Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
Abidjan
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afganistana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afryka ˈafrɨka pn
Afrika
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Akra ˈakra pn
Accra
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Albania alˈbãɲja pn
Albania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Aljeria
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Repoblika Aljeriana demôkratika sy entim-bahoaka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
Amerika
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Amon ˈãmɔ̃n pn
Amôna
bóg egipski;
imię męskie;

Andora ãnˈdɔra pn
Andora
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
anglisy
kobieta narodowości angielskiej

Anglik ˈãŋɡlʲik n
anglisy
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Antananarivo
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Antartika
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antiga-sy-Barboda
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Arsimeda
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Atena
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

August ˈawɡust pn
Aogositra
imię męskie;

Australia awˈstralʲja pn
Aostralia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Austria ˈawstrʲja pn
Ôtrisy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
Azerbaijàna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azja ˈazʲja pn
Azia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Południowo-Wschodnia n
Azia Atsimo Atsinanana
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
Barselona
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Balkana
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Belzika
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belzebub pn
Belzeboba
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: demon, władca piekieł i złych duchów;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Berlin
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Bhutan ˈbutãn pn
Botanina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
Bielôrosia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Baiboly
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Afovoany Atsinanana
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Bonaventure
imię męskie;

Borneo bɔrˈnɛɔ pn
Borneo
(geografia, geograficzny) wyspa w Archipelagu Malajskim;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botsoana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Bosnie-Herzégovine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
Noely
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Brezila
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Bruksela bruˈksɛla pn
Brussel
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władze Unii Europejskiej

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
Bulgarie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Bóg buk n
Andriamanitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Sina
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
sinoa
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
Croatie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Kristy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
Chypre
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Dania ˈdãɲja pn
Danmarka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
Dominika
imię męskie;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Dominika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;
imię żeńskie;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
làlana mandronono
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. Układ Słoneczny;
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Fanahy Masina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Egipt ˈɛɟipt pn
Egypta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Ekoatera
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Estonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Etiopia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Eorôpa Eoropa
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
Fidji
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
Philadelphia
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Finlandy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
Florencia
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Franche-Comté n
Franche-Comté
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
Frantsa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Germania ɡɛrˈmãɲja pn
Alemaina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna nazwa ziem na wschód od Renu i na północ od Dunaju;

Germanin n
alema
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy;

Ghana ˈɡãna pn
Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Gomora pn
Gômôra
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Groenlanda
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Jeôrjia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Ginea Ekoatoriala Ginea Ekoatorialy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Halloween n
Halôhinina
święto duchów obchodzone 31 października (w wigilię Wszystkich Świętych) w krajach anglosaskich;

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Espaina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
fiteny espaniola
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Hôlandy Nederlandy
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Hôndorasy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Horus ˈxɔrus pn
Hôro
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Indie ˈĩndʲjɛ pn
India
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Irak ˈirak pn
Iraka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Irlandia irˈlãndʲja pn
Irlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Islamska Republika Afganistanu pn
Repoblika islamikan' Afganistana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa;

Islandia isˈlãndʲja pn
Islandy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Jamajka jãˈmajka pn
Jamaîka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jan jãn pn
Joany
imię męskie;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Japana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
japoney
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Jehowa pn
Jehovah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii

Jekaterynburg pn
Iekaterinbourg
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego;

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Jerosalema
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jeruzalem jɛˈruzalɛ̃m pn
Jerosalema
(podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima;

Jezus ˈjɛzus pn
Jesoa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jozafat pn
Jôsafata
imię męskie;

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
Josoa
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Józef ˈjuzɛf pn
Josefa
imię męskie;

Kadyks ˈkadɨks pn
Cadix
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Kairo
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kajfasz pn
Kaiafa
(biblijny) nowotestamentowy arcykapłan;
imię męskie

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
Kambôdia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kanaan pn
Kanaana
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego;
(biblijny) imię biblijne

Kanada kãˈnada pn
Kanada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kapadocja pn
Kapadokia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Kazakstàna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Kenya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Kaopenagy
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Kôrea Atsimo
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
Korea Avaratra
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Repoblika demôkratika entim-bahoakan'i Kôrea
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Kôrsa
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Kościół ˈkɔɕʨ̑uw pn
Fiangonana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna;

Kościół katolicki ˈkɔɕʨ̑uw ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci n
Eglizy Katolika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Kristofra
imię męskie;

Kuba ˈkuba pn
Kioba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;

Lew lɛf pn
Liona
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Libia ˈlʲibʲja pn
Libia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(starożytność) Afryka
imię żeńskie;

Litwa ˈlʲitfa pn
Lituania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Liwia ˈlʲivʲja pn
Libia
imię żeńskie;

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
London
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Loksemborga
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1);

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagasikara
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Madagaskarczyk ˌmadaɡaˈskarʧ̑ɨk n
malagasy
obywatel Madagaskaru

Madagaskarka ˌmadaɡaˈskarka n
malagasy
obywatelka Madagaskaru

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Mohammed
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Majotta maˈjɔtːa n
Mahori
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Malawi maˈlavʲi pn
Malawi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Malgasz pn
gasy
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Madagaskaru

Malta ˈmalta pn
Malta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Mamoudzou pn
Mamoudzou
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Majotty, francuskiego departamentu zamorskiego;

Maskareny pn
Maskareina
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim, na wschód od Madagaskaru;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Maoritania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Meksika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Modlitwa Pańska pn
Ray-nay any an-danitra
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) modlitwa, której Chrystus nauczył apostołów;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
Ranomasina Mainty
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Moskwa ˈmɔskfa pn
Môsikao
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Mozambika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
Mainty
(etnografia, etnograficzny) człowiek czarnoskóry

Niasa pn
Malawi
(geografia, geograficzny) jezioro należące do grupy Wielkich Jezior Afrykańskich, położone w południowo-wschodniej Afryce;

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Alemaina Allemana
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
alema
człowiek narodowości niemieckiej

Niemka ˈɲɛ̃mka n
alema
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Nôrvezy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Zelandy-Vaovao
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Vaovao Delhi
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
New York
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
taom-baovao
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nubia ˈnubʲja pn
Nobia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Ranomasimbe Indianina
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Ranomasimbe Pasifika
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Ôseania
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Ojcze nasz ˈɔjʧ̑ɛ ˈnaʃ pn
Ray-nay any an-danitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
Firenena Mikambana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Oslo ˈɔslɔ pn
Oslo
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Paryż ˈparɨʃ pn
Paris
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Beijing
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Polska ˈpɔlska pn
Polonia Polonina Pôlôna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Pôrtogaly
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Północ ˈpuwnɔʦ̑ n
avaratra
(potocznie, potoczny) kraje znajdujące się na północ od mówiącego; również obszary o mroźnym klimacie

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
Saikanosy Italiana
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego;

Republika Argentyńska pn
Repoblika Arjentina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
Repoblika federalin'i Alemaina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Irlandii pn
Repoblikan' i Irlandy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
Repoblikan'i Kôrea
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
Afrika Atsimo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Repoblikan'i Afrika Afovoany
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Rosia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut pn
Rota
imię żeńskie;

Rwanda ˈrvãnda pn
Roanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Ryga ˈrɨɡa pn
Riga
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Serbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Singapaoro
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Soczi ˈsɔʧ̑ʲi pn
Sochi
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Sômalia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Stambuł ˈstãmbuw pn
Истанбул
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
Salavantanin' i Gaza
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Syrakuzy pn
Syracuse
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syria ˈsɨrʲja pn
Siria
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Ekôsy
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Stockholm
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
Soisa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
Soeda
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwedka ˈʃfɛtka n
soedoa
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
Slôvakia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej;

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
Masoandro
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

T-shirt n
akanjo ambony
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
Tajikistana
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tahitańczyk n
fiteny tahisiana
mieszkaniec wyspy Tahiti

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Thaïlande
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tamil ˈtãmʲil n
tamily
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Tanzania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Teheran
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Tokyo
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Tyberiusz tɨˈbɛrʲjuʃ pn
Tiberio
imię męskie;

Uganda uˈɡãnda pn
Oganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Okraina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Firaisana Eorôpeanina
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Ural ˈural pn
Urál
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Ozbekistàna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

WC vu‿ˈʦ̑ɛ n
fidiovana
ubikacja

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Vesovio
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Paska
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Vientiane
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Wikipedia
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Wikibolana
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
Mandresy
imię męskie;

Wolne Hrabstwo Burgundii pn
Franche-Comté
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji;

Wyspa Wielkanocna pn
Nosin’i Paska
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
Nosy Kook
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Nosy Kanaria
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Hongria
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
Jordania Andrefana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Zambia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
Hoala Persika
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Tany
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Zimbaboe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Związek Australijski pn
Commonwealth an'i Aostralia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Australii jako państwa

a a conjunction
ary
…uzupełniania

a także a‿ˈtaɡʒɛ
ary
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów

abecedariusz ˌabɛʦ̑ɛˈdarʲjuʃ n
fanondro
skorowidz

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
feno
całkowity, zupełny, bezwzględny

acetylocholina n
asetilkôlinina
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

aczkolwiek aʧ̑ˈkɔlvʲjɛk conjunction
na
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
mpitandrina
osoba zarządzająca czymś

admirał adˈmʲiraw n
amiraly
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)

adres ˈadrɛs n
ladiresy
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
ladiresy
odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy
umieszczać adres na liście, przesyłkę

afrikaans n
fiteny afrikaans
(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
fiteny afrikaans
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
Afrika
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

agenda aˈɡɛ̃nda n
diary
terminarz
ustalony spis spraw, które będą przedmiotem działania danej osoby lub instytucji w określonym czasie

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
fialana aina
(przenośnie, przenośnia) pogorszenie się stanu czegoś prowadzące do upadku
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

ahoj aˈxɔj interjection
ehoh
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy

akcjonariusz ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
mpikambana
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
gorodo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
mpilalao
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
tsindrona volamena
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akwarium aˈkfarʲjũm n
dobo
budynek w ogrodzie zoologicznym z ekspozycją ryb
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

alabaster ˌalaˈbastɛr n
alabaritany
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

albo ˈalbɔ conjunction
na
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
angefa
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

alergia aˈlɛrʲɟja n
tohina
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

ależ ˈalɛʃ particle
angefa
podkreślenie kontrastu z wcześniejszą wypowiedzią

alfabet alˈfabɛt n
abidy
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

algebra alˈɡɛbra n
aljebra
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);
jeden z działów matematyki;

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
aleloia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

ambasada ˌãmbaˈsada n
ambasady
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;

ampułka ãmˈpuwka n
Takamoa
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

amulet ãˈmulɛt n
hazary
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

ananas ãˈnãnas n
mananasy
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

ananasowy adj
mananasy
dotyczący ananasów, związany z ananasami

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
hairafibatana
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

anestezja ˌãnɛˈstɛzʲja n
fanadontoana
(medycyna, medyczny) znieczulenie

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
anglisy
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
anglisy
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

ani ˈãɲi conjunction
na
…poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
…poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
…poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

anoda ãˈnɔda n
lahinabo
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anorgazmia n
tsifisiana orgasma
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

antena ãnˈtɛ̃na n
ringotra
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
antibakterianina manala bakteria
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antyczny ãnˈtɨʧ̑nɨ adj
ela
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

apteka apˈtɛka n
famoaham-panafody
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarski ˌaptɛˈkarsʲci adj
famoaham-panafody
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy

arab ˈarap n
arabo
(hipologia, hipologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń czystej krwi arabskiej;

arbuz ˈarbus n
jabo
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
voajabo
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
arkeôlojia
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
maritrano
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
arsevaka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

argentan arˈɡɛ̃ntãn n
alema
srebrzystobiały stop zawierający 40-70% miedzi, 10-20% niklu i 5-40% cynku;

aria ˈarʲja n
rivotra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

arkusik n
mibolisatra
(zdrobniale) od: arkusz

arkusz ˈarkuʃ n
ravina
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

armata arˈmata n
tafondro
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

armia ˈarmʲja n
rezimanta
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
angiangy
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arsen ˈarsɛ̃n n
arsenika
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

artykuł arˈtɨkuw n
artikla
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie

artysta arˈtɨsta n
mpaka sary
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
aristokrata
osoba należąca do arystokracji

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
aritmetika
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

asfalt ˈasfalt n
asfalta
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

aspekt ˈaspɛkt n
bika
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;

astma ˈastma n
sefo
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
fanandroana
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
astrônômia
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

asystent n
mpamosavy
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
soson-drivotra
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
ranomainty
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

aura ˈawra n
fotoana
(meteorologia, meteorologiczny) zespół zjawisk atmosferycznych
rivotra
(ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm;
(przenośnie, przenośnia) nastrój panujący w określonym miejscu, czasie, momencie

auto ˈawtɔ n
fiara
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

autobus awˈtɔbus n
fiara fitaterana
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
fizakan-tena
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

autoryzacja n
fahazoandalana
zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła

autostrada ˌawtɔˈstrada n
lala-masaka
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autyzm ˈawtɨsm̥ n
autiste
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

awantura ˌavãnˈtura n
miady
gwałtowna kłótnia, zamieszanie

awokado ˌavɔˈkadɔ n
mpisolovava
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
Azia
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azot ˈazɔt n
nitirôzenina
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

aż aʃ particle
ambaraka
…podkreślająca wielkość jakiejś cechy

ba ba interjection
tsara
wyrażenie nierealności planów, marzeń, itp.
wyrażenie zakłopotania

ba ba particle
tsara
…zapowiadająca kontynuację i wzmocnienie poprzedniej wypowiedzi

baba ˈbaba n
mofo
(potocznie, potoczny) przekupka, zwykle starsza, zwłaszcza przywożąca towar ze wsi
vavy
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej

babcia ˈbapʲʨ̑a n
nenibe
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

bagno ˈbaɡnɔ n
honahona
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

bajka ˈbajka n
angano
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej
(potocznie, potoczny) zmyślona informacja

bakelit baˈkɛlʲit n
bakelita
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

bakłażan bakˈwaʒãn n
baranjely
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
(spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)

bakłażanowy ˌbakwaʒãˈnɔvɨ adj
baranjely
mający kolor czarnofioletowy lub brunatnofioletowy, taki jak kolor owocu bakłażana

banan ˈbãnãn n
akondro
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;

bandera bãnˈdɛra n
faneva
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) flaga określająca przynależność państwową statku wodnego;

banknot ˈbãŋknɔt n
vola taratasy
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

baobab baˈɔbap n
baobab
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;

baobab afrykański n
baobab
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku baobab afrykański (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;

baran ˈbarãn n
vendrana
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, idiota

baranek baˈrãnɛk n
lasoa
(potocznie, potoczny) łagodna, miła osoba
zànak'òndry
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
abo
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków
ery
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

bark bark n
soroka
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

barkowy adj
soroka
związany z barkiem, dotyczący barku

barter ˈbartɛr n
manakalo
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

barwić ˈbarvʲiʨ̑ v
loko
nadawać barwę, zabarwiać

barwny ˈbarvnɨ adj
loko
o kolorze innym niż biały lub czarny

bawić ˈbavʲiʨ̑ v
mivazivazy
wprawiać w wesoły humor
zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
manahy
martwić się, niepokoić się
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś

bałwan ˈbawvãn n
sampy
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego
alòna
(książkowy) spieniona fala morska

beton ˈbɛtɔ̃n n
varafasy
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

bez bɛs preposition
tsy misy
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
afa-manoatra
bez sił, niezdolny do walki
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać

beż bɛʃ n
beg
kolor podobny do koloru kawy z mlekiem

beżowo bɛˈʒɔvɔ adv
beg
(odprzymiotnikowy) → beżowy

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
beg
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

białawy bʲjaˈwavɨ adj
fotsifotsy
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białko ˈbʲjawkɔ n
fotsy
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj
tapotsiny
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki

biały ˈbʲjawɨ adj
fotsy
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
fadivanorana
taki, któremu brakuje środków do życia

biegać ˈbʲjɛɡaʨ̑ v
mihazakazaka
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi

biel bʲjɛl n
botsatsaka
biały kolor;
fotsy
biały pigment (barwnik) używany do wyrobu farb
biały ubiór

bijatyka n
miady
bójka z udziałem większej liczby osób

bilet ˈbʲilɛt n
karatra
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
biôgrafia
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
biolojia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biskup ˈbʲiskup n
eveka
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

biszkopt ˈbʲiʃkɔpt n
mandrehitra
lekkie, suche ciasto używane do wyrobów cukierniczych;

biust bʲjust n
nono
piersi kobiety

biznes ˈbʲiznɛs n
kanonkanona
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk

blacha ˈblaxa n
varahina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (slangowo) instrumenty dęte blaszane

blady ˈbladɨ adj
fotsy
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
o mało intensywnej barwie

blat blat n
bonga
górna część stołu lub innego przedmiotu używanego jako stół

bloblik n
vatomamy
(Górny Śląsk) (spożywczy) twardy cukierek do ssania; karmelek, landrynka

bluzka ˈbluska n
bolozy
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę

bobas ˈbɔbas n
zaza
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

bobowate n
pitipoa
(systematyka) (botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców;

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
falamakavava
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(ludowy) (etnografia, etnograficzny) siła odpowiedzialna za narodziny lub pojawienie się dziecka w rodzinie
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały

bocianica ˌbɔʨ̑ä̃ˈɲiʦ̑a n
falamakavava
(ornitologia, ornitologiczny) samica bociana

bocianowe n
falamakavava
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconiiformes Bonaparte, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, obejmuje gatunki wodno-błotne, w większości wędrowne;

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
harena
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby

bogaty bɔˈɡatɨ adj
manankarena
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś

bogini bɔˈɟĩɲi n
andriamanibavy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej

bojaźń ˈbɔjäɕɲ̊ n
fatahorana
(książkowy) lęk, strach, obawa

borykać się bɔˈrɨkaʨ̑‿ɕɛ v
miady
pokonywać jakieś trudności, próbować coś przezwyciężyć

bożek ˈbɔʒɛk n
sampy
bezkrytycznie uwielbiany człowiek lub przedmiot
w wierzeniach politeistycznych: istota lub jej wyobrażenie będące obiektem kultu

bożyszcze n
sampy
(historia, historyczny, historycznie) bożek pogański i/lub jego bałwan, idol
(przenośnie, przenośnia) idol, osoba uwielbiana

brat brat n
rahalahy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;

brać braʨ̑ v
maka
(potocznie, potoczny) przekraczać, mijać coś
chwytać coś ręką, unosić coś
chwytać, łapać, zniewalać
korzystać z czegoś
kupić lub wynająć coś
posiąść kogoś w sensie seksualnym
wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś
zobowiązywać się do czegoś

brew brɛf n
manjamaso
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brioszka n
briôsy
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;

broda ˈbrɔda n
saoka
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka
somotra
zarost na brodzie (1.1)

browar ˈbrɔvar n
labiera
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

broń brɔ̃ɲ n
vy
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

brudas ˈbrudas n
kisoa
(potocznie, potoczny) osoba niedbająca o higienę; czasem też przedmiot będący w niechlujnym stanie

brudnopis brudˈnɔpʲis n
vakiraoka
tekst roboczy

brudny ˈbrudnɨ adj
fotahina
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud

brudzić v
mandoto
czynić brudnym, pokrywać brudem

brunatny brũˈnatnɨ adj
volom-bitsika
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) [[hitlerowski, faszystowski]]
mający kolor ciemnobrązowy

brutalność bruˈtalnɔɕʨ̑ n
habibiana
(książkowy) cecha tego, co brutalne, agresywne, pełne przemocy

brydż brɨʧ̑ n
tetezana
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

bryła ˈbrɨwa n
ambangony
większa zwarta masa jakiejś substancji

brzdąc n
zaza
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (potocznie, potoczny) małe dziecko

brzeg bʒɛk n
amoron-dranomasina
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;
taolan-tehezana
krańcowa linia czegoś

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
feo
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
paiso
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny różowatych;
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)

brzuch bʒux n
kibo
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzydal n
ratsy tarehy
człowiek brzydki

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
ratsy
o pogodzie: wywołujący nieprzyjemne samopoczucie
ratsy tarehy
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych

brąz brɔ̃w̃s n
alimo
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
kolor brązowy – kolor brązu (1.1)
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
alimo
wykonany z brązu, zrobiony z brązu
volon-tany
mający kolor brązu;

budować buˈdɔvaʨ̑ v
mandrafitra
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje

budownictwo n
maritrano
dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych

budzik ˈbuʥ̑ik n
famohamandry
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory

bufiasty buˈfʲjastɨ adj
feno
mający bufy lub kształt bufy, szeroki, obszerny

bug bak n
manadala
(informatyka, informatyczny) błąd w programie;

bukiet ˈbucɛt n
aositrisy
wiązanka, pęk kwiatów;

bukować buˈkɔvaʨ̑ v
boky
(potocznie, potoczny) rezerwować miejsce w samolocie, pociągu, hotelu itp.

bunt bũnt n
fikomiana
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi

burak ˈburak n
beteravy
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju buraków (1.1)
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z uprawnej odmiany buraka (1.2)

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
ben'ny tanàna
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

burza ˈbuʒa n
ora-mikija
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza mózgów ˈbuʒa ˈmuzɡuf idiom
zaikakelim-pamoahankevitra
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;

but but n
kiraro
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butelka buˈtɛlka n
tavoahangy
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

buzia ˈbuʑa n
tarehy
(potocznie, potoczny) twarz
vava
(potocznie, potoczny) usta

by bɨ conjunction
any
…używany w zdaniach podrzędnych określających, w jakim celu (po co) wykonywana jest czynność

być może
angamba
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
Andriamanitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);
sampy
(przenośnie, przenośnia) człowiek bezkrytycznie uwielbiany, wielbiony

ból bul n
faharariana
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne

bądź bɔ̃ɲʨ̑ conjunction
na
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów

bąk bɔ̃ŋk n
lalitromby
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek;

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
maty vady
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd składu typograficznego, polegający na tym, że końcowy wiersz akapitu wypada na początku kolumny lub łamu;

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
famonto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
elatra
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błotnisty bwɔtʲˈɲistɨ adj
fotahina
pokryty błotem, pełen błota

błoto ˈbwɔtɔ n
fòtaka
mieszanina ziemi i wody;

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
fotaka
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błyskawiczny ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ adj
fotaka
niezwykle szybki

błękit ˈbwɛ̃ŋʲcit n
manga
(chemia, chemiczny) błękitny lub niebieski barwnik, pigment; błękitna lub niebieska farba
kolor błękitny

cal ʦ̑al n
ankihibe
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

cała naprzód interjection
alefa
(potocznie, potoczny) okrzyk nawołujący do wyruszenia w podróż lub przyspieszenia pojazdu

całkowity ˌʦ̑awkɔˈvʲitɨ adj
feno
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy

cały ˈʦ̑awɨ adj
avokoa
jedyny, wyłączny
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni

cały ton ˈʦ̑awɨ ˈtɔ̃n n
feo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;

cebula ʦ̑ɛˈbula n
tongolo
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)

cecha ˈʦ̑ɛxa n
fananana
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

ceglany ʦ̑ɛɡˈlãnɨ adj
biriky
wykonany z cegły

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
biriky
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cel ʦ̑ɛl n
tigetra
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))

cela ˈʦ̑ɛla n
sela
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha
pokój więźnia w więzieniu

celny ˈʦ̑ɛlnɨ adj
marina
będący w celu, trafiający do celu

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
simenitra
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina)

cementować v
simenitra
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu
(przenośnie, przenośnia) jednoczyć, spajać lub wzmacniać, umacniać, utrwalać

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
vidy
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
be
główny

cerkiew ˈʦ̑ɛrʲcɛf n
eglizy
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnota chrześcijan wyznania prawosławnego;

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
bozy
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;

charakter xaˈraktɛr n
natiora
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby

chemia ˈxɛ̃mʲja n
simia
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
sinoa
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
sinoa
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;

chleb xlɛp n
mofo dipaina
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chmura ˈxmura n
rahona
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chochla ˈxɔxla n
fanovo
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
na
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca

chodnik ˈxɔdʲɲik n
sisinabo
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
mitsidika
poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce
mivoaka
(potocznie, potoczny) spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku

cholera xɔˈlɛra interjection
manify
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholewa xɔˈlɛva n
taho
(obuwnictwo, obuwniczy) część obuwia okrywająca nogę ponad kostką

choroba xɔˈrɔba interjection
manify
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) okrzyk wyrażający wzburzenie, zaskoczenie

chory ˈxɔrɨ adj
marary
dotknięty chorobą
(potocznie, potoczny) dziwaczny, nienormalny

chory ˈxɔrɨ n
marary
osoba dotknięta chorobą

chować ˈxɔvaʨ̑ v
misondrotra
pielęgnować, wychowywać

chryzantema ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma n
krizantema
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju chryzantem (1.1)

chrzest xʃɛst n
batisa
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uroczyste nadanie nazwy statkowi
(potocznie, potoczny) w związkach wyrazowych: inicjacja, pierwszy udział w czymś
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
kristianisma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;
ogół wiernych wszystkich wyznań w obrębie chrześcijaństwa (1.1)

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
borera
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;
(rzadki, rzadko używany) (motoryzacja) (potocznie, potoczny) jeden z modeli Volkswagena

chudy ˈxudɨ adj
fezafeza
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości

chuj xuj n
taho
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek

chwiać v
vato
poruszać na boki czymś przytwierdzonym z jednej strony

chętny ˈxɛ̃ntnɨ n
manolo-tena
ochotnik

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
manara
o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany

chłop xwɔp n
lehilahy
(potocznie, potoczny) mąż
(potocznie, potoczny) mężczyzna
tantsaha
(historia, historyczny, historycznie) członek warstwy społecznej chłopstwa
(potocznie, potoczny) rolnik

chłopak ˈxwɔpak n
ankizy
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna
sipa
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę
zazalahy
dziecko płci męskiej

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
zazalahy
młody człowiek płci męskiej

chłód xwut n
hatsiaka
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ci ʨ̑i personalPronoun
anao
(celownik) lp od: ty (nieakcentowane)

ciamajda ʨ̑ãˈmajda n
boanetra
(potocznie, potoczny) człowiek niezdarny, ślamazarny

ciastko ˈʨ̑astkɔ n
mofomamy
mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;

ciasto ˈʨ̑astɔ n
koba
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;
mofomamy
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
mora
o małej głośności

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
ny maìzina
stan, w którym jest brak światła, jasności;

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
mainty
o kolorze: zbliżony do czarnego

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
nify
mający niewielki przekrój poprzeczny
o głosie: wysoki, piskliwy

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
mafana
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
mijaly
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny
ubolewać z powodu czegoś

cieszyć ˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ v
mihomehy
weselić się, śmiać się

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
aloka
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;

cipa ˈʨ̑ipa n
saka
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy

cisza ˈʨ̑iʃa n
fahanginana
brak dźwięku

ciągle ˈʨ̑ɔ̃ŋɡlɛ adv
foana
cyklicznie, co i rusz
w dalszym ciągu, wciąż

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
mandidy
dzielić na części ostrym narzędziem

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
fitondrana vohoka
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
kamiao
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
mafonja
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciężkostrawny adj
mafonja
trudny do strawienia

ciżba ˈʨ̑iʒba n
fia
duża liczba stłoczonych ludzi

cmentarny ʦ̑mɛ̃nˈtarnɨ adj
fasam-bazaha
związany z cmentarzem, dotyczący cmentarza

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
fasam-bazaha
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

co ʦ̑ɔ interrogativePronoun
inona
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
lavitry ny maso, lavitry ny fo
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
aleo ho any
wszystko jedno co; obojętnie który

country adj
tany
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzyką countrową, właściwy muzyce countrowej

country n
tany
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny;

cud ʦ̑ut n
fahagagana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
vahiny
osoba pochodząca z innego kraju

cudzoziemka n
vahiny
kobieta, dziewczyna z innego kraju

cudzoziemski adj
baiko
pochodzący z obcego kraju, właściwy obcemu krajowi lub cudzoziemcom

cukier ˈʦ̑ucɛr n
siramamy
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;

cukier trzcinowy n
fary
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
vatomamy
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukiernia ʦ̑uˈcɛrʲɲa n
fanaovan-javamamy
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

cukierniczy adj
fanaovan-javamamy
związany z cukiernictwem, dotyczący cukiernictwa

curry n
karia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;

cwaniak n
mpanjono
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych

cyferblat ʦ̑ɨˈfɛrblat n
tarehy
tarcza zegara

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
isa
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

cyk interjection
kongona
imituje jeden z wielu powtarzających się miarowo dźwięków zegarka

cykada ʦ̑ɨˈkada n
jorery
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;

cyklon ˈʦ̑ɨklɔ̃n n
rivo-doza
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;

cykor ˈʦ̑ɨkɔr n
akoho
(potocznie, potoczny) osoba strachliwa, tchórz

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
firapotsy
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynaderka ˌʦ̑ɨ̃naˈdɛrka n
voa
(zdrobniale) cynadra (nerka zwierzęca)

