iet suffix
it
(scheikunde) duidt de aanwezigheid aan van een complex anion waarin het centrale atoom de belangrijkste oxidatietoestand onder de hoogste bezit, gewoonlijk is dat twee ladingseenheden lager dan de hoogste
(mineralogie) de meest gebruikelijke uitgang voor de naam van een mineraal, soms afgeleid van de vindplaats, soms van de beschrijver, soms van andere namen

16 metergebied n
pokutové území
(voetbal) gedeelte van het voetbalveld, tot zestien en een halve meter van het doel

16-metergebied n
pokutové území
(voetbal) gedeelte van het voetbalveld, tot zestien en een halve meter van het doel

Aarde /ˈardə/ pn
Země

Abazijns pn
abazština
geen meervoud (taal) West-Kaukasische taal gesproken in Rusland en Turkije door een kleine 50.000 personen

Abchazisch /ɑpˈxazis/ pn
abcházština abcházsky
geen meervoud (taal) taal die in Abchazië gesproken wordt

Abessinië pn
Habeš

Achilles pn
Achilles
(mythologie) een figuur uit de Griekse mythologie, zoon van Peleus, de koning van de Myrmidonen in Thessalië, en de Nereïde Thetis

Aconcagua pn
Aconcagua
(toponiem) een berg in Argentinië, de hoogste van Zuid-Amerika.

Acre pn
Acre
braziliaanse deelstaat gelegen in de Regio Noord van het land. Hoofdstad is Rio Branco

Adam pn
Adam

Addis Abeba pn
Addis Abeba

Adolf pn
Adolf

Adriatische Zee pn
Jaderské moře
(toponiem) randzee van de Middellandse Zee, gelegen tussen Italië en het Balkanschiereiland

Afghaans /ɑf.ˈxans/ /ɑf.ˈχans/ /ɑv.ˈɣaːns/ adj
afghánský
(demoniem) gerelateerd aan Afghanistan

Afghanistan /ɑf.ˈɣa.nɪ.ˌstɑn/ /ɑf.ˈχa.nɪ.ˌstɑn/ /ɑv.ˈɣa.nɪ.ˌstɑn/ pn
Afghánistán Afganistan Afgánistán
(toponiem: land) een land gelegen in Centraal-Azië

Afrika pn
Afrika
(toponiem), (werelddeel) het continent ten zuiden van Europa, tussen de Indische en de Atlantische Oceaan

Afrikaans /afriˈkaːns/ adj
africký
(demoniem) komende van of betreffende het continent Afrika

Afrikaans /afriˈkaːns/ pn
afrikánština afrikánsky
geen meervoud (taal) van het Nederlands afstammende taal die wordt gesproken in Zuid-Afrika en Namibië

Aken pn
Cáchy
(toponiem) een stad in de Duitse deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen

Alagoas pn
Alagoas
(toponiem) Braziliaanse deelstaat gelegen in de Regio Noordoost van het land. Hoofdstad is Maceio

Albanees /ɑɫbaˈneːs/ pn
albánština albánsky albánský
geen meervoud (taal) taal die vooral in Albanië en Kosovo gesproken wordt

Albanië /ɑlˈbaːni.jə/ /ɑɫˈbani.jə/ pn
Albánie
(toponiem: land) een land in het westen van de Balkan, grenzend aan de Adriatische en de Ionische Zee en aan Griekenland, Macedonië, Kosovo en Montenegro

Alemannisch pn
alemánština alemánsky
geen meervoud (taal) verzamelnaam voor een groep Duitse dialecten die gesproken worden door ongeveer zes miljoen mensen in Zuid-Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Liechtenstein en Oost-Frankrijk

Aleoeten pn
Aleuty
(toponiem: eiland) keten van vulkanische eilanden in Alaska, die zich boogvormig uitstrekt en een scheiding vormt tussen de Grote Oceaan en de Beringzee

Algerije /ɑl.ɣə.'rɛɪ̯.jə/ /ɑɫ.ɣə.'rɛː.jə/ /ɑɫ.χə.'rɛɪ̯.jə/ pn
Alžírsko
(toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Democratische Volksrepubliek Algerije. Het vormt samen met Marokko en Tunesië, waar het tussenin ligt, de Maghreb. In het zuiden grenst het van west naar oost aan de Westelijke Sahara, Mauritanië, Mali, Niger en Libië. De Middellandse Zee vormt de noordgrens

Algerijns adj
alžírský
(demoniem) uit/afkomstig van Algerije

Algiers /ɑɫˈxiːrs/ /ɑɫˈɣiːrs/ pn
Alžír
(toponiem) hoofdstad van Algerije

Allah pn
Alláh
(religie) God bij moslims of in het Arabisch

Allerheiligen pn
Všech svatých
een rooms-katholieke feestdag op 1 november ter gezamenlijke verering van alle heiligen van de Kerk

Alpen pn
Alpy
(toponiem: gebergte) gebergte dat Italië van de rest van Europa scheidt

Altair pn
Altair
(astronomie) een meervoudige, heldere ster in het sterrenbeeld Adelaar (Arend)

Amazone pn
Amazonka

Amerika /aˈmɪːriˌka/ abbreviation
Amerika
1 en 2

Amerikaan n
Američan
(demoniem) persoon die in Noord- Zuid- of Midden-Amerika woont of daaruit afkomstig is
Američan Američanka Amík
(demoniem) inwoner van de Verenigde Staten van Amerika

Amerikaans adj
americký
(demoniem) betreffende of komende van Amerika

Amerikaanse n
Američanka
(demoniem) vrouwelijke inwoner van Noord- of Zuid-Amerika

Amerikaanse eik n
dub červený
(bloemplanten) bepaald soort snelgroeiende boom, Quercus rubra uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae ), oorspronkelijk afkomstig uit het oosten van Noord-Amerika, in Europa aangeplant als sierboom.

Amhaars pn
amharština amharsky
geen meervoud (taal) taal die in Ethiopië gesproken wordt

Amharisch pn
amharský
geen meervoud (taal) taal die in Ethiopië gesproken wordt

Amos /aˈmɔs/ pn
Ámos
(religie) boek in de Bijbel en de Tenach, waarin de profeet Amos een hoofdrol speelt

Amsterdam /ɑmstər'dɑm/ pn
Amsterdam Amsterodam
(toponiem) de hoofdstad van Nederland, gelegen in de provincie Noord-Holland

Andaloesië pn
Andalusie

Andalusië pn
Andalusie

Andes pn
Andy

Andorra pn
Andorra
(toponiem: land) een kleine staat in Europa die grenst aan Frankrijk en Spanje

Andorrees adj
andorrský
(demoniem) van/uit Andorra

Andorrees n
Andořan
(demoniem) iemand die afkomstig is uit Andorra

Angelsaksisch /ɑŋəl'sɑksis/ pn
anglosaština anglosaský
geen meervoud (taal) West-Germaanse taal die tussen ca. tussen 400 en 1100 werd gesproken en die geldt als de rechtstreekse voorloper van het Middelengels

Angola /ɑŋ.ˈ(g)ɣo.la/ /ɑŋ.ˈgo.la/ pn
Angola
(toponiem: land) een land in Zuidwest-Afrika, officieel de Republiek Angola grenzend aan Namibië, Zambia, Congo-Kinshasa en de Atlantische Oceaan. De Angolese exclave Cabinda ligt in het noorden tussen Congo-Kinshasa en Congo-Brazzaville aan de Atlantische Oceaan

Anguilla pn
Anguilla

Anjerrevolutie /ˈɑ.nʲər.re.voˌly.si/ /ˈɑ.ɲər.re.voˌly.tsi/ pn
karafiátová revoluce
(geschiedenis) (politiek) de geweldloze militaire staatsgreep die op 25 april 1974 in Portugal plaatsvond en die een definitief einde maakte aan het autocratische bewind na het tijdperk van Salazar.

Anna pn
Anna
(vrouwelijke naam) meisjesnaam

Antarctica pn
Antarktida Antarktis
(werelddeel) het continent rond de zuidpool van de aarde

Antigua en Barbuda /ɑn.ˌti.(g)ɣ<sup>ʊ</sup>a.ɛn.bɑr.ˈbu.da/ /ɑn.ˌti.gwa.ɛn.bɑr.ˈbu.da/ pn
Antigua a Barbuda
(toponiem: land) eilandstaat in het oostelijk deel van de Caribische Zee, op de grens met de Atlantische Oceaan

Antillen pn
Antily
(toponiem) (toponiem: eiland) eilandengroep in de Caribische Zee, van Cuba in het noordwesten tot Barbados en Trinidad in het zuidoosten

Antwerpen /ˈantˌwɛrpə(n)/ /ˈɑntˌʋɛrpə(n)/ /ˈɑntˌβ̞ɛrpə(n)/ pn
Antverpy
(toponiem) een provinciehoofdstad in België
(toponiem: provincie) een Belgische provincie

Antwerps /ˈantwɛrps/ /ˈɑntʋɛrps/ /ˈɑntβ̞ɛrps/ adj
antverpský
(demoniem) van, uit, betreffende of als in Antwerpen

Apennijnen pn
Apeniny
(toponiem: gebergte) gebergte in Italië dat zich uitstrekt over de lengte van het Italiaans schiereiland, van Ligurië tot Calabrië en daarna wordt voortgezet op het eiland Sicilië

Apulië pn
Apulie

Arabier /ˌɑ.ra.ˈbiːr/ n
Arab
(demoniem) een persoon met het Arabisch als moedertaal

Arabisch /ɑ'rabis/ adj
arabský
(demoniem) verwijzend naar de Arabische taal, cultuur, het alfabet of Arabië

Arabisch /ɑ'rabis/ pn
arabština arabsky arabský
geen meervoud (taal) taal oorspronkelijk van het Arabisch schiereiland en de taal waarin de Koran gelezen hoort te worden
arabský arabština
een van het Aramitisch afgeleid alfabet dat gebruikt wordt voor het schrijven van het Arabisch, Perzisch, Pashto, Urdu en Oeigoers

Arabië pn
Arábie

Arafurazee pn
Arafurské moře
(toponiem) randzee van de Indische Oceaan, gelegen tussen Noord-Australië en de oostelijke eilanden van Indonesië

Aragon pn
Aragonie

Aragonees n
aragonský
(demoniem) Een inwoner van Aragon

Aragonees pn
aragonský
geen meervoud (taal) taal gesproken in Aragon

Aramees /araˈmes/ adj
aramejština

Arctisch adj
arktický

Arctische Oceaan pn
severní ledový oceán
(aardrijkskunde) uitgestrekte zee ten noorden van de continenten Azië en Noord-Amerika , waarin het grote ijsveld van de Noordpool ligt

Ardennen pn
Ardeny
(toponiem: gebergte) middelgebergte in het zuidoosten van België, Noord-Luxemburg en een klein stuk Frankrijk

Ardèche pn
Ardèche
(toponiem: rivier) een rivier in Frankrijk die ontspringt in het gelijknamige departement op een hoogte van ongeveer 1400 meter in het "Forêt de Mazan". Zij mondt bij Pont-Saint-Esprit op een hoogte van 50 meter uit in de Rhône.

Arend pn
Orel
(sterrenbeeld) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u40m en 20u35m en tussen declinatie −12° en +19°)

Argentijn /ˌɑrɣɛnˈtɛɪ̯n/ /ˌɑrɣɛnˈtɛːn/ /ˌɑrχɛnˈtɛɪ̯n/ n
Argentinec
(demoniem) iemand van Argentijnse komaf

Argentinië /ˌɑrɣɛnˈtini.jə/ /ˌɑrχɛnˈtini.jə/ pn
Argentina
(toponiem: land) een Spaanstalig land in het zuiden van Zuid-Amerika tussen het Andesgebergte en de zuidelijke Atlantische Oceaan

Armeen /ɑrˈmen/ /ɑrˈmeːn/ n
Armén Arménec
(demoniem) een inwoner van Armenië, of iemand afkomstig uit Armenië

Armeens /ɑrˈmens/ /ɑrˈmeːns/ adj
arménský arménština
(demoniem) betreffende Armenië of het Armeens

Armeens /ɑrˈmens/ /ɑrˈmeːns/ pn
arménština arménsky
geen meervoud (taal) taal die wordt gesproken in Armenië

Armeense /ɑrˈmensə/ /ɑrˈmeːnsə/ n
Arménka

Armenië /ɑrˈmeni.jə/ /ɑrˈmeːni.jə/ pn
Arménie
(toponiem: land) een GOS-lidstaat in de Kaukasus (Gemenebest van Onafhankelijke Staten). Het is een van de weinige landen die niet aan zee liggen. Het grenst in het oosten aan Azerbeidzjan, in het westen aan Turkije en de Naxçivan-exclave (Azer.), in het noorden aan Georgië en in het zuiden aan Iran

Arnhem pn
Arnhem

Aruba /a.ˈru.ba/ /a.ˈry.ba/ pn
Aruba
(toponiem: eiland) een eiland in het zuidelijke gedeelte van de Caraïbische Zee.

Assam pn
Ásám
(toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het noordoosten van het land. Hoofdstad is Dispur

Assepoester /ˈɑsəˌpustər/ pn
Popelka
(vrouwelijke naam) het meisje dat hoofdpersoon is het het gelijknamige sprookje

Asturisch pn
asturština astursky
geen meervoud (taal) taal die gesproken wordt in Asturië

Asturië pn
Asturie
(toponiem) een van de 17 autonome regio's van Spanje die in het noordwesten van het land ligt

Aswoensdag n
Popeleční středa
(religie) (christendom) eerste dag van de veertig dagen durende vastentijd, en daarmee de eerste dag na carnaval

Athene pn
Athény Atény
(toponiem) de hoofdstad van Griekenland

Atlantis pn
Atlantida
(mythologie) mythologisch eiland dat in de zee zou zijn gezonkenTraditioneel wordt dit eiland meestal gesitueerd ten westen van Europa en Afrika

Atlantische Oceaan pn
Atlantský oceán
(aardrijkskunde) de tweede grootste oceaan op aarde, gelegen tussen Europa en Afrika enerzijds en Noord- en Zuid-Amerika anderzijds

Atlas pn
Atlás
(mythologie) figuur uit de Griekse mythologie die het hemelgewelf op zijn schouders droeg
(toponiem) gebergte in Noord-Afrika

Australisch /aʊ̯ˈstraːlɪs/ /ɔʊ̯ˈstraːlis/ /ʌʊ̯ˈstralis/ adj
australský
(demoniem) van Australië

Australië /aʊ̯ˈstraːli.jə/ /ɔʊ̯ˈstrali.jə/ /ʌʊ̯ˈstrali.jə/ pn
Austrálie
(toponiem: land) een soevereine staat gelegen tussen de Indische Oceaan en de Grote Oceaan (officieel het Gemenebest van Australië) met de officiële taal Engels

Australiër /aʊ̯ˈstraːli.jər/ /ɔʊ̯ˈstraːli.jər/ /ʌʊ̯ˈstrali.jər/ n
Australan Australanka Austrálec
(demoniem) een inwoner van Australië

Avestisch pn
avesta avestánština avestština
geen meervoud (taal) de taal van de Avesta

Avignon pn
Avignon
(toponiem) een stad in Frankrijk

Aymara pn
ajmara
geen meervoud (taal) Indiaanse taal die in Zuid-Amerika wordt gesproken

Azerbeidzjaans /ˌazərbɛɪ̯ˈdʒans/ /ˌazərbɛɪ̯ˈdʒaːns/ /ˌazərbɛːˈdʒaːns/ adj
ázerbájdžánský
(demoniem) op Azerbeidzjan betrekking hebbend

Azerbeidzjaans /ˌazərbɛɪ̯ˈdʒans/ /ˌazərbɛɪ̯ˈdʒaːns/ /ˌazərbɛːˈdʒaːns/ pn
azerština ázerbájdžánština
geen meervoud (taal) de taal Azeri.

Azerbeidzjan /ˌazərbɛɪ̯ˈdʒan/ /ˌazərbɛːˈdʒan/ pn
Ázerbájdžán
(toponiem: land) Aziatisch land dat grenst aan Rusland, Iran, Armenië en Georgië

Azeri /aˈzeːri/ /aˈzɪːri/ pn
Ázerbajdžánsky
geen meervoud (taal) Turkse taal die door 22 miljoen mensen vooral in Azerbeidzjan, maar ook in Iran, Georgië en Turkije wordt gesproken

Aziatisch adj
asijský
(antropologie) (pregnant) betreffende volkeren, culturen of gebruiken afkomstig uit Zuidoost- of Oost-Azië

Azië pn
Asie
(toponiem) (werelddeel) een continent ten oosten van Europa

Azoren pn
Azory

Bahama's /ba.ˈha.mas/ /ba.ˈɦa.mas/ /bɑ.ˈɦa.mas/ pn
Bahamy
(toponiem: land) een onafhankelijk Engelssprekend land in het Caraïbisch gebied

Bahrein /ba.ˈrɛɪ̯n/ /bɑx.ˈrɛːn/ /bɑχ.ˈrɛɪ̯n/ pn
Bahrajn
(toponiem: land), (toponiem: eiland) eilandstaat in de Perzische Golf en de Golf van Bahrein. Het ligt ingeklemd tussen Saoedi-Arabië in het westen en Qatar in het oosten en zuiden

Bakoe pn
Baku
(toponiem) de hoofdstad van Azerbeidzjan

Balearen pn
Baleáry

Balkan pn
Balkán
(toponiem) gebied ('schiereiland') in het zuidoosten van Europa

Bambara pn
bambarština
geen meervoud (taal) de nationale taal van Mali

Bangladesh /ˌbɑŋ.(g)ɣə.la.ˈdɛʃ/ /ˌbɑŋ.lɑ.ˈdɛʃ/ pn
Bangladéš
(toponiem: land) land in het zuiden van Azië dat ligt op het Indische subcontinent en voor het grootste gedeelte aan India grenst en voor een klein stukje aan Myanmar/Birma. Het land is gelegen ten noorden van de Golf van Bengalen en omvat voornamelijk de delta van de rivier de Ganges

Barbados /ˈbɑr.ba.ˌdɔs/ /ˈbɑr.be.ˌdɔs/ pn
Barbados
(toponiem: land) land in het Caribisch gebied bestaande uit één enkel eiland, dat behoort tot de Bovenwindse Eilanden van de Kleine Antillen. Het wordt ook wel Little England genoemd

Barcelona pn
Barcelona

Baskenland /'bɑskən,lɑnd/ pn
Baskicko
een geografische regio bij de Spaans-Franse grens tegen de Golf van Biskaje
(toponiem) een van de 17 autonome regio’s gelegen in het noorden van Spanje

Baskisch adj
baskický
met betrekking tot de Basken
met betrekking tot de Baskische taal

Baskisch pn
baskičtina baskicky
geen meervoud (taal) taal die wordt gesproken door de Basken

Beieren pn
Bavorsko

Beiers pn
bavorský
geen meervoud (taal) taal gesproken door ten minste 12 miljoen mensen in Oostenrijk, Tsjechië, Duitsland, Hongarije en Italië

Beiroet /bɛɪrut/ pn
Bejrút
(toponiem) hoofdstad van Libanon

Beker pn
Pohár
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 10u48m en 11u54m en tussen declinatie −25° en −6°)

Belg /bɛlx/ /bɛɫx/ /bɛɫχ/ n
Belgičan
(demoniem) een staatsburger van België

Belgisch /ˈbɛl.ɣɪs/ /ˈbɛɫ.ɣis/ /ˈbɛɫ.χis/ adj
belgický
(demoniem) met betrekking tot België

Belgisch-Kongo pn
Belgické Kongo

België /ˈbɛlɣijə/ /ˈbɛɫɣijə/ /ˈbɛɫχijə/ pn
Belgie

Belgrado pn
Bělehrad
(toponiem) de hoofdstad van Servië

Belize /be.ˈliː.zə/ pn
Belize
(toponiem: land) (voormalig Brits Honduras) een Midden-Amerikaans land, en grenst aan Mexico in het noordwesten en Guatemala in het zuiden en westen. Aan het oosten grenst het aan de Caribische Zee

Bengaals pn
bengálština
geen meervoud (taal) taal die in Bangladesh en West-Bengalen gesproken wordt

Benin /be.ˈnin/ /ˈbe.nɪn/ pn
Benin
(toponiem: land) een land in Afrika dat in het westen aan Togo grenst, in het noordwesten aan Burkina Faso, in het noordnoordoosten aan Niger in het oosten aan Nigeria. In het zuiden ligt het aan de Golf van Guinee

Berbers pn
berberský

Beringstraat pn
Beringův průliv
de zeestraat tussen de Grote Oceaan en de Noordelijke IJszee

Beringzee pn
Beringovo moře
(toponiem) is de zee in het noordelijk deel van de Grote Oceaan

Berlijn pn
Berlín
(toponiem) de hoofdstad van Duitsland
(toponiem) een van de zestien Duitse deelstaten.

Bermuda pn
Bermudy
(toponiem: land) eilandengroep in de Atlantische Oceaan, een overzees gebied van het Verenigd Koninkrijk en een bekend belastingparadijs

Bern pn
Bern
(toponiem) de hoofdstad van Zwitserland

Betelgeuze /ˈbe.tɔɫ.ˌχø.zə/ /ˈbe.təl.ˌɣø.zə/ /ˈbe.təɫ.ˌɣø.zə/ pn
Betelgeuze
(astronomie) de één na helderste ster in het sterrenbeeld Orion, na Rigel

Bethlehem pn
Betlém
(toponiem) stad in Judea, bekend als de geboorteplaats van Jesus

Bhutaans adj
bhútánský

Bhutan /bu.ˈtan/ /bu.ˈtɑn/ pn
Bhútán
(toponiem: land) een land in Azië dat in de Himalaya ingeklemd ligt tussen China, Tibet en India. Het zuidelijke gedeelte van Bhutan ligt op het Indisch subcontinent

Biafra pn
Biafra

Bijbel n
Bible
(religie) het heilige boek der christenen

Boedapest pn
Budapešť
(toponiem) de hoofdstad van Hongarije

Boeddha pn
Buddha

Boekarest pn
Bukurešť
(toponiem) de hoofdstad van Roemenië

Bohemen pn
Čechy
(toponiem) historische landstreek in de Tsjechische Republiek

Bolivia /boˈlivi.ja/ pn
Bolívie
(toponiem: land) een republiek in Zuid-Amerika die grenst aan Peru, Brazilië, Paraguay, Argentinië en Chili

Bologna pn
Bologna
(toponiem) een stad in Italië

Bonaire pn
Bonaire
(toponiem: eiland) eiland in het zuidelijke gedeelte van de Caraïbische ZeeStaatsrechtelijk is Bonaire een bijzondere gemeente van Nederland.

Boogschutter pn
Střelec
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 22 november tot ca. 22 december

Borneo pn
Borneo

Bosnisch /ˈbɔsnis/ /ˈbɔsnɪs/ pn
bosenština
geen meervoud (taal) Slavische taal die wordt gesproken in Bosnië

Bosnië en Herzegovina /ˈbɔsni.jə ɛn ˌhɛrtsəɣoˈviːna/ /ˈbɔsni.jə ɛn ˌɦɛrtsəɣoˈvina/ /ˈbɔsni.jə ɛn ˌɦɛrtsəχo(ʊ̯)ˈvina/ pn
Bosna a Hercegovina
(toponiem: land) republiek in het zuidoosten van Europa die ontstaan is bij het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië

Bosniër /ˈbɔsni.jər/ n
Bosňan
(demoniem) een inwoner van Bosnië en Herzegovina, of iemand afkomstig uit Bosnië en Herzegovina

Bosporus pn
Bospor
(toponiem) zeestraat tussen de Zee van Marmara en de Zwarte Zee, waar aan weerszijden zich de stad Istanbul bevindt

Botswana /bɔ.ˈts<sup>ʊ</sup>a.na/ /bɔts.ˈʋa.na/ /bɔts.ˈβ̞a.na/ pn
Botswana
(toponiem: land) een land dat geheel door land is omgeven in het zuiden van Afrika met ruim 1,5 miljoen inwoners, grenzend aan Namibië, Zimbabwe en Zuid-Afrika

Bourgondisch adj
burgundský
(demoniem) op Bourgondië betrekking hebbend

Bourgondië pn
Burgundsko
(toponiem) een van de 26 regio's van Frankrijk

Brandenburg pn
Braniborsko
(toponiem) een deelstaat in het oosten van Duitsland

Brazilië /braˈzili.jə/ pn
Brazílie
(toponiem: land) een soevereine staat in Zuid-Amerika (officieel de Federale Repuliek van Brazilië, 'República Federativa do Brasil'), met als officiële taal het Portugees

Bretagne pn
Bretaň Bretagne
(toponiem) een schiereiland in het noordwesten van Frankrijk

Bretons pn
bretonština bretonsky
geen meervoud (taal) Keltische taal die wordt gesproken in Bretagne

Brit n
Brit

Brits /brɪts/ adj
britský
(demoniem) gerelateerd aan Groot-Brittannië, afkomstig uit Groot-Brittannië

Britse Maagdeneilanden pn
Britské Panenské ostrovy

Brittannië pn
Británie

Brugge pn
Bruggy
(toponiem) provinciehoofdstad van de Vlaamse provincie West-Vlaanderen

Brunei /bry.ˈnɛɪ̯/ /bry.ˈnɛː/ pn
Brunej
(toponiem: land) een land op het eiland Borneo, in Zuidoost-Azië. Het ligt aan de Zuid-Chinese Zee, en wordt verder geheel omringd door Maleisië

Bruneis /ˈbrunɛɪs/ adj
brunejský
(demoniem) met betrekking tot of afkomstig van Brunei

Brunswijk pn
Braunschweig

Brussel pn
Brusel
(toponiem) de hoofdstad van België
(metonymisch), (politiek) het bestuur van de Europese Unie, dat voornamelijk in de onder [1] genoemde stad is gevestigd

Brussels adj
bruselský

Bulgaars /bɵɫˈγ̊aːrs/ adj
bulharský
(demoniem) met betrekking tot Bulgarije of de Bulgaarse taal

Bulgaars /bɵɫˈγ̊aːrs/ pn
bulharština bulharský
geen meervoud (taal) Slavische taal die wordt gesproken in Bulgarije

Bulgaarse n
Bulharka

Bulgarije pn
Bulharsko
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Europa

Burkina Faso /bur.ˌki.na.ˈfa.so/ /bur.ˌki.na.ˈfɑ.so/ pn
Burkina Faso
(toponiem: land) een republiek in West-Afrika voorheen Opper-Volta genaamd. Het land grenst aan Benin, Ivoorkust, Ghana, Mali, Niger en Togo

Burundees adj
burundský
(demoniem) op Burundi betrekking hebbend

Burundi /bu.ˈrun.di/ pn
Burundi
(toponiem: land) een land in Afrika dat grenst aan Democratische Republiek Congo, Rwanda en Tanzania

Byzantijn n
Byzantinec

Byzantijns adj
byzantský

Calabrië pn
Calábrie

Californië pn
Kalifornie
(toponiem) een van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. De staat grenst aan de Pacifische Oceaan en aan de Mexicaanse deelstaat Baja California, alsmede aan de Amerikaanse deelstaten Nevada, Oregon en Arizona.

Callisto pn
Callisto
(mythologie) nimf uit de Griekse mythologie die behoorde tot het gevolg van de godin Artemis, door Zeus werd verkracht, daardoor in de problemen raakte en later door hem met haar zoon als Grote Beer en Kleine Beer tussen de sterren aan de hemel werd geplaatst
(astronomie) een van de vier grote manen van Jupiter

Cambodja /kɑm.ˈbɔ.dja/ /kɑm.ˈbɔ.tʃa/ pn
Kambodža
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Azië dat in het noorden grenst aan Laos, in het noordwesten en westen aan Thailand en in het oosten en zuidoosten aan Vietnam. Aan de kust grenst het aan de Golf van Thailand en de Zuid-Chinese Zee

Cambridge pn
Cambridge

Canada /ˈka.na.da/ /ˈkɑ.nɑ.da/ pn
Kanada
(toponiem: land) een soevereine staat in de noordelijke helft van Noord-Amerika

Canarische Eilanden pn
Kanárské ostrovy

Canberra pn
Canberra
(toponiem) de federale hoofdstad van Australië, gelegen in het Australisch Hoofdstedelijk Territorium

Cantabrië pn
Kantábrie
(toponiem) een van de 17 autonome regio’s en provincie in het noorden van Spanje gelegen ten oosten van Asturië en ten westen van Baskenland met de hoofdstad Santander.

Capri pn
Capri

Caracas /karákas/ pn
Caracas
(toponiem) de hoofdstad van de Zuid-Amerikaanse staat Venezuela.

Carthago pn
Kartágo

Castilië pn
Kastilie
(toponiem) (geschiedenis) landstreek in Spanje en met Aragon historisch een van de beide koninkrijken waaruit Spanje opgebouwd is. Aan het eind van de 15e eeuw waren er drie koninkrijken op het Iberisch Schiereiland: Portugal, Castilië en Aragon

Castilië en León pn
Kastilie a León

Castilië-La Mancha pn
Kastilie-La Mancha

Catalaans pn
katalánština katalánsky
geen meervoud (taal) Romaanse taal die wordt gesproken in Catalonië

Catalonië pn
Katalánsko
(toponiem) een van de 17 autonome regio’s van Spanje, gelegen in het noordoosten van het Iberisch Schiereiland; de twee officiële talen zijn Catalaans en Spaans

Caïro pn
Káhira
(toponiem) de hoofdstad van Egypte

Centraal-Afrikaanse Republiek /sɛn.ˌtral.a.fri.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ /sɛn.ˌtral.ɑ.fri.ˌkans.re.pʏ.ˈbliːk/ /sɛn.ˌtraɫ.a.fri.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ pn
Středoafrická republika
(toponiem: land) een land in Midden-Afrika, officieel de Centraal-Afrikaanse Republiek, dat geheel door land wordt omsloten

Centraal-Azië pn
Střední Asie

Centraal-Koerdisch pn
Kurdský
geen meervoud (taal) Iraanse taal gesproken door 6 miljoen mensen in Irak en Iran

Ceres pn
Ceres
(mythologie) Romeinse godin van de akkerbouw, later gelijkgesteld met de Griekse Demeter.
(astronomie) hemellichaam, een dwergplaneet in de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter.

Ceuta pn
Ceuta

Ceylon pn
Cejlon

Chaldea pn
Chaldea

Chanoeka /xɑnuˈka/ n
Chanuka
(Jiddisch-Hebreeuws) feest van de herinwijding van de tempel, dat acht dagen duurt en op 25 kislev begintDeze datum valt meestal in december of de laatste dagen van november.

Cherokee /tʃɛ.ˈrɔ.ki/ /ˈtʃeː.ro.keː/ pn
čerokézsky čerokézština čerokízsky čerokízština
geen meervoud (taal) inheemse taal gesproken door enkele duizenden mensen in Noord-Amerika

Chileens adj
chilský čilský

Chili /ˈʃi.li/ pn
Chile
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, grenzend aan Peru, Bolivia en Argentinië en ingeklemd liggend tussen de Stille Zuidzee en het Andesgebergte

China /ˈʃi.na/ pn
Čína Čínská lidová republika
(toponiem: land) een land in Oost-Azië, officieel de Volksrepubliek China

Chinees /ʃi.ˈnes/ adj
čínský čínština
(demoniem) betreffende China; gemaakt in China

Chinees /ʃi.ˈnes/ pn
čínština Číňan čínsky
geen meervoud (taal) de voornaamste taal die in China gesproken wordt

Chinese kool n
pekingské zelí
(groente) bladeren van Brassica rapa subsp. pekinensis

Christus /ˈxrɪstʏs/ pn
Kristus

Colombia /ko.ˈlɔm.bi.ja/ pn
Kolumbie
(toponiem: land) Een land dat volgens ISO-norm ISO 3166-1 wordt aangeduid met de driecijferige landcode: 170, de drieletterige landcode: COL en de tweeletterige landcode: CO gelegen in het noordwesten van Zuid-Amerika. Het grenst in het noorden aan de Caribische Zee, in het oosten aan Venezuela, in het zuidoosten aan Brazilië, in het zuiden aan Peru en Ecuador, en in het westen aan Panama en de Grote Oceaan

Comorees pn
komorský
geen meervoud (taal) Bantoetaal gesproken op de Comoren, Madagaskar, Mayotte en Réunion

Comoren /ko.ˈmoː.rə(n)/ /ko.ˈmo̝ː.rə(n)/ pn
Komory
(toponiem: land) staat gevestigd op de gelijknamige eilanden

Constantinopel pn
Konstantinopol

Cornisch /ˈkɔrnis/ /ˈkɔrnɪs/ pn
kornština
geen meervoud (taal) Keltische taal die gesproken wordt in Cornwall

Cornwall pn
Cornwall
(toponiem) schiereiland in het zuidwesten van Engeland

Corsica /'kɔrsɪkɑ/ pn
Korsika
(toponiem: eiland) Frans eiland in de Middellandse Zee, gelegen tussen Sardinië en Ligurië

Corsicaans pn
korsický
geen meervoud (taal) taal die op Corsica gesproken wordt

Costa Rica /ˌkɔs.ta.ˈri.ka/ pn
Kostarika
(toponiem: land) een staat in Midden-Amerika, tussen Panama en Nicaragua

Cree n
kríjština

Cuba /ˈky.ba/ pn
Kuba
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied gelegen op het eiland, officieel de Republiek Cuba

Cubaans adj
kubánský

Curaçao /ky.ra.ˈsʌʊ̯/ /kyː.ra.ˈzaʊ̯/ pn
Curaçao
(toponiem: eiland) een eiland in het zuidelijke gedeelte van de Caraïbische Zee
(toponiem: land) een autonoom land binnen het Koninkrijk der Nederlanden

Cyprioot n
Kypřan
(demoniem) een inwoner van Cyprus, of iemand afkomstig uit Cyprus

Cypriotisch adj
kyperský cyperský
(demoniem) op Cyprus betrekking hebbend

Cypriotische n
Cypřanka Kypřanka
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Cyprus, of een vrouw afkomstig uit Cyprus

Cyprisch adj
kyperský cyperský
(demoniem) op Cyprus betrekking hebbend

Cyprische n
Cypřanka Kypřanka
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Cyprus, of een vrouw afkomstig uit Cyprus

Cyprus /ˈki.prʏs/ /ˈsi.prʏs/ pn
Kypr
(toponiem: land) een land in de Middellandse Zee, tussen Europa en Azië, officieel de Republiek Cyprus

Dahomey pn
Dahome

Daniël pn
Daniel
(mannelijke naam) jongensnaam

David pn
David

Deen /den/ /deːn/ n
Dán Dánka
(demoniem) een inwoner van Denemarken

Deens /dens/ /deːns/ adj
dánský dánština
(demoniem) betreffende Denemarken of het Deens

Deens /dens/ /deːns/ pn
dánština dánsky dánský
geen meervoud (taal) Germaanse taal die wordt gesproken in Denemarken

Deense /ˈdensə/ /ˈdeːnsə/ n
Dánka

Deimos pn
Deimos
(mythologie) Griekse god, verpersoonlijking van paniek op het slagveld, de tweelingbroer van Phobos en zoon van Ares en Aphrodite
(astronomie) de kleinste van de twee natuurlijke manen van Mars, de andere is Phobos

Delhi pn
Dillí
(toponiem) het nationaal hoofdstedelijk territorium van India waarin de nationale hoofdstad New Delhi gelegen is. Het territorium is gesitueerd in het noorden van het land

Den Haag pn
Haag
(toponiem) de hoofdstad van de provincie Zuid-Holland en tevens de stad waar de Nederlandse regering zetelt

Denemarken /ˈdenəˌmɑrkə(n)/ /ˈdeːnəˌmɑrkə(n)/ pn
Dánsko
(toponiem: land) een Scandinavisch land in Noord-Europa

Derde Rijk pn
Třetí říše

Deuteronomium /dewteɾoˈnomjum/ pn
Deuteronomium

Deventer /'devəntər/ adj
Deventer
uit Deventer afkomstig, van Deventer, op Deventer betrekking hebbend

Djibouti /(d)ʒi.ˈbu.ti/ /dji.ˈbu.ti/ pn
Džibutsko Džibuti
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika dat aan Eritrea in het noorden, aan Ethiopië in het westen en zuiden en aan Somalië in het zuidoosten grenst

Djiboutiaans /dʒibutiˈans/ adj
džibutský

Dominicaans adj
dominický
(demoniem) op Dominica betrekking hebbend

Dominicaanse Republiek /ˌdo.mi.ni.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ /ˌdo.mi.ni.ˌkans.re.pʏ.ˈbliːk/ pn
Dominikánská republika
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied dat ten westen aan Haïti grenst en samen met de Dominicaanse Republiek het eiland Hispaniola vormt

Donau pn
Dunaj
(toponiem: rivier) Donau een rivier in Europa die in het Zwarte Woud in Duitsland ontspringt en naar de Zwarte Zee stroomt

Draak pn
Drak
(astronomie) sterrenbeeld nabij de noordelijke hemelpool (tussen rechte klimming 9u18m en 21u00m en tussen declinatie +48° en +86°)

Drenthe /ˈdrɛntə/ pn
Drenthe
(toponiem: provincie) provincie in het noorden van Nederland, die door Friesland, Groningen, Overijssel en het Duitse Nedersaksen wordt begrensd

Dublin pn
Dublin
(toponiem) de hoofdstad van Ierland

Dublins adj
dublinský
(demoniem) op Dublin betrekking hebbend

Duits /dœʏ̯ts/ /dœːts/ adj
německý německá německé
(demoniem) betreffende Duitsland of het Duits

Duits /dœʏ̯ts/ /dœːts/ pn
němčina německý
geen meervoud (taal) West-Germaanse taal die vooral gesproken wordt in Duitsland, Oostenrijk en delen van Zwitserland, Italië en België

Duitse /ˈdœʏ̯tsə/ /ˈdœːtsə/ n
Němka Němkyně
(demoniem) een vrouw van Duitse komaf

Duitse Democratische Republiek pn
Německá demokratická republika

Duitse herdershond n
německý ovčák
hond uit een oorspronkelijk in Duitsland gefokt ras voor het hoeden van schapen, dat nog het dichtst bij de wolf staat

Duitser /ˈdœʏ̯tsər/ /ˈdœːtsər/ n
Němec
(demoniem) een inwoner van Duitsland

Duitsland /ˈdœʏ̯tslɑnt/ /ˈdœːtslɑnd/ /ˈdœːtslɑnt/ pn
Německo
(toponiem: land) een Midden-Europese staat die wordt gevormd door een federatie van 16 deelstaten en die het Duits als officiële taal heeft

Eerste Wereldoorlog pn
První světová válka
(geschiedenis), (militair) een militair conflict op wereldschaal dat van 28 juli 1914 tot 11 november 1918 plaatsvond

Efeze /e.ˈfe.zə/ pn
Efez
(toponiem) in de oudheid een grote Ionische haven- en handelsstad

Efeziërs pn
Efezským
(religie) boek in het Nieuwe Testament, traditioneel opgevat als een brief van Paulus aan de christenen in Efeze

Egeïsche Zee pn
Egejské moře

Egypte /e.ˈɣɪp.tə/ /e.ˈχɪp.tə/ pn
Egypt
(toponiem: land) een Arabisch land op de grens van Afrika en Azië

El Salvador /ɛl.ˈsɑl.va.dɔr/ /ɛɫ.ˈsɑɫ.va.dɔr/ pn
Salvador Salvádor El Salvador
(toponiem: land) land in Midden-Amerika dat grenst aan Guatemala, Honduras en de Stille Oceaan

Elzas /ˈɛlzɑs/ pn
Alsasko
(toponiem) regio in het oosten van Frankrijk

Elzassisch /ɛlˈzɑsis/ n
alsasky
een verzameling Alemannische dialecten die in de Elzas (Frankrijk) gesproken worden

Engeland n
Anglie
(toponiem) een van de delen van het Verenigd Koninkrijk, gelegen op het eiland Groot-Brittannië in het noordwesten van Europa
(toponiem: land)(spreektaal) als pars pro toto voor het Verenigd Koninkrijk

Engels /ˈɛ.ŋ(g)əls/ /ˈɛ.ŋɔɫs/ /ˈɛ.ŋəɫs/ adj
anglický angličtina
(demoniem) als van, in of betrekking hebbend op Engelsen, Engeland of het Engels

Engels /ˈɛ.ŋ(g)əls/ /ˈɛ.ŋɔɫs/ /ˈɛ.ŋəɫs/ pn
angličtina anglicky anglický
geen meervoud (taal) West-Germaanse taal die oorspronkelijk vooral in Engeland werd gesproken, maar nu ook de officiële taal is in het Verenigd Koninkrijk, Australië, Belize, Bermuda, Canada, Ierland, Jamaica, Liberia, Nieuw-Zeeland, Nigeria en de Verenigde Staten, naast de functie als wereldwijde lingua franca

Engelse hoorn n
anglický roh
(muziekinstrument) een grotere en lagere uitvoering van de hobo

Engelsman /ɛ.ŋɔɫs.mɑn/ /ɛ.ŋəls.man/ /ɛ.ŋəɫs.mɑn/ n
Angličan
(demoniem) iemand die in Engeland woont

Equatoriaal-Guinea /ˌe.kwa.toː.ri.al.ɣi.ˈne.ja/ /ˌe.kʋa.to̝ː.ri.aɫ.χi.ˈne.ja/ /ˌe.kβ̞a.toː.ri.aɫ.ɣi.ˈne.ja/ pn
Rovníková Guinea
(toponiem: land) een land in Afrika grenzend aan Gabon en Kameroen

Eris pn
Eris
(mythologie) Griekse godin van de tweedracht
(astronomie) hemellichaam, een dwergplaneet en transneptunisch object ontdekt in 2005.

Eritrea /ˌeː.ri.ˈtre.ja/ /ˌɪː.ri.ˈtre.ja/ pn
Eritrea
(toponiem: land) een Afrikaans land grenzend aan Soedan, Ethiopië, Djibouti en de Rode Zee

Eritrees /eriˈtres/ adj
eritrejský
(demoniem) met betrekking tot of afkomstig van Eritrea

Erlangen pn
Erlangen
(toponiem) een stad in de Duitse deelstaat Beieren
een stadsdistrict in de Duitse deelstaat Beieren

Esperanto pn
esperanto
geen meervoud (taal) internationale kunsttaal die oorspronkelijk ontworpen is door Ludovico Zamenhof

Estisch /ˈɛstis/ /ˈɛstɪs/ pn
estonský estonština
geen meervoud (taal) taal die vooral wordt gesproken in Estland

Estland /ˈɛslɑnd/ /ˈɛstlɑnt/ pn
Estonsko
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa dat grenst aan Letland en Rusland

Ethiopië /ˌe.ti.ˈjo.pi.jə/ pn
Etiopie
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika grenzend aan Eritrea, Djibouti, Somalië, Kenia en Soedan

Eurazië pn
Eurasie
(toponiem) de naam van de grootste landmassa op aarde die de continenten Europa en Azië omvat

Europa /øːˈroːpa/ /ʏːˈropa/ pn
Evropa Europa
(toponiem), (werelddeel) een continent op het noordelijk halfrond, dat ten noorden van Afrika en ten westen van Azië ligt

Europeaan /ˌøːropeˈjaːn/ /ˌʏːropeˈjan/ n
Evropan
(demoniem) bewoner van het Europese continent of iemand die daarvan afkomstig is

Europees /øːroˈpeːs/ /ʏːroˈpes/ adj
evropský
(demoniem) afkomstig van of betreffend het continent Europa of de EU

Europees Hof voor de Rechten van de Mens pn
Evropský soud pro lidská práva

Europees Parlement pn
Evropský parlament

Europese Centrale Bank pn
Evropská centrální banka

Europese Commissie pn
Evropská komise

Europese Hof voor de Rechten van de Mens pn
Evropský soud pro lidská práva

Europese Investeringsbank pn
Evropská investiční banka

Europese Ombudsman pn
Evropský ombudsman

Europese Raad pn
Evropská rada

Europese Rekenkamer pn
Evropský účetní dvůr

Europese Unie /ˌøː.ro.ˌpe.sə.ˈy.ni/ /ˌʏː.ro.ˌpe.sə.ˈy.ni/ pn
Evropská unie
(toponiem: land), (politiek) een intergouvernementele en supranationale organisatie van Europese staten, die momenteel uit 27 lidstaten bestaat

Eurotunnel pn
Eurotunnel

Eva pn
Eva
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) (jodendom, christendom, islam) eerste vrouw door God geschapen die samen met Adam tot de zondeval in het paradijs verbleef

Exodus pn
Exodus

Extremadura pn
Extremadura

Ezechiël pn
Ezechiel

Ezra pn
Ezdráš

Faeröer /ˈfæːrøːə̯r/ /ˈfɛːrʏːr/ pn
Faerské ostrovy
(toponiem: land) een land met zelfbestuur binnen het koninkrijk Denemarken dat bestaat uit de onder 1. genoemde eilandengroep (: Føroyar; : Færøerne)

Faeröers adj
faerský
(demoniem) gerelateerd aan of afkomstig uit Faeröer

Faeröers pn
faerština faersky
geen meervoud (taal) Germaanse taal die wordt gesproken op de Faeröer

Februarirevolutie pn
Únorová revoluce
(geschiedenis) (politiek) revolutie in februari 1917 in Rusland
Únorová revoluce 1848
(geschiedenis) (politiek) revolutie in februari 1848 in Frankrijk

Fenicisch adj
fénický foinický

Fiji /ˈfi.(d)ʒi/ /ˈfi.dʒi/ pn
Fidži
(toponiem: land) een land in Oceanië op het zuidelijk halfrond. Het bestaat uit 332 eilanden waarvan ongeveer 110 bewoond zijn

Filemon pn
Filemonovi
(religie) naam van een boek uit het Nieuwe Testament, in de vorm van een brief van Paulus gericht aan Filemon, een leider van de christelijke kerk in Klein-Azië

Filipijnen /ˌfi.li.ˈpɛɪ̯.nə(n)/ /ˌfi.lɪ.ˈpɛɪ̯.nə(n)/ /ˌfi.lɪ.ˈpɛː.nə(n)/ pn
Filipíny
(toponiem: land) republiek in Oost-Azië bestaande uit een archipel van 7107 eilanden

Filipijns /fili'pɛɪns/ pn
filipínský
geen meervoud (taal) de officiële taal van de Filipijnen

Filippenzen pn
Filipským

Finland /ˈfɪnlɑnd/ /ˈfɪnlɑnt/ pn
Finsko
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa, grenzend aan Noorwegen, Zweden en Rusland

Fins /fɪns/ adj
finský finská finské
(demoniem) betreffende Finland of het Fins

Fins /fɪns/ pn
finština finský
geen meervoud (taal) taal die wordt gesproken in Finland

Flevoland /ˈflevoˌlɑnt/ /ˈfleːvoˌlɑnd/ /ˈfleːvoˌlɑnt/ pn
Flevoland
(toponiem: provincie) een provincie in het midden van Nederland, die door het IJsselmeer, Friesland, Gelderland, de provincie Utrecht en Noord-Holland wordt omringd, en bestaat uit de Noordoostpolder en het eiland Flevoland

Florence /ˈflɔrəns/ pn
Florencie
(toponiem) hoofdstad van Toscane, zie ook Firenze

Frankfurt am Main pn
Frankfurt nad Mohanem

Frankrijk /ˈfrɑŋkrɛɪ̯k/ /ˈfrɑŋkrɛːk/ pn
Francie
(toponiem: land) een West-Europees land, grenzend aan België, Luxemburg, Duitsland, Zwitserland, Italië, Monaco, Spanje en Andorra

Frans /frɑns/ adj
francouzský francouzština
(demoniem) betreffende Frankrijk of het Frans

Frans /frɑns/ pn
francouzština francouzsky francouzský
geen meervoud (taal) Gallo-Romaanse taal die vooral gesproken wordt in Frankrijk, België, Luxemburg, Zwitserland, Senegal, Canada, Monaco, Togo en Benin

Frans-Guyana pn
Francouzská Guyana

Frans-Polynesië pn
Francouzská Polynésie

Fransman /ˈfrɑns.man/ /ˈfrɑns.mɑn/ n
Francouz
(demoniem) iemand uit Frankrijk

Franstalig adj
frankofonní
de Franse taal sprekend

Fries n
Frís
(demoniem) inwoner van Friesland of iemand die uit Friesland afkomstig is
(demoniem) (geschiedenis) iemand die behoort tot het Friese volk

Fries pn
západofrísky západofríština
geen meervoud (taal) (pregnant) Westerlauwers Fries, de Friese taal die wordt gesproken in de huidige provincie Friesland
frísky fríština
geen meervoud (taal) benaming voor een Germaanse taal die vanaf de vroege middeleeuwen werd gesproken langs de kust van de Noordzee vanaf het huidige België tot Denemarken en de talen die daarvan afstammen: het Westerlauwers Fries, het Saterfries en het Noord-Fries

Friesland /ˈfrislɑnd/ /ˈfrislɑnt/ pn
Frísko
(toponiem: provincie) (toponiem: provincie) provincie in het noorden van Nederland, die door Groningen, Drenthe, Overijssel en Flevoland wordt begrensd

Gabon /'ɣa.bɔn/ /ɣa.'bɔn/ /χa.'bɔn/ pn
Gabon
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Gabonese Republiek

Gabonees adj
gabonský
(demoniem) op Gabon betrekking hebbend

Galaten pn
Galatským
(religie) boek van het Nieuwe Testament in de vorm van een brief van Paulus aan de christenen in Galatië

Galicisch adj
galicijský
betreffende Galicië, een Spaanse regio in het noordwesten van het Iberisch schiereiland

Galicisch pn
galicijština
geen meervoud (taal) Romaanse taal gesproken in Galicië, een Spaanse regio in het noordwesten van het Iberisch schiereiland; door velen beschouwd als een dialect van het Portugees

Galicië /ɣɑˈlisɪə/ /ʝɑˈlisɪə/ pn
Galicie
(toponiem) Spaanse regio in het noordwesten van het Iberisch schiereiland
Halič
(geschiedenis) historische landstreek op de noordhellingen en het voorland van de Karpaten die tegenwoordig tot Polen en Oekraïne behoort

Galilea pn
Galilea

Gallisch adj
galský
(demoniem) betreffende het oude Gallië dan wel de Gallische taal

Gallisch pn
galský
geen meervoud (taal) de uitgestorven Keltische taal die in Gallia gesproken werd, gewoonlijk onderverdeeld in Cisalpijns- (xcg) en Transalpijns-Gallisch (xtg)

Gallië pn
Galie

Galliër n
Gal

Gambia /'ɣɑm.bi.ja/ /'χɑm.bi.ja/ pn
Gambie
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Gambiaans adj
gambijský

Ganymedes pn
Ganymed
(mythologie) Trojaanse jongeman die omwille van zijn schoonheid Zeus' wijnschenker werd.
(astronomie) de grootste maan van de planeet Jupiter.

