkowi | rozkład wartości moralnych i kulturowych | tendencja w sztuce europejskiej przełomu wieku XIX i XX


lexentry: pol/dekadentyzm__rzeczownik__1
written_rep: dekadentyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dekadenz
sense_list:
(sztuka) kierunek w sztuce przełomu XIX i XX wieku będący przejawem świadomości upadku cywilizacji zachodniej;


lexentry: pol/dekanat__rzeczownik__1
written_rep: dekanat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dekanat
sense_list:
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;


lexentry: pol/dekatyzacja__rzeczownik__1
written_rep: dekatyzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dekatieren
sense_list:
(włókiennictwo) jeden z ostatnich etapów produkcji tkaniny: naprzemienne poddawanie jej działaniu gorącej i zimnej wody;


lexentry: pol/deklaracja_podatkowa__rzeczownik__1
written_rep: deklaracja podatkowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Steuererklärung
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;


lexentry: pol/deklinacja__rzeczownik__1
written_rep: deklinacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deklination
sense_list:
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych; | (gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;


lexentry: pol/deklinacja_mocna__rzeczownik__1
written_rep: deklinacja mocna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: starke Deklination
sense_list:
(gramatyka) rodzaj odmiany przez przypadki w gramatykach niektórych języków, np. niemieckim, islandzkim


lexentry: pol/deklinacja_słaba__rzeczownik__1
written_rep: deklinacja słaba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: schwache Deklination
sense_list:
(gramatyka) rodzaj odmiany przez przypadki w gramatykach niektórych językow, np. niemieckim, islandzkim


lexentry: pol/dekolonizacja__rzeczownik__1
written_rep: dekolonizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dekolonisation
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;


lexentry: pol/dekolt__rzeczownik__1
written_rep: dekolt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ausschnitt | Dekolleté
sense_list:
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy


lexentry: pol/dekompresja__rzeczownik__1
written_rep: dekompresja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dekompression
sense_list:
(informatyka, informatyczny) przywrócenie pierwotnego rozmiaru informacji, której rozmiar został uprzednio zmniejszony


lexentry: pol/dekomunizacja__rzeczownik__1
written_rep: dekomunizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dekommunisation
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie komunizmu, proces odchodzenia od komunizmu


lexentry: pol/dekomunizować__czasownik__1
written_rep: dekomunizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: entkommunisieren
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usuwać wpływy doktryny komunistycznej


lexentry: pol/dekret__rzeczownik__1
written_rep: dekret
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Erlaß | Dekret
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;


lexentry: pol/delfin__rzeczownik__1
written_rep: delfin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Delphin | Delfin
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni; | (sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;


lexentry: pol/delta__rzeczownik__1
written_rep: delta
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Delta
sense_list:
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1); | (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;


lexentry: pol/demagog__rzeczownik__1
written_rep: demagog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Demagoge
sense_list:
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie | (historia, historyczny, historycznie) przywódca ludowy w starożytnej Grecji


lexentry: pol/demagogia__rzeczownik__1
written_rep: demagogia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Demagogie
sense_list:
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;


lexentry: pol/dementi__rzeczownik__1
written_rep: dementi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dementi
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) zaprzeczenie ogłoszone oficjalnie; sprostowanie określonych wiadomości (zazwyczaj politycznych), wcześniej udostępnionych publicznie


lexentry: pol/demiurg__rzeczownik__1
written_rep: demiurg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Demiurg
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość | (historia, historyczny, historycznie) w państwach doryckich starożytnej Grecji wysoki tytuł urzędniczy | (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji urzędnik wysokiego szczebla | (książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek obdarzony niesamowitym talentem twórczym


lexentry: pol/demo__rzeczownik__1
written_rep: demo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Demonstration
sense_list:
(potocznie, potoczny) demonstracja (protest uliczny) | (potocznie, potoczny) wersja demonstracyjna, np. gry komputerowej, utworu, programu


lexentry: pol/demobilizacja__rzeczownik__1
written_rep: demobilizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Demobilisierung
sense_list:
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego | zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy


lexentry: pol/demobilizować__czasownik__1
written_rep: demobilizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: demobilisieren
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) przenosić powołanych do udziału w walce zbrojnej do rezerwy | (książkowy) zniechęcać, osłabiać chęć do działania | (wojskowość, wojskowy) przeznaczać sprzęt wojskowy do użytku cywilnego


lexentry: pol/demografia__rzeczownik__1
written_rep: demografia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Demografie | Demographie
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;


lexentry: pol/demokracja__rzeczownik__1
written_rep: demokracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Demokratie
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;


lexentry: pol/demokratyzacja__rzeczownik__1
written_rep: demokratyzacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Demokratisierung
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;


lexentry: pol/demon__rzeczownik__1
written_rep: demon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dämon
sense_list:
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;


lexentry: pol/demonologiczny__przymiotnik__1
written_rep: demonologiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dämonologisch
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) dotyczący demonologii (działu etnografii) | (teologia, teologiczny) dotyczący demonologii (działu teologii)


lexentry: pol/demonstracja__rzeczownik__1
written_rep: demonstracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Demo | Demonstration
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowe wystąpienie mające na celu wyrażenie protestu lub poparcia, zwykle głośne lub gwałtowne;


lexentry: pol/demonstracja__rzeczownik__1
written_rep: demonstracja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Demonstration
sense_list:
czynność pokazywania czegoś | (wojskowość, wojskowy) manewr taktyczny odciągający uwagę przeciwnika;


lexentry: pol/demonstrować__czasownik__1
written_rep: demonstrować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: demonstrieren
sense_list:
brać udział w publicznym proteście, demonstracji | okazywać w sposób ostentacyjny swoje uczucia, siłę, możliwości | prezentować coś – urządzenie, towar lub działanie czegoś


lexentry: pol/denazyfikacja__rzeczownik__1
written_rep: denazyfikacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Entnazifizierung
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) eliminacja wpływów nazizmu, usunięcie nazistów z życia politycznego i społecznego;


lexentry: pol/denazyfikowanie__rzeczownik__1
written_rep: denazyfikowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Entnazifizierung
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeprowadzanie procesu denazyfikacji, likwidowanie nazizmu


lexentry: pol/dendrologia__rzeczownik__1
written_rep: dendrologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dendrologie
sense_list:
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;


lexentry: pol/denga__rzeczownik__1
written_rep: denga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Denguefieber
sense_list:
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba przenoszona przez komary powodująca m.in. ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę;


lexentry: pol/denialista__rzeczownik__1
written_rep: denialista
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Leugner
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) osoba, która odrzuca określone ustalenia naukowe, zaprzecza faktom, hołduje zaklinaniu rzeczywistości


lexentry: pol/denuncjować__czasownik__1
written_rep: denuncjować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: denunzieren
sense_list:
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy


lexentry: pol/deontologia__rzeczownik__1
written_rep: deontologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deontologie
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział etyki zajmujący się obowiązkami moralnymi i zasadami postępowania, zwłaszcza w określonych zawodach


lexentry: pol/departament__rzeczownik__1
written_rep: departament
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Departement
sense_list:
(administracja) jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji, | (administracja) jednostka podziału administracyjnego w niektórych państwach,