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
kanelina
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
fanitso
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cytoplazma n
sesitsela
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
voasary makirana
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce

czapla ˈʧ̑apla n
dangoro
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czarno ˈʧ̑arnɔ adv
ngalingaly
(przysłówek) (odprzymiotnikowy) od: czarny (barwa)

czarnoksiężnica n
mpamosavy
(rzadki, rzadko używany) osoba zajmująca się czarami i zjawiskami nadprzyrodzonymi

czarnoksiężnik n
mpamosavy
osoba zajmująca się czarami i zjawiskami nadprzyrodzonymi

czarnoskóry ˌʧ̑arnɔˈskurɨ adj
mainty
mający ciemny kolor skóry

czarnoskóry ˌʧ̑arnɔˈskurɨ n
mainty
mężczyzna o ciemnym kolorze skóry, przedstawiciel czarnej rasy człowieka

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
mainty
mający najciemniejszy możliwy kolor
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie

czarodziej n
magy
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

czarodziejka n
mpamosavy
(fantasy) kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
mpamosavy
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czarownik n
mpamosavy
mężczyzna zajmujący się czarami

czary ˈʧ̑arɨ n
mosavy
magiczne obrzędy

czas ʧ̑as n
andro fotoana
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
indraindray
niekiedy, co pewien czas

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
gazety
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
matoanteny
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czaszka ˈʧ̑aʃka n
karandoha
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
miandry
przerywać wykonywanie jakiejś czynności
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
sokola sokolà
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
sokola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

czepiec ˈʧ̑ɛpʲjɛʦ̑ n
masontantely
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) jeden z żołądków przeżuwaczy;

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
jiona
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
mena
kolor czerwony

czerwono adv
mena
z użyciem czerwonej barwy, z obecnością czerwieni

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
mena
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
mainty
czarny kolor
czarny strój, zwłaszcza żałobny

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
hogo
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
vonjy
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czkawka ˈʧ̑kafka n
solavady
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czkać ʧ̑kaʨ̑ v
solavady
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
tongolo
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego
(botanika, botaniczny) Allium L., rodzaj roślin z podrodziny czosnkowych obejmujący około siedmiuset gatunków;

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
andrina handrina
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czołowy ʧ̑ɔˈwɔvɨ adj
betro
dotyczący czoła

czterdzieści ʧ̑tɛrʲˈʥ̑ɛ̇ɕʨ̑i cardinalNumeral
efapolo
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;

cztery ˈʧ̑tɛrɨ cardinalNumeral
efatra
liczba 4

czubek ˈʧ̑ubɛk n
vadin-tsaikiro
(potocznie, potoczny) osoba chora psychicznie

czuć ʧ̑uʨ̑ v
mandre
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
alakamisy
czwarty dzień tygodnia

czwarty ˈʧ̑fartɨ adj
fahefatra
od 4

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
efadafy
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czy ʧ̑ɨ conjunction
na
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia
raha
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

czyj ʧ̑ɨj pronoun
an'iza
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czynel n
lovia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) perkusyjny instrument muzyczny w postaci metalowego talerza;

czynić ˈʧ̑ɨ̃ɲiʨ̑ v
manao
robić coś, wykonywać

czynność ˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
asa
wykonywanie, robienie czegoś

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
anatra
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
madio
pozbawiony brudu

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
mamaky
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
hatetika
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częstość ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
hatetika
cecha tego, co jest częste

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
anjara
fragment jakiejś całości

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
lehilahy
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;
ktoś, jakaś osoba
olombelona
pracownik, podwładny, członek

córka ˈʦ̑urka n
zazavavy
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cóż ʦ̑uʃ particle
tsara
Wzmocnienie następującego komunikatu, zwykle negatywnego.

cętka ˈʦ̑ɛ̃ntka n
tasy
mała plamka na tle o jednolitej barwie

dach dax n
tafo
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

daktyl ˈdaktɨl n
daty
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

dalej ˈdalɛj adv
manampy
nie przerywając, ciągle, wciąż

daleki daˈlɛci adj
lava
taki, który jest w dużej odległości

daleko daˈlɛkɔ adv
lavitra
na znaczną odległość
w znacznej odległości

dalszy ˈdalʃɨ adj
manampy
odległy, niebędący najbliższym

damski ˈdãmsʲci adj
barera
przeznaczony dla kobiet
złożony z kobiet

daremny daˈrɛ̃mnɨ adj
hamaivanan-doha
niedający żadnych wyników

dart dart n
flesy
lotka do darta (1.1)

data ˈdata n
isa
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

dawać ˈdavaʨ̑ v
manatitra
(zobacz) dać

dawać dupy ˈdavaʥ̑ ˈdupɨ v
manatitra
(wulgarnie, wulgaryzm) o kobiecie: odbywać stosunki seksualne z mężczyznami

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
mikasa
mieć wpływ na coś, odgrywać zasadniczą rolę
podejmować decyzję, postanawiać o czymś

definiować ˌdɛfʲĩˈɲɔvaʨ̑ v
mamaritra
objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
fihilana ara-tsokajinteny
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;

delfin ˈdɛlfʲĩn n
feso
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
maivana
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
demokrasia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
devoly
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
jadona
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

deszcz dɛʃʧ̑ n
orana ranonorana
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

dewot n
famakiloha
(przestarzałe, przestarzały) osoba manifestacyjnie pobożna

diabeł ˈdʲjabɛw n
devoly
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

dialekt ˈdʲjalɛkt n
miroky
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialog ˈdʲjalɔk n
fifakalozan-kevitra
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) rozmowa toczona przez bohaterów powieści, filmu, sztuki teatralnej itp.
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki niesceniczny, napisany w formie rozmowy
(przenośnie, przenośnia) długotrwałe negocjacje, rozmowy między stronami w celu uzgodnienia stanowisk
rozmowa dwóch osób

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
diamondra
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
dinozaoro
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
roalahiny
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

dla dla preposition
any
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ interrogativePronoun
ahoana
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
ahoana
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dlatego dlaˈtɛɡɔ conjunction
noho izany
…używany w budowie współrzędnego zdania wynikowego

dmuchawiec dmuˈxavʲjɛʦ̑ n
famantaranandro
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) przekwitnięty kwiat mniszka lekarskiego

do dɔ n
ambaraka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna dźwięku C;

do dɔ preposition
ambaraka
…określający końcowy punkt w czasie
…określający końcowy punkt w przestrzeni
…określający maksymalną wartość
any
…określający przeznaczenie, użytek
…określający przynależność, własność

do góry adv
ambony
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do przodu interjection
alefa
fraza, która ma ośmielić odbiorcę wypowiedzi do działania

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
veloma
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

dobra ˈdɔbra n
fananana
(potocznie, potoczny) duży majątek ziemski

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
tafandry mandry
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
ankasoavana
dobre warunki materialne

dobry ˈdɔbrɨ adj
tsara
miły, uczynny, usłużny, szlachetny

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
tsara
w należyty sposób
przyjemnie

dogodnie adv
tsara
przynosząc korzyść

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
aiza
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dolina dɔˈlʲĩna n
lohasaha
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolny ˈdɔlnɨ adj
ambany
(geografia, geograficzny) będący bliżej ujścia rzeki
iva
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski dźwięk

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
trano
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
taolana
kamień do gry w domino (1.1)

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
natao tanana
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

doniosłość n
tsinontsinona
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: doniosły

donosić v
ahitra
(pejoratywnie, pejoratywny) zawiadamiać o czymś władze, przełożonych

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
mitohitra
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności;

dopierdalać ˌdɔpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
manadala
(wulgarnie, wulgaryzm) czepiać się, nagabywać, dręczyć o coś, robić komuś uwagi

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
fangy
postawienie warunku
przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano
fotsiny
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające

dosadny adj
sàha
mocny, wyraźny w formie przekazu; daleki od subtelności

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
mahazo
(potocznie, potoczny) zostawać trafionym, uderzonym przez coś
nabawiać się czegoś, chorować
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny

dotychczasowy adj
hatramin'izao
taki jaki był dotychczas

dotyczyć dɔˈtɨʧ̑ɨʨ̑ v
mijery
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś

dotyk ˈdɔtɨk n
mikitika
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
mikitika
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

dowiedzieć się dɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑‿ɕɛ v
mianatra
uzyskać nową informację

dowolny dɔˈvɔlnɨ adj
isaky
każdy

drabina draˈbʲĩna n
tohatra
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

drabinka draˈbʲĩnka n
tohatra
w go: sposób łapania grupy kamieni polegający na stawianiu ich przy każdym kolejnym ruchu w atari;

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
trano avo be
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drewno ˈdrɛvnɔ n
hazo
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;

drobnostka drɔbˈnɔstka n
na inona na inona
coś nieistotnego, coś co nie ma dużego znaczenia

droga ˈdrɔɡa n
dia
podróżowanie
lalana
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
lalan' ny hazofijaliana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogi ˈdrɔɟi adj
sarotra
bliski uczuciowo
posiadający wysoką cenę

drożdżówka drɔʒˈʤ̑ufka n
briôsy
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe, słodkie pieczywo drożdżowe;

drugi ˈdruɟi adj
faharoa
zajmujący ostatnie miejsce w dwuelementowym zbiorze o określonej kolejności elementów

drukarka druˈkarka n
printy
urządzenie służące do drukowania

drwa n
kitày
porąbane kawałki drewna, np. na opał

drylować drɨˈlɔvaʨ̑ v
vato
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pozbawiać owoce pestek

drzewny adj
hazo
(botanika, botaniczny) dotyczący drzewa czy drzew

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
hazo hàzo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;

drzwi ḍʒvʲi n
varavarana
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór

drób drup n
vorona
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.)

dublon n
verindroa
(numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta używana w Hiszpanii m.in. w latach 1537–1817;

duch dux n
ambiroa
dusza ludzka
lolo
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;

duchowy duˈxɔvɨ adj
ara-panahy
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

dudek ˈdudɛk n
takadalana
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

dupek ˈdupɛk n
be adala
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności

duraluminium n
diraliomina
(technologia, technika, techniczny) stop aluminium z miedzią, manganem i magnezem;

dureń ˈdurɛ̃ɲ n
be adala
(potocznie, potoczny) człowiek mało inteligentny
(potocznie, potoczny) obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny
rodzaj niehazardowej gry karcianej;

dusza ˈduʃa n
ambiroa
(przenośnie, przenośnia) człowiek, osoba
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;

duszpasterz n
aba
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych

duński ˈdũj̃sʲci adj
danisy
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
danisy
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
betsaka
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
avo
mający znaczne, wielkie rozmiary
maventy
mający wiele elementów
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki

dwa dva ordinalAdjective
roa
liczba 2

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
teboka roa
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwumian n
roamiantoana
(matematyka, matematyczny) suma lub różnica dwóch jednomianów;

dwójka ˈdvujka n
roa
nazwa cyfry 2

dwór dvur n
tokotany
otoczenie władcy, ludzie przebywający stale lub często na dworze (1.1)
siedziba władcy

dyktatura n
fangejana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dym dɨ̃m n
setroka
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymić ˈdɨ̃mʲiʨ̑ v
setroka
wydzielać dym

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
mari-pankasitrahana
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
loha
osoba zarządzająca jakąś instytucją

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
loha
forma żeńska od: dyrektor

dystans ˈdɨstãw̃s n
alavirana
odległość np. między dwoma punktami, przedmiotami, miejscowościami

dywan ˈdɨvãn n
karipetra
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dyzenteria n
nivalan-dra
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dziabka n
fihaly
(Poznań) motyka

dziadek ˈʥ̑adɛk n
raibe
ojciec matki
raibe dadabe
ojciec ojca

dziać ʥ̑äʨ̑ v
manao ba
(włókiennictwo) robić dzianinę: ubranie, tkaninę z nitek na drutach, szydełkiem

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
miasa
być sprawnym, funkcjonować

dzida n
lefona
(wojskowość, wojskowy) dawna broń, lekka włócznia złożona z długiego drzewca zakończonego strzałkowatym ostrzem

dzidziuś ˈʥ̑iʥ̑üɕ n
zaza
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
famonoan-jaza
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
zaza ankizy
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;

dziedziczyć ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
mandova
być uprawnionym do takiego otrzymania
o potomstwie organizmów żywych: przejmować cechy przodka
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci

dziedziniec ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩɲɛʦ̑ n
tokotany
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;

dzielność n
fo
cnota bycia śmiałym i walecznym

dziennik ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːik n
gazety
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie
gazety-boky
(administracja) księga urzędowa do prowadzenia codziennych zapisów

dzierżyć ˈʥ̑ɛrʒɨʨ̑ v
mitana
(przestarzałe, przestarzały) albo (książkowy) trzymać

dziesięcioro przykazań n
Didy Folo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
tovovavy
młoda, niezamężna kobieta
partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
zazavavy
dziecko płci żeńskiej

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
andro
okres od świtu do zmierzchu
antoandro
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
koriaby
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzieńdoberek interjection
hariva
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) dzień dobry

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
ôrnitôrenky
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
androany
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś
w obecnym czasie, w bieżącym okresie

dziwaczny ʥ̑iˈvaʧ̑nɨ adj
adala
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością

dziwka ˈʥ̑ifka n
makorela
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
adala
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziwonia ʥ̑iˈvɔ̃ɲja n
lojy
(ornitologia, ornitologiczny) Carpodacus erythrinus, niewielki ptak należący do rodziny ziarnojadów;

dziób ʥ̑up n
orona
(lotnictwo, lotniczy) przednia część kadłuba samolotu;

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
akanjo-nify
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
fisoarana
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci n
misaotra
(podniośle) podziękowania

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
mankasitraka
(dosłownie) składać podziękowanie

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ interjection
misaotra
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dół duw n
ambany
najniższa część czegoś, np. budynku, obrazu, krajobrazu, terenu

dąb dɔ̃mp n
oaka
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
drewno dębu (1.2)

dłoń dwɔ̃ɲ n
sandry
(potocznie, potoczny) ręka – część kończyny górnej człowieka od nadgarstka do końca palców

długi ˈdwuɟi adj
lava
mający znaczny wymiar podłużny (długość)

długo ˈdwuɡɔ adv
lavitra
na znaczną długość

długopis dwuˈɡɔpʲis n
penina
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
feo
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dżakfrut ˈʤ̑akfrut n
ampalibe
(spożywczy) (botanika, botaniczny) ogromny, jadalny owoc chlebowca różnolistnego;

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
kankanjila
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
ala
wilgotny las tropikalny;

ebonit n
ebônita
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
manova
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
tia tena
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistka ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>istka n
tia tena
kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistyczny ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
tia tena
charakterystyczny dla egoisty i egoizmu

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
ekolojia
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
toe-karena
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
ekôsistema
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekran ˈɛkrãn n
ampinga
(budownictwo) budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.

ekstrahować v
fia
(chemia, chemiczny) wyodrębniać składnik z mieszaniny przy pomocy rozpuszczalnika lub w inny sposób
(medycyna, medyczny) wydobywać z organizmu chirurgicznie lub laboratoryjnie

ekstrakt n
fia
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

ekwinokcjum ˌɛkfʲĩˈnɔkʦ̑ʲjũm n
ekinôksa
(astronomia, astronomiczny) równonoc, zrównanie dnia i nocy

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
elektirôna
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
aratra
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;

elita ɛˈlʲita n
sangany
grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju

elitarny ˌɛlʲiˈtarnɨ adj
sangany
dostępny tylko dla niektórych osób

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
raki-pahalalana
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
fianjadiana
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
fidorohana
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
epidemiolojia
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

epistemologia n
epistemolojia
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
taolana
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
eskatôlôjia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

esej ˈɛsɛj n
famelabelaran-kevitra
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;

etanol ɛˈtãnɔl n
etanôla
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

etui n
tranga
(handel, handlowy) (książkowy) futerał lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów;

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
filazantsara
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewentualnie adv
na
lub, albo, czy też

ewentualny ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
haizina
przypuszczalny, możliwy

fabryka ˈfabrɨka n
ozinina
produkcyjny zakład przemysłowy

faraon faˈraɔ̃n n
Farao
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

farbować farˈbɔvaʨ̑ v
loko
(fryzjerstwo, fryzjerski) nakładać farbę na włosy
nasycać farbą, zabarwiać

farmaceutyk ˌfarmaˈʦ̑ɛwtɨk n
zava-mahadomelona
substancja wyprodukowana przez przemysł farmaceutyczny

fasola faˈsɔla n
pisitasy
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

fasolka szparagowa faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva n
pisitasy
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjäʨ̑ɛl idiom
sandoka namana
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
feminisma
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

figa ˈfʲiɡa n
amontana
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
ara
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;

figowiec sykomora fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ ˌsɨkɔ̃ˈmɔra n
mamankona
(botanika, botaniczny) Ficus sycomorus L., gatunek drzew z rodziny morwowatych występujący w Egipcie, Palestynie, Syrii, Afryce subsaharyjskiej oraz wschodniej i uprawiany w basenie Morza Śródziemnego;

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
kapoaka
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
filôzôfia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

fiolet n
volomparasy
kolor fioletowy;

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
volomparasy
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
volomparasy
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

flaga ˈflaɡa n
faneva
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

fleksja ˈflɛksʲja n
fihilan-teny
(gramatyka) odmiana wyrazów

flet flɛt n
sodina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

folklor ˈfɔlklɔr n
angano
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
loharano
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

foremny fɔˈrɛ̃mnɨ adj
mahitsy
(geometria) dla wielokątów: taki, którego wszystkie kąty wewnętrzne są równe, a boki równej długości;
(geometria) dla wielościanów: ograniczony jednakowymi wielokątami foremnymi (1.1), którego wszystkie kąty dwuścienne są równe;

forsa ˈfɔrsa n
foromazy
(potocznie, potoczny) pieniądze

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
valihavata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

fortepianowy adj
valihavata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z fortepianem

fosforan n
fôsifaty
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

foton ˈfɔtɔ̃n n
voan-kazavana
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

frajda ˈfrajda n
fahafinaretana
(potocznie, potoczny) radość, uciecha z czegoś

frajer ˈfrajɛr n
lohataona
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
fiteny frantsay
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
fiteny frantsay
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

frez frɛs n
bakaka
(technologia, technika, techniczny) narzędzie skrawające do obróbki powierzchni

frezarka frɛˈzarka n
frezezy
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;

front frɔ̃nt n
handrina
(budownictwo) przód budynku
(meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza;
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;
zgromadzenie partii lub osób pod jednym wspólnym programem

fruwać v
fihitra
poruszać się w powietrzu za pomocą skrzydeł

funt fũnt n
boky
(jednostka monetarna) waluta niektórych państw

futerał fuˈtɛraw n
tranga
ochronne opakowanie do przechowywania przedmiotów, które mogą ulec uszkodzeniu

futro ˈfutrɔ n
volo
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu

gaduła ɡaˈduwa n
katsorombina
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
vondron-kintana
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

ganienie n
baibay
udzielanie nagany

ganić v
baibay
wyrażać słownie dezaprobatę, udzielać słownej krytyki

gapowicz ɡaˈpɔvʲiʧ̑ n
bitro dia
pasażer podróżujący bez biletu

garaż ˈɡaraʃ n
garazy
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

gardzić ˈɡarʲʥ̑iʨ̑ v
manamavo
myśleć o kimś lub postępować z nim z pogardą

gardło ˈɡardwɔ n
vozona
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
amy
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
bika
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;
odmiana czegoś, typ, rodzaj

gawęda n
angano
(książkowy) opowiadanie, opowieść, pogadanka

gaz ɡas n
gaza
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;

gaz do dechy ˈɡaz dɔ‿ˈdɛxɨ n
manatitra
(środowiskowy) (motoryzacja) pedał gazu wciśnięty do końca

gazeta ɡaˈzɛta n
gazety
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazetowy adj
gazety
(poligrafia) związany z gazetą, dotyczący gazety

gałka ˈɡawka n
penina
mały, kulisty przedmiot lub kuliste zakończenie przedmiotu

gdy ɡdɨ conjunction
ovìana
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego

gdzie ɟʥ̑ɛ interrogativePronoun
aiza
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzież ɟʥ̑ɛʃ pronoun
aiza
…pytajny, służący do tworzenia pytań o lokalizację; (książkowy) gdzie

gender n
karazana
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, które są przypisane przez kulturę do każdej z płci; szerzej: zbiór wzorów zachowań, wyobrażeń i oczekiwań społecznych, a także norm, które są związane z płcią biologiczną, wyznaczający funkcje pełnione przez jednostkę w społeczeństwie i kulturze wraz ze statusem tej jednostki i przysługującymi jej prawami;

genus ˈɡɛ̃nus n
karazana
(matematyka, matematyczny) w topologii: liczba otworów w rozmaitości topologicznej

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
jeografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
jeolojia
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
jeometria
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;

german ˈɡɛrmãn n
zermaniôma
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

gestapo ɡɛˈstapɔ n
Gestapo
(historia, historyczny, historycznie) siedziba gestapa (1.1)
(historia, historyczny, historycznie) tajna policja hitlerowskich Niemiec;

geszeft n
kanonkanona
(gwara, gwarowe) żyd., (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) interes, zwykle nieuczciwy

giez ɟɛs n
lalitromby
(zoologia, zoologiczny) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨʧ̑nɨ adj
katilahiny
ogromny, bardzo duży

gil ɟil n
tsikirity
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków;

gitara ɟiˈtara n
jejy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gleba ˈɡlɛba n
tany
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;

glin ɡlʲĩn n
viraty
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
feta
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;

gliniany ɡlʲĩˈɲãnɨ adj
feta
sformowany, ulepiony z gliny

glinka n
feta
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa, koloru od jasnoszarego do brunatnoczerwonego

gnieść ɟɲɛ̇ɕʨ̑ v
fia
miażdżyć

gnu ɡnu n
gno
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
anarana
(przestarzałe, przestarzały) nazwisko

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
ora
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;

godzinowy adj
andro
odnoszący się do godziny

golarka ɡɔˈlarka n
fiharatra
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia;

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
adala
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;

goryl ˈɡɔrɨl n
babakoto
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
madiro
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu

gorąco ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɔ adv
mafana
bardzo ciepło, upalnie

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
mafana
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
(przenośnie, przenośnia) namiętny
(przenośnie, przenośnia) serdeczny

gospel n
filazantsara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
toe-karena
(potocznie, potoczny) gospodarstwo rolne
całokształt działalności gospodarczej
gospodarowanie, zarządzanie czymś

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
tantsaha
(rolnictwo, rolniczy) rolnik posiadający własne gospodarstwo

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
mamonona
przyrządzać ciepłą potrawę
mitanika
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przygotowywać potrawę przez obróbkę cieplną we wrzącej wodzie

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
vonona
chętny i zdolny do zrobienia czegoś
przygotowany do czegoś, na coś
skończony, wykonany

gościniec ɡɔɕˈʨ̑ĩɲɛʦ̑ n
lalana
szeroka droga

gość ɡɔɕʨ̑ n
vahiny
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.
osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
rose
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;

gra ɡra n
lalao
zabawa według ustalonych reguł;

grabieżca n
jiolahy
ten, kto dokonuje grabieży, rabuje, łupi

grad ɡrat n
havandra
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
fitsipi-pitenenana
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór reguł opisujących system języka;

granat ˈɡrãnat n
ampongabendanitra
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec;
(spożywczy) owoc granatowca
momba ny sambo
kolor ciemnoniebieski, także ubranie, materiał itp. w tym kolorze;

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
ampongabendanitra
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
manga
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
amborodao
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
amborodao
mieć wspólną granicę, sąsiadować

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
miarahaba
składać wyrazy uznania

grać ɡraʨ̑ v
milalao
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
o przedmiocie: wydawać dźwięki
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego

groch ɡrɔx n
pitipoa
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
грах
(spożywczy) strąki lub nasiona grochu (1.1)

grom ɡrɔ̃m n
ampy
(książkowy) piorun

grono ˈɡrɔ̃nɔ n
langilangy
grupa ludzi połączonych jakimś wyróżnikiem, np. wspólnymi zainteresowaniami, przyjaźnią itp.

groszek ˈɡrɔʃɛk n
pitipoa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zielone nasiona grochu; także potrawa z tych nasion

grubość n
ambainy
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
boafa
mający dużą grubość, średnicę
otyły

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
desambra
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grunt ɡrũnt n
tanindrazana
obszar stanowiący czyjąś własność (najczęściej występujące w liczbie mnogiej)
powierzchnia Ziemi lub innej planety, teren

grupa ˈɡrupa n
andiany
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie

grusza ˈɡruʃa n
poara
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;
(technologia, technika, techniczny) drewno gruszy (1.1)

gruszka ˈɡruʃka n
poara
(spożywczy) owoc gruszy;

gruszkowy ɡruˈʃkɔvɨ adj
poara
zrobiony z gruszek, zawierający gruszki

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
fiteny jeorjiana
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
fiteny jeorjiana
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;

gryf ɡrɨf n
vozona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu muzycznego, na którym rozpięte są struny;

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
manaikitra
atakować lub walczyć zębami
zatapiać w czymś zęby

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
lamosina
(potocznie, potoczny) plecy
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
hogo
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;
(ornitologia, ornitologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów

grzech ɡʒɛx n
fahotana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzejnik n
afo
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń

grzmieć v
ampy
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot
wydawać głośne, niskie dźwięki niczym grzmot

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
holatra
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor

grzybek ˈɡʒɨbɛk n
holatra
(krawiectwo) przyrząd do cerowania

gród ɡrut n
renivohitra
(przestarzałe, przestarzały) lub (książkowy) miasto

gubernatorstwo n
governemanta
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora

gustować ɡuˈstɔvaʨ̑ v
mankatia
lubić

guz ɡus n
fivontosana
(medycyna, medyczny) patologiczny twór najczęściej w postaci nowotworu

guzdrała ɡuzˈdrawa n
sokatra
(potocznie, potoczny) osoba robiąca wszystko powoli, flegmatyczna

gwara ˈɡvara n
miteny
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna, odmienna od przyjętego języka standardowego;

gwiazda ˈɡvʲjazda n
kintana
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
antokon-kintana
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
fantsika
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;

góra ˈɡura n
tendrombohitra
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś
tendrombohitra tendro
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;

górski ˈɡursʲci adj
tendrombohitra
związany z górami, dotyczący gór

góry n
tendrombohitra
(geografia, geograficzny) teren o pofałdowanej powierzchni przekraczającej 300 m różnicy wysokości;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
fanday
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;

gęba ˈɡɛ̃mba n
vava
(potocznie, potoczny) osoba będąca na czyimś utrzymaniu, osoba do wykarmienia

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
gisa
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
noana
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głos ɡwɔs n
feo
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
zdanie, osąd, opinia

głowa ˈɡwɔva n
loha
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;

głowica ɡwɔˈvʲiʦ̑a n
loha
(technologia, technika, techniczny) robocza część jakiegoś urządzenia

głuchota ɡwuˈxɔta n
renina
utrata zdolności słyszenia;

głupek ˈɡwupɛk n
be adala
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ktoś głupi

głupi ˈɡwupʲi adj
adala
bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu
kłopotliwy, niezręczny
naiwny, łatwowierny, dający się wykorzystywać
niemądry, ograniczony intelektualnie

głupiec ˈɡwupʲjɛʦ̑ n
be adala
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna

głód ɡwut n
mosary
czas, obszar, na którym wielu ludzi lub zwierząt cierpi głód (1.1)
noana
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;

główka ˈɡwufka n
loha
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom

główkować v
loha
(sport, sportowy) odbijać piłkę głową

główny ˈɡwuvnɨ adj
be
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy

haczyk ˈxaʧ̑ɨk n
kongona
znak ✓

halka ˈxalka n
mibolisatra
(krawiectwo) część bielizny damskiej zakładana pod suknię lub spódnicę;

halo ˈxalɔ interjection
alô
wyrażenie używane przy odbieraniu telefonu

handlować xãnˈdlɔvaʨ̑ v
anjara
zajmować się kupnem, sprzedażą lub wymianą towarów i usług

hardware n
vy
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera

harfa ˈxarfa n
dokanga
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

hasać ˈxasaʨ̑ v
mihazakazaka
biegać, skakać wesoło i beztrosko

hasło ˈxaswɔ n
artikla
pozycja w katalogu lub rejestrze
wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu
tenimiafina
tajny wyraz lub ciąg znaków
znak, sygnał do działania
teny
wyraz wpisywany w pola krzyżówki

haust xawst n
mitroka
(książkowy) duży łyk płynu lub powietrza

heban ˈxɛbãn n
hazoarina
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebanowy adj
hazoarina
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu

herbata xɛrˈbata n
dite
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju

herbata chińska xɛrˈbata ˈxʲĩj̃ska n
dite
(botanika, botaniczny) Camellia sinensis, roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty

historia xʲiˈstɔrʲja n
tantara
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
fiteny espaniola
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
fiteny espaniola
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hodowla xɔˈdɔvla n
koltora
(biologia, biologiczny) próbka bakteryjna lub grzybowa uzyskana w laboratorium