Gazastrook pn
Pásmo Gazy
(toponiem) exclave van Palestina tussen Egypte, Israël en de Middellandse Zee

Gelderland /ˈɣɛldərˌlɑnd/ /ˈɣɛɫdərˌlɑnt/ /ˈχɛɫdərˌlɑnt/ pn
Gelderland
(toponiem: provincie) provincie in het oosten van Nederland, die door de Flevoland, Overijssel, Limburg, Noord-Brabant, Zuid-Holland, Utrecht en het Duitse Noord-Rijnland-Westfalen wordt omringd

Genesis pn
Genesis

Gent pn
Gent
(toponiem) Vlaamse provinciehoofdstad van Oost-Vlaanderen, België

Genua pn
Janov
(toponiem) een stad in Noordwest-Italië

Genève pn
Ženeva
(toponiem) hoofdstad van de gelijknamige Zwitserse deelstaat

Georgisch /ɣeˈjɔrɣis/ /ɣeˈjɔrɣɪs/ /χeˈjɔrχis/ pn
gruzínský gruzínština
geen meervoud (taal) de taal die in Georgië gesproken wordt

Georgische /ɣeˈjɔrɣisə/ /χeˈjɔrχisə/ n
Gruzínka
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Georgië, of een vrouw afkomstig uit Georgië

Georgië /ɣeˈjɔrɣi.jə/ /χeˈjɔrχi.jə/ pn
Gruzie
(toponiem: land) een soevereine staat in West-Azië, gelegen in de Kaukasus. De officiële taal is het Georgisch

Germaans /ɣɛrˈmaːns/ /χɛrˈmans/ adj
germánský
betrekking hebbend op de taal der Germanen of de talen die er van afstammen

Ghana /'ɣa.na/ /'χa.na/ pn
Ghana
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Ghana

Ghanees adj
ghanský
(demoniem) op Ghana betrekking hebbend

Gibraltar pn
Gibraltar

Goa pn
Goa
(toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het westen van het land. Hoofdstad is Panaji

God pn
Bůh Hospodin
(religie) in het monotheïsme: bovennatuurlijk en volmaakt wezen, dat beschikt over superieure krachten en onsterfelijk is

Godin pn
Bohyně
(religie) naam voor het vrouwelijk opperwezen (bijvoorbeeld binnen Wicca )

Goede Vrijdag /ˌɣudə.ˈvrɛɪ̯.dɑx/ pn
Velký pátek
(religie) de vrijdag voor Pasen

Golf van Mexico pn
Mexický záliv
(toponiem) zee die begrenst wordt door Mexico, de Verenigde Staten van Amerika en Cuba

Gotisch pn
gotický
geen meervoud (taal) de uit de oostelijke tak van de Germaanse talen stammende en uitgestorven taal der Goten uit de eerste eeuwen van de jaartelling, vooral bekend van de bijbelvertaling van Ulfilas

Gotland /ˈɣɔtlɑnt/ /ˈʝɔtlɑnt/ pn
Gotland
(toponiem: eiland) Zweeds eiland in de Oostzee

Grenada /ɣre.ˈna.da/ /ɣrɛ.ˈna.da/ /χre.ˈna.da/ pn
Grenada
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied in Midden-Amerika

Grenadaans adj
grenadský
(demoniem) op Grenada betrekking hebbend

Grenadiaans adj
grenadský
(demoniem) op Grenada betrekking hebbend

Griek /ɣrik/ /χrik/ n
Řek
(demoniem) een inwoner van Griekenland, of iemand afkomstig uit Griekenland

Griekenland /ˈɣrikə(n)ˌlɑnd/ /ˈɣrikə(n)ˌlɑnt/ /ˈχrikə(n)ˌlɑnt/ pn
Řecko
(toponiem: land) een land in het zuiden van Europa

Grieks /ɣriks/ /χriks/ adj
řecký řečtina

Grieks /ɣriks/ /χriks/ pn
řecký řečtina
geen meervoud (taal) taal die vooral wordt gesproken in Griekenland en op Cyprus

Groenland /ˈɣrun.lɑnd/ /ˈɣrun.lɑnt/ /ˈχrun.lɑnt/ pn
Grónsko
(toponiem: eiland) groot eiland ten noordoosten van Canada, deel uitmakend van het koninkrijk Denemarken dat plotseling extra in de aandacht staat omdat mannetje Trump dit graag bij de Verenigde Staten wil inlijven

Groenlands adj
grónský

Groenlandzee pn
Grónské moře
de zee ten westen van Groenland

Groningen /ˈɣroːˌnɪŋə(n)/ /ˈχroˌnɪŋə(n)/ pn
Groningen
(toponiem) hoofdstad van de provincie GroningenGroningen (stad) ; reisgids: Groningen (stad)
(toponiem: gemeente) gemeente in de provincie Groningen waarin de stad Groningen ligtGroningen (gemeente)
(toponiem: provincie) provincie in het noorden van Nederland, die door Friesland, Drenthe en het Duitse Oost-Friesland wordt begrensdGroningen (provincie) ; reisgids: Groningen (provincie)

Groot-Brittannië /ˌɣroːd brɪˈtɑni.jə/ /ˌχrot brɪˈtɑni.jə/ pn
Velká Británie
(toponiem: land) benaming voor het 'Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland', dat officieel met Verenigd Koninkrijk wordt aangeduid

Grote Beer pn
Velká medvědice
(astronomie) hoog aan het noordelijk halfrond duidelijk zichtbaar sterrenbeeld (tussen rechte klimming 8u05m en 14u27m en tussen declinatie 28° en 73°)

Grote Meren pn
Velká jezera
(toponiem) de naam voor de 5 grote meren op of nabij de grens tussen de Verenigde Staten en Canada

Grozny pn
Groznyj
(toponiem) de hoofdstad van de Russische deelrepubliek Tsjetsjenië

Guadeloupe pn
Guadeloupe

Guatemala /ˌgʋɑ.tə.ˈma.la/ /ˌgβ̞ɑ.tə.ˈma.la/ /ˌɣ<sup>ʊ</sup>a.tə.ˈma.la/ pn
Guatemala
(toponiem: land) land in Midden-Amerika, officieel de Republiek Guatemala

Guatemalaans adj
guatemalský

Guatemalteeks adj
guatemalský

Guernsey pn
Guernsey

Guinee /ɣi.ˈne/ /χi.ˈne/ pn
Guinea
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Guinee

Guinees adj
guinejský
(demoniem) op Guinee betrekking hebbend

Gujarati pn
gudžarátština gudžarátsky
geen meervoud (taal) taal die oorspronkelijk in Gujerat gesproken wordt, maar de taal wordt nu ook in Uganda, Tanzania, Kenia en Pakistan gesproken

Guyaans adj
guyanský

Guyana /ɣi.ˈja.na/ /ɣβ̞i.ˈja.na/ /χi.ˈja.na/ pn
Guyana
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, officieel de Coöperatieve Republiek Guyana

Guyanees adj
guyanský

Göttingen /ˈgœtɪŋən/ pn
Göttingen
een district in de Duitse deelstaat Nedersaksen

Habakuk pn
Abakuk
(religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Habakuk een hoofdrol speelt

Hadith n
hadís
verzamelde mondelinge overleveringen van de uitspraken en instructies van Mohammed

Haggai pn
Ageus
(religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Haggai een hoofdrol speelt

Hamburg n
Hamburk

Hamburger adj
hamburský
(demoniem) op Hamburg betrekking hebbend

Hamburgs adj
hamburský
(demoniem) op Hamburg betrekking hebbend

Handelingen van de apostelen pn
Skutky Apoštolů

Hanzestad n
Seznam hanzovních měst
stad die deel uitmaakt van de Hanze, een verbond van Europese handelssteden dat in de dertiende eeuw ontstond

Hawaïaans pn
havajština havajsky
geen meervoud (taal) Polynesische taal gesproken door 20 duizend mensen in de Amerikaanse staat Hawaï

Haïti /ha.ˈhi.ti/ /ɦa.ˈi.ti/ /ɦɑ.ˈi.ti/ pn
Haiti
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied

Haïtiaans adj
haitský

Hebreeuws pn
hebrejština hebrejsky
geen meervoud (Jiddisch-Hebreeuws) (taal) officiële taal van Israël, de heilige taal van de Joden en de taal van de Tenach, West-Semitische taal, waarin het grootste gedeelte van de Tenach (OT) is geschreven en die in de staat Israël wordt gesproken

Heer n
Pán
(religie) de christelijke aanduiding voor God

Heilige Geest n
Duch Svatý
(religie) God de geest, de derde persoon van de goddelijke Drie-eenheid

Heilige Stoel n
Svatý stolec
de pauselijke regering

Hendrik /ˈhɛndrɪk/ pn
Jindřich
(mannelijke naam) mannelijke voornaam met de betekenis "heer van het huis"
spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter h

Henegouwen pn
Henegavsko
(toponiem: provincie) Belgische, Waalse provincie met als provinciehoofdstad Bergen

Hercules pn
Herkules
(mythologie) Romeinse halfgod, gelijkgesteld met de Griekse Heracles
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u47m en 18u56m en tussen declinatie +4° en +51°)

Herman /ˈɦɛr.mɑn/ pn
Heřman
(mannelijke naam) een jongensnaam

Hermes pn
Hermes

Hettitisch pn
chetitština
geen meervoud (taal) dode taal die in het huidige Turkije werd gesproken (De Hettieten zijn een antiek volk dat een Indo-Europese taal sprak, en een koninkrijk stichtte rond de stad Hattusa (het tegenwoordige Boğazkale in noord-centraal Turkije))

Hildesheim pn
Hildesheim
(toponiem) een stad in de Duitse deelstaat Nedersaksen
een district in de Duitse deelstaat Nedersaksen

Hindi pn
hindský hindština
geen meervoud (taal) taal die vooral gesproken wordt in de noordelijke staten van India

Hispaniola pn
Hispaniola Haiti

Hitlergroet n
Hitlerův pozdrav

Hof van Justitie van de Europese Unie pn
Soudní dvůr Evropské unie

Holland /ˈɦɔlɑnt/ pn
Holandsko
(toponiem) een gedeelte van het westen van Nederland dat de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland omvat
(toponiem: land)(spreektaal) (Noord-Nederlands) als pars pro toto heel Nederland.

Holocaust /ˈholokaust/ pn
holocaust

Honduras /hɔn.ˈdyː.rɑs/ /ɦɔn.ˈduː.rɑs/ pn
Honduras
(toponiem: land) een land in Centraal Amerika, officieel de Republiek Honduras

Hondurees adj
honduraský
(demoniem) op Honduras betrekking hebbend

Hongaar /hɔŋ(g).ˈɣar/ /ɦɔŋ.ˈɣar/ /ɦɔŋ.ˈχar/ n
Maďar
(demoniem) iemand afkomstig uit Hongarije

Hongaars /hɔŋ(g).ˈɣaːrs/ /ɦɔŋ.ˈɣars/ /ɦɔŋ.ˈχars/ adj
maďarština
(demoniem) betreffende Hongarije of het Hongaars

Hongaars /hɔŋ(g).ˈɣaːrs/ /ɦɔŋ.ˈɣars/ /ɦɔŋ.ˈχars/ pn
maďarský maďarština
geen meervoud (taal) Finoegrische taal die voornamelijk wordt gesproken in Hongarije

Hongaarse /hɔŋ(g).ˈɣar.sə/ /ɦɔŋ.ˈɣar.sə/ /ɦɔŋ.ˈχar.sə/ n
Maďarka

Hongarije /ˌhɔŋ(g)ɣaˈrɛɪ̯.jə/ /ˌɦɔŋɣaˈrɛː.jə/ /ˌɦɔɴχaˈrɛɪ̯.jə/ pn
Maďarsko Uhry
(toponiem: land) land in het midden van Europa, ten oosten van Oostenrijk en ten noorden van de Balkan

Hongkong /hɔŋˈkɔŋ/ pn
Hongkong
(toponiem: land) een speciale administratieve regio van de Volksrepubliek China die bestaat uit 236 eilanden en grenst aan de Zuid-Chinese Zee

Hooglied pn
Píseň písní Písnička
(religie) boek in de Bijbel met liefdespoëzie

Hosea pn
Ozeáš

Hudsonbaai pn
Hudsonův záliv
(toponiem) binnenzee in Noordoost-Canada

IJsland /ˈɛɪ̯slɑnd/ /ˈɛɪ̯slɑnt/ /ˈɛːslɑnt/ pn
Island
(toponiem: land) een Europees land, dat omgeven is door de Atlantische Oceaan en tussen Groenland en Europa in ligt. Tot 1944 behoorde IJsland bij Denemarken, maar tegenwoordig is het zelfstandig. De officiële naam is Lýðveldið Ísland

IJslander /ˈɛɪ̯sˌlɑndər/ /ˈɛːsˌlɑndər/ n
Islanďan
(demoniem) een inwoner van IJsland, of iemand afkomstig uit IJsland

IJslands /ˈɛɪ̯slɑnds/ /ˈɛɪ̯slɑnts/ /ˈɛːslɑnts/ pn
islandština islandský jazyk
geen meervoud (taal) Germaanse taal die wordt gesproken op IJsland

IP-adres /i'peʔadrɛs/ n
IP adresa
(informatica) een combinatie van getallen waarmee een computer in een IP-netwerk kan worden herkend

Iberisch Schiereiland pn
Pyrenejský poloostrov
(toponiem) een Europees schiereiland dat zich ten zuiden van de Pyreneeën bevindt en waarop de landen Spanje en Portugal zijn gelegen

Ido pn
ido

Ier /iːr/ n
Ir
(demoniem) inwoner van Ierland, of iemand afkomstig uit Ierland

Ierland /ˈiːrlɑnd/ /ˈiːrlɑnt/ pn
Irsko Irská republika
(toponiem: eiland) een groot eiland in Noordwest-Europa

Iers /iːrs/ adj
irský

Iers /iːrs/ pn
irština irsky irská gaelština
geen meervoud (taal) Keltische taal die wordt gesproken in Ierland

Ierse /ˈiːrsə/ n
Irka

India /ˈɪn.di.ja/ pn
Indie
(toponiem: land) een soeverein land in het zuiden van Azië. In het noordwesten begrensd door Pakistan, in het noorden door China, Nepal en Bhutan en in het noordoosten door Myanmar en Bangladesh

Indische Oceaan /ˌɪndisəˌosiˈan/ /ˌɪndisˌə̯osejˈaːn/ pn
Indický oceán
(toponiem) de oceaan die tussen Oost-Afrika en Zuid-Azië ligt

Indonesisch /ɪndo'nezis/ pn
indonéský indonéština
geen meervoud (taal) taal die voornamelijk in Indonesië gesproken wordt

Indonesië /ˌɪn.do.ˈne.zi.jə/ pn
Indonésie
(toponiem: land) een land dat bestaat uit een groot eilandengebied tussen Zuidoost-Azië en Australië

Internationaal Monetair Fonds pn
Mezinárodní měnový fond

Inuktitut pn
inuktitutština

Io pn
Io
(mythologie) Griekse mythologische figuur.
(astronomie) een van de vier grote manen van Jupiter, bekend om haar vulkanisme.

Ionische Zee pn
Jónské moře
(toponiem) Randzee van de Middellandse Zee, gelegen tussen Zuid-Italië en West-Griekenland

Irak /i.ˈrɑk/ pn
Irák
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten dat voor een groot deel in en rond het stroomgebied van de rivieren de Eufraat en de Tigris ligt

Iran /i.ˈrɑn/ pn
Írán
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten met als hoofdstad Teheran

Islamabad pn
Islámábád

Israël /ˈɪs.ra.hɛl/ /ˈɪs.ra.ɛɫ/ pn
Izrael
1. land in het Midden-Oosten, gelegen aan de Middellandse Zee

Italiaan /italiˈjaːn/ n
Ital
(demoniem) een persoon die uit Italië komt

Italiaans /italiˈjaːns/ adj
italský
(demoniem) betreffende Italië of het Italiaans

Italiaans /italiˈjaːns/ pn
italština italský
geen meervoud (taal) Romaanse taal die wordt gesproken in Italië, San Marino, Vaticaanstad, Slovenië en Zwitserland

Italië /iˈtaːli.jə/ pn
Itálie
(toponiem: land) een land in Zuid-Europa, grenzend aan Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk en Slovenië, de officiële taal is het Italiaans

Ivoorkust /i.ˈvoːr.kʏs/ /i.ˈvoːr.kʏst/ /i.ˈvo̝ːr.kʏst/ pn
Pobřeží slonoviny
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republique de Côte d'Ivoir

Jakob pn
Jakub

Jakobus /jaˈkobʏs/ pn
Jakubův

Jamaica /(d)ʒa.mɛɪ̯.ka/ /dʒɑ.mɑɪ̯.ka/ pn
Jamajka
(toponiem: land) een land in het Caraïbisch gebied ten zuiden van Cuba en ten westen van het eiland Hispaniola

Japan /jaˈpɑn/ /jɑˈpɑn/ pn
Japonsko
1. een land in het oosten van Azië

Japanner n
Japonec

Japans /jɑ'pɑns/ adj
japonský
(demoniem) betreffende Japan of het Japans

Japans /jɑ'pɑns/ pn
japonština japonsky
geen meervoud (taal) taal die in Japan gesproken wordt

Japanse talen pn
japonsko-rjúkjúské jazyky
(taalkunde) taalfamilie van Japans en een tiental verwante talen die in Japan worden gesproken

Javaans pn
javánština
geen meervoud (taal) taal die door meer dan 75 miljoen mensen op Java en Bali gesproken wordt

Jemen /ˈjemən/ /ˈjeːmən/ pn
Jemen
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Republiek Jemen

Jena pn
Jena
(toponiem) een universiteitsstad in de Duitse deelstaat Thüringen
een district in de Duitse deelstaat Thüringen

Jeremia pn
Jeremjáš Jeremiáš

Jersey pn
Jersey

Jesaja pn
Izajáš

Jezus /ˈje.zʏs/ pn
Ježíš
(religie) centrale figuur in het Nieuwe Testament

Jezus Christus pn
Ježíš Kristus
(religie) Jezus van Nazareth, Jezus de Messias, in het christendom de Zoon van God

Jharkhand pn
Džhárkhand
(toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het oosten van het land. Hoofdstad is Ranchi

Jiddisch pn
jidiš
geen meervoud (Jiddisch-Hebreeuws) (taal) Germaanse taal die door Joden over de hele wereld wordt gesproken

Job /'jɔb/ pn
Jób

Jodin /joˈdɪn/ n
Židovka

Joegoslavië pn
Jugoslávie

Johannes pn
Johan Jan
een van Jezus' twaalf discipelen, traditioneel beschouwd als schrijver van een Evangelie en drie brieven in het Nieuwe Testament; volgens sommige opvattingen zou de auteur een andere volgeling van Jezus zijn

Jood /jot/ n
Žid

Joost mag het weten phraseologicalUnit
bůhví
(spreekwoord) frase waarmee men aangeeft dat iets onbekend is of dat men iets niet weet

Jordanië /jɔr.ˈda.ni.jə/ pn
Jordánsko
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel het Hasjemitisch Koninkrijk Jordanië

Joël /joˈʔel/ pn
Joel

Judas pn
Judův
(religie) boek in de Bijbel, in de vorm van een brief van Judas Taddeüs

Julirevolutie pn
Červencová revoluce

Jupiter /ˈjypiˌtɛr/ pn
Jupiter

Kaap de Goede Hoop pn
mys Dobré naděje
(toponiem) naam van de zuidwestelijkste punt van Afrika

Kaapstad pn
Kapské Město
(toponiem) een van de hoofdsteden van Zuid-Afrika, gelegen bij de Kaap de Goede Hoop

Kaapverdië /kab.ˈvɛr.di.jə/ /kap.ˈfɛr.di.jə/ pn
Kapverdy
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Kaboel /'kabul/ pn
Kábul
(toponiem) Afghaanse provincie

Kameroen /ˌka.mə.ˈrun/ pn
Kamerun
(toponiem: land) een land in Midden-Afrika, officieel de Republiek Kameroen

Kanaal pn
Lamanšský průliv

Kandahar pn
Kandahár
(toponiem) een stad gelegen in Zuid-Afghanistan en de hoofdstad van de gelijknamige provincie

Kannada pn
kannadština
geen meervoud (taal) taal die in de Indische staat Karnataka gesproken wordt

Kantonees pn
kantonština
geen meervoud (taal) Chinese taal gesproken door ongeveer 54 miljoen mensen in het zuiden van China en ook buiten het land

Karelisch pn
karelština
geen meervoud (taal) aan het Fins verwante taal die wordt gesproken in Karelië, Rusland en Finland

Karelië /kɑˈrelɪə/ pn
Karélie
historische regio in Noord-Europa, die gedeeltelijk deel uitmaakt van Finland maar voor het grootste deel in Rusland gelegen is

Karnataka pn
Karnátaka
(toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het zuiden van het land. Hoofdstad is Bangalore

Karolingisch adj
karolinský
van, betreffende de Karolingers, een Frankische koningsdynastie (achtste eeuw tot en met de tiende eeuw)

Karpaten pn
Karparty

Kasjmir pn
Kašmír

Kasjoebisch pn
kašubština kašubsky
geen meervoud (taal) Westslavische taal die gesproken wordt in het oosten van Pommeren

Kaspische Zee pn
Kaspické moře
(toponiem) een grote door land omsloten zoutwatervlakte op de grens van Europa en Azië

Kaukasus pn
Kavkaz
(toponiem: gebergte) een gebergte op de grens van Europa en Azië tussen de Zwarte Zee in het westen en de Kaspische Zee in het oosten

Kazach n
Kazach
(demoniem) een inwoner van Kazachstan, of iemand afkomstig uit Kazachstan

Kazachs pn
kazaština
geen meervoud (taal) taal die van oorsprong door de Kazachen in Kazachstan gesproken werd

Kazachse n
Kazaška
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Kazachstan, of een vrouw afkomstig uit Kazachstan

Kazachstan /ˈka.zɑx.stɑn/ /ˈka.zɑχ.stɑn/ pn
Kazachstán
(toponiem: land) een land in Centraal-Azië en het uiterste oosten van Europa

Kazak n
Kazach
(demoniem) een inwoner van Kazachstan, of iemand afkomstig uit Kazachstan

Kaïn pn
Kain
(religie) oudste zoon van Adam en Eva die uit afgunst zijn broeder Abel doodsloeg

Kelt /kɛɫt/ n
Kelt
lid van een Indo-Europees volk waarvan na de Romeinse tijd de meeste leden op de Britse eilanden en in Bretagne leven

Keltisch /ˈkɛl.tis/ /ˈkɛɫ.tis/ adj
keltský
met betrekking tot Kelten

Kenia /ˈke.ni.ja/ pn
Keňa
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Republiek Kenia, grenzend aan Somalië, Ethiopië, Oeganda, Tanzania en de Indische Oceaan

Kerstmis /ˈkɛrs(t)məs/ /ˈkɛrsmɪs/ /ˈkɛrstmɪs/ n
Vánoce
(religie) (feest) (kerst) een feest ter herinnering van de geboorte van Jezus met een vieringsdatum die verschilt per christelijke traditie

Keulen pn
Kolín Kolín nad Rýnem

Khmer pn
khmerský
geen meervoud (taal) taal die in Cambodja gesproken wordt

Kiev pn
Kyjev
(toponiem) de hoofdstad van Oekraïne

Kirgizisch pn
kyrgyzský
geen meervoud (taal) de taal die in Kirgizië gesproken wordt

Kirgizië /kɪr.ˈɣi.zi.jə/ /kɪr.ˈχi.zi.jə/ pn
Kyrgyzstán
(toponiem: land) een land in Centraal Azië, officieel de Kirgizische Republiek, dat geheel door land omsloten is

Kiribati /ˌki.ri.ˈbɑs/ pn
Kiribati
(toponiem: land) land in Oceanië, officieel de Republiek Kiribati

Kiribatisch pn
kiribatský
geen meervoud (taal) taal die door 67 790 mensen in Kiribati, Fiji, Nauru, de Solomoneilanden, Tuvalu en Vanuatu wordt gesproken

Klaagliederen pn
Pláč

Klein Duimpje pn
Paleček

Kleine Beer pn
Malý medvěd
(astronomie) een hoog aan het noordelijk halfrond zichtbaar sterrenbeeld (tussen rechte klimming 13u en 18u (hoofdzakelijk) en tussen declinatie +65° en +90°)

Klingon pn
klingonský klingonština
geen meervoud (taal) kunsttaal die uitgevonden is door Marc Okrand voor Star Trek-films

Koerdisch pn
kurdský‎ kurdština
geen meervoud (taal) taal die door de Koerden gesproken wordt

Koeweit /ˈkuwɛɪ̯t/ /ˈkuʋɛɪ̯t/ /ˈkuβ̞ɛ:t/ pn
Kuvajt
(toponiem: land) een kleine olierijke monarchie op het Arabische schiereiland in Azië aan de kust van de Perzische Golf

Kolossenzen pn
Koloským

Kongo-Vrijstaat pn
Svobodný stát Kongo

Koningen pn
Králů

Koraalzee pn
Korálové moře
Randzee van de Grote Oceaan, gelegen tussen het noordoosten van Australië, Papoea-Nieuw-Guinea en de Salomonszee

Koran pn
Korán
(religie) (de tekst van) het heilig boek van de islam

Korea /koˈre.ja/ pn
Korea
(toponiem: land) een schiereiland in Oost-Azië

Koreaans /koreˈjaːns/ pn
korejský korejština
geen meervoud (taal) taal die in Korea gesproken wordt.

Korintiërs pn
Korintským

Kosovaars adj
kosovský
(demoniem) op Kosovo betrekking hebbend

Kosovo /ˈkɔsɔˌvo/ pn
Kosovo
(toponiem: land) land op het Balkanschiereiland dat volgens Servië een provincie van Servië is, maar dat zichzelf als een onafhankelijke staat beschouwt

Kozak n
kozák
(demoniem) lid van een hoofdzakelijk Slavisch ruitervolk dat rondtrok over de zuidelijke steppes van het Russische rijk

Krakau pn
Krakov
(toponiem) na Warschau en Łódź de op twee na grootste stad van Polen

Kreeft pn
Rak
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 21 juni tot ca. 23 juli

Kreeftskeerkring n
obratník Raka
(aardrijkskunde)(astronomie) de breedtecirkel die op het noorderlijk halfrond de bovengrens vormt van het gebied waarin de zon zich in een loodrechte positie boven het aardoppervlak bevindt

Kremlin pn
Kreml

Kreta pn
Kréta
(toponiem: eiland) bij Griekenland behorend eiland in de Egeïsche Zee

Krim krɪm pn
Krym
(toponiem) een schiereiland aan de noordkust van de Zwarte Zee

Kroatisch /kroˈwatis/ /kroˈwaːtɪs/ adj
chorvatština

Kroatisch /kroˈwatis/ /kroˈwaːtɪs/ pn
chorvatština chorvatský
geen meervoud (taal) taal die vooral in Kroatië gesproken wordt

Kroatië /kroˈwatsi.jə/ /kroˈwaːsi.jə/ pn
Chorvatsko Charvátsko
(toponiem: land) een land in Oost-Europa ten zuiden van Slovenië en Hongarije

Kronieken n
Chronická

La Mancha pn
La Mancha

La Rioja pn
La Rioja

Ladinisch pn
ladino ladinsky ladinština
geen meervoud (taal) Romaanse taal gesproken door 35 duizend mensen in ItaliëLadinisch is erg verwant aan het en kent als dialecten Gherdëina, Fascian, Badiot, Mareo, Fodom en Ampezan.

Ladino pn
ladino
geen meervoud (Jiddisch-Hebreeuws) (taal) op het Castiliaans gebaseerde taal van nakomelingen van Sefardische joden die in 1492 uit Spanje werden verdreven, geschreven met Hebreeuwse letters

Lagerhuis n
Dolní sněmovna

Laos /ˈla.ɔs/ pn
Laos
(toponiem: land) een land in Azië grenzend aan Myanmar, China, Vietnam, Cambodja en Thailand

Latijn pn
latina
geen meervoud (taal) taal van de Romeinen in de oudheid, die later in gebruik bleef in religie en wetenschap

Latijns adj
latinský

Latijnse alfabet n
latinka
de reeks lettertekens oorspronkelijk gebruikt om teksten in het Latijn te schrijven en tegenwoordig met aanpassingen voor veel talen gebruikt

Leeuw pn
Lev
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 juli tot ca. 23 augustus

Leiden pn
Leiden

Leo pn
Lev
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter l

Lesotho /le.'sɔ.to/ pn
Lesotho
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel het Koninkrijk Lesotho

Let /lɛt/ n
Lotyš
(demoniem) een inwoner van Letland, of iemand afkomstig uit Letland

Letland /ˈlɛtlɑnd/ /ˈlɛtlɑnt/ pn
Lotyšsko
(toponiem: land) een Europees land aan de Oostzee

Letlands /ˈlɛtlɑnds/ /ˈlɛtlɑnts/ adj
lotyšský
(demoniem) betreffende Letland

Lets /lɛts/ adj
lotyšský
(demoniem) betreffende Letland

Lets /lɛts/ pn
lotyština lotyšsky
geen meervoud (taal) de officiële taal van Letland

Letse /ˈlɛtsə/ n
Lotyška
(demoniem) een inwoonster van Letland, of een vrouw afkomstig uit Letland

Leuven /ˈløːˌvə(n)/ pn
Lovaň
(toponiem) de provinciehoofdstad van Vlaams-Brabant in België

Leviticus pn
Leviticus

Libanon /ˈli.ba.nɔn/ /ˈli.bɑ.nɔn/ pn
Libanon
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Libanese Republiek

Liberia /li.'beː.ri.ja/ /li.'bɪː.ri.ja/ pn
Libérie
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Liberia

Libisch adj
libyjský
(demoniem) op Libië betrekking hebbend

Libië /ˈli.bi.jə/ pn
Libye
(toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Grote Libisch-Arabische Socialistische Volks-Jamahiriyah

Liechtenstein /ˈlixtə(n)ˌstɛɪ̯n/ /ˌlixtə(n)ˈstɛːn/ /ˌliχtə(n)ˈstɛɪ̯n/ pn
Lichtenštejnsko
(toponiem: land) een klein land in Europa gelegen tussen Zwitserland en Oostenrijk

Liechtensteiner /ˈlixtə(n)ˌstɛɪ̯nər/ /ˌlixtə(n)ˈstɛːnər/ /ˌliχtə(n)ˈstɛɪ̯nər/ n
Lichtenštejnec Lichtenštejňan
(demoniem) een inwoner van Liechtenstein, of iemand afkomstig uit Liechtenstein

Liechtensteinse /ˈlixtə(n)ˌstɛɪ̯nsə/ /ˌlixtə(n)ˈstɛːnsə/ /ˌliχtə(n)ˈstɛɪ̯nsə/ n
Lichtenštejnka Lichtenštejňanka
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Liechtenstein, of een vrouw afkomstig uit Liechtenstein

Ligurië pn
Ligurie

Limburg /ˈlɪm.bʏrx/ /ˈlɪm.bʏrχ/ pn
Limbourg Limburg Limburk
(toponiem: provincie) een provincie in België, in het oosten van Vlaanderen, die in Vlaanderen aan Vlaams-Brabant en de provincie Antwerpen grenst, en verder aan Wallonië en aan de Nederlandse provincies Limburg en Noord-Brabant grenst

Limburgs /ˈlɪm.bʏrxs/ /ˈlɪm.bʏrχs/ pn
limburština limbursky
geen meervoud (taal) verzamelnaam van een reeks variëteiten van de West-Germaanse taalfamilie, gesproken in Limburg aan beide zijden van de Belgisch-Nederlandse staatsgrens, in de buurt van Budel, de Voerstreek en in Selfkant in Duitsland

Litouwen /liˈtaʊ̯.wə(n)/ /liˈtɑuwə(n)/ /liˈtɔʊ̯.β̞ə(n)/ /ˈliˌtʌʊ̯.β̞ə(n)/ pn
Litva
(toponiem: land) een Europees land ter hoogte van Wit-Rusland met de buurlanden Letland, Wit-Rusland, Polen en Rusland en de officiële naam de Republiek Litouwen (Lietuvos Respublika)

Litouwer /liˈtaʊ̯.wər/ /ˈlitɔʊ̯.β̞ər/ /ˈlitʌʊ̯.β̞ər/ n
Litevec Litvan
(demoniem) inwoner van Litouwen, of iemand afkomstig uit Litouwen

Litouws /liˈtaʊ̯s/ /ˈlitɔʊ̯β̞s/ /ˈlitʌʊ̯s/ adj
litevský
(demoniem) betreffende Litouwen of het Litouws

Litouws /liˈtaʊ̯s/ /ˈlitɔʊ̯β̞s/ /ˈlitʌʊ̯s/ pn
litevština litevsky
geen meervoud (taal) Baltische taal die wordt gesproken in Litouwen

Litouwse /liˈtaʊ̯sə/ /ˈlitɔʊ̯β̞sə/ /ˈlitʌʊ̯sə/ n
Litevka Litvanka
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Litouwen, of een vrouw afkomstig uit Litouwen

Lodewijk pn
Ludvik
(mannelijke naam) eigennaam van Frankische herkomst: Hlodovech lat. Clovis
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter l

Lombardije pn
Lombardie

Londen /ˈlɔndən/ pn
Londýn
(toponiem) de hoofdstad van Engeland en het Verenigd Koninkrijk

Lotharingen pn
Lotrinsko

Lucas pn
Lukáš
(religie) naam van een van Jezus' volgelingen, traditioneel beschouwd als schrijver van een van de Evangeliën

Luik /lœʏ̯k/ /lœːk/ pn
Lutych
(toponiem) een provinciehoofdstad in België
(toponiem: provincie) een Belgische provincie, waarvan de bovengenoemde stad de hoofdstad is

Lukas /ˈlykɑs/ pn
Lukáš

Luxemburg /ˈlyksəmˌbʏrx/ /ˈlyksəmˌbʏrχ/ pn
Lucembursko Lucemburk
(toponiem: land) een land in Europa, omgeven door Frankrijk, België en Duitsland
(toponiem) de hoofdstad van het Groothertogdom Luxemburg
(toponiem: provincie) een provincie in Wallonië (België)

Luxemburger /ˈlyksəmˌbʏrɣər/ /ˈlyksəmˌbʏrχər/ n
Lucemburčan
(demoniem) een inwoner of iemand die afkomstig is van het Groothertogdom Luxemburg

Luxemburgs /ˈlyksəmˌbʏrxs/ /ˈlyksəmˌbʏrχs/ pn
lucemburština lucembursky
geen meervoud (taal) taal die in Luxemburg gesproken wordt

Luxemburgse /ˈlyksəmˌbʏrxsə/ /ˈlyksəmˌbʏrχsə/ n
Lucemburčanka
(demoniem) een inwoonster of een vrouw die afkomstig is van het Groothertogdom Luxemburg

Lviv pn
Lvov

Maagd pn
Panna
(astrologie) teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 23 augustus tot ca. 23 september

Maartrevolutie pn
Revoluce roku 1848 v Německu

Maas /mas/ pn
Máza
(toponiem: rivier) een rivier die ontspringt in Frankrijk en via België en Nederland opgaat in de Rijn-Schelde-delta

Macau pn
Macao
(toponiem: land) een stad op een eiland aan de zuidkust van China, ten westen van Hong Kong

Macedonisch adj
makedonský
(demoniem) gerelateerd aan of afkomstig uit Macedonië

Macedonisch pn
makedonština
geen meervoud (taal) Slavische taal die vooral wordt gesproken in de Noord-Macedonië

Macedonische /ˌmasəˈdonisə/ /ˌmasəˈdoːnisə/ n
Makedonka Makedoňanka
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Macedonië, of een vrouw afkomstig uit Macedonië

Macedonië /ˌmasəˈdoni.jə/ /ˌmasəˈdoːni.jə/ pn
Makedonie
historisch Grieks koninkrijk
de grootste regio van Griekenland
(geschiedenis) land in de Balkan, sinds 12 februari 2019 heet het land officieel Noord-Macedonië

Macedoniër /ˌmasəˈdoni.jər/ /ˌmasəˈdoːni.jər/ n
Makedonec Makedoňan
(demoniem) een inwoner van Macedonië, of iemand afkomstig uit Macedonië

Madagaskar /ma.da.'ɣɑs.kɑr/ /ˌma.dɑ.'χɑs.kɑr/ pn
Madagaskar
(toponiem: land) staat op het bovengenoemde eiland, de Republiek Madagaskar

Madrid pn
Madrid

Malawi /ma.'la.wi/ /ma.'la.ʋi/ /ma.'la.β̞i/ pn
Malawi
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zambia, dat niet aan de zee grenst

Malayalam pn
Malajalámský
geen meervoud (taal) Dravidische taal die wordt gesproken door 47 miljoen mensen, vooral in de Indiase deelstaat Kerala

Maldiven /mɑl.ˈdi.və(n)/ /mɑɫ.ˈdi.və(n)/ pn
Maledivy
(toponiem: land) land in de Indische Oceaan

Maleachi pn
Malachiáš

Maleis /mɑ.ˈlɛɪs/ pn
malajský malajština
geen meervoud (taal) Austronesische taal en de officiële taal van Maleisië, Brunei en Singapore die ook in delen van Indonesië, Thailand en de Filipijnen gesproken wordt

Maleisië /maˈlɛ:zi.jə/ /maˈlɛɪ̯zi.jə/ pn
Malajsie
(toponiem: land) een land in het zuidoosten van Azië dat bestaat uit twee afzonderlijke delen die gescheiden worden door de Zuid-Chinese Zee

Mali /'ma.li/ pn
Mali
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Mali

Malta /ˈmɑlta/ /ˈmɑɫta/ pn
Malta
(toponiem: land) land in de Middellandse Zee, dat bestaat uit de drie eilanden van Malta, Gozo en Comino

Maltees /mɑlˈteːs/ /mɑɫˈtes/ n
Malťan
(demoniem) inwoner van Malta of iemand die van Malta afkomstig is

Maltees /mɑlˈteːs/ /mɑɫˈtes/ pn
maltština maltsky
geen meervoud (taal) Semitische taal die wordt gesproken door 570 duizend mensen op Malta

Maltese /mɑlˈteːsə/ /mɑɫˈtesə/ n
Malťanka
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Malta, of een vrouw afkomstig uit Malta

Man /mɛn/ pn
Man Mann
(toponiem: eiland) een eiland in de Ierse Zee

Manaus pn
Manaus

Mantsjoe pn
Mandžu
geen meervoud (taal) taal die door de Mantsjoes gesproken werd

Maori pn
Maoři
geen meervoud (taal) taal die door de Maori's wordt gesproken

Marathi pn
maráthský
geen meervoud (taal) taal die met name in Maharashtra, een staat in India gesproken wordt, onder andere in Mumbai (Bombay)

Maria pn
Marie

Marokkaan /ˈmɑrɔˌkan/ n
Maročan
(demoniem) inwoner van Marokko, iemand uit Marokko, persoon met de Marokkaanse nationaliteit

Marokko /ma.ˈrɔ.ko/ pn
Maroko
(toponiem: land) een land in het uiterste noordwesten van Afrika

Mars pn
Mars

Marshallees pn
maršalština
geen meervoud (taal) taal die op de Marshalleilanden gesproken wordt

Marshalleilanden /mɑr.ʃəl.ɛɪ̯.lɑn.də(n)/ /mɑr.ʃəl.ɛː.lɑn.də(n)/ /mɑr.ʃəɫ.ɛɪ̯.lɑn.də(n)/ pn
Marshallovy ostrovy
(toponiem: land) een land in Oceanië

Martinique pn
Martinik

Mascarenen pn
Maskarény
(toponiem: eiland) een eilandengroep in de Indische Oceaan ten oosten van Madagascar, bestaande uit Réunion, Mauritius, Rodrigues en de eilandengroep Cargados Carajos

Matteüs pn
Matouš Matěj

Mauritanië /ˌmaʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ /ˌmɔʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ /ˌmʌʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ pn
Mauritánie Mauretánie
(toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Islamitische Republiek Mauritanië

Mauritius /maʊ̯.'ri.si.jəs/ /mɔʊ̯.'ri.si.jəs/ /mʌʊ̯.'ri.tsi.jəs/ pn
Mauricius
(toponiem: land) een land in de Indische Oceaan, officieel de Republiek Mauritius

Mayotte pn
Mayotte

Mekka pn
Mekka
(toponiem) geboorteplaats van Mohammed en bedevaartplaats voor islamieten# verouderde spelling of vorm van mekka tot 2006

Melanesië pn
Melanésie

Melbourne pn
Melbourne
(toponiem) Tweede grootste stad van Australië en hoofdstad van de deelstaat Victoria

Melilla pn
Melilla

Melkweg pn
Mléčná dráha
(astronomie) het sterrenstelsel waarin wij ons bevinden en dat op donkere nachten als lichtende band aan de hemel te zien is.

Mercurius pn
Merkur

Mesopotamië n
Mezopotámie
Historische land tussen de rivieren Eufraat en Tigris, het huidige Irak

Messias /mɛˈsijɑs/ n
Mesiáš
(religie) Christus, Heiland

Mexicaans adj
mexický

Mexico /ˈmɛg.zi.ˌko/ /ˈmɛk.si.ˌko/ pn
Mexiko
(toponiem: land) een land in Amerika, officieel de Verenigde Mexicaanse Staten grenzend aan de Verenigde Staten, Belize en Guatemala, de Grote Oceaan en de Golf van Mexico

Micha /miˈxa/ /ˈmiʃa/ pn
Micheáš
(religie) naam van meerdere personen uit de Bijbel
Leviet, nakomeling van Kehat, zoon van Uzziël (4x: 1 Kron. 23:20 +)
afstammeling van Ruben, zoon van Simi, vader van Reaja (1 Kron. 5:5)
een van de Levieten die zich na terugkeer uit de ballingschap in Babel verbinden om de Tora te onderhouden (Neh. 10:12)
man uit het gebied van Efraïm met een eigen heiligdom; de stam Dan rooft beelden en kleding daaruit; andere naam: Michajehu (19x: Recht. 17:5 +)
profeet uit Moreset in de tijd van de koningen Jotam, Achaz en Hizkia van Juda; zijn woorden staan in een naar hem genoemd Bijbelboek (Jer. 26:18, Mi. 1:1)
vader van Abdon of Achbor; andere naam: Michaja (2 Kron. 34:20)
vader van Mattanja, Leviet; andere naam: Michaja (Neh. 11:17, 11:22, 1 Kron. 9:15)
zoon van Jimla, profeet in de tijd van koning Achab van Israël; andere naam: Michajehu (2 Kron. 18:14)
zoon van Mefiboset of Meribbaäl (5x: 2 Sam. 9:12, 1 Kron. 8:34 +)
(religie) boek in de Bijbel en de Tenach, waarin de profeet Micha uit Moreset een hoofdrol speelt
(mannelijke naam) jongensnaam

Micronesia /ˌmi.kro.ˈne.zi.ja/ pn
Mikronésie Federativní státy Mikronésie
(toponiem: land) een land in Oceanië, officieel de Federale Staten van Micronesia

Middelhoogduits pn
střední horní němčina
geen meervoud (taal) Hoogduitse dialecten die in het tijdperk van de hoge middeleeuwen (1050-1350) in grote delen van Duitsland werden gesproken; ontstaan uit het Oudhoogduits en overgegaan in het Vroegnieuwhoogduits

Middellandse Zee pn
Středozemní moře
(aardrijkskunde) Randzee van de Atlantische Oceaan, gelegen tussen Zuid-Europa, Noord-Afrika en West-Azië

Midden-Oosten n
Střední východ
(aardrijkskunde) regio die bestaat uit Zuidwest-Azië en het noordoosten van Afrika

Milaan pn
Milán
(toponiem) stad in het noordwesten van Italië

Minecraft pn
Minecraft
(speelgoed) spel waarin je met blokjes werelden opbouwt waarin je met andere deelnemers avonturen kunt beleven en dat zowel op losse computers als internet gespeeld kan worden

Moezel pn
Mosela
(toponiem: rivier) een rivier die ontspringt bij de Col de Bussang in de Vogezen op 735 meter hoogte en na 544 kilometer bij Koblenz in de Rijn uitmondt

Moldavische /mɔlˈdaːvisə/ /mɔɫˈdavisə/ adj
Moldavanka
1. vrouwelijke inwoner van Moldavië

Moldavië /mɔlˈdaːvi.jə/ /mɔɫˈdavi.jə/ pn
Moldavsko
(toponiem: land) een land en regio in Zuidoost-Europa grenzend aan Oekraïne en Roemenië

Moldaviër /mɔlˈdaːvi.jər/ /mɔɫˈdavi.jər/ n
Moldavan
(demoniem) een inwoner van Moldavië, of iemand afkomstig uit Moldavië

Molukken pn
Moluky

Monaco /moˈnako/ /ˈmo.na.ko/ pn
Monako
(toponiem: land) een dwergstaatje in Zuid-Europa, officieel het Vorstendom Monaco, dat aan Frankrijk grenst
(toponiem) de hoofdstad van Monaco

Mongolië /mɔŋ.ˈ(g)ɣo.li.jə/ /mɔŋ.ˈɣo.li.jə/ /mɔŋ.ˈχo.li.jə/ pn
Mongolsko
(toponiem: land) een land in Azië en omringd door China in het zuiden en Rusland in het noorden

Mongools pn
mongolský mongolština
geen meervoud (taal) macrotaal die de officiële taal van Mongolië is en die ook in China en Rusland gesproken wordt

Montenegrijns /ˌmɔntəneˈgrɛɪ̯ns/ /ˌmɔntəneˈgrɛːns/ /ˌmɔntəneˈɣrɛɪ̯ns/ adj
černohorský
(demoniem) op Montenegro betrekking hebbend

Montenegro /ˌmɔntəˈnegro/ /ˌmɔntəˈneːɣro/ pn
Černá Hora
(toponiem: land) land in Zuidoost-Europa gelegen aan de Adriatische Zee en grenzend aan Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Servië en Albanië

Montserrat /mɔnsɛ'rɑ/ pn
Montserrat

Moravië pn
Morava

Mordovië pn
Mordvinsko
(toponiem) autonome republiek van Rusland, gelegen tussen Moskou en de benedenloop van de Wolga

Mozambique /ˌmo.zɑm.ˈbik/ /ˌmo.zɑm.ˈbɪk/ pn
Mosambik Mozambik
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de republiek Mozambique

Murcia pn
Murcia

NAVO n
NATO
(regering) (militair) coalitie van westerse landen die militair samenwerken om elkaars veiligheid te garanderen

Nagorno-Karabach /na'gɔrno kara'bɑx/ pn
Náhorní Karabach

Nahuatl /ˈna.wɑtl̥̩/ /ˈna.wɑtl̩/ pn
nahuatl
geen meervoud (taal) benaming voor een groep van verwante talen die door de Nahua, oorspronkelijke bewoners van Mexico, gesproken wordenNahuatl wordt door taalkundigen gezien als een zogenaamde macrotaal, er bestaat geen "Standaardnahuatl".