lexentry: pol/depenalizacja__rzeczownik__1
written_rep: depenalizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Entkriminalisierung
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie;


lexentry: pol/depilacja__rzeczownik__1
written_rep: depilacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Epilation
sense_list:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;


lexentry: pol/deponować__czasownik__1
written_rep: deponować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: deponieren | hinterlegen
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozostawiać gdzieś lub u kogoś pieniądze albo kosztowności, w celu ich zabezpieczenia ()


lexentry: pol/deportacja__rzeczownik__1
written_rep: deportacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deportation
sense_list:
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt | (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju


lexentry: pol/deprecjacja__rzeczownik__1
written_rep: deprecjacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Depretiation
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;


lexentry: pol/depresja__rzeczownik__1
written_rep: depresja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Depression
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie | (geografia, geograficzny) obszar leżący poniżej poziomu morza;


lexentry: pol/depresja__rzeczownik__1
written_rep: depresja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Depression | Senke
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;


lexentry: pol/depresja_poporodowa__rzeczownik__1
written_rep: depresja poporodowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: postpartale Depression
sense_list:
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;


lexentry: pol/depresyjny__przymiotnik__1
written_rep: depresyjny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Depressive
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) taki, który prezentuje depresję, zniechęcenie | (psychologia, psychologiczny) taki, który wywołuje depresję, przygnębienie


lexentry: pol/deputat__rzeczownik__2
written_rep: deputat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Deputat
sense_list:
część uposażenia lub uposażenie dodatkowe wypłacane w naturze artykułami pierwszej potrzeby, typu opał, żywność;


lexentry: pol/derby__rzeczownik__2
written_rep: derby
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Derby
sense_list:
(sport, sportowy) spotkanie dwóch drużyn z tego samego miasta w ramach jednego turnieju, w którym uczestniczą też drużyny z innych miast;


lexentry: pol/derealizacja__rzeczownik__1
written_rep: derealizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Derealisation
sense_list:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego


lexentry: pol/deregulacja__rzeczownik__1
written_rep: deregulacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deregulierung
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś


lexentry: pol/dereń__rzeczownik__1
written_rep: dereń
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hartriegel
sense_list:
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach


lexentry: pol/dereń_świdwa__rzeczownik__1
written_rep: dereń świdwa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Roter Hartriegel
sense_list:
(botanika, botaniczny) Cornus sanguinea L., duży krzew pospolicie występujący w Polsce, z krwistoczerwonymi liśćmi w okresie jesiennym;


lexentry: pol/dermatolog__rzeczownik__1
written_rep: dermatolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dermatologe | Hautarzt
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach


lexentry: pol/derogacja__rzeczownik__1
written_rep: derogacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ausnahmeregelung
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;


lexentry: pol/derwisz__rzeczownik__1
written_rep: derwisz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Derwisch
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym


lexentry: pol/derywacja__rzeczownik__1
written_rep: derywacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Derivation
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzenie nowych wyrazów przez dodanie lub usunięcie przedrostków i przyrostków;


lexentry: pol/derywacja_wsteczna__rzeczownik__1
written_rep: derywacja wsteczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rückbildung
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) proces słowotwórczy tworzenia nowego wyrazu zazwyczaj poprzez usunięcie przyrostków lub końcówek z wyrazu motywującego


lexentry: pol/design__rzeczownik__1
written_rep: design
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Design
sense_list:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) stylistyka jakiegoś przedmiotu, projektu; zespół cech charakterystycznych dla projektanta, firmy itp. | (zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) wzór, projekt wyrobu przemysłowego; także zajmowanie się wzornictwem przemysłowym


lexentry: pol/designer__rzeczownik__1
written_rep: designer
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Designer
sense_list:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) specjalista od designu, projektant wzorów dla wyrobów przemysłowych


lexentry: pol/deska_do_krojenia__rzeczownik__1
written_rep: deska do krojenia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schneidbrett | Schneidebrett
sense_list:
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności


lexentry: pol/deska_rozdzielcza__rzeczownik__1
written_rep: deska rozdzielcza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Armaturenbrett
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;


lexentry: pol/deska_sedesowa__rzeczownik__1
written_rep: deska sedesowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Klobrille
sense_list:
element przykrywający muszlę klozetową, zwykle składający się z siedziska i pokrywy, umożliwiającej zamknięcie muszli


lexentry: pol/deska_snowboardowa__rzeczownik__1
written_rep: deska snowboardowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Snowboard
sense_list:
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;


lexentry: pol/desorpcja__rzeczownik__1
written_rep: desorpcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Desorption
sense_list:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces uwalniania cząsteczek z wnętrza lub z powierzchni ciała stałego lub cieczy;


lexentry: pol/desperat__rzeczownik__1
written_rep: desperat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Verzweifelte
sense_list:
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje


lexentry: pol/despota__rzeczownik__1
written_rep: despota
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Despot
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca absolutny, mający nieograniczoną władzę | (historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;


lexentry: pol/despotyczny__przymiotnik__1
written_rep: despotyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: despotisch | herrschsüchtig
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą


lexentry: pol/despotyzm__rzeczownik__1
written_rep: despotyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Despotismus
sense_list:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich


lexentry: pol/destabilizować__czasownik__1
written_rep: destabilizować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: destabilisieren
sense_list:
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym


lexentry: pol/destalinizacja__rzeczownik__1
written_rep: destalinizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Entstalinisierung
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;


lexentry: pol/destylacja__rzeczownik__1
written_rep: destylacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Destillation
sense_list:
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);


lexentry: pol/destylować__czasownik__1
written_rep: destylować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: destillieren
sense_list:
(chemia, chemiczny) poddawać destylacji czyli procesowi odparowywania i skraplania cieczy w celu usunięcia z niej substancji nielotnych


lexentry: pol/desygnat__rzeczownik__1
written_rep: desygnat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Denotat | Referent
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) (logika, logiczny) dowolny obiekt, do którego zastosowanie danej nazwy ma sens;


lexentry: pol/deszcz__rzeczownik__1
written_rep: deszcz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Regen
sense_list:
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię; | (przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie


lexentry: pol/detal__rzeczownik__1
written_rep: detal
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Einzelhandel
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi


lexentry: pol/detektyw__rzeczownik__1
written_rep: detektyw
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Detektiv
sense_list:
człowiek zajmujący się w sposób niejawny dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik prywatnej agencji śledczej


lexentry: pol/detencja__rzeczownik__1
written_rep: detencja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abschiebehaft
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe umieszczenie w zamkniętym ośrodku pod nadzorem, np. w szpitalu psychiatrycznym, ośrodku dla uchodźców


lexentry: pol/detergent__rzeczownik__1
written_rep: detergent
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Reinigungsmittel | Detergens
sense_list:
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;


lexentry: pol/determinizm__rzeczownik__1
written_rep: determinizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Determinismus
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu;


lexentry: pol/detonować__czasownik__2
written_rep: detonować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 02
trans_list: detonieren
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać dźwięki nieczysto | rozrywać się z hukiem; ulegać eksplozji


lexentry: pol/dewiant__rzeczownik__1
written_rep: dewiant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Abnormaler
sense_list:
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych


lexentry: pol/dewocja__rzeczownik__1
written_rep: dewocja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Bigotterie
sense_list:
gorliwe spełnianie praktyk religijnych na pokaz przy jednoczesnym zaniedbaniu duchowości wewnętrznej;


lexentry: pol/dewocjonalia__rzeczownik__1
written_rep: dewocjonalia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Devotionalien
sense_list:
(handel, handlowy) różne drobne przedmioty związane z kultem religijnym, zwykle te będące w obiegu handlowym;


lexentry: pol/dezerterować__czasownik__1
written_rep: dezerterować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: desertieren
sense_list:
(wojskowość, wojskowy) opuszczać bez zezwolenia swoje stanowisko, jednostkę wojskową lub miejsce obowiązkowej służby


lexentry: pol/dezodorant__rzeczownik__1
written_rep: dezodorant
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Deodorant | Deo
sense_list:
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;


lexentry: pol/dezynfekcja__rzeczownik__1
written_rep: dezynfekcja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Desinfektion
sense_list:
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;


lexentry: pol/dharma__rzeczownik__1
written_rep: dharma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dharma
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: doktryna buddyjska | (filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: element składowy materii | (filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: ostateczna rzeczywistość, prawda | (filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: podstawowe zasady etyczne | (filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: prawo karmiczne decydujące o życiu człowieka (prawo przyczyny i skutku);


lexentry: pol/diabetolog__rzeczownik__1
written_rep: diabetolog
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diabetologe
sense_list:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań


lexentry: pol/diabetologia__rzeczownik__1
written_rep: diabetologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diabetologie
sense_list:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań;


lexentry: pol/diabeł__rzeczownik__1
written_rep: diabeł
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Teufel
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;


lexentry: pol/diadem__rzeczownik__1
written_rep: diadem
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diadem
sense_list:
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;


lexentry: pol/diagnostyka__rzeczownik__1
written_rep: diagnostyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diagnostik
sense_list:
(medycyna, medyczny) rozpoznawanie chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt); | (psychologia, psychologiczny) proces oceny cech i stanów psychicznych człowieka dokonywany przez psychologa za pomocą metod psychologicznych, którymi najczęściej są testy psychologiczne, obserwacja psychologiczna i wywiad;


lexentry: pol/dialekt__rzeczownik__1
written_rep: dialekt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dialekt
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;


lexentry: pol/dialektologia__rzeczownik__1
written_rep: dialektologia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dialektologie
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;


lexentry: pol/dialektyka__rzeczownik__1
written_rep: dialektyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dialektik
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) teoria rzeczywistości postrzeganej jako ciągłe zmiany | (filozofia, filozoficzny) metoda wyrażania myśli polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ukazywanie sprzeczności zawartych w pojęciach i przekonaniach


lexentry: pol/dialektyzm__rzeczownik__1
written_rep: dialektyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dialektismus
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha lub element językowy właściwe jakiemuś dialektowi wernakularnemu;


lexentry: pol/diamagnetyczny__przymiotnik__1
written_rep: diamagnetyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: diamagnetisch
sense_list:
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes


lexentry: pol/diamagnetyk__rzeczownik__1
written_rep: diamagnetyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diamagnetikum
sense_list:
(fizyka, fizyczny) ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od próżni, słabo odpychane przez magnes


lexentry: pol/diament__rzeczownik__1
written_rep: diament
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diamant
sense_list:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;


lexentry: pol/diaskop__rzeczownik__1
written_rep: diaskop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diaprojektor
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie;


lexentry: pol/diaspora__rzeczownik__1
written_rep: diaspora
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diaspora
sense_list:
(książkowy) członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania; | (książkowy) rozproszenie wspólnoty narodowej lub religijnej poza obszar jej bazowego zamieszkania


lexentry: pol/diatryba__rzeczownik__1
written_rep: diatryba
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ausfall
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uprawiany w starożytności przez filozofów moralizatorski gatunek literacki w formie swobodnego dialogu lub mowy, łączący prostotę stylu z wywodem retorycznym


lexentry: pol/diazepam__rzeczownik__1
written_rep: diazepam
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diazepam
sense_list:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o wzorze sumarycznym C16H13ClN2O, mający działanie uspokajające, przeciwdrgawkowe oraz zwiotczające mięśnie;


lexentry: pol/dichlorodifenylotrichloroetan__rzeczownik__1
written_rep: dichlorodifenylotrichloroetan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dichlordiphenyltrichlorethan
sense_list:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;


lexentry: pol/didżej__rzeczownik__1
written_rep: didżej
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Discjockey
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką


lexentry: pol/diecezja__rzeczownik__1
written_rep: diecezja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diözese | Bistum
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie; | (kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;


lexentry: pol/dieldryna__rzeczownik__1
written_rep: dieldryna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dieldrin
sense_list:
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6O, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;


lexentry: pol/diereza__rzeczownik__1
written_rep: diereza
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Trema
sense_list:
(termin typograficzny) diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;


lexentry: pol/dietetyczny__przymiotnik__1
written_rep: dietetyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: diätetisch
sense_list:
(książkowy) o posiłku: niskokaloryczny, zdrowy | (medycyna, medyczny) spełniający wymagania diety lub dietetyki albo z nimi związany


lexentry: pol/dietetyka__rzeczownik__1
written_rep: dietetyka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diätetik
sense_list:
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;


lexentry: pol/difalia__rzeczownik__1
written_rep: difalia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diphallie
sense_list:
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa


lexentry: pol/digamma__rzeczownik__1
written_rep: digamma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Digamma
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) litera z archaicznego alfabetu greckiego, oznaczająca głoskę [v] lub [w] oraz liczbę 6


lexentry: pol/digitalizacja__rzeczownik__1
written_rep: digitalizacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Digitalisierung
sense_list:
(informatyka, informatyczny) przetwarzanie danych analogowych, pisanych do postaci cyfrowej, (także, też) rozpowszechnianie techniki cyfrowej;


lexentry: pol/dilofozaur__rzeczownik__1
written_rep: dilofozaur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dilophosaurus
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Dilophosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w epoce jury wczesnej na terenie Ameryki Północnej; | (zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju dilofozaur (1.1)


lexentry: pol/dingo__rzeczownik__1
written_rep: dingo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dingo
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;


lexentry: pol/dinozaur__rzeczownik__1
written_rep: dinozaur
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dinosaurier | Dino
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;


lexentry: pol/dioda_Schottky'ego__rzeczownik__1
written_rep: dioda Schottky'ego
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schottky-Diode
sense_list:
(elektryczność) dioda wykorzystująca złącze metalu z półprzewodnikiem, wykazująca niższy spadek napięcia w stanie przewodzenia niż konwencjonalne diody;


lexentry: pol/dioda_Zenera__rzeczownik__1
written_rep: dioda Zenera
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Z-Diode
sense_list:
(elektryczność) dioda zdolna do przewodzenia prądu elektrycznego w kierunku zaporowym przy odpowiednio wysokim napięciu nie ulegając uszkodzeniu;


lexentry: pol/dioda__rzeczownik__1
written_rep: dioda
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diode
sense_list:
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;


lexentry: pol/diopsyd__rzeczownik__1
written_rep: diopsyd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diopsid
sense_list:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg​[​Si2O6​]​;