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
nerlandey
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
nerlandey
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
fahapelahana
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci

horda ˈxɔrda n
rezimanta
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
marindrano
(książkowy) taki, który ma poziomy kierunek

hotel ˈxɔtɛl n
hotely
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

housowy adj
trano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący muzyki house

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
haibolan-dranoka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

i i conjunction
ary sy dia
…łączący słowa i zdania równorzędne

i tak
noho izany
… służąca do podsumowania poprzedzającej myśli

i/lub i‿ˈlup conjunction
sy/na
łącznik pomiędzy warunkami, które muszą zajść jednocześnie lub alternatywnie

idiota iˈdʲjɔta n
be adala
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak

idol ˈidɔl n
sampy
osoba, którą się podziwia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bóstwa

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
tsifahalalana
brak wiedzy na jakiś ważny temat

igła ˈiɡwa n
fanjaitra
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;

ile ˈilɛ interrogativePronoun
akory
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
używany do pytania o wielkość

ile ˈilɛ pronoun
akory
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
habetsahana
liczba określająca objętość lub masę;

imbir ˈĩmbʲir n
fakamalao sakamalao
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
sakamalao
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
fety
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;

imię ˈĩmʲjɛ n
anarana
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;
(przestarzałe, przestarzały) rzeczownik (imię rzeczowne), przymiotnik (imię przymiotne), liczebnik (imię liczbowe), zaimek lub imiesłów;
imię (1.1) i nazwisko

impreza ĩmˈprɛza n
fety
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
fiantombohana
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia)

indor ˈĩndɔr n
vorontsiloza
samiec indyka

indygo n
aika
kolor ciemnobłękitny

indyk ˈĩndɨk n
vorontsiloza
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z indyka (1.3)
(spożywczy) tusza indyka (1.1) do celów spożywczych

indywidualizm n
fiolonoloanana
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
bonabona
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

inherentny ˌĩnxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
mifandraika
nierozłącznie z czymś związany, tkwiący w istocie, strukturze, naturze czegoś

inny ˈĩnːɨ adj
hafa
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle
w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
hafa
nie ten, jakiś odmienny

insurekcja ˌĩw̃suˈrɛkʦ̑ʲja n
fikomiana
(książkowy) powstanie zbrojne

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
fetsy
odznaczający się inteligencją

interes ĩnˈtɛrɛs n
anjara
sprawa (do załatwienia)
tadidy
(potocznie, potoczny) (ekonomia, ekonomiczny) firma, działalność gospodarcza

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
injeniora
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

iskra ˈiskra n
bitsoka
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

izba ˈizba n
trano
(urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach

izotop iˈzɔtɔp n
miratoerana
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

ił iw n
feta
(geologia, geologiczny) drobnoziarnista skała osadowa zbudowana głównie z minerałów ilastych;

iść iɕʨ̑ v
mandeha
(przenośnie, przenośnia) wydobywać się
o instalacji, przewodzie znajdować się, być położonym
o maszynach i urządzeniach funkcjonować
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem
udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo
upływać, mijać
miboroaka
idzie, szło radzić sobie

ja ja personalPronoun
aho
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłeczny adj
paoma
dotyczący jabłek (owoców)

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
paoma pôma
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający

jabłkowy japw̥ˈkɔvɨ japˈkɔvɨ adj
paoma
zrobiony z jabłek, zawierający jabłka

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
paoma
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo, na którym rosną jabłka;

jad jadɨ jat n
poizina
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

jagoda jaˈɡɔda n
bananoaka
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jaja ˈjäja n
atody
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) męskie narządy płciowe – moszna i jądra

jajco ˈjäjʦ̑ɔ n
atody
(dawniej, dawny) (potocznie, potoczny) jajko

jajko ˈjäjkɔ n
atody
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajo ˈjäjɔ n
atody
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;

jak jak conjunction
ahoana
…wprowadzający porównanie

jak jak preposition
ahoana
…wprowadzający porównanie

jak jak pronoun
ahoana
…używany w pytaniach o sposób lub stan

jakby ˈjaɡbɨ particle
saiky
…oznaczająca, że wyrażony w zdaniu pogląd może nie jest prawdziwy, ale jest bliski prawdy

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
toetra
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jama ustna ˈjãma ˈustna n
vava
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego;

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
lavabato
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskółka jaˈskuwka n
mitroka
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasny ˈjasnɨ adj
mazava
o kolorze: mało intensywny
pełen światła, słońca, nie zaciemniony

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
androngo
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jawa ˈjava n
haihainy
rzeczywistość

jawny ˈjavnɨ adj
sàha
widoczny dla wszystkich, powszechnie wiadomy; taki, którego się nie ukrywa, nie maskuje

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
isa iray
liczba 1

jednak ˈjɛdnak conjunction
angefa
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego

jednakowy ˌjɛdnaˈkɔvɨ adj
ampitovina
taki sam, identyczny

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
tokantsela
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednostka jɛdˈnɔstka n
anjara
część całości
tarehy
(książkowy) osoba, pojedynczy osobnik

jedwab ˈjɛdvap n
lasoa
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
bibindandy
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;

jedynie jɛˈdɨ̃ɲɛ particle
fangy
…komunikująca, że czegoś jest mniej niż spodziewała się osoba mówiąca
…ograniczająca wypowiedziany sąd do wymienionych obiektów i stanów rzeczy

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
iray
nazwa cyfry 1 i liczby 1

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
sakafo
coś, co można jeść; żywność, pokarm

jego ˈjɛɡɔ pronoun
feo
3. (osoba) lp, rodzaj męski

jej jɛ̇j pronoun
ny azy
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
diera
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jelito jɛˈlʲitɔ n
tsinay
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
fararano
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
fararano
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
lavènona
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jesion wyniosły n
lavènona
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus excelsior L., gatunek pospolitego drzewa z rodziny oliwkowatych;

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
mbola
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
farihy
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
hisakafo
przyjmować pokarmy

jeż jɛʃ n
sokina
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
trandraka
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)

jogurt ˈjɔɡurt n
iaoritra
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jon jɔ̃n n
rio
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jowialny adj
faly
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu

jujuba jüˈjuba ʒuˈʒuba n
mokonazy
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;

jutro ˈjutrɔ adv
rahampitso
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
rahampitso
dzień następny w stosunku do obecnego

już juʃ particle
efa
…określająca granicę między przeszłością a przyszłością
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
atodinakanga
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;

jędza n
mpamosavy
(książkowy) brzydka, zgarbiona starucha z bajki, będąca uosobieniem złych mocy

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
lela
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;

kaczka ˈkaʧ̑ka n
dokotra
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

kadra n
langilangy
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki

kaktus ˈkaktus n
raiketra raketa
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kaleczyć v
vono
(potocznie, potoczny) robić coś nieudolnie

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
kalandrier
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;

kalifat kaˈlʲifat n
kalifaty
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
sorakaliana
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
mpikajy
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
tanalahy
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kamfora kãw̃ˈfɔra n
ravintsara
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
vato
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
vato
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia

kanon ˈkãnɔ̃n n
tafondro
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) nazwa armaty

kapelusz kaˈpɛluʃ n
boanetra
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
kapitalisma
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapusta kaˈpusta n
salady
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

kara ˈkara n
famaizana
dolegliwość wymierzona jako sankcja

karaluch kaˈralux n
kalabe
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karcenie n
anatra
wyrażanie dezaprobaty względem osoby

karczek ˈkarʧ̑ɛk n
vozona
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z karku zwierzęcego

kariera karʲˈjɛra n
danaka
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym

karmienie karˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
mamelona
(rzeczownik odczasownikowy) od karmić, nazwa czynności bezpośredniego podawania żywności

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
mamelona
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karta ˈkarta n
karatra
prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia

kartka ˈkartka n
pejy
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony

kartofel karˈtɔfɛl n
ovy
(zobacz) ziemniak

karton ˈkartɔ̃n n
baoritra
gruby, sztywny papier
tekturowe pudełko

karty n
karatra
gra wykorzystująca odpowiednie kartoniki – karty;

kasować kaˈsɔvaʨ̑ v
mamaky
likwidować coś, znosić lub unieważniać

kaszel ˈkaʃɛl n
kohaka
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszta ˈkaʃta n
tranga
(drukarstwo, drukarski) szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek;

kasztanowaty ˌkaʃtãnɔˈvatɨ adj
volontsokola
(potocznie, potoczny) lekko kasztanowy

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
volontsokola
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
katolisisma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

kawa ˈkava n
kafe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój

kawaler kaˈvalɛr n
fofom-bady
adorator

kawałek kaˈvawɛk n
anjara
fragment pewnej całości

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
kafe
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawon n
voajabo
(botanika, botaniczny) (gwara lwowska) (regionalizm krakowski), (zobacz) arbuz

kazać ˈkazaʨ̑ v
mifehy
wydać rozkaz zrobienia czegoś

kazus ˈkazus n
tranga
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydarzenie powodujące skutki prawne

kałakutas n
vorontsiloza
(słownictwo kresowe) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie narodowości litewskiej
(słownictwo kresowe) (pogardliwie, pogardliwy) policjant lub żandarm litewski z okresu II wojny światowej

kańczug ˈkãj̃n͇ʧ̑uk n
saka
rodzaj bicza z plecionego rzemienia osadzonego na krótkiej rękojeści;

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
isaky
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

kciuk cʨ̑uk n
ankibe ankihibe
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kichać ˈcixaʨ̑ v
mievina
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
rahefa
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia

kiepski ˈcɛpsʲci adj
fezafeza
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły

kier cɛr n
fo
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru

kierowanie ˌcɛrɔˈvãɲɛ n
fihitra
(rzeczownik odczasownikowy) od kierować

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
mpamily
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
paosy
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
mpangarom-paosy
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kieszonkowy ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
paosy
dotyczący kieszonki, związany z kieszonką

kiełbasa cɛwˈbasa n
saosisy
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kijanka ciˈjãnka n
tsiboboka
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;

kilo- ˈcilɔ prefix
kilao-
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;

kilogram ciˈlɔɡrãm n
kilaograma
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
kilometatra
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kingston n
loha
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ubikacja na statku;

kino ˈcĩnɔ n
sehatra
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy

kita ˈcita n
rambo
puszysty ogon zwierzęcia

klatka ˈklatka n
kivaroho
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
haran-tratra
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klawisz ˈklavʲiʃ n
lakile
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

klawiszowy adj
lakile
związany z klawiszami

kleszcz klɛʃʧ̑ n
kongona
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
клиент
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer

klif klʲif n
kôrnisy
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klimat ˈklʲĩmat n
toetany
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klocek ˈklɔʦ̑ɛk n
biriky
dziecięca zabawka o kształcie graniastosłupa

klon jawor ˈklɔ̃nʲ ˈjavɔr n
mamankona
(botanika, botaniczny) Acer pseudoplatanus L., gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych

klub klup n
fiarahamonina
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klucz kluʧ̑ n
fanalahidy
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
fanalahidy lakile
przyrząd do otwierania zamka;

kluczowy kluˈʧ̑ɔvɨ adj
lakile
podstawowy, najważniejszy

klątwa n
loza
(dawniej, dawny) przeklinanie, wykrzykiwanie złych słów
życzenie komuś nieszczęścia

kląć klɔ̃ɲʨ̑ v
loza
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych

knieja ˈcɲɛ̇ja n
ala
gęsty las

koala kɔˈala n
koala
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

kobieta kɔˈbʲjɛta n
vehivavy vavy
dorosły człowiek płci żeńskiej;

koc kɔʦ̑ n
bodofotsy
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

kochanie kɔˈxãɲɛ n
fitia
darzenie uczuciem miłości

kochany kɔˈxãnɨ n
mankafy
osoba bliska, darzona miłością

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
mankatia
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem
mitia
odczuwać miłość do kogoś
manao firaisana
odbywać stosunek seksualny z kimś

kocur ˈkɔʦ̑ur n
piso
samiec kota

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
fango
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
kafeina
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kogut ˈkɔɡut n
akoho
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

kokos ˈkɔkɔs n
nio
(spożywczy) owoc palmy kokosowej

kokosowy ˌkɔkɔˈsɔvɨ adj
nio
sporządzony z kokosu

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
fahalemana
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolano kɔˈlãnɔ n
lohalika
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolba ˈkɔlba n
Takamoa
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką;

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
kavina
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolega kɔˈlɛɡa n
sakaiza
towarzysz pracy, nauki lub zabawy

kolej ˈkɔlɛj n
fiaran-dalamby
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;

kolejny kɔˈlɛjnɨ adj
ambony
następny po tym, który jest teraz; przyszły

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
zanatany
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;
ludzka jednostka osadnicza;

kolonizator ˌkɔlɔ̃ɲiˈzatɔr n
mpanjanaka
ten, który organizuje kolonizację danego kraju, obszaru

kolonizować v
manjanaka
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolor ˈkɔlɔr n
loko
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

komar ˈkɔ̃mar n
moka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kometa kɔ̃ˈmɛta n
komety
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
komity
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

kompas ˈkɔ̃mpas n
famantaranavaratra
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
mpandika
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
mpandaha-dohavy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę

komputer kɔ̃mˈputɛr n
ordinatera solosaina
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komputerowy ˌkɔ̃mputɛˈrɔvɨ adj
solosaina
dotyczący komputera, związany z komputerem

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
mena
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
komonisma
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komórka kɔ̃ˈmurka n
sela
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;

konać v
maty
przestawać żyć, umierać w agonii

koncentrować ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɔvaʨ̑ v
fifantohana
skupiać, zbierać coś w jedno miejsce, w jeden punkt
skupiać swoją uwagę, zwiększać swoją koncentrację, skupienie

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
fampisehoana
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
kadobo
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondygnacja ˌkɔ̃ndɨɡˈnaʦ̑ʲja n
rihana
poziom w budynku

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
fisotroan afaka
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
lany
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
okoliczności końca (1.2)
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ n
valala
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
fitanisana
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
rongony
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konstruktor kɔ̃w̃ˈstruktɔr n
mpanorina
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki

kontynentalny ˌkɔ̃ntɨ̃nɛ̃nˈtalnɨ adj
kontinènta
dotyczący kontynentu, związany z kontynentem

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
manohy
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

koper ˈkɔpɛr n
XXX
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

kopeć ˈkɔpɛʨ̑ n
setroka
gęsty, ciemny dym

kopia ˈkɔpʲja n
lefona
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;

kopyto kɔˈpɨtɔ n
kitro
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

koral ˈkɔral n
haran-dranomasina
(biologia, biologiczny) koralowiec
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców;

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
fifandrohizana
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych;

korespondent n
mifanaraka
ktoś kto koresponduje

koronawirus n
coronavirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

korund ˈkɔrũnt n
Corindona
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu;

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
lalantsara
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
faka
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;

kos kɔs n
tsikorotana
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
ankabakabaka
odbywający się w kosmosie
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu
(przenośnie, przenośnia) bardzo duży

kosmos ˈkɔsmɔs n
habaka
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kostium ˈkɔstʲjũm n
amy
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać

kostny ˈkɔstnɨ adj
taolana
związany z kością

koszmar ˈkɔʃmar n
ny nofy ratsy
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
manao
mieć jakąś cenę w pieniądzu

koszula kɔˈʃula n
somizo
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszulka kɔˈʃulka n
akanjo ambony
ubranie z rękawami lub bez noszone na tułowiu
somizo
(termin karciany) tylna strona karty do gry

kot kɔt n
saka piso
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;

kot perski ˈkɔt ˈpɛrsʲci n
saka
(felinologia, felinologiczny) rasa kota domowego o długich włosach;

koteria kɔˈtɛrʲja n
horonkorona
ekskluzywna grupa ludzi i środowisk związanych ze sobą wspólnym interesem, popierających się nawzajem, aby trwać na różnych poziomach i wymiarach władzy

kotka ˈkɔtka n
piso
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotowate n
saka
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Felidae, rodzina ssaków z rzędu drapieżnych;

kowal ˈkɔval n
tamby
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

koza ˈkɔza n
osy
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

kozi ˈkɔʑi adj
osy
charakterystyczny dla kozy, mający cechy kozy
dotyczący kozy, odnoszący się do kozy (o zwierzęciu)
pochodzący od kozy

kozioł ˈkɔʑɔw n
vorona
konstrukcja do noszenia cegieł

kołdra ˈkɔwdra n
bodofotsy
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
vozon'akanjo
część ubrania otaczająca szyję;

koło ˈkɔwɔ n
foina
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

kołysać v
vato
usypiać dziecko, bujając je

koń kɔ̃ɲ n
soavaly
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
mamarana
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca
miantoraka
zrywać z czymś, przestawać coś robić

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
fiangonana
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

kość kɔɕʨ̑ n
taolana
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;

kpić v
Manadala olona
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić

krab krap n
foza
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;

kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna n
tany
(geografia, geograficzny) obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska (i tym podobne, i temu podobne), rejon, region;
(książkowy) sfera doznań, uczuć, myśli

kraj kraj n
tany
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
państwo (obszar państwa)

krajobraz kraˈjɔbras n
bika
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;

kran krãn n
raobine
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
mpanjaitra
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

kreator n
mpamosavy
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

kreda ˈkrɛda n
tsaoka
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;

kres krɛs n
farany
granica pewnej przestrzeni

krew krɛf n
ra
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa

kroczyć ˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ v
miedinedina
iść wolno, dużymi krokami, dostojnie

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>iʨ̑ v
mandidy
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
voay mamba
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokodylek ˌkrɔkɔˈdɨlɛk n
mamba
(elektryczność) rodzaj zakończenia przewodu (zacisku) w postaci dwóch dociskających się ramion, umożliwiającego wygodne łączenie obwodów

kroksztyn n
goaika
(architektura, architektoniczny) rodzaj wspornika osadzonego w ścianie najczęściej w kształcie konsoli lub wystający przed mur koniec belki stropowej

kropla ˈkrɔpla n
ranomaso
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;

krowa ˈkrɔva n
omby
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;

kruk kruk n
goaika
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

kruk zwyczajny n
gagà
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kruk zwyczajny (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;

krykiet ˈkrɨcɛt n
ampipanga
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
kristaly
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;

krytyk ˈkrɨtɨk n
tsikera
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie

krytyka ˈkrɨtɨka n
tsikera
surowa lub negatywna ocena

krzak kʃak n
kirihitra
(botanika, botaniczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
silisiôma
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemień n
afovato
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzepki adj
maozatra
silny fizycznie, pełen tężyzny

krzesło ˈkʃɛswɔ n
seza
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
mihoha
mówić lub wołać bardzo głośno
o niemowlęciu: płakać
wydawać głośny, nieartykułowany dźwięk, np. z radości, na skutek zadania bólu

krzywica n
malemy taolana
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
fanta-boboka
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

krzyż kʃɨʃ n
vokovoko
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;

krzyżak ˈkʃɨʒak n
vokovoko
(technologia, technika, techniczny) przyrząd z dwóch skrzyżowanych części

krzyżowy adj
vokovoko
związany z krzyżem jako symbolem chrześcijaństwa

król krul n
mpanjaka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;

królik ˈkrulʲik n
bitro
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królować v
tilikambo
znajdować się wyżej od innych obiektów

krótki ˈkrutʲci adj
fohy
mający małą długość
trwający niedługo

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
tohivany
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
boky
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

księga ˈcɕɛ̃ŋɡa n
boky
opasła książka

księgi n
vorivorinkena
(anatomia, anatomiczny) trzeci z przedżołądków przeżuwaczy;

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
andriambavy
córka króla i/lub królowej
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
volana
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
atranatrana
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kształcenie n
anatra
przekazywanie komuś wiedzy lub/i umiejętności, nauczanie

kto ktɔ interrogativePronoun
iza
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
iza
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
ianona
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
izay
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie

którędy pronoun
aiza
zaimek wprowadzający zdanie podrzędne dotyczące drogi, którą coś lub ktoś się porusza

ku ku preposition
amina
…wskazujący kierunek

kubeł ˈkubɛw n
siny
walcowaty lub kanciasty pojemnik, przeznaczony na przechowywanie płynów, artykułów sypkich, śmieci itp.

kucharz ˈkuxaʃ n
mpahandro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchnia ˈkuxʲɲa n
fahandroana
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
rambo
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;

kufer ˈkufɛr n
tratra
okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
katsaka
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)

kultura kulˈtura n
finoana
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości
koltora
umiejętność obcowania z ludźmi

kulturowy ˌkultuˈrɔvɨ adj
lova
dotyczący kultury

kunsztowny kũw̃ˈʃtɔvnɨ adj
nify
wytwornie ozdobiony, wykonany misternie, po mistrzowsku

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
mividy
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kura ˈkura n
akoho
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kurak ˈkurak n
akoho
młody kogut, kurczak

kurczak ˈkurʧ̑ak n
akoho
(spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)
większe kurczę (pisklę kury)

kurczę ˈkurʧ̑ɛ interjection
manify
…wyrażający zdziwienie, zaskoczenie

kurek ˈkurɛk n
famepika
(wojskowość, wojskowy) element broni palnej powodujący odpalenie pocisku poprzez uderzenie w iglicę;

kurz kuʃ n
jomoka
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kusza ˈkuʃa n
arbaleta
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
asidra solfiorika
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
marikivy
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
(dosłownie) mający cierpki smak

kwestia ˈkfɛstʲja n
fanontaniana
motyw postępowania
warunek, którego spełnienie jest potrzebne do rozwiązania problemu

kwestionować ˌkfɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
fanontaniana
zaprzeczać czemuś, wątpić w słuszność czegoś

kwiat kfʲjat n
voninkazo
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
vondrombony
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
aprily
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwit n
ray
pisemny dowód otrzymania czegoś lub zaświadczenie upoważniające do odbioru czegoś

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
mampandro
zanurzać kogoś w wodzie w celu umycia go, bądź w celach leczniczych

kąsać ˈkɔ̃w̃saʨ̑ v
manaikitra
kaleczyć ostrymi zębami lub żądłem

kąt kɔ̃nt n
takolaka
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku

kęs kɛ̃w̃s n
manaikitra
tyle jedzenia, ile zmieści się w ustach

kłaść kwaɕʨ̑ v
mametraka
pokrywać warstwą
umieszczać coś w jakimś miejscu

kłos kwɔs n
sofina
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

laktoza lakˈtɔza n
laktôzy
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
saribakoly
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lampa ˈlãmpa n
takamoa
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampki n
zava
(elektryczność) połączone w szereg punkty oświetleniowe

las las n
ala
gęste zbiorowisko drzew;

laska ˈlaska n
amboahaolo
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna
langilangy
wydłużony przedmiot służący do podpierania się;

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
fara
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latać ˈlataʨ̑ v
fihitra
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie
mihazakazaka
(przenośnie, przenośnia) być w ruchu, śpieszyć się

lato ˈlatɔ n
fahavaratra
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
fihitra
przemieszczać się w powietrzu

ledwo ˈlɛdvɔ particle
fangy
podkreślająca, że czegoś jest mniej, niż spodziewała się osoba mówiąca

legalny lɛˈɡalnɨ adj
araka ny lalana
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem
zgodny z prawem

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
famoizana
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
mpitsabo
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
fianarana
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą

lekki ˈlɛcːi adj
maivana
o małej wadze, małym ciężarze
o słabej sile, niskim natężeniu
łatwy, np. do zaakceptowania, przyjęcia, zrobienia

lekkoduch n
lolo
(potocznie, potoczny) osoba lekkomyślna

lekkostrawny ˌlɛkːɔˈstravnɨ adj
zava
taki, który jest łatwo przyswajany przez organizm, szybko trawiony

leksykon n
diksionera
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
angady
(wojskowość, wojskowy) płyta przy lawecie działa zapobiegająca odrzutowi przy wystrzale

lemur ˈlɛ̃mur n
gidro
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
hakamoana
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuch n
kamo
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie)

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
hakamoana
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
kamo
charakteryzujący się lenistwem

lepki ˈlɛpʲci adj
mahatadidy betsaka
mający właściwości kleju

lew lɛf n
liona
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;

lew afrykański n
liona
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera leo Linnaeus, mięsożerny gatunek ssaka lądowego z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) ssak z gatunku lwów afrykańskich (1.1)

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
ankavia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;

lewicowiec n
ankavia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik lewicy

lewicowy ˌlɛvʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
ankavia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy

lewy ˈlɛvɨ adj
ankavia
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka

leń lɛ̃ɲ n
kamo
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy

leśny ˈlɛɕnɨ adj
ala
odnoszący się do lasu, mający związek z lasem

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
mandry
zachowywać pozycję poziomą

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
liberalisma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;

lichy ˈlʲixɨ adj
fezafeza
(potocznie, potoczny) będący w złym stanie, złej jakości, w złym gatunku

lico ˈlʲiʦ̑ɔ n
tarehy
(budownictwo) zewnętrzna powierzchnia niektórych przedmiotów
(budownictwo) zewnętrzna powierzchnia ściany albo bryły budynku
(książkowy) (anatomia, anatomiczny) twarz, oblicze, policzek

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
isa
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
zapis liczby (1.1)
grupa o określonej liczebności

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
habetsahana
(gramatyka) nazwa liczby

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
mpanisa
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
be
(tylko w lm.) występujący w dużej liczbie

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
manisa
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór

lilak ˈlʲilak n
voandelaka
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
Jolay
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
aloka
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;

lis lʲis n
amboahaolo
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;

list lʲist n
soratra
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie

lista ˈlʲista n
lisitra
elementy zapisane w kolejności

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
anona
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
nôvambra novambra
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listwa ˈlʲistfa n
amborodao
pasek materiału używany do obszywania krawędzi ubrań
fanantana
kawałek drewna używany w budownictwie do wzmocnienia konstrukcji lub jako ozdoby

litera lʲiˈtɛra n
litera
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
lelatra
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

liść lʲiɕʨ̑ n
ravina
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

lodowy adj
ranomandry
związany z lodem, dotyczący lodu

lody n
ranomandry
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
anisa
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logika ˈlɔɟika n
lôjika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych
prawa i mechanizmy rządzące jakimiś zdarzeniami

lokwat n
bibasy
(botanika, botaniczny) (spożywczy) owoc lokwatu (1.1)
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) drzewo owocowe z gatunku Eriobotrya japonica Lour., nieśplik japoński

lornetka lɔrˈnɛtka n
kambana
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;

los lɔs n
vintana
fatum, przeznaczenie
wydarzenia, bieg czyjegoś życia

loteria lɔˈtɛrʲja n
filokana
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie

lotniczy lɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
rivotra
związany z lotnictwem

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
seranam-piaramanidina
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotos ˈlɔtɔs n
lota
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

lub lup conjunction
na
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
mitia
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lud lut n
olona
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
mponina
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludowy luˈdɔvɨ adj
faobe
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów
pochodzący od ludu
przeznaczony dla ludu, powszechny