Nahum /ˈnahʏm/ pn
Nahum
(religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Nahum een hoofdrol speelt

Namen pn
Namur
(toponiem: provincie) een provincie in het zuiden van België

Namibië /na.'mi.bi.jə/ pn
Namibie
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika

Napels pn
Neapol
(toponiem) stad in Italië, hoofdstad van de regio Campanië

Napolitaans adj
neapolský
(demoniem) afkomstig uit, met betrekking tot, of zoals gebruikelijk, in Napels

Nauru /na.ˈu.ru/ /naˈuru/ /ˈnaʊ̯.ru/ pn
Nauru
(toponiem: land) een land in de Stille Oceaan

Nauruaans /nɑuruˈwans/ pn
nauruština
geen meervoud (taal) taal die door 6 000 mensen wordt gesproken in Nauru

Navarra pn
Navarra

Nederduits pn
dolnoněmecky dolnoněmčina
geen meervoud (taal) West-Germaanse taal bestaande uit een groep niet-gestandaardiseerde dialecten die in Noord-Duitsland en het noordoosten van Nederland gesproken worden en die niet de Hoogduitse klankverschuiving hebben ondergaan

Nederland /ˈnedərˌlɑnt/ /ˈneːdərˌlɑnd/ /ˈneːdərˌlɑnt/ pn
Nizozemsko Nizozemí
(toponiem: land) land in het westen van Europa, grenzend aan Duitsland en België, belangrijkste deel van het Koninkrijk der Nederlanden

Nederlander /ˈne.dər.ˌlɑn.dər/ n
Nizozemec
(demoniem) een inwoner van Nederland of persoon die de Nederlandse nationaliteit bezit

Nederlands /ˈne.dər.ˌlɑnds/ /ˈne.dər.ˌlɑnts/ adj
nizozemský nizozemská nizozemské nizozemčtí
(demoniem) met betrekking tot Nederland of de Nederlandse taal

Nederlands /ˈne.dər.ˌlɑnds/ /ˈne.dər.ˌlɑnts/ pn
nizozemština nizozemsky holandština
geen meervoud (taal) West-Germaanse taal die wordt gesproken door 25 miljoen mensen in Nederland en het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, België en Suriname

Nederlandse /ˈne.dər.ˌlɑn.tsə/ /ˈne.dər.ˌlɑnd.sə/ n
Nizozemka
(demoniem) vrouwelijke inwoner van Nederland, vrouw uit Nederland

Nederlandse Antillen /ˌne.dər.lɑnt.sə.ɑn.ˈtɪ.lə(n)/ /ˌneː.dər.lɑnt.sə̯an.ˈtɪ.lə(n)/ pn
Nizozemské Antily
(geschiedenis) (toponiem) voormalig land binnen het Koninkrijk der Nederlanden dat uit de eilandgebieden Aruba (tot 1986), Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten bestond. Het bestond van 1954 tot 2010

Nedersaksen pn
Dolní Sasko

Nedersaksisch pn
dolnoněmecky dolnoněmčina
geen meervoud (taal) West-Germaanse taal bestaande uit een groep niet-gestandaardiseerde dialecten die in het noorden van Duitsland en het noordoosten van Nederland gesproken worden en die niet hebben deelgenomen aan de Hoogduitse klankverschuiving

Nedersorbisch pn
dolnolužická srbština
geen meervoud (taal) West-Slavische taal die in het gebied Neder-Lausitz in het oosten van Duitsland gesproken wordt

Nehemia pn
Nehemiáš

Nepal /ˈnepɑɫ/ /ˈneːpɑl/ pn
Nepál
(toponiem: land) een land in Azië, gelegen in de Himalaya tussen India en China (Tibet)

Nepali pn
nepálský
geen meervoud (taal) taal die vooral in Nepal gesproken wordt

Neptunus pn
Neptun

Neurenberg pn
Norimberk

New York /nuˈjɔːrk/ pn
New York
m (toponiem) deelstaat van de Verenigde Staten

Nibelungenlied n
Píseň o Nibelunzích

Nicaragua /ˌni.ka.ˈra.gβ̞a/ /ˌni.ka.ˈra.ɣuwa/ /ˌni.kɑ.ˈra.gʋa/ pn
Nikaragua
(toponiem: land) een staat in Midden-Amerika, tussen Honduras en Costa Rica

Nieuw-Caledonië pn
Nová Kaledonie

Nieuw-Zeeland /niβ̞.ˈze.lɑnt/ /nyʊ̯.ˈze.lɑnd/ pn
Nový Zéland
(toponiem: land) (toponiem: eiland) een land in het zuidwesten van de Grote Oceaan, gelegen naast Australië. Het bestaat uit een eilandengroep.

Nieuw-Zuid-Wales pn
Nový Jižní Wales
(toponiem) Australische deelstaat gelegen in het zuidoosten van het land, met als hoofdstad Sydney

Nieuwe Testament pn
Nový zákon
(religie) (christelijk) samenstelling van Bijbelboeken die de komst van Christus en het christelijk geloof beschrijven

Nieuwjaar n
Nový rok
(jaarwisseling) feestdag ter gelegenheid van het begin van een nieuw jaar van de gebruikte kalender

Niger /'ni.ɣər/ /'ni.χər/ pn
Niger
(toponiem: land) land in West-Afrika
(toponiem: rivier) rivier in West-Afrika

Nigeria /ni.'ɣeː.ri.ja/ /ni.'χɪː.ri.ja/ pn
Nigérie
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Nijl pn
Nil
(toponiem: rivier) zeer lange rivier, stromend door Ethiopië, Oeganda, Kenia, Tanzania, Soedan, Zuid-Soedan en Egypte

Nijmegen pn
Nijmegen

Niue pn
Niue

Nobelprijs n
Nobelova cena
een jaarlijkse geldprijs voor wetenschappers en anderen die een opmerkelijke prestatie hebben geleverd

Noor /noːr/ /no̝ːr/ n
Nor Norvéžan
(demoniem) een inwoner van Noorwegen

Noord-Afrika /nɔːrt ˈafrɪkɑ/ /nɔːrt ˈɑfrɪkɑ/ pn
Severní Afrika
(toponiem) gedeelte van het Afrikaanse continent ten noorden van de Sahara

Noord-Amerika pn
Severní Amerika
(toponiem) (werelddeel) het continent dat ten noorden van Zuid-Amerika ligt, tussen de Grote, Arctische en de Atlantische Oceaan

Noord-Brabant /noːrd.ˈbra.bɑnt/ /no̝ːrd.ˈbra.bɑnt/ /ˌnoːrd.bra.bɑnd/ pn
Severní Brabantsko
(toponiem: provincie) een provincie in het zuiden van Nederland, die aan Gelderland, Limburg, Zeeland, Zuid-Holland en België grenst

Noord-Dakota pn
Severní Dakota
een van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. Noord-Dakota grenst aan Canada en aan de deelstaten Zuid-Dakota, Montana en Minnesota

Noord-Europa pn
severní Evropa
(toponiem) onnauwkeurig gedefinieerd noordelijk deel van Europa

Noord-Holland /noːrt.ˈɦɔ.lɑnt/ /no̝ːr.ˈtɔ.lɑnt/ /ˈnoːrd.hɔ.lɑnd/ pn
Severní Holandsko
(toponiem: provincie) een provincie in het noordwesten van Nederland, begrensd door de Noordzee, het IJsselmeer, Flevoland, de provincie Utrecht en Zuid-Holland alsook door de Noordzee

Noord-Korea /ˌnoːrt koˈre.ja/ /ˌno̝ːrt koˈre.ja/ pn
Severní Korea
(toponiem: land) een land in Oost-Azië, officieel de Democratische Volksrepubliek Korea

Noordelijk Territorium pn
Severní teritorium
(toponiem) Australisch territorium gelegen in het noorden van het land. Hoofdstad is Darwin

Noordereiland pn
Severní ostrov

Noordpool pn
severní pól
(aardrijkskunde) gebied tussen 66,5 en 90 graden noorderbreedte, noordpoolgebied

Noordzee /ˈnoːrdzeː/ /ˈnoːrtseː/ /ˈno̝ːrtse/ pn
Severní moře
(toponiem) zee tussen Groot-Brittannië, Noorwegen, Denemarken, Duitsland, Nederland en België

Noors /noːrs/ /no̝ːrs/ adj
norský norština
(demoniem) betreffende Noorwegen en/of het Noors

Noors /noːrs/ /no̝ːrs/ pn
norština norsky
geen meervoud (taal) de taal die wordt gesproken in Noorwegen

Noorwegen /ˈnoːrˌweɣə(n)/ /ˈnoːrˌβ̞eɣə(n)/ /ˈno̝ːrˌʋeχə(n)/ pn
Norsko
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa, op het Scandinavisch schiereiland dat aan Zweden, Finland en Rusland grenst en als officiële naam het Koninkrijk Noorwegen (Kongeriket Norge) heeft

Normandië /nɔrˈmɑndɪə/ pn
Normandie
(toponiem) een streek in het noorden van Frankrijk

Numeri /ˈnumeɾi/ pn
Numeri

Obadja /oˈbɑtja/ pn
Abdijáš
(religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Obadja een hoofdrol speelt

Occitaans pn
okcitánština okcitánský
geen meervoud (taal) taal die in het zuiden van Frankrijk gesproken wordt

Oceanië /oseˈjani.jə/ /oseˈjaːni.jə/ pn
Oceánie
(toponiem) (werelddeel) de collectieve naam voor een groot aantal eilanden in de Stille Oceaan bij Papoea-Nieuw-Guinea en Australië

Odessa pn
Oděsa

Oeganda /u.'ɣɑn.da/ /u.'χɑn.da/ pn
Uganda
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Republiek Oeganda

Oekraïens /ukraˈɦins/ /ukraˈʔins/ pn
ukrajinský ukrajinština
geen meervoud (taal) Slavische taal die in Oekraïne gesproken wordt

Oekraïne /ukraˈɦinə/ /ukraˈʔinə/ pn
Ukrajina
(toponiem: land) een land in Oost-Europa met als hoofdstad Kiev

Oekraïner /ukraˈɦinər/ /ukraˈʔinər/ n
Ukrajinec
(demoniem) een inwoner van Oekraïne

Oezbeeks pn
uzbecký
geen meervoud (taal) taal die verwant is aan het Turks en die door de Oezbeken gesproken wordt

Oezbekistan /us.ˈbe.kɪ.stɑn/ /uz.ˈbe.kɪ.stɑn/ pn
Uzbekistán
(toponiem: land) een land in centraal Azië, officieel de Republiek Oezbekistan, dat geheel door land wordt omsloten

Oktoberrevolutie pn
Říjnová revoluce

Olympische Spelen /o.ˌlɪm.pi.sə.ˈspe.lə(n)/ pn
olympijské hry
(sport) vierjaarlijks sportevenement dat zijn oorsprong in de stad Olympia in de Griekse landstreek Elis heeft

Olympische Winterspelen pn
Zimní olympijské hry
evenement dat eens in de vier jaar wordt gehouden waarbij allerlei wintersporten competitief beoefend worden door sporters die hun land vertegenwoordigen

Olympus pn
Olymp

Oman /o.ˈman/ /ˈo.mɑn/ pn
Omán
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel het Sultanaat Oman

Onzevader pn
otčenáš
(religie) titel van het gebed dat Jezus Christus aan zijn discipelen heeft geleerd tijdens de Bergrede

Oost-Azië pn
Východní Asie

Oost-Duitsland pn
Východní Německo

Oost-Europa pn
východní Evropa

Oost-Timor /os.ˈti.mɔr/ pn
Východní Timor
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Azië, bestaande uit een gedeelte van het eiland Timor en de kleinere eilandjes Atauro en Jaco in het geheel. Het overige deel van het eiland Timor behoort bij Indonesië

Oostenrijk /ˈostə(n)ˌrɛɪ̯k/ /ˈoːstə(n)ˌrɛɪ̯k/ /ˈoːstə(n)ˌrɛːk/ pn
Rakousko
(toponiem: land) een republiek in Midden-Europa grenzend aan Zwitserland en Liechtenstein in het westen, aan Duitsland en Tsjechië in het noorden, aan Slowakije en Hongarije in het oosten en aan Italië en Slovenië in het zuiden

Oostenrijker /ˈo.stə.ˌrɛɪ̯.kər/ /ˈo.stə.ˌrɛː.kər/ /ˈos.tə(n).ˌrɛɪ̯.kər/ n
rakušan Rakušan
(demoniem) een inwoner van Oostenrijk of persoon die de Oostenrijkse nationaliteit bezit

Oostzee pn
Baltské moře
(toponiem) zee die tussen Zweden en de Baltische staten ligt

Openbaring n
Zjevení
(religie) laatste boek van de Bijbel

Opper-Volta pn
Horní Volta

Oranje-Vrijstaat pn
Oranžský svobodný stát

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling pn
Organizace pro hospodářskou spolupráci a rozvoj

Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa pn
Organizace pro bezpečnost a spolupráci v Evropě

Oriya pn
urijština
geen meervoud (taal) de officiële taal van de Indiase staat Orissa

Ossetisch pn
osetinský
geen meervoud (taal) taal uit de centrale Kaukasus

Ossetië pn
Osetie

Ottawa pn
Ottawa
(toponiem) de hoofdstad van Canada

Oude Testament n
starý zákon
(religie) reeks boeken in de christelijke Bijbel die zijn ontleend aan de joodse Tenach

Oudfrans pn
starofrancouzština
geen meervoud (taal) het Frans zoals dat in het noorden van Frankrijk gesproken werd van de 10e tot de 14e eeuw

Oudgrieks pn
starořečtina
geen meervoud (taal) nu dode taal die werd gesproken in Griekenland

Oudhoogduits pn
starohornoněmčina
geen meervoud (taal) de voorloper van het huidige Duits in de periode 700-1050

Oudkerkslavisch pn
staroslověnština
geen meervoud (taal) de Slavische taal die rond de negende eeuw rond Thessaloniki gesproken werd

Oudspaans pn
prašpanělština
geen meervoud (taal) taal die vanaf de 10e tot in de 15e eeuw werd gesproken door de bewoners van CastiliëDeze taal ontwikkelde zich uit het vulgair Latijn en was de voorloper van het moderne Spaans.

Overijssel /ˌovəˈrɛɪ̯sɔɫ/ /ˌovəˈrɛɪ̯səl/ /ˌovəˈrɛːsəɫ/ pn
Overijssel
(toponiem: provincie) provincie in het oosten van Nederland, die door Friesland, Drenthe, Gelderland, Flevoland en de Duitse deelstaten Nedersaksen en Noord-Rijnland-Westfalen wordt begrensd

Oxford pn
Oxford

Pakistan /ˈpa.kɪ.ˌstɑn/ pn
Pakistan Pakistán Pákistán
(toponiem: land) een land in het zuiden van Azië grenzend aan India, Afghanistan, Iran en China. De officiële naam is de Islamitische Republiek Pakistan

Palau /pa.ˈlaʊ̯/ /pa.ˈlɔʊ̯/ /pa.ˈlʌʊ̯/ pn
Palau
(toponiem: land) een eilandenstaat in Oceanië

Palermo pn
Palermo

Palestina pn
Palestina

Palmzondag pn
Květná neděle
(religie) de zondag voor Pasen

Panama /ˈpa.na.ma/ /ˈpɑ.nə.ma/ pn
Panama
(toponiem: land) een land in Centraal-Amerika dat grenst aan Costa Rica en Colombia

Panamakanaal pn
Panamský průplav

Panamees n
Panamec
(demoniem) iemand afkomstig uit Panama

Papoea-Nieuw-Guinea /ˌpa.pu.wa.niβ̞.ɣi.ˈne.ja/ /ˌpa.pu.wa.niβ̞.χi.ˈne.ja/ /ˌpa.pu.wa.nyʊ̯.ɣi.ˈne.ja/ pn
Papua-Nová Guinea
(toponiem: land) de soevereine "Onafhankelijke Staat Papoea-Nieuw-Guinea" (Engels: Independent State of Papua New Guinea) die het onder [1] genoemde gebied en naburige eilanden omvat

Paraguay /ˈpa.ra.gʋɑɪ̯/ /ˈpa.ra.gβ̞ɑɪ̯/ /ˈpa.ra.ɣ<sup>ʊ</sup>ɛɪ̯/ /ˈparaˌɡwe/ pn
Paraguay

Parijs pn
Paříž
(toponiem) de hoofdstad van Frankrijk

Parijzenaar n
Pařížan
(demoniem) een inwoner van Parijs, of iemand afkomstig uit Parijs

Pasen n
Velikonoce
(religie) (feest) het belangrijkste feest van het christendom, waarbij de Opstanding van Jesus centraal staat

Patagonië pn
Patagonie
(toponiem) benaming voor het zuidelijke deel van Zuid-Amerika, tussen de rivier de Colorado en de Straat van Magellaan

Peru /peˈru/ pn
Peru
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika

Perzisch pn
perský perština
geen meervoud (taal) Indo-Iraanse taal die gesproken wordt in Iran, Afghanistan en Tadzjikistan

Peshawar pn
Péšávar

Petrus pn
Petr
(religie) naam waaronder Simon, zoon van Jona, een van de twaalf discipelen van Jezus, bekend is geworden; als heilige beschouwd als bewaker van de hemelpoort (Matt. 16:18, Marcus 3:16, Lucas 6:14, Joh. 1:43)
(religie) naam van twee boeken in het Nieuwe Testament (1 Petrus en 2 Petrus) in de vorm van brieven van de discipel Petrus

Phobos pn
Phobos
(mythologie) Griekse god, verpersoonlijking van de angst op het slagveld, de tweelingbroer van Deimos en zoon van Ares en Aphrodite
(astronomie) de grootste van de twee natuurlijke manen van Mars, de andere is Deimos

Picardië /pɪˈkɑrdɪʲə/ pn
Pikardie
(toponiem) regio in Noord-Frankrijk, noordoostelijk van Normandië

Pieter pn
Petr
(mannelijke naam) jongensnaam

Pinksteren pn
Letnice
(religie) (feest) Christelijk feest waarbij herdacht wordt dat de Heilige Geest over de apostelen neerdaalt

Piëmont pn
Piemont

Pluto pn
Pluto
(mythologie) Romeinse god van de onderwereld en de rijkdom
(astronomie) hemellichaam, in 1930 ontdekt en tot 24 augustus 2006 beschouwd als de negende en laatste planeet van het zonnestelsel, sindsdien geclassificeerd als dwergplaneet

Po /po/ pn
Pád
(toponiem: rivier) belangrijkste stroom in Noord-Italië

Polaris pn
Polárka
(astronomie) de zwakke ster die ongeveer in het verlengde van de aardas boven de Noorpool staat in het sterrenbeeld de 'Kleine beer'

Polen /ˈpolə(n)/ /ˈpoːlə(n)/ pn
Polsko
(toponiem: land) een land in het midden van Europa met de officiële naam Republiek Polen (Rzeczpospolita Polska)

Polynesië pn
Polynésie
(toponiem) eilanden in de Grote Oceaan of Stille Oceaan die samen Oceanië vormen

Pool /pol/ /poɫ/ /po̝ɫ/ n
Polák
(demoniem) een inwoner van Polen, of iemand afkomstig uit Polen

Pools /poɫs/ /poːls/ /po̝ɫs/ pn
polský polština
geen meervoud (taal) taal die in Polen gesproken wordt.

Portugal /'pɔrtyɣɑl/ pn
Portugalsko
(toponiem: land) een land in het zuidwesten van Europa, officieel de Portugese Republiek

Portugees /ˌpɔr.ty.ˈɣes/ /ˌpɔr.ty.ˈχes/ adj
portugalský portugalština
(demoniem) verwijzend naar Portugal of naar de Portugese taal

Portugees /ˌpɔr.ty.ˈɣes/ /ˌpɔr.ty.ˈχes/ n
portugalský
(demoniem) inwoner van Portugal of een persoon van Portugese afkomst

Portugees /ˌpɔr.ty.ˈɣes/ /ˌpɔr.ty.ˈχes/ pn
portugalština
geen meervoud (taal) Ibero-Romaanse taal die vooral wordt gesproken in Portugal, Brazilië, Kaapverdië, Oost-Timor, Guinee-Bissau, Macau, Sao Tomé en Principe en Angola

Praag /prax/ /praç/ pn
Praha
(toponiem) hoofdstad van Tsjechië

Prediker pn
Kazatel

Proto-Indo-Europees pn
praindoevropský
geen meervoud (taal) hypothetische, gereconstrueerde taal waar vele Europese talen, waaronder het Nederlands en het Frans, van afstammen

Protogermaans adj
pragermánský
in, van of betrekking hebbend op de gereconstrueerde taal die vroeger door de Germanen werd gesproken

Protogermaans pn
pragermánština
geen meervoud (taal) reconstructie van de taal zoals die vroeger door de Germanen werd gesproken

Pruisen pn
Prusko

Psalmen pn
Žalmů
(religie) boek in de Bijbel met lofliederen op God

Puerto Rico pn
Portoriko
(toponiem: land) een met de Verenigde Staten geassocieerde vrijstaat in het oostelijk deel van de Caribische Zee

Punjabi pn
paňdžábština paňdžábsky
geen meervoud (taal) taal die in de Punjab, zowel in India als in Pakistan gesproken wordt en die volgens sommige taalkundigen onderverdeeld wordt in twee talen: Oost-Punjabi (pan) en West-Punjabi (pnb)

Pyreneeën pn
Pyreneje
(toponiem: gebergte) een gebergte op de grens van Frankrijk en Spanje

Qatar /ka'tar/ /ka'tɑr/ pn
Katar
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten

Quechua pn
kečuánština
geen meervoud (taal) macrotaal die door indianen in Ecuador, Peru en Bolivia wordt gesproken

Raad van Europa pn
Rada Evropy

Raad van de Europese Unie pn
Rada Evropské unie

Rajasthani pn
Rádžasthánština
geen meervoud (taal) Indische taal gesproken door 50 miljoen mensen in de staat Rajasthan in India

Ram pn
Beran Skopec
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 21 maart tot ca. 20 april

Rechters pn
Soudců

Reto-Romaans pn
rétorománština
geen meervoud (taal) Romaanse taal die gesproken wordt door 40.000 mensen in Zwitserland

Rhodesië pn
Republika Rhodesie

Rhône pn
Rhôna
(toponiem: rivier) een rivier van 812 km lengte die ontspringt in Zwitserland, door Frankrijk naar het zuiden stroomt en uitmondt in de Middellandse Zee

Rijn /rɛɪ̯n/ /rɛːn/ pn
Rýn
(toponiem: rivier) een van de langste en belangrijkste rivieren van Europa die op de grens ligt tussen Midden- en West-Europa

Rijsel pn
Lille
(toponiem) stad in Noord-Frankrijk nabij de Belgische grens, hoofdplaats van Hauts-de-France en van de voormalige regio Picardië

Rode Kruis pn
Červený kříž

Rode Zee pn
Rudé moře
langgerekte binnenzee, gelegen tussen Azië en Afrika

Roemeens /ruˈmens/ /ruˈmeːns/ adj
rumunský rumunština
(demoniem) betreffende Roemenië of het Roemeens

Roemeens /ruˈmens/ /ruˈmeːns/ pn
rumunský rumunština
geen meervoud (taal) Romaanse taal die wordt gesproken in Roemenië

Roemenië /ruˈmeni.jə/ /ruˈmeːni.jə/ pn
Rumunsko
(toponiem: land) een land in Oost-Europa ten noorden van Bulgarije

Roetheens / pn
rusínština
geen meervoud (taal) Slavische taal die gesproken wordt in Oekraïne

Roma pn
Rom
alleen meervoud volk in Europa en Azië dat traditioneel een zwervend bestaan leidt

Romanes /romaˈnɛs/ pn
cikánština
geen meervoud (taal) ander woord voor Romani, taal die door veel zigeuners wordt gesproken, verwant aan het Hindi

Rome /ˈro:mə/ pn
Řím
(toponiem) de hoofdstad van Italië

Romeins adj
římský
(demoniem) met betrekking tot Rome

Romeinse Rijk /roˈmɛɪnsə rɛɪk/ pn
římská říše
(geschiedenis) een historisch rijk dat op zijn hoogtepunt de gehele Middellandse Zeeregio in handen had

Roodkapje pn
Červená Karkulka
sprookjesfiguur, meisje met een rood kapje die bij het bezoek aan haar grootmoeder met een wolf te maken krijgt

Rus n
Rus
(demoniem) een inwoner van Rusland

Rusland pn
Rusko
(toponiem: land) een soevereine staat met het Russisch als officiële taal die zich uitstrekt van het oosten van Europa tot het oosten van Azië

Russisch /ˈrʏsis/ adj
ruský ruská ruské
(demoniem) betreffende Rusland of het Russisch

Russisch /ˈrʏsis/ pn
ruština ruský jazyk
geen meervoud (taal) Slavische taal die gesproken wordt in Rusland

Rwanda /ru.ˈwɑn.da/ /ru.ˈʋɑn.da/ /ˈrβ̞ɑn.da/ pn
Rwanda
(toponiem: land) een land in Oost Afrika, officieel de Rwandese Republiek, dat geheel door land omsloten wordt

SI-stelsel abbreviation
Soustava SI
1. Internationaal Stelsel van Eenheden

Saba pn
Saba

Sahara pn
Sahara
(toponiem) grootste zandwoestijn op aarde, gelegen in Noord-Afrika

Saint Vincent en de Grenadines /sent.ˌvɪn.sɛnt.ɛn.də.χre.na.ˈdi.nəs/ pn
Svatý Vincenc a Grenadiny
(toponiem: land) land in het Caraïbisch gebied

Saksen pn
Sasko
(toponiem) deelstaat in het oosten van Duitsland en vroeger van de Duitse Democratische Republiek

Salomo pn
Šalamoun
koning van Israël

Salomonseilanden /ˈsa.lo.mɔns.ˌɛɪ̯.lɑn.də(n)/ /ˈsa.lo.mɔns.ˌɛː.lɑn.də(n)/ pn
Šalamounovy ostrovy
(toponiem: land) land in Melanesië, bestaande uit een aantal eilanden beoosten Nieuw-Guinea

Samoa /sa.ˈmo.wa/ pn
Samoa
(toponiem: land) een land in Oceanië ten noorden van Nieuw-Zeeland en ten oosten van Australië, dat het westelijke deel van de Samoa-eilanden omvat

Samoaans pn
samojský
geen meervoud (taal) taal die gesproken wordt door 370.337 mensen in Samoa, Amerikaans-Samoa, Fiji, Nieuw-Zeeland, Tonga en de Verenigde Staten

Samogitisch pn
žmudština
geen meervoud (taal) Baltische taal gesproken door 500 duizend mensen in Litouwen

Samuel pn
Samuel

San Marino /ˌsan maˈrino/ pn
San Marino
(toponiem: land) een dwergstaat in Italië met republikeinse staatsinrichting

Sanskriet pn
sanskrt
geen meervoud (taal) klassieke taal en een van de officiële talen van India

Sao Tomé en Principe /saʊ̯.to.ˌme.je̞n.prɪn.ˈtsi.pə/ /ˌsa.o.to.me.ʔɛn.ˈprɪn.si.pə/ /ˌsʌu.to.me.ɛn.ˈprɪn.si.pə/ pn
Svatý Tomáš a Princův ostrov
(toponiem: land) land en eilandengroep aan de westkust van Afrika in de golf van Guinea

Saoedi-Arabië /sa.ˌu.di.ɑ.ˈra.bi.jə/ /zaʊ̯.di.ja.ˈra.bi.jə/ pn
Saúdská Arábie
(toponiem: land) een land in het zuidwesten van Azië

Sardinië n
Sardinie
(toponiem: eiland) een Italiaans eiland in de Middellandse Zee

Satan /ˈsatɑn/ pn
Satan

Saturnus pn
Saturn Saturnus
(astronomie) vanaf de zon gezien, de zesde planeet van ons zonnestelsel, de planeet met het ringenstelsel
(mythologie) een van de Romeinse goden

Saudi-Arabië /saˌudiaˈrabijə/ pn
Saúdská Arábie
(toponiem: land) land in het zuidwesten van Azië

Saul /saˈul/ pn
Saul
(mannelijke naam) jongensnaam

Sava /ˈsa.va/ pn
Sáva
(toponiem: rivier) een rivier in Zuidoost-Europa met een lengte van 940 km

Scandinavië pn
Skandinávie
(politiek) Denemarken, Noorwegen en Zweden

Schelde /ˈsχɛldə/ pn
Šelda
(toponiem: rivier) een rivier die ontspringt in de gemeente Gouy in noordelijk Frankrijk en door Henegouwen en Vlaanderen via Gent en Antwerpen naar de Noordzee stroomt

Schiermonnikoog pn
Schiermonnikoog

Schorpioen pn
Štír
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 oktober tot ca. 22 november

Schot n
Skot
(demoniem) een persoon afkomstig uit Schotland

Schotland /ˈsxɔtlɑnt/ /ˈsçɔtlɑnt/ pn
Skotsko
(toponiem) een van de delen van het Verenigd Koninkrijk

Schots-Gaelisch /ˌsxɔts.ɣa.ˈe.lis/ /ˌsxɔts.ɣa.ˈe.lɪs/ /ˌsχɔts.χa.ˈe.lis/ pn
skotská gaelština
geen meervoud (taal) Keltische taal die door ongeveer 60.000 personen wordt gesproken op de Schotse eilanden en in mindere mate in het westen van Schotland

Sedna pn
Sedna

Sefanja pn
Sofoniáš

Seine pn
Seina
(toponiem: rivier) een rivier in Frankrijk. Zij heeft een lengte van 776 km en een stroomgebied van 79.000 km², en ligt geheel binnen Frans grondgebied

Sellafield pn
Sellafield

Semitisch adj
semitský
(Jiddisch-Hebreeuws) van de Semieten of het Semitisch
(taal) behorend of met betrekking tot de taalfamilie waartoe het Arabisch en het Hebreeuws behoren

Senegal /ˈse.ne.ˌɣɑl/ /ˈse.ne.ˌχɑɫ/ pn
Senegal
(toponiem: land) land in West-Afrika

Servisch /ˈsɛrvis/ /ˈsɛrvɪs/ pn
srbský srbština
geen meervoud (taal) Slavische taal die wordt gesproken in Servië

Servië /ˈsɛrvi.jə/ n
Srbsko
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Europa

Serviër /ˈsɛrvi.jər/ n
Srb
(demoniem) een inwoner van Servië, of iemand afkomstig uit Servië

Servo-Kroatisch /sɛrvoːkroːˈaːtis/ pn
srbochorvatština

Seychellen /se.ˈʃɛ.lə(n)/ /sɛɪ̯.ˈʃɛ.lə(n)/ pn
Seychely
(toponiem: land) land in de Indische Oceaan, officieel de Republiek der Seychellen

Siberië pn
Sibiř

Siciliaans pn
sicilský
geen meervoud (taal) Romaanse taal die wordt gesproken door 10 miljoen mensen op Sicilië, in Zuid-Calabrië en SalentoSiciliaans (taal)

Sicilië /sɪˈsɪlɪʲə/ pn
Sicílie
(toponiem: eiland) Italiaans eiland ten zuiden van het Italiaanse schiereiland

Sierra Leone /ˌsʲɛ.rɑ.le.ˈjo.ne/ /ˌʃæː.ra.le.ˈjo.nə/ /ˌʃɛ.ra.le.ˈjo.nə/ pn
Sierra Leone
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Sierra Leone

Silezië /siˈleziˌʲə/ pn
Slezsko
(geschiedenis) een historische regio in Midden-Europa die zich uitstrekt aan weerszijden van de midden- en bovenloop van de Oder

Sindarijns pn
sindarština
geen meervoud (taal) taal die ontworpen is door J. R. R. Tolkien en gebaseerd is op het Welsh

Singapore /sɪŋ.(g)ɣa.poːr/ /sɪŋ.gɑ.poːr/ /sɪŋ.gɑ.po̝ːr/ pn
Singapur
(toponiem: land) een stadstaat in Zuidoost-Azië

Sint Eustatius pn
Svatý Eustach

Sint Maarten /sɪnt.'maːr.tən/ pn
Svatý Martin
(toponiem: eiland) eiland in het noordoostelijke gedeelte van de Caraïbische Zee

Sint-Helena pn
Svatá Helena

Sint-Petersburg pn
Petrohrad Sankt Petěrburg
(toponiem) een stad in Rusland, het voormalige Leningrad

Sirius pn
Sirius
(astronomie) de heldere (dubbel-)ster in het sterrenbeeld de 'Grote Hond'

Skopje /ˈskɔp.jə/ pn
Skopje
(toponiem) de hoofdstad van de Republiek Noord-Macedonië

Slavisch adj
slovanský

Slavisch pn
Slovan

Sloveens /sloˈvens/ /sloˈveːns/ /sloˈweːns/ pn
slovinský slovinština
geen meervoud (taal) Slavische taal die wordt gesproken in Slovenië

Slovenië /sloˈveni.jə/ /sloˈveːni.jə/ /sloˈweːni.jə/ pn
Slovinsko
(toponiem: land) een land in Centraal-Europa

Slowaaks /slo.ˈwaks/ /slo.ˈʋaks/ /slo.ˈβ̞aks/ pn
slovenština slovensky
geen meervoud (taal) Slavische taal die wordt gesproken in Slowakije

Slowakije /ˌslowaˈkɛɪ̯.jə/ /ˌsloʋaˈkɛɪ̯.jə/ /ˌsloβ̞aˈkɛː.jə/ pn
Slovensko
(toponiem: land) een land in Midden-Europa; het oostelijke deel van het voormalige Tsjecho-Slowakije

Sneeuwwitje pn
Sněhurka

Soedan /su.ˈdɑn/ /zu.ˈdaːn/ pn
Súdán
(toponiem: land) land in Noordoost Afrika, officieel de Republiek Sudan

Somalisch pn
somálsky Somálsky
geen meervoud (taal) taal die vooral wordt gesproken in Somalië

Somalië /so.'ma.li.jə/ pn
Somálsko
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Somalische Republiek

Sorbisch pn
lužickosrbský
geen meervoud (taal) groep Slavische talen die wordt gesproken in het oosten van Saksen en het zuidoosten van Brandenburg

Sovjet-Unie pn
Sovětský svaz

Spaans /spaːns/ adj
španělština španělský
(demoniem) met betrekking tot Spanje of het Spaans

Spaans /spaːns/ pn
španělský španělština
geen meervoud (taal) Ibero-Romaanse taal die oorspronkelijk werd gesproken in (het centrale deel van) Spanje, maar nu ook in alle Zuid- en Midden-Amerikaanse landen, met uitzondering van Brazilië en de Guyana's

Spaanse /ˈspan.sə/ n
Španělka
(demoniem) een inwoonster van Spanje, of een vrouw afkomstig uit Spanje

Spanjaard /ˈspɑ.ɲard/ /ˈspɑɲ.jart/ n
Španěl
(demoniem) een inwoner van Spanje, of iemand afkomstig uit Spanje

Spanje /ˈspɑ.ɲə/ /ˈspɑɲ.jə/ pn
Španělsko
(toponiem: land) een land in het zuidwesten van Europa op het Iberisch Schiereiland met als officiële naam: Reino de España

Spitsbergen pn
Špicberky
(toponiem: eiland) een Noors eiland

Spreuken /ˈspɾøkə(n)/ n
Přísloví

Sri Lanka /sri.ˈlɑŋ.ka/ pn
Srí Lanka Šrí Lanka
(toponiem: land) een republiek in Azië gelegen op een eiland ten zuiden van India

Steenbok pn
Kozoroh
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 22 december tot ca. 20 januari

Steenbokskeerkring n
obratník Kozoroha

Stier pn
Býk
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 20 april tot ca. 21 mei

Stille Zaterdag pn
Bílá sobota
(religie) (christendom) dag na Goede Vrijdag en voor Pasen

Stockholm pn
Stockholm
(toponiem) de hoofdstad van Zweden

Straat Torres pn
Torresův průliv
(toponiem) zeestraat tussen het Australisch vasteland en Papoea-Nieuw-Guinea

Straatsburg n
Štrasburk
(toponiem) hoofdstad van de Franse regio Grand Est en thuisplaats voor diverse Europese instanties

Sudan /suˈdɑn/ pn
Súdán
(toponiem: land) land in Noordoost Afrika, officieel de Republiek Sudan

Sumatra pn
Sumatra

Suriname /ˌsy.ri.ˈna.mə/ pn
Surinam
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika

Swahili pn
svahilsky svahilština
geen meervoud (taal) Bantoetaal die veel gesproken wordt in Oost-Afrika

Swaziland /ˈswa.zi.ˌlɑnd/ /ˈsʋa.zi.ˌlɑnt/ /ˈsβ̞a.zi.ˌlɑnt/ pn
Svazijsko
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel het Koninkrijk Swaziland (dat volgens ISO-norm ISO 3166-1 wordt aangeduid met de driecijferige landcode: 748, de drieletterige landcode: SWZ en de tweeletterige landcode: SZ)

Sydney pn
Sydney
(toponiem) de grootste stad van Australië en de hoofdstad van de deelstaat Nieuw-Zuid-Wales

Syrië /ˈsi.ri.jə/ /ˈzi.ri.jə/ pn
Sýrie
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Arabische Republiek Syrië

T-shirt n
tričko
(kleding) dun kledingstuk voor het bovenlichaam met korte mouwen en zonder kraag

Tachtigjarige Oorlog pn
Osmdesátiletá válka

Tadzjieks pn
tádžický
geen meervoud (taal) de officiële taal van Tadzjikistan en een variant van het Perzisch

Tadzjikistan /taˈdʒikɪˌstɑn/ pn
Tádžikistán
(toponiem: land) een land in een land in Centraal-Azië met als hoofdstad Doesjanbe

Tahiti pn
Tahiti

Taiwan /tɑj'ʋɑn/ pn
Tchaj-wan Taiwan

Taiwanees n
tchajwanský

Tallinn /'tɑlɪn/ pn
Tallinn
de hoofdstad van Estland

Talmoed /ˈtɑlmut/ n
Talmud
voor joden gezaghebbend commentaar bij het Oude Testament
(Jiddisch-Hebreeuws) verzameling van de amoraïtische discussies bij de Misjna, bestaand uit Misjna en Gemara samen
(Jiddisch-Hebreeuws) bekorting van: Talmoed Bavli

Talossaans pn
talossština
geen meervoud (taal) kunsttaal gemaakt in 1980 door R. Ben Madison voor zijn micronatie Talossa

Tamil pn
tamilský
geen meervoud (taal) taal die gesproken wordt in India, Sri Lanka, Singapore, en Maleisië

Tanger pn
Tanger

Tanzania /ˌtɑn.za.ˈni.ja/ pn
Tanzanie Tanzánie
(toponiem: land) officieel de Verenigde Republiek Tanzania is een land in Oost-Afrika. Het grenst aan de Democratische Republiek Congo, Rwanda, Burundi, Oeganda, Kenia, Mozambique, Malawi, Zambia en de Indische Oceaan

Tartaars pn
tatarský
geen meervoud (taal) taal uit de Turkse talen met ongeveer anderhalf miljoen sprekers die vooral wordt gesproken in Tatarstan, een deelrepubliek van Rusland maar ook in andere delen van de vroegere Sovjet-Unie en daarbuiten

Tasmanië pn
Tasmánie

Tasmanzee pn
Tasmanovo moře
Randzee van de Grote Oceaan, gelegen tussen Australië en Nieuw-Zeeland

Tataars pn
tatarský
geen meervoud (taal) taal uit de Turkse talen met ongeveer anderhalf miljoen sprekers die vooral wordt gesproken in Tatarstan, een deelrepubliek van Rusland maar ook in andere delen van de vroegere Sovjet-Unie en daarbuiten

Tatarstan pn
Tatarstán
(toponiem) de autonome republiek van Rusland met de hoofdstad Kazan

Telugu pn
teluguský
geen meervoud (taal) Dravidische taal met ongeveer 70 miljoen sprekers in India en de officiële taal van Andhra Pradesh, een deelstaat daarvan

Tenerife pn
Tenerife
(toponiem: eiland) het grootste eiland van de Canarische Eilanden, een tot Spanje behorende eilandengroep in de Atlantische Oceaan

Tessalonicenzen pn
Tesalonickým
(religie) naam van twee boeken uit het Nieuwe Testament in de vorm van brieven van Paulus aan de christenen in Thessaloniki: 1 Tessalonicenzen en 2 Tessalonicenzen

Thai pn
thajský thajština
geen meervoud (taal) de officiële taal van Thailand

Thailand /ˈtɑɪ̯.lɑnt/ /ˈtɛɪ̯.lɑnd/ pn
Thajsko
(toponiem: land) een land in Azië dat vroeger Siam heette

Theems pn
Temže
(toponiem: rivier) de grootste rivier van Engeland en de op een na grootste van Groot-Brittannië

Thora /ˈtora/ pn
Tóra
de eerste vijf heilige boeken van de Tenach, die de kern van het joodse geloof uitmaken; dit zijn ook de eerste vijf boeken van het Oude Testament van de christenen
het geheel van teksten die voor het joodse geloof gezaghebbend zijn: de Tenach, en soms ook de verdere uitleg in Misjna, Talmoed en Midrasj;
de hele joodse leer

Thracisch pn
thráčtina
geen meervoud (taal) uitgestorven Indo-Europese taal uit de Balkan

Tiber pn
Tibera
(toponiem: rivier) de rivier die stroomt door Rome in Italië

Tibet pn
Tibet
(toponiem) voormalig land in Azië
Tibet Tibetská autonomní oblast
autonome regio van de Volksrepubliek China die een deel van 1. omvat

Tibetaan n
Tibeťan
(demoniem) inwoner van Tibet, of iemand afkomstig uit Tibet

Tibetaans adj
tibetský
(demoniem) gerelateerd aan of afkomstig uit Tibet

Tibetaans pn
tibetština tibetsky
geen meervoud (taal) taal die wordt gesproken in Tibet en buiten Tibet door een grote groep vluchtelingen

Tilburg pn
Tilburg

Timorzee pn
Timorské moře
Randzee van de Indische Oceaan, gelegen tussen Noordwest-Australië en Timor

Timoteüs pn
Timoteus

Tirol pn
Tyrolsko
(toponiem) de regio Tirol, bestaande uit de Oostenrijkse deelstaat Tirol en het in Italië gelegen Italiaans Zuid-Tirol
(toponiem) een deelstaat (Bundesland) van de federale republiek Oostenrijk

Titus /ˈtitʏs/ pn
Titus

Togo /'to.ɣo/ /ˈto.χo/ pn
Togo
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Toki Pona pn
toki pona
geen meervoud (taal) bepaalde minimalistische kunsttaal

Tokio pn
Tokio
(toponiem) de hoofdstad van Japan

Tonga pn
Tonga

Toscane pn
Toskánsko

Transvaal pn
Transvaal

Trinidad en Tobago /ˌtrinidɑd ɛn toˈbaːɣo/ /ˌtrinidɑt ɛn toˈbaːɣo/ /ˌtrinidɑt ɛn toˈbaχo/ pn
Trinidad a Tobago
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied, officieel de Republiek Trinidad en Tobago

Triëst pn
Terst

Troje pn
Trója

Tsjaad /tʃad/ /tʃat/ pn
Čad
(toponiem: land) een land in Centraal-Afrika, officieel de Republiek Tsjaad

Tsjechisch /ˈtʃɛxis/ /ˈtʃɛxɪs/ /ˈtʃɛχis/ adj
český
(demoniem) op Tsjechië betrekking hebbend

Tsjechisch /ˈtʃɛxis/ /ˈtʃɛxɪs/ /ˈtʃɛχis/ pn
čeština česky
geen meervoud (taal) Slavische taal die vooral wordt gesproken in de Tsjechische Republiek

Tsjechische Republiek pn
Česká republika
(toponiem: land) een land in Midden-Europa

Tsjechië /ˈtʃɛxi.jə/ /ˈtʃɛχi.jə/ pn
Česko
(toponiem: land) een land in Midden-Europa, officieel de Tsjechische Republiek, en is het westelijke deel van het voormalige Tsjecho-Slowakije

Tsjecho-Slowakije pn
Československo
(geschiedenis) (toponiem) een vroegere staat in Europa, ten zuiden van Polen (van 1918 tot 1993)

Tsjernobyl /tʃɛnobil/ pn
Černobyl

Tsjetsjeens pn
čečenština čečensky čečenčina
geen meervoud (taal) taal die in Tsjetsjenië gesproken wordt

Tsjetsjenië pn
Čečensko Čečenská republika
(toponiem) een autonome republiek van de Russische Federatie, gelegen in de Noordelijke Kaukasus

Tunesië /ty.ˈne.zi.jə/ /tʏ.ˈne.zi.jə/ pn
Tunisko
(toponiem: land) land in Noord-Afrika, officieel de Republiek Tunesië

Turijn pn
Turín
(toponiem) de hoofdstad van de regio Piëmont en de provincie Turijn

Turk /tʏrk/ n
Turek
(demoniem) een inwoner van Turkije, of iemand afkomstig uit Turkije

Turkije /tʏrˈkɛɪ̯.jə/ /tʏrˈkɛː.jə/ pn
Turecko
(toponiem: land) een land op de grens van Europa en Azië

Turkmeens pn
turkmenština turkmensky
geen meervoud (taal) de taal die door de Turkmenen in Turkmenistan en Afghanistan gesproken wordt

Turkmenistan pn
Turkmenistán

Turks /tʏrks/ pn
turecký turečtina
geen meervoud (taal) taal die vooral in Turkije gesproken wordt

Turkse lelie n
lilie zlatohlavá
(bloemplanten) bepaald soort tuinplant, Lilium martagon uit de leliefamilie (Liliaceae )

Tuvalu /ˌtu.va.ˈlu/ pn
Tuvalu
(toponiem: land) een land in Oceanië

Tuvaluaans pn
tuvalský
geen meervoud (taal) Austronesische taal, gesproken door 13.080 mensen in Tuvalu, Fiji, Kiribati, Nauru en Nieuw-Zeeland

Tweede Wereldoorlog pn
druhá světová válka Druhá světová válka
(geschiedenis), (militair) het geheel van afzonderlijke militaire conflicten die van 1939 tot 1945 werden uitgevochten tussen twee allianties

Tweelingen pn
Blíženci
(astrologie) teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 21 mei tot 21 juni

Tyrreense Zee pn
Tyrhénské moře
Randzee van de Middellandse Zee, gelegen tussen het Italiaans vasteland, Sicilië, Sardinië en Corsica

U-bocht n
obrat o 180 stupňů
bocht van 180°

USB-poort /yʔɛsˈbeʔport/ n
USB USB port
(informatica) aansluitmogelijkheid waardoor apparaten gegevens uit kunnen wisselen volgens de USB-standaard

USB-stick /yʔɛsˈbeʔstɪk/ n
USB flash disk

Uranus pn
Uran Uranos Uranus Úran Úranos

Urdu pn
urdský urdština
geen meervoud (taal) officiële taal van Pakistan en een van de officiële talen van India

Uruguay /ˈu.ru.ˌgʋɑɪ̯/ /ˈu.ru.ˌgβ̞ɑɪ̯/ /ˈuruˌɡwe/ /ˌu.ru.ˈɣ<sup>ʊ</sup>ɛɪ̯/ pn
Uruguay
(toponiem: land) een land in het zuidoosten van Zuid-Amerika, genoemd naar de gelijknamige rivier

Utrecht /ˈytrɛx/ /ˈytrɛxt/ /ˈytrɛχt/ pn
Utrecht
(toponiem) de hoofdstad van de provincie Utrecht

VN pn
OSN
wereldwijde organisatie waarin alle landen kunnen samenwerken

Vaderdag n
Den otců
(feest) een dag waarop vaders extra verwend worden

Valencia pn
Valencie

Vanuatu /va.nu.ˈwa.tu/ pn
Vanuatu
(toponiem: land) een land in Oceanië, officieel de Republiek Vanuatu

Varkensbaai pn
Zátoka Sviní
(toponiem) een baai op de zuidwestelijke kust van Cuba

Vaticaanstad /vatiˈkanstɑt/ /vatiˈkaːnstɑd/ /vatiˈkaːnstɑt/ pn
Vatikán
(toponiem: land) land in Europa, het kleinste onafhankelijke land ter wereld, het territorium van de Heilige Stoel

Veiligheidsraad pn
Rada bezpečnosti OSN
(politiek) orgaan van de Verenigde Naties met als primaire verantwoordelijkheid het handhaven van de internationale veiligheid en vrede

Venetiaans pn
benátský
geen meervoud (taal) taal die in de Veneto-regio gesproken wordt

Venetië / pn
Benátky Benátská republika
(toponiem) een stad en de bijbehorende provincie in het noordoosten van Italië

Veneto pn
Benátsko

Venezuela /ˌvenəzyˈweːla/ /ˌvenəzyˈβ̞ela/ /ˌvenəzyˈβ̞eːla/ pn
Venezuela
(toponiem: land) een land in het noorden van Zuid-Amerika

Venus pn
Venuše
(astronomie) vanaf de zon de tweede planeet van ons zonnestelsel

Verenigd Koninkrijk /vəˈrenəχt ˈkonɪŋkˌrɛɪ̯k/ /vəˈreːnəxt ˈkoːnɪŋkˌrɛːk/ /vəˈreːnɪx ˈkoːnɪŋkˌrɛɪ̯k/ pn
Spojené království Velká Británie

Verenigde Arabische Emiraten /vɛrenəɣdə arabisə emiratən/ pn
Spojené arabské emiráty
(toponiem: land) land in het Midden-Oosten, officieel de Verenigde Arabische Emiraten

Verenigde Arabische Republiek pn
Sjednocená arabská republika
unie van Egypte en Syrië van 1958 tot 1961, en de officiële naam van Egypte van 1961 tot 1971

Verenigde Naties n
Organizace spojených národů

Verenigde Staten pn
Spojené státy Spojené státy americké
(toponiem: land) een land dat een groot deel van het Noord-Amerikaanse continent beslaat en opgedeeld is in vijftig staten. In het zuiden grenst het aan Mexico en in het noorden aan Canada. De officiële naam is de 'Verenigde Staten van Amerika'

Verenigde Staten van Amerika /və.ˌre.nəx.də.ˈsta.tə(n).vɑn.ɑ.ˈmeː.ri.ka/ /və.ˌreɪ̯.nəχ.də.ˌsta.tə(n).vɑn.ɑ.ˈmɪː.ri.ka/ /vɛ.ˌʁe.nɪx.də.ˈsta.tə(n).va.na.ˈmeː.ʁi.ka/ pn
Spojené státy americké
(toponiem: land) een land dat een deel van het Noord-Amerikaanse continent beslaat en opgedeeld is in vijftig staten, vaak kortweg Amerika genoemd

Vietnam pn
Vietnam

Vietnamees pn
vietnamský vietnamština
geen meervoud (taal) de officiële taal van Vietnam

Vissen pn
Ryby
(astrologie) teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 19 februari tot 21 maart

Vlaams pn
vlámský vlámština
geen meervoud (taal) Nederlands zoals dat in Vlaanderen gesproken wordt

Vlaamse gaai n
sojka
(zangvogels) bepaald soort kraaiachtige vogel, Garrulus glandarius

Vlaanderen pn
Flandry Vlámsko
(geschiedenis) het gebied dat zich uitstrekt over een deel van Noord-Frankrijk, Noord-België en Nederland dat deel was van het graafschap Vlaanderen

Vlaming /'vlamɪŋ/ n
Vlám
(demoniem) een inwoner van Vlaanderen of iemand afkomstig uit Vlaanderen

Voerman pn
Vozka
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u35m en 7u27m en tussen declinatie +28° en +56°)

Vogezen pn
Vogézy
(toponiem: gebergte) gebergte in het noordoosten van Frankrijk tussen Lotharingen en de Elzas

Volapük pn
volapük
geen meervoud (taal) kunstmatige taal die in 1880 door Johann Martin Schleyer gemaakt werd

Volkenbond pn
Společnost národů

Vosje pn
Lištičky
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u56m en 21u28m en tussen declinatie +19° en +29°)

Vroeglatijn /ˈvruxlaˌtɛin/ pn
archaická latinka
geen meervoud (taal) de Latijnse taal zoals deze gesproken en geschreven werd vanaf 700 voor Christus tot 150 voor Christus

Vuurland pn
Ohňová země
(toponiem: provincie) (toponiem: eiland) een archipel aan de zuidpunt van Zuid-Amerika

WK /we.ˈka/ /ʋe.ˈka/ /β̞e.ˈka/ n
MS
(initiaalwoord), (afkorting) (sport) een kampioenschap waarin de besten van de wereld het tegen elkaar opnemen

Waal /wal/ pn
Waal
(toponiem: rivier) de naam van een brede zijtak van de Rijn in Gelderland

Waals pn
wallonský
geen meervoud (taal) Gallo-Romaanse taal die verwant is aan het Frans en die in Wallonië gesproken wordt

Waddenzee pn
součást Severního moře
(toponiem) een binnenzee die aan de ene kant grenst aan de Waddeneilanden en de Noordzee en aan de andere kant begrensd wordt door het vasteland van Nederland, Duitsland en Denemarken

Wales pn
Wales
(toponiem) een van de delen van het Verenigd Koninkrijk, gelegen op een groot eiland in het noordwesten van Europa

Wallonië /ʋɑˈlonɪə/ pn
Valonsko

Warschau pn
Varšava
(toponiem) hoofdstad van Polen

Waterman pn
Vodnář
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat, van ca. 20 januari tot ca. 19 februari

Weegschaal pn
Váhy
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 september to ca. 23 oktober

Weichsel pn
Visla
(toponiem: rivier) de grootste rivier van Polen

Weimarrepubliek pn
Výmarská republika

Wellington pn
Wellington
(toponiem) Hoofdstad van Nieuw-Zeeland, gelegen op het Noordereiland

Welsh adj
velšský waleský

Welsh pn
velština waleština velšsky
geen meervoud (taal) Keltische taal die wordt gesproken in Wales

Welshe n
Velšanka
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Wales, of een vrouw afkomstig uit Wales.