lexentry: pol/diorama__rzeczownik__1
written_rep: diorama
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Diorama
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości | (technologia, technika, techniczny) (sztuka) zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami


lexentry: pol/dip__rzeczownik__1
written_rep: dip
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dip
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, pikantny sos lub krem do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;


lexentry: pol/dipis__rzeczownik__1
written_rep: dipis
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: DP
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) osoba, która w wyniku działań wojennych znalazła się poza krajem zamieszkania, wymagająca pomocy, aby wrócić do ojczyzny;


lexentry: pol/dis-moll__rzeczownik__1
written_rep: dis-moll
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: dis-Moll
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku dis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


lexentry: pol/dissować__czasownik__1
written_rep: dissować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: dissen
sense_list:
(slangowo) ogólniej: wyśmiewać, poniżać lub obrażać kogoś | (slangowo) wykonywać lub nagrywać utwór (zwykle hiphopowy) przeciwko komuś, wyśmiewający go lub obrażający


lexentry: pol/ditlenek_krzemu__rzeczownik__1
written_rep: ditlenek krzemu
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Siliciumdioxid
sense_list:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym krzem występuje na IV stopniu utlenienia;


lexentry: pol/divertimento__rzeczownik__1
written_rep: divertimento
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Divertimento
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielka, kilkuczęściowa kompozycja instrumentalna o prostym charakterze, popularna w XVIII wieku;


lexentry: pol/dla__przyimek__1
written_rep: dla
part_of_speech: preposition
min_sense_num: 01
trans_list: für | zu
sense_list:
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności | …używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności


lexentry: pol/do_greckich_kalend__przysłówek__1
written_rep: do greckich kalend
part_of_speech: adverb
min_sense_num: 01
trans_list: bis zu den griechischen Kalenden
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) do bliżej nieokreślonego terminu w przyszłości


lexentry: pol/do_kurwy_nędzy__wykrzyknik__1
written_rep: do kurwy nędzy
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: verfickt nochmal
sense_list:
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne i ekspresywne wyrażenie pretensji, wskutek odczuwania niezadowolenia, niedowierzania, dezaprobaty, frustracji itd.


lexentry: pol/do_usług__wykrzyknik__1
written_rep: do usług
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: zu Ihren Diensten
sense_list:
(oficjalnie) zwrot grzecznościowy podkreślający gotowość do spełnienia czyjejś prośby lub rozkazu | (oficjalnie) zwrot grzecznościowy stosowany podczas pierwszego spotkania w trakcie przedstawiania się


lexentry: pol/doberman__rzeczownik__1
written_rep: doberman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dobermann
sense_list:
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;


lexentry: pol/dobosz__rzeczownik__1
written_rep: dobosz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlagzeuger
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;


lexentry: pol/dobra,_dobra__wykrzyknik__1
written_rep: dobra, dobra
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 01
trans_list: gut
sense_list:
(potocznie, potoczny) obiekcje, skrupuły, zastrzeżenia | (potocznie, potoczny) powątpiewanie, podanie w wątpliwość | (potocznie, potoczny) pozorna akceptacja cudzego zdania | (potocznie, potoczny) zgoda ze zniecierpliwieniem lub rezygnacją


lexentry: pol/dobra__rzeczownik__1
written_rep: dobra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gut | Güter
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) ogół środków, które mogą być wykorzystane, bezpośrednio lub pośrednio, do zaspokojenia potrzeb ludzkich;


lexentry: pol/dobra_wola__rzeczownik__1
written_rep: dobra wola
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: guter Wille
sense_list:
tendencja i gotowość, aby sprzyjać innym, bezinteresownie im pomagać lub w inny sposób działać korzystnie na ich rzecz


lexentry: pol/dobrostan__rzeczownik__1
written_rep: dobrostan
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wohlergehen
sense_list:
subiektywnie odczuwany stan zadowolenia ze swojego stanu fizycznego i psychicznego w połączeniu poczuciem bezpieczeństwa


lexentry: pol/dobry_łotr__rzeczownik__1
written_rep: dobry łotr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: der gut Räuber
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) postać z Nowego Testamentu, ukrzyżowany z Chrystusem nawrócony przed śmiercią


lexentry: pol/dochodzenie__rzeczownik__1
written_rep: dochodzenie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Untersuchung
sense_list:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub sędziego śledczego zmierzające do wyjaśnienia okoliczności związanych z przestępstwem


lexentry: pol/dochód_narodowy__rzeczownik__1
written_rep: dochód narodowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nationaleinkommen
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez obywateli danego kraju na jego terenie i za granicą, pomniejszona o amortyzację i podatki pośrednie (zwykle liczony w okresie roku kalendarzowego);


lexentry: pol/dodatkowy__przymiotnik__1
written_rep: dodatkowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: zusätzlich
sense_list:
dodany do istniejącej wcześniej reszty | niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków


lexentry: pol/dodatni__przymiotnik__1
written_rep: dodatni
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: positiv
sense_list:
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) większy od zera | (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) taki, który nie jest ujemny | dobry lub korzystny | wyrażający pozytywny sąd | świadczący o obecności jakiegoś wskaźnika


lexentry: pol/dodawanie__rzeczownik__1
written_rep: dodawanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Addition
sense_list:
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus); | (matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu – uogólnienie dodawania (1.1) | (rzeczownik odczasownikowy) od dodawać


lexentry: pol/dodekafonia__rzeczownik__1
written_rep: dodekafonia
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dodekaphonie | Zwölftonmusik
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika kompozytorska polegająca na użyciu wszystkich dwunastu dźwięków skali chromatycznej w określonym porządku, bez wyróżniania jednego z nich jako tonu głównego (czyli bez tonalności dur-moll)


lexentry: pol/dodekafoniczny__przymiotnik__1
written_rep: dodekafoniczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dodekaphonisch
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii


lexentry: pol/dogmat__rzeczownik__1
written_rep: dogmat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dogma
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości | (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół


lexentry: pol/dogmatyczny__przymiotnik__1
written_rep: dogmatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dogmatisch
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z dogmatami religijnymi lub z dogmatyką


lexentry: pol/dogmatyzm__rzeczownik__1
written_rep: dogmatyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dogmatismus
sense_list:
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji


lexentry: pol/dogrywka__rzeczownik__1
written_rep: dogrywka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Verlängerung
sense_list:
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania


lexentry: pol/dojna_krowa__rzeczownik__1
written_rep: dojna krowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Milchkuh
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) (marketing, marketingowy) produkt lub przedsięwzięcie generujące stałe wysokie dochody | (rolnictwo, rolniczy) krowa dająca mleko


lexentry: pol/dojrzały__przymiotnik__1
written_rep: dojrzały
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: reif
sense_list:
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju | taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny


lexentry: pol/dok__rzeczownik__1
written_rep: dok
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anlegesteg
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji


lexentry: pol/doktorski__przymiotnik__1
written_rep: doktorski
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Doktor-
sense_list:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z doktorem, ze stopniem doktora; należący do doktora


lexentry: pol/doktryner__rzeczownik__1
written_rep: doktryner
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Doktrinär
sense_list:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uporczywie trzymająca się wyznawanych doktryn, mająca skostniałe poglądy i hołdująca nieadekwatnym do rzeczywistości zasadom