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
olombelona
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie

luneta n
solomaso
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;

lustro ˈlustrɔ n
fitaratra
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

lutnia ˈlutʲɲa n
valiha
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

luty ˈlutɨ n
febroary
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

lód lut n
ranomandry
(potocznie, potoczny) lodowisko
ranomandry lagilasy
stały stan skupienia wody;

ląd lɔ̃nt n
tanindrazana
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;

lądować lɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
tanindrazana
osiadać na czymś – z powietrza lub wody

lękać się ˈlɛ̃ŋkaʨ̑‿ɕɛ v
manahy
(książkowy) bać się; odczuwać strach, trwogę

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
bobo
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
reny
(dawniej, dawny) (także (Śląsk Cieszyński)) matka

madagaskarski ˌmadaɡaˈskarsʲci adj
Malagasy
odnoszący się do państwa Madagaskar

mag mak n
mpamosavy
(ezoteryka) osobnik, który wprawnie włada magią mistyczną

magazyn maˈɡazɨ̃n n
gazety-boky
czasopismo ilustrowane

magdalenka n
madelenina
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko w kształcie muszelki;

magia ˈmaɟja n
mosavy
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magistrala n
tambajotra
główny przewód danej instalacji

magnes ˈmaɡnɛs n
andriamby
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
manetôfônina
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

mahoniowy ˌmaxɔ̃ˈɲjɔvɨ adj
rotra
wykonany z mahoniu

maj maj n
mey may
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majątek maˈjɔ̃ntɛk n
fananana
posiadłość ziemska

majątkowy ˌmajɔ̃ntˈkɔvɨ adj
fananana
dotyczący majątku

malajski maˈlajsʲci adj
malay
dotyczący Malajów (lub Malezji)

malajski maˈlajsʲci n
malay
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów

malaria maˈlarʲja n
tazo
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;

malarstwo maˈlarstfɔ n
hosodoko
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);

malarz ˈmalaʃ n
mpandoko
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku
(sztuka) artysta, który maluje obrazy

maleńki maˈlɛ̃ɲci adj
kely
(zdrobniale) od: mały

malgaski adj
malagasy
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów

malgaski n
Malagasy
(językoznawstwo, językoznawczy) język malgaski;

malowniczy adj
tsara tarehy
pełny walorów malarskich

mama ˈmãma n
mama
(potocznie, potoczny) matka

mangan ˈmãŋɡãn n
manganezy
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

mango ˈmãŋɡɔ n
anaran-kazo
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)

mapa ˈmapa n
sarin-tany
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

marchew ˈmarxɛf n
karoty
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) warzywo z korzenia marchwi zwyczajnej

marchewkowy ˌmarxɛfˈkɔvɨ adj
karaoty
przyrządzony z marchewki, z dodatkiem marchewki

margiel ˈmarʲɟɛl n
marna
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
ahitra
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

marmur ˈmarmur n
kanety
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marmurowy ˌmarmuˈrɔvɨ adj
kanety
wykonany z marmuru, zbudowany z marmuru

maron n
volontsokola
(etnografia, etnograficzny) potomek zbiegłych czarnoskórych niewolników z czasów kolonialnych, którzy osiedlili się pierwotnie na terenie Ameryki Łacińskiej i jako pierwsi uzyskali wolność;

martwy ˈmartfɨ adj
maty
taki, który umarł

marudzić v
mihebinkenina
(potocznie, potoczny) robić opieszale

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
akanjo bory
(krawiectwo) rodzaj męskiej kurtki, noszonej jako część garnituru lub munduru

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
matilo
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
martsa
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
manofy
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

masa ˈmasa indefiniteCardinalNumeral
ambangony
bardzo dużo czegoś, mnóstwo

masa ˈmasa n
ambangony
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;

masaż ˈmasaʃ n
fanorana
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

masować v
manotra
wykonywać masaż

masowy maˈsɔvɨ adj
ambangony
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
milina fanoratana
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
fiharatra
narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała

masło ˈmaswɔ n
dibera
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;

matka ˈmatka n
reny
rodzic płci żeńskiej;

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
kelifoana
niewielka ilość czegoś lub kogoś

małpa ˈmawpa n
gidro
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;

mały ˈmawɨ adj
kely
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
ankihikely
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

mdłości ˈmdwɔɕʨ̑i n
maivivy
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;

mechaniczny ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ adj
mpanao mekanika
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
moske
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
meday
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

melodia mɛˈlɔdʲja n
tiona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melon ˈmɛlɔ̃n n
tapitrisa
(uczniowskie) milion a. tysiąc złotych

mendoweszka ˌmɛ̃ndɔˈvɛʃka n
foza
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (medycyna, medyczny) Pthirus pubis, wesz łonowa, menda;

menu n
zava-misy
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji

metal ˈmɛtal n
metaly
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;

mgła mɡwa n
zavona
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

miara ˈmʲjara n
refy
(matematyka, matematyczny) rodzaj funkcji umożliwiający wyznaczanie „rozmiaru” zbioru, np. długość, pole, objętość;
metoda szacowania lub pomiaru
odmierzona ilość
rozmiar

miasteczko mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
tanana
małe miasto

miasto ˈmʲjastɔ n
monina
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)
renivohitra
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;

miasto stołeczne ˈmʲjastɔ stɔˈwɛʧ̑nɛ n
renivohiny
(urzędowy) miasto pełniące funkcję stolicy

miał mʲjaw n
jomoka
drobne cząstki niektórych substancji stałych

miecz mʲjɛʧ̑ n
antsifotsy
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
varahina
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce zerowe n
aotra
(matematyka, matematyczny) argument funkcji dla którego przyjmuje ona wartość zero

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
monina
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mienie ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
fananana
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność;

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
refy
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
volana
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
monina
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
manana
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
czuć coś
dysponować środkami na wykonanie czegoś
dążyć do oddania czegoś komuś

mieć cykora ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ʦ̑ɨˈkɔra v
akoho
(potocznie, potoczny) bać się

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
manantena
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
tevi-doha
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;

mijać ˈmʲijäʨ̑ v
mandalo
przechodzić, przejeżdżać obok kogoś, czegoś

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
fitaovam-pitenenana
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mila ˈmʲila n
maily
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
fanginana
nieodzywanie się, niemówienie

mili- ˈmʲilʲi
mili-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
milimetatra
tysięczna część metra;

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
tapitrisa
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

mina ˈmʲĩna n
rivotra
wyraz twarzy

minister mʲĩˈɲistɛr n
minisitra
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

minuta mʲĩˈnuta n
minitra
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;

miotła ˈmʲjɔtwa n
borosin-trano
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

miseczka mʲiˈsɛʧ̑ka n
kapoaka
mała miska

mistrzostwa n
tompon-daka
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
tompon-daka
(sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie
(sport, sportowy) w lm zawody lub rozgrywki o tytuł mistrza

miód mʲjut n
betsantely
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;
tantely
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
betsantely
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
an-kobany
…określający przedział czasowy
…podkreślający pośredni charakter czegoś
…używany, gdy coś jest dzielone lub jest tego wiele, a części dostaje kilkoro odbiorców
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami
…zaznaczający możliwość wyboru

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
bedabeda
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
ozatra
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsny ˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
hena
dotyczący mięsa
zrobiony z mięsa, zawierający mięso

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
hena
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;

miłosny mʲiˈwɔsnɨ adj
mankafy
dotyczący miłości, kochania; taki, który jest wynikiem miłości, faktu kochania kogoś

miłować mʲiˈwɔvaʨ̑ v
mankafy
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) darzyć kogoś miłością
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) uwielbiać coś, mieć zamiłowanie do czegoś

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
tia
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;

miś mʲiɕ n
orsa
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) niedźwiedź lub niedźwiadek

mleko ˈmlɛkɔ n
ronono
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm

mleć mlɛʨ̑ v
bakaka
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów

moc mɔʦ̑ n
herin'angôvo
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach;

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
famakiloha
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
vavaka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualny tekst modlitwy (1.1) – wypowiadany lub napisany

mokry ˈmɔkrɨ adj
kotsa
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

mol mɔl n
samoina
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
môlekiola
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;

moneta mɔ̃ˈnɛta n
vola
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
monophysisme
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
môraly
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
vono
celowe odebranie komuś życia

mordować mɔrˈdɔvaʨ̑ v
vono
pozbawiać życia, zwłaszcza w okrutny sposób
orsa
(potocznie, potoczny) męczyć się, robić coś z wysiłkiem

morela mɔˈrɛla n
aprikaoty
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa

morelowy ˌmɔrɛˈlɔvɨ adj
aprikaoty
przyrządzony z moreli, z dodatkiem moreli

morze ˈmɔ.ʒɛ n
ranomasina
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;

moskit ˈmɔsʲcit n
moka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;

most mɔst n
tetezana
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
môtô
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motyka mɔˈtɨka n
fihaly
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
lolo
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motylek n
lolo
(zdrobniale) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały motyl
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;

motylkowate n
pitipoa
(botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców;

mowa ˈmɔva n
ladiresy
przemówienie, wypowiedź;
lela
język, zbiór słów i reguł gramatycznych
zdolność mówienia;

może ˈmɔʒɛ particle
mety
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
haizina
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

mrok mrɔk n
aloka
(przenośnie, przenośnia) ciemne, złe strony charakteru, życia, historii, dziejów
(przenośnie, przenośnia) to, co otacza wydarzenia odległe, zapomniane, niewyjaśnione
ny maìzina
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca

mrozić v
ranomandry
powodować zamrażanie; mocno ochładzać

mrówka ˈmrufka n
vitsika
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

msza m̥ʃa n
ambangony
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;

mucha ˈmu.xa n
lalitra
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

mur mur n
fimanda
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku

murowany adj
biriky
(budownictwo) zbudowany przez murowanie (z cegły, betonu lub kamienia)

muskuł ˈmuskuw n
ozatra
mięsień

muszka ˈmuʃka n
fihitra
(zdrobniale) mucha; mała mucha
lolo
(krawiectwo) rodzaj ozdoby noszonej przez mężczyzn zamiast krawata;

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
tranom-bakoka
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
Miozolmana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
Miozolmana
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
mozika
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyka ˈmuzɨka n
mozika feon-kira
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków

muł muw n
fòtaka
(geologia, geologiczny) naturalny, grząski i błotnisty osad zbiorników wodnych;

my mɨ personalPronoun
isika
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydlany mɨˈdlãnɨ adj
savony
zawierający mydło

mydlić v
savony
nacierać zmoczonym mydłem

mydło ˈmɨdwɔ n
savony
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mysz mɨʃ n
totozy
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;

myszka ˈmɨʃka n
totozy
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) łono kobiece

myć mɨʨ̑ v
manoza
czyścić coś za pomocą wody

myśl mɨɕl̥ n
antony
(staropolski) umysł

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
mahataka-davitra
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu
mieć zdanie

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
mpihaza
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

mól mul n
samoina
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
miresaka
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie
posługiwać się jakimś językiem
używać mowy
miteny
rozmawiać

mózg musk n
atidoha
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

móżdżek n
betrokely
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mózgu cielęcego lub wieprzowego

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
fetsy
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie

mąka ˈmɔ̃ŋka n
koba
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
ibaban-tsaiky
mężczyzna będący w małżeństwie
lehilahy
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna; rycerz, wojownik

męczennik n
maritiora
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

męczyć ˈmɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
fampijaliana
zadawać męki, dręczyć

męka ˈmɛ̃ŋka n
koba
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne)

męstwo ˈmɛ̃w̃stfɔ n
herim-po
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
lehilahy
dorosły człowiek płci męskiej;

młody ˈmwɔdɨ adj
tanora
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością

młot mwɔt n
famepika
(sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
famepika
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym

młotek ˈmwɔtɛk n
famepika
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
bakaka
budynek, w którym zboże miele się na mąkę

na czele na‿ˈʧ̑ɛlɛ
aloha
na początku czegoś, z przodu czegoś

na rzecz
any
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
velona
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął

nabywać v
manisika
(handel, handlowy) otrzymywać w posiadanie poprzez kupno lub wymianę

naciskać naˈʨ̑iskaʨ̑ v
fia
działać na coś siłą

naczelnik n
loha
osoba stojąca na czele instytucji lub organizacji

naczelny adj
be
sprawujący zwierzchnią władzę

nad nat preposition
akaiky
…położenie kogoś lub czegoś w okolicy omawianego wyrażenia
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku do okolicy omawianego wyrażenia
ambany
…nieodległy czas względem omawianego wyrażenia
ambony
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia

nadanie naˈdãɲɛ n
alefa
(rzeczownik odczasownikowy) od nadać

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
hatotanana
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadto conjunction
ankoatra izay
łączy kolejne wyrażenia, zdania przekazujące dodatkowe treści

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
fanantenana
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy

nagana naˈɡãna n
anatra
upomnienie za niewłaściwe postępowanie lub za wykroczenie

naigrawać się v
Manadala olona
złośliwie żartować z kogoś lub czegoś

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
bonaika
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności

najedzony ˌnajɛˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
feno
taki, który najadł się do syta i nie jest już głodny

nakręcać v
mihodina
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) realizować film

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
vadin-tsaikiro
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie

nalegać v
fia
mocno lub uparcie domagać się czegoś

namiot ˈnãmʲjɔt n
ridao
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
mafana
świadczący o pożądaniu

naparstek naˈparstɛk n
fanosehana
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

naprzód ˈnapʃut adv
aloha
do przodu, przed siebie

narkotyk narˈkɔtɨk n
zava-mahadomelona
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
zom-pirenena
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
faobe
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
mikitika
ujmować pewną część z całości

naruszenie ˌnaruˈʃɛ̃ɲɛ n
korontana
(rzeczownik odczasownikowy) od naruszyć

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
fofom-bady
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
fofom-bady
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

naród ˈnarut n
olona
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nasilenie n
fianjadiana
siła jakiegoś zjawiska

nastawać v
fia
usilnie domagać się czegoś

następnie naˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
aoriana
później, w chwili następnej

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
ambony
mający nastąpić, kolejny

nasycony adj
voky
pełen czego; będący w stanie sytości

nasz naʃ pronoun
ny anay
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
vadim-bozo
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natura naˈtura n
natiora
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
izao dieny izao
bardzo szybko, bez zwłoki

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
mpampianatra
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
mianatra
proces uczenia (siebie lub kogoś)
siansa
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
mpahay
człowiek zajmujący się nauką;

nawet ˈnavɛt particle
avy
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją

nawias ˈnavʲjas n
fononteny
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1)

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
isika samy isika
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego

nazad ˈnazat adv
amboho
wstecz, za siebie, w tył
z powrotem

nazwa ˈnazva n
anarana
wyraz lub termin określający coś

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
anarana
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
miantso
określać nazwą, mianem

naśladować ˌnaɕlaˈdɔvaʨ̑ v
mianatra
powtarzać po kimś jakąś czynność

nektarnik n
sohimanga
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Nectariniidae;

nerka ˈnɛrka n
voa
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
netirônina
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

niby ˈɲibɨ conjunction
ahoana
spójnik wyrażający relację podobieństwa

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
na inona na inona
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

niczym ˈɲiʧ̑ɨ̃m conjunction
ahoana
…przyłączający wyraz lub wyrażenie, które określają podstawę porównania

niczym ˈɲiʧ̑ɨ̃m preposition
ahoana
…przyłączający wyraz, który określa podstawę porównania

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnʦ̑ʲci adj
nerlandey
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów

nie ɲɛ particle
aza
wyraża zakaz

nie ma ˈɲɛ‿ma v
aza
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie istnieje
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu

nie ma za co interjection
tsy misy fisaorana
uprzejma odpowiedź na „dziękuję”

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
loza
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
manga
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;

niebieskozielony ˌɲɛbʲjɛskɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
ohatra tsy ampy
zielony o odcieniu niebieskim

niebo ˈɲɛbɔ n
lanitra
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie

niedaleki adj
akaiky
położony w niedużej odległości

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
maitso
o owocu, warzywie: taki, który jeszcze nie nadaje się do jedzenia

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
kôtsatra
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedorzeczny ˌɲɛdɔˈʒɛʧ̑nɨ adj
tsy mampino
nie do rzeczy, niemający sensu

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
tsifanjariantsakafo
nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
alahady
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedzielny ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlnɨ adj
alahady
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli

niedługo ɲɛˈdwuɡɔ adv
ao ho ao
niebawem; o czymś, co ma się zdarzyć w niedalekiej przyszłości

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
maharitra
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niegościnny adj
tsy azo hiainana
taki, który nie jest gościnny

niejeden pronoun
maro
więcej niż jeden

niemal ˈɲɛ̃mal particle
saiky
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było.

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
alema
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemniej jednak
na dia izany aza
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu

niemowlak n
zaza
(potocznie, potoczny) małe dziecko nieumiejące jeszcze mówić

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
zaza
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
fankahalana
silna niechęć, awersja, wrogość;

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
tsy tonga
(przenośnie, przenośnia) będący myślami gdzie indziej
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa

nieodłączny adj
mifandraika
taki, który zawsze towarzyszy komuś lub czemuś

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
fahaleovan-tena
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

nieporadny adj
afa-manoatra
niepotrafiący sobie poradzić

nieprzyjaciel ˌɲɛpʃɨˈjäʨ̑ɛl n
dovy
(wojskowość, wojskowy) wroga armia, ogół wrogich wojsk
ktoś wrogo nastawiony wobec kogoś lub czegoś

nieprzyjacielski adj
dovy
związany z nieprzyjacielem militarnym

nieraz ˈɲɛras adv
indraindray
czasami, niekiedy

nieskończoność n
tsiefa
(matematyka, matematyczny) dowolna liczba kardynalna większa od każdej liczby naturalnej
(matematyka, matematyczny) punkt leżący "na horyzoncie" do którego może dążyć funkcja lub ciąg
(matematyka, matematyczny) właściwość zbioru liczniejszego od każdego zbioru n-elementowego, gdzie n jest liczbą naturalną
brak końca i granic w czasie
brak końca i granic w przestrzeni

niespełna ɲɛˈspɛwna particle
kasa
prawie, nie całkiem, nie do końca, niezupełnie

niespokojnik n
vakiraoka
(dawniej, dawny) człowiek niespokojny, powodujący zamęt, niepokój

niestaranny adj
ratsy
wynikający z braku staranności; świadczący o pośpiechu i niedokładności

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
ramanavy
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nieustępliwy adj
mahatadidy betsaka
taki, który łatwo lub wcale nie ustępuje

niewiedza ɲɛˈvʲjɛʣ̑a n
tsifahalalana
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
tsy manantsiny
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
andevo
osoba będąca w niewoli

niewłaściwy ˌɲɛvwaɕˈʨ̑ivɨ adj
ratsy
inny, niż oczekiwano; inny niż powinien być

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
fahaleovan-tena
(statystyka, statystyczny) brak wpływu jednego zdarzenia losowego na warunkowe prawdopodobieństwo drugiego;
bycie niezależnym od kogoś lub czegoś

niezborny ɲɛˈzbɔrnɨ adj
ankavia
nie łączący się w harmonijną całość

niezgrabny adj
ankavia
niezręczny, charakteryzujący się brakiem zręczności; niezdarny, niewprawny

nieładny adj
sàha
taki, który nie jest ładny; pozbawiony urody

nieświadomość n
tsifahalalana
brak uświadamiania sobie lub wiedzy o czym

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
na oviana na oviana
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

niniejszy ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ pronoun
tokoa
(książkowy) ten oto właśnie

niski ˈɲisʲci adj
iva
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
oceniany ujemnie w sensie moralnym

nizina ɲiˈʑĩna n
lemaka
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

niż ɲiʃ n
lemaka
(geografia, geograficzny) nizina obejmująca rozległe obszary;

no nɔ particle
tsara
(potocznie, potoczny) …oznaczająca przyzwolenie
(potocznie, potoczny) …oznaczająca zakłopotanie

noc nɔʦ̑ n
alina
okres od zmierzchu do świtu;

nocą ˈnɔʦ̑ɔ̃w̃ adv
rahalina
wtedy, gdy trwa noc

noga ˈnɔɡa n
ranjo
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
tongotra
element budowy mebla

nogawka nɔˈɡafka n
ranjo
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nos nɔs n
orona
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu

nosić ˈnɔɕiʨ̑ v
mambata
fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
tokantandroka
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

notatnik nɔˈtatʲɲik n
kahie
zeszyt do zapisków

notes ˈnɔtɛs n
diary
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

nowotwór nɔˈvɔtfur n
fivontosana
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;

nowy ˈnɔvɨ adj
vaovao
istniejący od niedawna

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
vavorona
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
hety
małe nożyce;

nudny ˈnudnɨ adj
mankaleo
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

numer ˈnũmɛr n
isa
egzemplarz czasopisma z daną datą
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru
pozycja w programie (zwykle w cyrku)
(przenośnie, przenośnia) żart, przekręt, oszustwo
identyfikator zawierający, między innymi, cyfry;

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
manara-miritra
pływać pod powierzchnią wody

nóż nuʃ n
antsy
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

o mało ɔ‿ˈmawɔ adv
saiky
(potocznie, potoczny) prawie, ledwo

obawiać się ɔˈbavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
manahy
mieć obawę, bać się czegoś

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
vahiny
ktoś nienależący do danej grupy

obiad ˈɔbʲjat n
fisakafoana
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
zavatra
(informatyka, informatyczny) istniejąca w pamięci komputera reprezentacja klasy lub struktury
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności
rzecz fizycznie istniejąca

obijać v
manamangana
powodować obrażenia, uszkadzać, uderzając o coś
ulec uszkodzeniu, uderzając o coś

objawiać ɔbʲˈjavʲjäʨ̑ v
manoro
dawać wyraz czemuś; ukazywać, ujawniać coś

oblewać ɔbˈlɛvaʨ̑ v
amborodao
o rzece, jeziorze, morzu: otaczać z kilku stron

oblicze ɔbˈlʲiʧ̑ɛ n
tarehy
(książkowy) twarz jakiejś osoby i jej wyraz
(przenośnie, przenośnia) charakter czegoś; zarys, postać czegoś

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
seza
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
taolampanavy
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obora ɔˈbɔra n
marin-tombina
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania

obraz ˈɔbras n
sary
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odsłona sztuki, baletu lub przedstawienia operowego
całościowy opis osoby, przedmiotu lub zagadnienia
scena rozgrywająca się w wyobraźni lub pamięci
wyobrażenie, wizja, koncepcja danego zagadnienia

obrus ˈɔbrus n
lamban-databatra
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzeże ɔbˈʒɛʒɛ n
amborodao
okolice kończącego się zjawiska czy czynności
wąski pas przy linii odgraniczającej dwie przestrzenie

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
maharikoriko
(książkowy) budzący odrazę

obsługa ɔpˈswuɡa n
langilangy
zespół osób upoważnionych do zajmowania się czymś

obuch n
tarehy
(technologia, technika, techniczny) tępo zakończona część robocza narzędzia

oby ˈɔbɨ particle
any
wyrażenie nadziei, że coś się stanie

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
vahoaka
(przestarzałe, przestarzały) oficjalna forma zwracania się do kogoś
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
firenena
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obłok ˈɔbwɔk n
rahona
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłąkany adj
adala
będący w stanie obłąkania

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
oseana ranomasina
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
vinaingitra
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

ochotnik n
manolo-tena
ktoś dobrowolnie zgłaszający się do udziału w czymś

ochra ˈɔxra n
bibidia
barwa żółtobrunatna

octan ˈɔktãn n
asetaty
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

oczekiwanie ˌɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ n
fiandrasana
czekanie na kogoś lub na coś z nadzieją lub niecierpliwością
pragnienie, żądanie

od ɔt preposition
hatra
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
fitarafana
(fizyka, fizyczny) refleks świetlny;
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni

odbiór ˈɔdbʲjur n
ray
wzięcie czegoś, co jest nasze lub przeznaczone dla nas, a przejściowo było w cudzych rękach (np. było pożyczone, albo przesyłane pocztą ze sklepu)

odbyt ˈɔdbɨt n
fory
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odbywać ɔdˈbɨvaʨ̑ v
manao
robić coś lub brać udział w wykonywaniu czegoś; uczestniczyć w czymś

odchodzić ɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
miala
(eufemistycznie) umierać
oddalać się od jakiegoś miejsca
zrywać związek z kimś, opuszczać kogoś

odczytywać ˌɔṭʧ̑ɨˈtɨvaʨ̑ v
mamaky
publicznie czytać na głos

oddychanie ˌɔdːɨˈxãɲɛ n
aina
(rzeczownik odczasownikowy) od oddychać

oddziaływanie ˌɔdʲʥ̑awɨˈvãɲɛ n
fianjadiana
(książkowy) wywierany wpływ

oddziaływać ˌɔdʲʥ̑aˈwɨvaʨ̑ v
fianjadiana
wpływać, powodować skutek

odhaczać v
kongona
stawiać znaczek w kształcie litery v dla potwierdzenia jakiegoś stanu lub wykonania danej czynności

odkrywać ɔtˈkrɨvaʨ̑ v
manokatra
poznawać coś nowego

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
mangabangabaka
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odkurzać ɔtˈkuʒaʨ̑ v
jomoka
usuwać kurz
mangabangabaka
odkurzaczem usuwać kurz, brud, śmieci itd.

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
lava
znajdujący się daleko

odmiana ɔdˈmʲjãna n
bika
rodzaj, gatunek, wariant, klasa
fihilan-teny
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp.

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
hafa
różny

odpalać ɔtˈpalaʨ̑ v
afo
uruchamiać broń palną lub rakietową

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
mamaly
być za coś odpowiedzialnym
być zgodnym z czymś
odpisywać (np. na list)
odpowiadać (1.1) na pytania nauczyciela w celu oceny wiedzy
ponosić za coś konsekwencje
reagować, odwzajemniać się
spełniać jakieś warunki, oczekiwania
udzielać odpowiedzi

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
tomponandraikitra
przeznaczony do poniesienia konsekwencji

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
valy
reakcja na pytanie

odprawiać v
afo
dać komuś wypowiedzenie, zwolnić kogoś

odpychający adj
maharikoriko
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odra ˈɔdra n
kitrotro
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odręczny ɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
natao tanana
wykonany ręcznie

odstęp ˈɔtstɛ̃mp n
elanelana
odległość między dwoma przedmiotami, obiektami lub dwiema osobami

odsyłać v
alefa
kierować w jakieś miejsce lub do jakiejś osoby

odtwarzać ɔtˈːfaʒaʨ̑ v
mampiseho
tworzyć na podstawie teorii i pamięci

odtąd ˈɔtːɔ̃nt pronoun
hatr'aty
od tego miejsca

odwaga ɔdˈvaɡa n
herim-po
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odwet n
tody
odwzajemnienie za zło

odwoływać v
afo
usuwać kogoś ze stanowiska (np. dyrektora, ambasadora)

odwracać ɔdˈvraʦ̑aʨ̑ v
mihodina
przekręcać, obracać na drugą stronę

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
akanjo
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca

odzwierciedlać v
fitaratra
przedstawiać dokładnie

odzwierciedlenie n
fieritreretana
dokładne przedstawienie, wyrażenie czegoś; wierny obraz
obraz odbity w tafli czegoś

odzywać się v
miteny
mówić, zwykle w odpowiedzi do czego

oferma n
salady
(potocznie, potoczny) osoba niezaradna lub niezdarna

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
afo
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

oglądać ɔɡˈlɔ̃ndaʨ̑ v
mahita
przypatrywać się komuś lub czemuś

ogniowy adj
afo
odnoszący się do ognia

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
fifantohana
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;

ogon ˈɔɡɔ̃n n
rambo
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
(potocznie, potoczny) długa kolejka
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ogród ˈɔɡrut n
voly
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogórek ɔˈɡurɛk n
kitsaotsao
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
maharikoriko
obrzydliwy, budzący wstręt

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
ray
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);

ojczenasz ɔjˈʧ̑ɛ̃naʃ n
Ray-nay any an-danitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
raikèly
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
tanindrazana
kraj, w którym ktoś się urodził;

okapi ɔˈkapʲi n
ôkapy
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;

okazja ɔˈkazʲja n
kitoatoa
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś

okienny ɔˈcɛ̃nːɨ adj
varavarana
(przymiotnik) od okno

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
varavarana
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra
varavarana varavarankely
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program

oko ˈɔkɔ n
maso
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
habibiana
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
boribory
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okrążać v
amborodao
okalać, stanowić koliste obramowanie czegoś

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
sambo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;

okręt podwodny n
sambirano
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okrężnica n
teboka roa
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
solomaso
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okupować ˌɔkuˈpɔvaʨ̑ v
mikarakara
zbrojnie zajmować terytorium innego państwa

olej ˈɔlɛj n
solika
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo

olejek ɔˈlɛjɛk n
solika
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) gęsty, tłusty płyn o intensywnym zapachu, będących wyciągem roślinnym i używany w celach kosmetycznych, leczniczych lub w aromaterapii, masażu

olewać v
alika
(pospolicie) nie przejmować się czymś lub kimś, wykazując lekceważenie

oliwka ɔˈlʲifka n
oliva
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)

oliwkowy ˌɔlʲifˈkɔvɨ adj
oliva volo
mający kolor dojrzałego owocu zielonej, marynowanej oliwki;

omal ˈɔ̃mal adv
saiky
wskazanie, iż do jakiegoś wydarzenia było bardzo blisko

omal ˈɔ̃mal particle
saiky
wyrażenie przybliżenia

on ɔ̃n personalPronoun
izy
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

ona ˈɔ̃na personalPronoun
izy
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
izy ireo
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
izy ireo
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

online adj
an-tserasera
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej

online adv
an-tserasera
(informatyka, informatyczny) za pomocą Internetu

opinia ɔˈpʲĩɲja n
anarana
zdanie innych ludzi na temat danej osoby, renoma, reputacja

opona ɔˈpɔ̃na n
gidara
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
mitantara
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opowieść ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
tantara
opowiadana historia

opracowanie n
famelabelaran-kevitra
(rzeczownik odczasownikowy) od opracować

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
rindrankajy
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych

oprócz tego ˈɔpruʧ̑ ˈtɛɡɔ
ankoatra izay
wprowadza uzupełnienie wypowiedzi, nową informację o czymś

opuncja ɔˈpũnʦ̑ʲja n
raketa
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach;

orchidea ˌɔrxʲiˈdɛa n
orkide
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
zavamanan'aina
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
(przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
mitsitra
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
tsipelina
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

orzech ˈɔʒɛx n
vadin-tsaikiro
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;

orzech ziemny ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
voanjo
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;

orzeł ˈɔʒɛw n
voromahery egla
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;

osa ˈɔsa n
fangaraka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

osadnik ɔˈsadʲɲik n
mpanjanaka
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; także: taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
zanatany
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osioł ˈɔɕɔw n
ampondra
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
boriky
(potocznie, potoczny) głupi człowiek
(potocznie, potoczny) uparty człowiek

osoba ɔˈsɔba n
tarehy
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych
pojedynczy człowiek, ktoś