Wenen pn
Vídeň
(toponiem) de hoofdstad van Oostenrijk

Wereldgezondheidsorganisatie pn
Světová zdravotnická organizace

Wereldhandelsorganisatie pn
Světová obchodní organizace
(handel) (politiek) (economie) intergouvernementele organisatie die toeziet op de naleving van afspraken over de handel tussen landen

West-Australië pn
Západní Austrálie
(toponiem) grootste van de Australische deelstaten, gelegen in het westen van het land. Hoofdstad is Perth

West-Bengalen pn
Západní Bengálsko
(toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het oosten van het land. Hoofdstad is Calcutta

West-Duitsland pn
Západní Německo

West-Europa pn
západní Evropa
(toponiem) onnauwkeurig gedefinieerd westelijk deel van Europa wat in ieder geval de landen Andorra, België, Frankrijk, Monaco en Nederland omvat

West-Europeaan n
Západoevropan
(demoniem) een inwoner van West-Europa, of iemand afkomstig uit West-Europa

West-Europees adj
západoevropský
(demoniem) op West-Europa betrekking hebbend

West-Germaans pn
západogermánské jazyky
geen meervoud (taal) de taal die de voorouder is van de huidige West-Germaanse talen
(taal) de gereconstrueerde taal die de voorouder is van de huidige West-Germaanse talen

Westelijke Sahara pn
Západní Sahara

Wikipedia pn
Wikipedie
(wikitaal), (Wikimedia) een door de Wikimedia Foundation gecreëerde rechtenvrije encyclopedie op het internet, die door iedereen te wijzigen en aan te vullen is

Wikipediaan n
wikipedista
(wikitaal), (Wikimedia) een gebruiker [2] op Wikipedia.

Wiktionary /ˈwikʃoˌnɛri/ /ˈʋɪkʃəˌnɛri/ pn
Wikislovník Wikcionář
(wikitaal), (Wikimedia) deelproject van de Wikimedia Foundation met als doel het produceren van een compleet en rechtenvrij woordenboek en thesaurus in zoveel mogelijk talen

Willem /ˈwɪləm/ /ˈʋɪləm/ /ˈβ̞ɪləm/ pn
Vilém
(mannelijke naam) een jongensnaam
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter w

Wit-Rusland /wɪt.ˈrʏs.lɑnd/ /ʋɪt.ˈrʏs.lɑnt/ /β̞ɪt.ˈrʏs.lɑnt/ pn
Bělorusko
(toponiem: land) een land in Oost-Europa

Wit-Russisch /ˌwɪtˈrʏsɪs/ /ˌʋɪtˈrʏsis/ /ˌβ̞ɪtˈrʏsis/ pn
běloruský běloruština
geen meervoud (taal) Slavische taal die vooral in Wit-Rusland wordt gesproken

Witte Donderdag pn
Zelený čtvrtek
(religie) (christendom) dag voor Goede Vrijdag

Witte Huis pn
Bílý dům

X-benen n
nohy do x
alleen meervoud (medisch) afwijking van de normale stand van de benen, waarbij de knieën naar binnen gericht zijn

Yamoussoukro pn
Yamoussoukro
(toponiem) de hoofdstad van Ivoorkust

Zacharia pn
Zachariáš
(religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Zacharia, zoon van Iddo, een hoofdrol speelt

Zagreb [ˈzɑː.greb] pn
Záhřeb
(toponiem) hoofdstad van Kroatië

Zambia /'zɑm.bi.ja/ pn
Zambie
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zambia, dat geheel door land wordt omsloten

Zaïre /za.ˈiː.rə/ pn
Zair

Zeeland /ˈzelɑnt/ /ˈzeːlɑnd/ /ˈzeːlɑnt/ pn
Zeeland
(toponiem: provincie) een provincie in het zuidwesten van Nederland, die aan Noord-Brabant, Zuid-Holland, België en de Noordzee grenst

Zeus /zœys/ pn
Zeus
(mythologie) Griekse god, hoofd der goden, heersend vanaf de berg Olympus

Zimbabwe /zɪm.ˈbɑ.b<sup>ʊ</sup>ə/ /zɪm.ˈbɑp.wə/ pn
Zimbabwe
(toponiem: land) land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zimbabwe

Zoeloe pn
zulský
geen meervoud (taal) Bantoetaal die door 12 miljoen mensen in Zuid-Afrika wordt gesproken

Zuid-Afrika /zœʏ̯t.'a.fri.ka/ /zœː'.dɑ.fri.ka/ /zœːt.'a.fri.ka/ pn
Jihoafrická republika
(toponiem: land) land in het zuiden van Afrika met Afrikaans, Engels, Zoeloe, Xhosa, Swazi, Ndebele, Zuid-Sotho, Noord-Sotho, Tswana, Venda, en Tsonga als officiële talen

Zuid-Amerika /ˌzœʏ̯t aˈmɪːrika/ /ˌzœːd aˈmeːrika/ pn
Jižní Amerika
(toponiem) (werelddeel) een continent dat ten zuiden van Noord-Amerika ligt, tussen de Grote en de Atlantische Oceaan

Zuid-Australië pn
Jižní Austrálie
(toponiem) Australische deelstaat gelegen in het zuiden van het land. Hoofdstad is Adelaide

Zuid-Carolina pn
Jižní Karolína
(toponiem) een van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. Zuid-Carolina ligt aan de Atlantische Oceaan en grenst aan de deelstaten Noord-Carolina en Georgia.

Zuid-Chinese Zee pn
Jihočínské moře
is een randzee van de Grote Oceaan en ligt ten zuiden van China

Zuid-Dakota pn
Jižní Dakota
(toponiem) een van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. Zuid-Dakota grenst aan de deelstaten Noord-Dakota, Nebraska, Minnesota, Iowa, Wyoming en Montana.

Zuid-Europa pn
jižní Evropa
(toponiem) onnauwkeurig gedefinieerd zuidelijk deel van Europa

Zuid-Holland /zœʏ̯.ˈtɔ.lɑnt/ /zœːt.ˈɦɔ.lɑnt/ /ˈzœːd.hɔ.lɑnd/ pn
Jižní Holandsko
(toponiem: provincie) een provincie in het zuidwesten van Nederland, die aan Noord-Holland, Utrecht, Gelderland, Noord-Brabant, Zeeland en de Noordzee grenst

Zuid-Korea /ˌzœʏ̯t koˈre.ja/ /ˌzœːt koˈre.ja/ pn
Jižní Korea
(toponiem: land) de soevereine 'Republiek Korea' ( in hangul: 대한민국, in hanja: 大韓民國, Tae Han Min Kuk) die het onder 1. genoemde gebied omvat; in figuurlijke betekenis ook: zij die als vertegenwoordigers van dit land optreden

Zuidereiland pn
Jižní ostrov
(toponiem: eiland) grootste eiland van Nieuw-Zeeland, gelegen ten zuidwesten van het Noordereiland en ervan gescheiden door de Straat van Cook

Zuidpool pn
jižní pól
(aardrijkskunde) het met ijs bedekte landplateau rond 90 graden zuiderbreedte

Zwaan pn
Labuť
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 19u07m en 22u01m en tussen declinatie +28° en +61°)

Zwabisch pn
švábský
geen meervoud (taal) bepaalde Opperduitse streektaal gesproken door 800 duizend mensen in de Duitse deelstaat Baden-Würtemberg

Zwarte Woud pn
Schwarzwald
(toponiem: gebergte) dichtbebost middelgebergte in het zuidwesten van Duitsland

Zwarte Zee pn
Černé moře
de zee die ligt ingeklemd tussen Europa en Klein-Azië

Zweden /ˈzweːdə(n)/ /ˈzʋedə(n)/ /ˈzβ̞eːdə(n)/ pn
Švédsko
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa, grenzend aan Noorwegen en Finland. De officiële naam is het Koninkrijk Zweden (Konungariket Sverige)

Zweeds /zweds/ /zʋets/ /zβ̞ets/ adj
švédský švédština
(demoniem) betreffende Zweden of het Zweeds

Zweeds /zweds/ /zʋets/ /zβ̞ets/ pn
švédský švédština
geen meervoud (taal) Germaanse taal die wordt gesproken in Zweden en delen van Finland.

Zwitser /ˈzwɪtsər/ /ˈzʋɪtsər/ /ˈzβ̞ɪtsər/ n
Švýcar
(demoniem) een inwoner van Zwitserland, of iemand afkomstig uit Zwitserland

Zwitserland /ˈzwɪtsərˌlɑnd/ /ˈzʋɪtsərˌlɑnt/ /ˈzβ̞ɪtsərˌlɑnt/ pn
Švýcarsko
(toponiem: land) een soeverein land in het zuiden van Centraal-Europa met als hoofdstad Bern en als officiële talen het Duits, het Frans, het Italiaans en het Reto-Romaans

Zürich pn
Curych

aaien v
hladit
overgankelijk zachtjes met de hand iets strelen als liefkozing

aak n
aak
v/m (scheepvaart) lang vaartuig met een platte bodem en een brede boeg meestal gebruikt om vracht te vervoeren, vrachtschip

aal n
úhoř
mestvocht

aalbes n
rybíz
(bloemplanten) Ribes rubrum een plant met opvallend geelgroene bladeren, oorspronkelijk uit West-Europa
(fruit) bes van die struik

aalscholver n
kormorán
(gentachtigen) benaming voor vogels uit het geslacht Phalacrocorax , pelikaanachtige en visetende zwarte watervogels die na een duik hun vleugels moet laten drogen in het bijzonder de soort Phalacrocorax carbo

aambeeld n
kovadlina

aambei n
hemoroid
(medisch) knobbelachtige zwelling van aders in het onderste deel van de endeldarm en in de anus

aambeien n
hemoroid
alleen meervoud (medisch) knobbelachtige zwelling van aders in het onderste deel van de endeldarm en in de anus (benaming voor de aandoening)

aanbeeld n
kovadlina
(techniek) (gereedschap) (metaalbewerking) het smeedblok waarop de smid het gloeiend metaal smeedt

aanbetaling n
záloha
(economie) een eerste betaling bij het kopen van iets op afbetaling of in termijnen

aanbeveling n
doporučení

aanbieden v
nabídnout
ditransitief iets gratis geven dus zonder geldelijke vergoeding, aanreiken, bieden, offreren, presenteren
overgankelijk iets tegen bepaalde voorwaarden of prijs verhandelbaar stellen

aanbieding n
nabídka
(handel) iets voordelig te koop aanbieden

aanbod n
dodávka
een aanbieding

aandacht n
pozornost
(psychologie) gerichte belangstelling of interesse

aandeel n
akcie
(economie) waardepapier dat de mede-eigendom in het vermogen van een onderneming bewijst

aandeelhouder n
akcionář
(financieel) een houder van één of meer bewijzen van aandeel

aandelenmarkt n
akciový trh
(economie) de handel in aandelen in het algemeen

aangeboren adj
vrozený
bij de geboorte verkregen eigenschappen

aangetekend adj
doporučený
met recht op schadeloosstelling bij het verloren gaan

aangeven v
uvádět
overgankelijk aanreiken, in handen geven

aangifte n
sdělení

aanhalingsteken n
uvozovka
(taalkunde) leesteken om geciteerde woorden van die van de auteur te onderscheiden

aanhanger n
přívěs
(transport) rijdend object dat achter de auto gehangen kan worden voor het vervoeren van goederen

aanhangwagen n
přívěs

aanklagen v
obžalovat
overgankelijk, (juridisch) iemands handelingen bij een gerechtelijke instantie aanhangig maken.

aanklampen v
dorážet
overgankelijk aanspreken, vaak op hinderlijke wijze
inergatief aanhaken, zich net aan bij de rest voegen

aankomen v
dojít docházet přicházet
ergatief een bestemming bereiken

aankondigen v
oznámit
overgankelijk bekendmaken, verklaren
ohlásit
overgankelijk voorspellen

aanleg n
nadání
het aanleggen
plantsoen
geneigdheid, talent, begaafdheid
instantie

aanleiding n
příčina
datgene wat iets tot gevolg heeft, directe oorzaak

aanloop n
elán
(sport) een loop of tred voorafgaand aan een sprong, duik, enzovoort

aanmatigend adj
domýšlivý

aanmelden v
přihlásit
wederkerend zich opgeven, melden dat je ergens aan deel wilt nemen
wederkerend (informatica) zich bekend maken met gebruikersnaam en wachtwoord

aanmoediging n
povzbuzení
het inspreken van moed

aanpak n
přístup
manier van aanpakken, manier van werken

aanpakken v
chopit se
overgankelijk (door hard werken) een probleem oplossen

aanpasbaar adj
přizpůsobivý
in staat om zich aan te passen

aanpassen /ˈaːmpɑsə(n)/ v
adaptovat
overgankelijk aansluiten, voegen naar, bruikbaar maken, passend maken

aanpassing n
přizpůsobení
het zich aanpassen

aanraakscherm /ˈanrakˌsxɛrm/ /ˈanrakˌsχɛrm/ n
doteková obrazovka
(techniek), (informatica) een beeldscherm dat ook als invoerapparaat voor een computer kan worden gebruikt door het scherm aan te raken

aanrander n
útočník
(verouderd) een aanvaller
(20e eeuw) ook een persoon, in de regel van het mannelijke geslacht die iemand anders (een vrouw) aanvalt om seksuele redenen

aanranding n
sexuální násilí
een fysieke aanval op iemand met als doel seksuele handelingen af te dwingen

aanslag n
atentát
op zichzelf staande aanval op een doelwit

aanspraak n
nárok
(juridisch) het recht om het bezit of genot van iets te vorderen

aansprakelijkheid n
odpovědnost

aansprakelijkheidsverzekering n
pojištění odpovědnosti za škodu
(economie) overeenkomst waarbij je premie betaalt aan een verzekeraar zodat die zal betalen voor schade die je per ongeluk veroorzaakt of waarvoor je verantwoordelijk wordt gehouden

aansteker n
zapalovač
(gereedschap) apparaatje om vuur te maken

aanstelling n
jmenování
benoeming in een functie, dienst etc.

aanstichter n
podněcovatel

aantal n
počet
een onbepaalde maar telbare hoeveelheid

aantasten v
postihnout
overgankelijk (langzaam) beschadigen, aangrijpen waardoor iets lelijker wordt

aantonende wijs n
oznamovací způsob
(grammatica) de werkwoordsmodus die de gewone werkelijkheid aangeeft

aantoonbaar adj
prokazatelný
mogelijk om aan te tonen

aantrekkelijk adj
atraktivní
bekoorlijk, fijn, leuk, knap

aantrekken v
přitahovat
overgankelijk, (natuurkunde) dankzij een kracht objecten naar zich toe doen bewegen
přilákat
overgankelijk aanlokken
oblékat
overgankelijk, (kleding) iets ~: kleding aandoen
natahovat
ergatief, (economie) een opwaartse trend, een stijgende lijn vertonen

aanvaardbaar adj
akceptovatelný
te aanvaarden, acceptabel, gepast

aanval n
útok
een poging de tegenpartij geweld aan te doen of van zijn positie te beroven en daarbij de eigen positie te verbeteren

aanvallen v
útočit

aanvaller n
útočník
iemand of iets die aanvalt
(sport) een persoon in de voorste linie

aanvankelijk adj
počáteční
in het begin, oorspronkelijk

aanvoerder n
kapitán
een bevelhebber, een leider

aanvraag n
návrh
verzoek, vaak min of meer officieel

aanvullend adj
dodatečný
die of dat aanvult

aanwensel n
neřest
hebbelijkheid, gewoonte

aanwezig adj
přítomný

aanwijzen v
ukazovat ukázat
overgankelijk door wijzen tonen

aanwijzing n
upozornění
het aanwijzen
een vingerwijzing, het vermoeden

aap n
opice opičák
(primaten) benaming voor soorten uit de orde primaten (Primates ) waartoe ook de mens behoort

aar n
klas
bloeiwijze van granen
bovenste deel van de halm van gras- of graangewassen

aardaker n
krachor hlíznatý
(bloemplanten) bepaald soort plant, Lathyrus tuberosus uit het geslacht Lathyrus

aardappel n
brambor
(bloemplanten) bepaald soort plant, Solanum tuberosum , uit de nachtschadefamilie

aardappelkever /ˈar.dɑ.pɔɫ.ke.vər/ /ˈar.dɑ.pəɫ.ke.vər/ /ˈaːrd.ɑ.pəl.ke.vər/ n
mandelinka bramborová
(kevers) bepaald soort tor, Leptinotarsa decemlineata , ongeveer 1 cm lang en met een geel rugschild dat is voorzien van 10 overlangse zwarte strepen die op de aardappelplant leeft

aardappelpuree /ˈardɑˌpəɫpyˈre/ n
bramborová kaše
(voeding) een puree van zeer fijn gemaakte, met melk aangemengde aardappels

aardappelsalade n
bramborový salát
(voeding) een salade die gemaakt wordt uit aardappelen

aardbei \ˈaːrt.bɛi̯\ n
jahoda
(fruit) eetbare vrucht van planten uit het geslacht Fragaria

aardbeiboom n
planika
(bloemplanten) bepaald soort plant, Arbutus unedo uit de heifamilie Ericaceae

aardbeirood adj
jahodová červená

aardbeving n
zemětřesení
(seismologie) een schokkende of trillende beweging van een gedeelte van de aardkorst, meestal te wijten aan verschuivingen van delen van de daaronder liggende aardmantel

aarde /ˈardə/ n
země
(astronomie) de wereld, de bewoonbare planeet van ons zonnestelsel
de grond waarin de planten groeien

aarden v
uzemnit uzemňovat
overgankelijk, (elektrotechniek) iets ~ Een elektrisch toestel of circuit met de aarde verbinden

aardewerk n
keramika

aardgas /artxɑs/ n
zemní plyn
een gas dat uit de aarde komt en dat grotendeels uit methaan bestaat

aardgaswinning n
těžba plynu zemního
het ontginnen van aardgas

aardig /ˈar.dəx/ /ˈar.dəχ/ /ˈaːr.dɪx/ adj
hodný
aangenaam in de omgang

aardkorst /ˈart.kɔrst/ n
kůra zemská zemská kůra
(geologie) het buitenste gedeelte van de planeet Aarde

aardkunde n
geologie

aardmuis n
hraboš mokřadní
(knaagdieren) Microtus agrestis , een zoogdier uit de orde van knaagdieren

aardolie n
ropa

aardolieproduct /ˈaːrtoliproˌdʏkt/ n
ropný produkt
verhandelbaar resultaat van het bewerken van aardolie

aardpeer /ˈartpɪːr/ n
slunečnice topinambur
(bloemplanten) bepaald soort zonnebloem, Helianthus tuberosus , die als vaste plant wordt gekweekt

aardrijkskunde /ˈardrɛiksˌkʏndə/ n
geografie

aardrijkskundig adj
geografický zeměpisný
met betrekking tot de aardrijkskunde

aards adj
zemský
betrekking hebbende op de aarde, tot de aarde behorend

aardslak n
slimák

aardvarken /ˈaːrtfɑrkə(n)/ n
hrabáč kapský
(buistandigen) bepaald soort zoogdier, Orycteropus afer , dat een lange, kleverige tong heeft, vooral 's nachts actief is en voorkomt in vrijwel geheel Afrika ten zuiden van de Sahara, als enige overlevende vertegenwoordiger van de orde der buistandigen (Tubulidentata )

aardverschuiving n
sesuv půdy
(geologie) het naar beneden schuiven van een grote massa grond

aardworm n
žížala

aarmunt n
máta klasnatá
(bloemplanten) sterk geurende, vaste plant, Mentha spicata uit de lipbloemenfamilie Lamiaceae

aarts- prefix
arci-

aartsbisdom /ˈaːrz.bɪz.dɔm/ /ˈaːrʦ.bɪs.dɔm/ /ˈaːrʦ.bɪz.dɔm/ n
arcidiecéze
(religie) het belangrijkste gebied van een kerkprovincie, dat geleid wordt door de aartsbisschop

aartsbisschop /ˈaːrzbɪsxɔp/ /ˈaːrʦbɪsxɔp/ /ˈaːrʦbɪsχɔp/ n
arcibiskup
(religie) (beroep) de voornaamste bisschop van een kerkprovincie

aartsengel n
archanděl
(religie) een hemelgeest in een rang boven een engel

aartshertog n
arcivévoda
(adel) een keizerlijke prins in het vroegere Oostenrijk-Hongarije

aartshertogdom n
arcivévodství

aartshertogin n
arcivévodkyně
(adel) adellijke titel, vrouw van een aartshertog

aarzelen /ˈarzələ(n)/ v
váhat
inergatief onzeker zijn, twijfelen

aarzeling n
váhání
onzekerheid, twijfel, weifel

aas n
eso
(kaartspel) speelkaart die met A aangeduid wordt; vaak hoogste in het spel, hoewel ze eigenlijk de getalswaarde 1 heeft

aaseter n
mrchožrout

aasgier /'as.xir/ n
sup mrchožravý
(havikachtigen) bepaald soort roofvogel, Neophron percnopterus , een van aas levende gier

abaca n
abaka
(bloemplanten) bepaald soort bananenplant, Musa textilis die een vezel levert, de manillahennep

abacus /ˈɑbɑkʏs/ n
abakus abak
(wiskunde) raam met staven waarop balletjes kunnen schuiven om kinderen te leren rekenen
abakus abak nadhlavice
(bouwkunde) dekplaat van een kapiteel

abattoir /a.bɑ.ˈtwaːr/ /ɑ.bɑ.ˈtβ̞ar/ n
jatka
een bedrijf waar dieren geslacht worden

abc n
abeceda
het alfabet

abces n
absces hlíza vřed
(medisch) een ophoping van pus in het lichaam, daarbij een onnatuurlijke holte vormend

abdicatie n
abdikace

abdij /ɑbˈdɛɪ̯/ /ɑbˈdɛː/ n
opatství
(religie) klooster met aan de leiding een abt of abdis

abdis /ɑbˈdɪs/ n
abatyše
(religie) bestuurster van een abdij

abdomen n
abdomen

abdominaal /ˌɑbdoʊmiˈnaːɫ/ adj
abdominální
(medisch) de onderbuik betreffend

abductie n
abdukce
(medisch) beweging die wordt uitgevoerd vanuit de neutrale uitgangshouding en waarbij een ledemaat in het frontale vlak om de sagittale as draait en van het lichaam af wordt bewogen

aberrant adj
aberantní
(medisch) afwijkend van de norm

aberratie n
aberace

abiotisch adj
abiotický
(biologie) niet levend, zonder biologische oorsprong

ablatief /ˌɑb.la.ˈtif/ /ˌɑb.la.ˈtiːf/ n
ablativ
(grammatica) de zesde naamval die onder meer de instantie aangeeft waarvan iets uitgaat of vertrekt

ablaut /ˈɑb.laut/ /ˈɑp.lɔut/ /ˈɑp.lʌut/ n
střída ablaut
(taalkunde) de op het Indo-Europees teruggaande regelmatige afwisseling van bepaalde wortelklinkers in etymologisch verwante woorden en woorddelen, die niet door de klankomgeving wordt bepaald

abnormaal adv
abnormální
ongewoon, bijzonder

abominabel /ɑbomɪˈnabəl/ adj
odporný
bijzonder slecht

abonnee /ɑbɔ'ne/ n
abonent předplatitel
iemand die op iets geabonneerd is

abonnement n
předplatné

abonneren /ɑbɔ'nerə(n)/ v
abonovat
wederkerend zich ~ op een abonnement aangaan

abrikoos n
meruňka meruňka obecná

abrupt /ɑp'rʏpt/ adv
abruptní
ineens, plotseling, plotsklaps

abscis n
abscisa
(wiskunde) de afstand tot de opstaande as van een coördinatenstelsel

abseilen v
slanit
inergatief met behulp van een touw van een steile wand afdalen

absint /ɑp'sɪnt/ n
absint
(drinken) sterkedrank op basis van anijs, absintalsem Artemisia absinthium , venkel en een aantal aanvullende kruiden

absintalsem n
pelyněk pravý pelyněk
(bloemplanten) bepaald soort plant, Artemisia absinthium uit de composietenfamilie (Asteraceae )Het bittere aftreksel van deze knoppen vormt een belangrijk bestanddeel van de dranken vermout en de (klassieke) absint.

absolute waarde n
absolutní hodnota
(wiskunde) (natuurkunde) een positief reëel getal of lengte van een andere grootheid, onafhankelijk van andere eigenschappen, zoals teken of richting

absolutie /ɑpso'lysi/ n
rozhřešení
het vergeven van de zonden

absoluut /ɑpso'lyt/ adj
absolutní
niet beschouwd in betrekking tot iets soortgelijks
geheel onafhankelijk en zonder binding met iets of iemand anders
absolutní úplný
volledig, volkomen
absolutní naprostý
beslist, zeker

absorberen /ɑpsɔr'berə(n)/ v
absorbovat

absorptie n
absorpce

abstinent n
abstinent
(persoon) iemand die zich onthoudt, meestal van alcohol

abstinentie n
abstinence

absurd /ɑpsʏrt/ adj
absurdní
erg onlogisch

abt /ɑb/ /ɑpt/ n
opat
(religie) (beroep) het hoofd van een abdij

abyssaal adj
abysální

acacia n
akát trnovník
(bloemplanten) boom van de soort Robinia pseudoacacia

academie n
akademie akademi

academisch /ɑkɑ'demis/ adj
akademický

acceleratie n
zrychlení
(natuurkunde) toename van de snelheid

accentueren v
akcentovat

acceptatie /ɑk.sep.ˈtaː.tʃi/ n
přijetí
het accepteren, het geaccepteerd worden

accidenteel adj
akcidentální

acclimatiseren v
aklimatizovat
ergatief aan een andere omgeving wennen

accommodatie n
akomodace
voorzieningen ten behoeve van het (aangenaam) verblijf van personen
aanpassing (aan de omstandigheden)

accordeon n
akordeon
(muziekinstrument) een muziekinstrument met doorslaande tongen waarbij door trekken en duwen dezelfde toon wordt geproduceerd

accrediteren v
akreditovat
overgankelijk een officieel stempel van goedkeuring aan iets of iemand verlenen

accretie n
akrece
het samenklonteren van materiaal waarbij uit veel kleine deeltjes een kleiner aantal grotere objecten ontstaan

accu n
akumulátor
(elektrotechniek) een toestel ('batterij') om elektriciteit op te slaan

acetaat n
acetát
(scheikunde) een ester of zout afgeleid van azijnzuur

aceton n
aceton
kleurloze, vluchtige, sterk riekende vloeistof die als oplosmiddel wordt gebruikt met als chemische formule: C3H6O

acetylcholine /ˌɑsəˈtilxoˌlinə/ /ˌɑsəˈtiɫχoˌlinə/ /ˌɑsɛˌtylxoˈlin(ə)/ n
acetylcholin
(biologie), (scheikunde) een neurotransmitter die vooral betrokken is bij de impulsoverdracht van de zenuw naar de skeletspiercellen

acetyleen /ˌɑ.sə.ti.ˈlen/ n
acetylen
(scheikunde) een verbinding van waterstof en koolstof met de samenstelling H2C2, die als gasvormige brandstof voor het vormen van fel licht en hete vlammen gebruikt wordt

acetylsalicylzuur /xxxx/ n
kyselina acetylsalicylová
(scheikunde) carbonzuur met een pijnstillende en koortsverlagende werking, onder de naam aspirine heel vaak gebruikt als geneesmiddel

achilleshiel n
Achillova pata
kwetsbare plaats of plek

achillespees n
Achillova šlacha

acht cardinalNumeral
osm
"8", het getal tussen zeven en negen

achtbaan /ˈɑxtbaːn/ n
horská dráha
een attractie (meestal op de kermis) bestaand uit een karretje dat over een baan met bochten, stijgingen en dalingen rijdt

achtentwintig cardinalNumeral
dvacet osm osmadvacet
"28", het getal tussen zevenentwintig en negenentwintig, twintig plus acht

achtenvijftig cardinalNumeral
osmapadesát
"58", het getal tussen zevenenvijftig en negenenvijftig, vijftig plus acht

achter preposition
za

achterdochtig adj
podezíravý

achtergrond n
pozadí
de indirecte oorzaak van actualiteiten, de achterliggende oorzaak of betekenis

achterlaten v
nechávat
overgankelijk dumpen, weggaan van, verlaten, niet meenemen

achterlicht n
koncové zadní světlo
(verkeer) lamp(en) aan de achterkant van een voertuig (meestal rood gekleurd)

achternaam n
příjmení
een naam die van geslacht op geslacht en indien gewenst door het huwelijk overgedragen wordt

achterste n
zadní

achteruitkijkspiegel n
zpětné zrcátko
een spiegel aan een auto of (motor)fiets waarmee men de situatie op de weg achter zich kan zien

achtervoegsel /'ɑx.tər.vux.səl/ n
přípona
(taalkunde) een woorddeel dat achter de stam van een woord gevoegd wordt

achtervolging n
honba (za čím)

achtervork n
kyvné rameno
(werktuigbouwkunde) vork waarin het achterwiel van een tweewieler hangt

achthoek n
osmiúhelník
een vorm met acht hoeken

achthoekig /ɑxt'ɦukəx/ adj
osmiúhelníkový
de vorm van een (meestal regelmatige) achthoek hebbend

achthonderd /ˈɑxtˌɦɔndərt/ cardinalNumeral
osm set
"800", het getal tussen zevenhonderdnegenennegentig en achthonderdeen, acht maal honderd

achting n
úcta
aanzien, respect

achtste n
osmý

achttien cardinalNumeral
osmnáct
"18", het getal tussen zeventien en negentien, tien plus acht

achttiende ordinalAdjective
osmnáctý

acidose n
acidóza

acne n
akné

acrobaat n
akrobat
(beroep) artiest die allerlei moeilijke gymnastische toeren uithaalt (vaak werkend in een circus)

acroniem n
akronym

acrylonitrilbutadieenstyreen n
akrylonitrilbutadienstyren

acteur /ɑkˈtør/ n
herec
(beroep) persoon die een personage uitbeeldt in een verhaal of rollenspel, toneelspeler, iemand die acteert

actie n
akce

actief adj
aktivní
(druk) met iets bezig zijnde

actiegroep n
skupina akční

actinium n
aktinium actinium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ac en atoomnummer 89. Het is een zilverkleurig actinide

activeren v
aktivovat
overgankelijk werkzaam maken

activiteit n
aktivita
(natuurkunde) mate waarin radioactieve stoffen uiteenvallen, radioactiviteit

actrice n
herečka
(beroep) vrouw die een personage uitbeeldt in een verhaal of rollenspel, vrouw die acteert

actuaris n
aktuár

actueel /ɑktyˈwel/ adj
aktuální

acupunctuur n
akupunktura
(medisch) een Chinese behandelingsmethode waarbij, ter genezing van een kwaal of ter bestrijding van pijn, op bepaalde plaatsen naalden in de huid worden gestoken

acuut /aˈkyt/ adj
akutní
plots ontstaan, op korte termijn verlopend, meestal ook spoedeisend ingrijpen vereisend

adamsappel /ˈadɑmzɑpəl/ n
ohryzek
(anatomie) vooruitstekende gedeelte van het strottenhoofd bij de man

adder n
zmije
(reptielen) een bepaalde soort giftige slangen uit de familie van adders, Vipera berus
(scheldwoord), (figuurlijk) een gevaarlijk en onbetrouwbaar persoon

addertong n
hadilka

additief n
látka přídavná
(scheikunde) chemisch product dat toegevoegd wordt om de eigenschappen van een mengsel te verbeteren

adel n
šlechta
(maatschappij) bevoorrechte en vaak ook rijke groep personen aan wie een meest erfelijke titel verleend was en aan wie voorheen een bepaald gebiedsdeel in eigendom gegeven was

adelaar n
orel
(havikachtigen) benaming voor sommige soorten grote roofvogels

adelaarsvaren n
hasivka orličí

adem /adəm/ n
dech

ademen /ˈa.də.mə(n)/ v
dýchat
inergatief (biologie) de voor het leven nodige lucht inzuigen en weer uitdrijven

ademhaling n
dýchání
(biologie) uitwisseling van gassen door levende wezens

ademloos adj
bezdechý
erg stil of zelfs zonder adem te halen

adenoom n
adenom
(medisch) goedaardig klierweefselgezwel

adenosine n
adenozin

adenosinedifosfaat n
adenosindifosfát

adenosinetrifosfaat n
adenosintrifosfát

adequaat /a.de.'kʋat/ adv
adekvátní
correct en passend bij het beoogde doel

ader n
žíla
(anatomie) een vat waardoor zuurstofarm bloed vanuit de weefsels naar het hart beweegt

aderlating /ˈa.dər.la.tɪŋ/ /ˈaː.dər.laː.tɪŋ(g)/ n
pouštění žilou
(medisch) de handeling van het aderlaten
(figuurlijk) een groot verlies

adhesie /ɑtˈhezi/ n
adheze
(medisch) een vergroeiing van organen
(natuurkunde) onderlinge aantrekkingskracht tussen ongelijke moleculen zonder dat er sprake is van een chemische binding

adjectief n
přídavné jméno adjektivum
(grammatica) een woordsoort die wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

adjectivum n
přídavné jméno adjektivum
(grammatica) een woordsoort dat wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

adjudant n
pobočník

administratie /ˌɑtminɪsˈtrasi/ /ˌɑtminɪsˈtratsi/ n
administrace
(bedrijfskunde) de plaats waar gegevens zorgvuldig worden vastgelegd zodat ze later terug te vinden of te controleren zijn
správa
(politiek) beheer of bestuur door een overheid

administrator n
správce

admiraal n
admirál
(militair) (beroep) opperbevelhebber van een oorlogsvloot

admittantie n
admitance
(natuurkunde) (elektrotechniek) de reciproke complexe impedantie

adolescent n
adolescent
(psychologie) jeugdig persoon, puber (met een leeftijd tussen de 15 en 20 jaar)

adopteren v
adoptovat
overgankelijk een kind aannemen en verzorgen alsof het iemands eigen kind is

adoptie n
adopce osvojení

adres /aˈdrɛs/ n
adresa
aanduiding van de plaats, straat en huisnummer waar iemand woont of iets is gevestigd

adresboek n
adresář
een boek met alfabetisch en/of systematisch geordende adressen

adresseren v
adresovat
een adres ter verzending op een poststuk aanbrengen
(informatica) het adres in een computergeheugen benaderen voor het lezen of opslaan van gegevens

adsorptie n
adsorbce adsorpce
(scheikunde) (natuurkunde) een fenomeen dat optreedt aan het grensvlak van twee fasen, waarbij moleculen of atomen zich aan dit grensvlak hechten

adukiboon /a.ˈdu.ki.ˌbon/ n
azuki
(bloemplanten) bepaald soort kleine, rode sojaboon, Phaseolus angularis waarvan de plant behoort tot de vlinderbloemenfamilie

advent /ɑtˈfɛnt/ n
advent
(religie) de tijd waarin de komst en wederkomst van Jezus Christus worden verwacht

adverteerder n
inzerent

advertentie n
inzerát
een aankondiging in een krant, reclameblad, tijdschrift los van de redactionele inhoud

adviseren /ɑtfiˈzerə(n)/ v
poradit
ditransitief raad geven aan

advocaat n
advokát právník
(juridisch), (beroep) pleiter, verdediger in rechtszaken

advocate n
advokátka
(beroep), (juridisch) vrouwelijke vorm van advocaat

aerodynamica n
aerodynamika

aerofobie n
aerofobie
(psychologie) ziekelijke vrees voor frisse lucht, tocht, wind
(medisch) (psychologie) ziekelijke angst om te vliegen, vliegangst

aeroob adj
aerobní
(biologie) zuurstof behoevend

aerosol /ˌæːroˈzol/ /ˌɛːroˈzɔɫ/ n
aerosol
(scheikunde) een colloïdale suspensie van deeltjes vloeistof of vaste stof in een gasvormig medium

af en toe adv
občas
op onregelmatige tijden, met tussenpozen

afasie n
afázie
(medisch) het onvermogen te spreken

afbeelden v
vyobrazit

afdaling n
sestup

afdingen v
dohadovat
inergatief ~ op: door onderhandelen een prijs omlaag zien te krijgen

afdragen v
odvádět
overgankelijk overdragen

afdwalen v
toulat
het juiste pad kwijt raken

affaire n
aféra

affakkelen v
spalování dodatečné
overgankelijk (scheikunde) verbranden van overtollig gas via een hoge fakkel

affectief adj
afektivní afektní
van de gevoelens uitgaand en/of hiermee verbonden of erop inwerkend

affiniteit /ɑfiniˈtɛit/ n
afinita
een geestelijke verwantschap
(scheikunde) de geneigdheid om verbindingen te vormen
(natuurkunde) de aantrekking die bij de aanraking van twee verschillende stoffen plaatsvindt

affix n
afix
(taalkunde) een gebonden morfeem dat aan een ander morfeem wordt vastgehecht om zo een nieuw woord te vormen

affricaat /ˌɑfriˈkat/ n
afrikáta
(taalkunde) een combinatie van twee medeklinkers, waarvan de eerste een plosief is en de tweede een homorgane wrijfklank

affuit n
dřík

afgaan v
explodovat
ergatief afgeschoten worden, in werking gebracht worden

afgezant n
emisar
iemand die als officiële vertegenwoordiger naar een andere partij gestuurd wordt

afghaan /ɑf.ˈxan/ /ɑf.ˈχan/ n
afghán
verkorting van Afghaans tapijt

afgietsel n
odlitek

afgrond /ˈɑfxrɔnt/ /ˈɑfχrɔnt/ /ˈɑvɣrɔnd/ n
propast
een grote steile diepte

afhangen v
záležet
onpersoonlijk ~ van: naargelang iets verandert mee veranderen

afhankelijk adj
spoléhající

afhankelijkheid n
závislost

afkeuren v
schvalovat
niet geschikt verklaren

afkorting n
zkratka
(taalkunde) in het bijzonder: een aanduiding van een woord of een woordgroep door een beperkt aantal letters, dat als het gehele woord of woordgroep wordt uitgesproken

aflaat /ˈɑflat/ n
odpustek
(religie) een kwijtschelding van tijdelijke straffen die men zou moeten ondergaan na het sterven, binnen de rooms-katholieke traditie

afleiding n
odvozenina
(taalkunde) een woord dat middels toevoeging van een voor-, in- of achtervoegsel gevormd wordt uit een ander

afleveren v
doručit
ditransitief brengen naar en achterlaten op de plek van bestemming

aflevering n
epizoda
elk onderdeel van een tv-serie dat op regelmatige tijden wordt uitgebracht of uitgezonden

afluisteren v
poslouchat
overgankelijk ongemerkt luisteren naar de communicatie van anderen

afmelden v
odhlásit
wederkerend (informatica) de sessie binnen een programma beëindigen
wederkerend niet langer deelnemen aan

aforisme n
aforismus
(letterkunde) korte spreuk met een kernachtige boodschap

afpersing /ˈɑf.pɛr.sɪŋ/ n
vydírání
(juridisch) mensen onder voor de buitenwereld onzichtbare bedreiging zaken tegen hun wil laten doen

afrikaantje n
aksamitník
een geslacht van eenjarige planten Tagetes , uit de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae ), waarvan vele tientallen soorten die van nature voorkomen in de warmere streken van Midden-Amerika en vooral in Mexico

afschaffen v
zrušit
overgankelijk tot een einde brengen

afschuinen v
srazit
het schuin afwerken van de rand van een materiaal

afsluiting n
uzavření
beëindiging, einde

afspraak n
domluva
een overeenkomst om elkaar te ontmoeten

afstammeling n
potomek

afstand /ˈɑfstɑnt/ n
odstup
de (meetbare) ruimte tussen twee niet samenvallende objecten

afstandsbediening n
dálkový ovladač
(elektrotechniek) een toestel dat vanaf afstand een ander toestel bestuurt

afstoten v
odrazit

aft /ɑf/ /ɑft/ n
afta
een kleine zweer in de mond

aftreding n
rezignace
het ontslag nemen uit een ambt of functie

aftrekking /ˈɑftrɛkɪŋ/ n
odčítání
(wiskunde) rekenkundige bewerking waarbij een getal van een ander getal afgetrokken wordt

afval n
detritus
onbruikbare resten die weggegooid worden

afvallige n
odpadlice

afvalligheid n
odpadlictví
het ontrouw worden aan zijn geloof

afweren /ɑfˈwerə(n)/ v
odrazit
overgankelijk een aanval neutraliseren

afwezig adj
nepřítomný
niet op een bepaald tijdstip en plaats

afwezigheid n
absence
het afwezig zijn op een bepaald tijdstip en plaats

afwijzing /'ɑfʋɛɪzɪŋ/ n
odmítnutí
een bericht dat op een voorstel of aanzoek niet ingegaan wordt

afzender n
odesílatel
iemand die iets naar een adres verzendt, de verzender

afzetten v
sesadit
overgankelijk iemand met een voertuig naar een plaats brengen en daar snel laten uitstappen

afzetterij n
okrádačka

afzonderlijk adj
jednotlivý

afzuigkap /ˈɑfzœʏχkɑp/ /ˈɑfzœːxkɑp/ n
digestoř
een huishoudelijk apparaat in de keuken dat de kookluchtjes moet afvoeren

afzweren /ˈɑfzwɪːrə(n)/ v
zříci se

agaat n
achát
o (mineraal) een doorzichtige, maar soms ook opake variëteit van trigonaal kwarts en een subvariëteit van chalcedoon
m een stenen voorwerp bestaande of vervaardigd uit [1]

agaatgrijs adj
achátová šedá

agenda /a.ˈɣɛn.da/ /a.ˈχɛn.da/ n
diář
een notitieboek waarin afspraken genoteerd worden

agent n
policista
(beroep) persoon die namens de politie belast is met de handhaving van de openbare orde en veiligheid
agent
(beroep) vertegenwoordiger van een bedrijf

agentuur n
agentura

ageren v
agitovat
inergatief moeite doen om een - meestal politiek - doel te bereiken

agglomeratie n
aglomerace

aggregatietoestand n
skupenstvi
(scheikunde) (natuurkunde) elk van de toestanden, afhankelijk van druk en temperatuur, waarin een stof kan voorkomen

agiteren v
agitovat

agnosticisme n
agnosticismus

agnosticus n
agnostik
(religie) iemand die ten aanzien van het bovennatuurlijke stelt dat dit niet te kennen valt

agorafobie n
agorafobie

agressie n
agrese

agressief adj
agresivní
geneigd om aan te vallen, het initiatief nemend en doordrijvend om een overwinning of resultaat te behalen

agressiviteit n
agresivita
de neiging tot agressie
het agressief zijn

agrimonie /aɣriˈmoni/ n
Řepík
(bloemplanten) benaming voor overblijvende, kruidachtige planten uit het geslacht Agrimonia dat behooort tot de rozenfamilie (Rosaceae )

agronomie n
agronomie
(landbouw) (wetenschap) studie van de landbouw

aha interjection
aha

ahornsiroop n
javorový sirup
(voeding) zoete stroop afkomstig van de esdoorn

aids n
AIDS aids
(medisch) (afkorting) een virusziekte waarbij het natuurlijke afweersysteem van het lichaam steeds verder afgebroken wordt

airbag n
airbag
(techniek) systeem in voertuigen waar bij een botsing snel een zak wordt opgeblazen ter bescherming van de inzittenden

akelig adj
bezútěšný

akker n
pole
(landbouw) afgeperkt stuk land dat bestemd is bebouwd te worden met een gewas

akkerdistel n
pcháč rolní, pcháč oset
(bloemplanten) bepaald soort plant, Cirsium arvense , de in Nederland meest voorkomende vederdistel

akkerhoningklaver n
komonice lékařská
(bloemplanten) bepaald soort tweejarige- of meerjarige plant, Melilotus officinalis uit de vlinderbloemenfamilie (Leguminosae )

akkerpaardenstaart n
přeslička rolní

akkerwinde n
svlačec rolní

akkoord n
akord
(muziek) samenklank van minimaal 3 verschillende tonen

akoestiek /ˌakusˈtik/ n
akustika
(natuurkunde) (muziek) de voortplanting van klank in een besloten ruimte en de ervaring die deze voortplanting bezorgd aan de luisteraar

aktetas n
aktovka
platte en rechthoekige tas van stevig materiaal, geschikt voor papieren en boeken

al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel phraseologicalUnit
lež má krátké nohy

albast n
alabastr

albatros n
albatros
(buissnaveligen) benaming voor vogels uit de familie Diomedeidae , grote zeevogels met lange vleugels

album n
album

alchemie n
alchymie
(wetenschap) vroegere occulte wetenschap, waarin onder andere werd geprobeerd om de Steen der Wijzen te vinden en daarmee edelmetalen uit andere elementen te vormen

alcohol n
alkohol
(scheikunde) elk van de verbindingen uit een groep koolwaterstoffen die gekenmerkt zijn door de aanwezigheid van een -O-H-verbinding

alcoholisch adj
alkoholický
alcohol bevattend

alcoholisme n
alkoholismus

alcoholvrij adj
nealkoholický
(drinken) met een verwaarloosbaar alcoholgehalte

ale n
ale
vocht dat uit de mest loopt

alexandrijn n
alexandrín

alfa /ˈɑlfa/ n
alfa
aanduiding of markering van de eerste in een volgorde

alfabet n
abeceda
de gezamenlijke lettertekens waarmee een taal schriftelijk wordt weergegeven, in hun bepaalde volgorde

alfabetisch adj
abecední
gerangschikt volgens de letters van het alfabet beginnend bij de A en eindigend bij de Z

alfalfa n
tolice vojteška
(groente) ontkiemde zaden van luzerne Medicago sativa

alfastraling n
záření alfa
(natuurkunde) een vorm van radioactiviteit die bestaat uit 4He-kernen

algebra /ˈɑɫɣəbra/ n
algebra
(wiskunde) een deel van de wiskunde dat zich bezighoudt met de betrekkingen van door letters en tekens aangeduide grootheden

algemeen n
obecný

algoritme n
algoritmus

alibi //ˈaː.liˌbi/ n
alibi
(juridisch) het kunnen aantonen dat men elders was tijdens het zich voltrekken van een misdaad, waardoor men uitgesloten kan worden van beschuldiging

alikruik n
plážovka
eetbare zeeslak Littorina littorea

alimentair adj
alimentární
(medisch) met betrekking tot de voeding

alinea /aˈlinija/ n
odstavec

alk /ɑlk/ n
tučňák
bepaald soort zeevogel die veel op de zeekoet lijkt, maar een dikkere snavel heeft, Alca torda

alkaan n
alkan

alkali n
alkálie

alkaloïde n
alkaloid
(biochemie), (medisch) (scheikunde) een stikstof bevattende plantenbase (vaak giftig)

alkeen n
alken

alkoof n
alkovna
(bouwkunde) een kleine raamloze zijkamer, vaak gebruikt als slaapkamer

alleen /ɑl.ˈen/ adj
sám
zonder gezelschap

allegorisch adj
alegorický
betrekking hebbend op het uitbeelden van een abstract begrip

allel /ɑ.ˈlɛl/ /ɑ.ˈlɛɫ/ n
alela
(biologie) elk van de alternatieve uitvoeringen van een gen, die allemaal in homologe chromosomen op dezelfde plaats liggen

allemande n
allemanda

allergeen n
alergen
(medisch) stof die overgevoeligheid veroorzaakt

allergie /ˌɑlɛrˈɣi/ n
alergie
(medisch) een ziek makende reactie van het immuunsysteem op lichaamsvreemde stoffen (allergenen).