lexentry: pol/doktrynerstwo__rzeczownik__1
written_rep: doktrynerstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Doktrinarismus
sense_list:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) postawa polegająca na uporczywym trwaniu przy wyznawanych doktrynach, skostniałych poglądach, nieadekwatnych do rzeczywistości zasadach


lexentry: pol/dokąd__zaimek__1
written_rep: dokąd
part_of_speech: pronoun
min_sense_num: 01
trans_list: wohin
sense_list:
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch | … względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch


lexentry: pol/dolina__rzeczownik__1
written_rep: dolina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tal | Senke
sense_list:
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;


lexentry: pol/dolina_niesamowitości__rzeczownik__1
written_rep: dolina niesamowitości
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Akzeptanzlücke
sense_list:
pojęcie z dziedziny robotyki, psychologii i projektowania, opisujące zjawisko, w którym obiekty (np. roboty, animacje komputerowe lub awatary), które są bardzo podobne do ludzi, ale nie do końca doskonałe, wywołują u obserwatora uczucie niepokoju, niechęci lub nawet odrazy;


lexentry: pol/dolmades__rzeczownik__1
written_rep: dolmades
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dolma
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj gołąbków zawijanych w liście winogron, czasem kapusty, danie kuchni bałkańskiej i tureckiej;


lexentry: pol/dolman__rzeczownik__1
written_rep: dolman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dolman
sense_list:
(dawniej, dawny) (krawiectwo) okrycie damskie z szerokimi rękawami | (historia, historyczny, historycznie) węgierska kurtka obszyta futrem;


lexentry: pol/dolmen__rzeczownik__1
written_rep: dolmen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hünengrab | Dolmen
sense_list:
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;


lexentry: pol/dolnoniemiecki__przymiotnik__2
written_rep: dolnoniemiecki
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 02
trans_list: niederdeutsch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) mający cechy dialektów dolnoniemieckich, wcale lub nieznacznie dotknięty drugą przesuwką spółgłoskową


lexentry: pol/dolnopłat__rzeczownik__1
written_rep: dolnopłat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tiefdecker
sense_list:
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych stosunkowo nisko po bokach kadłuba


lexentry: pol/dom__rzeczownik__1
written_rep: dom
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Haus
sense_list:
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa | (heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia


lexentry: pol/dom_aukcyjny__rzeczownik__1
written_rep: dom aukcyjny
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Auktionshaus
sense_list:
(handel, handlowy) instytucja zajmująca się organizowaniem aukcji, czyli publicznej sprzedaży przedmiotów nabywanych przez licytację


lexentry: pol/dom_dziecka__rzeczownik__1
written_rep: dom dziecka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kinderheim | Waisenhaus
sense_list:
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;


lexentry: pol/dom_handlowy__rzeczownik__1
written_rep: dom handlowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kaufhaus | Warenhaus
sense_list:
(handel, handlowy) obiekt, w którym prowadzi się sprzedaż detaliczną produktów jednego producenta lub należących do jednej branży;


lexentry: pol/dom_kultury__rzeczownik__1
written_rep: dom kultury
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kulturhaus
sense_list:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną;


lexentry: pol/dom_pomocy_społecznej__rzeczownik__1
written_rep: dom pomocy społecznej
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Pflegeheim
sense_list:
placówka świadcząca usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne osobom wymagającym całodobowej opieki; | siedziba domu pomocy społecznej (1.1)


lexentry: pol/domek_dla_ptaków__rzeczownik__1
written_rep: domek dla ptaków
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Vogelnistkasten
sense_list:
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) niewielka konstrukcja w kształcie budki z otworem, w której ptak może bezpiecznie założyć gniazdo


lexentry: pol/domek_z_kart__rzeczownik__1
written_rep: domek z kart
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kartenhaus
sense_list:
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe | budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki


lexentry: pol/domena__rzeczownik__1
written_rep: domena
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Domäne
sense_list:
(fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek; | (biologia, biologiczny) kategoria systematyczna wyższa od królestwa; | charakterystyczna część działalności, obszar zainteresowań, przestrzeń gdzie coś istnieje, jest dokonane lub ma jakąś własność | (historia, historyczny, historycznie) posiadłość należąca do panujących na danym obszarze;


lexentry: pol/domena_publiczna__rzeczownik__1
written_rep: domena publiczna
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Gemeinfreiheit
sense_list:
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich;


lexentry: pol/dominikanin__rzeczownik__1
written_rep: dominikanin
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dominikaner
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;


lexentry: pol/dominium__rzeczownik__1
written_rep: dominium
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dominion
sense_list:
(geografia, geograficzny) (administracja) forma ustrojowa imperium brytyjskiego, pośrednia między samorządną kolonią a suwerennym państwem;


lexentry: pol/domofon__rzeczownik__1
written_rep: domofon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sprechanlage | Intercom
sense_list:
urządzenie elektroniczne wykorzystywane w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali;


lexentry: pol/domokrążca__rzeczownik__1
written_rep: domokrążca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hausierer
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary


lexentry: pol/domorosły__przymiotnik__1
written_rep: domorosły
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: selbstgezogen
sense_list:
(ironicznie) swojski, miejscowy | taki, który samodzielnie opanował jakąś umiejętność; nieuczony, niekształcony


lexentry: pol/domra__rzeczownik__1
written_rep: domra
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: -s
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ukraiński i rosyjski ludowy instrument strunowy z okrągłym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/donatyzm__rzeczownik__1
written_rep: donatyzm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Donatismus
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) rygorystyczna herezja wczesnochrześcijańska rozpowszechniona w północnoafrykańskich prowincjach Imperium Rzymskiego, odmawiającą apostatom możliwości powrotu na łono wspólnoty Kościoła;


lexentry: pol/doniczka__rzeczownik__1
written_rep: doniczka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Blumentopf
sense_list:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;


lexentry: pol/donkiszot__rzeczownik__1
written_rep: donkiszot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Don Quijote
sense_list:
(książkowy) człowiek walczący o szlachetne cele, kierujący się wzniosłymi ideami, któremu brakuje poczucia rzeczywistości, realności swoich planów i dlatego sprawia wrażenie komiczne


lexentry: pol/donos__rzeczownik__1
written_rep: donos
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Anzeige
sense_list:
poufne zgłoszenie do władz o dokonaniu przez kogoś wykroczenia, przestępstwa albo o złamaniu obowiązujących norm


lexentry: pol/donżon__rzeczownik__1
written_rep: donżon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlossturm
sense_list:
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią zamku, przeznaczona do obrony i zamieszkania;


lexentry: pol/dopalacz__rzeczownik__1
written_rep: dopalacz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nachbrenner
sense_list:
(potocznie, potoczny) substancja psychoaktywna o działaniu stymulującym | (technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) w silniku turboodrzutowym: urządzenie stosowane do spalania dodatkowego paliwa za turbiną w celu zwiększenia siły ciągu silnika; | (technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) urządzenie w układzie wydechowym silnika samochodowego umożliwiające utlenianie palnych składników spalin i zmniejszające ich toksyczność;


lexentry: pol/dopamina__rzeczownik__1
written_rep: dopamina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dopamin
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;