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
rirakitso
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;

ostrość n
fifantohana
(fotografia) wyrazistość szczegółów obrazu

ostryga ɔˈstrɨɡa n
masajy
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrzał ˈɔsṭʃaw n
afo
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
fisolokiana
(potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści

osłabiać v
manalemy
sprawiać, że coś lub ktoś staje się słabszy

osłaniać v
ampinga
okrywać coś czymś, odgradzać od czegoś, czynić coś niewidocznym
swoim położeniem uniemożliwiać zaatakowanie kogoś albo zabezpieczać kogoś lub coś przed czymś szkodliwym, niebezpiecznym

otrzymywać ˌɔṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
mahazo
dostawać, być odbiorcą

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
manokatra
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otwór ˈɔtfur n
hirika
dziura lub wgłębienie
vava
wlot przewodu
wylot przewodu

otyły ɔˈtɨwɨ adj
badra
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze

owad ˈɔvat n
bibikely
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadzi ɔˈvaʥ̑i adj
bibikely
charakterystyczny dla owada; dotyczący, odnoszący się do owada

owca ˈɔfʦ̑a n
besavily ondry
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczy ˈɔfʧ̑ɨ adj
besavily
związany z owcami, pochodzący od owcy

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
voankazo vokatra
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;

owszem ˈɔfʃɛ̃m particle
eny
odpowiedź twierdząca, potwierdzająca słowa rozmówcy (także na pytanie z partykułą nie)

owłosienie ˌɔvwɔˈɕɛ̇̃ɲɛ n
volo
włosy na ciele człowieka lub zwierzęcia

oziębły adj
manara
odnoszący się z rezerwą

ozór ˈɔzur n
lela
(spożywczy) mięso z języka zwierzęcia

ołów ˈɔwuf n
firaka
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;
(peryfrastyczny) pocisk wystrzeliwany z broni strzeleckiej

ołówek ɔˈwuvɛk n
pensily
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
orita
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

oświetlać ɔɕˈfʲjɛtlaʨ̑ v
zava
rzucać, kierować na coś światło

ość ɔɕʨ̑ n
taolana
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲiʨ̑ v
manambady
zawrzeć związek małżeński z kobietą

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
marary
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

pacyfizm n
pasifisma
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

paczka ˈpaʧ̑ka n
mamono
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;

padać ˈpadaʨ̑ v
mandeha
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)
miantoraka
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą

pagórek paˈɡurɛk n
bonga
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
hala
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

palec ˈpalɛʦ̑ n
ankihikely
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy
rantsan-tanana
(technologia, technika, techniczny) element maszyny w kształcie sztyftu, który służy do przekazywania ruchu
część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
ankihikely
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

palić ˈpalʲiʨ̑ v
setroka
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
zava
utrzymywać coś świecącym
dorzucać drewno, węgiel i inne materiały łatwopalne do ognia, aby podtrzymać płomień

palma ˈpalma n
hazom-boanio
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

palto ˈpaltɔ n
akanjo be
ciepłe okrycie wierzchnie do noszenia głównie zimą

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
mahatsiaro
(o przedmiotach) pochodzić z dawnych czasów
dbać, troszczyć się o kogoś lub o coś
przechowywać informacje w pamięci i potrafić je odtwarzać

pan pãn n
ingahy
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
pracodawca dla służby
właściciel niewolników
właściciel psa
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
fofom-bady
mężczyzna w dniu swojego ślubu

pani ˈpãɲi n
Ramatoa
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panienka pãˈɲɛ̃nka n
tovovavy
młoda dziewczyna

panierować v
dipaina
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce

panowanie ˌpãnɔˈvãɲɛ n
governemanta
okres władzy danego monarchy

papaja paˈpaja n
papay
(botanika, botaniczny) (zobacz) melonowiec właściwy

papier ˈpapʲjɛr n
taratasy
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papryka ˈpaprɨka n
dipoavatra
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;

papuga paˈpuɡa n
boloky
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;

parafia paˈrafʲja n
fitandremana
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

paragon paˈraɡɔ̃n n
ray
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar

parasol paˈrasɔl n
elo
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem

parasolka ˌparaˈsɔlka n
elo
mały, rozkładany parasol dla kobiet

parcela n
mamono
działka gruntu utworzona poprzez wydzielenie jej z większego obszaru

partia ˈpartʲja n
antoko
(handel, handlowy) określona ilość czegoś dostarczanego, wysyłanego, itp., zwykle towarów; określona ilość jakiejś produkcji wytworzonej na fabryce, w przedsiębiorstwie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fragment utworu przeznaczony do wykonywania przez odpowiednią grupę instrumentów, wykonawców
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR)
(przestarzałe, przestarzały) kandydat na męża; kandydatka na żonę
(przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób
(szachy, pojęcie szachowe) (termin karciany) w niektórych grach: rozgrywka, mecz
(zobacz) partia polityczna

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
antoko pôlitika
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partner ˈpartnɛr n
sakaiza
osoba, którą traktuje się jak równą sobie

paskudny paˈskudnɨ adj
ratsy tarehy
bardzo brzydki

pasożyt paˈsɔʒɨt n
katsentsitra
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści

pasza ˈpaʃa n
mamelona
(zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma;

paszport ˈpaʃpɔrt n
pasipaoro
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
mijery
kierować wzrok na coś lub na kogoś
obserwować, zauważać
pojmować lub oceniać coś w pewien sposób

pawian ˈpavʲjãn n
rinasoa
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
hoho
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pałac ˈpawaʦ̑ n
lapa
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

państwo ˈpãj̃stfɔ n
fanjakana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;
hianareo
zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni

paź paɕ n
pejy
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
oktobra
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

pchła pxwa n
parasy
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

penis ˈpɛ̃ɲis n
lataka
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

perfumy pɛrˈfũmɨ n
ranomanitra
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

perkozek pɛrˈkɔzɛk n
kiborano
(ornitologia, ornitologiczny) Tachybaptus ruficollis, najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce;

perski ˈpɛrsʲci adj
saka
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
olona
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
hazoarina
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju persymona (1.1)
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc persymony (1.2)

pestka ˈpɛstka n
vato
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n pronoun
iray
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś

pewny ˈpɛvnɨ adj
giga
gwarantujący trwałość i stałość, zdecydowany, stanowczy, niezachwiany

pełen ˈpɛwɛ̃n adj
feno
(potocznie, potoczny) obfitujący w coś, posiadający tego dużą liczbę
cały, napełniony do końca
zaokrąglony

pełnia ˈpɛwʲɲa n
tsinambolana
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część

pełno adv
feno
tak, że nic się więcej nie zmieści

pełny ˈpɛwnɨ adj
feno
wypełniony w największym możliwym stopniu
(przestarzałe, przestarzały) pulchny, okrągły
o największej możliwej wartości lub natężeniu
taki, w którym nic nie brakuje
zawierający obfitość rzeczy, dóbr (dobra) lub mnóstwo ludzi

pianie ˈpʲjä̃ɲɛ n
goaika
głos wydawany przez koguta

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
valihavata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

piano ˈpʲjãnɔ adv
valihavata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze: cicho, delikatnie

piasek ˈpʲjasɛk n
fasika
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piać pʲjäʨ̑ v
mihira
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

pieczarka pʲjɛˈʧ̑arka n
holatra
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny owocnik pieczarki (1.1), surowiec kulinarny

pieczywo pʲjɛˈʧ̑ɨvɔ n
dipaina
(spożywczy) ogólnie o produktach spożywczych wypiekanych na bazie mąki

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
fivarota-mofo
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
fivarota-mofo
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

pielgrzym n
famakiloha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
vola
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ n
vola
lm od: pieniądz

pieprz pʲjɛpʃ n
dipoavatra
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
milely
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać seks
visy
(potocznie, potoczny) pogardzać kimś lub czymś, lekceważyć kogoś

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
milely
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać seks ze sobą nawzajem

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
aotra
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;
faka
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
lohataona
(botanika, botaniczny) Primula L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych;

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
voalohany
od liczby 1

pierś pʲjɛrʲɕ n
nono
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu
tratra
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia

pies pʲjɛs n
alika
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pies domowy n
alika
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego;
(zoologia, zoologiczny) osobnik z gatunku pies domowy (1.1)

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
hira
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pilny ˈpʲilnɨ adj
fia
wymagający pośpiechu, szybkiego działania

piorun ˈpʲjɔrũn n
tselatra
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
fandribaratra
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
hira
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
rirakitso
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;

pisarz ˈpʲisaʃ n
mpanoratra
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
manoratra
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium

pismo ˈpʲismɔ n
gazety-boky
czasopismo, gazeta, zwykle o lekkiej treści
soratra
(oficjalnie) list
sposób pisania
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
taratasy
nota, dokument na jakiś temat

piwiarnia pʲiˈvʲjarʲɲa n
labiera
lokal, w którym sprzedaje się piwo

piwo ˈpʲivɔ n
labiera
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
zoma
piąty dzień tygodnia

piąty ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
fahadimy
od 5

pić pʲiʨ̑ v
misotro
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
dimilafy
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

pięciolinia n
langilangy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
baba
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

piętnaście pʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
dimy ambin'ny folo
liczba 15

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
rihana
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięć pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ordinalAdjective
dimy
(matematyka, matematyczny) liczba 5

piłka ˈpʲiwka n
baolina
(sport, sportowy) gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
kitra
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;

plac plaʦ̑ n
kianja
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

placek ˈplaʦ̑ɛk n
mofomamy
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski, zwykle okrągły wypiek, często słodki, z dodatkami

plamić v
mandoto
robić plamy

planeta plãˈnɛta n
fajiry
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

plaster ˈplastɛr n
hogo
(pszczelarstwo, pszczelarski) uformowany przez pszczoły zlepek sześciokątnych komórek woskowych

plazma ˈplazma n
ranon-dra
(biologia, biologiczny) osocze krwi;
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;
(potocznie, potoczny) telewizor z ekranem plazmowym

plaża ˈplaʒa n
morona
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plażowy plaˈʒɔvɨ adj
morona
przeznaczony do noszenia, używania na plaży

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
lamosina
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
lohalika
(biologia, biologiczny) kategoria systematyki roślin i zwierząt;

pliszka ˈplʲiʃka n
triotrio
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

plon plɔ̃n n
hasotry
zysk z roślin uprawnych: ziaren, warzyw, owoców

plus plus n
abo
(matematyka, matematyczny) znak w postaci krzyżyka oznaczający dodawanie lub wartość powyżej zera

pluskwa ˈpluskfa n
manadala
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) błąd uniemożliwiający poprawne działanie programu
(potocznie, potoczny) małe urządzenie służące do podsłuchu;

pluskwiak ˈpluskfʲjak n
manadala
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;

po pɔ preposition
aoriana
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności

po dzisiejszemu adv
androany
(potocznie, potoczny) według obowiązującej mody

po pierwsze pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ adv
voalohany
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp.

pobliski adj
akaiky
znajdujący się w pobliżu, w niewielkiej odległości

pobliże pɔˈblʲiʒɛ n
akaiky
miejsce położone blisko czegoś, pobliska okolica

pobrać ˈpɔbraʨ̑ v
manambady
wziąć ślub

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
oroka
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pochlebstwo n
horobo
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochwa ˈpɔxfa n
fory
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;

pochłaniać pɔˈxwãɲäʨ̑ v
amboadia
łapczywie zjeść lub wypić

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
fiononana
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie

pocieszenie n
fiononana
(rzeczownik odczasownikowy) od pocieszyć

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
fiaran-dalamby
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pociągać v
setroka
(potocznie, potoczny) palić (papierosy)

poczta ˈpɔʧ̑ta n
paositra
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
korespondencja, listy

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
fiantombohana
to, od czego się coś zaczyna

pod pɔt preposition
akaiky
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś przed lub w okolicy omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku do lub w jego okolicę omawianego wyrażenia
ambany
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia
amina
…wskazujący nieodległy czas względem omawianego wyrażenia, będący kresem czegoś

podarunek n
solombodiakoho
dar, prezent, to, co się komuś darowuje

podatek pɔˈdatɛk n
hetra
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy

podbródek pɔdˈbrudɛk n
saoka
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg
(anatomia, anatomiczny) miękka część twarzy pod dolną szczęką

podkładać v
mibolisatra
umieszczać potajemnie

podlewać pɔdˈlɛvaʨ̑ v
rano
(ogrodnictwo, ogrodniczy) zasilać roślinę w wodę

podmorski adj
sambirano
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
lanilany
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;

podnosić pɔdˈnɔɕiʨ̑ v
mampakatra
unieść, wziąć coś do góry
ustawiać coś do pionu

podnóże pɔdˈnuʒɛ n
tongotra
miejsce u spodu czegoś, co się wznosi

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
mitia
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym

podrywać pɔdˈrɨvaʨ̑ v
manjengy
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
boky fampianarana
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

podsłuch ˈpɔtswux n
manadala
urządzenie, którym wykonywany jest podsłuch (1.1) lub (1.2);

poduszka pɔˈduʃka n
ondana
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

podwieczorek ˌpɔdvʲjɛˈʧ̑ɔrɛk n
dite
posiłek między obiadem a kolacją

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
mikaroka
darzyć podziwem

podziękowanie ˌpɔʥ̑ɛ̃ŋkɔˈvãɲɛ n
fisaorana
(rzeczownik odczasownikowy) od podziękować

podłoga pɔdˈwɔɡa n
ngorodona
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

poeta pɔˈɛta n
mpanao tonon-kira
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poezja konkretna pɔˈɛzʲja kɔ̃ŋˈkrɛtna n
calligramme
kierunek artystyczny łączący elementy poezji i sztuk wizualnych;

pogardzać v
manamavo
traktować kogoś lub coś z pogardą

pogoda pɔˈɡɔda n
fotoana
chwilowy stan atmosfery;

poić ˈpɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
rano
podawać napój

pojazd ˈpɔjast n
aotomobila
(potocznie, potoczny) samochód
fiara
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;

pojmować pɔjˈmɔvaʨ̑ v
mahazo
rozumieć

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
afakampitso
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pokarm ˈpɔkarm n
sakafo
pożywienie organizmów żywych danego gatunku (w szczególności człowieka);

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
manoro
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach pomiarowych: wskazywać wartość wielkości mierzonej
dawać możliwość zobaczenia czegoś
demonstrować, dawać komuś możliwość nauczenia się poprzez wykonywanie danej czynności
wskazywać w jakimś kierunku
wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
lohalika
(biblijny) plemię

pokornie adv
mankasitraka
w sposób pokorny

pokwitowanie ˌpɔkfʲitɔˈvãɲɛ n
ray
potwierdzenie odbioru czegoś

pokój ˈpɔkuj n
adana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny

pokład ˈpɔkwat n
tetezana
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;

pole ˈpɔlɛ n
velarantany
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej;

polecać pɔˈlɛʦ̑aʨ̑ v
mifehy
mówić komuś, co ma zrobić, wydawać komuś polecenie

polepszać pɔˈlɛpʃaʨ̑ v
manatsara
zmieniać coś na lepsze

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
fahadiovana
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
takolaka
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa

polifonia n
polyphony
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
politika
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityka pɔˈlʲitɨka n
politika
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
mamonjy
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcz pɔ̃ˈmarãj̃n͇ʧ̑ n
laoranjy
kolor pomarańczowy

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
voasary
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
laoranjy
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
volon-daoranjy
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomiarowy adj
refy
związany z lub służący do pomiaru

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
voatabia voatabiha
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)

pomidor zwyczajny n
voatabia
(botanika, botaniczny) (systematyka) Solanum lycopersicum L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych, uprawiany dla owoców;

pomidorowy ˌpɔ̃mʲidɔˈrɔvɨ adj
voatabia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów

pomierzyć pɔ̃ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
refy
zmierzyć kolejno wiele rzeczy

pomijać pɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
manajanona
nie mówić czegoś, opuścić temat, który chciało lub miało się poruszyć

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
fanampiana
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomroka n
ny maìzina
(podniośle) prawie całkowita albo zupełna ciemność

ponadto pɔ̃ˈnatːɔ particle
ankoatra izay
nawiązuje do poprzedniego kontekstu wypowiedzi i wprowadza nową informację na omawiany już temat

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
alatsinainy tinaine tinainy
pierwszy dzień tygodnia;

ponieść v
orsa
zostać obarczonym

ponosić v
orsa
zostawać obciążonym czymś

popielaty ˌpɔpʲjɛˈlatɨ adj
volom-batolalaka
mający kolor jasnoszary, taki jak kolor popiołu

popiół ˈpɔpʲjuw n
lavènona
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
hariva
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawność n
anatra
zgodność z normami

poprawny pɔˈpravnɨ adj
mahitsy
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

poprzeczny pɔˈpʃɛʧ̑nɨ adj
vokovoko
ułożony poziomo, prostopadle do czegoś

pora ˈpɔra n
andro
pewien okres, czas trwania czegoś

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
tonontaona
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

porada pɔˈrada n
anatra
wskazówka, zalecenie komuś czegoś

poradzić pɔˈraʥ̑iʨ̑ v
anjara
pokonać trudności, rozwiązać problemy

poranek pɔˈrãnɛk n
maraina
pora dnia następująca po nocy

poranny pɔˈrãnːɨ adj
maraina
taki, który ma miejsce o poranku

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
bakoly
wyroby z porcelany (1.1) w ogólności

porozumienie ˌpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
anjara
uzgodnienie, zgoda

poroże n
hazo
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych

port pɔrt n
seranam-piaramanidina
port lotniczy: port (1.1) przeznaczony dla samolotów, helikopterów i innych statków powietrznych

portfel ˈpɔrtfɛl n
kitapom-batsy
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)

portretować ˌpɔrtrɛˈtɔvaʨ̑ v
mampiseho
sporządzać portret (plastyczny lub literacki) osoby lub grupy osób

porzucać pɔˈʒuʦ̑aʨ̑ v
miantoraka
opuszczać kogoś lub coś; zostawiać, odchodzić od kogoś lub czegoś
przestawać coś wykonywać, przestawać zajmować się czymś

porządkować ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔvaʨ̑ v
mandamina
doprowadzać do ładu

porządnie pɔˈʒɔ̃ndʲɲɛ adv
tsara
bardzo, mocno, silnie

porządny pɔˈʒɔ̃ndnɨ adj
mandamina
lubiący porządek
mavesatra
mocny, duży, intensywny

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
manana
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

posiadłość pɔˈɕadwɔɕʨ̑ n
fananana
teren i zabudowania należące do kogoś

posrebrzać pɔˈsrɛbʒaʨ̑ v
vola
pokrywać coś warstwą srebra

posyłać v
alefa
kierować coś dokądś szybkim ruchem
polecać komuś udanie się gdzieś dla załatwienia czegoś
przekazywać za pośrednictwem

posąg ˈpɔsɔ̃ŋk n
sary vongana
(sztuka) rzeźba przedstawiająca człowieka lub zwierzę

potas ˈpɔtas n
kaliôma
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potem ˈpɔtɛ̃m adv
aoriana
później, w chwili następnej

potokowy adj
mivory
dotyczący potoku, związany z potokiem

potop ˈpɔtɔp n
tondra-drano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6–8), jako kara zesłana przez Boga;

potworny adj
ratsy tarehy
bardzo brzydki

potwór ˈpɔtfur n
sampona
straszny stwór

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
tora-
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania;
coś potężnego
przeważająca siła i skuteczność

potężny pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ adj
maventy
znacznych rozmiarów

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
miteny
wyrazić coś słowami, oznajmić
wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny

powieka pɔˈvʲjɛka n
hodimaso
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzchownie ˌpɔvʲjɛʃˈxɔvʲɲɛ adv
harak-ambony
w sposób powierzchowny

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
rivotra
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią
rivotra habakabaka tsio-drivotra
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;

powić v
orsa
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) wydać potomka na świat

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
fikomiana
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powstawać pɔˈfstavaʨ̑ v
mifoha
wstawać, podnosić się, stawać na nogi

powtórnie adv
indray
ponownie, znowu

powtórzenie n
dridralava
wykonanie czegoś powtórnie

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
tondra-drano
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ambarakaly
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
marindrano
prostopadły do kierunku siły grawitacji

poznawać v
mianatra
dowiadywać się w wyniku doświadczenia lub obserwacji

pozostawać ˌpɔzɔˈstavaʨ̑ v
miangana
być częścią czegoś; pozostałością, resztą po czymś lub kimś
być dalej takim samym, bez zmian; nie zmieniać się
zostać w jakimś miejscu, nie ruszać się skądś

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
manome alalana
umożliwiać, sprawiać, że coś staje się możliwe, wykonalne
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić

połowa pɔˈwɔva n
sasany
jedna z dwóch równych części całości

południe pɔˈwudʲɲɛ n
mitatao vovonana
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;

południowiec n
tatsimo
osoba z południa, z krajów na południu

połykać v
mitroka
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
ambany
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;

pośladek pɔˈɕladɛk n
vody
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

poślizgnąć się v
mibolisatra
utracić równowagę na śliskiej powierzchni

poślubić pɔˈɕlubʲiʨ̑ v
manambady
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż

pożar ˈpɔʒar n
afo
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożarny adj
afo
(przestarzałe, przestarzały) związany z pożarem lub pożarnictwem

pożywienie ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
sakafo
jedzenie, pokarm, strawa

praca ˈpraʦ̑a n
asa
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
artykuł, tekst lub dzieło plastyczne
funkcjonowanie czegoś

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
mpampiasa
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
miasa
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

praktycznie adv
saiky
blisko stanu rzeczywistego

prasa ˈprasa n
fia
(publikatory) (ekonomia, ekonomiczny) ogół przedsiębiorstw i osób związanych z redagowaniem i wydawaniem czasopism;
(publikatory) ogół czasopism
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;

prasować praˈsɔvaʨ̑ v
fia
tłoczyć, ściskać coś za pomocą prasy
vy
wygładzać tkaninę za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.

prasowy praˈsɔvɨ adj
fia
dotyczący prasy (gazet, czasopism), związany z prasą

prawda ˈpravda n
fahamarinana
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
haizina
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
tokoa
naturalny
rzeczywisty
typowy dla naszych wyobrażeń

prawica praˈvʲiʦ̑a n
ankavanana
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej

prawicowy ˌpravʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
ankavanana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
mahitsy
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)
dobrze uformowany, foremny
słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)
zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami

prawie ˈpravʲjɛ particle
kasa
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawo ˈpravɔ n
lalana
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;

prawosławie ˌpravɔˈswavʲjɛ n
ortodoksa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);

prawowity ˌpravɔˈvʲitɨ adj
araka ny lalana
legalny, uzasadniony prawnie, zgodny z prawem, właściwy

prawy ˈpravɨ adj
ankavanana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawicowy, konserwatywny
o człowieku: uczciwy, szlachetny
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

prekonizować v
mandrisika
(kościelny) mianować biskupa lub kardynała

preria n
tanin'ahitra
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
solombodiakoho
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
ben'ny tanàna
(administracja) w Polsce najwyższy przedstawiciel samorządu w miastach liczących ponad 100 tysięcy mieszkańców;

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
praosesera
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

proch prɔx n
jomoka
rozdrobniona, sypka substancja

profesor prɔˈfɛsɔr n
tompo
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
prôletera
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

prom kosmiczny n
sambon-danitra
(astronautyka, astronautyczny) statek kosmiczny o wielokrotnym wykorzystaniu

promieniowanie ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ n
sandrahaka
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;

proprium n
madio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część liturgii podlegająca zmianie zależnie od kalendarza liturgicznego;

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
miantso
zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać
mihanta
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

prosta ˈprɔsta n
ankavanana
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostoduszny adj
bonaika
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach

prosty ˈprɔstɨ adj
sàha
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku
równy
tsotra
niewykształcony; zwykły
łatwy, o niewielkiej trudności

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
janga
(książkowy) kobieta świadcząca usługi seksualne

proszę ˈprɔʃɛ
hoe
potwierdzenie wykonania prośby
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

protokół prɔˈtɔkuw n
dingana
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
Famelana
odpuszczenie czyichś win

przebranie n
amy
(rzeczownik odczasownikowy) od przebrać

przechodzić pʃɛˈxɔʥ̑iʨ̑ v
vokovoko
przekraczać coś w poprzek

przeciekać v
miditra
cieknąc, przenikać przez coś

przecinać v
vokovoko
o drogach, trasach, szlakach, liniach, itp.: krzyżować się

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
faingo
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciskać pʃɛˈʨ̑iskaʨ̑ v
fia
przesuwać, przekładać coś poprzez coś innego (najczęściej ciasnego, zwartego)

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
dovy
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę

przeciętny pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntnɨ adj
tsotra
(potocznie, potoczny) banalny, nieskomplikowany, prosty

przeczyć v
mandrangitra
być w sprzeczności z czymś, wykluczać się z czymś

przed pʃɛt preposition
aloha
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
be
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
zavatra
cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo
rzecz, obiekt nieożywiony

przedmiotowy adj
mitohitra
(gramatyka) odnoszący się do przedmiotu czynności, tj. dopełnienia
dotyczący przedmiotu, materialnego wytworu rzeczywistości

przedpokój pʃɛtˈpɔkuj n
lalantsara
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

przedpołudnie ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ n
maraina
okres pomiędzy rankiem a południem

przedtem ˈpʃɛtːɛ̃m pronoun
ambaraka
w czasie poprzedzającym jakieś wydarzenie; przed nastąpieniem czegoś

przegub n
hatotanana
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) ruchome połączenie kości w kończynie, zwykle w odniesieniu do nadgarstka

przejechać pʃɛˈjɛxaʨ̑ v
vokovoko
jadąc, przebyć jakiś odcinek drogi

przejeżdżać pʃɛˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
vokovoko
dostawać się na drugą stronę czegoś jadąc, przekraczać coś w czasie jazdy

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
ompa
klątwa, życzenie komuś źle
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

przekręcać v
mihodina
wykonywać obrót czegoś, przechylać na bok

przekładać pʃɛˈkwadaʨ̑ v
mandika teny
tłumaczyć na inny język

przelatywać v
fihitra
lecąc, przebywać jakąś drogę
oviala
(pospolicie) odbywać stosunek płciowy

przepadać v
maty
stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym

przepisywać v
mandika
pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
faminaniana
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

przeprowadzać ˌpʃɛprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
mandika teny
kierować kimś, wskazując mu drogę

przepływać pʃɛˈpwɨvaʨ̑ v
lay
pokonywać, przez długość lub szerokość, ciek albo zbiornik wodny

przerabiać v
mianatra
(potocznie, potoczny) zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
andilana
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

przestarzały ˌpʃɛstaˈʒawɨ adj
antitra
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
lalaka
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
elanelana
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przestworze pʃɛˈstfɔʒɛ n
tsiefa
(książkowy) rozległa, nieograniczona przestrzeń (zwykle w liczbie mnogiej)

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
meloka
osoba, która dopuściła się przestępstwa

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
heloka bevava
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

przesyłka pʃɛˈsɨwka n
mamono
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
sakana
coś, co przeszkadza, utrudnia

przesłać ˈpʃɛswaʨ̑ v
alefa
posłać, wysłać coś dokądś

przesłuchiwać v
fanontaniana
wypytywać kogo w czasie śledztwa
mihaino
słuchając, sprawdzać co lub kogo

przeto ˈpʃɛtɔ conjunction
noho izany
(książkowy) przyłącza wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

przewodni adj
fanalahidy
stanowiący podstawę działania; wytyczający kierunek postępowania

przezwisko pʃɛˈzvʲiskɔ n
anaram-bositra
dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym

przezwyciężać v
mitroka
pokonywać coś z wysiłkiem

przełyk ˈpʃɛwɨk n
fangetahetana
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

przełykać v
mitroka
(fizjologia, fizjologiczny) przesuwać treść z jamy ustnej w kierunku żołądka

przełęcz ˈpʃɛwɛ̃n͇ʧ̑ n
ankadilanana
(geografia, geograficzny) obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty

przy pʃɨ preposition
akaiky
…opisujący miejsce, niedaleko którego odbywa się czynność

przybijać pʃɨˈbʲijäʨ̑ v
famepika
wbijając gwóźdź, kołek itp., przytwierdzać coś

przybycie pʃɨˈbɨʨ̑ɛ n
fahatongavana
(rzeczownik odczasownikowy) od przybyć

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
mandeha
o listach, wiadomościach: dochodzić do adresata
przybywać dokądś

przycisnąć pʃɨˈʨ̑isnɔ̃ɲʨ̑ v
fia
wywrzeć fizyczny nacisk na coś, nadusić, przydusić

przyglądać się pʃɨɡˈlɔ̃ndaʨ̑‿ɕɛ v
mijery
patrzeć uważnie, obserwować coś / kogoś

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvaʨ̑ v
manomana
stawać się gotowym na coś; zbierać się, szykować się