allergisch adj
alergický
(medisch) overgevoelig

allergologie n
alergologie
(medisch) wetenschap die allergieën bestudeert

alles indefinitePronoun
všechno
al het mogelijke, de gehele verzameling of hoeveelheid zonder uitzondering

alliantie n
aliance
een bondgenootschap, verbond

alligator n
aligátor
(reptielen) een grote krokodilachtige uit het geslacht Alligator

allofoon n
alofon
(taalkunde) een alternatieve vorm die een foneem in een bepaalde fonologische context aanneemt

alluviaal adj
aluviální

alluvium /ɑˈlʏvijʏm/ n
naplavenina
(geologie) sediment van los materiaal (regoliet) dat door stromend water is afgezet

almacht /ɑɫmɑxt/ n
všemohoucnost
absolute macht, macht over alles

almachtig adj
všemocný

almanak n
almanach

aloë n
aloe
(bloemplanten) benaming voor bloeiende, succulente planten uit het geslacht Aloe dat uit ongeveer vierhonderd soorten bestaatHet natuurlijk verspreidingsgebied is beperkt tot Afrika: van Zuid-Afrika tot tropisch Afrika, en naburige gebieden zoals Madagaskar, het Arabische schiereiland en verschillende Afrikaanse eilanden alsmede de Canarische eilanden. Het sap uit de bladeren van de aloë heeft geneeskrachtige eigenschappen.

aloë vera n
aloe pravá
(bloemplanten) bepaald soort succulent, Aloe vera uit de affodilfamilie (Asphodelaceae )

alpaca n
alpaka pako
(evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Vicugna pacos uit Zuid-Amerika uit de familie van de kameelachtigen (Camelidae )
alpaka
(metallurgie) een zilverkleurige metaallegering met als voornaamste bestanddelen koper, nikkel en zink

alpenanemoon n
koniklec alpinský
(bloemplanten) bepaald soort overblijvende plant die te vinden is in de meeste Europese gebergtes, Pulsatilla alpina uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae )

alpenden n
borovice limba

alpenhoorn n
alpský roh
(muziekinstrument) een van hout vervaardigd blaasinstrument met een lengte tot vier meter

alpineskiën v
alpské lyžování
(sport) sport waarbij men op ski's een heuvel of berg afdaalt

alruin n
mandragora lékařská
(bloemplanten) bepaald soort Zuid-Europese verdovende en bedwelmende overblijvende plant, Mandragora officinarum uit de nachtschadefamilie (Solanaceae ), die de giftige alkaloïden atropine en scopolamine bevat en vroeger werd gebruikt als narcoticum, pijnstiller en deels ook als hallucinogeen middel, onder meer in heksenzalf

als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel phraseologicalUnit
když není kocour doma, myši mají pré když kocour není doma, myši mají pré
(spreekwoord) als er geen toezicht is, doet men waar men zin in heeft

alstublieft adv
prosím
(formeel) toevoeging als beleefde aandrang bij een verzoek of versterking bij een bevel

altaar n
oltář
(religie) offertafel voor godsdienstige plechtigheden

alternatief /ɑltərnaˈtif/ n
alternativa alternativní
een andere mogelijkheid of methode

altijd adv
vždy
op elk moment, blijven
telkens opnieuw
in elk geval

altruïsme n
altruizmus

altruïstisch adj
altruistický
zichzelf opofferend ten gunste van andere mensen

altsaxofoon n
altsaxofon
(muziekinstrument) een houtblaasinstrument met een enkelriet

altsleutel n
altový klíč
(muziek) een teken geplaatst op de derde lijn van een balk dat aangeeft dat deze een c weergeeft

altviool /ˈɑltfiˌjoːl/ n
viola
(muziekinstrument) een muziekinstrument in de familie van de strijkinstrumenten, verwant aan maar groter en lager klinkend dan de viool

aluminium /alyˈminijʏm/ n
hliník aluminium alumínium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Al en atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal

alver n
ouklej

alvleesklier n
pankreas slinivka břišní
(anatomie) een klier die enzymen afscheidt in de twaalfvingerige darm om de afbraak van zetmeel, vet en eiwitten te bevorderen

amalgaam /amɑl'ɣaːm/ n
amalgám
(metallurgie) (medisch) legering van kwikzilver en een ander metaal, bijvoorbeeld zilver, vroeger veel gebruikt voor vullingen van kiezen

amandel n
mandle
(plantkunde) kleine bladverliezende loofboom Amygdalus dulcis , die vooral in bergachtige gebieden groeit en de vruchten van deze boom
mandle mandloň
(voeding) eetbare pit van de amandelvrucht

amandelboom n
mandloň

amandelmelk n
mandlové mléko
(drinken) een melkachtige drank die uit fijngemalen amandelen en water bereid kan worden en die gewoonlijk horchata wordt genoemd

amandelwolfsmelk n
pryšec mandloňovitý

amarant n
laskavec amarant
(bloemplanten) een geslacht Amaranthus van eenjarige, kruidachtige planten uit de amarantenfamilie (Amaranthaceae). Het geslacht komt met zo'n zestig soorten wijdverspreid voor van gematigde tot tropische streken. Tot het geslacht behoren verscheidene sier- en voedselgewassen
(voeding) zaden van Amaranthus cruentus , Amaranthus caudatus of Amaranthus hypochondriacus

amaril n
smirek smyrek

amateur n
amatér
een persoon die iets als hobby doet, niet-beroeps vakman, niet-beroeps sporter

amatrice n
amatérka
vrouw die iets als hobby doet en dus niet beroepsmatig

ambacht n
řemeslo
een handwerkvak dat vaak aanzienlijke vaardigheden vereist

ambachtelijk adj
řemeslnický
volgens de methoden van het oude ambacht

ambassade n
ambasáda velvyslanství velvyslanectví
(diplomatie) de officiële vertegenwoordiging van de ene regering in de hoofdstad van de andere

ambassadeur n
velvyslanec
(politiek) (beroep), (diplomatie) iemand die door de ene staat is aangesteld om deze staat bij een andere staat te vertegenwoordigen.

ambitie /ɑmˈbi(t)si/ n
ambice

ambitieus adj
ambiciózní
vol van de wens en het vertrouwen om iets te bereiken

amblyopie n
tupozrakost amblyopie
(medisch) lui oog

ambulance n
sanitka ambulance sanitní vůz
(verkeer), (medisch) voertuig om gewonden of zieken van en naar het ziekenhuis te brengen

ambulant adj
ambulantní
(medisch) in staat om te lopen

americium n
americium

amethist n
ametyst
(mineraal) een vaak prachtig violet gekleurde vorm van kristallijn kwarts, die kleine hoeveelheden titaan en ijzer bevat

amfetamine n
amfetamin
(scheikunde) stimulerend middel, uit de groep van de wekaminen

amfibie n
obojživelník
(dieren) gewerveld dier dat zijn leven als een soort visje in het water begint en bij het opgroeien van gedaante verandert en op het land komt wonen

amfibisch adj
obojživelný
geschikt zowel voor in het water als op het land

amfitheater n
amfiteátr

amfoor n
amfora
een door de oude Grieken en Romeinen gebruikte buikige kruik met twee oren

amfora n
amfora
door de oude Grieken en Romeinen gebruikte buikige kruik met twee oren

amine n
amin
(scheikunde) (biochemie) een organische verbinding die kan worden beschouwd afgeleid te zijn van ammoniak door vervanging van één of meer N-H-bindingen door N-C-bindingen

aminozuur n
aminokyselina

ammoniak n
amoniak
(scheikunde) een chemische verbinding van stikstof en waterstof met samenstelling NH3

ammoniakaal adj
amoniakální

ammonium n
amonium

ammoniumnitraat n
dusičnan amonný
(scheikunde) NH4NO3, het ammoniumzout van salpeterzuur

amnesie n
amnézie
(medisch) geheugenverlies

amnestie n
amnestie
(juridisch) een verklaring dat afgezien zal worden van strafvervolging voor een bepaalde groep

amnion n
amnion
(anatomie) lamsvlies, het binnenste der eivliezen van het embryo in het moederlichaam

amoebe n
améba měňavka
(protisten) eencellige eukaryoot die van vorm kan veranderen door het uitsteken en intrekken van schijnvoetjes

amorf /a.'mɔrf/ adj
amorfní
(materiaalkunde) zonder duidelijk geordende structuur

amplitude n
amplituda

amplitudemodulatie n
amplitudová modulace

ampul n
ampulka
(medisch) dichtgesmolten medicijnflesje, waarin steriele injectiestoffen worden afgeleverd

amputatie n
amputace

amputeren v
amputovat
overgankelijk, (medisch) een lichaamsdeel chirurgisch verwijderen

ampère n
ampér

ampèremeter n
ampérmetr
(natuurkunde) (elektrotechniek)(elektronica) een instrument om de elektrische stroom, uitgedrukt in ampère, te bepalen

amusement n
zábava
iets waarmee men zich vermaakt

amuseren v
bavit
overgankelijk op aangename wijze een indruk op iemand maken, iemand doen (glim)lachen

amuzikaal adj
amuzikální
niet muzikaal, geen aanleg hebbende voor muziek

amylase n
amyláza

anaal adj
anální
(medisch) met betrekking tot de darmuitgang van de mens

anabolisme n
anabolismus
(biologie) opbouw bij de stofwisseling waarbij simpele stoffen omgezet worden tot chemisch ingewikkeldere stoffen

anachronisme n
anachronismus

anaconda /anaˈkɔnda/ n
anakonda
(reptielen) zeer grote en zware wurgslang uit het geslacht Eunectes in het bijzonder Eunectes murinus

anaeroob adj
anaerobní
(biologie) zonder zuurstof kunnende leven

anafylactisch adj
anafylaktický
(medisch) als gevolg van overgevoeligheid (allergie)

anafylaxie /ˌa.na.fi.lɑkˈsi/ n
anafylaxe
(medisch) een medische term voor een snelle systemische allergische reactie

anale seks n
anální sex
(seksualiteit) seks waarbij de anus en het rectum een rol spelen

analfabetisme n
negramotnost
het niet kunnen lezen of schrijven

analgeticum n
analgetikum
(medisch) pijnstillend middel

analogie n
analogie obdoba obdobnost
een overeenkomst tussen twee verschillende zaken die bijv. kan dienen als basis voor een bepaalde redenering of vergelijking

analoog adj
analogový
(techniek) tegenovergestelde van digitaal (geluidsopname, uurwerk), de representatie van een elektrisch signaal in een geluidsopname is dan continu en in overeenstemming met de fysieke grootheid (luchtdruk) die het geluid veroorzaakt

analyse /ɑnɐ'liːzə/ n
analýza rozbor

analyseren v
analyzovat
overgankelijk gedetailleerd en nauwkeurig bekijken

analytisch adj
analytický

anamnese n
anamnéza
(medisch) een vraaggesprek naar de ziektegeschiedenis

ananas n
ananas ananasovník
(fruit) Ananas comosus (ook: Ananas sativus), een vrucht van de ananasplant

anarchie n
anarchie

anarchisme n
anarchismus

anarchist n
anarchista

anarchistisch adj
anarchistický
(politiek) (filosofie) betrekking hebbend op of volgens het anarchisme

anatomie n
anatomie

anatomisch adj
anatomický
(medisch) met betrekking tot de anatomie

anatoom n
anatom
(beroep), (medisch) een persoon die kennis draagt van de (menselijke) anatomie

andante adv
andante

ander adj
druhý
niet deze

ander n
druhý
diegene die je niet zelf bent

anderhalf cardinalNumeral
půldruhý

andermans /'ɑndərmɑns/ indefinitePronoun
cizí
genitief van een andere man, wordt gebruikt in bezittelijke zin dus: 'van iemand anders'

andesiet n
andezit

andijvie n
čekanka listová
(plantkunde) (voeding) (groente) Cichorium endiva , een eetbaar eenjarig gewas dat nauw verwant is aan witlof

andoorn n
Čistec

andreaskruis n
andrijin križ
(heraldiek) kruis van twee even lange, schuingeplaatste balken

androïde n
android

anekdote /a.nɛg.ˈdo.tə/ n
anekdota
(letterkunde) een amusant, kort verhaal

anemie n
anémie chudokrevnost anemie
(medisch) bloedarmoede, een gebrek aan rode bloedcellen

anemisch adj
anemický
(medisch) aan bloedarmoede lijdend

anemoon /ɑnəmon/ n
sasanka
(plantkunde) een plant van het geslacht Anemone

anesthesie n
anestezie

angel n
osten
(zoötomie) orgaan waarmee wespen, bijen en soortgelijke dieren steken

angelologie n
angelologie
(religie) leer van de Engelen

angina n
angína

angio-oedeem n
angioedém
(medisch) zwelling veroorzaakt door (allergische) overgevoeligheid

angiotensine n
angiotenzin

anglicanisme n
anglikánství

anglicisme n
anglicismus
(taalkunde) (pejoratief) woord of uitdrukking overgenomen uit het Engels of gevormd naar Engels voorbeeld

anglist n
anglista
(taalkunde) iemand die de Engelse taal- en letterkunde heeft bestudeerd

angst n
strach
(psychologie) gevoel dat er onheil of gevaar dreigt

anijs n
anýz bedrník anýz
(bloemplanten) bepaald soort schermbloemige plant, Pimpinella anisum

anijsplant n
anýz
(plantkunde) Pimpinella anisum is een bloemdragende plant die behoort tot de schermbloemenfamilie Umbelliferae of Apiaceae die gebruikt wordt voor het aromatiseren van gerechten

anijszaad n
anýz
(voeding) het zaad van de anijsplant

animeren v
animovat
overgankelijk opmonteren, opvrolijken

anion n
aniont anion

anjer n
karafiát

anker n
kotva
(scheepvaart) onderdeel van een vaartuig dat overboord wordt geworpen om dit vaartuig vast te leggen waar niet aangemeerd kan worden, scheepsanker
(bouwkunde) ijzeren voorwerp om muren, kozijnen en balken onderling te verbinden bijv. muuranker, balkanker, bintanker, blindanker, gevelanker, gripanker, haakanker, klauwanker, kozijnanker, sieranker, spouwanker, steenanker, strijkbalkanker, ankerplaat
(techniek) boogvormig deel in een uurwerk, dat met zijn beide armen beurtelings tussen de tanden van het schakelrad grijpt

annexatie /ˌɑnɛkˈsatsi/ n
anexe
het (met geweld) grondgebied toeëigenen

annonce n
inzerát
aankondiging, bekendmaking (m.n. van een overlijdensbericht)

annuleren /ɑny'lerə/ v
anulovat
overgankelijk iets afgelasten

anomaal adj
anomální

anoniem adj
anonymní bezejmenný
naamloos

anonimiteit n
anonymita
naamloosheid

anorexia n
anorexie
(medisch) magerzucht, eetstoornis

anorexie n
anorexie
(medisch) verlies van eetlust

anorganisch adj
anorganický
(scheikunde) niet tot de koolstofverbindingen behorend

anosmie /a.nɔsˈmi/ n
anosmie

ansichtkaart n
pohled
een postkaart met een afbeelding

ansjovis n
ančovička

antedateren v
antedatovat
overgankelijk een eerdere datum op een document schrijven dan die van de huidige dag

antenne n
anténa
(natuurkunde), (elektronica) een vrij opgestelde elektrische geleider voor het uitzenden en/of ontvangen van elektromagnetische straling in het radiofrequente gedeelte van het elektromagnetische spectrum

antibacterieel adj
antibakteriální
bacteriedodend of bacteriën bestrijdend

antibioticum n
antibiotikum

antichrist n
antikrist

anticlimax n
antiklimax
(letterkunde) een weinig spannende, soms teleurstellende ontknoping van het verhaal

anticonceptiepil n
antikoncepční pilulka
(farmacologie) een methode van anticonceptie in de vorm van een pil, dat je niet zwanger wordt

antidepressivum /ˌɑntideprɛˈsivʏm/ n
antidepresivum
(medisch) een middel tegen ziekelijke neerslachtigheid

antigeen n
antigen
(medisch) lichaamsvreemde afweeropwekkende stof

antilichaam n
protilátka

antilope /ɑnti'lopə/ n
antilopa
(evenhoevigen) een verzamelnaam voor slanke holhoornige hoefdieren die voornamelijk in Afrika leven

antimaterie n
antihmota
(natuurkunde) materie die in alles de omgekeerde eigenschappen heeft in vergelijking met de normale materie

antimoon n
antimon

antioxidant n
antioxidant
(scheikunde) stof die reacties tegengaat waarbij elektronen worden uitgewisseld

antipsychoticum n
antipsychotikum
(medisch) (farmacologie) geneesmiddel dat wanen vermindert (psychoses onderdrukt)

antipyreticum n
antipyretikum
(medisch) (farmacologie) een koortswerend middel

antisemiet n
antisemita
iemand die een hekel heeft aan joden

antisemitisch adj
antisemitský
anti-Joods, tegen het Joodse volk

antisepticum n
antiseptikum

antistollingsmiddel n
antikoagulancium
(farmacologie), (medisch) een middel dat gebruikt worden om de natuurlijke stollingsneiging van het bloed te onderdrukken

antithese n
antiteze
(taalkunde) het tegenovergestelde, iets met een tegengestelde betekenis

antivries n
chladicí kapalina
een stof die veelal aan koelwater wordt toegevoegd om het vriespunt ervan te verlagen om bevriezen ervan te voorkomen

antoniem n
antonymum
(taalkunde) een woord waarvan de betekenis tegengesteld is aan die van een ander woord

antracietgrijs adj
antracitová šedá

antrax n
anthrax
(medisch) een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Bacillus anthracis

antropologie n
antropologie

antropoloog n
antropolog

antwoord /ˈɑnt.ʋɔːrt/ n
odpověď
de reactie op een vraag, van repliek voorzien (mondeling of schriftelijk)

antwoordapparaat n
telefonní záznamník záznamník

antwoorden /ˈɑnt.ʋɔːr.də(n)/ v
odpovídat odpovědět
onovergankelijk het geven van een antwoord

anus n
řiť řitní otvor anální otvor anus anál
(anatomie) opening aan het eind van de endeldarm en aan het eind van het spijsverteringskanaal waardoor afvalstoffen het lichaam verlaten

aorta /aˈɔrta/ n
aorta
(anatomie) de slagader die van het hart naar het lichaam, behalve de longen, loopt

apart adj
zvláštní
op zichzelf, afzonderlijk van het andere, afgezonderd, gescheiden, afzonderlijk
bijzonder, opmerkelijk, oorspronkelijk, origineel, exclusief, speciaal

apathie n
apatie
(medisch) (psychologie) lusteloosheid, gebrek aan emotie, motivatie of enthousiasme

apenstaartje /ˈapəˌstartʃə/ n
zavináč
(informatica) internetsymbool: @, at-sign

aperitief n
aperitiv
een eetlust opwekkende alcoholische drank die voor de maaltijd genuttigd wordt

apocalyps n
apokalypsa
(religie) einde van de wereld, zoals beschreven in het Bijbelboek Openbaringen

apoptose n
apoptóza
(biologie) geprogrammeerde celdood

apostel /ɑˈpɔstəl/ n
apoštol
elk van de voornaamste twaalf leerlingen van Jezus en eerste verkondigers van het christendom

apostolisch adj
apoštolský

apostrof n
apostrof apostrofa
(retorica) stijlfiguur waarbij de redenaar zich opeens direct richt tot een ander dan het eigenlijke publiek, meestal een afwezige persoon of een verpersoonlijkt voorwerp of idee

apotheek /apo'tek/ n
lékárna
(medisch) plaats waar men geneesmiddelen en andere gezondheidsproducten kan kopen

apotheker n
lékárník

apparaat n
aparát
(techniek) een door mensen gemaakt voorwerp dat is samengesteld uit verschillende onderdelen en een bepaalde functie heeft

appel /ɑ.ˈpɛl/ /ɑ.ˈpɛɫ/ /ˈɑ.pəl/ /ˈɑ.pəɫ/ /ˈɑpəɫ/ n
jablko
(bloemplanten) (fruit) Malus ronde eetbare vrucht met wit vruchtvlees en een rode, groene of gele al dan niet gebloste of gestreepte schil; vrucht van de appelboom (in het bijzonder van de soort Malus domestica ).

appelboom n
jabloň
boom waaraan appels groeien

appelmoes n
jablečná kaše
(voeding) (fruit) een moes van gekookte appels

appelsap n
jablečný mošt jablečný džus
o (drinken) een vruchtensap die uit appels bereid is

appelsien /ˌɑpəlˈsin/ n
pomeranč
(fruit) (België, Limburg) een sinaasappel

appeltaart n
jablečný koláč
(voeding) gebak gevuld met stukjes vruchten van de appelboom

appeltak n
běločárník habrový
(vlinders) bepaalde soort vlinder, Campaea margaritaria , uit de familie Geometridae, die in Nederland voorkomt

applaus /ɑ'plɔus/ n
aplaus
geklap in de handen als teken van goedkeuring of bewondering

april /ɑˈprɪl/ n
duben
(tijdrekening) vierde maand van het jaar

aquarel n
akvarel
(schilderkunst) verf op waterbasis
(schilderkunst) schildertechniek die gebruikmaakt van 1)
(schilderkunst) schilderij, meest op daartoe vervaardigd papier, gemaakt met 2) en 1)

aquarium /ɑˈkʋariˌʲʏm/ n
akvárium
glazen bak met water waarin onderwaterflora en -fauna gehouden wordt met de bedoeling vissen, lagere dieren en/of planten te verzorgen, te tonen en/of te kweken.

ara n
ara
(papegaaiachtigen) grote bontgekleurde vogel uit Zuid-Amerika

arbeid n
práce
(natuurkunde) energie die door een krachtbron geleverd wordt bij verplaatsing van een voorwerp

arbeider n
dělník
(beroep) iemand die voor een loon handmatige arbeid verricht

arbeidsloon n
mzda
inkomsten die men ontvangt door het uitvoeren van werk

arbeidsrecht n
pracovní právo
(juridisch) (economie) privaatrechtelijk vakgebied dat de contractuele aspecten van arbeidsverhoudingen en de rechtsposities van werknemers en werkgevers regelt

arbiter n
arbitr

arbitrage n
rozhodování
(juridisch) het resultaat van het handelen van een arbiter

arbitrair adj
arbitrární

arcering n
šrafování
een combinatie van lijnen die zo verschillende dieptes, effecten en uitdrukkingen weergeven in een zwart-wit pen- of potloodtekening

archaïsch adj
archaický
behorend tot of betrekking hebbend op een zeer oud tijdperk

archaïsme n
archaismus

archeologie /ˌɑr.xe.ˌjo.lo.ˈɣi/ /ˌɑr.xɛ.jo.lo.ˈɣi/ /ˌɑr.χe.ˌjo.lo.ˈχi/ n
archeologie
(wetenschap) studie van de niet-geschreven overblijfselen van het verleden

archeoloog n
archeolog

archetype n
archetyp

archief n
archiv

archipel n
souostroví
(verouderd) een eilandenzee

architect n
architekt
(beroep) (kunst), (bouwkunde), iemand die gebouwen en constructies ontwerpt en de leiding neemt tijdens de bouw ervan

architectonisch adj
architektonický
betrekking hebbend op de architectuur

architectuur n
architektura
(kunst), de bouwstijl van een gebouw, bouwstijl

architraaf n
architráv

archivaris /ɑrxivaːrɨs/ n
archivář
(beroep) een persoon die een archief beheert

archiveren v
archivovat
overgankelijk iets geclassificeerd opslaan om het later gemakkelijk terug te vinden

are n
ar

arend n
orel
(havikachtigen) dagactieve, middelgrote tot grote roofvogel met brede vleugels, stevige snavel en scherpe klauwen. Arenden werden en worden veel gebruikt als symbool door landen en organisaties, omdat ze macht, schoonheid en onafhankelijkheid zouden uitstralen

arginine n
arginin

argon /ˈɑrɣɔn/ n
argon
(scheikunde), (element) een scheikundig element en kleurloos edelgas met het symbool Ar en het atoomnummer 18

argument /ˌɑrɣyˈmɛnt/ n
argument
(communicatie) een aangevoerd feit in een discussie om een zienswijze te ondersteunen

argumentatie n
argumentace

aria n
árie

aristocraat n
šlechtic
een persoon die lid is van de aristocratie; iemand met een adellijke titel

aristocratie n
aristokracie
(politiek) regeringsvorm waarbij de heerschappij in handen is van een kleine groep, de zogenaamde aristocraten, waarvan wordt verondersteld dat zij van nature de meest geschikte bestuurders zijn

aristocratisch adj
aristokratický
(adel) volgens de principes van een aristocratie

aritmie n
arytmie
(medisch) onregelmatige hartslag

ark /ɑrk/ n
archa

arm /ɑrṃ/ adj
chudý
beklagenswaardig
geen of weinig natuurlijke rijkdom bezittend

arm /ɑrṃ/ n
ruka horní končetina paže
(zoötomie) dierlijk lichaamsdeel met dezelfde functie als de menselijke arm

armband n
náramek
sieraad of merkteken dat om de pols of arm gedragen wordt

armoede /ˈɑrəmude/ n
chudoba
(economie) de toestand waarin iemand leeft die zeer weinig middelen voor zijn levensonderhoud heeft

aroma n
aroma
(voeding) (aangename) geur van spijzen, dranken, genotmiddelen enz

aromatisch adj
aromatický
(medisch): met geurstof
(scheikunde): voldoend aan de regel van Hückel , volgens welke een organische verbinding aromatisch is als het molecuul aan de boven- en benedenzijde een ringvormige wolk van gedelokaliseerde π-elektronen heeft en het aantal daarvan 4n+2 is. (n = 0,1,2...)

arrestatiebevel n
zatykač
(juridisch) een document dat de politie de opdracht geeft een verdachte of veroordelde aan te houden

arrogant adj
arogantní

arseen n
arsen arzen arzén

art deco n
Art deco
(kunst) een stijlbeweging uit het interbellum (de jaren 1920 en 1930), gekenmerkt door gewaagde geometrische vormen en eenvoudige composities

artefact n
artefakt
een door mensenhand gemaakt kunstvoorwerp of -product

arterieel adj
arteriální
(medisch) met betrekking tot de arteriën

arteriosclerose n
arterioskleróza

articuleren v
artikulovat
de uitspraakklanken zorgvuldig vormen

artikel /ɑrˈtiːkəl/ n
článek
(grammatica) woordsoort die standaard voor een zelfstandig naamwoord staat

artillerie n
dělostřelectvo
(militair) het wapen dat vuursteun geeft aan de eigen troepen

artisjok n
artyčok
(bloemplanten) Cynara scolymus (groente) een soort plant waarvan de vlezige schutbladeren van de gesloten bloemknop als groente worden gegeten

artrose n
osteoartróza
(medisch) een aandoening van het gewrichtskraakbeen

arts n
lékař doktor
(medisch) (beroep) een geneeskundige die bevoegd is een praktijk uit te oefenen

as n
osa
(werktuigbouwkunde) staafvormig voorwerp waarom of waarmee iets ronddraait, aandrijfas etc.
(wiskunde) denkbeeldige lijn (aslijn) door het midden van een voorwerp, ruimte of vlak
popel
(scheikunde) verbrandingsresidu b.v. vliegas, potas, loodas
overblijfsel van iets dat verbrand is

asbak /ˈɑzbɑk/ n
popelník
opvangbak voor as en peuken van sigaretten en sigaren

asbest n
azbest asbest
(mineraal) verzamelnaam van een aantal silicaten met een vezelige structuur

ascetisch adj
asketický

ascetisme n
askeze

ascorbinezuur n
kyselina askorbová

aseksualiteit n
asexualita

aseptisch adj
aseptický
(medisch) vrij van ziektekiemen, kiemvrij

asfalt n
asfalt aspalt

asfalteren v
asfaltovat
overgankelijk bedekken met een mengsel van bitumen, steentjes en andere stoffen

asiel n
azyl

asociaal adj
asociální
zonder sociaal besef, onaangepast

asperge n
chřest
(bloemplanten) Asparagus officinalis subsp. officinalis een plant die in het wild vooral voorkomt in kuststreken en langs rivieren. De plant wordt vanwege de jonge scheuten geteeld als groente. Er zijn witte, groene en paarse asperges op de markt. De witte zijn onder de grond gegroeid en uit het licht gehouden, de groene en paarse asperges hebben wel zon gezien. In Noordwest-Europa zijn witte het meest gebruikelijk, in landen als Italië groene

aspirine n
aspirin
(medisch), (farmacologie) een middel tegen allerlei kwalen met als werkzame stof acetylsalicylzuur

assertiviteit n
asertivita
het opkomen voor jezelf zonder agressief over te komen

assistent n
asistent
een mannelijk of vrouwelijk persoon die ondersteunt

assisteren /ˌɑsɪsˈteːrə(n)/ v
asistovat
overgankelijk een helpende hand bieden

assonantie n
asonance

assortiment n
kolekce
aanbod van producten door een leverancier

astaat n
astat astatin

astatium n
astat astatin
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool At en atoomnummer 85. Het is een metalliek zilverkleurig metalloïde

aster n
hvězdnice
(bloemplanten) een geslacht Aster uit de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae). Vanwege de prachtige bloei (in bloemhoofdjes) zijn er veel cultivars als tuinplant gekweekt

asteroïde n
asteroid
(astronomie) een klein vast hemellichaam dat net als een planeet om de zon draait

astma n
astma
(medisch) een ziekte die, door vernauwing van de luchtwegen, benauwdheid en hoestbuien veroorzaakt

astmatisch adj
astmatický
last hebbend van astma

astrologie /ɑstrolo'gi/ n
astrologie hvězdopravectví
(astrologie) de leer die gebeurtenissen aan het hemelgewelf in verband brengt met gebeurtenissen op aarde

astroloog n
astrolog
(beroep) een beoefenaar van de astrologie

astronaut /ˌɑstroˈnaʊ̯t/ /ˌɑstroˈnɔʊ̯t/ /ˌɑstroˈnʌʊ̯t/ n
astronaut
(ruimtevaart) (beroep) een (Amerikaanse) ruimtevaarder

astronomie n
astronomie hvězdářství
(wetenschap) de wetenschap die de objecten in de ruimte bestudeert

astronomisch adj
astronomický hvězdářský

astronoom n
astronom

asymmetrisch adv
asymetrický

asymptomatisch adj
asymptomatický bezpříznakový
(medisch) zonder ziekteverschijnselen

asymptoot /a.sɪmp.ˈtot/ n
asymptota
(wiskunde) een lijn die door een kromme of functie willekeurig dicht benaderd wordt, maar deze nooit raakt. De limiet naar oneindig van een functie

asynchroon adj
asynchronní

ataxie /atɑkˈsi/ n
ataxie
(medisch) een onzekere gang bij het lopen

atelier n
ateliér dílno
de werkruimte van een kunstenaar

atheïsme /ˌa.te.ˈjɪsmə/ /ˌɑ.te.ˈjɪsmə/ n
ateismus
(religie) overtuiging dat goden niet bestaan

atheïst /ˌa.te.ˈjɪst/ /ˌɑ.te.ˈjɪst/ n
ateista
een persoon die niet gelooft in het bestaan van goden

atlas n
atlas
een boek dat geografische kaarten bevat
een verzameling van prenten, kaarten, afbeeldingen, tekeningen en dergelijke
(anatomie) de bovenste wervel in de hals die het hoofd draagt
satijn

atleet /ɑtlet/ n
sportovec
(sport) iemand die grote prestaties op sportief gebied verricht

atletiek n
atletika
(sport) sporttak waarin vooral lopen, springen en werpen aan bod komen

atletisch adj
atletický

atmosfeer n
atmosféra
een gasvormig omhulsel van een planeet of maan
(eenheid) een natuurkundige eenheid voor de gasdruk

atmosferisch adj
atmosférický

atol n
atol

atonaal adj
atonální

atoom n
atom

atoomkern n
atomové jádro

atoomklok n
atomové hodiny

atoomnummer n
atomové číslo
(scheikunde), (natuurkunde) de kernlading van een atoom, het aantal protonen in een atoomkern, dat ieder chemisch element bepaald

atopie n
atopie
(medisch) abnormale aanleg om allergisch te reageren

atopisch adj
atopický
(medisch) met betrekking tot een vorm van overgevoeligheid (allergie)

atrium n
atrium
(bouwkunde) een centrale ruimte in een gebouw

atrofie n
zakrnění
(medisch) verschrompeling van organen

attaché n
atašé

attestering n
certifikace
de keer dat men officieel verklaart of getuigt dat iets voldoet aan de gestelde eisen

attometer n
attometr
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van 10−18 meter of 0,000.000.000.000.001 millimeter, weergegeven met symbool am

attractief adj
atraktivní

attributief /ɑtrɪbʏˈtif/ adj
atributivní přívlastkový
(taalkunde) bijvoeglijke bepaling, attribuut (woordgroep die een eigenschap definieert van een gerelateerd element)

atypisch adj
atypický
afwijkend van het gemiddelde

aubade n
aubade

aubergine /obɛrˈʒinə/ n
lilek vejcoplodý
(plantkunde) Solanum melongena , plant uit de nachtschadefamilie
baklažán patlažán
(groente) purperachtige, vlezige vrucht van deze plant

audio n
audio

audiovisueel adj
audiovizuální
zichtbaar en hoorbaar

auditief adj
sluchový auditivní
(medisch) met betrekking tot het gehoor

augurk /ʌuˈɣɵrk/ /ʌˈʝʏrk/ n
okurka
(bloemplanten) (voeding) Cucumis sativus een vrucht van de plant Cucumis sativus uit de komkommerfamilie die wordt ingelegd in azijn of pekel om te fermenteren. De vers gegeten komkommer en de augurk zijn verschillende cultuurvormen van dezelfde soort met verschillende eigenschappen. De vruchten die gebruikt worden voor het maken van de augurk zijn kleiner en hebben over het algemeen een dunnere schil dan de vers gegeten komkommer. De augurk mag geen smaak van zichzelf hebben; de komkommersmaak moet geheel ontbreken

augustus /aʊ̯.ˈɣʏs.tʏs/ /ɔʊ̯.ˈɣʏs.təs/ /ʌʊ̯.ˈχʏs.təs/ n
srpen
(tijdrekening) de achtste maand van het jaar

aura /ˈʌurɑ/ n
aura
energieveld dat mensen en ook andere levende wezens zou omgeven
(medisch) beginverschijnselen van een astmatische of epileptische aanval

auteur /oˈtør/ n
autor
(beroep) persoon die aan de basis staat van een origineel geschreven werk

auteursrecht n
autorské právo

authentiek adv
autentický

autisme ʌuˈtɪsmə ʌˈtɪsmə n
autismus
(psychologie) een ontwikkelingsstoornis in de hersenen, zich bij personen uitend in een moeilijk contact maken met de omgeving

autistisch /ʌuˈtɪstɪs/ /ʌˈtɪstɪs/ adj
autistický
lijdend aan autisme

auto /ɑʊ̯to/ n
auto automobil
(verkeer)(techniek) voertuig met drie of meer wielen, een motor en een carrosserie

auto-immuun adj
autoimunitní
(medisch) met betrekking tot afweerstoffen gericht tegen de eigen lichaamsweefsels

autobiografie n
autobiografie

autobus n
autobus
(verkeer) een groot voertuig voor het vervoeren van een groot aantal passagiers

autochtoon adj
autochtonní
oorspronkelijk in een bepaald gebied thuishorend

autocratie n
autokracie

autogeen adj
autogenní

autogram n
autogram
handtekening van een beroemd persoon

automatisch adj
automatický
niet bestuurd door de hand van de mens
vanzelfgaand

automatiseren v
automatizovat
overgankelijk automatisch doen werken

automatisering n
automatizace

automatisme n
automatismus

automobiel n
automobil
(verkeer) gemotoriseerd voertuig op vier of meer wielen, auto

automobilist n
motorista
(verkeer) een bestuurder van een auto, chauffeur

automonteur n
automechanik
(beroep) vakman die de werking van motorvoertuigen met een carrosserie herstelt of verbetert

autonomie /aʊ̯.to.no.ˈmi/ /ɔʊ̯.to.no.ˈmi/ /ʌʊ̯.to.no.ˈmi/ n
autonomie nezávislost

autonoom /ˌʌʊtoˈnom/ adj
autonomní
(politiek), (techniek), (filosofie), (medisch), (psychologie) op zichzelf staand, zelfstandig, onafhankelijk

autoped n
koloběžka

autopsie n
pitva
een lijkschouwing

autoradio n
autorádio

autoritair adj
autoritářský autoritativní

autoriteit n
autorita
de overheid, het bevoegd gezag

autosnelweg n
dálnice
(verkeer) weg voor snelverkeer (dat sneller kan en mag rijden dan 60 km per uur), met gescheiden rijbanen, een middenberm en ongelijkvloerse kruisingen

autrice /ɑu̯ˈtri.sə/ n
autorka
(beroep) vrouw die origineel geschreven werk voortbrengt

aviair adj
ptačí

avocado /ɑvoˈkado/ n
avokádo
(fruit) (voeding) Persea americana een tropische vrucht van de avocadoboom

avocadoboom /ˌavoˈkadobom/ n
hruškovec přelahodný
(plantkunde) Persea americana , immergroene boom uit Midden-Amerika die de avocadoperen voortbrengt

avond n
večer
dagdeel tussen de middag en de nacht, ongeveer van 18:00 tot 22:00 uur

avondeten n
večeře
(voeding) een maaltijd die 's avonds genuttigd wordt

avondklok n
zákaz vycházení
(politiek), (militair) verbod om zich op straat te begeven na een zekere tijd

avondlijk adj
večerní
gedurende de avond

avondschool n
večerní škola
(onderwijs) een school waarin in de avonduren lesgegeven wordt

avonturier n
dobrodruh
iemand die graag het avontuur opzoekt

avontuur n
dobrodružství
een onderneming waarvan de uitkomst niet bij voorbaat vaststaat, onverwacht gebeurt en gevaarlijk zijn

axiaal adj
axiální
de as betreffend of volgend, behorend tot de as

axioma n
axiom axioma axióm axióma
(wiskunde) een basisbegrip dat zonder bewijs aangenomen moet worden

axon n
axon
(biologie) een uitloper van een zenuwcel waarlangs berichten doorgegeven worden aan belendende cellen

ayatollah n
ajatolláh ájatolláh
de titel van een hoge sjiitische geestelijke

azalea n
azalka
sierstruik van het geslacht rhododendron

azijn /aˈzɛɪn/ /aˈzɛːn/ n
ocet
(scheikunde) verkregen door oxidatie van verdunde alcohol (CH3-COOH) (wikidata: azijn )

azijnboom n
Škumpa orobincová

azijnzuur n
kyselina octová
(scheikunde) een verzadigd carbonzuur met een sterke geur en formule CH3COOH (wikidata: azijnzuur )

azimut /azimɵt/ n
azimut
(astronomie), (landmeetkunde) de hoek in het horizontale vlak, vaak met de noord- of zuidpool als uitgangspunt

baai n
záliv
(geologie) een landinwaartse uitstulping van een zee of oceaan

baal n
balík
een stapel bijeengebonden plantaardig materiaal zoals hooi of tabak

baan /baːn/ n
oběžná dráha
(natuurkunde) het traject van een projectiel of hemellichaam

baard /baːrt/ n
vous brada
(haar) typisch mannelijke gezichtsbeharing op en rond de kin

baarmoeder n
děloha
(medisch), (anatomie) voortplantingsorgaan van vrouwen waarin de vrucht zich ontwikkelt

baarmoederhals n
děložní hrdlo
(anatomie) smal en buisvormig gedeelte van de baarmoeder dat aan een kant in de vagina eindigt en aan de andere kant overgaat in het baarmoederlichaam

baarmoederhalskanker n
karcinom děložního hrdla karcinom děložního čípku
vorm van kanker die zich in de baarmoederhals ontwikkelt

baars n
okoun
(straalvinnigen) Perca fluviatilis , roofvis met rode stekelvinnen, die voorkomt in zoetwater

baby n
nemluvně
een mens in de eerste fase van zijn leven

babyfles n
láhev

babyfoon n
dětská chůvička
(elektronica) elektronisch afluisterapparaat om geluid uit de kinderkamer elders op te vangen

bacil n
bacil
(medisch) (bacteriën) benaming voor soorten uit de klasse Bacilli die de vorm van een staafje of een komma hebben

bacillair adj
bacilární

bacterie n
bakterie

bacteriofaag /bɑkteriɔfaɣ/ n
bakteriofág
(biologie) een virus dat bacteriën infecteert

bacteriologie n
bakteriologie
(biologie), (medisch) een wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van bacteriën

bacteriologisch adj
bakteriologický

bad /bɑt/ n
koupel
(sanitair), (techniek) voorwerp waarin men zich wast met water, meestal in de vorm van een vat [1] of kuip en gemaakt van hout of een harder materiaal, zoals steen of ijzer

baden v
koupat
inergatief een bad nemen
overgankelijk in bad doen

badjas n
koupací plášť

badkamer n
koupelna
(sanitair), (vertrek) een vertrek waar men zich kan wassen en verzorgen

badkleding n
plavky
(kleding) kledij bedoeld voor het baden en zwemmen

badkuip /ˈbɑtˌkœy̆p/ n
vana
(sanitair) een waterreservoir (kuip) waarin één of enkele personen zich kunnen wassen en baden

badmeester n
plavčík

badminton n
badminton
(sport) sport waarbij een shuttle met behulp van een racket over een net geslagen moet worden

badpak n
plavky
(kleding) kledij bedoeld voor het baden en zwemmen

bagage /ba.ˈɣaːʃ/ /ba.ˈχa.zʲə/ n
zavazadlo
een verzameling van eigendommen van een reiziger

bagatelliseren v
bagatelizovat
overgankelijk iets ernstigs onbelangrijk doen voorkomen

bajonet n
bajonet bodák
een steekwapen bovenop de loop van een geweer

bakbanaan /ˈbɑgbaˌnaːn/ n
plantain

bakboord n
levobok
(scheepvaart) de linkerzijde als men vanop een schip naar de boeg kijkt

bakeliet n
bakelit

bakkebaard n
licousy
deel van het baardhaar dat groeit vanaf de kaaklijnen tot aan de haargrens boven de oren

bakken v
péci péct
overgankelijk, (kookkunst) voedsel bij hoge temperatuur in een oven of pan verhitten, meestal met wat olie of boter

bakker n
pekař
(beroep) iemand die brood en taarten bakt om ze te verkopen

bakkerij n
pekařství pekárna
(economie) (bedrijf) een werkplaats waar men brood, koek, banket en dergelijke, bakt in een oven, een broodbakkerij

bakpapier n
pečicí papír
(huishouden) (kookkunst) speciaal geprepareerd papier dat in de oven gebruikt wordt om te bakken etenswaar niet aan de bakplaat of de bakvorm te laten kleven (wikidata: bakpapier )

bakpoeder n
prášek do pečiva
(kookkunst) rijsmiddel op basis van natriumbicarbonaat

baksteen n
cihla
(bouwkunde) uit klei of leem gebakken steen

bakstenen adj
cihlový

bal n
míč balón balon
(sport) object in de vorm van een bol en meestal gemaakt van leer [1] dat gebruikt wordt bij balspelen

balalaika n
balalajka
(muziekinstrument) een driesnarig Russisch tokkelinstrument

balans n
balanc
evenwicht.

baldakijn n
baldachýn
stoffen overdekking als ornament, meestal boven een troon, altaar of hemelbed

balein n
kostice
(kleding) versterkingsstaafje voor een korset of paraplu

balk /bɑlk/ /bɑɫk/ n
trám
(bouwkunde) deel van een constructie met een lengte die veel groter is dan de breedte en de hoogte in doorsnede, gebruikt om een ruimte te overspannen
kvádr
(meetkunde) veelvlak met 6 rechthoekige zijvlakken, 8 hoekpunten en 12 ribben

balken /ˈbɑlkə(n)/ /ˈbɑɫkə(n)/ v
hýkat
inergatief (dierengeluid) het geluid van een ezel maken

balkon n
balkón balkon
een bouwkundig onderdeel op een etage dat uit de gevel naar voren springt

ballade n
balada

ballast n
zátěž
(scheepvaart) vervanging van de nuttige lading door iets dat voldoende weegt om een schip te stabiliseren

ballet n
balet
(dans) een artistieke dansvorm

ballistiek n
balistika
(wetenschap) leer die de banen van projectielen bestudeert

ballon n
balón
een feestartikel bestaande uit een dun rubberen zakje dat met gas of lucht kan worden gevuld

balneologie n
balneologie
(medisch) leer van de geneeskrachtige baden

balpen n
propiska propisovačka
(teken- en schrijfmateriaal) een pen die met een bal of kogel de inkt op het papier overbrengt

balsamicoazijn n
balzámový ocet

balsem n
balzám

balsemen v
balzamovat
overgankelijk het prepareren van een stoffelijk overschot om het tegen ontbinding te beschermen

balspel n
míčová hra

bamboe n
bambus
(plantkunde) Bambusoideae een reuzengrassoort afkomstig uit Azië waarvan de scheuten van sommigen eetbaar zijn

bamboescheut n
bambusový výhonek

banaal adj
banalní
gewoontjes, saai en voorspelbaar, weinig verheven of de zintuigen prikkelend, platvloers

banaan n
banán
(fruit) een vrucht van de bananenboom, Musa

bananenrepubliek n
banánová republika
(politiek) een van de Midden-Amerikaanse staten zoals Honduras, Nicaragua, El Salvador of Guatemala, eens zo genoemd vanwege de bananenindustrie die daar alles overheerste
(figuurlijk) (pejoratief) een in politiek en economisch opzicht corrupt en instabiel land, dat bovendien vaak rijk is aan grondstoffen

bananenschil n
banánová slupka
de schil van een banaan

band n
kapela
(muziek) groep mensen die populaire muziek ten gehore brengt

bandiet n
bandita
(scheldwoord) iemand die misdaden pleegt

bandopnemer n
magnetofon
apparaat waarmee men geluid kan vastleggen op magnetische tape

bank n
banka
(waterbeheer) een ondiepte in het water
(bouwkunde), (financieel) gebouw waarin een als bij [2] genoemde financiële instelling gevestigd is
een opslagsysteem voor gegevens of voorwerpen b.v. beeldbank, bloedbank, boekenbank, kennisbank, spermabank

bankbiljet n
bankovka
(financieel) een betaalmiddel uitgegeven door een (centrale) bank van papier of kunststof dat is bedrukt met een tekst waaruit een tegenwaarde blijkt

banketbakker n
cukrář
(beroep) een bakker die voornamelijk taarten, klein gebak en chocolade maakt

bankier n
bankéř
(beroep) iemand die financiële diensten verleent

bankrekening n
bankovní účet
(economie) (financieel) een rekening-courant bij een bank

bankroet n
konkurs
de toestand van een rechtspersoon die, blijkens rechterlijk onderzoek, niet in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen

banneling /ˈbɑnəlɪŋ/ n
vyhnanec
persoon die op last van de regering zijn eigen land heeft moeten verlaten

banvloek n
anathéma
(religie) een kerkelijke straf waardoor geestelijken of leken worden uitgesloten van de gemeenschap der gelovigen

baobab n
baobab
(bloemplanten) een geslacht Adansonia van acht soorten dikstammige bomen uit droge, warme gebieden. Zes soorten stammen uit Madagaskar, twee nauw gelijkende soorten uit het vasteland van Afrika en één soort uit Australië

barbaar n
barbar

barbaars adj
barbarský
zonder beperkingen opgelegd door beschaafd gedrag, meedogenloos, wreed

barbarisme /bɑrbɑˈrɪzmə/ n
barbarismus
(taalkunde) (pejoratief) woord of uitdrukking overgenomen uit een andere taal of gevormd naar een andere taal

barbeel n
parma
(straalvinnigen) bepaalde vissoort die voorkomt in de middenlopen van rivieren, Barbus barbus

barbituraat n
barbiturát
(farmacologie) Een slaapmiddel in de vorm van een barbituurzuur verbinding

barcode n
čárový kód
(informatica) een op artikelen, verpakkingen afgedrukte reeks smalle en brede streepjes waarmee in gecodeerde vorm productinformatie is vastgelegd die met een scanner kan worden gelezen

bard /bɑrt/ n
bard
(middeleeuwen), (cultuur), (dichtkunst), (verouderd) een zanger en dichter bij de oude Kelten en Galliërs

baren v
porodit
overgankelijk op de wereld brengen

baret n
baret
(hoofddeksel), (militair) plat hoofddeksel zonder klep, o.a. in gebruik bij militairen

barg /bɑrx/ n
vepř
(veeteelt) gesneden mannetjeszwijn (beer)

bariet n
baryt

barium n
baryum

barman n
barman
(beroep) iemand die achter de bar staat en drankjes voor de gasten inschenkt

barok n
baroko
een 17e eeuwse kunststroming die er naar streeft grootste, dramatische momenten en beweging uit te drukken

barometer /ˈbaroˌmetər/ n
tlakoměr
(natuurkunde), (meteorologie) een instrument dat de luchtdruk meet, weerglas

baron n
baron
(adel) adellijke titel, in rang tussen jonkheer en burggraaf

barones n
baronka
(adel) vrouwelijke baron

baronie n
baronství

barrage n
hráz
een versperring
(waterbeheer) een (stuw-) dam
(sport) een bij gelijke stand van een wedstrijd of partij toegevoegde beslissende ronde

barricade n
barikáda
straatversperring die de doorgang door een straat onmogelijk maakt

barrière n
bariéra
begrenzing, bescherming, belemmering

barsten v
prasknout
ergatief heftig breken of uiteenspatten

baryon n
baryon

bas /bɑs/ n
bas
(muziekinstrument) het laagstklinkende muziekinstrument uit een familie, bijvoorbeeld contrabas, basgitaar etc.