lexentry: pol/dopasowywać__czasownik__1
written_rep: dopasowywać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: Anfall
sense_list:
dobierać do siebie części, aby stanowiły właściwą całość | układać coś na czymś, aby dobrze przylegało


lexentry: pol/doping__rzeczownik__1
written_rep: doping
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Doping
sense_list:
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości


lexentry: pol/dopowiadać__czasownik__1
written_rep: dopowiadać
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: hinzufügen
sense_list:
uzupełniać swoją wypowiedź o jakieś wyrażenie, zwrot; mówić coś jeszcze poza tym, co już się powiedziało; dodać parę słów | uzupełniać, wyjaśniać coś swoim stanem


lexentry: pol/dopóki__spójnik__1
written_rep: dopóki
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: bis
sense_list:
jeśli zdanie podrzędne jest przeczące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym zakończy się (zakończyła się) dopiero, gdy zajdzie lub zaszła sytuacja opisana w zdaniu podrzędnym po usunięciu przeczenia


lexentry: pol/dopóki__spójnik__1
written_rep: dopóki
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 01
trans_list: solange
sense_list:
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne


lexentry: pol/dopływ__rzeczownik__1
written_rep: dopływ
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Nebenfluss | Zufluss
sense_list:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora


lexentry: pol/dorobkiewicz__rzeczownik__1
written_rep: dorobkiewicz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Emporkömmling
sense_list:
(pogardliwie, pogardliwy) osoba bogata lub o wysokiej pozycji społecznej osiągniętej z wykorzystaniem sprzyjających okoliczności


lexentry: pol/dorosły__przymiotnik__1
written_rep: dorosły
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: erwachsen | Erwachsener
sense_list:
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym


lexentry: pol/dorsz_atlantycki__rzeczownik__1
written_rep: dorsz atlantycki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kabeljau
sense_list:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus morhua L., gatunek drapieżnej ryby morskiej z rodziny dorszowatych;


lexentry: pol/dostępny__przymiotnik__1
written_rep: dostępny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: erreichbar
sense_list:
(telekomunikacja) (o człowieku) taki, z którym łatwo nawiązać kontakt (stale lub przez ograniczony czas)


lexentry: pol/dotacja__rzeczownik__1
written_rep: dotacja
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Subvention
sense_list:
zaopatrzenie; wyposażenie w środki finansowe; darowizna; bezzwrotna pomoc finansowa w celu popierania jakiejś działalności


lexentry: pol/dotyk__rzeczownik__1
written_rep: dotyk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Berührung
sense_list:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;


lexentry: pol/dotąd__spójnik__1
written_rep: dotąd
part_of_speech: conjunction
min_sense_num: 02
trans_list: solange
sense_list:
w wyrażeniu: dotąd… aż… komunikuje, że część zdania przed „aż” jest ograniczona od strony przyszłości przez zdarzenie opisane po „aż” | w wyrażeniu: dotąd… dopóki/póki… komunikuje, że część zdania przed „dopóki”/„póki” jest ograniczona od strony przyszłości przez zakończenie stanu lub czynności opisanej po „dopóki”/„póki”


lexentry: pol/doula__rzeczownik__1
written_rep: doula
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Doula
sense_list:
(społeczny) kobieta zapewniająca fachowe wsparcie matce i jej rodzinie w czasie ciąży, porodu i / lub po porodzie;


lexentry: pol/downshifting__rzeczownik__1
written_rep: downshifting
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Downshifting
sense_list:
styl życia osób uciekających od tego, co krytycy nazywają wyścigiem szczurów, styl, który kładzie nacisk na równowagę między czasem wolnym a pracą, jednocześnie koncentrując cele życiowe na samorealizacji i budowaniu osobistych relacji zamiast pochłaniającej wszystko pogoni za sukcesem ekonomicznym


lexentry: pol/downsizing__rzeczownik__1
written_rep: downsizing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Downsizing
sense_list:
(handel, handlowy) nieuczciwa praktyka zmniejszania zawartości produktu w opakowaniu w celu ukrycia podwyżki ceny; | (motoryzacja) zmniejszanie wielkości i pojemności silnika pojazdu połączone ze zwiększaniem jego mocy


lexentry: pol/dozymetr__rzeczownik__1
written_rep: dozymetr
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dosimeter
sense_list:
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru dawek promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów;


lexentry: pol/dośrodkowanie__rzeczownik__1
written_rep: dośrodkowanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Flanke
sense_list:
(sport, sportowy) w piłce nożnej i innych grach zespołowych: podanie piłki ze skrzydła do środka pola


lexentry: pol/doża__rzeczownik__1
written_rep: doża
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Doge
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wybieralnego naczelnika państwa w republikach Wenecji i Genui;


lexentry: pol/dożynki__rzeczownik__1
written_rep: dożynki
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Erntedankfest
sense_list:
(etnografia, etnograficzny) (rolnictwo, rolniczy) doroczny festyn organizowany administracyjnie z okazji zakończenia żniw;


lexentry: pol/drabina__rzeczownik__1
written_rep: drabina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Leiter
sense_list:
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;


lexentry: pol/dracena__rzeczownik__1
written_rep: dracena
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drachenbaum
sense_list:
(botanika, botaniczny) Dracaena Vand., rodzaj rośliny tropikalnej z rodziny szparagowatych, nierzadko ozdobnej;


lexentry: pol/drachma__rzeczownik__1
written_rep: drachma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drachme
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) moneta w starożytnej Grecji; | (jednostka monetarna) nowożytna waluta Grecji w latach 1832-2002


lexentry: pol/drag_queen__rzeczownik__1
written_rep: drag queen
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drag Queen
sense_list:
artysta rewiowy, kabaretowy lub estradowy w kobiecym emploi, w charakterystycznym groteskowym stylu;


lexentry: pol/dragoman__rzeczownik__1
written_rep: dragoman
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dragoman
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) tłumacz, przewodnik i pośrednik między cudzoziemcami a mieszkańcami Bliskiego Wschodu;


lexentry: pol/dragon__rzeczownik__1
written_rep: dragon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dragoner
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny


lexentry: pol/drakkar__rzeczownik__1
written_rep: drakkar
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Langschiff
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) bezpokładowy, drewniany statek wiosłowo-żaglowy budowany w VIII–XII w. w Skandynawii, zwykle zaopatrzony na dziobie w rzeźbę w formie głowy smoka;


lexentry: pol/dramat__rzeczownik__1
written_rep: dramat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drama
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki; | utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie


lexentry: pol/dramatopisarstwo__rzeczownik__1
written_rep: dramatopisarstwo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dramaturgie
sense_list:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) twórczość dramatyczna


lexentry: pol/dramaturgiczny__przymiotnik__1
written_rep: dramaturgiczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dramaturgisch
sense_list:
związany z dramaturgią, dotyczący dramaturgii | związany z dramatopisarstwem albo dramatopisarzem, dotyczący dramatopisarstwa


lexentry: pol/dramatyczny__przymiotnik__1
written_rep: dramatyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: dramatisch
sense_list:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego


lexentry: pol/drapieżca__rzeczownik__1
written_rep: drapieżca
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Raubtier
sense_list:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar


lexentry: pol/drastyczny__przymiotnik__1
written_rep: drastyczny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: drastisch
sense_list:
o zmianie lub o metodzie: gwałtowny, radykalny | pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności


lexentry: pol/drawidyjski__rzeczownik__1
written_rep: drawidyjski
part_of_speech: noun
min_sense_num: 02
trans_list: Dravidisch
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z 85 języków języków należących do rodziny języków używanych w południowych Indiach, na Sri Lance i zachodnim Pakistanie;


lexentry: pol/drażetka__rzeczownik__1
written_rep: drażetka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dragée
sense_list:
(cukiernictwo) cukierek w formie pastylki w skorupce (otoczce cukrowej) | (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) rodzaj tabletki powlekanej;


lexentry: pol/drednot__rzeczownik__1
written_rep: drednot
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Schlachtschiff
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej;


lexentry: pol/drejdel__rzeczownik__1
written_rep: drejdel
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dreidel
sense_list:
(żydowski) czworoboczny bączek do uprawiania tradycyjnej gry hazardowej na słodycze w święto Chanuka;


lexentry: pol/dren__rzeczownik__1
written_rep: dren
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drain
sense_list:
(elektryczność) jedna z elektrod w tranzystorze polowym | (medycyna, medyczny) rurka mająca odprowadzać płyny poza ciało chorego


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
written_rep: drenaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drainage
sense_list:
(medycyna, medyczny) odprowadzanie z organizmu płynów ustrojowych (np. ropy, krwi, żółci) za pomocą drenów; sączkowanie; | (technologia, technika, techniczny) sieć kanałów podziemnych (drenów) służąca do osuszania i regulowania stopnia wilgotności gleby;


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
written_rep: drenaż
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drainage | Entwässerung
sense_list:
(technologia, technika, techniczny) osuszanie gleby za pomocą drenów umieszczanych pod powierzchnią ziemi; drenowanie


lexentry: pol/drenaż_mózgów__rzeczownik__1
written_rep: drenaż mózgów
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Braindrain | Talentschwund
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;


lexentry: pol/dres__rzeczownik__1
written_rep: dres
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Sportanzug | Trainingsanzug
sense_list:
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców


lexentry: pol/dresiarz__rzeczownik__1
written_rep: dresiarz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Asi
sense_list:
(socjologia, socjologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) przedstawiciel subkultury miejskiej mający w zwyczaju noszenie na co dzień dresów, kojarzony z agresją i postawami aspołecznymi;


lexentry: pol/dreszczowiec__rzeczownik__1
written_rep: dreszczowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Thriller
sense_list:
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne;


lexentry: pol/drewno__rzeczownik__1
written_rep: drewno
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Holz | Bauholz
sense_list:
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;


lexentry: pol/drewno__rzeczownik__1
written_rep: drewno
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Xylem | Holz
sense_list:
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;


lexentry: pol/driakiew__rzeczownik__1
written_rep: driakiew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Skabiose
sense_list:
(botanika, botaniczny) Scabiosa L., roślina z rodziny przewiertnicowatych o koszyczkowatych kwiatach występujących w różnych kolorach w zależności od gatunku;


lexentry: pol/driakiew__rzeczownik__1
written_rep: driakiew
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Theriak
sense_list:
(dawniej, dawny) jakiekolwiek lekarstwo mające leczyć rozmaite dolegliwości | (historia, historyczny, historycznie) stosowany w starożytności i średniowieczu lek sporządzany z wielu różnych składników, uważany za leczący wszelkie choroby


lexentry: pol/drobny__przymiotnik__1
written_rep: drobny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: klein
sense_list:
taki, który prowadzi działalność przedsiębiorczą na małą skalę; jest realizowany w niewielkim zakresie


lexentry: pol/drobny_druczek__rzeczownik__1
written_rep: drobny druczek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kleingedrucktes
sense_list:
zapisy i zobowiązania, zazwyczaj niekorzystne, które w umowie, ustawie lub innym akcie są umieszczone tak, aby bez dokładnego przeczytania mogły być łatwo pominięte


lexentry: pol/droga__rzeczownik__1
written_rep: droga
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Weg
sense_list:
podróżowanie | (fizyka, fizyczny) długość toru ciała lub punktu; | sposób dojścia do jakiegoś celu (także przenośnie)


lexentry: pol/droga_krzyżowa__rzeczownik__1
written_rep: droga krzyżowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kreuzweg
sense_list:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego; | (plastyka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szereg czternastu kaplic lub obrazów, przy których się odprawia drogę krzyżową (1.3)


lexentry: pol/drogeria__rzeczownik__1
written_rep: drogeria
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drogerie
sense_list:
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;


lexentry: pol/drogo_sprzedać_swoją_skórę__czasownik__1
written_rep: drogo sprzedać swoją skórę
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: seine Haut teuer verkaufen
sense_list:
najczęściej w odniesieniu do realiów jakiejś rywalizacji: wprawdzie ulec jakiemuś przeciwnikowi, ale po walce, honorowo, nie rezygnować do końca w przegranym pojedynku | niechętnie, pod pewnymi warunkami zgodzić się na coś niekorzystnego dla siebie


lexentry: pol/drogowskaz__rzeczownik__1
written_rep: drogowskaz
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wegweiser
sense_list:
tabliczka lub tabliczki, najczęściej na słupie, stawiane w pobliżu drogi i wskazujące kierunek, w jakim trzeba się udać, by osiągnąć wymieniony na tabliczce cel oraz dodatkowo odległość lub czas tej podróży;


lexentry: pol/dront_dodo__rzeczownik__1
written_rep: dront dodo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dronte
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Raphus cucullatus Linnaeus, wymarły gatunek dużego ptaka z rodziny gołębiowatych;


lexentry: pol/drop__rzeczownik__1
written_rep: drop
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Großtrappe
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;


lexentry: pol/drozd__rzeczownik__1
written_rep: drozd
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drossel
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;


lexentry: pol/droździk__rzeczownik__1
written_rep: droździk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Rotdrossel
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;


lexentry: pol/drożdże__rzeczownik__1
written_rep: drożdże
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hefe
sense_list:
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie | (mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;


lexentry: pol/drugie_danie__rzeczownik__1
written_rep: drugie danie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hauptgericht
sense_list:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) w Polsce główne danie obiadowe, podawane po zupie


lexentry: pol/drugie_śniadanie__rzeczownik__1
written_rep: drugie śniadanie
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Znüni | zweites Frühstück
sense_list:
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem;


lexentry: pol/drugoplanowy__przymiotnik__1
written_rep: drugoplanowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Hintergrund-
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (sztuka) położony poza pierwszym planem


lexentry: pol/drugoplanowy__przymiotnik__1
written_rep: drugoplanowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Neben- | nebensächlich
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odgrywający mniej istotną rolę | mniej ważny


lexentry: pol/drugorzędowy__przymiotnik__1
written_rep: drugorzędowy
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Armschwinge
sense_list:
(chemia, chemiczny) o alkoholu: z atomem węgla połączonym z grupą hydroksylową i dwoma innymi atomami węgla | (chemia, chemiczny) o aminie: o dwóch grupach alkilowych lub arylowych bezpośrednio związanych z atomem azotu | (chemia, chemiczny) o soli: będąca pochodną aminy drugorzędowej | zaklasyfikowany do drugiego rzędu


lexentry: pol/druid__rzeczownik__1
written_rep: druid
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Druide
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny kapłan celtycki;