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
sakaiza
(eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
hafaliana
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
fety
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji

przylądek pʃɨˈlɔ̃ndɛk n
tanjona
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego;

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
mpamaritra
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymuszać v
mahatonga
wywierać nacisk na kogoś, by zrobił co wbrew woli

przynosić pʃɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
manatitra
o pechu lub szczęściu ściągać, przyciągać
odnośnie pieniędzy dawać, powodować (zyski / straty)
trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce

przypadek pʃɨˈpadɛk n
kitoatoa
losowe, nieplanowane wydarzenie
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)
tranga
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;

przypiekać v
fiana
piekąc coś, powodować przyrumienienie tego z wierzchu

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
mitadidy
przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś

przyroda pʃɨˈrɔda n
natiora
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
tovana
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przystojny pʃɨˈstɔjnɨ adj
baba
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne

przystępny adj
sàha
łatwy do zrozumienia

przysyłać pʃɨˈsɨwaʨ̑ v
alefa
dostarczać coś nieosobiście, pocztą lub przez posłańca

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
ho avy
następny, bliski w czasie
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
tambinteny
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przyzwoitość n
anatra
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

przód pʃut n
aloha
część frontowa

próba ˈpruba n
manandrana
test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
manandrana
starać się coś zrobić

prószyć v
oram-panala
o drobnym śniegu: padać

próżnia ˈpruʒʲɲa n
mangabangabaka
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

pręcik ˈprɛ̃ɲʨ̑ik n
lahimbony
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

psiakrew interjection
manify
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić)

psuć psuʨ̑ v
manalemy
pogarszać

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
toe-tsaina
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

pszczeli ˈpʃʧ̑ɛlʲi adj
reny
związany z pszczołą, dotyczący pszczoły

pszczeli ˈpʃʧ̑ɛlʲi possessiveAdjective
reny
należący do pszczoły

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
tantely reny
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
varimbazaha
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;

pszeniczny adj
varimbazaha
o kolorze przypominającym dojrzałe kłosy pszenicy

pszenny ˈpʃɛ̃nːɨ adj
varimbazaha
odnoszący się do pszenicy; pszeniczny
zrobiony z ziarn pszenicy

ptactwo ˈptaʦ̑tfɔ n
vorona
(książkowy) ogół ptaków lub ich grupa

ptak ptak n
vorona
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptasi ˈptaɕi adj
vorona
charakterystyczny dla ptaka, posiadający cechy ptaka

ptasi ˈptaɕi possessiveAdjective
vorona
taki, który należy do ptaka

ptaszek ˈptaʃɛk n
vorona
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) drobny oszust, przestępca
kongona
nazwa znaku ✓, służącego do zaznaczania wyboru

pudło ˈpudwɔ n
baoritra
duże pudełko

purpura purˈpura n
volomparasy
ciepły odcień fioletu

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
volomparasy
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

pustkowie puˈstkɔvʲjɛ n
efitra
(książkowy) miejsce lub obszar niezamieszkany przez ludzi, puste

pustoszyć puˈstɔʃɨʨ̑ v
mandripaka
pozbawiać jakiś obszar lub pomieszczenie dóbr, zwykle używając przemocy

pusty ˈpustɨ adj
foana
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
efitra
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynny puˈstɨ̃nːɨ adj
efitra
związany z pustynią, pochodzący z terenów pustyni

puszysty adj
feno
(eufemistycznie) z otyłością

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
kolonely
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;

pytanie pɨˈtãɲɛ n
fanontaniana
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji
zagadnienie, problem

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
manontany
sprawdzać zasób wiadomości ucznia
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pył pɨw n
jomoka
bardzo drobny proszek mogący unosić się w powietrzu
(astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu
(technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;

pół puw numeralFraction
ngorodona
jedna z dwóch równych części całości

półka ˈpuwka n
talantalana
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
mamatonalina
godzina 24:00

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
avaratr'andrefana
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

później ˈpuʑɲɛ̇j adv
aoriana
potem, następnie

późno ˈpuʑnɔ adv
hariva
po upływie czasu dłuższego niż zwykle lub niż oczekiwano
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu
wieczorem lub w nocy

pąk pɔ̃ŋk n
voankena
zawiązek liścia, pędu lub kwiatu na roślinie;

pędzić ˈpɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
mitanika
wytwarzać bimber

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
foitra
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
mamatra
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje
dawać (przekazywać) pieniądze za coś

płakać ˈpwakaʨ̑ v
fendrofendroina
wylewać łzy, ronić łzy

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
sàha
płaska powierzchnia

płeć pwɛʨ̑ n
lahi-vavy
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
lelàfo
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
avokavoka
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
milomano
poruszać się w wodzie lub na jej powierzchni, także za pomocą łodzi

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
milomano
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

rabuś ˈrabuɕ n
jiolahy
ten, który rabuje, kradnie

racja ˈraʦ̑ʲja n
fahamarinana
słuszność, prawda

rada ˈrada n
anatra
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
radiôaktifa
związany z radioaktywnością

radny n
mpanolotsaina
(urzędowy) członek rady gminy, rady miasta, rady powiatu lub sejmiku wojewódzkiego wybierany w wyborach samorządowych

radość ˈradɔɕʨ̑ n
hafaliana
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

rak rak n
asorotany
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
piso
(sport, sportowy) każdy z pary kolców alpinistycznych zakładanych na buty;

ramienny adj
soroka
związany z ramieniem, dotyczący ramienia

ramię ˈrãmʲjɛ n
avay
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym
sandry
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna
soroka
(anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego

ramka ˈrãmka n
amborodao
obramowanie w tekście

rana ˈrãna n
fery
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

ranny ˈrãnːɨ adj
maraina
mający miejsce o poranku; taki, który występuje na początku dnia

rano ˈrãnɔ n
maraina
wczesna pora dnia

raper ˈrapɛr n
mpanao Rapy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap

raptem ˈraptɛ̃m adv
fotsiny
(potocznie, potoczny) nie więcej niż

ratownik raˈtɔvʲɲik n
mpanavotra
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku

ratunek raˈtũnɛk n
fanampiana
pomoc w niebezpieczeństwie

raz 'razɨ ras n
tranga
okoliczność, ewentualność

rdzawoczerwony ˌrʣ̑avɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
volontsokola
mający kolor czerwony o odcieniu rdzawym

rdzeń rʣ̑ɛ̃ɲ n
faka
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;
fo
istota czegoś

redukować v
afo
likwidować etaty pracownicze
manala
powodować zmniejszenie czego

regał ˈrɛɡaw n
talantalana
mebel z półkami

rekin ˈrɛcĩn n
akio
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;
(przenośnie, przenośnia) osoba lub firma mająca bardzo silną pozycję i duże wpływy
(przenośnie, przenośnia) potentat finansowy bezwzględny w interesach

rekwizyt rɛˈkfʲizɨt n
fananana
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;

religia rɛˈlʲiɟja n
fivavahana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;

religiant relʹiǵi ̯ãnt rɛˈlʲiɟjãnt n
famakiloha
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie pobożny

remedium n
fanafody
(książkowy) lek na schorzenie
(książkowy) sposób na polepszenie sytuacji

remont ˈrɛ̃mɔ̃nt n
fanavaozana
doprowadzenie do stanu użyteczności

reprymenda ˌrɛprɨ̃ˈmɛ̃nda n
baibay
nagana, upomnienie, admonicja

republika rɛˈpublʲika n
repoblika
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
fanjakan' i Baroa
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

reszta ˈrɛʃta n
mijanona
elementy, które zostały

resztka ˈrɛʃtka n
mijanona
(zdrobniale) od reszta

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
ilaimahery
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
odina
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;

rezerwować ˌrɛzɛrˈvɔvaʨ̑ v
boky
zapewnić z wyprzedzeniem określone miejsce w określonym czasie

rezygnacja ˌrɛzɨɡˈnaʦ̑ʲja n
fahakiviana
stan przygnębienia, który zwykle towarzyszy sytuacji, na którą nie ma się wpływu

robak ˈrɔbak n
kankana
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;
manadala
(potocznie, potoczny) owad bądź bezkręgowiec, zwłaszcza o obłym kształcie i miękkim ciele

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
manao
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać

robić loda ˈrɔbʲiʨ̑ ˈlɔda v
хөхөх
(wulgarnie, wulgaryzm) wykonywać fellatio, dokonywać oralnej stymulacji penisa

robić na drutach ˈrɔbʲiʨ̑ na‿ˈdrutax v
manao ba
wykonywać robotę dzianą na drutach; dziać

roboczy rɔˈbɔʧ̑ɨ adj
manafo
taki, który jest wstępną wersją, do dalszej obróbki
związany z robotą, właściwy robocie

robot ˈrɔbɔt n
rôbô
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;

robota rɔˈbɔta n
asa
(potocznie, potoczny) zespół czynności podejmowanych w celu wykonania czegoś

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
manafo
pracownik wykonujący pracę fizyczną

rock rɔk n
vato
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
fitaovam-pananahana
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;
karazana
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
fianakaviana
rodzice wraz z ich dziećmi
fihavanana
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju;

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
orsa
(botanika, botaniczny) o roślinach, ziemi: wydawać plon
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat

rok rɔk n
taona herintaona
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rokosz ˈrɔkɔʃ n
fikomiana
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;

romans ˈrɔ̃mãw̃s n
kanonkanona
(potocznie, potoczny) interes, sprawa

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
solitany
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropuch n
sabakaka
(potocznie, potoczny) samiec ropuchy

ropucha rɔˈpuxa n
sabakaka
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

rosa ˈrɔsa n
ando
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosiczka n
kimatanandro
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rosiczka (1.1)

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
misondrotra
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
o roślinach występować
powiększać swoje rozmiary, skalę

rower ˈrɔvɛr n
bisikilety
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
fahadisoam-panantenana
niespełnienie oczekiwań

rozeta rɔˈzɛta n
mavokely
(dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem
raozy
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
kintandranomasina
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozkazywać v
mifehy
wydawać kategoryczne polecenia

rozmaity ˌrɔzmaˈ<sup>j</sup>itɨ adj
samihafa
charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
miteny
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów

rozmowa rɔzˈmɔva n
resadresaka
ustna wymiana zdań

rozpalać rɔsˈpalaʨ̑ v
zava
powodować, że coś zacznie się palić

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
fihitra
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

roztrzepany adj
vakiraoka
skłonny do nieuwagi i chaotyczności

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
mahazo
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozwaga rɔzˈvaɡa n
fieritreretana
namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem

rozwlekły rɔzˈvlɛkwɨ adj
mapivoamboaña
zawierający nadmiar treści, często niespójnej

rozwój ˈrɔzvuj n
fampandrosoana
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
volavelona
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rudy ˈrudɨ adj
sakamalao
o człowieku lub zwierzęciu: mający rude (1.1) włosy (sierść)
w kolorze rdzy

rumienić v
fiana
przypiekać lub przysmażać na złocistobrązowo

rupia ˈrupʲja n
ropia
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

ryba ˈrɨba n
trondro
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;
trondro haza
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;

rybak ˈrɨbak n
mpanjono
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybny ˈrɨbnɨ adj
trondro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem
związany z hodowlą ryb, połowem i handlem nimi

rybosom n
ribôzôma
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

rynek ˈrɨ̃nɛk n
tsena
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)

rynkowy adj
tsena
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący rynku, tj. kupna i sprzedaży

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
pensily
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

ryż rɨʃ n
vary
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

rzec ʒɛʦ̑ v
miteny
(książkowy) powiedzieć, odezwać się, zakomunikować coś

rzecz ʒɛʧ̑ n
zavatra
wytwór materialny, przedmiot

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
anarana
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
haihainy
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie

rzeka ˈʒɛka n
ony renirano
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzepa n
anambe
(botanika, botaniczny) roślina z podgatunku rzepy (1.1)

rzepka n
taolan-dohalika
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzezimieszek ˌʒɛʑĩˈmʲjɛʃɛk n
fangalarina
(książkowy) złodziej, rabuś, bandzior

rzeźba ˈʒɛʑba n
maritrano
ukształtowanie budynku

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
mpanao sary sikotra
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
angatra
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;

rzucać ˈʒuʦ̑aʨ̑ v
miantoraka
wywoływać chwilowy lot przedmiotu

rząd ʒɔ̃nt n
governemanta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;

rządy n
governemanta
sprawowanie władzy, władanie

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
volomaso
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

ród rut n
trano
duża, wielopokoleniowa rodzina

róg ruk n
takolaka
(sport, sportowy) miejsce i sposób wykonywania zagrania zwanego rzutem rożnym
miejsce styku dwóch ulic
miejsce styku krawędzi jakiegoś przedmiotu

równanie ruvˈnãɲɛ n
fampimirana
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

również ˈruvʲɲɛʃ particle
ihany koa
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
fehibe
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równina ruvʲˈɲĩna n
lemaka
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równo ˈruvnɔ adv
marina
dokładnie

równoległościan n
telozodrirana
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
ekinôksa
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

róż ruʃ n
mavokely
kolor różowy
mena
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery;

róża ˈruʒa n
mavokely
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;

różany ruˈʒãnɨ adj
mavokely
odnoszący się do róż, wykonany z róż

różny ˈruʒnɨ adj
samihafa
charakteryzujący się odmiennością pewnych cech
różniący się od kogoś lub czegoś

różowy ruˈʒɔvɨ adj
mavokely
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zgodny z planami, zamierzeniami
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

rąbać ˈrɔ̃mbaʨ̑ v
amboadia
(potocznie, potoczny) jeść

rączka ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
penina
(zdrobniale) od: ręka
mała, drobna ręka
uchwyt, rękojeść

ręczny ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
natao tanana
wykonany ręką, rękami; powstały z pracy rąk (bez użycia maszyn)

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
tanana
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
tanan'akanjo
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
fonon-tanany
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

rękojeść rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕʨ̑ n
taho
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania;

sadzawka n
dobon-dranomamy
nieduży, otwarty i płytki zbiornik wodny wykopany w ziemi;

sam sãm pronoun
ihany
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny
iray
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny
marina
właśnie taki (a nie inny)

samobieżny adj
fiara-kodia
(technologia, technika, techniczny) (o maszynach (i tym podobne, i temu podobne)) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
mamono
zabicie samego siebie;

samochodowy ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ adj
fiara
związany z samochodem, dotyczący samochodu

samochód sãˈmɔxut n
fiara
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
zanatsoratra
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samolot sãˈmɔlɔt n
fiaramanidina
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samosa n
sambosa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;

sanskrycki sãw̃sˈkrɨʦ̑ʲci adj
sanskrity
związany z sanskrytem, dotyczący sanskrytu

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
sanskrity
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

sarna ˈsarna n
diera
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

satysfakcjonować ˌsatɨsfakʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
mahavoky
dawać satysfakcję; sprawiać komuś przyjemność

sałatka saˈwatka n
salady
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
aretin-tsaina
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schody ˈsxɔdɨ n
tohatra
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schodzić ˈsxɔʥ̑iʨ̑ v
mianjera
iść w dół

schyłek ˈsxɨwɛk n
fara
okres bliski zakończeniu, stadium końcowe

sedno ˈsɛdnɔ n
fanasina
(książkowy) istota czegoś

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
seismolojia
nauka o trzęsieniach ziemi;

seks sɛks n
fitaovam-pananahana
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami

sekunda sɛˈkũnda n
segondra
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty;

sen sɛ̃n n
torimaso
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości

sens sɛ̃w̃s n
antony
sposób rozumienia czegoś
wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony

separacja n
fisarahana
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński

sepsa ˈsɛpsa n
fidiovana
(slangowo) ubikacja

ser sɛr n
fromàzy
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

serbski ˈsɛrpsʲci adj
serba
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
serba
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
fo
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;

sercowy adj
mankafy
dotyczący uczuć zakochania i miłości

sezon ˈsɛzɔ̃n n
tonontaona
(handel, handlowy) pora roku
(rolnictwo, rolniczy) okres dojrzewania i zbioru owoców lub innego rodzaju płodów rolnych
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.

siadać ˈɕadaʨ̑ v
miantefa
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia

siano ˈɕãnɔ n
bozaka maina
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

siarka ˈɕarka n
solifara
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siatka ˈɕatka n
tetitsipika
(matematyka, matematyczny) figura powstała z rozłożenia ścian bryły na płaszczyźnie
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części

siedem ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
fito
liczba 7

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
famaky
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
agositra
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
tetitsipika
grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;
w go: sposób łapania kamieni polegający na odcięciu im jednym ruchem wszystkich dróg ucieczki;

sikać ˈɕikaʨ̑ v
manoratra
(potocznie, potoczny) oddawać mocz

silnik ˈɕilʲɲik n
milina
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

siniak ˈɕĩɲak n
manamangana
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

siostra ˈɕɔstra n
anabavy
pielęgniarka
zakonnica
anabavy zoky vavy
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki

sitko ˈɕitkɔ n
mavokely
małe sito, używane w kuchni

siwy ˈɕivɨ adj
ngara
(jeździectwo, jeździecki) o maści konia: mający białą sierść na ciemnej skórze

się ɕɛ pronoun
iray
…używany dla oznaczenia zbiorowości wykonującej czynność

siła ˈɕiwa n
hery
energia, zdolność do wysiłku

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
tranga tsy azo anoharana
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;

skakać ˈskakaʨ̑ v
miantsambotra
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)
zmieniać się w sposób nieciągły

skarb skarp n
harena
zbiór bardzo wartościowych rzeczy

skarb państwa n
harena
(ekonomia, ekonomiczny) państwowe zasoby finansowe

skała ˈskawa n
vato
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok

skałka ˈskawka n
vato
(zdrobniale) skała

skierować sʲcɛˈrɔvaʨ̑ v
alefa
nadać czemuś określony kierunek; wysłać coś w jakimś kierunku, w określoną stronę

sklep sklɛp n
magazay
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
soavaly
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;

skoro ˈskɔrɔ conjunction
rehefa
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
hefy
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
iboria
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skroń skrɔ̃ɲ n
fihirifana
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skryty adj
figadrana
utrzymywany w tajemnicy

skrzydełko n
elatra
(spożywczy) skrzydło drobiowe jako produkt spożywczy

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
elatra
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
część samolotu tworząca siłę nośną;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach

skrzydłowy skʃɨdˈwɔvɨ adj
elatra
piłka nożna: taki, który dzieje się w bocznej części boiska piłkarskiego

skrzynia ˈskʃɨ̃ɲa n
tratra
drewniany lub metalowy pojemnik o kształcie prostopadłościanu z płaskim bądź wypukłym wiekiem;

skrzynka ˈskʃɨ̃nka n
kesika
mała skrzynia

skupiać v
fifantohana
(optyka, optyczny) o soczewce: kierować światło w jeden punkt (tzw. ognisko)
koncentrować się

skupienie n
fifantohana
stan skoncentrowania myśli i uwagi

skupić v
fifantohana
skoncentrować się, myśleć intensywnie

skóra ˈskura n
hoditra
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;

skąd skɔ̃nt pronoun
ho aiza
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch

skład skwat n
Mangazay
miejsce gromadzenia (składowania) towarów, magazyn
magazay
(Poznań), (regionalizm kujawski) sklep

smakosz n
tsikonina
ktoś lubiący wykwintne dania

smarować smaˈrɔvaʨ̑ v
dibera
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) pokrywać coś substancją płynną lub półpłynną

smutek ˈsmutɛk n
alahelo
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutny ˈsmutnɨ adj
malahelo
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smętny ˈsmɛ̃ntnɨ adj
malahelo
wzbudzający smutek, świadczący o smutku, melancholii

sobota sɔˈbɔta n
asabotsy
szósty dzień tygodnia;

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
sosialisma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
lojy
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
havana
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sol sɔl n
masoandro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków;

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
firaisankina
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń

solipsyzm n
fandavanjava-hita
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;

solić ˈsɔlʲiʨ̑ v
fanasina
przyprawiać potrawy solą

sos sɔs n
saosy
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sosna ˈsɔsna n
hazo kesika
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

sowa ˈsɔva n
vorombozaka
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

spacerować ˌspaʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
mitsiatsia
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca

spadać ˈspadaʨ̑ v
miantoraka
dotykać, obciążać, ogarniać kogoś
lecieć bezwładnie w dół
zmniejszać się

spać spaʨ̑ v
matory
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości

specyficzny ˌspɛʦ̑ɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
hafahafa
wyróżniający się na tle innych

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
ankihikely
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spoczywać v
mandry
być czyimś obowiązkiem

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
pataloa
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spodziewać się spɔˈʥ̑ɛvaʨ̑‿ɕɛ v
miandry
czekać na kogoś / coś

spojrzeć ˈspɔjʒɛʨ̑ v
mijery
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem

spokojność n
fahanginana
(przestarzałe, przestarzały) zacisze, ustronność, cisza, milczenie
tony
(przestarzałe, przestarzały) (dawniej, dawny) poczucie bezpieczeństwa, brak obaw, lęków

spokój ˈspɔkuj n
fahandriampahalemana
cisza, brak hałasu, rumorów
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania
stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek

sporadycznie ˌspɔraˈdɨʧ̑ʲɲɛ adv
indraindray
(odprzymiotnikowy) → sporadyczny

sport spɔrt n
fanatanjahan-tena
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

spotykać spɔˈtɨkaʨ̑ v
mitsena
napotykać kogoś, widywać

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
fiarahamonina
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczność spɔˈwɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
fokonolona
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;

spożywać spɔˈʒɨvaʨ̑ v
hisakafo
(książkowy) jeść albo pić coś

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
mangetaheta
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprasowanie n
fia
ściśnięcie, spłaszczenie czegoś w prasie, pod ciężarem

sprasować v
fia
ścisnąć, spłaszczyć coś w prasie, pod ciężarem

sprasowywanie n
fia
ściskanie, spłaszczanie czegoś w prasie, pod ciężarem

sprawa ˈsprava n
tadidy
to, co jest dla kogoś ważne
tranga
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie prokuratorskie, sądowe lub administracyjne

sprawca ˈsprafʦ̑a n
mpilalao
ten, który dokonuje czego

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
fahamarinana
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
mivarotra
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
mpivarotra
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)

sprzeniewierzyć ˌspʃɛ̃ɲɛˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
misoloky
przywłaszczyć powierzone sobie cudze mienie

sprzęt spʃɛ̃nt n
fitaovana
zestaw przedmiotów używanych do wykonywania jakiejś czynności

spuszczać ˈspuʃʧ̑aʨ̑ v
mitsitra
(wulgarnie, wulgaryzm) mieć ejakulację (o mężczyźnie)

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
zipo
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
vola
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra

srebro ˈsrɛbrɔ n
vola volafotsy
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

srom srɔ̃m n
fala
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe;

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
tombina
cecha tego, co stabilne

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
tobin-dasantsy
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stado ˈstadɔ n
fatotra
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;

stal stal n
tsy
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalowy staˈlɔvɨ adj
tsy
wykonany ze stali
związany ze stalą, dotyczący stali

stamtąd ˈstãmtɔ̃nt pronoun
hatr'any
z tamtego miejsca, z tamtej lokalizacji, z miejsca oddalonego od nas

starać się ˈstaraʨ̑‿ɕɛ v
manandrana
zabiegać o coś, dążyć do otrzymania czegoś

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
fahanterana
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
ela
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności

start start n
fiantombohana
początek czyjejś działalności, pracy zawodowej

stary ˈstarɨ adj
antitra
mający wiele lat, niemłody

statek ˈstatɛk n
sambo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
sary vongana
okazała rzeźba postaci ludzkiej

staw staf n
dobo
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
kiho
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stawać ˈstavaʨ̑ v
miahona
przestawać działać

stawiać ˈstavʲjäʨ̑ v
mandrafitra
budować

stać staʨ̑ v
miasa
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) działać (o programie lub serwerze)

stetoskop n
fihainoana
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania pacjenta;

stolec ˈstɔlɛʦ̑ n
seza
(dawniej, dawny) tron monarchy, biskupa
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) odchody ludzkie lub zwierzęce

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
renivohitra
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stopa ˈstɔpa n
tongotra
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
jednostka długości, używana w niektórych krajach;

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
firaisana ara-nofo
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

strach strax n
fatahorana
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne

stragan ˈstraɡãn n
ridao
(handel, handlowy) prowizoryczne lub przenośne miejsce handlu, np. na targowisku

strażacki adj
afo
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej

strażak ˈstraʒak n
mpamonjy hain-trano
osoba szkolona do walki z ogniem;

strit strʲit n
tanàn-dehibe
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera

strona ˈstrɔ̃na n
pejy
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
vohikala
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

strop strɔp n
tafo
(geologia, geologiczny) górna powierzchnia ograniczająca warstwę skalną

struś struɕ n
aositrisy
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strzała ˈsṭʃawa n
flesy
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
sahona
każda z dwóch bruzd w kopycie konia

strzałkowy adj
amin-tondro
(anatomia, anatomiczny) biegnący od przodu ku tyłowi
związany ze strzałką, mający postać strzałki

strzelanie sṭʃɛˈlãɲɛ n
afo
oddawanie strzału z broni

strój struj n
amy
określony rodzaj ubioru

student ˈstudɛ̃nt n
mpianatra
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
mianatra
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach
uważnie czytać, zgłębiać temat
wpatrywać się uważnie

studnia ˈstudʲɲa n
tsara
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

stuknięty adj
adala
(potocznie, potoczny) niezrównoważony psychicznie

stwarzać v
mamorona
powoływać do istnienia

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
janoary
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

stół stuw n
latabatra
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
hatr'aty
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz
z tego powodu

suchy ˈsuxɨ adj
maina
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sufiks ˈsufʲiks n
tovana
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek;

sukienka suˈcɛ̃nka n
robo
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;

suknia ˈsucɲa n
robo
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;

sumka n
lasaka
(dawniej, dawny) skórzana sakwa

supeł n
fatotra
splot, który powstał w miejscu związania splątania sznurka, nici, łańcuszka itd.

susza ˈsuʃa n
fahamainana
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suwak n
fihitra
(potocznie, potoczny) zamek błyskawiczny

swoboda sfɔˈbɔda n
fahafahana
poczucie braku skrępowania, postępowanie bez przymusu, zgodnie z własną wolą

syfiarz n
kisoa
(potocznie, potoczny) osoba niedbająca o higienę

sympatia sɨ̃mˈpatʲja n
sipa
osoba, którą się lubi lub kocha

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
famantarana
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego;

syn sɨ̃n n
zanakalahy
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

synowa sɨ̃ˈnɔva n
vinanto vavy
żona syna

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
efitra fatoriana
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
mpandrindra milina
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
kitoatoa
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

syty adj
feno
taki, który zaspokoił głód, najadł się

szachowy adj
eseka
związany z szachami, dotyczący szachów

szachy ˈʃaxɨ n
eseka
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szafa ˈʃafa n
lalimoara
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafir ˈʃafʲir n
safira
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafirowy adj
safira
zrobiony z szafiru, dotyczący szafiru

szalka ˈʃalka n
kapoaka
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) mała szala

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
adala
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny
charakterystyczny dla osób szalonych (1.1-2)
niekontrolowany, intensywny, gwałtowny, niepohamowany
nieszablonowy, dziwny
szybki (np. pościg, ruch)

szaman ˈʃãmãn n
ombiasa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szampan ˈʃãmpãn n
sampaina
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szantaż ˈʃãntaʃ n
soloky
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
soloky
stosować szantaż wobec kogoś

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
dongara
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;

szary ˈʃarɨ adj
ngara
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szata ˈʃata n
akanjo
(książkowy) podniośle o ubraniu
odświętny ubiór

szczać ʃʧ̑aʨ̑ v
manoratra
(wulgarnie, wulgaryzm) oddawać mocz

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
vaksiny
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczotka do włosów ˈʃʧ̑ɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
borosin-doha
(fryzyjski) przedmiot służący do czesania, modelowania włosów

szczupły ˈʃʧ̑upwɨ adj
mahia
mający smukły kształt, mało tłuszczu

szczur ʃʧ̑ur n
totozy
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczyt ʃʧ̑ɨt n
tampony
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób
najwyższy punkt góry