basaal adj
bazální
fundamenteel

basalt n
čedič
(geologie) een mafisch vulkanisch stollingsgesteente dat gevormd wordt door de stolling van lava of magma

base n
báze
(scheikunde) stof die een of meer hydroxylgroepen bevat en in een waterige oplossing OH-ionen afsplitst: arrheniusbase
(scheikunde) ion of molecuul dat de neiging heeft een proton op te nemen: brønstedbase

basilicum /baˈsilikəm/ n
bazalka
(plantkunde) (kruid) Ocimum basilicum , een keukenkruid

basiliek n
bazilika

basiskennis n
dojem
de eerste beginselen van een onderwerp of vakgebied beheersen

basisonderwijs n
základní vzdělání
(onderwijs) reguliere scholing voor kinderen van 4 tot 12 jaar, dat op de basisschool gegeven wordt

basisschool /ˈbazɪsxoɫ/ n
základní škola
(onderwijs) een school voor lager onderwijs

basketbal n
basketbal
(basketbal) sport gespeeld door twee teams van vijf spelers die punten scoren door een bal in de korf van de tegenstander te gooien
(basketbal) bal voor het spelen van basketbal

basmati n
basmati
geurige rijst uit India (wikidata: basmati )

bassaxofoon n
bassaxofon
(muziekinstrument) een houtblaasinstrument met een enkelriet

bassist n
basista
(muziek), (beroep) iemand die contrabas speelt

bassleutel n
basový klíč
(muziek) een teken geplaatst op de vierde lijn van een balk dat aangeeft dat deze lijn een f weergeeft

basso continuo abbreviation
basso continuo continuo generální bas číslovaný bas
1. continu voortgaande bas- en/of begeleidingspartij

bastaard n
parchant
de tegenwoordig niet meer gangbare aanduiding voor een kind dat niet geboren is uit een wettig huwelijk

bataljon n
prapor

batist n
batist
een fijn, doorschijnend weefsel dat gemaakt kan zijn van linnen, wol, katoen, zijde of zelfs kunstzijde

batterij n
baterie
(elektronica) een elektrotechnische component waarin elektrische energie kan worden opgeslagen

bauxiet n
bauxit
een mineraal dat een belangrijk erts van aluminium vormt. Bauxiet bestaat voor een groot deel uit aluminiumoxide; daarnaast bevat het, afhankelijk van de oorsprong, ook verbindingen van titanium, ijzer en silicium

baviaan n
pavián
(primaten), Papio , een aap van het geslacht Papio (bavianen) binnen de familie Cercopithecidae met een korte staart en een vooruitstekende snuit

beademingsapparaat n
ventilátor

beagle n
bígl
kleine hond van een bepaald ras

beantwoorden /bə.ʔˈɑnt.ʋɔːr.də(n)/ v
zodpovědět
overgankelijk de reactie op een vraag geven

beatgeneratie n
Beat generation

bebaard adj
bradatý
voorzien van een (lange) baard

bebrild adj
brejlatý
brildragend

becijferen v
vyčíslit
overgankelijk uitrekenen
overgankelijk door cijfers aanwijzen
overgankelijk (muziek) notaties door cijfers aangeven

becommentariëren v
komentovat
van commentaar voorzien; kritiek hebben op

becquerel n
becquerel

bed /bɛd/ /bɛt/ n
postel lůžko
(meubel) een meubel gemaakt om in te slapen

bedankt interjection
děkuji
uitspraak om waardering en erkenning te tonen in dagelijks gebruik.

bedaren /bə'darə(n)/ v
uklidnit
ergatief tot rust komen, kalm worden

beddengoed n
ložní prádlo

bedelen v
žebrat
inergatief om een aalmoes vragen.

bederven v
zkazit
overgankelijk (figuurlijk) iets verpesten, verknoeien
overgankelijk iemand te veel verwennen
ergatief verrotten, oneetbaar worden

bedoelen v
znamenat
met een woord of toespeling iets of iemand aanduiden of proberen aan te duiden

bedoeling n
účel
het doel van een actie, dat wat men wil gaan doen of wil bereiken

bedreigd adj
ohrožený
bang gemaakt, dreigend bejegend
(biologie) mogelijk op het punt staand van uitsterven (als soort)

bedreigen v
ohrožovat
een gevaar zijn

bedrijf /bəˈdrɛɪ̯f/ /bəˈdrɛːf/ n
podnik
(bedrijfskunde) organisatie, samenspel van mensen en middelen om producten en of diensten te leveren

bedruipen v
polévat šťávou
overgankelijk (kookkunst) druppelsgewijs vochtig houden

beek /bek/ n
potok
een kleine, ondiepe, doorwaadbare waterloop

beekprik n
mihule mensi mihule potocni
(kaaklozen) zeldzaam visje dat inheems voorkomt in de Benelux, Lampetra planeri

beeld n
socha
driedimensionaal kunstwerk

beeldhouwer n
sochař
(beeldhouwkunst), (beroep) een beoefenaar van de beeldhouwkunst

beeldscherm n
obrazovka

been /beːn/ n
noha
(anatomie) ledemaat waarop wordt gestaan en waarmee wordt gelopen, meestal specifiek met betrekking tot het menselijk lichaam

beenhouwer n
řezník
(België) een verkoper van vlees

beenmerg n
kostní dřeň
(anatomie) een sponsachtige, rode substantie die zich in het binnenste van beenderen bevindt

beer /beːr/ /bɪːr/ n
medvěd
(roofdieren) groot viervoetig zoogdier uit de familie Ursidae

beerput n
žumpa
een put waarin fecaliën verzameld worden

beest /beːst/ n
zvíře
(dierkunde) dier, met de nadruk op het aardse, niet-menselijke aspect
bestie
(figuurlijk), vaak (pejoratief) mens, meestal een man, die wild, dierlijk en/of wreed gedrag vertoontKan zowel een positieve als negatieve bijbetekenis hebben: Wat een beest! kan afhankelijk van de context zowel bewondering voor een krachtsinspanning als afschuw voor immoreel gedrag uitdrukken.

beetje /ˈbeːtʃjə/ n
trochu
kleine hoeveelheid

beflijster n
drozd horský
(zangvogels) bepaald soort lijster, Turdus torquatus , die sterk op de merel lijkt met één duidelijk verschil, namelijk de witte band (bef) over de borst

begeerte n
touha
(psychologie) sterk verlangen naar iets, hebzucht

begeleiden /bə.ɣə.ˈlɛɪ̯.də(n)/ /bə.ɣə.ˈlɛː.də(n)/ /bə.χə.ˈlɛɪ̯.də(n)/ v
doprovodit
overgankelijk iemand op zijn weg vergezellen

begeleiding n
doprovod
personen die iemand vergezellen of bewaken

begiftigen v
obdařit
overgankelijk een gift overhandigen

begijn n
bekyně

begin /bəˈχɪn/ n
počátek začátek
het eerste deel, het op gang komen

beginnen v
začínat začít
onovergankelijk een aanvang nemen

begonia n
begonie
(bloemplanten) een geslacht Begonia van bloeiende planten uit de begoniafamilie

begraafplaats n
hřbitov
een plaats waar overledenen begraven liggen

begrafenis n
pohřeb
ceremonie waarbij een overledene in een kist aan de aarde wordt toevertrouwd, de ceremonie wanneer de laatste eer aan iemand wordt gegeven

begrafenisondernemer /bəˈɣrafənɪsɔndərˌnemər/ n
funebrák
(beroep) een persoon die meestal op verzoek van de nabestaanden, als die er zijn, de begrafenis van overledenen vanaf het afleggen tot en met de begrafenis of crematie verzorgt

begraven v
pohřbít
overgankelijk iets onder de grond stoppen
overgankelijk een overledene in een kist aan de aarde toevertrouwen
(figuurlijk) iets wegstoppen; iets onzichtbaar maken

begrijpelijk adj
srozumitelný

begrip n
porozumění
het verstaan of begrijpen van iets

begroting /bəˈɣrotɪŋ/ n
rozpočet
(financieel) raming van de te maken uitgaven voor de komende tijd

beha /beˈɦaː/ n
podprsenka
(kleding) een kledingstuk voor vrouwen dat de borsten ondersteunt

behalve preposition
kromě
met uitzondering van, naar niet, met uitzondering van

behandelen v
zacházet
overgankelijk, (medisch) medisch verzorgen

behandeling n
léčba
(medisch) een handeling gericht op herstel

beheerder n
administrátor
(beroep) een persoon die een systeem (al dan niet beroepsmatig) regelt en onderhoudt

beheersen v
ovládat
overgankelijk meester zijn over, het gezag uitoefenen over
overgankelijk volledig verstaan

behendig adj
pružný
een goede lichaamscoördinatie bezittend
handig, snel, vlug, vaardig

behoefte /ˈbə'huftə/ n
potřeba
iets wat benodigd of zeer wenselijk is

behoren v
náležet
onderdeel zijn van
patřit
absoluut ~ te onderdeel uitmaken van wat gebruikelijk is of tot de fatsoensnormen gerekend wordt, dienen, horen

behulpzaam adj
nápomocný

beide cardinalNumeral
oba
de een en de ander van twee, het tweetal

beige adj
béžový

beigegrijs adj
béžovošedá

beigerood adj
červenobéžová

beitel n
dláto
(gereedschap) een staafvormig, scherp stuk gereedschap met een punt of wigvormige snede aan de "kopse kant"

bek n
zobák
(anatomie) snavel van vogels

bekend adj
známý
vertrouwd

bekendheid n
známost

bekennen v
přiznat
overgankelijk iets laak- of strafbaars toegeven

bekentenis n
přiznání
(juridisch) een verklaring waarin men toegeeft een bepaalde daad gepleegd te hebben

bekken n
pánev
(anatomie) het gebeente tussen beide heupen

bekkenbodem n
pánevní dno

beklagen v
stěžovat si
wederkerend zich ~: ontevredenheid uiten, klachten indienen

beklemtonen v
zdůraznit
overgankelijk de nadruk leggen op iets

beklimmen v
lozit
overgankelijk naar de top van iets, zoals een berg, klimmen

beknopt adj
stručný
tot het belangrijkste en noodzakelijkste teruggebracht

bekritiseren v
kritizovat
overgankelijk kritiek uiten op iets of iemand, zeggen dat iets of iemand niet goed is

bekrompen adj
úzkoprsý
te beperkt van opvatting, niet verder kunnen kijken dan je neus lang is

belagen v
obtěžovat
overgankelijk iemand agressief/intimiderend benaderen

belang n
zájem
iets wat belangrijk is voor een persoon, iets wat iemand veel voordeel (of nadeel) kan opleveren

belangrijk adj
důležitý
van grote betekenis

belasteren v
pomlouvat
overgankelijk iemands goede naam geweld aandoen met onware aantijgingen

belasting n
daň
(juridisch) (financieel) door de wet gedwongen betaling aan de overheid zonder individuele tegenprestatie van die overheid

belastingbetaler n
daňová poplatnice
iemand die belasting betaalt (in de ogen van de rijken een sukkel)

belastingparadijs n
daňový ráj

beledigen v
urazit
overgankelijk (nare) opmerkingen maken tegen of over een persoon die dat niet leuk vindt

belediging n
urážka
een krenking van iemands gevoel van eer of eigenwaarde

beleefd adj
zdvořilý
van goede omgangsvormen getuigend, fatsoenlijk

belegeren v
obléhat
overgankelijk met een leger omsingeld houden

beleggen v
investovat
overgankelijk, (financieel) geld steken in een naar verwachting winstgevende onderneming [1] of in waardepapieren

beleid n
politika
een plan van aanpak voor het oplossen van problemen in de meest ruime zin

beletselteken n
trojtečka
(typografie) een leesteken bestaand uit drie puntjes (…) dat een ellips aanduidt

belezen adj
sečtělý

belichamen v
zahrnout
overgankelijk een denkbeeld of gevoel vormgeven in iets tastbaars

belichaming n
ztělesnění
zichtbaar gemaakte vorm van een idee of begrip

belichten /bə.ˈlɪx.tə(n)/ /bə.ˈlɪχ.tə(n)/ v
osvětlit
overgankelijk licht schijnen op iets

belichtingsmeter n
expozimetr
een meetinstrument dat een goede belichtingstijd van foto's kan bepalen

beloega n
běluha
(walvisachtigen) bepaald soort tandwalvis, de grondeldolfijn Delphinapterus leucas

belofte n
slib
een mondelinge of schriftelijke verklaring waarin men iets belooft

belonen v
odměnit
overgankelijk een prestatie of goede daad met geld of op een andere manier erkennen

beloning n
odměna

beloven v
slibovat slíbit
overgankelijk toezeggen dat iets gedaan zal worden

bemanning n
posádka
de personen die het benodigde werk aan boord van een schip of vliegtuig verrichten

bemensing n
posádka
de personen die het benodigde werk aan boord van een schip of vliegtuig verrichten

bemesten v
hnojit
overgankelijk het toevoegen van meststoffen aan de aarde om deze vruchtbaar te maken.

bemoeial n
všetečka
iemand die zich bemoeit met zaken van anderen (die hem niet aangaan)

benadelen v
znevýhodňovat
overgankelijk iemand of iets nadeel toebrengen, iemand of iets schade toebrengen

benadeling n
neúměrné zkrácení
(juridisch) aanzienlijk onevenwicht tussen de wederzijds bedongen prestaties in het kader van een wederkerige overeenkomst.

benaderbaar adj
přístupný
te benaderen, makkelijk mee te praten

benadering n
aproximace
(wiskunde) getalswaarde die voor een bepaald praktisch doel voldoende dicht in de buurt ligt van de exacte waarde van die grootheid

bende /ˈbɛn.də/ n
gang
een informeel georganiseerde groep mensen, meestal met kwade of misdadige motieven

benig adj
kostnatý

benigne adj
benigní nezhoubný

benijden v
závidět
overgankelijk wensen dat men zelf mocht hebben wat een ander heeft en met de nodige pijn ervaren dat dat niet het geval is, jaloers zijn

benijdenswaardig adj
záviděníhodný
dat iets de moeite waard is om benijd te worden

benzeen n
benzen

benzine /bɛn'zinə/ n
benzín benzin
een aardolieproduct bestaande uit een mengsel van alifatische koolwaterstoffen met een ketenlegte tussen vijf en twaalf dat algemeen in gebruik is als brandstof voor verkeer en als verdunningsmiddel

beo n
loskuták

beoordelen v
posuzovat
overgankelijk tot een oordeel komen over iets

bepalen v
určit
overgankelijk vaststellen, voorschrijven, regelen
overgankelijk beslissend beïnvloeden

beperking /bə.ˈpɛr.kɪŋ/ n
omezení
iets dat ervoor zorgt dat er mogelijkheden begrensd worden

bereid adj
ochotný
akkoord gaand, instemmend: bereid tot actie

bereik n
obor hodnot
de afstand die afgelegd kan worden, de invloed die uitgeoefend kan worden

bereiken /bə'rɛɪkən/ v
dorazit
overgankelijk fysiek het doel halen

berg /bɛrx/ n
hora
(geologie) een substantiële opzichzelfstaande verhoging van de aardkorst
(figuurlijk), (informeel) een grote hoeveelheid

bergachtig adj
hornatý
met bergen

bergbeklimmer n
horolezec
(sport) iemand die zich toelegt op het alpinisme

bergeend n
husice liščí
(eendvogels) Tadorna tadorna , een forse bijna gansachtige eend

bericht n
zpráva
(communicatie) overgebrachte mededeling, mogelijk over een recente gebeurtenis

beril n
beryl

berin n
medvědice
(roofdieren) vrouwelijk dier uit de berenfamilie, Ursidae

berispen v
kárat
overgankelijk op strenge wijze zeggen dat het gedrag wordt afgekeurd

berk /bɛrk/ n
bříza
(plantkunde) geslacht Betula van katjes dragende loofbomen of struiken, kenmerkend is het in horizontale banden afschilferende schors

berkelium n
berkelium

bermpje n
grundle mren mrenka mramorovaná mrenka obecná sliz
(straalvinnigen) een van de drie in de Benelux inheemse modderkruipers, Barbatula barbatula

beroemd /bə'rumt/ adj
slavný proslulý
onder velen bekend en bewonderd

beroemdheid n
celebrita
(persoon) iemand die bekend is bij een groot publiek, celebrity

beroep n
povolání
(economie) een bezigheid waarmee men de kost verdient
odvolání
(juridisch) dringend verzoek om hulp of bijstand, appel

beroerte n
mozková mrtvice
(medisch) een acute beschadiging van de hersenen die veroorzaakt wordt door een bloeduitstorting in de hersenen

beroker n
kuřák
(gereedschap), (imkerij) een toestel dat rook produceert waarmee de imker zijn bijenvolk rustig kan houden

berouw n
pokání
het betreuren van een eerdere kwalijke daad, spijt, schuldgevoel

beryllium /bəˈrilijʏm/ n
beryllium berylium
(scheikunde), (element) een chemisch element en een donkergrijs aardalkalimetaal, met symbool Be en atoomnummer 4

bes /bɛs/ n
bobule
(muziek) de grondtoon van het “bes-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon

beschaamd adv
zahanbený
vol met de neiging zich te verbergen voor anderen, verlegen

beschadigen v
poškodit
overgankelijk het toebrengen van schade

beschaving /bə.ˈsxa.vɪŋ/ /bə.ˈsχa.vɪŋ/ n
civilizace
de complexe maatschappij waarin veel van de mensen in steden leven en hun voedsel door middel van landbouw verkrijgen

beschermen v
chránit
overgankelijk er zo goed mogelijk voor zorgen dat er niets verkeerd gebeurt

beschermheilige n
patron
een heilige onder wiens bescherming een bepaalde persoon of groep staat

bescherming /bə.ˈsxɛr.mɪŋ/ /bə.ˈsχɛr.mɪŋ/ n
ochrana
een beveiliging

beschikbaar /bə'sxɪkbar/ adj
k dispozici
waarover beschikt kan worden, voorhanden

beschikbaarheid n
dostupnost
De mogelijkheid om, indien nodig te kunnen beschikken over mensen, diensten of hulpmiddelen

beschimmeld adj
plesnivý
onderhevig aan schimmelgroei

beschrijven v
popisovat
overgankelijk in woorden uitdrukken

beschrijving /bə.ˈsrɛɪ̯.vɪŋ/ /bə.ˈsxrɛɪ̯.vɪŋ/ /bə.ˈsxrɛː.vɪŋ/ n
popis
op schrift gestelde kenmerken van iets of iemand

beschuldigen /bəˈsxʌldəgə/ v
obvinit
overgankelijk iemand de schuld geven van iets

beschuldigend adj
obviňující
op een manier die aangeeft dat een ander iets verkeerds heeft gedaan

beschuldiging /bə.ˈsxʏl.di.ɣɪŋ/ /bə.ˈsxʏɫ.də.ɣɪŋ/ /bə.ˈsχʏɫ.də.χɪŋ/ n
obvinění
het aangeven dat iemand iets moreel of gerechtelijk verkeerds heeft gedaan

beseffen v
uvědomit si
overgankelijk het reëel bewust worden van iets, zich realiseren

beslag n
exekuce
(juridisch) beslaglegging, inname van goederen van rechtswege, confiscatie
těsto
(kookkunst) vloeibaar deeg (mengsel van een vaste stof, zoals meel of kalk, met een vloeistof)

beslissing /bə.ˈslɪ.sɪŋ/ n
rozhodnutí

besluiteloos adj
nerozhodný
niet in staat een besluit te nemen en daardoor inactief

besnijden v
obřezat
overgankelijk (bij mannen) de voorhuid van de penis verwijderen

besnijdenis /bəˈsnɛidənɪs/ n
obřízka

besparen v
ušetřit
overgankelijk minder van iets gebruiken of verbruiken
inergatief, (economie) ~ op: minder geld uitgeven, bezuinigen

bespreking /bə.ˈspre.kɪŋ/ n
diskuse diskuze
een mondeling overleg
een tekst met een oordeel, een rescensie

bestaan v
existovat být
absoluut daadwerkelijk in het universum voorkomen, het zijn, mogelijk zijn

bestand n
soubor
(informatica) een verzameling van gegevens die een eenheid vormen (en geschikt zijn voor (computer)verwerking), computerbestand, databestand of gegevensbestand

bestek n
příbor
(huishouden) deel van het gerei waarmee het eten aan tafel behandeld wordt, als verzamelnaam voor messen, vorken en lepels

bestelen v
ukrást
overgankelijk iemand ~: iemand iets wederrechtelijk ontnemen

bestellen v
objednat
overgankelijk in de toekomst laten leveren door dat eerder af te spreken

bestelling /bə.ˈstɛ.lɪŋ/ n
objednávka
een verzoek of opdracht om diensten of goederen te leveren (en te bezorgen)

bestemming /bə.ˈstɛ.mɪŋ/ n
destinace
het eindpunt van een route, het doel

bestuiving n
opylení opylování

besturingssysteem n
operační systém
(informatica) een geheel van systeemapplicaties dat de uitvoering van andere programma's bestuurt

bestuurder /bəˈstyrdər/ n
řidič
(beroep), (bedrijfskunde) een persoon die een bedrijf of organisatie leiding geeft

betalen /bə.ˈtaː.lə(n)/ v
platit zaplatit
ditransitief geld (of andere zaken) geven aan iemand om de kosten te voldoen

betaler n
plátce
iemand die betaalt

betaling /bə.ˈta.lɪŋ/ n
platba
het overhandigen of overboeken van geld in ruil voor goed of dienst

betasten v
osahávat
overgankelijk met de handen iemands lichaam op verschillende plaatsen aanraken

betekenen v
znamenat
overgankelijk ergens voor staan, als inhoud hebben
overgankelijk ergens toe doen, een waarde hebben

betekenis n
význam
wat iets betekent, waar iets voor staat

beter /'beːtər/ adv
lepší

beteugelen v
mít pod kontrolou
overgankelijk in bedwang houden, intomen, bedwingen

betogen v
argumentovat
overgankelijk een opvatting bepleiten door een serie argumenten als een verhaal presenteren

betongrijs adj
betonová šedá

betovergrootvader n
prapradědeček
(familie) vader van een overgrootouder

betrappen v
dopadnout
overgankelijk iemand ~: getuige worden van het feit dat iemand iets (verbodens) doet

betrekking /bə.ˈtrɛ.kɪŋ/ n
vztah
band of relatie tussen personen of groepen

betreurenswaardig /bətrørən'swardəx/ adj
politováníhodný
waard betreurd te worden

betrokken adj
zúčastněný
die erbij horen

betrouwbaarheid n
spolehlivost

betrouwbaarheidsinterval /bə.ˈtraʊ̯.bar.hɛɪ̯ds.ˌɪn.tər.ˌvɑl/ /bə.ˈtrɔʊ̯β̞.bar.ɦɛːts.ˌɪn.tər.ˌvɑɫ/ /bə.ˈtrʌʊ̯.bar.ɦɛɪ̯ts.ˌɪn.tər.ˌvɑɫ/ n
interval spolehlivosti
(statistiek) een statistische intervalschatting voor een parameter

betweter /bɛtwetər/ n
všeuměl
persoon die meent alles beter te weten dan anderen

beuk n
buk
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Fagus sylvatica , een Europese hardhoutboom die inheems is in de Benelux en tot 46 meter hoog kan wordenWordt ook gebruikt als (deel van de) aanduiding voor andere bomen uit het geslacht Fagus .

beuken v
bušit
inergatief ergens fors op slaan

beukennootje n
bukvice
dim. tant. (voeding) vrucht van de beuk, Fagus sylvatica

beul /bøːl/ n
kat
(beroep) traditioneel de uitvoerder van overheidswege opgelegde lijfstraffen en aangesteld om ter dood veroordeelden te executeren

beurs n
burza
(economie), (handel) het beursgebouw waar effecten (waardepapieren) gekocht en verkocht worden
een houder voor munten en biljetten

beurtbalkje n
oddělovač nákupu
een balkje dat ervoor dient in een supermarkt met een lopende band boodschappen van klanten te scheiden

bevaarbaar adj
splavný
(scheepvaart) breed, diep en stromingsarm genoeg om bevaren te worden

bevallig adj
půvabný
-gewoonlijk vrouwelijke- schoonheid bezittend die bij anderen -gewoonlijk mannen- in de smaak valt.

bevatten v
obsahovat
overgankelijk omvatten, in zich sluiten

beven v
chvět se
inergatief hard en heftig trillen door angst of door kou

bever n
bobr
(knaagdieren), benaming voor zoogdieren uit het geslacht Castor , met platte staart die meestal in het water vertoeven, Castor fiber of Castor canadensis

beverrat n
nutrie
(knaagdieren) Myocastor coypus , een schadelijk knaagdier, leeft vooral in moerassige omgeving

bevestigen v
potvrdit
ditransitief iemand mededelen dat iets zoals gevraagd is of verondersteld wordt

bevestiging /bə.ˈvɛs.ti.ɣɪŋ(g)/ /bə.ˈvɛs.tə.ɣɪŋ/ /bə.ˈvɛs.tə.χɪŋ/ n
potvrzení
het bevestigen, het mededelen aan iemand dat iets is zoals gevraagd is of verondersteld wordt

bevoegd adj
příslušný

bevolking n
obyvatelstvo populace
(demografie) alle inwoners van een bepaald land, staat of gebied

bevriezen /bə'vrizə(n)/ v
zmrznout
ergatief door afkoeling in vaste toestand komen
overgankelijk iets door afkoeling in vaste toestand doen komen

bevrijden v
osvobodit
overgankelijk iemand of een bevolking van gevangenschap of onderdrukking verlossen

bevrijding /bə.ˈvrɛɪ̯.dɪŋ/ /bə.ˈvrɛː.dɪŋ/ n
osvobození
het vrij maken van mensen die gevangen gehouden of onderdrukt worden.

bevroren adj
zamrzlý
door afkoeling in vaste toestand gekomen; volledig met ijs bedekt

bewaken v
střežit
overgankelijk toezicht houden op de veiligheid van iets of iemand

bewapenen /bə.ˈwaː.pə.nə(n)/ v
zbrojit
overgankelijk iets of iemand van wapens voorzien

bewegen /bə.ˈweː.ɣə(n)/ /bə.ˈʋe.χə(n)/ /bə.ˈβ̞e.ɣə(n)/ v
hýbat
inergatief van plaats veranderen, niet stilstaan

beweging /bə.ˈwe.ɣɪŋ(g)/ /bə.ˈʋe.χɪŋ/ /bə.ˈβ̞e.ɣɪŋ/ n
hnutí
in de staat verkeren waarin de locatie steeds verandert
van plaats/positie veranderen
een organisatie

beweren v
tvrdit
overgankelijk iets met stelligheid verklaren waarvan het voor anderen niet duidelijk is of het waar is

bewering /bə.ˈweː.rɪŋ/ /bə.ˈʋɪː.rɪŋ/ /bə.ˈβ̞eː.rɪŋ/ n
tvrzení
een stellige verklaring dat iets zo is, vaak zonder het geven van de redenen waarom, mening, propositie

bewerken /bə'wɛrkə(n)/ v
adaptovat
overgankelijk veranderen om iets voor een of ander doel geschikt te maken
opracovat
iets met een mes anders maken

bewijs n
důkaz
datgene wat de juistheid van een bewering onweerlegbaar vast (kan) leggen

bewijsbaar adj
dokazatelný

bewijzen v
prokázat
overgankelijk aantonen; staven

bewolkt /bəˈʋɔɫkt/ adj
oblačný
met wolken bedekt

bewonderen v
obdivovat
overgankelijk bekijken met respect, iets zo goed vinden dat je het haast een wonder vindt

bewonderenswaardig adj
obdivuhodný
wat het verdient bewonderd te worden

bewondering /bə.ˈwɔn.də.rɪŋ/ /bə.ˈʋɔn.də.rɪŋ/ /bə.ˈβ̞ɔn.də.rɪŋ/ n
obdiv
(psychologie) het bekijken met enig ontzag

bewoner n
obyvatel
iemand die in of op iets woont

bewust [bəˈʋɵst] adj
vědomý
iets waarvan kennis is genomen, iets wat met nadenken gebeurt of juist niet gebeurt, opzettelijk, expres

bewusteloos /bəw'ɤstəlos/ adv
bezvědomý
in een toestand waarin men het bewustzijn voor de omgeving is verloren, buiten kennis, in comazijn

bewusteloosheid n
bezvědomí
de staat van het bewusteloos zijn

bewustzijn /bə'wɤ(st)sɛin/ n
vědomí
(psychologie) een toestand waarin men gewaarwordingen uit zijn omgeving ondergaat en besef heeft van het eigen ik, wakker

bezaansmast abbreviation
zadní stěžeň
1. de achterste mast van een zeilschip

bezem n
smeták koště
(gereedschap) (huishouden) voorwerp om stof en vuil bij elkaar te vegen

bezet adj
okupovaný
gedomineerd door de aanwezigheid van een vreemd leger

bezetten v
obsadit
overgankelijk in gebruik hebben zodat iemand anders er geen gebruik van kan maken

bezetter n
okupant
iemand die bezet, meer in het bijzonder de bezetter van een overwonnen natie in oorlogstijd

bezetting /bə.ˈzɛ.tɪŋ/ n
obsazení
toestand waarbij het grondgebied van een land wordt bestuurd door een ander land
het aantal van elk type instrument dat in een orkest meespeelt
exclusief gebruik

bezichtiging /bə.ˈzɪx.ti.ɣɪŋ/ /bə.ˈzɪx.tə.ɣɪŋ/ /bə.ˈzɪχ.tə.χɪŋ/ n
prohlídka
het bekijken

bezienswaardigheid n
pozoruhodnost
een plaats die of een voorwerp dat door velen bezocht en bekeken wordt

bezig /bezəx/ adj
zaměstnaný
aan het werken
altijd aan het werken, vlijtig

bezit n
držba
(juridisch) het houden of genieten van een goed, dat iemand in persoon, of door een ander in zijn feitelijke macht heeft, alsof het aan hem toebehoort

bezitten /bə'zɪtə(n)/ v
vlastnit
overgankelijk iets in eigendom hebben

bezitter n
majitel vlastník
(juridisch) iemand die het bezit van iets heeft, maar niet noodzakelijk ook DE eigendom

bezitting n
majetek
dat wat iemand in eigendom heeft, dat wat van iemand is

bezoek n
návštěva
het bezoeken, de visite

bezoeken /bəˈzukə(n)/ v
navštívit
overgankelijk bij iets of iemand langsgaan of langskomen

bezoeker n
návštěvník
een persoon die iemand of iets bezoekt

bezopen adj
opilý
bijzonder dronken

bezorgd adj
úzkostný
met zorgen beladen

bezwaar n
námitka
bedenking
moeilijkheid, nadeel

bezweet adj
zpocený
met zweet op de huid

bezwijken v
podlehnout
ergatief zwichten
ergatief opgeven

beëindigen v
ukončit
overgankelijk tot een afsluiting brengen

biatlon n
biatlon
(wintersport) een skisport waarbij de deelnemers op bepaalde punten in een langlaufcircuit met een geweer op een doel moeten

bibliografisch adj
bibiografický
betreffende de bibliografie

bibliothecaris /ˌbiblijote'kaːrɪs/ n
knihovník
(beroep) beheerder van een bibliotheek

bibliotheek /bib(l)ijo'tek/ n
knihovna
een plaats waar boeken verzameld staan

biceps n
biceps
(anatomie) tweehoofdige spier
tweehoofdige spier in de bovenarm van dit type, die zorgt voor de buiging van de arm bij de elleboog (de biceps brachii)

bidden v
modlit
inergatief (religie) in gebed zijn, een godheid iets vragen

bidet n
bidet
(huishouden), (sanitair) soort van aan de muur bevestigde kom of bak voor het met behulp van water reinigen van de geslachtsdelen, billen en anus na gebruik van het toilet, of om de voeten te wassen

bidon n
bidon
waterfles voor op de fiets

bidsprinkhaan n
kudlanka nábožná kudlanka
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Mantodea , roofdieren die hun prooi met de voorpoten vangen

biecht n
zpověď
(religie) het belijden van de eigen zonden aan een priester, zodat deze de zonden in naam van Jezus vergeeft, en de biechteling met de kerk verzoent

biechtgeheim n
zpovědní tajemství
de verplichting om datgene wat de priester tijdens de biecht verneemt geheim te houden

biechtstoel n
zpovědnice
een meubelstuk dat bedoeld is voor het aanhoren en afleggen van de biecht

biechtvader n
zpovědník
een priester die biechten afneemt

bier n
pivo
(drinken) alcoholische drank die bereid is uit gefermenteerde mout met toevoeging van hop en kruiden

bierbuik n
bachor
vette buik zoals die door uitbundig biergebruik kan ontstaan

bies /bis/ n
lemovka
een smalle en rechte versieringslijn

bieslook n
pažitka šnytlík
(plantkunde) bepaald soort plant Allium schoenoprasum uit de familie van de ui Allium
(kruid) groene sprietjes van Allium schoenoprasum (wikidata: bieslook )

biet n
řepa obecná

bifenyl n
bifenyl difenyl fenylbenzen

bifobie n
bifobie

big /bɪx/ /bɪχ/ n
sele
(veeteelt) (evenhoevigen) een jong van het varken

bij /bɛɪ̯/ n
včela
(vliesvleugeligen) benaming voor vliegende insecten uit het geslacht Antophila die leven van nectar en honing

bijbel n
bible Bible
(religie) exemplaar van de Bijbel, het heilige boek van de christenen

bijblijven v
držet krok
ergatief zorgen dat men niet achterblijft bij de voortgang van iets

bijdragen v
přispět
overgankelijk iets ~ aan: een aandeel leveren

bijeneter n
vlha
(scharrelaarvogels) benaming voor veelkleurige en insectenetende vogels uit de familie Meropidae

bijenkorf n
úl
(imkerij) kunstmatige behuizing waarbinnen een bijenvolk zijn raten kan bouwen, oorspronkelijk in de vorm van een gevlochten korf

bijenorchis n
tořič včelonosný

bijenteelt /ˈbɛː.jə(n)ˌteɫt/ n
včelařství
(veeteelt) het houden van bijen

bijgeloof /ˈbɛɪ̯.ɣə.ˌlof/ /ˈbɛɪ̯.χə.ˌlof/ /ˈbɛː.ɣə.ˌlof/ n
pověra
een geloof in iets extra's en onnatuurlijks

bijgelovig adj
pověrčivý
vatbaar voor bijgeloof, van personen

bijkans /bɛɪˈkɑns/ adv
skoro téměř

bijl /bɛɪ̯l/ /bɛːɫ/ n
sekera sekyra
(gereedschap) hakwerktuig met een smalle snee en een lange steel die vooral voor het kappen van bomen gebruikt en gewoonlijk met twee handen gehanteerd wordt

bijna /'bɛɪ.na/ adv
skoro téměř
op zo'n manier dat het niet veel scheelt of iets is zo

bijnaam n
přezdívka
breed bekende, niet-officiële naam van een persoon, een groep van personen of een zaak

bijnier n
nadledvinky

bijten /ˈbɛi̯tə(n)/ v
hrýzat kousat
overgankelijk iets afsnijden of afscheuren door tanden tegen elkaar te duwen tijdens vechten of om te eten

bijvoeglijk naamwoord /bɛɪ̯ˌvuχlək ˈnamʋo̞rt/ /bɛːˌvuxlək ˈnamβ̞oːrt/ /ˌbɛɪ̯vuɣ(ə)lɪk ˈnaːmwoːrd/ n
přídavné jméno adjektivum
(grammatica) een woordsoort die wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

bijvoet n
pelyněk černobýl
(bloemplanten) Artemisia vulgaris , een plant uit de composietenfamilie Asteraceae

bijvoorbeeld abbreviation
například na příklad
1. als voorbeeld, om tot voorbeeld te dienen

bijwerking /bɛiʋɛrkɪŋ/ n
vedlejší účinek

bijwoord n
příslovce adverbium
(taalkunde) een woord dat een bijvoeglijk naamwoord, een werkwoord, een telwoord of een ander bijwoord nader bepaalt

bijziend adj
krátkozraký
alleen van dichtbij scherp kunnen zien

bijzin /bɛizɪn/ n
vedlejší věta
(taalkunde) een deel van een uiting dat een ondergeschikte rol speelt ten opzichte van de hoofdzin

bikini n
bikiny
(kleding), (zwemmen) tweedelige zwemkleding voor de vrouw

bil n
hýždě zadek
(anatomie) elk van beide lichaamsdelen gevormd door de grote spieren die het bekken aan de achterkant bedekken

bilabiaal adj
bilabiální obouretný

bilateraal adj
bilaterální oboustranný dvoustranný
(medisch) aan twee kanten, in twee richtingen (buitenkanten)

bilineair adj
bilineární
(wiskunde) (van een afbeelding van twee veranderlijken:) als de afbeelding lineair is in elk van de veranderlijken

biljart n
kulečník
(spel) spel waarbij door middel van een lange, dunne houten stok (de keu), ballen in een rechthoekige bak met lage randen worden bespeeld
carambole-biljart, specifiek biljartspel waarbij de speelbal twee andere 2 ballen moet raken

biljet n
bankovka
een stuk van staatswege uitgegeven papier waaraan geldswaarde is toegekend

bilzekruid n
blín
(plantkunde) (kruid) (medisch) Hyoscyamus niger een of meer inheemse giftplanten uit de nachtschadefamilie met een stinkende geur, kleverige, behaarde en getande bladeren en trechtervormige vuilgele bloemen

bimetaal n
bimetal

binair adj
binární

binden v
spojit vázat spojovat
vastmaken (evt. figuurlijk), bevestigen

binding n
vazba

bindmiddel n
vazač

bindsla n
římský salát
(plantkunde) slasoort Lactuca sativa var. longifolia met een stevige rechte krop (wikidata: bindsla )

bindweefsel /ˈbɪntˌʋeːf.səl/ n
pojivová tkáň
(anatomie) een vorm van weefsel dat deel uitmaakt van alle organen van het lichaam van mens en dier en een steunende, dan wel verzorgende functie heeft

bingo interjection
bingo
een uitroep gebruikt door spelers van bingo om aanspraak te maken op een overwinning

bingo n
bingo
(spel) kansspel, waarbij elke speler een eigen formulier met rijen nummers heeft en hierop die nummers aftekent die door een spelleider willekeurig worden getrokken en omgeroepen, totdat een speler een complete rij afgetekende nummers heeft en "Bingo!" roept

binnen preposition
dovnitř

binnenband /ˈbɪnənˌbɑnt/ n
duše
(techniek) binnenste band, de band waarin de lucht aanwezig is

binnenoor n
vnitřní ucho
(anatomie) binnenste deel van het oor achter het middenoor

binnenst adj
nejvnitřnější
met meest aan de binnenkant gelegen

binomiaal adj
binomický
met betrekking tot het binomium (van Newton)

biochemicus n
biochemik
(beroep) een wetenschapper die de biochemie beoefent

biochemie /'bioˌxemi/ n
biochemie
(wetenschap) (scheikunde) de wetenschap die de chemische processen van het leven op moleculair niveau bestudeert, de studie van de diverse biomoleculen

biochemisch adj
biochemický
(medisch) (scheikunde) met betrekking tot de chemische omzetting van stoffen in levende wezens

biodiversiteit /ˈbiodivɛrsiˌtɛɪt/ n
biodiverzita biologická diverzita
soortenrijkdom, het aantal verschillende diersoorten

biograaf n
biograf
(beroep) levensbeschrijver; persoon die een boek over het leven van één persoon schrijft

biografie n
životopis biografie

biografisch adj
biografický

biologie /ˌbiʲoloˈɣi/ /ˌbiʲoloˈχi/ n
biologie
(wetenschap) de wetenschap van de levende wezens, levensvormen en levensverschijnselen

biologisch /ˌbijo'loːɣis/ adj
biologický
gebaseerd op de levende natuur
van gelijke afstamming
afkomstig van dier- en milieuvriendelijke landbouw en veeteelt

bioloog /ˌbioˈlox/ /ˌbioˈloχ/ n
biolog
(biologie) (beroep) een wetenschapper die de biologie beoefent

biomassa n
biomasa

biometrie n
biometrie biometrika
wiskundige-statistische kant van de biologie

biometrisch adj
biometrický
met betrekking tot het vaststellen van meetbare eigenschappen van levende wezens

bionica n
bionika

bioscoop n
kino
(media) gebouw waarin mensen in stoelen naar een film geprojecteerd op een groot scherm kunnen kijken

biosfeer n
biosféra

biotoop n
biotop
een gebied met een uniform landschapstype waarin bepaalde organismen kunnen gedijen

bipolair adj
bipolární
(natuurkunde), (techniek) waarin slechts twee toestanden of posities kunnen voorkomen

bisdom /ˈbɪzdɔm/ n
biskupství
(religie) kerkrechtelijk afgebakend gebied dat onder de bevoegdheid van een bisschop staat

biseksualiteit n
bisexualita

biseksueel /bisɛksye:l/ adj
bisexuální bisexuál
(psychologie) (lhbt) seksueel gericht op beide geslachten

bismut n
bismut vizmut bizmut

bisschop /bɪsxɔp/ n
biskup
(religie) (beroep) een christelijke geestelijke die aan het hoofd staat van een bisdom

bisschoppelijk adj
biskupský
op het ambt van bisschop betrekking hebbend

bissen v
opakovat
overgankelijk een studiejaar overdoen na gezakt te zijn

bit /bɪt/ abbreviation
bit
1. in de informatica en de computertechnologie de kleinste eenheid van informatie

bitter adv
hořký
boos, verdrietig, teleurgesteld

bittervoorn n
horavka duhová horavka obecná horcice lopatka otravka tepka
(straalvinnigen) bepaalde vissoort die voorkomt in schoon stilstaand of langzaam stromend water Rhodeus amarus

bitumen n
bitumen živice
een viskeuze vloeistof die van nature voorkomt als de minst vluchtige fractie van ruwe aardolie

bivakmuts n
kukla
(hoofddeksel) muts die het hele hoofd bedekt, nek inbegrepen, met openingen om door te kijken en te ademen

bizar adj
bizarní

bizon n
bizon
(evenhoevigen) Noord-Amerikaans zoogdier, Bison bison , uit de familie van de holhoornigen (Bovidae )De wetenschappelijke naam van de soort werd als Bos bison in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. De wisent of "Europese bizon" is een nauw verwante soort.

blaas n
močový mĕchýř
(anatomie) hol orgaan dat gevuld is met een hoeveelheid gas en/of vloeistof (hiermee wordt in het dagelijks spraakgebruik meestal de urineblaas bedoeld)

blaasinstrument n
dechový nástroj
(muziekinstrument) een muziekinstrument waarvan de klank wordt voortgebracht door een luchtstroom

blad n
list
(beschrijvende plantkunde) plat, groen onderdeel van planten dat groeit aan een tak
(teken- en schrijfmateriaal) vel papier

bladerdeeg n
listové těsto
een deegsoort die in rechthoekige plakken wordt gebruikt en bestaat uit dunne laagjes

bladluis n
mšice
(halfvleugeligen) Aphidoidea klein plantenetend schadelijk insect dat zich met stekende en zuigende monddelen (stiletten) passief voedt met sappen uit het floëem. Het floëemsap stroomt door de zeefvaten en staat onder hoge druk. Het wordt door de plant in het voedselkanaal van de bladluis geperst zodra de stiletten een floëemvat aanprikken

bladwijzer n
záložka
strook kaartkarton, leer of stof om een bladzijde in een boek mee te markeren, zonder dat die bladzijde daarvan schade oploopt
(informatica) een bewaarde hyperlink in een webbrowser of andere computersoftware

bladzijde /ˈblɑtsɛidɚ/ n
stránka
elk van de beide zijden van een blad papier in boek, krant of tijdschrift

blaffen v
štěkat
inergatief (dierengeluid) geluid maken dat kenmerkend is voor een hond

blamage n
blamáž
een afgang veroorzaakt door eigen falen

blancheren v
blanšírovat
overgankelijk (kookkunst) het gedurende zeer korte tijd in kokend water gaar laten worden van voedingsmiddelen, zodat geur, smaak en uiterlijk optimaal behouden blijven

blank /blɑŋk/ adj
bělošský bílý
met een lichte huidskleur

blanke n
běloch
iemand met een van nature bleke (pigmentarme) huid

blankvoorn n
plotice obecná belice plotica obycajna radoun radounek
(straalvinnigen) bepaald soort zoetwatervis, Rutilus rutilus zeer algemeen in heel Europa ten noorden van Pyreneeën en Alpen levende vis, maar niet in Schotland en Ierland; hij komt ook voor in grote delen van W.-Azië

blasfemie n
blasfemie
(religie) een uiting die als belastering van de godheid gezien wordt

blaten /ˈblatə(n)/ v
bečet
inergatief (dierengeluid) het geluid van een schaap maken

blauw /blʌʊ/ adj
modrý modř
(kleur) de kleur blauw hebbend

blauw /blʌʊ/ n
modř modrý
(kleur) primaire kleur die zich in het spectrum bevindt tussen cyaan en violet

blauwband n
hrouzkovec malý hrouzkovec sítkovaný parasbora malá strevlicka východní
(straalvinnigen) bepaald soort visje van maximaal 11 cm dat van oorsprong uit Azië komt Pseudorasbora parva

blauwborst n
slavík modráček
(zangvogels) bepaald soort lijsterachtige, Luscinia svecica , die bij ons plaatselijk algemeen broedt in vochtige gebieden

blauwe bes n
brusnice chocholičnatá
(plantkunde) Vaccinium corymbosum , een plant uit de heifamilie (Ericaceae )#:▸ Alleen de bloesem van de appel, braam en blauwe bes zijn roze. Alle andere fruitgewassen hebben witte bloesem.