lexentry: pol/druk__rzeczownik__1
written_rep: druk
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Druck
sense_list:
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania | (biurowość, biurowy) często lm druki: pismo, akta, formularz | (drukarstwo, drukarski) odbitka będąca efektem druku (1.1)


lexentry: pol/drukarka_laserowa__rzeczownik__1
written_rep: drukarka laserowa
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Laserdrucker
sense_list:
(informatyka, informatyczny) rodzaj drukarki wykorzystującej w procesie drukowania laser, uzyskująca wydruk poprzez umieszczenie na papierze cząstek tonera;


lexentry: pol/drukowany__przymiotnik__1
written_rep: drukowany
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: Abdruck
sense_list:
o piśmie: wyglądem naśladujący drukowane (1.1) książki (proste, niepochyłe i niepołączone litery, zazwyczaj tylko wersaliki)


lexentry: pol/drumla__rzeczownik__1
written_rep: drumla
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Maultrommel
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;


lexentry: pol/drut_kolczasty__rzeczownik__1
written_rep: drut kolczasty
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stacheldraht
sense_list:
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;


lexentry: pol/drutowiec__rzeczownik__1
written_rep: drutowiec
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Drahtwurm
sense_list:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) larwa owada z rodziny sprężykowatych (Elateridae) o mocno wydłużonym ciele, glebowy szkodnik upraw


lexentry: pol/drwina__rzeczownik__1
written_rep: drwina
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Hohn | Spott
sense_list:
wyśmianie słowem lub gestem w sposób dotkliwy czyichś poglądów, zachowań lub obyczajów, z reguły będące okazaniem pogardy i wywyższenia się


lexentry: pol/drybling__rzeczownik__1
written_rep: drybling
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dribbeln
sense_list:
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki;


lexentry: pol/dryfować__czasownik__1
written_rep: dryfować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: driften
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poddawać się działaniu fal, prądów lub wiatru, unosząc się na wodzie


lexentry: pol/dryg__rzeczownik__1
written_rep: dryg
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Kniff
sense_list:
zwykle w zwrocie „mieć dryg do czegoś” – (potocznie, potoczny) mieć do czegoś skłonność, talent do robienia czegoś


lexentry: pol/drzemlik__rzeczownik__1
written_rep: drzemlik
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Merlin
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco columbarius, gatunek sokoła, występujący w północnych częściach Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/drzewica_białolica__rzeczownik__1
written_rep: drzewica białolica
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Witwenpfeifgans
sense_list:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Dendrocygna viduata, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący rozległe obszary półkuli południowej


lexentry: pol/drzewo__rzeczownik__1
written_rep: drzewo
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Baum
sense_list:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony; | (matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1); | (informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);


lexentry: pol/drzewo_binarne__rzeczownik__1
written_rep: drzewo binarne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Binärbaum
sense_list:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) spójny graf acykliczny (drzewo) którego każdy wierzchołek ma co najwyżej trzy wierzchołki incydentne (rodzica i dwóch potomków);


lexentry: pol/drzewo_oliwne__rzeczownik__1
written_rep: drzewo oliwne
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Ölbaum
sense_list:
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych o jadalnych owocach dających oliwę oraz którego drewno jest cenione ze względu na stopień twardości i szlachetny wygląd;


lexentry: pol/drzeworyt__rzeczownik__1
written_rep: drzeworyt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Holzschnitt
sense_list:
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek; | (sztuka) odbitka uzyskana techniką drzeworytu (1.1)


lexentry: pol/drzwi__rzeczownik__1
written_rep: drzwi
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Tür | Türe
sense_list:
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór | zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać


lexentry: pol/drżączka__rzeczownik__1
written_rep: drżączka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Zittergras
sense_list:
(botanika, botaniczny) Briza L., rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych o sercowatych kłosach, drżących przy najlżejszym podmuchu wiatru;


lexentry: pol/dualizm__rzeczownik__1
written_rep: dualizm
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dualismus
sense_list:
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje | dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.


lexentry: pol/dualizm_korpuskularno-falowy__rzeczownik__1
written_rep: dualizm korpuskularno-falowy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Welle-Teilchen-Dualismus
sense_list:
(fizyka, fizyczny) właściwość materii polegająca na tym, że w pewnych przypadkach ujawnia naturę falową, a w innych cząsteczkową (korpuskularną);


lexentry: pol/dubbing__rzeczownik__1
written_rep: dubbing
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Synchronisierung
sense_list:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;


lexentry: pol/dubbingować__czasownik__1
written_rep: dubbingować
part_of_speech: verb
min_sense_num: 01
trans_list: synchronisieren
sense_list:
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) podkładać głos do filmu tłumaczonego z innego języka


lexentry: pol/dubeltówka__rzeczownik__1
written_rep: dubeltówka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Doppelbüchse | zweiläufige Flinte
sense_list:
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych lufach ułożonych w pionie lub poziomie;


lexentry: pol/dublet__rzeczownik__1
written_rep: dublet
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dublette
sense_list:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedno z dwóch lub kilku słów w języku, które ostatecznie współdzieli z nimi etymologię, lecz dotarło do tego języka inną drogą | drugi albo kolejny identyczny egzemplarz czegoś [od 1827]


lexentry: pol/dublon__rzeczownik__1
written_rep: dublon
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dublone
sense_list:
(numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta o wartości 2 escudo używana w Hiszpanii m.in. w latach 1537–1817;


lexentry: pol/dudek__rzeczownik__1
written_rep: dudek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Wiedehopf
sense_list:
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;


lexentry: pol/dudy__rzeczownik__1
written_rep: dudy
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dudelsack
sense_list:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych;


lexentry: pol/dukat__rzeczownik__1
written_rep: dukat
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dukat
sense_list:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;


lexentry: pol/dukt__rzeczownik__1
written_rep: dukt
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Duktus | Schriftzug
sense_list:
(przestarzałe, przestarzały) ogólny wygląd liter w piśmie odręcznym lub w druku, (także, też) sposób rysowania


lexentry: pol/dulka__rzeczownik__1
written_rep: dulka
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dolle
sense_list:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji;


lexentry: pol/duma__rzeczownik__1
written_rep: duma
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Stolz
sense_list:
poczucie osobistej godności | zbyt wysokie mniemanie o sobie | (przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)


lexentry: pol/dumny__przymiotnik__1
written_rep: dumny
part_of_speech: adjective
min_sense_num: 01
trans_list: stolz
sense_list:
pewny siebie, mający poczucie własnej godności | zadowolony z czegoś, mający dumę, satysfakcję z czegoś lub kogoś


lexentry: pol/dumping__rzeczownik__1
written_rep: dumping
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Dumping
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju;


lexentry: pol/duopol__rzeczownik__1
written_rep: duopol
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Duopol | Dyopol
sense_list:
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;


lexentry: pol/dupa_jasiu__wykrzyknik__1
written_rep: dupa jasiu
part_of_speech: interjection
min_sense_num: 02
trans_list: Gequatsche
sense_list:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, ironię


lexentry: pol/dupek__rzeczownik__1
written_rep: dupek
part_of_speech: noun
min_sense_num: 01
trans_list: Arschloch
sense_list:
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności