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
hasambarana
uczucie radości i zadowolenia
vintana
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
sambatra
odczuwający szczęście
przynoszący szczęście

szelf ʃɛlf n
talantalana
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;

szeroki ʃɛˈrɔci adj
malalaka
mający określony wymiar poprzeczny

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
ambainy
poprzeczny wymiar obiektu
laharam-pehintany
(geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna

sześć ʃɛɕʨ̑ cardinalNumeral
enina
liczba 6

szkarłat n
dorehitra
szkarłatny kolor

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
dorehitra
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
taolana
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;

szklanka ˈʃklãnka n
gilasy
szklane naczynie, z którego się pije;
zawartość szklanki (1.1)

szkolenie ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ n
anatra
(rzeczownik odczasownikowy) od szkolić

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
sekoly
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły

szkoła ˈʃkɔwa n
sekoly
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szlak ʃlak n
làlana
określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób

szmaragd ˈʃmarakt n
emeraoda
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

szpadel ˈʃpadɛl n
angady
narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą

szpak ʃpak n
fitilisaisy
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szpieg ʃpʲjɛk n
mitsikilo
osoba zajmująca się szpiegostwem;

szpiegować v
mitsikilo
działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe

szpilka ˈʃpʲilka n
fanjaitra
(botanika, botaniczny) wąski, ostry liść u drzew iglastych
paingotra
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny

szpinak ˈʃpʲĩnak n
epinara
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach

szpital ˈʃpʲital n
hopitaly
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpitalny ʃpʲiˈtalnɨ adj
hopitaly
związany ze szpitalem, dotyczący szpitala

sztab ʃtap n
langilangy
(wojskowość, wojskowy) organ dowodzący jednostką wojskową na różnych szczeblach;

sztacheta n
fotsy
wąska deska będąca częścią pionowego obicia płotu

sztuczna inteligencja n
haranita-tsaina voatrolombelona
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;

szuflada ʃufˈlada n
kesika
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukać ˈʃukaʨ̑ v
mila
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szum uszny n
figiririoka
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;

szwagier ˈʃfaɟɛr n
zaodahy
brat żony

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
soedoa
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szyb ʃɨp n
tsara
pionowy sztuczny kanał w ziemi, budynku, itp.

szyba ˈʃɨba n
vitra
płyta ze szkła;

szybko ˈʃɨpkɔ adv
haingana
z dużą prędkością

szyja ˈʃɨja n
vozona
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem
(przestarzałe, przestarzały) węższa część butelki (zwykle (zdrobniale) szyjka)

szyjka n
vozona
górna, wąska część butelki, dzbanka lub konewki

szyszka ˈʃɨʃka n
lonjo
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szóstka ˈʃustka n
enina
nazwa cyfry 6

szósty ˈʃustɨ adj
fahenina
od 6

sól sul n
sira
(spożywczy) chlorek sodu

sądzić ˈsɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
mahataka-davitra
mieć o czymś jakieś zdanie

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
mpitsara
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;

sęk sɛ̃ŋk n
fatotra
wrośnięta w pień drzewa część konaru, która po ścięciu stanowi wadę drewna;

słabnąć v
manalemy
tracić siły, stawać się słabszym

słaby ˈswabɨ adj
borera
posiadający niewielką siłę fizyczną

sławny ˈswavnɨ adj
raindahiny
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

słać swaʨ̑ v
alefa
(książkowy) wyprawiać, kierować kogoś dokądś, przekazywać coś komuś

słodki ˈswɔtʲci adj
ankamamina
mający smak cukru

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
ankamamina
(cukiernictwo) wyrób cukierniczy o słodkim smaku

słodycze swɔˈdɨʧ̑ɛ n
ankamamina
coś słodkiego

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
damizana
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych

słoma ˈswɔ̃ma n
mololo
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
tanamasoandro
(botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
masoandro
związany ze słońcem

słonica swɔ̃ˈɲiʦ̑a n
elefanta
(zoologia, zoologiczny) samica słonia

słony ˈswɔ̃nɨ adj
masina
mający smak soli

słownik ˈswɔvʲɲik n
diksionera rakibolana
spis słów z tłumaczeniami na inny język
rakibolana diksionary
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;

słowo ˈswɔvɔ n
teny
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;
obietnica, przyrzeczenie

słoń swɔ̃ɲ n
elefanta
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
masoandro
Słońce widziane jako tarcza na niebie
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie

słuch swux n
sofina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków

słuchawka swuˈxafka n
fihainoana
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania chorego;

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
mihaino
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu

słup swup n
vozona
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;

słuszny ˈswuʃnɨ adj
marina
godziwy, duży, uczciwy
sensowny, trafny
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki
zgodny z prawem, uzasadniony

służbowy swuʒˈbɔvɨ adj
kanonkanona
(przymiotnik) od służba

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
mandre
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

tabakowy adj
kisoka
związany z tabaką, dotyczący tabaki

tabletka taˈblɛtka n
pilina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

taca ˈtaʦ̑a n
bonga
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;

taczka ˈtaʧ̑ka n
laborety
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tahitański adj
fiteny tahisiana
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
zava-miafina
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta

tajny ˈtajnɨ adj
tsiambaratelo
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich

tak tak adv
hoe
używany do podkreślania cechy przymiotnika
używany do podkreślania cechy przysłówka
w ten sposób

tak tak particle
eny
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

taki ˈtaci pronoun
hoe
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym
…do wzmocnienia przymiotnika
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności

taksówka taˈksufka n
fiarakaretsaka
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

talerz ˈtalɛʃ n
lovia
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;

tam tãm pronoun
atsy
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tamaryndowiec n
kily
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus, monotypowy rodzaj drzew z rodziny bobowatych

tamaryndowiec indyjski n
kily
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus indica, gatunek tropikalnych drzew z monotypowego rodzaju tamaryndowiec, pochodzących ze wschodniej Afryki;

tamilski adj
tamily
dotyczący Tamilów

tamilski n
tamily
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);

tani ˈtãɲi adj
boba
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
niewiele wart
oferujący towary po niskich cenach

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
dihy
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

tapioka n
tapiôkà
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;

tarcza ˈtarʧ̑a n
ampinga
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
tarehy
cyferblat, część zegara / zegarka

targ tark n
tsena
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży
kupno i sprzedaż towarów mająca miejsce w wydzielonym miejscu w określone dni tygodnia

targowisko n
tsena
(urbanistyka, urbanistyczny) (handel, handlowy) stałe miejsce targowe

tata ˈtata n
aba
(potocznie, potoczny) ojciec

tatuś ˈtatuɕ n
aba
(zdrobniale) tata

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
mandihy
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

tchórz txuʃ n
fananga
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy

teatr ˈtɛatr̥ n
teatra
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji

technika ˈtɛxʲɲika n
teknôlôjia
dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie;

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
teknolojia
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
teknôlôjia
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

tektura n
baoritra
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
telefàonina telefaonina
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
telefaonina
rozmawiać z kimś przez telefon

teleskop tɛˈlɛskɔp n
masolavitra
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
fahita lavitra
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
fandraisan-tsary lavitra
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

telewizyjny ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ adj
fahitalavitra
związany z telewizją

temat ˈtɛ̃mat n
faka
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu pozostająca po odrzuceniu końcówki

tenrek ˈtɛ̃nrɛk n
sokina
(zoologia, zoologiczny) madagaskarski ssak przypominający jeża;

teraz ˈtɛras adv
izao
w tej chwili, obecnie

teraźniejszy ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ adj
tokoa
odbywający się teraz

termit ˈtɛrmʲit n
votry
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
mpampihorohoro
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
mpampihorohoro
dotyczący terroru, terrorystów lub terroryzmu

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
fampihorohoroana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
fara hafatra
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

tkać tkaʨ̑ v
tenona
sporządzać tkaninę

tlen tlɛ̃n n
oksizena
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
fidiovana
ubikacja w miejscu publicznym

toczyć ˈtɔʧ̑ɨʨ̑ v
mandeha
o pojeździe kołowym: powoli się poruszać (celowo)

tok tɔk n
renirano
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) układ składników tworzących metrum wiersza

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
токсикологија
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;

ton tɔ̃n n
feo
charakter brzmienia dźwięku

tonacja tɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
lakile
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny

topór ˈtɔpur n
famaky
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

torba ˈtɔrba n
lasaka
giętkie opakowanie do przenoszenia rzeczy z uszami lub paskiem
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy

torebka tɔˈrɛpka n
kitabo
mała torba
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni

torf tɔrf n
fompo-tany
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

tornado tɔrˈnadɔ n
rambondanitra
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

tort tɔrt n
mofomamy
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortura tɔrˈtura n
fampijaliana
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;

torturować ˌtɔrtuˈrɔvaʨ̑ v
fampijaliana
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji

totemizm n
tôtemisma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

toteż ˈtɔtɛʃ conjunction
noho izany
(książkowy) …przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

towar ˈtɔvar n
entam-barotra
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
fiarahamonina
organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
manary
ponosić straty materialne na jakimś interesie lub transakcji
przestawać posiadać jakąś cechę
przestawać posiadać jakąś rzecz

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
fomban-drazana
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
tram
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
mpanova
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transoceaniczny adj
ranomasina
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
tirazistôro
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
(potocznie, potoczny) mały, przenośny odbiornik radiowy

trawa ˈtrava n
ahitra
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;

trawieniec traˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
vavoninkena
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;

tresować v
sekoly
uczyć zwierzęta samodzielnego wykonywania konkretnych czynności

trociny trɔˈʨ̑ĩnɨ n
tain-tsofa
drobne odpady po obróbce drewna;

trucizna truˈʨ̑izna n
poizina
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trudny ˈtrudnɨ adj
sarotra
niełatwy do zrozumienia
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku

trup trup n
faty
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

truskawka truˈskafka n
frezy
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)

truskawkowy ˌtruskafˈkɔvɨ adj
frezy
przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek

trutka ˈtrutka n
poizina
(potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników

truć v
poizina
powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny
(potocznie, potoczny) powodować niepokój, przygnębienie

tryskać ˈtrɨskaʨ̑ v
mivoaka
wydobywać się nagle, wyrzucać gwałtownie

trzcina cukrowa n
fary
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzeci ˈṭʃɛʨ̑i adj
fahatelo
od 3

trzy ṭʃɨ ordinalAdjective
telo
liczba 3

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
mitana
(potocznie, potoczny) zamocowywać
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać
pozostawiać w określonym stanie lub w określonej sytuacji
przechowywać
ustawić kogoś / coś w określonej pozycji, położeniu i utrzymywać tę pozycję
zmuszać kogoś do przebywania gdzieś, przetrzymywać kogoś w zamknięciu; więzić

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
horohoron-tany
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trójka ˈtrujka n
telo
nazwa cyfry 3

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
mirazoro
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;
rzecz mająca kształt trójkąta w znaczeniu (1.1)

trąba ˈtrɔ̃mba n
boanetra
(żartobliwie) o człowieku nieenergicznym, niezaradnym

trąbić ˈtrɔ̃mbʲiʨ̑ v
trompetra
wydawać dźwięk podobny do dźwięku trąbki lub trąby
wydawać dźwięk trąbką lub trąbą

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
trompetra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

tu tu pronoun
ato
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tulipan tuˈlʲipãn n
tiolipa
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
tiorka
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

tusz tuʃ n
ranomainty
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

tuż tuʃ adv
kasa
prawie, blisko

twardy ˈtfardɨ adj
giga
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem
mafy
o człowieku odporny, niepoddający się przeciwnościom i emocjom

twarz tfaʃ n
tarehy tava
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twaróg ˈtfaruk n
tsaky
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
mamorona
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)

ty tɨ personalPronoun
anao
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
herinandro
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygrys ˈtɨɡrɨs n
tigra
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrys azjatycki n
trimo
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Azji;

tykać ˈtɨkaʨ̑ v
kongona
o zegarze: wydawać krótki odgłos przy przesunięciu wskazówki

tylko ˈtɨlkɔ particle
fangy
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tym samym
noho izany
wprowadza ekwiwalencję

tynktura tɨ̃ŋkˈtura n
loko
(heraldyka, heraldyczny) barwa używana w heraldyce do wypełniania pól i godeł;

tytoniowy ˌtɨtɔ̃ˈɲɔvɨ adj
kisoka
dotyczący tytoniu (rośliny)
dotyczący tytoniu (używki)

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
kisoka
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;
suszone liście tytoniu (1.1);

tytuł ˈtɨtuw n
tigetra
podstawa czegoś, powód, racja

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
antsiben’andriamànitra
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tędy ˈtɛ̃ndɨ pronoun
aty
tą drogą (bliską od osoby wskazującej)

tęskny ˈtɛ̃w̃sknɨ adj
malahelo
pełen tęsknoty, nostalgii

tężec n
tetanosy
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tłoczyć v
fia
(technologia, technika, techniczny) pozyskiwać coś za pomocą prasy, zgniatania
mahatonga
(technologia, technika, techniczny) (hydraulika, hydrauliczny) przeciskać substancje ciekłe lub gazowe z jednego miejsca do innego

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
mandika teny
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

u u preposition
akaiky
…bycie częścią całości
…osobę związaną ze sprawą
…przynależność
…umiejscowienie w bliskości

ubiór ˈubʲjur n
akanjo
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

ubranie uˈbrãɲɛ n
akanjo
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
andriamanitra
nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie

ucho ˈuxɔ n
sofina
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
mpitsoa-ponenana
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uciecha uˈʨ̑ɛxa n
hafaliana
(potocznie, potoczny) uczucie zadowolenia wywołane czymś radosnym, śmiesznym

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
mpianatra
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
mpahay
gruntownie wykształcony w swojej dziedzinie
poparty lub nacechowany wiedzą

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ n
mpahay
osoba zajmująca się naukowo jakąś dziedziną wiedzy i będąca w niej autorytetem

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
mianatra
zdobywać pewną wiedzę lub umiejętności

uczęszczać uˈʧ̑ɛ̃w̃ʃʧ̑aʨ̑ v
mitsidika
bywać gdzieś często (lub regularnie); brać udział w czymś

udo ˈudɔ n
fe
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udręka n
koba
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie

udzielać uˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
manatitra
pożyczać, dostarczać, użyczać czegoś

ufny ˈufnɨ adj
bonaika
mający lub wyrażający zaufanie

ugryźć ˈuɡrɨɕʨ̑ v
manaikitra
zacisnąć na czymś zęby, wbić je w coś zaciskając

ujście ˈujɕʨ̑ɛ n
vava
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu

ukamienować ˌukãmʲjɛ̃ˈnɔvaʨ̑ v
vato
zabić kogoś poprzez ukamienowanie – obrzucając go kamieniami

ukazywać ˌukaˈzɨvaʨ̑ v
mampiseho
(książkowy) pokazywać, sprawiać, że coś jest widoczne
mivoaka
stawać się widocznym

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
tabilaon'ny singa
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
tabilao ny singa
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

układ scalony ˈukwat sʦ̑aˈlɔ̃nɨ n
olika voafintina anaty
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;

ulepszać uˈlɛpʃaʨ̑ v
manatsara
udoskonalać coś, poprawiać, czynić lepszym

ulewa uˈlɛva n
vatravatra
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

ulica uˈlʲiʦ̑a n
lalana
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
maty
kończyć swoje życie, przestawać żyć

umieć ˈũmʲjɛ̇ʨ̑ modal
fahaizana
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić

umowa ũˈmɔva n
anjara
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

umrzeć ˈũmʒɛʨ̑ v
maty
skończyć życie

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
oniversite
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

upadać uˈpadaʨ̑ v
miantoraka
momentalnie, mimowolnie zmieniać pozycję ze stojącej na leżącą

upierdolony ˌupʲjɛrdɔˈlɔ̃nɨ adj
fotahina
(wulgarnie, wulgaryzm) ubrudzony, brudny

upiór ˈupʲjur n
vampira
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) wampir, zmarły atakujący w nocy żywych

upomnienie ˌupɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
baibay
karcąca uwaga

uporządkowany adj
mandamina
taki, który wykazuje porządek, ład, dobrą organizację

uporządkowywać v
mandamina
doprowadzać do ładu

uroczystość ˌurɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
fety
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp.

urodzić uˈrɔʥ̑iʨ̑ v
teraka
aspekt dokonany od: rodzić się

urwisko urˈvʲiskɔ n
kôrnisy
stroma ściana skalna

usiłowanie ˌuɕiwɔˈvãɲɛ n
manandrana
(rzeczownik odczasownikowy) od usiłować

usiłować ˌuɕiˈwɔvaʨ̑ v
manandrana
bardzo usilnie starać się; działać w celu osiągnięcia czegoś

uskok ˈuskɔk n
hady
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;

usta ˈusta n
vava
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustawa uˈstava n
lalana
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);

ustęp n
fidiovana
(przestarzałe, przestarzały) ubikacja, zwłaszcza gdy publiczna

usychać v
maty
(botanika, botaniczny) ginąć z braku wody
(przenośnie, przenośnia) bardzo przeżywać

uszny ˈuʃnɨ adj
ankihikely
związany z uchem

utrudnienie ˌutrudʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
sakana
to, co utrudnia wykonanie czegoś

uważać uˈvaʒaʨ̑ v
manisa
mieć zdanie na jakiś temat; być zdania
sądzić coś o kimś lub czymś

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
mankafy
otaczać kogoś miłością

uwolnić uˈvɔlʲɲiʨ̑ v
manafaka
wypuścić na wolność, oswobodzić

uzasadniony adj
marina
oparty na słusznych podstawach, mający obiektywne uzasadnienie

ułamek uˈwãmɛk n
anjara
fragment całości

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
manampy
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
tsiky
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
tsiky
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
mpikambana
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używka uˈʒɨfka n
zava-mahadomelona
produkt spożywczy, zwykle nie mający wartości odżywczej, działający pobudzająco na organizm ludzki

w f v vu preposition
amina
…określający czas zaistnienia czynności; czas trwania czynności
…określający ilość lub liczbę elementów
…określający stan podmiotu
…określający ubiór
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)
…określający wzór na materiale, kształt czegoś
ao anatin'ny
…określający kierunek czynności

w górę ˈv‿ɡurɛ adv
ambony
(hydrologia, hydrologiczny) w kierunku źródła
określenie kierunku powyżej czegoś

w nocy adv
rahalina
gdy jest ciemno

w porządku interjection
tsara
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś

w stosunku do f‿stɔˈsũnku ˈdɔ
mankany
wobec, do, względem

wachlarz ˈvaxlaʃ n
fikopahana
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;

waga ˈvaɡa n
balansy
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;
tsinontsinona
(przenośnie, przenośnia) znaczenie, wartość

wagon ˈvaɡɔ̃n n
fiara
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wahadłowiec ˌvaxadˈwɔvʲjɛʦ̑ n
sambon-danitra
(astronautyka, astronautyczny) statek kosmiczny zdolny do wielokrotnego startu i powrotu na Ziemię;

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
fialantsasatra
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
miady
toczyć walkę, uczestniczyć w walce

walić ˈvalʲiʨ̑ v
afo
(potocznie, potoczny) strzelać z broni

walka ˈvalka n
ady
siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu

walor ˈvalɔr n
toetra
cecha wyróżniająca, szczególnie pozytywna

wampir ˈvãmpʲir n
vampira
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;

wanilia vãˈɲilʲja n
lavanila
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wapno n
sokay
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapń vapʲɲ̊ n
diontsokay
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

warga ˈvarɡa n
molotra
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

wariat ˈvarʲjat n
adala
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie

wasz vaʃ pronoun
ny anareo
2. (osoba) lm

wałkoń n
kamo
osoba, której nie chce się pracować

ważka ˈvaʃka n
angidina
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważny ˈvaʒnɨ adj
lalina
mający duże znaczenie

wbijać ˈvbʲijäʨ̑ v
famepika
zagłębiać coś w czymś przez uderzanie lub nacisk

wchodzić ˈfxɔʥ̑iʨ̑ v
mandia
rozpoczynać grę, np. na boisku, w karty
stawać się członkiem czegoś
stawać się elementem zbioru, elementem składowym
wspinać się, iść w górę
wstępować na coś nogą (nogami)
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp.

wciskać v
fia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wlewać do czegoś wyciskany sok
mahatonga
(potocznie, potoczny) zmuszać do przyjęcia czegoś
fia
dostawać się z trudem

wciąż fʲʨ̑ɔ̃w̃ʃ adv
foana
wykonując jakąś czynność cały czas, bez przerwy

wczasy ˈfʧ̑asɨ n
fialantsasatra
zorganizowany wielodniowy wypoczynek poza miejscem zamieszkania

wcześniej ˈfʧ̑ɛɕɲɛ̇j adv
amboho
przed upływem pewnego określonego czasu; przed jakimś wydarzeniem

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
omaly
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
omaly
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdowa ˈvdɔva n
ampelam-bantotra
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;
mpananotena
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd w łamaniu tekstu polegający na pozostawieniu na początku łamu samotnego ostatniego wiersza akapitu

wentylacja n
fampidiran-drivotra
(technologia, technika, techniczny) wymiana powietrza w pomieszczeniach lub maszynach

werwa ˈvɛrva n
afo
ochota do działania

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
faly
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny
taki, który wprawia w dobry humor
świadczący o dobrym humorze, nastroju

wesz vɛʃ n
hao
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
veterinera
związany z weterynarią

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
veterinera
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz leczący zwierzęta;

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ adv
anaty
(przenośnie, przenośnia) w sobie, w duszy

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
anaty
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu

wełna ˈvɛwna n
volonondry
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów

wiadomości ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕʨ̑i n
fahalalana
jakiś obszar wiedzy

wiadro ˈvʲjadrɔ n
siny
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiara ˈvʲjara n
finoana
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych

wiatr vʲjatr̥ n
rivotra
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
sotrorovitra
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;

widny adj
mazava
(książkowy) rozświetlony

widok ˈvʲidɔk n
bika
widziana przestrzeń, krajobraz

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
mahita
mieć dany pogląd na coś/kogoś
odbierać bodźce wzrokowe
spotykać się

wiecznie ˈvʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
mandrakizay
bez ograniczenia w czasie
nieustannie, ciągle, bez przerwy

wieczny ˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
mandrakizay
trwający wieczność; dotyczący wieczności

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
hariva
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia

wieczorowy ˌvʲjɛʧ̑ɔˈrɔvɨ adj
hariva
o stroju, fryzurze, makijażu: odpowiedni na eleganckie wydarzenia odbywające się zwykle wieczorem
o studiach, szkole, nauce: odbywający się wieczorami

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
hariva
część doby między zachodem słońca a nocą

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
fahalalana
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
mahalala
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedźma ˈvʲjɛ̇ʥ̑ma n
mpamosavy
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie neutralne;
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta stara, brzydka, kłótliwa

wiek vʲjɛk n
taon-jato
sto lat;
taonjato
pewna charakterystyczna epoka

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
kamely
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wiele ˈvʲjɛlɛ adv
be
dużo, w dużym stopniu, zakresie

wiele ˈvʲjɛlɛ indefinitePronoun
be
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
be
bardzo ważny, znaczący
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu
o nadzwyczaj dużych rozmiarach

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
marolafy
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
maromiantona
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
trozona
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
marozorondemaka
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
tampony
(geografia, geograficzny) szczyt góry
(geometria) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu;

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
mino
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię

wietrzeć v
fotoana
(geologia, geologiczny) (o skałach i minerałach) rozpadać się i kruszyć wskutek działania czynników chemicznych lub atmosferycznych

wieś vʲjɛ̇ɕ n
tany
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieża ˈvʲjɛʒa n
tilikambo
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
trano avo be
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wilec ziemniaczany n
ambizo
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych

wilk vʲilk n
amboadia
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
amboadia mitafy hodi-janak' ondry
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego

wino ˈvʲĩnɔ n
divay
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
voaloboka
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
voaloboka
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście.

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
loha
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wiosna ˈvʲjɔsna n
loha lohataona
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
fivoy
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wiosłować v
milomano
(ornitologia, ornitologiczny) (o ptakach wodnych) poruszać kończynami ciało zanurzone w wodzie, nadając mu pęd

wir vʲir n
misangodina
szybki ruch obrotowy wody lub powietrza wokół osi

wirus ˈvʲirus n
virosy
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;

więc vʲjɛ̃nʦ̑ particle
tsara
…używana do rozpoczęcia wypowiedzi

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
ankabeazany
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
tranomaizina
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
sambotra
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
ao ho ao
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wkręt fkrɛ̃nt n
visy
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;

wnet adv
ao ho ao
(książkowy) w niedługim czasie od wskazanego momentu

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
zafy
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
zafy
syn córki lub syna

wobec ˈvɔbɛʦ̑ preposition
aloha
(w odniesieniu) do; biorąc pod uwagę; uwzględniając, razem, wspólnie

woda ˈvɔda n
rano ráno
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;

wodny ˈvɔdnɨ adj
rano
(sport, sportowy) odbywający się w wodzie
nawiązujący do wody lub innych cieczy
poruszający się po wodzie
poruszany wodą lub inną cieczą
żyjący w wodzie lub na wodzie

wodorowęglan ˌvɔdɔrɔˈvɛ̃ŋɡlãn n
karibonetra
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu;

wodospad vɔˈdɔspat n
rian-drano
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodór ˈvɔdur n
hydrogène
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
ady
związany z wojną, odnoszący się do wojny

wojna ˈvɔjna n
ady
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojsko ˈvɔjskɔ n
rezimanta
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wolant ˈvɔlãnt n
taho
(lotnictwo, lotniczy) urządzenie sterujące lotkami i sterem wysokości;

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
fahafahana
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu

wolny ˈvɔlnɨ adj
maimaim-poana
mogący postępować zgodnie z własną wolą
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki
nieobciążony czymś niekorzystnym
niezajęty przez coś

worek ˈvɔrɛk n
kitabo
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

wołać ˈvɔwaʨ̑ v
miantso
nazywać kogoś
mihoha
przekazywać coś krzykiem
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
aomby
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

wpadać ˈfpadaʨ̑ v
mandeha
przychodzić z nieformalną wizytą
miantoraka
przemieszczać się do wnętrza czegoś

wprawdzie ˈfpravʲʥ̑ɛ
fahamarinana
składnik spójnika złożonego łączącego zdania lub wyrażenia, oznaczającego, że treść jednego z nich jest zastrzeżeniem w stosunku do tego, co wynika z treści drugiego zdania

wpływ fpwɨf n
fianjadiana
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
fianjadiana
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
mifontina
ponawiać myśl lub temat, o którym mówiło się lub myślało wcześniej
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio
cofać się, robić kilka kroków wstecz

wrona ˈvrɔ̃na n
goaika
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
septambra septembra
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzos vʒɔs n
anjavidy
(botanika, botaniczny) wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych liściach i małych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca późnym latem i wczesną jesienią;

wrzosiec n
anjavidy
(botanika, botaniczny) Erica (Ericaceae) L., krzew z rodziny wrzosowatych o zimozielonych liściach;

wróg vruk n
fahavalo
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami
państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska

wręczać ˈvrɛ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
mametraka
dawać coś komuś, najczęściej do rąk własnych, zwykle w sposób uroczysty lub oficjalny

wsadzać v
apetraka
(potocznie, potoczny) zamykać w więzieniu
pomagać usadowić się
umieszczać gdzieś

wschód fsxut n
atsinanana
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;

wsiadać ˈfʲɕadaʨ̑ v
miantefa
wchodzić do środka lokomocji

wskazywać fskaˈzɨvaʨ̑ v
-asehoy
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje

wskazówka fskaˈzufka n
anatra
skierowana do kogoś porada, pouczenie dotyczące postępowania, podpowiedź, punkt wytyczny, informacja o czymś
tanana
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;

wspomagać fspɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
mamonjy
pomagać, wspierać materialnie; udzielać pomocy materialnej osobie, instytucji

wspominać fspɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
mitadidy
sięgać pamięcią do wydarzenia lub osoby z przeszłości

wspólnota fspulˈnɔta n
fokonolona
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami

współcześnie fspuwˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
androany
w obecnej epoce

wstawać ˈfstavaʨ̑ v
mifoha
zmieniać pozycję ciała z leżącej lub siedzącej do stojącej

wstawiać v
apetraka
osadzać w czymś brakujące lub dodatkowe części

wstecz fstɛʧ̑ adv
amboho
do tyłu (w czasie lub przestrzeni)

wstrętny ˈfstrɛ̃ntnɨ adj
potika
wywołujący obrzydzenie

wsuwać v
mibolisatra
sunąć czymś, umieszczać to gdzieś
sunąc się, dostawać się gdzieś

wszakże ˈfʃaɡʒɛ particle
na dia izany aza
… podkreślająca prawdziwość i oczywistość wypowiedzi

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
erana
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
avokoa
ogół ludzi z danego zbioru

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
avokoa
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
iny
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtorek ˈftɔrɛk n
talata
drugi dzień tygodnia

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
sotrorovitra
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;

wulkan ˈvulkãn n
afotroa volokano
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)

wy vɨ personalPronoun
hianareo
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybaczać vɨˈbaʧ̑aʨ̑ v
manadino
dawać przebaczenie, odpuszczać winę

wybijać v
mamaky
(medycyna, medyczny) powodować przemieszczenie narządu lub części ciała poza fizjologiczne miejsce