blauwe bosbes n
brusnice borůvka
(bloemplanten) bepaald soort vaste plant, Vaccinium myrtillus uit de heidefamilie (Ericaceae ) waarvan de bessen eetbaar zijn

blauwe gaai n
sojka chocholatá
(zangvogels) witte kraaiachtige met lavendelblauw verenkleed op de rug en kop die voorkomt in Noord-Amerika Cyanocitta cristata

blauwe kiekendief n
moták pilich
(havikachtigen) bepaalde soort roofvogel uit de familie van de arendachtigen, Circus cyaneus

blauwe reiger n
volavka popelavá
(roeipotigen) bepaald soort grote vogel, Ardea cinerea , met een lengte van circa 90 cm

blauwe vinvis n
plejtvák obrovský
(walvisachtigen) Balaenoptera musculus een baleinwalvis uit de familie van de vinvissen (Balaenopteridae). De blauwe vinvis is het grootste dier dat op aarde leeft en wordt gemiddeld ongeveer 26 tot 30 meter lang en kan 150 tot 170 ton zwaar worden

blauwgrijs /ˈblɑuɣrɛis/ adj
šedomodrá

blauwgroen /ˈblɑuɣrun/ adj
modrozelený

blauwig /ˈblʌʊəχ/ /ˈblʌːβ̞əx/ adj
modravý
op blauw lijkend

blauwlila adj
modrofialová

blauwneus n
hustera nosal nosál padoustev paroustev podoustev nosatá
(straalvinnigen) bepaald soort karperachtige riviervis Vimba vimba die van oorsprong uit Oost-Europa komt; algemeen in België en een aantal malen in de Nederlandse rivieren gesignaleerd

blauwogig adj
modrooký
met blauwe ogen

blauwzuur n
kyselina kyanovodíková

blazen /'bla.zə(n)/ /'ble.zə(n)/ v
foukat
inergatief een luchtstroom veroorzaken

bleek adj
bledý
gering van kleur

bleekbruin adj
světle hnědá

bleekheid n
bledost
(medisch) het witter, minder donkergekleurd zijn dan normaal, vaak als teken van ziekte

bleken v
bělit
overgankelijk witter of lichter doen worden

blij /blɛi̯/ adj
radostný

blijven /blɛ.və(n)/ v
zůstat
koppelwerkwoord ~ + predikaat niet veranderen, voortduren
modaal werkwoord ~ + onbepaalde wijs niet veranderen, voortduren, doorgaan
ergatief ergens vertoeven en er niet weggaan

blik n
plech
(materiaalkunde) metaal dat tot dunne bladen is uitgeslagen of gewalst
konzerva
cilindervormig luchtdicht afgesloten vaatje van dun metaal voor het bewaren van voedsel, drank of andere waar die kan bederven als er lucht bijkomt
pohled
manier van kijken, gezichtsuitdrukking
gerichte waarneming met de ogen
vermogen om te zien

bliksem /blɪksəm/ n
blesk
(meteorologie) (elektrotechniek) lichtgevende stralen die uit de hemel barsten bij onweer ten gevolge van een elektrische ontlading

blind adj
slepý
(medisch) niet of vrijwel niet in staat om te zien

blinde n
slepý
iemand die niet kan zien

blindedarmontsteking n
apendicitida

blindheid /'blɪndɦɛɪt/ n
slepota
een toestand waarin men niet in staat is te zien

bloed n
krev
(anatomie) lichaamsvocht dat rondstroomt in de slagaderen en aderen ter verspreiding van zuurstof en andere voor de levensprocessen onontbeerlijke stoffen

bloedarmoede n
chudokrevnost

bloedbaan n
krevní oběh
het gesloten systeem van hart en vaten waardoor bloed stroomt

bloedcel n
krvinka

bloeddruk n
krevní tlak

bloeden v
krvácet
inergatief het vloeien van bloed uit het lichaam

bloedgroep n
krevní skupina

bloedhond n
bloodhound
Brits hondenras, hoogbenig, kortharig, grote kop met losse huid, lange hangende oren en een lange staart

bloeding n
krvácení

bloedplasma n
krevní plazma
de vloeistof van het bloed waar geen bloedlichaampjes meer in zitten maar nog wel stollingseiwitten

bloedproef n
krevní zkouška
onderzoek van bloed met name naar de aanwezigheid van alcohol of drugs

bloedserum n
krevní sérum

bloedsomloop n
krevní oběh

bloedtransfusie n
krevní transfúze

bloeduitstorting n
hematom
(medisch) ophoping van bloed in of onder de huid na een bloeding, meestal gepaard met een zwelling en een blauwe plek

bloedvat n
céva krevní céva
(anatomie) kanaal waardoor bloed stroomt

bloedworst /'blutʋɔrst/ n
jelito
(voeding) vleeswaar vervaardigd van het bloed en het vet van een varken

bloedwraak n
krevní msta

bloedzuiger n
pijavka
(medisch) (wormen) benaming voor dieren uit de onderklasse Hirudinea , waarvan de bekendste soorten zich met zuignappen hechten aan de huid van andere dieren en zich voeden met hun bloed

bloeien v
kvést
inergatief het dragen van open, actieve bloeiwijzen
inergatief overdrachtelijk het bijzonder goed maken

bloem n
květ květina
(plantkunde) een deel van plant met zaden

bloemist n
květinář
(beroep) iemand die bloemen en planten verkoopt en boeketten en bloemstukken samenstelt, bloemenverkoper

bloemkool n
květák karfiol
(voeding) (groente) Brassica oleracea var. botrytis een kool met vlezige bleekgele bloemstengels die als groente gegeten wordt

bloemlezing n
antologie

bloempot n
květináč
pot van aardewerk of kunststof waarin men een plant kweekt

bloes n
blůza
(kleding) kledingstuk voor het bovenlichaam met knoopjes aan de voorzijde

bloesem /blusəm/ v
květ
1. het bloemengeheel van een vruchtboom

blog n
blog weblog

blok n
blok
vaak hoekig massief stuk materiaal
(muziekinstrument) onderdeel dat de buis van een eindgeblazen fluit afsluit en een luchtkanaal openlaat dat gericht is op het labium, de lip

blokfluit n
zobcová flétna
(muziekinstrument) een eenvoudig houten blaasinstrument dat recht voor de mond wordt bespeeld

blokkade n
blokáda

blokschaaf n
hoblík
(gereedschap) een werktuig om hout glad, vlak of dunner te maken

blond /blɔnd/ /blɔnt/ adj
blonf
(kleur) een lichte haarkleurvariant

blootstellen v
exponovat
overgankelijk ~ aan in aanraking doen komen met een besmetting of straling

blootstelling n
expozice
het ongewapend, onbeschermd in contact komen met een gevaar

blozen v
začervenat se
inergatief rood worden in het gezicht, bijvoorbeeld van verlegenheid of schaamte

blues n
blues
(muziek) een melancholieke muziekstijl, ongeveer tussen 1860 en 1900 ontstaan, die oorspronkelijk werd beoefend door Amerikaanse negerslaven
droeve stemming

blut /blɵt/ adj
na mizině
(financieel) geen geld meer hebbend

boa n
hroznýš
(reptielen) wurgslang uit de onderfamilie Boinae , sommige soorten kunnen erg lang worden

bocht n
záliv zátoka
brede baai aan de kustlijn

bod n
tendr

bodemloos adj
bezedný

boe interjection
baf

boeddhist n
buddhista
(religie) volger van de leer van Boeddha

boeg n
příď
(scheepvaart) de voorkant van een schip

boegbeeld n
galionová figura
(scheepvaart) een beeld dat ter versiering aangebracht werd op de voorsteven van een schip

boegspriet n
čelen
(scheepvaart) uitstekend rondhout aan de voorsteven van een zeilschip

boei n
bóje
(scheepvaart) een drijvend en verankerd voorwerp om de vaargeul in ondiepe wateren aan te geven

boek n
kniha
een ingebonden bundel bedrukte of beschreven vellen papier

boekanier n
bukanýr

boekbinder n
knihař

boekdeel /ˈbuɡdel/ n
svazek
drukwerk dat zoveel bladzijden heeft dat het in aparte band kan worden gebonden, maar waarvan de inhoud onderdeel is van een groter werk

boeken /ˈbukən/ v
rezervovat zarezervovat
overgankelijk reserveren van bijvoorbeeld een hotelkamer

boekenkast /ˈbu.kə.ˌkɑs/ /ˈbu.kə.ˌkɑst/ n
knihovna
een kast voor de opslag en het laten zien van boeken

boekenlegger n
záložka
strook kaartkarton, leer of stof om een bladzijde in een boek mee te markeren, zonder dat die bladzijde daarvan schade oploopt

boekhandel n
knihkupectví
boekwinkel

boekhouder n
účetní
(beroep) iemand die de inkomsten en uitgaven van een organisatie bijhoudt

boekmaag n
kniha

boekweit n
pohanka
(voeding) gepelde zaden van Fagopyrum esculentum , geschikt voor een glutenvrij dieet

boekwinkel /ˈbuk.wɪŋ.kəl/ /ˈbuk.ʋɪŋ.kɔɫ/ /ˈbuk.β̞ɪŋ.kəɫ/ n
knihkupectví
(economie) een winkel waar boeken verkocht worden

boeman /bumɑn/ n
klekánice
een denkbeeldig wezen dat als schrikbeeld dient

boemerang n
bumerang
een gebogen werpstok die de neiging heeft, als het geen doel getroffen heeft, terug te keren naar de werper

boer /buːr/ n
farmář zemědělec
(landbouw) (beroep) landbouwer, agrariër, landman

boerderij n
statek
(landbouw) een woning met bedrijfsruimte van een boer
(landbouw) een onderneming van een boer

boeren /buːrən/ v
říhnout
een boer laten

boerenkool /burə'kol/ n
kapusta kadeřavá
(groente) sterk gekrulde bladeren van Brassica oleracea convar. acephala var. laciniata

boerenstand n
rolnictvo
de klasse van de boeren

boerenwormkruid pn
vratič obecný
(plantkunde) Chrysanthemum vulgare Tanacetum vulgare een of meer samengesteldbloemige planten van de soort Chrysanthemum vulgare, vroeger gebruikt als wormafdrijvend middel.

boerenzwaluw /ˈburə(n)ˈzwalyw/ n
vlaštovka obecná
(zangvogels) Hirundo rustica , een kleine trek- en zangvogel

boerka n
burka
(kleding) het gehele lichaam, inclusief gezicht en ogen, verhullend gewaad dat vrouwen volgens streng islamitische opvattingen in het openbaar behoren te dragen

boeten v
odpykat si
inergatief ~ voor: straf ondergaan, nadeel ondervinden van een foute handeling

boetiek n
butik

boezem n
poprsí
(anatomie) bovendeel van het voorlijf
(anatomie) de twee bovenste afdelingen van het hart
(waterbeheer) waterloop die als verzamelbekken van het te spuien water van een polder dient
(figuurlijk) het meest eigen deel van iets of iemand (n.l. in het hart)

bof /bɔf/ n
příušnice
(medisch) infectieziekte waarbij men een dik hoofd krijgt

bohrium n
bohrium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Bh en atoomnummer 107. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

bok n
kozel
(dierkunde) mannelijke geit

bokken /ˈbɔkə(n)/ v
vyhazovat
inergatief (van paarden) de achterhand in de lucht gooien

boksen n
box
(sport) een tactische vechtsport

bokshandschoen n
boxerská rukavice
handschoen die gedragen moet worden tijdens het boksen

bol n
koule
(wiskunde) (o.a. stereometrie) driedimensionaal lichaam, begrensd door een gebogen oppervlak waarvan alle punten even ver verwijderd zijn van het middelpunt, sfeer

bolbliksem n
kulový blesk
(meteorologie) een helder oplichtend bolvormig object met een diameter van maximaal 40 centimeter, dat soms waargenomen wordt in de buurt van een blikseminslag en dan gedurende meerdere seconden zichtbaar is

bolderik n
koukol
(plantkunde) Agrostemma githago een plant uit de anjerfamilie Caryophyllaceae

bolsjewiek n
bolševik
(politiek) lid van een factie van de marxistische Russische Sociaaldemocratische Arbeiderspartij (RSDAP) die zich afsplitsten van de mensjewistische factie bij het Tweede Partijcongres in 1903

bolsjewisme n
bolševismus

bom /bɔm/ n
bomba
(militair) vernietigingstuig dat gevuld is met explosieven

bombardement n
bombardování
(militair) beschieting met bommen, het werpen van bommen

bombarderen v
bombardovat
overgankelijk bommen of andere projectielen afvuren op iets of iemand

bommenwerper n
bombardér
(militair) (luchtvaart) een oorlogsvliegtuig dat is ontworpen voor het werpen van bommen op gronddoelen.

bonenkruid n
saturejka

bont /bɔnt/ adj
barvitý
met veel verschillende felle kleuren

bont /bɔnt/ n
srst

bontbekplevier n
kulík písečný
(steltloperachtigen) bepaalde vogelsoort uit de familie van plevieren, Charadrius hiaticula

bontjas n
kožich

boodschap n
zpráva
(communicatie) overgebracht bericht

boog n
luk oblouk
wapen waarmee een pijl weggeschoten kan worden -> handboog
oblouk
(wiskunde) cirkelboog
(bouwkunde) deel van een bouwwerk waar iets of iemand onderdoor kan gaan(vgl. spitsboog, triomfboog)

boogschieten n
lukostřelba
(sport) een sport waarbij pijlen worden weggeschoten naar een doel met behulp van een boog

boogschutter n
lukostřelec lučištník
(sport) iemand die schiet met een boog

boom n
strom
(plantkunde) een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft

boomgaard n
sad
een stuk grond met vruchtbomen

boomhommel n
čmelák rokytový
(vliesvleugeligen) Bombus hypnorum een vrij grote soort hommel en is veel in tuinen en parken te vinden. Oorspronkelijk was de hommel echter alleen een bosbewoner. Het borststuk is oranje-bruin gekleurd en het achterlijf zwart met een witte punt. Boomhommels verblijven vaak in nestkasten. Bij warm weer zorgt een hommel in de nestkastopening voor ventilatie door de vleugels snel te bewegen. Een volgroeide kolonie van de boomhommel bestaat uit zo'n 80 tot 400 werksters. De koningin is 18-22, de werkster 8-18 en het mannetje 14–16 mm lang. De nestzoekende koninginnen zijn te zien van midden februari tot eind april, de werksters van begin april tot midden augustus en de jonge koninginnen en mannetjes van eind mei tot eind augustus. De mannetjes kunnen op het voorstuk van het achterlijf ook oranje-bruin gekleurd zijn. De mannetjes blijven net zo lang voor de nestopening rondvliegen totdat er een jonge koningin naar buiten komt, waarna direct paring plaatsvindt

boomklever n
brhlík
(zangvogels) bepaald soort vogeltje, Sitta europaea , met een blauwe rugzijde en een oranjegele buikzijde dat bij het zoeken naar voedsel in de schorsspleten in de boomstam op en neer kan klimmen

boomleeuwerik /ˈbom.leː.β̞əˌrɪk/ /ˈbom.lɪː.β̞əˌrɪk/ n
škovránok stromový
(zangvogels) een vogelsoort die inheems is in Nederland en België uit de familie Alaudidae, Lullula arborea

boommarter /ˈbom.mɑr.tər/ n
kuna lesní
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Martes martes , die vooral in bosrijk gebied te vinden is

boompieper /ˈbom.pi.pər/ n
linduška lesní
(zangvogels) insectenetende zangvogel Anthus trivialis die inheems is vrijwel geheel Europa

boomstam n
kmen
(bosbouw), (plantkunde) een rechtop gaande houten schacht van een boom

boomvalk n
ostřiž
(valkachtigen) kleine sierlijke valk, Falco subbuteo , familie van de torenvalk

boon n
fazole bob
(voeding) zaadje uit de peulvrucht van enige vlinderbloemige planten, waarvan men alleen de zaden ofwel de gehele vrucht eet (wikidata: boon )

boor n
vrták
(gereedschap) rond zijn as ronddraaiend werktuig om gaten mee te maken
bor bór
(scheikunde), (element) een chemisch element en een zwart metalloïde, met symbool B en atoomnummer 5

boormachine /ˈbormɑˌʃinə/ n
vrtačka
(gereedschap) machine waarmee men kan boren

boot /boʊt/ /boːt/ n
člun
(scheepvaart) klein vaartuig

bootsman n
bocman
(beroep), (scheepvaart) een rang gelijk aan sergeant bij de marine en de hoogste onderofficier bij de koopvaardij

boraat n
boritan
(scheikunde) zout van boorzuur met de chemische formule BO33−

bord /bɔRd/ /bɔrt/ n
talíř
(huishouden) een schijfvormig voorwerp dat wordt gebruikt om voedsel van te eten
tabule
(communicatie) (transport) een vlak voorwerp waarop een voor veel mensen bedoelde tekst of teken is gezet, bijv. in het verkeer

bordeauxpaars adj
burgundská fialová

bordeauxrood /bɔrdoˈrot/ adj
bordó

bordspel n
desková hra

borduren v
vyšívat
overgankelijk met naald en draad versieringen aanbrengen op een stuk weefsel

boren v
vrtat
overgankelijk met een werktuig dat om zijn as draait een rond gat in iets maken

borg n
garant
(financieel) iemand die garant staat voor een eventueel te betalen bedrag, de borgsteller

borgtocht n
ručení
(juridisch) (burgerlijk recht) een overeenkomst waarbij de borgsteller garant staat voor de schulden van de schuldenaar.

borium n
bor bór
(scheikunde), (element) een chemisch element en een zwart metalloïde

borrel n
kořalka
(drinken), klein glaasje met sterke drank, gedistilleerd

borst n
prs ňadro
(anatomie) elk van de twee vooruitstekende klieren bij vrouwen waaruit zich de moedermelk afscheidt

borstbeen n
hrudní kost
(anatomie) plat been waaraan de ribben aan de voorzijde vastgehecht zijn

borstel n
kartáč
(gereedschap) een gebruiksvoorwerp bestaande uit een bundel of bundels haren of vezels die in een houder of aan een blad van hout of een andere stof zijn vastgehecht

borstkas n
hrudník
(anatomie) geraamte van de borst dat de borstholte omhult

borstvoeding n
kojení

bos n
les
(ecologie) groep bomen

bosanemoon n
sasanka hajní

bosbeekjuffer n
motýlice obecná
(libellen) Calopteryx virgo , een 45 tot 49 mm grote juffer uit de familie van de beekjuffers (Calopterygidae), die in vrijwel heel Europa voorkomt. Het is een kenmerkende soort voor natuurlijke, langzaam stromende (bos)beken met een heel goede waterkwaliteit. Door het verdwijnen van dit biotoop is de soort in Nederland sterk achteruitgegaan en staat dan ook als bedreigd op de Nederlandse Rode Lijst (libellen)

bosbes n
borůvka brusnice borůvka
(plantkunde) plant uit het geslacht Vaccinium
brusnice borůvka
(plantkunde) Vaccinium myrtillus wilde bessendragende struik in Europa

boson n
boson
(natuurkunde) een deeltje met een heeltallige spin

bosrietzanger n
rákosník zpěvný

bossanova n
bossa nova

bosui n
jarní cibulka
(groente) een jonge, onvolgroeide geboste ui met blad

bosuil n
puštík
(uilen) bepaald soort vogel, Strix aluco die zowel overdag als 's nachts kan jagen

boswachter n
lesník
(beroep) een beheerder van een boswachterij

boswilg n
vrba jíva
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Salix caprea , die inheems is in de Benelux en tot 14 meter hoog kan worden en behoort tot de wilgenfamilie Salicaceae

bot adj
tupý
(gereedschap) niet scherp, stomp, wat snijdens scherp had moeten zijn

bot n
kost
o, (anatomie) been, knook, een onderdeel van het skelet

botanicus n
botanik

botanisch adj
botanický

botbreuk / ˈbɔtbrøk / n
zlomenina kosti
(medisch) het in twee of meer delen gebroken zijn van een bot

boter /ˈbotər/ n
máslo
(voeding) oneigenlijk vervangproduct voor het onder [1] genoemde voedingsmiddel, geproduceerd uit plantenvet

boterbloem n
pryskyřník
(bloemplanten) een geslacht Ranunculus van een aantal meestal overblijvende, kruidachtig planten met helder gele of soms witte bloemen uit de familie Ranunculaceae . Het geslacht omvat onder andere de boterbloemen en de waterranonkels. Afhankelijk van de taxonomische opvatting telt het tussen de 250 tot 600 soorten

boterham /ˈbotərhɑm/ n
krajíc
(voeding) een snee brood als onder [1], met beleg [2]

botervloot n
máslenka
(huishouden) een bakje om boter in te bewaren

boterzuur n
kyselina máselná
(scheikunde) een verzadigd carbonzuur met de formule CH3(CH2)2COOH

botsen /ˈbɔt.sə(n)/ v
srazit
ergatief met een flinke snelheid tegen elkaar aankomen
srazit se
ergatief in een conflict of ruzie geraken

botsing /ˈbɔt.sɪŋ/ n
srážka
het botsen

bougie n
svíčka
(motortechniek) het onderdeel van een verbrandingsmotor dat door een vonk het mengsel van brandstofdamp en lucht in de cilinder tot ontploffing brengt

bouillon n
vývar
(kookkunst) (voeding) een aftreksel van magere vleesresten, beenderen of vis dat vaak de basis van een soep is

boulimie n
bulimie
(medisch) boulimia nervosa, psychologische toestand waarin een persoon terugkerende eetbuien heeft

bouquet n
buket

bout n
kýta
(voeding) een stuk voor consumptie bedoeld vlees met een bot erin, meestal een poot

bouwen /ˈbɑu̯ə(n)/ v
stavět budovat
overgankelijk, (bouwkunde) een constructie oprichten door het samenvoegen van onderdelen

bouwvakker n
stavební dělník

bouwvergunning n
stavební povolení

boven /ˈboː.vən/ preposition
nahoře
op een plaats hoger gelegen dan

bovenarm n
nadloktí
(anatomie) het bovenste gedeelte van de arm tussen de schouder en de elleboog

bovendien /bovənˈdin/ adv
mimoto
op de koop toe, daarenboven

bovennatuurlijk adj
nadpřirozený
behorende tot een orde van dingen, die buiten het bereik van de menselijke zintuigen ligt, hetzij in de zin van goddelijk, of in verband met spokerij en toverij

bowling n
bowling
(sport) een sport waarbij de speler door middel van een bowlingbal moet proberen om alle tien de pins omver te gooien

boxer n
boxer
bepaald hondenras

boycotten v
bojkotovat
overgankelijk iemand uitsluiten, niet meer willen werken voor, leveren aan of kopen bij

braakmiddel n
dávicí prostředek
(farmacologie) middel dat overgeven opwekt

braam n
ostružiník
(fruit) Rubus, zwarte vrucht van de braamstruik

brabbelen v
brblat
slecht en onduidelijk praten met name van baby's

braden v
péct
overgankelijk, (kookkunst) vlees bereiden door het in olie of vet te verhitten

brand /ˈbrɑnd/ /ˈbrɑnt/ n
požár
verbranding met vuur

brandblusser n
hasidlo
een draagbaar toestel dat dient om een kleine of een beginnende brand te bestrijden

branden v
vypálit
absoluut verteerd worden door vuur

brandewijn n
brandy
(drinken) een soort sterke drank

brandgans n
berneška bělolící
(eendvogels) bepaald soort gans, Branta leucopsis , uit de familie Anatidae

brandhout n
dříví
hout dat gebruikt wordt om te verbranden

brandkraan /ˈbrɑntkran/ n
hydrant
aansluitpunt voor een brandslang aan het waterleidingnet

brandnetel n
kopřiva
(bloemplanten) Urtica dioica een harige plant die bij aanraking een brandend gevoel en zwelling veroorzaakt
(bloemplanten) Urtica urens een harige plant die bij aanraking een brandend gevoel en zwelling veroorzaakt

brandpunt n
ohnisko fokus

brandstichter n
žhář
iemand die expres brand veroorzaakt

brandstichting n
žhařství žhářství

brandstof n
palivo
stof waaruit door middel van verbranding of een ander chemisch proces energie wordt gewonnen

brandweer n
hasičský sbor

brandweerkazerne n
hasičská stanice

brandweerman n
hasič požárník
(beroep) speciaal voor het bestrijden van branden opgeleid lid van de brandweer

brasem n
cejn velký
(straalvinnigen) bepaalde karperachtige vissoort Abramis brama

breed adj
široký

breedgeschouderd adj
ramenatý
breed van borst en schouders, breedgebouwd

breedte n
šířka
(wiskunde)afmeting loodrecht op de hoogte of de lengte

breedtegraad n
šířka
(astronomie)(aardrijkskunde) een cirkel op het aardoppervlak, parallel aan de evenaar, waarop alle punten met gelijke geografische breedte (noord of zuid) liggen

breekijzer n
páčidlo
(gereedschap) stevige metalen stang, meestal voorzien van een gespleten einde, de koevoet, gebruikt om zaken open te breken

breien /ˈbrɛ.jə(n)/ v
plést
overgankelijk een weefsel vervaardigen uit een gesponnen draad met behulp van twee of meer pennen

breinaald /ˈbrɛɪ̯nald/ /ˈbrɛɪ̯naɫt/ /ˈbrɛːnalt/ n
jehlice
een naald die gebruikt kan worden bij het breien

breken v
zlomit
ergatief (algemeen) in stukken uiteenvallen
overgankelijk in stukken uiteen doen vallen

brekingsindex n
index lomu

bremgeel adj
banánová žlutá

brengen /ˈbrɛŋ.ə(n)/ v
přinést
overgankelijk ergens heen gaan om iets of iemand daar af te geven

bretel n
šle
(kleding) elk van de draaglinten die moeten belettten dat de broek of rok afzakt

breuk n
zlomek
(wiskunde) de uitkomst (quotiënt) van een deling van twee of meer gehele getallen

brevier n
breviář

brexit n
brexit
(politiek) mogelijk vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie als onderwerp van veronderstellingen

bridge n
bridž
(kaartspel) een spel gespeeld door vier spelers, verdeeld in twee paren en gespeeld in dertien slagen
(muziekinstrument) de kam van een elektrische gitaar

brief n
dopis
(communicatie), (letterkunde) een (traditioneel op papier) geschreven bericht van een persoon naar een ander, meestal in een omslag per post verzonden

briefkaart n
pohlednice
een korte brief in de vorm van een kaart meestal met voorgedrukte postzegel

bries /bris/ n
vánek
(meteorologie) zachte frisse wind

brievenbus n
poštovní schránka

brigantijn n
brigantina

bril n
brýle
(optica) optisch instrument dat gebruikt wordt om het zicht te verbeteren of de ogen te beschermen

brilbeer /ˈbrɪl.beːr/ /ˈbrɪɫ.beːr/ /ˈbrɪɫ.bɪːr/ n
medvěd brýlatý
(roofdieren) Tremarctos ornatu de enige nu nog levende soort in het geslacht Tremarctos van de beren (Ursidae) met grote cirkels rond de ogen, als een bril. Het is de enige berensoort die zijn oorsprong in Zuid-Amerika heeft

brilduiker n
hohol severní
(eendvogels) Bucephala clangula , duikeend die in boomholtes nestelt uit de familie Anatidae

briljantrood adj
zářivá červená

broccoli /ˈbrɔkɔlɪ/ n
brokolice
(groente) de nog gesloten bloemknoppen van deze plant die als groente worden gegeten. Van de groenten bevat broccoli de meeste glucosinolaten die mogelijk een werking tegen kanker zouden kunnen hebben

brochure n
brožura

broeder /brudər/ n
bratr
een lid van een christelijke gemeente

broederlijk adj
bratrský

broedermoord n
bratrovražda
moord van de ene broer op een andere broer, ook figuurlijk gebruikt

broederschap n
bratrství
(religie) kerkelijk goedgekeurde vereniging van leken met een godvruchtig doel
vriendschappelijke betrekking als tussen broers

broeikas n
skleník
bouwsel met glazen wanden voor het opkweken van gewassen

broeikaseffect n
skleníkový efekt

broeikasgas n
skleníkové plyn

broek n
kalhoty
(kleding) kledingstuk dat het onderlichaam en beide benen, elk met een afzonderlijke pijp omhult

broer /bruːr/ n
bratr
(familie) een mannelijk kind van dezelfde ouders

brokaat n
brokát
zijdeweefsel met ingeweven, meestal grote figuren, vaak met goud- of zilverdraad doorweven

bromide n
bromid

bromium n
brom bróm
(element) wetenschappelijke naam voor het scheikundig element Broom met atoomnummer 35

bron n
zdroj pramen
daar waar men informatie vandaan haalt
pramen zdroj
het begin van een waterloop

bronchiaal adj
bronchiální
(medisch) met betrekking tot de luchtpijp-takken

bronchitis n
bronchitida
(medisch) ontsteking van de luchtpijptak

bronchusverwijder n
bronchodilatancium
(medisch) een meest door inhaleren ingenomen medicament dat vernauwing in de luchtwegen bestrijdt

brons n
bronz

bronst n
říje
(dierkunde) (seksualiteit) paardrift van dieren

bronwater n
pramenitá voda
(drinken) water dat uit de grond is gehaald, gebruikt als drinkwater of geneeskrachtig water als of niet met een religieuze context

bronzen adj
bronzový
van brons gemaakt

brood /broːt/ n
chléb chleba
(voeding) een meelproduct dat gemaakt wordt door meeldeeg te bakken, te koken of te stomen

broodje n
rohlík
(voeding) klein brood, vaak versierd, belegd of in een speciale vorm, voor één persoon

broodkruimel n
strouhanka

broodrooster n
topinkovač

broom n
brom bróm

broos adj
křehký křehká křehké
niet stevig

brouwerij /brɔuə'rɛi/ n
pivovar
(bedrijf) een bedrijf dat zich toelegt op het brouwen van bier

brug /brʏx/ /brʏχ/ n
most
(bouwkunde), (verkeer), (waterbeheer) kunstmatige weg over een diepte

bruggenhoofd n
předmostí

bruid /brœy̯t/ n
nevěsta
een vrouw die in het huwelijk treedt

bruidegom n
ženich
man die in het huwelijk treedt, het is de mannelijke vorm van bruid en dat is opmerkelijk want er zijn veel meer vrouwelijke vormen van mannelijke woorden

bruidsschat n
věno
een gift die een vrouw van haar ouders meekrijgt als ze in het huwelijk treedt.

bruikleen n
výpůjčka
(juridisch) lening waarbij de uitlener aan de ontlener om niet een niet-vervangbare goed in gebruik verleent, onder de verplichting dat de ontlener, na daarvan gebruik te hebben gemaakt of na een bepaalde tijd, dat goed teruggeeft

bruiloft n
svatba
gedenkfeest van een huwelijk

bruin adj
hnědý
(kleur) met een kleur zoals die van koffie of chocola, in een tertiaire kleur die wordt verkregen door rood, geel en blauw te combineren

bruin n
hnědá hnědý
(kleur) kleur zoals die van koffie of chocola, tertiaire kleur die wordt verkregen door rood, geel en blauw te combineren

bruinbeige adj
hnědobéžová

bruine beer /ˌbrœʏnəˈbeːr/ n
medvěd hnědý
(roofdieren) Ursus arctos zoogdier uit de familie der beren (Ursidae) dat in Europa, Azië en Amerika voorkomt

bruine dwerg n
hnědý trpaslík
(astronomie) hemellichaam met een massa tussen die van een gasreus en een ster, onvoldoende voor kernfusie tussen protonen

bruine dwergmeerval n
sumecek americký
(straalvinnigen) bepaalde soort zoetwatervis, Ameiurus nebulosus , die tot 50 cm lang en 2,5 kg zwaar kan wordenVan oorsprong komt hij uit het oosten van de Verenigde Staten en Canada.

bruine kiekendief n
moták pochop
(havikachtigen) bepaald soort roofvogel, Circus aeruginosus , uit de familie van de arendachtigen Accipitridae

bruingrijs /ˈbrœyŋɣrɛis/ adj
hnědošedá

bruingroen adj
hnědozelená

bruinharig adj
hnědovlasý
met bruine haren

bruinhemd n
hnědá košile
(historisch) lid van de SA in nazi-Duitsland

bruinkool n
hnědé uhlí

bruinrood adj
červenohnědá
(RAL-kleur) in een tint tussen bruin en rood met RAL-nummer 3011 ( ).

bruinvis /ˈbrœy̯nvɪs/ n
sviňucha
(walvisachtigen) kleine, solitair of in los school levende tandwalvis uit de familie Phocoenidae , zich kenmerkend door zijn stompe snuit, spatelvormige tanden, lage driehoekige rugvin en horizontale staartvin, en die tijdens het zwemmen uit het water opspringt

bruisen v
bublat
inergatief het overvloedig vormen van gasbelletjes in een vloeistof

brulaap n
vřešťan
(primaten) Amerikaanse apen die een brullend lawaai kunnen produceren van het geslacht Alouatta uit de familie grijpstaartapen (Atelidae)

brunette n
bruneta
een vrouw met (donker)bruin (of zwart) haar en soms ook met een donkere gelaatstint

brus /brʏs/ n
sourozenec
(familie) een ander kind van dezelfde ouders, m.n. wanneer diegene zorgtaken op zich neemt

brutaal adj
nestydatý
(verouderd) beestachtig
geen respect hebbend voor iets of iemand, onbeschoft, lomp
(figuurlijk) vrij in het uiten van zijn gemoed, vrijpostig

bruto binnenlands product n
hrubý domácí produkt

bruusk adj
bryskní

btw n
DPH
(initiaalwoord) omzetbelasting die een ondernemer betaald over de verkoopprijs, waarbij hij de belasting die deel uitmaakte van zijn inkoopprijzen weer mag aftrekken

buffel 'bɵfəl n
buvol
(evenhoevigen) verzamelnaam voor een aantal zware holhoornige rundersoorten met vaak forse hoorns

buffer n
buffer
(informatica) tijdelijk geheugen in rekenmachines, computers , randapparaten e.d

bugel /ˈby.χəɫ/ /ˈbyː.ɣəl/ n
křídlovka
(muziekinstrument) een koperen blaasinstrument in Bes of Es of sporadisch ook wel C met drie ventielen, dat een belangrijk instrument is in fanfare-orkesten

buideldier n
vačnatec
(dierkunde) zoogdiersoort uit de infraklasse Marsupialia waarvan de wijfjes een buidel hebben, waarin hun vroeggeboren jongen verder in opgroeien

buigen /bœʏ̯χə(n)/ /bœːɣə(n)/ v
ohnout
onovergankelijk krom worden, (door vervorming) doen afwijken
inergatief een buiging maken
wederkerend zich ~ over: aandacht besteden aan iets

buiging n
poklona
buiging (beweging), knikkende beweging met hoofd en bovenlichaam om een persoon van hoge status te begroeten; artiesten maken na een optreden meestal een buiging naar het publiek.

buik /bœʏ̯k/ /bœːk/ n
břicho
(anatomie) het onderste deel van de voorkant van de romp van mens of dier dat van boven door het middenrif en van onderen door de bekkengordel begrenst is

buikdans n
břišní tanec

buikspreker n
břichomluvec

buil n
síto na mouku
grote zeef voor het zeven van meel

builenpest n
bubonický mor
(medisch) de meest voorkomende vorm van pest en wordt veroorzaakt door de Yersinia pestis -bacterie en overgebracht door de rattenvlo

buis n
roura trubka
een hol, cilindrisch voorwerp

buiten /ˈbœʏ̯tə(n)/ /ˈbœːtə(n)/ adv
venku

buitenechtelijk adj
mimomanželský
niet binnen het raamwerk van het huwelijk

buitenland n
zahraničí
ieder land buiten het eigene

buitenlander /ˈbœytə(n)lɑndər/ n
cizinec
iemand die in het buitenland woont, of iemand afkomstig uit het buitenland

buitenlands adj
cizí
op het buitenland betrekking hebbend

buitenspel n
ofsajd

buizerd n
káně lesní káně
(havikachtigen) bepaald soort middelgrote roofvogel, Buteo buteo , die vooral van veldmuizen leeft

bukken /ˈbɵkən/ v
sehnout se sklonit se
wederkerend zich ~: het lichaam geheel voorover buigen (om bij iets lagers te komen)

bul /bʏl/ n
býk
(dierkunde) mannelijk rund en het mannetje van sommige andere zoogdieren en zeezoogdieren

buldog n
buldok
stevig gebouwde hond met een grote kop en afhangende liphoeken, destijds gefokt om tegen stieren te vechten

bulgur n
bulgur
(voeding) gestoomde, daarna gedroogde en vervolgens grof gemalen of gebroken tarwekorrels, meestal durumtarwe

bulldozer n
buldozer
(werktuigbouwkunde) zware van rupsbanden voorziene machine om terreinen te egaliseren met behulp van een schuiver die stenen en aarde kan verplaatsen

bult n
boule

bultrug /ˈbʏltrʏx/ n
keporkak
(walvisachtigen) Megaptera novaeangliae een relatief grote vinvis, die zich van andere vinvissen onderscheidt door zijn lange borstvinnen, zijn gedrongen lichaam en de knobbels op zijn bek en onderkaak. Volwassen bultruggen variëren in lengte van 12 tot 16 meter en wegen zo'n 25 à 30 ton

bumper n
nárazník
stootstang voor en achter op de auto

bundel n
svazek
zijdelings bijeengehouden verzameling langwerpige voorwerpen

bungalow n
bungalov
woning zonder bovenverdieping

bunker n
bunkr
uitgegraven en met beton zwaar versterkte verdedigingsstelling

bunsenbrander n
Bunsenův kahan
(scheikunde) gasbrander met regelbare luchttoevoer die men gebruikt in een laboratorium

bunzing n
tchoř
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mustela putorius , klein marterachtig, behendig roofdiertje

burcht n
hrad
kasteel, plaats versterkt met een gracht, aarden wal en/of zware stenen muren

bureau n
psací stůl
(meubel) een werkmeubel voor administratief- en studiewerk
kancelář
een (politie)kantoor

bureaucratie n
byrokracie

bureaucratisch adj
byrokratický

bureaustoel n
ergonomická židle
(meubel) een stoel die ontworpen is om in een kantooromgeving gebruikt te worden

buret n
byreta
(scheikunde) een lang, dun, cilindrisch stuk glaswerk met een nauwkeurig geijkte maatverdeling en een kraantje aan de onderzijde

burgemeester n
starosta
(beroep), (politiek) hoofd van het gemeentebestuur

burgemeesteres n
starostka

burger n
občan
inwoner van een stad of staat die bepaalde wettelijke rechten en plichten heeft
civilista
lid van de burgerbevolking, in tegenstelling tot een strijdende partij of ordedienst

burgerlijk /ˈbʏrɣərlək/ adj
buržoazní
tot de burgers behorend, tot de middenstand behorend

burgermaatschappij n
občanská společnost
de samenleving van niet-militairen

burgeroorlog n
občanská válka
(militair) een gewapende strijd tussen twee of meer bevolkingsgroepen binnen hetzelfde land, waarbij soms ook het leger betrokken is

burgerrechten n
občanská práva
1. een recht dat men geniet als staatsburger van een land

burggraaf n
vikomt
(leenstelsel), (adel) edelman, lager dan een graaf maar hoger dan een baron

bus /bɵs/ n
autobus
(verkeer) vervoermiddel op de weg voor een aanzienlijk aantal passagiers (autobus)

bushalte /ˈbʏshɑltə/ /ˈbʏshɑɫtə/ n
autobusová zastávka
(verkeer) een plek waar een bus stopt en mensen in en uit de bus kunnen stappen

buskruit n
střelný prach
(scheikunde), (militair) een ontplofbaar mengsel van fijngepoederde kool, zwavel en salpeter

busstation n
autobusové nádraží
(verkeer) een plek waar meerdere buslijnen tezamen komen en waar meerdere bushaltes zijn, het is een plaats waar mensen van de ene op de andere bus of naar de trein kunnen overstappen

buste n
busta
vrouwenborst, boezem, vrouwenbovenlijf
borstbeeld

bustehouder n
podprsenka
(kleding) een kledingstuk voor vrouwen, dat uit schouderriemen, twee cups en een centrale band bestaat, en dient om de borsten te ondersteunen

butaan n
butan
(scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C4H10

buteen n
buten

buurman n
soused
een man naast wie men woont

buurt n
čtvrť
een (deel van een) wijk

buurvrouw n
sousedka
vrouw woonachtig in het belendende huis

byte /bɑjt/ n
bajt byte
(informatica) het kleinste adresseerbare gedeelte van een computergeheugen bestaande uit 8 bits

bèta n
beta

cabaret /ˌkɑbɑˈrɛ(t)/ n
kabaret
(kunst) kleinkunst, vermaak met toneel, zang, dans, en voordracht

cacaopoeder n
kakaový prášek
een poederachtige substantie die wordt verkregen door het onder hoge druk persen van de cacaomassa van cacaobonen

cache n
cache keš mezipaměť

cactus n
kaktus
(plantkunde) een vetplant met stekels

cadeau /kaˈdoː/ n
dárek
iets dat men aan iemand geeft zonder tegenprestatie, meestal ter gelegenheid van een feestelijke gebeurtenis

cadeaubon n
dárková karta
een tegoedbon die als cadeau gegeven wordt

cadmium n
kadmium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Cd en atoomnummer 48. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

cafeïne n
kofein
(scheikunde) een alkaloïde met structuurformule C8H10N4O2 die van nature wordt aangetroffen in koffiebonen en theebladeren en een stimulerende werking heeft

café n
kavárna
(horeca) een uitgaansgelegenheid waar men hoofdzakelijk dranken kan nuttigen

caissonziekte n
kesonová nemoc

calcium n
vápník kalcium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ca en atoomnummer 20. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

calciumcarbonaat n
uhličitan vápenatý

californium n
kalifornium californium
(scheikunde), (element) een scheikundig element en vermoedelijk een grijs of zilverkleurig actinide met het symbool Cf en het atoomnummer 98

calorie n
kalorie
(thermodynamica), (eenheid), (verouderd) een eenheid van warmte, gelijk aan de warmte benodigd om een gram water een graad (kelvin of Celsius) in temperatuur te doen stijgen, weergegeven met symbool cal

calvinisme n
kalvinismus
(religie) gereformeerde substroming binnen het Christendom waarin o.a. het voorbestemd zijn centraal staat

cambrium /ˈkɑmbrijʏm/ n
kambrium

cameraman n
kameraman
(beroep) beroep waarbij het bedienen een video- en/of filmcamera centraal staat
diegene die de camera bedient

camouflage n
kamufláž

camoufleren /kɑmuflerən/ v
kamuflovat
overgankelijk een voorwerp onopvallend maken

camping /ˈkɑmpɪŋ/ /ˈkɛmpɪŋ/ n
kemp
(kamperen) een terrein met voorzieningen om te kamperen

campus /ˈkɑmpʏs/ n
areál
universiteitsterrein met woningen voor studenten en docenten

canard n
novinářská kachna
(media) bewust vervalst nieuwsbericht; valse hype

candela n
kandela

candidiasis n
candidóza
(medisch) schimmelziekte van huid en slijmvliezen

canon /'ka.nɔn/ n
kánon
(muziek) de strengste vorm van een meerstemmige compositie, waarin de stemmen elkaar in de tijd verschoven imiteren

cantate n
kantáta

canvas n
plátno

caoutchouc adj
kaučuk
rubberen

capaciteit n
kapacita
mogelijkheid om iets te bevatten, hoeveelheid ruimte die voor een bepaald doel gevuld kan worden

capillariteit /ˌka.pɪ.la.ri.ˈtɛɪ̯t/ n
kapilára

capitulatie n
kapitulace
internationaalrechtelijke verklaring dat een partij de strijd tijdens een oorlog opgeeft

capodastro n
kapodastr

capoeira /kapu'ɪ:ra/ n
capoeira
(dans) (sport) een dans- en vechtsport afkomstig uit Brazilië

capriblauw adj
modrá capri

caprinezuur n
kyselina kaprinová
(scheikunde) een verzadigd carbonzuur met de formule CH3(CH2)8COOH

capronzuur n
kyselina kapronová
(scheikunde) een verzadigd carbonzuur met de formule CH3(CH2)4COOH

capuchon /ˌka.py.ˈʃɔ̃ː/ /ˌkɑ.py.ˈʃɔn/ n
kapuce
(hoofddeksel), (kleding) hoofdkap bevestigd aan een kledingstuk

caracal n
karakal
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Caracal caracal , een slanke, middelgrote, niet gevlekte kat van 6–22 kg met een korte staart en lange oorpluimenHet dier leeft afhankelijk van het leefgebied van verschillende prooisoorten, voornamelijk knaagdieren en vogels en komt voor in heel Afrika, het Arabische schiereiland, het Midden-Oosten, centraal en zuidwest-Azië tot in India. Hij leeft in droge bossen, savannes, struikgewas, heuvelachtige steppen en dorre bergachtige streken. De soort staat wereldwijd op de lijst van de IUCN als niet-bedreigde soort, ondanks dat er weinig bekend is over de populatieontwikkeling in het grootste deel van zijn verspreidingsgebied.

caravan n
obytný přívěs
kampeerwagen, woonwagen, aanhangwagen die kan dienen als woonst

carbonaat n
uhličitan

carbonzuur n
karboxylová kyselina
(scheikunde) een organische verbinding die de functionele groep -COOH bezit

carboon /kɑrˈbon/ n
karbon

carcinoom n
karcinom
(medisch) kankergezwel, bestaande uit epitheelcellen

cardigan /ˈkɑrdɪɡən/ n
kardigan
(kleding) vest met V-hals dat met knoopjes aan de voorkant wordt gesloten

cardiologie /kɑrdijolo'xi/ n
kardiologie
(medisch) een medisch specialisme dat zich bezighoudt met het opsporen, diagnosticeren en behandelen van hartziekten

cardiologisch adj
kardiologický
(medisch) met betrekking tot hartziekten

cardioloog /kɑrdijo'lox/ n
kardiolog

cardiomyopathie /ˌkɑr­.di­.jo­ˌmi­.jo­.pa­ˈti/ n
kardiomyopatie
(medisch) hartspierziekte

carnaval n
karneval
(feest) volksfeest waarbij onder meer grote verkleedpartijen plaatsvinden, en dat plaatsvindt gedurende de vier dagen die aan de vastentijd voorafgaan

carnivoor /kɑrniˈvor/ n
masožravec
(dierkunde) een vleesetend dier

carrosserie n
karoserie
(verkeer), (techniek) koetswerk van een motorisch voertuig (meestal een auto of bus)

cartografie n
kartografie
(aardrijkskunde) de kunst en wetenschap van het vervaardigen van land-, zee- en/of luchtkaarten

cashew n
ledvinovník západní

cassette n
kazeta
(techniek) een behuizing voor video- en audiobanden

cassetterecorder n
kazeťák

castratie n
kastrace
(medisch) ontmanning, het volledig verwijderen van de teelballen bij de man

castreren v
kastrovat
overgankelijk een sterilisatie uitvoeren van een man of mannelijk dier door verwijdering van de zaadballen

casus n
pád
(taalkunde) een naamval

catacombe n
katakomby
een ondergrondse ruimte of gangenstelsel, de ruimte onder de tribunes van een stadion

cataract n
katarakt
(medisch) grijze staar, een troebeling van de ooglens die het zien verstoort

catechismus n
katechismus
(religie) (onderwijs) de leer van een godsdienst in de vorm van vragen en antwoorden gebruikt in het godsdienstonderwijs aan jongeren en leken

categorie n
kategorie
onderdeel van een rangschikking, rang, groep

causaal adj
kauzální
oorzakelijk

cavalerie n
jezdectvo
(militair) (geschiedenis) strijdmacht te paard

cavia n
morče
(knaagdieren) benaming voor knaagdieren uit het geslacht Cavia , van oorsprong afkomstig uit Zuid-Amerika, die vooral als huisdier gehouden worden

cayennepeper n
kajenský pepř
(specerij) (verse of gedroogde) vrucht van Capsicum annuum of Capsicum fastigiatus gebruikt als scherpe specerij (wikidata: cayennepeper )

ceder /ˈsedər/ n
cedr
(coniferen) benaming voor bomen uit het geslacht Cedrus dat behoort tot de dennenfamilie

cefalalgie n
bolest hlavy cefalalgie cefalea
(medisch) pijn in het hoofd

cel n
cela buňka
(juridisch), (misdaad) een kleine ruimte waar iemand voor straf moet zitten (in een gevangenis)
(religie) een kleine ruimte in een klooster
buňka cela
(biologie) de kleinste eenheid binnen een levend organisme waarin alle genetische informatie vervat zit
buňka
een zeshoekige opslagplaats in een bijenraat
(techniek) een element van een batterij, een accu of een ander apparaat

celesta n
celesta
(muziekinstrument) een slagwerkinstrument met een klavier waarmee metalen staven worden aangeslagen

celibatair adj
celibátní

celkern /sɛlkɛrən/ n
jádro
(biologie) het organel dat de genetische code (DNA) bevat

cello n
violoncello cello violončelo čelo
(muziekinstrument) viersnarig strijkinstrument dat tijdens het bespelen door de cellist tussen de knieën wordt gehouden

cellulair /sɛ.ly.ˈlɛːr/ adj
buněčný celulární

cellulose /ˌsɛ.ly.ˈlo.zə/ n
celulóza
een polysacharide die door nagenoeg alle planten wordt gemaakt en die de plant stevigheid geeft

celwand /sɛlʋɑnd/ n
buněčná stěna
(biologie) een sterk omhulsel dat een cel om het plasmamembraan heen kan synthetiseren

cement n
cement
(bouwkunde) een bouwmateriaal bestaande uit kalk, zand en grind

cementfabriek n
cementárna
een fabriek waar cement geproduceerd wordt

cementgrijs adj
cementová šedá

censor n
censor
(oudheid) een hoge ambtenaar met absolute macht in de Romeinse republiek

censureren v
cenzurovat
overgankelijk bewust informatie uit de media weghalen

censuur /sɛnˈsyr/ n
cenzura
controle van de kant van een autoriteit (vaak de overheid, ook de kerk) op de informatiestroom

cent n
cent

centaur n
kentaur
(mythologie) wezen waarvan het bovenlijf een man is en de rest een paard

centigram n
centigram

centimeter /'sɛntiˌmetər/ n
centimetr
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat die gelijk is aan één honderdste van een meter, weergegeven met symbool cm

centraal adj
centrální ústřední
in het midden gelegen

centrale verwarming n
ústřední topení
(bouwkunde) een verwarmingssysteem, waarbij de warmte voor de verwarming van de vertrekken van een gebouw, centraal wordt opgewekt en met behulp van een warmteoverbrengend medium wordt overgebracht naar deze vertrekken.