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
sarotra
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
amoron-dranomasina
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wychodzić vɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
miboroaka
(zobacz) wyjść (aspekt dokonany)
być skierowanym na coś

wychwalać vɨˈxfalaʨ̑ v
mandrisika
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał

wycierać vɨˈʨ̑ɛraʨ̑ v
jomoka
usuwać z czegoś nalot lub osad przez pocieranie

wycinać v
manajanona
wydobywać cięciem kształt z czegoś

wyciskać v
fia
(potocznie, potoczny) wymuszać maksymalną sprawność
oddzielać od czego płynną zawartość poprzez ściskanie

wyciąg ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk n
fia
(chemia, chemiczny) roztwór otrzymywany z substancji roślinnej lub organu zwierzęcego poprzez ich gotowanie, zalewanie wrzątkiem lub alkoholem;

wydma ˈvɨdma n
bongom-pasika
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydobywać ˌvɨdɔˈbɨvaʨ̑ v
fia
(górnictwo, górniczy) wydostawać surowce naturalne spod ziemi na powierzchnię
z trudem uzyskiwać od kogoś jakąś informację

wyeksploatować ˌwɨɛksplɔaˈtɔvaʨ̑ v
manala
pozbawić teren złóż lub innych zasobów naturalnych

wygasać v
maty
przestawać być

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
bika
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
mijery
patrzeć wychylając się spoza przeszkody lub z okna

wygłaszać vɨˈɡwaʃaʨ̑ v
mamaky
wypowiadać jakiś tekst głośno

wyjątkowo ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɔ adv
indraindray
niekiedy, nieczęsto, bardzo rzadko

wykaz ˈvɨkas n
lisitra
pismo zawierające wyliczenie osób, rzeczy, elementów, czynności, zdarzeń itp. mających jakąś wspólną cechę

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
tenim-piontanana
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;

wylatywać v
fihitra
(technologia, technika, techniczny) zostawać wystrzelonym

wylewać vɨˈlɛvaʨ̑ v
afo
sprawić, że jakiś płyn wydostał się z czegoś

wyliczać v
manisa
określać poprzez obliczenia

wylot ˈvɨlɔt n
vava
zakończenie drogi, tunelu, doliny, itp.

wymierzać v
refy
określać miarę, np. długość

wyniosły vɨ̃ˈɲɔswɨ adj
lalina
dumny, zarozumiały i wywyższający się nad innych

wypadek vɨˈpadɛk n
kitoatoa
to, co wydarzyło się lub wydarzy w przyszłości, zdarzenie

wypalać vɨˈpalaʨ̑ v
afo
strzelać z broni palnej
manao
zrobić dziurę za pomocą wysokiej temperatury
setroka
o papierosie, węglu, świecy itp. zużywać coś przez palenie

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
fitaovana
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś

wypracowanie n
famelabelaran-kevitra
(edukacja, edukacyjny) pisemna praca ucznia na zadany temat

wyprasować ˌvɨpraˈsɔvaʨ̑ v
vy
wygładzić tkaninę za pomocą gorącego żelazka
fia
(rzadki, rzadko używany) wycisnąć, wytłoczyć coś z użyciem prasy

wyprawiać v
alefa
wysyłać kogoś dokądś w określonym celu

wypytywać v
fanontaniana
pytając, zbierać informacje od kogo

wyraz ˈvɨras n
teny
(językoznawstwo, językoznawczy) symbol fonetyczny (ciąg głosek) lub graficzny (znak lub ciąg znaków), niosący określone znaczenie bądź pełniący funkcję składniową;

wyraz twarzy n
tarehy
emocje ukazujące się na czyjeś twarzy nadające jej dany wygląd

wyrazistość ˌvɨraˈʑistɔɕʨ̑ n
zava
cecha tego, co wyraziste, wyraźne

wyraźny vɨˈraʑnɨ adj
sàha
taki, który jest przejrzysty, zrozumiały, jasny, wyrazisty

wyrwać ˈvɨrvaʨ̑ v
fia
wyciągnąć na siłę; wyszarpać

wysoki vɨˈsɔci adj
agnabo
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy
o dźwięku: mający dużą częstotliwość
znajdujący się na dużej wysokości (wysoko)
avo
mający duży wymiar pionowy

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
agnabo
(odprzymiotnikowy) → wysoki

wysokościowiec n
trano avo be
(architektura, architektoniczny) bardzo wysoki budynek;

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
agnabo
wymiar pionowy czegoś lub kogoś

wyspa ˈvɨspa n
nosy
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

występować ˌvɨstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
miala
opuszczać jakąś organizację, partię

wysyłać vɨˈsɨwaʨ̑ v
alefa
nadawać, wydawać z siebie; emitować
polecać komuś udanie się dokądś w jakimś celu
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych

wyszukiwać v
mikaroka
szukając z zapałem, wynajdywać coś lub kogoś

wytrawny adj
maina
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych, rzadziej o potrawach: niesłodki

wytrwały adj
mahatadidy betsaka
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu

wytrzymać vɨˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
orsa
pozostać w pewnym trudnym, uciążliwym stanie

wytrzymały ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɨ adj
mafy
taki, który jest w stanie dużo wytrzymać; wytrwały

wywiad ˈvɨvʲjat n
tafatafa
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom

wyłudzić vɨˈwuʥ̑iʨ̑ v
misoloky
podstępnie, chytrze uzyskać coś od kogoś

wzbierać v
tsara
(psychologia, psychologiczny) przybierać na sile; ujawniać się ze znacznym natężeniem

względem ˈvzɡlɛ̃ndɛ̃m preposition
mankany
wobec czegoś lub kogoś

wznosić ˈvznɔɕiʨ̑ v
tilikambo
o budynku, górze, maszcie: górować nad okolicą

wór n
kitabo
(potocznie, potoczny) obwisła skóra pod okiem
duży worek

wówczas ˈvufʧ̑as pronoun
iny
odsyła do okresu czasu, o którym mowa w danej wypowiedzi

wół vuw n
aomby
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
ety
mający niewielką szerokość

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
aty
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątróbka vɔ̃nˈtrupka n
aty
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z wątróbki (1.1)

wąż vɔ̃w̃ʃ n
bibilava
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
mpanjono
osoba łowiąca ryby na wędkę

wędzić v
setroka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
arina
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;
karbônina
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
àrina
(sztuka) materiał rysunkowy w formie patyczków miękkiego węgla drzewnego

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
linita
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;

węgiel drzewny n
àrina
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi;

węgielek n
àrina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krążek z węgla drzewnego wkładany po rozżarzeniu do trybularza

węgieł ˈvɛ̃ŋʲɟɛw n
takolaka
(budownictwo) zewnętrzny róg budynku

węglowodór n
hidirôkarbiora
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węglowy vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ adj
arintany
dotyczący węgla; przewożący węgiel; poruszający się na węgiel

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
fatotra
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;

władza ˈvwaʣ̑a n
fanjakana
(zobacz) władze
ludzie, którzy rządzą
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
tondro
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;
rzecz posiadana przez kogoś
właściwość, cecha

własny ˈvwasnɨ adj
madio
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
tompo
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

właściwość vwaɕˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
fananana
cecha, zwykle jakiejś substancji

właściwy vwaɕˈʨ̑ivɨ adj
mahitsy
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki

właśnie ˈvwaɕɲɛ adv
izao dieny izao
…komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia

włos vwɔs n
volon-doha
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włosy ˈvwɔsɨ n
volo
owłosienie głowy ludzkiej

wściekły ˈfʲɕʨ̑ɛkwɨ adj
lotika
(potocznie, potoczny) taki, który jest zaciekły, gwałtowny, intensywny

z s z zet preposition
amina
…opisujący związek
…wskazujący punkt początku ruchu
…wskazujący składnik, materiał
…wskazujący towarzystwo
…wskazujący zawartość

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
amboho
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem
znowu przywracając pierwotny stan

z tyłu adv
amboho
od przeciwnej strony niż przód

za za preposition
an-koatra
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem

zabarwienie ˌzabarˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
feo
(przenośnie, przenośnia) charakter czegoś

zabawa zaˈbava n
milalao
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabawka zaˈbafka n
kilalao
rzecz służąca do zabawy;

zabawny zaˈbavnɨ adj
adala
wywołujący rozbawienie, śmiech

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
korontana
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zachód ˈzaxut n
andrefana
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;

zaciemniać v
aloka
zasłaniać źródło światła lub ograniczać jego dostęp, czyniąc dane miejsce ciemniejszym
rahona
(przenośnie, przenośnia) czynić niejasnym, niezrozumiałym

zacieniać zaˈʨ̑ɛ̇̃ɲäʨ̑ v
aloka
tworzyć nad czymś cień

zaciskać v
manery
czynić ciaśniejszym, ściśle przylegającym

zadaszyć v
tafo
wznieść dach nad czymś

zadawać zaˈdavaʨ̑ v
anjara
sprawiać komuś coś złego

zadowalać ˌzadɔˈvalaʨ̑ v
mahavoky
zaspokajać potrzeby, odpowiadać czyimś upodobaniom

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
faly
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zadyma n
miady
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) publiczna burda z udziałem wielu osób, często brutalna

zagadnienie ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
fanontaniana
omawiany temat, wątek, problem, kwestia

zagajnik n
ala kely
(leśnictwo) młody, niewielki las

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
vahiny
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zajmować zajˈmɔvaʨ̑ v
boky
rezerwować miejsce
mikarakara
użytkować pomieszczenie

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
bitro dia
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
somaritaka
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zakapior n
jiolahy
agresywny człowiek skłonny do zaczepek, bójek

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
raiki-pitia
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ n
raiki-pitia
osoba, która się zakochała

zakończenie ˌzakɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
farany
wystający fragment jakiegoś przedmiotu

zakrywać zaˈkrɨvaʨ̑ v
manampina
zasłaniać, przesłaniać, nie pokazywać

zakład ˈzakwat n
ozinina
(handel, handlowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) jednostka gospodarcza produkująca, prowadząca sprzedaż lub świadcząca usługi

zakładać zaˈkwadaʨ̑ v
mamatra
płacić za kogoś, stając się jego wierzycielem

zakłócenie ˌzakwuˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
korontana
niepożądany sygnał zaburzający pracę czegoś

zaledwie zaˈlɛdvʲjɛ particle
fotsiny
partykuła podkreślająca, że czegoś jest mniej niż można by oczekiwać lub niż być powinno

zalesiać zaˈlɛɕäʨ̑ v
ala
o jakimś obszarze: sadzić na nim las

zalew n
bananoaka
(hydrologia, hydrologiczny) zatoka o wąskim wylocie, oddzielona od morza mierzeją

zaliczać zaˈlʲiʧ̑aʨ̑ v
manana
(potocznie, potoczny) odbywać przelotny stosunek seksualny

zaloty zaˈlɔtɨ n
tokotany
starania o czyjeś względy lub o czyjąś rękę

zamach ˈzãmax n
manandrana
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamek ˈzãmɛk n
karetsaka
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
noho
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamierać v
maty
tracić życie, żywotność; przestawać funkcjonować

zamierzać zãˈmʲjɛʒaʨ̑ v
maminavina
planować coś, mieć intencję coś zrobić

zamiłowanie ˌzãmʲiwɔˈvãɲɛ n
mankafy
znajdowanie dużej przyjemności w zajmowaniu się czymś, interesowaniu się czymś

zamordować v
vono
pozbawić kogoś życia, zwłaszcza w okrutny sposób

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
manankarena
dysponujący dużym majątkiem

zamrażać v
ranomandry
znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia

zamykać zãˈmɨkaʨ̑ v
manampina
(zobacz) zamknąć (np. okno)

zanieczyszczenie ˌzãɲɛʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
loto
substancja lub przedmiot, który zanieczyszcza

zanikać v
maty
przestawać istnieć

zaokrąglony adj
feno
o kształcie okrągłym lub zbliżonym do niego

zapach ˈzapax n
fofona
substancja dająca określony, charakterystyczny zapach (1.1)
węchowe wrażenie zmysłowe;

zapadać zaˈpadaʨ̑ v
miala
o ptactwie: przyfrunąwszy siadać gdzieś; o ludziach: zatrzymawszy się gdzieś schować się, skrywać się; zaszywać się

zapakowywać v
kitabo
wkładać w pakunek (np. w walizkę, kufer) celem podróży albo transportu

zapalić zaˈpalʲiʨ̑ v
zava
wzniecić ogień
zacząć się palić, zająć się płomieniem

zapałka zaˈpawka n
afokasika
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapis nutowy n
langilangy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
manadino
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
fiantsoana
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia

zarost ˈzarɔst n
somotra
owłosienie w dolnej części twarzy

zarysować ˌzarɨˈsɔvaʨ̑ v
lakile
uszkodzić robiąc rysy na powierzchni czegoś

zasobny adj
manankarena
mający dużo czegoś, bogaty w zasoby, dostatni

zaspokajać ˌzaspɔˈkajäʨ̑ v
mahavoky
aspekt niedokonany od: zaspokoić

zastąpienie n
hotikotiky
umiejscowienie czegoś w zamian tam, gdzie znajdowało się coś innego

zatem ˈzatɛ̃m conjunction
noho izany
(książkowy) spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem.
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): spójnik przyłączający wyrażenie podające w odmienny sposób informację zawartą w zdaniu przed nim

zatoka zaˈtɔka n
hoala
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;
paosy
rozszerzenie na pewnym odcinku drogi, służące jako przystanek autobusu lub miejsce do parkowania
pataloa
(technologia, technika, techniczny) kieszeń w obudowie do zamontowania określonego podzespołu

zatruwać v
poizina
dodawać substancje toksyczną

zatruć v
poizina
dodać substancje toksyczną

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
miahona
przerywać jakiś proces, maszynę, robienie czegoś
unieruchamiać coś
stawać w miejscu

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
finoana
przeświadczenie, że można komuś ufać

zawracać głowę zaˈvraʦ̑aʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
manadala
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
sangery
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;

zawrót głowy ˈzavrud ˈɡwɔvɨ n
sangery
euforia, zdumienie, oszołomienie, popęd lub nieopanowanie

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
foana
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zazdrościć v
alona
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zaćma ˈzaʨ̑ma n
riana
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku;

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
fanakonana
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

załoga zaˈwɔɡa n
langilangy
ogół pracowników zakładu, instytucji itp.

zbawienie zbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ambarakaly
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;
uratowanie w trudnej sytuacji

zbir zbʲir n
jiolahy
bandyta, zbój, przestępca

zbiór zbʲjur n
hasotry
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) czynność zbierania plonów
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) zwykle w lm plon

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
heloka bevava
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;

zbrodniarz n
meloka
człowiek, który popełnił zbrodnię

zbrązowieć v
fiana
nabrać barwy brązowej

zbyt zbɨt n
tsena
(ekonomia, ekonomiczny) odpłatne rozprowadzanie towarów, najczęściej przez producenta

zdechnąć ˈzdɛxnɔ̃ɲʨ̑ v
maty
(pogardliwie, pogardliwy) umrzeć
(potocznie, potoczny) o zwierzęciu: skończyć życie

zdobywać zdɔˈbɨvaʨ̑ v
mahazo
uzyskiwać, osiągać dzięki własnemu wysiłkowi

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
fahasalamana
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
finaritra
dobry dla zdrowia
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze

zebra ˈzɛbra n
zebra
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

zebu ˈzɛbu n
jamoka
(zoologia, zoologiczny) typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;

zegar ˈzɛɡar n
famantaranandro
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegarek zɛˈɡarɛk n
famantaranandro
niewielkich rozmiarów zegar

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
olona mpanamboatra famataranandro
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków;

zemsta ˈzɛ̃msta n
valifaty
odwet za krzywdy

zero ˈzɛrɔ n
aotra
liczba 0;

zestawiać v
mandika
przedstawiać dane w formie wykazu

zeszyt ˈzɛʃɨt n
an-takelaka
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zginąć ˈzʲɟĩnɔ̃ɲʨ̑ v
maty
nagle, tragicznie stracić życie (w odniesieniu do ludzi)
przestać istnieć, stracić ważność (o cechach, zjawiskach, wartościach)

zgłaszać ˈzɡwaʃaʨ̑ v
mamaly
odzywać się w słuchawce telefonu

ziele ˈʑɛlɛ n
ahitra
(botanika, botaniczny) roślina o nietrwałych, nadziemnych pędach

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
maitso
kolor zielony
ubranie w kolorze zielonym
zielone części roślin
zielony barwnik

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
maitso
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
tany
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna

ziemniaczany ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãnɨ adj
ovy
dotyczący ziemniaków (rośliny i bulwy), związany z ziemniakami
przyrządzony, zrobiony z ziemniaków, z dodatkiem ziemniaków

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
ovy
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

zima ˈʑĩ.ma n
ririnina
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimny ˈʑĩmnɨ adj
manara
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna
o jedzeniu podawany na zimno
o kolorach o odcieniu bliskim błękitowi
obojętny, wyrażający niechęć
pozbawiony emocji, czysto intelektualny

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
vintsy
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zioło ˈʑɔwɔ n
ahitra
(potocznie, potoczny) marihuana

zjadać ˈzʲjadaʨ̑ v
hisakafo
połykać jako pokarm

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
fisehoana
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zlewka n
gilasy
płaskodenne naczynie laboratoryjne ogólnego użytku zwykle o kształcie cylindrycznym;

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
aretin'andoha
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
manova
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości

zmora n
ny nofy ratsy
dręczący, przykry sen lub budząca lęk, uporczywie powracająca myśl

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
mahatonga
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
mahasasatra
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
antony
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje

znajomość znaˈjɔ̃mɔɕʨ̑ n
fahalalana
(edukacja, edukacyjny) wiedza na jakiś temat, umiejętność

znakomity ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ adj
maventy
bardzo dobry, doskonały, świetny
raindahiny
powszechnie znany i szanowany ze względu na swoje zasługi, pochodzenie itp.

znany ˈznãnɨ adj
baba
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób

znać znaʨ̑ modal
mahalala
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości
umieć coś, wiedzieć

znicz zʲɲiʧ̑ n
labozia
szeroka świeca w płytkim zbiorniku palona na grobach, pod pomnikami;

znowu ˈznɔvu adv
indray
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

zostawać zɔˈstavaʨ̑ v
miangana
być pozostałością po czymś, czego już nie ma
nie odchodzić/odjeżdżać/…, nie ruszać się z miejsca

zostawiać zɔˈstavʲjäʨ̑ v
mamela
kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą

zrozpaczony adj
vaky fo
owładnięty rozpaczą

zupełny zuˈpɛwnɨ adj
feno
obejmujący całość

zurwanizm n
zervanisma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu

zwalczać v
miady
działać przeciwko komuś lub czemuś

zwalniać ˈzvalʲɲäʨ̑ v
afo
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska

zwariowany adj
adala
(potocznie, potoczny) szalony, niespełna rozumu, nieokiełznany lub niepohamowany

zwierciny zvʲjɛrʲˈʨ̑ĩnɨ n
karaoty
(geologia, geologiczny) okruchy i miał skalny powstałe podczas wiercenia

zwierzyna zvʲjɛˈʒɨ̃na n
biby
(łowiectwo, łowiecki) zwierzęta łowne, będące przedmiotem polowań

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
biby
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwisać v
borera
opuszczać się wisząc

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
fandresena
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
tsotra
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
tsotra
niewyróżniający się niczym

zwłoki ˈzvwɔci n
faty
ciało martwego człowieka;

ząb zɔ̃mp n
nify
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;

ząb mądrości n
faravazana
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

zło zwɔ n
ratsy
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;

złoczyńca n
meloka
ktoś czyniący zło, popełniający przestępstwa, człowiek zbrodniczy

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
mpangalatra
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela

złoto ˈzwɔtɔ n
ankoso-bolamena volamena
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
volamena
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet

złoty ˈzwɔtɨ adj
volamena
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
ratsy fanahy
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość

zły zwɨ adj
ratsy
kiepski, nieznający się
niegrzeczny, nieposłuszny
niekorzystny
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)
niepasujący, nieodpowiedni
niesmaczny
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
o zdrowiu, zmysłach słaby

ówdzie ˈuvʲʥ̑ɛ pronoun
atsy
w innym miejscu, nie tutaj

ćma ʨ̑ma n
ny maìzina
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) ciemność
(książkowy) duża liczba (np. ludzi), chmara
samoina
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Letonia Latvia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
gisa
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

ładny ˈwadnɨ adj
baba
odznaczający się urodą

łagodnieć waˈɡɔdʲɲɛ̇ʨ̑ v
mamonaponaka
stawać się łagodnym

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
bedabeda
charakteryzujący się łagodnością, spokojem, brakiem gniewu lub niepokoju

łakocie n
vatomamy
słodycze, słodkości

łatwy ˈwatfɨ adj
maivana
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód

łazienka waˈʑɛ̃nka n
efitra fandroana
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łeb wɛp n
loha
(przenośnie, przenośnia) (pospolicie) głowa człowieka
głowa zwierzęcia

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
lela-pory
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łodyga wɔˈdɨɡa n
taho
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
kiho
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łono ˈwɔ̃nɔ n
bobo
wnętrze brzucha kobiety w ciąży

łopata wɔˈpata n
angady
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
soroka
mięso przylegające do łopatki (1.1) zwierząt z uboju

łowić ˈwɔvʲiʨ̑ v
trondro
łapać, chwytać w sieć lub na wędkę

łuk wuk n
tongolo
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;

łupież ˈwupʲjɛʃ n
angadrano
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łuska ˈwuska n
tranga
(wojskowość, wojskowy) część naboju służąca do umieszczenia w niej ładunku miotającego i spłonki

łyk wɨk n
mitroka
przełknięcie, łyknięcie pewnej ilości płynu

łykać v
mitroka
przesuwać co do gardła, przełyku, żołądka

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
sotro
mała łyżka

łyżeczka do herbaty n
sotrokely
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów

łyżka ˈwɨʃka n
sotro
sztuciec służący do jedzenia

łyżka wazowa ˈwɨʃka vaˈzɔva n
fanovo
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy

łza wza n
rano
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łzawić ˈwzavʲiʨ̑ v
rano
o oczach: wydzielać nadmiernie łzy

łódź wuʨ̑ n
sambo
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

ściana ˈɕʨ̑ãna n
rindrina
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ścinać ˈɕʨ̑ĩnaʨ̑ v
vavoninkena
o cieczy: przechodzić ze stanu ciekłego do stałego, krzepnąć

ściskać ˈɕʨ̑iskaʨ̑ v
fia
wywierać ucisk, ścisk na jakimś obiekcie z kilku stron

śledzić ˈɕlɛʥ̑iʨ̑ v
alika
szpiegować podążając za kimś
rambo
obserwować, badać wzrokiem rozwój zdarzeń

ślepy pasażer ˈɕlɛpɨ paˈsaʒɛr n
bitro dia
(potocznie, potoczny) ukryty pasażer, nieposiadający ważnego biletu; zwykle na statku

ślimak ˈɕlʲĩmak n
lelosy
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
loha
(rzemiosło, rzemieślniczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobne zakończenie szyjki instrumentu smyczkowego
tangolika
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1)

ślina ˈɕlʲĩna n
ivy
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

ślinić ˈɕlʲĩɲiʨ̑ v
rano
zwilżać śliną

śliwa ˈɕlʲiva n
voandamoty
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;
(spożywczy) duży, dorodny owoc śliwy (1.1)
(technologia, technika, techniczny) drewno śliwy (1.1)

śliwka ˈɕlʲifka n
pesombazaha
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie
voandamoty
(ogrodnictwo, ogrodniczy) śliwa;

śliwkowy ɕlʲifˈkɔvɨ adj
pesombazaha
przyrządzony ze śliwek, z dodatkiem śliwek

ślub ɕlup n
mariazy
akt zawarcia małżeństwa;

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
mihomehy
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem

śmiech ɕmʲjɛx n
hehy
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
fahafatesana faty
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;

śmieszny ˈɕmʲjɛʃnɨ adj
adala
wywołujący śmiech

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
sakafo maraina
poranny posiłek;

śniadać v
sakafo maraina
(przestarzałe, przestarzały) jeść śniadanie

śnieg ɕɲɛk n
oram-panala
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora

śnieżny ˈɕɲɛʒnɨ adj
oram-panala
dotyczący śniegu, związany ze śniegiem, obfitujący w śnieg, utworzony ze śniegu

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨʨ̑ v
oram-panala
padać (o śniegu)

śnić ɕɲiʨ̑ v
manofy
(przenośnie, przenośnia) marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
mihira
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem

środa ˈɕrɔda n
alarobia
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
refy
coś, co ułatwia działanie

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
alarobia
grupa ludzi zajmująca się tym samym zawodem, np. aktorzy
miejsce wychowywania w grupie; ludzie z niej
natiora
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie

śrutować v
manamangana
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać śrutę

świadczyć ˈɕfʲjaṭʧ̑ɨʨ̑ v
manoro
być dowodem

świat ɕfʲjat n
izao tontolo izao eran-tany ny tontolo iainana tany
cała Ziemia

światła ˈɕfʲjatwa n
afo
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) miejsce oznaczone światłami sygnalizacyjnymi na skrzyżowaniu ulic lub dróg bądź sygnalizujące przejścia dla pieszych

światło ˈɕfʲjatwɔ n
zava
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
labozy
(przestarzałe, przestarzały) dawna jednostka natężenia światła równa 1,02 kandeli;
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
ampipanga
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świetlisty adj
mazava
(książkowy) pełen światła; promieniujący światłem

świetlny ˈɕfʲjɛtl̥nɨ adj
zava
dotyczący światła, związany ze światłem, wykorzystujący światło

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
kisoa
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;

świta ˈɕfʲita n
tokotany
otoczenie asystujące przywódcy

świąteczny ɕfʲjɔ̃nˈtɛʧ̑nɨ adj
fialantsasatra
przeznaczony na święto, używany w dni świąteczne (1.2), na uroczyste okazje
przypadający w dzień będący świętem; wolny od pracy, szkoły
związany ze świętami, najczęściej ze świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocy

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
tempoly
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
fety
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

świętoszek n
famakiloha
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek manifestujący swą pobożność, często fałszywą

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Dadabe noely
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

świński ˈɕfʲĩj̃sʲci adj
kisoa
związany ze świnią, dotyczący świni
charakterystyczny dla świni, mający cechy świni

źle ʑlɛ adv
ratsy
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami

źródło ˈʑrudwɔ n
fanalahidy
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;

żaba ˈʒaba n
sahona
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żabka ˈʒapka n
sahona
(herpetologia, herpetologiczny) młoda lub mała żaba

żabnica ʒabʲˈɲiʦ̑a n
mpanjono
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lophius piscatorius, płaska, drapieżna ryba atlantycka;

żagiel ˈʒaɟɛl n
demany
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żar ʒar n
arina
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa

żarówka ʒaˈrufka n
Takamoa
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

że ʒɛ conjunction
fa
…podające skutek opisany w zdaniu nadrzędnym
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym

żebro ˈʒɛbrɔ n
taolan-tehezana
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żeby ˈʒɛbɨ conjunction
any
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
baharia
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych

żeglować ʒɛɡˈlɔvaʨ̑ v
lay
przemieszczać się po wodzie środkiem transportu, szczególnie żaglowym

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
vy fipasohana
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
vy
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo

żelazo ʒɛˈlazɔ n
vy
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
vy anidina
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żniwa ˈʒʲɲiva n
hasotry
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;

żniwo ˈʒʲɲivɔ n
hasotry
(przestarzałe, przestarzały) dojrzałe zboże, gotowe do zżęcia

żona ˈʒɔ̃na n
andefimandry
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
vavony
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
voan'oaka
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;

żołędziowy ˌʒɔwɛ̃ɲˈʥ̑ɔvɨ adj
voan'oaka
dotyczący żołędzi, owoców dębu

żuk ʒuk n
borera
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny poświętnikowatych;
(potocznie, potoczny) chrząszcz

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
fiainana
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;

żyrafa ʒɨˈrafa n
jirafa
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żywot ˈʒɨvɔt n
fahavelomana
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) życiorys, zwłaszcza w odniesieniu do świętych
(książkowy) życie, istnienie

żywy ˈʒɨvɨ adj
velona
będący w użyciu
jasny, jaskrawy, niestonowany
przejawiający oznaki życia
żwawy, szybki

żyć ʒɨʨ̑ v
miaina
bytować w jakichś warunkach

żółtek ˈʒuwtɛk n
mavo
(pogardliwie, pogardliwy) ktoś rasy żółtej

żółty ˈʒuwtɨ adj
vony mavo
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółw ʒuwf n
sokatra
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;

żądny adj
noana
pragnący czegoś w sposób niepohamowany