centraliseren v
centralizovat
overgankelijk op één punt samenbrengen

centrifugaalpomp n
odstředivé čerpadlo
(werktuigbouwkunde) pomp die een vloeistof verpompt door het met een draaiend rad (rotor of waaier) naar buiten te slingeren

centrifuge n
odstředivka
(techniek) toestel dat gebruikmakend van de middelpuntvliedende kracht, de mogelijkheid biedt om stoffen te scheiden, te zuiveren of te drogen

centrifugeren v
odstředit
overgankelijk met een centrifuge scheiden, zuiveren of drogen

centrum n
centrum
middelpunt,in het midden gelegen

cerebraal adj
cerebrální mozkový
(medisch) met betrekking tot de grote hersenen

ceremonie n
obřad
een plechtige bijeenkomst om bijvoorbeeld iets te vieren, te herdenken of in te wijden, dan wel als religieus ritueel

cerium n
cer

certificaat /ˌsɛrtifiˈkat/ n
certifikát
een schriftelijk bewijs

cervicaal adj
krční cervikální
(medisch) met betrekking tot de hals en de nek (de cervix)

cesium n
cesium cezium

ceylonkaneel n
skořice-Cejlon
(specerij) kaneel gemaakt van de binnenste bast van Cinnamomum verum

chakra n
čakra
(religie) een energiecentrum in oosterse culturen

champagne /ʃɑmˈpɑɲə/ n
šampaňské
(drinken) (oenologie) een witte of rosé schuimwijn uit de champagnestreek in Frankrijk, die in het bijzonder bij feestelijke aangelegenheden wordt geschonken

champignon /ˌʃɑmpiˈjɔn/ n
žampión
(voeding), (schimmels) een eetbare en speciaal gekweekte witte paddenstoel; Agaricus bisporus en Agaricus bitorquis

chanson n
Šanson

chantage n
vydírání
(juridisch) mensen onder voor de buitenwereld onzichtbare bedreiging zaken tegen hun wil laten doen

chanteren v
vydírat
overgankelijk onder bedreiging een schandaal te veroorzaken iemand geld afhandig maken

chaos n
chaos chaotičnost
grote wanorde, ongeordendheid, verwarring

chaostheorie n
teorie chaosu
(wetenschap) deelgebied van de wiskunde en natuurwetenschappen dat zich bezighoudt met het gedrag van dynamische systemen zoals dat sterk door hun begintoestand wordt bepaald

chaotisch adj
chaotický

charlatan /ˈʃar.la.tan/ n
šarlatán

charmant adj
okouzlující
aangenaam in omgang

charme /sjarme/ n
půvab
de eigenschappen van iemand waardoor die persoon aardig, leuk en vriendelijk wordt gevonden

chassidisme /χɑsiˈdɪsmə/ n
chasidismus
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) religieus-joodse beweging/stroming, ontstaan in Oost-Europa in de 18de eeuw

chatten /ˈtʃɑtə(n)/ /ˈtʃɛtə(n)/ v
chatovat
inergatief op synchrone wijze met elkaar korte tekstberichten uitwisselen

chauffeur /ʃaʊ̯.ˈføːr/ /ʃo.ˈføːr/ /ʃo.ˈfʏːr/ n
řidič
(verkeer) de bestuurder van een motorvoertuig (ook (beroep))

chauvinisme n
šovinismus

chauvinist n
šovinista

chazan /χaˈzɑn/ n
chazan
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) voorzanger in de synagoge, die de dienst leidt

cheeta n
gepard
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Acinonyx jubatus , zeer snelle Afrikaanse katachtige

chelatie n
chelatace
(medisch) een chemisch bindingsproces, bijv. gebruikt voor de behandeling van metaalvergiftiging

chemicalie n
chemikálie

chemicus n
chemik

chemie n
chemie
(wetenschap) wetenschap die zich bezig houdt met de kennis van de stoffen zoals die zijn opgebouwd uit atomen

chemisch adj
chemický
(scheikunde) dat wat tot de chemie behoort, volgens de chemie

chemisch element n
chemický prvek

chemotherapie n
chemoterapie
(medisch) behandeling van kanker met medicijnen

cheque /ʃɛk/ n
šek

cherub /ˈxerʏp/ n
cherubín cherub
(Jiddisch-Hebreeuws) deels menselijk, deels dierlijk wezen met vleugels en één of meer gezichten waarvan de functie verband houdt met het goddelijke (91×: Gen. 3:24, Ex. 25:18 +, Num. 7:89, 1 Sam. 4:4, 2 Sam. 22:11, 1 Kon. 6:23 +, 2 Kon. 19:15, Jes. 37:16, Ez. 9:3 +, Ps. 18:11 +, 1 Kron. 13:6 +, 2 Kron. 3:7 +)

chi n
chí

chilipeper /'ʃílipepər/ n
chilli paprička
(plantkunde) vruchten van het geslacht Capsicum van de nachtschadefamilie (Solanaceae)
(specerij) gedroogde specerij gemaakt van de vruchten van het geslacht Capsicum van de nachtschadefamilie (Solanaceae)

chimaera n
chiméra

chimpansee /ˌʃɪm.pɑn.ˈse/ n
šimpanz
(primaten) Pan troglodytes een Afrikaanse mensaap. Zijn nauwste verwant is de dwergchimpansee of bonobo (Pan paniscus). Beide chimpansees worden beschouwd als de nauwste nog levende verwanten van de mens. Sommige wetenschappers beschouwen de relatie tussen mens en chimpansee op basis van DNA-onderzoek als nauw genoeg om de chimpansee en de bonobo net als de mens in het geslacht Homo te plaatsen

chimère n
chiméra

chinchilla n
činčila

chip n
čip
(elektronica) (informatica) klein stukje halfgeleiderkristal waarop geïntegreerde circuits zijn aangebracht

chirurg /ʃi'rʏr(ə)x/ n
chirurg
(medisch) (beroep) een specialist die operaties verricht

chirurgie n
chirurgie
(medisch) de wetenschap van en de vaardigheid in het opereren

chirurgisch adj
chirurgický
(medisch) betrekking hebben op operatief

chloor n
chlor chlór

chloroform n
chloroform trichlormetan trichlormethan

chocola /ˌʃo.ko.ˈla/ n
čokoláda
(voeding) een lekkernij die gemaakt is van cacao, suiker en cacaoboter

chocolade /ˌʃo.ko.ˈla.də/ /ˌʃɔko.ˈla.də/ n
čokoláda
(voeding) (drinken) een lekkernij die gemaakt is van cacao, suiker en cacaoboter

chocoladebruin adj
čokoládová hnědá

choke n
sytič

cholera /χoləra/ n
cholera
(medisch) een zeer besmettelijke infectieziekte die de darmen aantast

cholesterol n
cholesterol
(biochemie) vet dat in je lichaamscellen zit, zoals galvet, lichaamsvet

chordofoon n
chordofon
(muziekinstrument) een verzamelnaam voor muziekinstrumenten waarbij de toon wordt geproduceerd door een trillende snaar

choreograaf n
choreograf

choreografie n
choreografie

christelijk adj
křesťanský
(religie) te maken hebbend met het christendom, confessioneel, gelovig

christen /ˈkrɪs.tən/ n
křesťan
(religie) belijder van de christelijke godsdienst

christendom /ˈkrɪ.stən.ˌdɔm/ n
křesťanství
(religie) een monotheïstische godsdienst gebaseerd op het evangelie en leven van Jezus zoals beschreven in het Nieuwe Testament

chromium n
chrom chróm

chromosomaal /ˌɣro.mo.zo.ˈmal/ /ˌɣro.mo.zo.ˈmaɫ/ /ˌχro.mo.zo.ˈmaɫ/ adj
chromozomový
(biologie) (medisch) met betrekking tot de chromosomen, de eiwitten die erfelijke informatie bevatten

chromosoom /ˌχroʊmoʊˈsoʊm/ n
chromozóm
(biologie) staafachtig lichaampje in de celkern dat drager van erfelijke eigenschappen is

chronisch /ˈkronis/ adj
chronický
voortdurend, aanhoudend, nooit helemaal genezend

chronologie /xrono.lo'ɣiː/ n
chronologie
(wetenschap) de wetenschap die zich bezig houdt met het rangschikken in de tijd van historische gebeurtenissen

chronologisch adj
chronologický
naar tijdstip gerangschikt

chronometer n
chronometr
een uurwerk waarop zeer kleine tijdsdelen kunnen worden afgelezen

chroom n
chrom chróm

chroomoxidegroen adj
chromová zelená

cicade n
cikáda
(halfvleugeligen) Auchenorrhyncha groot, halfvleugelig insect behorend tot een groep van insecten die vertegenwoordigd wordt door ongeveer 40.000 verschillende soorten. Cicaden vormen een onderorde die behoort tot de orde van de halfvleugeligen (Hemiptera). Zij leven in Zuid-Europa en in de tropen

cichorei /ˌsikoˈrɛɪ/ n
čekanka

cider n
cider
(drinken) vruchtenwijn uit gegist appelsap of perensap (wikidata: cider )

cijfer n
číslice cifra
(wiskunde) een enkelvoudig symbool om een telbaar aantal aan te duiden. Bijvoorbeeld 0 en 7 zijn cijfers, maar 19 niet

cilinder n
válec

cilindrisch adj
válcový cylindrický
zoals een cilinder, cilindervormig, buisvormig

cipres n
cypřiš
(coniferen) bepaald soort slanke naaldboom uit het gebied rond de Middellandse Zee, Cupressus sempervirens

circus n
cirkus
attractie in een circustent waar artiesten van allerlei aard hun kunsten en behendigheden vertonen in een ronde arena

cirkel /ˈsɪrkəɫ/ n
kruh kolo

cirkelen v
kroužit
inergatief in cirkels ronddraaien of rondvliegen

cirkelzaag /ˈsɪrkəlzax/ n
kotoučová pila
(gereedschap) motorzaag met een rond zaagblad

cirrose n
cirhóza
(medisch) elk proces waarbij orgaancellen worden vervangen door schrompelend bindweefsel

citer n
citera
(muziekinstrument) een snaarinstrument dat voornamelijk gebruikt wordt in het Duitstalige deel van Europa

citeren v
citovat
overgankelijk letterlijk overnemen wat iemand anders over een onderwerp gezegd of geschreven heeft

citroen n
citron citrón
(fruit) Citrus limon Citrus medica ovale, gele zure vrucht van de citroenboom

citroengeel adj
citrónová žlutá

citroenschil n
citrónová kůra
(plantkunde) (fruit) schil van een citroen (wikidata: citroenschil )

citroenvlinder n
citronový
(vlinders) Gonepteryx rhamni een dagvlinder van de Pieridaefamilie

citroenzuur n
kyselina citrónová

civetkat n
cibetka
(roofdieren) Viverra , een geslacht van kleine slank gebouwde roofdieren dat in Afrika en Zuidoost-Azië voorkomt

civiel adj
civilní

civiele techniek n
stavebnictví

clair-obscur n
šerosvit
(kunst) een artistieke techniek waarbij scherpe lichtcontrasten gebruikt worden voor het bereiken van een bepaald effect

classificatie n
klasifikace

clausule /klʌʊˈsylə/ n
doložka
(juridisch) een extra bepaling in een ambtelijke brief

clerus n
duchovenstvo
de leiders van een kerkgenootschap

clitoris n
klitoris
(anatomie), (seksualiteit) gevoelig orgaan bovenaan de schaamspleet van de vrouw dat voor de seksuele opwinding zorgt

cloaca n
kloaka
(biologie) de gecombineerde darm- en urineuitgang bij bepaalde diersoorten

clown /kloːn/ /klʌːun/ n
klaun
(beroep) komische wit geschminkte artiest, oorspronkelijk uit het circus
(figuurlijk) bespottelijk, belachelijk iemand

club /klɵp/ n
klub
clubfauteuil
(sport) slaginstrument voor het golfspel

co-enzym n
koenzym

coalitie /kowaˈli(t)si/ n
koalice
verbond van twee of meer partijen, mogendheden of staten om een gemeenschappelijk doel te bereiken

cobra n
cobra
(reptielen) verscheidene geslachten van slangen uit de familie koraalslangachtigen (Elapidae ). Het woord "cobra" stamt uit het Spaans of Italiaans en is een verkorte vorm voor "cobra capello", het betekent ongeveer "slang met hoed" (verwijzend naar de karakteristieke uitzetbare halsribben achter de kop). De cobra speelt een rol in de symboliek van het hindoeïsme. De cobra is populair bij slangenbezweerders

coca n
kokainovník pravý
(plantkunde) Erythroxylum coca een plant die zijn oorsprong vindt in Zuid-Amerika en die groeit op grotere hoogte, waarvan een aftreksel van de bladeren in Zuid-Amerika, met name in Bolivia en Peru wordt gekauwd als middel tegen hoogteziekte en als stimulans voor arbeiders in de mijnbouw

cocaïne n
kokain
(scheikunde) een drug die bereid wordt uit de bladeren van de coca die euforie en ongevoeligheid voor pijn veroorzaakt en leidt tot verslaving

cocktail n
koktejl
(drinken) drankje bestaande uit gemixte, veelal alcoholische dranken

cocktailshaker n
Šejkr

cocon n
kokon

code /'kodə/ n
kód

coderen v
zakódovat
overgankelijk in een code brengen

codicil n
dovětek

cognac n
koňak

cognitief /kɔxniˈtif/ adj
kognitivní
met betrekking tot het leerproces, (kennen)

cokes n
koks
ontgaste steenkool
ontgaste steenkool

cola n
kola
(drinken) een uit kolanoten vervaardigde bruinkleurige drank met prik (frisdrank)

collaborateur n
kolaborant
iemand die samenwerkt, een medewerker
(pregnant) iemand die in bezette landen met de vijand samenwerkt

collaboreren v
kolaborovat
inergatief sinds W.O. II: met de vijand samenwerken ('heulen')

collage n
koláž

collageen /ˌkɔlɑˈɣen/ n
kolagen
(biologie) bindweefselstof, lijmvormend proteïne

collectie n
sbírka

collectief n
kolektiv
meerdere groepen die onder één noemer worden aangesproken, groep samenwerkende personen, samenwerkingsverband

collega /kɔˈleɣa/ /kɔˈleχa/ n
kolega
een persoon die voor hetzelfde bedrijf werkt.
een vak- of ambtgenoot.

college n
přednáška
(onderwijs) bijeenkomst waarin een docent een bepaald onderwerp uitlegt aan studenten

collegezaal n
posluchárna
(onderwijs) een ruimte waarin les wordt gegeven aan studenten

colloïde n
koloid

colonne /ko'lɔnə/ n
kolona
(militair) convooi, rij van militairen of voertuigen in een groot aantal gelederen van kleine frontbreedte

coloradokever n
mandelinka bramborová
(kevers) Leptinotarsa decemlineata een kever uit de familie van de bladkevers (Chrysomelidae) van ongeveer 1 cm lang met een geel rugschild dat is voorzien van 10 overlangse zwarte strepen die zich voedt met bladeren en bloemen van planten uit de nachtschadefamilie (o.a. de aardappelplant)

coma /ˈkoːmaː/ n
kóma
(medisch) volkomen bewusteloosheid

combinatie n
kombinace

combinatietang n
kombinačky
(gereedschap) werktuig waarmee je zowel op verschillende manieren kan vastknijpen als afknippen

combineren v
kombinovat

comité n
výbor

commanderen v
nařídit přikázat rozkázat
overgankelijk direct dwingend leiding geven aan

commando /kɔ.ˈmɑn.do/ n
komando
(militair) (beroep) iemand uit een eenheid die extra getraind wordt voor speciale missies
o (militair) speciaal getrainde groep militairen voor speciale missies

commentaar /kɔmən'tar/ n
komentář
toelichting of verklaring, uitleg
kritiek en/of opinie

commentator n
komentátor

commercieel /kɔmərˈʃel/, /kɔmɛrˈsjel/ adj
komerční obchodní
(handel) zakelijk, handels-

commissie n
komise
groep personen met een bepaalde opdracht of voor een bepaald doel bijeengeroepen

communaal adj
komunální
gemeenschappelijk

communicatie /ˌkɔ.my.nɪ.ˈkaː.si/ /ˌkɔmyniˈkasi/ /ˌkɔmyniˈkaʦi/ n
komunikace
het uitwisselen van informatie waarbij zender, ontvanger, inhoud en communicatiemedium betrokken zijn

communiceren v
komunikovat
inergatief door middel van communicatie met elkaar in contact komen; uitwisselen van informatie

communie /kɔ.ˈmy.ni/ /kɔ.ˈmyː.nɪə̯/ n
přijímání
de gemeenschap met lichaam en bloed van Jezus Christus in de vorm van brood en wijn in de katholieke kerk

communisme /kɔmyˈnɪsmə/ n
komunismus
(politiek) (economie) (filosofie) atheïstische ideologie die gericht is op gemeenschappelijk bezit van productiemiddelen en verbruiksgoederen

communitarisme n
komunitarismus

comorbiditeit n
komorbidita
(medisch) Comorbiditeit is het tegelijkertijd hebben van twee of meer stoornissen of aandoeningen bij een patiënt

compact adj
kompaktní
van geringe omvang, gedrongen, klein

compactheid n
hutnost
het samengedrongen en daardoor stevig zijn

compagnie n
rota
een gezelschap met commerciële doelstellingen, gewoonlijk met een toegekend monopolie, vennootschap, handelsvereniging

competentie n
kompetence
een ontwikkelbaar vermogen van mensen waarmee ze in voorkomende situaties adequaat, gemotiveerd, proces- en resultaatgericht kunnen handelen

competitie n
soutěž
(sport) reeks wedstrijden tussen verschillende clubs

competitief adj
soutěživý
gewend aan en in staat om strijd te leveren, concurrerend

compileren v
kompilovat

complement n
doplněk

complex /kɔmplɛks/ adj
komplexní
ingewikkeld, moeilijk, uit veel onderdelen bestaand

complexiteit n
komplexita
de mate waarin iets complex is

compliceren v
komplikovat
overgankelijk (nodeloos) ingewikkeld maken

compliment n
kompliment
een lovende of vleiende opmerking

componist n
skladatel
(muziek) (beroep) iemand die muziekstukken schrijft

compositie n
skladba
(muziek) een muziekstuk, werkstuk van een componist
samenstelling zowel in de (taalkunde) als een andere ordening van delen tot een geheel

compost n
kompost
residu dat ontstaat na ontbinding van organisch materiaal (d.w.z. van plantaardige of dierlijke oorsprong)

composteren v
kompostovat
overgankelijk tot compost verwerken

compressie n
komprese
samendrukking, samenpersing

comprimeren v
komprimovat
overgankelijk samenpersen, compact maken

compromis /kɔmproˈmi/ n
kompromis
overeenkomst waarbij de betrokken partijen concessies doen om tot een voor allen aanvaardbare oplossing te komen

computer /kɔm.ˈpju.tər/ /kɔm.ˈpɪ̯uː.tər/ n
počítač computer komputer
(informatica) programmeerbare machine die door een reeks instructies bewerkingen kan uitvoeren

computerprogramma n
počítačový program
(informatica) een programma dat geïnstalleerd en gebruikt kan worden op een computer

computerspel n
počítačová hra
een spel dat via of met de computer gespeeld wordt

computervirus n
počítačový virus
(informatica) schadelijk computerprogramma dat zich kopieert naar andere programma's en van binnenuit de computer kapotmaakt

computerwetenschap n
matematická informatika

concentratie n
koncentrace

concentratiekamp n
koncentrační tábor
afgesloten terrein met barakken waar machthebbers bepaalde groepen mensen zonder rechtsgang onder dwang van de samenleving afgezonderd houden

concentreren v
soustředit
overgankelijk centraliseren, op één plek samenbrengen
koncentrovat
wederkerend zich ~ op één zaak toespitsen

concentrisch adj
soustředný
van cirkels of bollen dat ze het zelfde middelpunt hebben (maar niet dezelfde straal)

concert n
koncert
(muziek) een muziekuitvoering door een orkest, ensemble, een koor etc.

conciërge /kɔn.si.ˈjɛr.ʒə/ /kɔn.ˈʒɛr.ʒə/ n
dveřník
(beroep) een huisbewaarder, een toezichthouder in een gebouw

conclaaf n
konkláve
een besloten kerkvergadering van kardinalen waarbij een paus gekozen wordt

concluderen /ˌkɔŋklyˈderən/ v
vyvodit
overgankelijk tot een besluit komen, een conclusie trekken

conclusie /kɔŋˈklyzi/ n
závěr

concreet /kɔnˈkret/ adj
konkrétní
in de realiteit bestaande, in tegenstelling tot slechts in gedachten

concurrentie n
konkurence
(economie) het mede-wedijveren om iets, in het bijzonder een vorm van winst, in de situatie zijn dat je de concurrent van iemand bent

concurrentievoordeel n
konkurenční výhoda
(economie) het voordeel dat ontstaat wanneer een onderneming op een bepaalde markt een product kan aanbieden dat zich op een positieve manier onderscheidt van andere producten

condensatie /kɔndɛn'zasi/ n
kapalnění

condensator n
kondenzátor
(elektrotechniek) elektrisch onderdeel dat een hoeveelheid elektrische lading kan opslaan

condensatorcapaciteit n
elektrická kapacita

conditie n
kondice
(medisch) (fysieke) gezondheidstoestand
(juridisch) voorwaarde

condoom n
kondom prezervativ

condor n
kondor
(havikachtigen) benaming voor sommige roofvogels uit de Amerikaanse tak (Cathartidae ) van de gierenfamilie

conductantie n
elektrická vodivost

confectie n
Konfekce
confectiekleding. Kleding die in massa geproduceerd wordt

conferentie n
konference

confisqueren v
zabavit
overgankelijk (juridisch) van staatswege in beslag nemen

conflict n
konflikt

conformatie n
konformace
(scheikunde) opbouw van een molecule, die ontstaat door het draaien van atomen om een enkelvoudige binding

confrontatie n
konfrontace

congres /kɔŋˈɣrɛs/ /kɔŋˈχrɛs/ n
kongres
een grote vergadering van deskundigen op een bepaald vakgebied

conisch adj
kuželový
de vorm hebbend van een (afgeknotte) kegel

consacreren v
zasvětit
overgankelijk (religie) consecratie verrichten

consensus /kɔnˈsɛnzʏs/ n
konsenzus

consequentie n
následek
een noodzakelijk gevolg

conservatief /kɔnsɛrvaˈtif/ adj
konzervativec
vasthoudend aan het oude en vertrouwde, het nieuwe wantrouwen

conservatorium n
konzervatoř
(onderwijs), (muziek) een school in het hoger onderwijs waar men zich kan laten opleiden tot professioneel musicus, acteur/actrice of danser(es)

constantaan n
konstantan

constipatie n
zácpa
(medisch) verstopping, harde of uitblijvende ontlasting

consul n
konzul
(beroep) (diplomatie) gevolmachtigd vertegenwoordiger van een vreemde regering in een land.
(geschiedenis) (beroep) elk van de beide eerste overheidspersonen tijdens de Republiek in Rome.

consulaat n
konzulát
(diplomatie) officiële vertegenwoordiging van een staat in het buitenland, voor het behartigen van de belangen van de vertoevende landgenoten, in dat land met minder bevoegdheden dan een ambassade

consulent n
poradce
(beroep) een (hopelijk) deskundige raadgever (mannelijk)

contact /kɔn.ˈtɑk/ /kɔn.ˈtɑkt/ n
kontakt
(natuurkunde) een toestand waarbij twee voorwerpen elkaar raken
(communicatie) onderlinge communicatie
een contactpersoon
(elektrotechniek) een verbinding van twee elektrische geleidingen
(elektrotechniek) een elektrische schakelaar
(geologie) de grens tussen stollings- en nevengesteente

contacteren v
kontaktovat
overgankelijk contact opnemen met

contactlens n
kontaktní čočka
een zeer kleine kunststof lens die men direct op de oogbol plaatst ter vervanging van een bril

container n
kontejner

contaminatie n
kontaminace
(medisch) verontreiniging of besmetting met chemische stof of bacterie

contant adj
hotově
(financieel), (economie) in gereed geld, cash
in contanten betalen: in munten en biljetten betalen

context /ˈkɔntɛkst/ n
kontext
verband waarin iets zich voordoet

continent n
kontinent světadíl
een werelddeel

continu adv
spojitý

continueren /ˌkɔntinyˈweːrə(n)/ v
pokračovat
overgankelijk voortzetten

continuïteit n
spojitost

contrabas n
kontrabas
(muziekinstrument) het laagstklinkende muziekinstrument van de strijkinstrumenten met een lagere toon dan de bas

contract /kɔnˈtrɑkt/ n
smlouva
(juridisch) een schriftelijk vastgelegde overeenkomst

contrafagot n
kontrafagot
(muziekinstrument) fagot waarvan de noten een octaaf lager klinken dan van de gewone fagot

controle n
kontrola

controleren v
kontrolovat prověřit
overgankelijk toezicht houden

convergent /ˌkɔnvɛrˈɣɛnt/ adj
konvergentní
(optica) in één punt samenkomend

cool adj
cool
(informeel), (spreektaal) erg goed
(informeel) stoer

copernicium n
kopernicium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Cn en atoomnummer 112. Het is een overgangsmetaal

coplanair adj
koplanární

coronair adj
koronární
(medisch) met betrekking tot de kransslagaders van het hart

corporeel adj
tělesný
lichamelijk

correct adj
správný
foutloos, goed
burgerlijk, saai, onberispelijk uit moreel oogpunt, zonder af te wijken van de etiquette, politiek correct

correlatie n
korelace
(medisch), (wiskunde) samenhang, wederzijdse betrekking

corresponderen v
dopisovat

corrigeren /ˌkɔriˈʒeːrə(n)/ /ˌkɔriˈʒɪːrə(n)/ v
opravit
overgankelijk iets ontdoen van fouten of fouten aanduiden, verbeteren

corrosie n
koroze
(scheikunde) roest, aantasting van een materiaal door elektrochemische reacties

corruptie n
korupce
bedrog vanwege oneerlijkheid, omkoping. Corruptie leidt tot privileges aan degene die betaalt en onthoudt deze aan degene die niet betaalt.

coulomb n
coulomb

courgette n
cuketa
(groente) Cucurbita pepo, een groente uit de komkommerfamilie

couscous n
kuskus

cowboy n
kovboj
(beroep), (veeteelt) veedrijver/veehoeder, m.n. in het Midden-Westen

coyote n
kojot
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Canis latrans , een hondachtige die nauw verwant is aan de wolf (Canis lupus ) en voorkomt in een gebied dat zich uitstrekt van Alaska tot Midden-Amerika

coëfficiënt n
koeficient součinitel
(wiskunde) een vermenigvuldigingsfactor van een zeker object. (variabele, vector, functie, differentiaalquotiënt etc.)

coïtus n
koitus
(formeel) (seksualiteit) seks waarbij de man met zijn penis het lichaam van de partner binnengaat

coöperatie n
družstvo
(economie) zelfstandige, op samenwerking opgerichte vereniging die tot doel heeft in bepaalde stoffelijke behoeften van haar leden te voorzien krachtens met hen gesloten overeenkomst

coördineren v
koordinovat
overgankelijk zo organiseren dat alles en iedereen goed kan samenwerken

cranberry n
klikva klikva velkoplodá
(bloemplanten) bepaald soort struik Vaccinium macrocarpon uit de heidefamilie Ericaceae

creatief /krejaˈtif/ adj
tvořivý
scheppend vermogen bezittend, met een scheppende geest

creatine n
kreatin
(voeding) (sport) voedingssupplement dat de spieropbouw zou versterken

creativiteit n
tvořivost
gedrevenheid of vaardigheid om iets oorspronkelijks te maken

creditcard n
kreditní karta

crediteren v
připsat
(boekhouding) op iemands rekening als tegoed (credit) bijschrijven

crematorium n
krematorium
centrum voor lijkverbranding

cremeren v
zpopelnit

crenarchaeota n
Crenarchaeota
(archaea) stam van oerbacteriën, Crenarchaeota , waartoe veel thermofielen behoren

creooltaal n
creolština
(taalkunde) een taal die is ontstaan doordat bevolkingsgroepen die twee verschillende talen spraken met elkaar in contact kwamen en een nieuwe taal ontwikkelden

criminaliteit n
kriminalita
(juridisch) de misdadigheid, het begaan van misdaden

crimineel adj
kriminální
met betrekking tot misdaad, misdadig

criminologie n
kriminologie
(wetenschap) sociologie van misdaad en misdadigheid

crisis n
krize
een zware noodsituatie waarbij het functioneren van een stelsel ernstig verstoord raakt maar die in principe van voorbijgaande aard zou moeten zijn

criterium /kriˈterijʏm/ n
kritérium
toets, een doorslaggevende reden, maatstaf

croissant /krʋɑˈsɑ̃/ n
rohlík
(voeding) halvemaanvormig broodje gebakken van bladerdeeg

croupier n
krupiér

cruciaal adj
rozhodný
van beslissend of doorslaggevend belang

cruiseschip n
výletní loď
(scheepvaart) een passagiersschip dat gebouwd en uitgerust wordt om er cruises mee te maken

cryptoanalyse n
kryptoanalýza

crèche n
jesle
een oppascentrum voor kinderen

crèmewit adj
krémová

culinair adj
kuchařský
(kookkunst) met betrekking tot de kookkunst

cultfilm n
kultovní film
film die populair is bij een kleine maar betrokken groep fans

cultureel /kʏltyˈrel/ adj
kulturní
met betrekking tot cultuur, met betrekking tot de kunsten

cultus n
kult

cultuur /kɵl'tyːr/ n
kultura
(maatschappij) het patroon van menselijke activiteit en de symbolische structuren, die deze activiteiten een zekere betekenis geven met name kunst en wetenschap

cumulatief /kymylaˈtif/ adj
kumulativní
opstapelend, gesommeerd over alle bijdragen tot heden

curatele n
kuratela
(overdrachtelijk) maatregel waarbij de financiële beslissingen van een organisatie (wegens wanbeleid) voortaan door een andere organistatie worden genomen

curator n
kurátor

curcumine n
kurkumin
(voeding) gele voedselkleurstof verkregen uit de wortelstok van de kurkumaplant Curcuma longa (wikidata: curcumine )

curiositeit n
kuriozita
iets merkwaardigs

curium n
curium

curling n
curling
een precisiesport die lijkt op bowls, jeu de boules en bocce, die op ijs gespeeld wordt gespeeld met zware stenen in plaats van metalen (of plastic) ballen

cursus /ˈkʏrsʏs/ n
kurz

curve n
křivka

cyberaanval n
kyberútok

cybernetica n
kybernetika
(wetenschap) wetenschap van de besturing van systemen: controle van en communicatie binnen biologische en mechanische systemen

cyclisch /ˈsiklis/ adj
cyklický
regelmatig terugkerend

cycloon n
cyklóna
(meteorologie) een lagedrukgebied
een tropische wervelstorm
een toestel gebruikt om een mengsel van materialen te scheiden op basis van dichtheid

cycloop n
kyklop

cyclus n
cyklus
terugkerende, regelmatige reeks

cynisch /ˈsinis/ adj
cynický

cyrillisch /sɪˈrɪlɪs/ adj
cyrilice
betrekking hebbend op het alfabet dat door zes Slavische talen en ook door talen in Azië onder invloed van het Russisch gebruikt wordt

cyrillisch alfabet n
cyrilice
(taalkunde) een alfabet dat geschreven wordt in het cyrillisch schrift. Talen die het cyrillisch schrift gebruiken zijn de zes natuurlijke Slavische talen (Bulgaars, Macedonisch, Oekraïens, Russisch, Servisch en Wit-Russisch) en nog veel andere talen van de voormalige Sovjet-Unie, Azië en Oost-Europa.

cyste /ˈkɪstə/ n
cysta
(biologie) (medisch) holte gevuld met vocht

cytoplasma /ˌsitɔˈplɑsma/ n
cytoplazma cytoplasma

cytotoxisch adj
cytotoxický
(medisch) giftig voor cellen

daad /daːt/ n
skutek
bewust gepleegde handeling, doelgericht

daciet /daˈsit/ n
dacit
(geologie) vulkanisch stollingsgesteente met een felsische samenstelling

dactyloscoperen v
daktyloskopovat
overgankelijk vingerafdrukken afnemen

dadel n
datle
(fruit) zoete bruine vrucht van de dadelpalm, Phoenix dactylifera

dadelpalm n
datlovník
(bloemplanten) Phoenix dactylifera palm uit de palmenfamilie (Palmae of Arecaceae). Ze wordt op grote schaal aangeplant omwille van de eetbare vruchten, de dadels. Deze aanplant gebeurt reeds duizenden jaren: daardoor is het oorspronkelijke verspreidingsgebied niet exact bekend. Waarschijnlijk is dit Zuidwest-Azië of Noord-Afrika

dader n
pachatel
iemand die iets (slechts) gedaan heeft

dag /dɑx/ /dɑχ/ n
den
(tijdrekening), (eenheid) tijd waarin een hemellichaam volledig om zijn eigen as draait (voor de aarde 24 uur)
(tijdrekening) tijd tussen zonsop- en zonsondergang

dagblad n
deník
(media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws, een krant die iedere dag (behalve zondag) verschijnt

dagboek n
deník

dagelijks adv
denní
iedere dag

dageraad n
úsvit
het aanbreken van de nieuwe dag [3], de tijd net voor zonsopkomst

dagpauwoog n
babočka paví oko
(vlinders) bepaalde soort dagvlinder, Aglais io , die in Nederland en België de bekendste soort uit de familie Nymphalidae, de vossen, parelmoervlinders en weerschijnvlinders is

dagvaarding n
obsílka
(juridisch) een schriftelijke oproep om voor een rechtbank te verschijnen

dahlia n
jiřina
een plantengeslacht uit de composietenfamilie, dat een tiental soorten omvat die wild voorkomen in Mexico als cultivar zijn er duizenden variëteiten

dak n
střecha
(bouwkunde) het deel dat een gebouw aan de bovenkant bedekt en bescherming biedt tegen het weer

dakgoot n
okap
(bouwkunde) een langgerekte bakvormige of halfronde constructie voor het van het dak afvoeren van hemelwater

dakloze n
bezdomovec
iemand die op de straat leeft, zonder vaste verblijfplaats

dakvenster n
vikýř
(bouwkunde) raam dat in een dak zit

dal /dɑl/ n
údolí
(geologie) een laagte in een heuvel- of bergstreek

dam n
dáma
(spel) (bij het damspel) twee gestapelde schijven

damast n
damašek
weeftechniek, waarbij tekeningen aangebracht worden op een achtergrond van dezelfde kleur

dame /daːmə/ n
dáma paní
beschaafde vrouw

dames en heren n
dámy a pánové
standaard aanhef voor het toespreken van een publiek

damhert n
daněk
(evenhoevigen) Dama dama evenhoevige uit de familie van de hertachtigen (Cervidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Cervus dama in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. Tussen de ijstijden leefden de damherten onder andere tot in West-Europa, maar de laatste ijstijd heeft de dieren naar Klein-Azië verdreven. De Romeinen brachten de soort weer met zich mee en verspreidden het dier door het gehele Romeinse Rijk. Tegenwoordig komt het op alle continenten behalve Antarctica voor. Het damhert is de soort die het vaakst gehouden wordt in hertenkampen. Het Mesopotamisch damhert (Dama mesopotamica) uit Iran en Irak wordt vaak als ondersoort van het damhert beschouwd

dammen v
dáma
inergatief, (spel), (sport), het damspel spelen

damp /dɑmp/ n
pára
(natuurkunde) de gasvormige toestand van een stof die bij kamertemperatuur vloeibaar of vast is, de toestand die ontstaan is door verdamping

dan adv
pak
op een eerder genoemd tijdstip in de toekomst

dan conjunction
než
na een vergrotende trap van een bijvoeglijk naamwoord of van een bijwoord

dank u interjection
děkuji díky
beleefde uitdrukking van dankbaarheid

dankbaar adj
vděčný
erkentelijk voor ontvangen hulp

dankbaarheid n
vděčnost vděk
het dankbaar zijn

danken v
děkovat

dankzij preposition
díky dík
door de positieve werking van

dans n
tanec
(dans) (kunst) een verzameling sierlijke bewegingen, meestal op basis van een muzikaal ritme

dansen v
tancovat tančit
inergatief sierlijk en ritmisch bewegen, gewoonlijk op muziek

danser n
tanečník
(beroep) mannelijk persoon die danst

danseres /dɑnsə'rɛs/ n
tanečnice
(beroep) een vrouwelijk persoon die danst

dapper /ˈdɑpər/ adj
odvážný
geen angst voor gevaar tonend

dar n
trubec
(dierkunde), (imkerij) mannelijke bij

darm /dɑrm/ n
střevo
(anatomie) onderdeel van het spijsverteringsstelsel tussen de maag en de anus

darmstadtium n
darmstadtium

darwinisme n
darwinismus
(biologie) evolutieleer die het ontstaan van de soorten verklaart door natuurlijke selectie uit varianten die bij reproductie optreden

das /dɑs/ n
jezevec
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Meles meles , marterachtig roofdier

daslook /ˈdɑs.lok/ n
česnek medvědí
Allium ursinum sterk riekende, eetbare plant uit de lookfamilie

dat conjunction
že
een voegwoord dat een lijdend-voorwerpszin inluidt

database n
databáze
(informatica) een plaats waar informatie over bepaalde onderwerpen in digitale vorm verzameld, opgeslagen en geconsulteerd kan worden

daten v
chodit
meerdere dates, afspraakjes maken met iemand

dateren v
datovat
overgankelijk de datum van ontstaan bepalen

datsja n
dača
Russisch buitenverblijf

datum n
datum
(tijdrekening) een tijdsaanduiding die bestaat uit een dag(nummer), een maand en een jaar

dauphin n
dauphin

dauw n
rosa

dauwpunt n
rosný bod

de handdoek in de ring werpen phraseologicalUnit
hodit flintu do žita
(zegswijze) het opgeven

de koe bij de hoorns vatten v
jít na to rovnou
een lastige kwestie voortvarend en vastberaden aanpakken

de soep wordt nooit zo heet gegeten als zij wordt opgediend phraseologicalUnit
Nic se nejí tak horké, jak se to uvaří
(spreekwoord) iets lijkt in het begin altijd erger dan het is

de spijker op de kop slaan v
udeřit hřebíček na hlavičku
(zegswijze) iets heel treffend verwoorden, de kern van de zaak heel aansprekend samenvatten

de teerling is geworpen interjection
kostky byly vrženy
(spreekwoord) er is een onomkeerbare stap gezet

dealer n
obchodník
(beroep) verkoper (meestal) van één merk auto's
(beroep) drugshandelaar

debat n
debata

debiel /deˈbil/ adj
debilní
(scheldwoord) in lichte mate zwakzinnig
(scheldwoord) bespottelijk, ridicuul

debugger n
debugger

debuteren v
debutovat
inergatief voor de eerste keer in het openbaar optreden, spelen of publiceren

decaan n
dekan
o (scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C10H22
m (beroep) een docent die een adviserende rol heeft ten aanzien van studiekeuzes
děkan
m (beroep) (onderwijs) het hoofd van een faculteit van een universiteit

december n
prosinec
(tijdrekening) de twaalfde en tevens laatste maand van het jaar

decigram n
decigram

decoder n
dekodér
(informatica) apparaat of softwarematige functie die een gecodeerd signaal omzet in een bruikbaar signaal

decoderen v
dekódovat rozšifrovat
overgankelijk (cryptografie) uit code overbrengen in gewone taal

decolleté n
dekolt
laag uitgesneden halslijn bij vrouwenkleding, zodat de boezem van de vrouw deels zichtbaar is

decoreren v
dekorovat
overgankelijk methoden en technieken gebruikt om bouwwerken, meubels of andere objecten te verfraaien

deeg n
těsto
(kookkunst) ongebakken kneedbare uitgangsmateriaal voor het bakken van diverse broden en gebak, vervaardigd van meel aangevuld met rijsmiddelen als gist, bakpoederof ei, vloeistoffen als melk of water en smaakstoffen zoals suiker en zout

deegroller n
váleček váleček na těsto
(huishouden) (kookkunst) rol om deeg uit te rollen

deel /ˈdeːl/ n
část
een afsplitsing van een hoeveelheid, maat of gewicht, van een geheel waarbij samenstelling, functies of eigenschappen gelijk zijn of buiten beschouwing blijven (kenmerkend is dat de soortnaam van het geheel en de afgesplitsing gelijk is)
een werk / boek / aflevering van een serie (bij een boekenserie, filmserie tv-serie)

deelnemer n
účastník
iemand die meedoet aan een wedstrijd of ander evenement

deeltal n
dělenec

deeltje n
částice
(natuurkunde) onderdeel van een atoom

deeltjesfysica n
fyzika částic

deeltjesversneller n
urychlovač částic

deelwoord n
příčestí

defaitisme n
defétismus
(psychologie) ongeloof in het eigen succes, moedeloosheid

definitie n
definice
begripsafbakening, precieze omschrijving of bepaling van de essentiële aard van iets

definiëren v
definovat

deflatie n
deflace
(economie) het vallen van het prijspeil waardoor het geld in waarde toeneemt

defragmentatie n
defragmentace

defragmenteren v
defragmentovat

degelijk adj
spolehlivý
goed tegen een stootje kunnend, niet snel kapot gaand
(van personen) eerlijk, oprecht, net in zijn manieren, saai

degraderen v
degradovat
overgankelijk in rang, waardigheid of klasse verlagen

dekbed n
peřina
dikke deken, meestal bestaande uit een grote hoes met daarin isolerend materiaal, met de functie om iemand te bedekken en warm te houden tijdens de slaap

deken /dekə(n)/ n
deka
(textiel) een (vaak dikke) doek, met de functie om iemand te bedekken en daarmee warm te houden (tijdens de slaap)

dekking n
příbor (stolní)

deksel n
poklička
een voorwerp om een hol open lichaam mee af te dekken

delegatie n
delegace
een klein aantal mensen als vertegenwoordigers van een grote groep, afvaardiging, vertegenwoordigig
(juridisch) overneming van een schuld door de oorspronkelijke schuldenaar (de delegant) aan een derde (de gedelegeerde of overnemer)

delegeren v
delegovat
overgankelijk taken en verantwoordelijkheden doorgeven

delen v
dělit
overgankelijk in meer dan één stuk snijden of hakken

deler n
dělitel

delta n
delta

demagogie n
demagogie

dementie n
demence
(medisch) een aandoening van de hersenen waardoor de verstandelijke en cognitieve vermogens verminderen

democratie n
demokracie

democratisch adj
demokratický
(politiek) in overeenstemming met de principes van een democratie

demografie n
demografia demografie
(wetenschap) de studie van alles wat de omvang, samenstelling en spreiding van een bepaalde bevolkingsgroep en de veranderingen hierin betreft

demon n
zloduch

dempen /dɛmpən/ v
pérovat
overgankelijk zwakker maken, verzwakken, temperen

demystificeren v
demystifikovat
iets helder en duidelijk maken zodat het geheimzinnige ervan verdwijnt

den n
sosna
(coniferen) kegeldragende naaldboom van het geslacht Pinus

dendriet n
dendrit

denken v
mýšlet myslet
inergatief een oplossing proberen te zoeken, nadenken
myslet
een bepaalde mening toegedaan zijn

dennenappel n
šiška

dennengroen adj
jedlová zelená

dennenwolfsklauw n
vranec jedlový

dentaal adj
dentální
met de tanden gevormd

dentaal n
dentála

deontologie n
deontologie

deportatie n
deportace

deporteren v
deportovat
overgankelijk onder dwang wegvoeren uit een gebied

depot n
skladiště
(handel) een opslag- of bewaarplaats voor goederen, handelswaar, vervoermiddelen of dieren
(oenologie) bezinksel op de bodem van een drankfles

depressie n
deprese
(medisch) ziekelijke neerslachtigheid
(meteorologie) gebied met lage luchtdruk
(economie) langdurige inzinking in de economische ontwikkeling

deprimeren v
deprimovat

derde /ˈdɛrdə/ ordinalAdjective
třetí
betrekking hebbend op nummer drie in een rij

derde persoon n
třetí osoba

dermatologie n
dermatologie
(medisch) een specialisme binnen de geneeskunde dat zich bezighoudt met aandoeningen van de huid, de nagels en het haar, samen huidziekten genoemd

dermatologisch adj
dermatologický
(medisch) met betrekking tot de huidziekten

dermatoloog n
dermatolog
(medisch) (beroep) huidspecialist, specialist binnen de geneeskunde die zich bezighoudt met aandoeningen van de huid, de nagels en het haar, samen huidziekten genoemd

dertien cardinalNumeral
třináct
"13", het getal tussen twaalf en veertien

dertiende ordinalAdjective
třináctý

dertienmaal adv
třináctkrát
bij dertien gelegenheden

dertig cardinalNumeral
třicet
"30", het getal tussen negenentwintig en eenendertig, drie maal tien

deserteren v
dezertovat

desinformatie n
dezinformace
onjuiste of misleidende informatie, die bewust verstrekt wordt om anderen te bedriegen

deskundige n
expert
(beroep) iemand die door beroep, studie of ervaring in het bijzonder bevoegd is tot het beoordelen van een zaak of het uitvoeren van een taak vaak van specialistische aard

desorptie n
desorpce
(scheikunde) proces waarin een specifieke soort atomen of moleculen wordt losgemaakt uit een vaste stof en daaruit verdwijnt

desoxyribonucleïnezuur n
dNA deoxyribonukleová kyselina

despotisme n
despocie

dessert n
zákusek

destructief adj
destruktivní

detail n
detail
onderdeel, kleinigheid

detecteren v
detekovat
overgankelijk ergens een signaal van door middel van apparatuur opvangen

detector n
detektor
(elektronica) demodulator

detineren v
zadržet
overgankelijk iemand van staatswege gevangen houden

deugd /døxt/ n
ctnost
iets dat goed is in zedelijk opzicht

deugdzaam adj
ctnostný
bereid zich te gedragen in overeenstemming met algemeen aanvaarde waarden

deur /døːr/ n
dveře
(bouwkunde) een afsluiting van een toegang tot een ruimte, gemaakt van hout, metaal of kunststof

deurknop n
klika
een handvat waarmee men een deur kan openen of (af)sluiten

deurmat n
rohožka
een kleine mat, waarop men bij de deur de schoenen kan afvegen

deurwaarder /dørwardər/ n
soudní exekutor
(juridisch) (beroep) gerechtelijk ambtenaar die voornamelijk assisteert bij rechtszaken, exploten en executien doet, verkoopingen houdt, dagvaardingen uitbrengt en beslagen legt

deuterium /dœyˈterijʏm/ n
deuterium
(scheikunde) een isotoop van waterstof

deze demonstrativePronoun
tato tento tito toto tyto
aanduiding voor dichtbijzijnde dingen, dieren of mensen als daarvan het lidwoord 'de' is

deïsme /deʲɪsmə/ n
deismus

dharma n
dharma

diabetes n
cukrovka
(medisch) Meestal gebruikt voor diabetes mellitus: een stofwisselingsziekte waarbij het lichaam geen of te weinig insuline produceert en de patiënt dus zelf de hoeveelheid glucose in zijn/haar bloed moet controleren oftewel regelen

diagnose n
diagnóza
(medisch) vaststelling van een ziekte
vaststelling (van de oorzaak van een probleem)

diagnosticeren /'dɪɑɣnɔstɪ'seːrə(n)/ v
diagnostikovat
overgankelijk (medisch) aan de hand van verschijnselen de ziekte bepalen

diagnostisch adj
diagnostický

diagonaal adj
diagonální

diagonaalmatrix n
diagonální matice
(wiskunde) een vierkante matrix waarvan alle elementen buiten de hoofddiagonaal (↘) 0 zijn

diagram n
diagram
een symbolische en grafische voorstelling van een aantal zaken en hun onderling verband

diaken n
jáhen

diakritisch /dijaˈkritis/ adj
diakritický

dialect /diaˈlɛkt/ n
nářečí dialekt
(taalkunde) een taalvariëteit met onderscheidende grammaticale, fonologische en andere kenmerken

dialectologie /ˌdi.ja.ˌlɛk.to.lo.ˈɣi/ /ˌdi.ja.ˌlɛk.to.lo.ˈχi/ n
dialektologie
(taalkunde) de wetenschap die regionale verschillen tussen taalvariëteiten bestudeert

dialoog n
dialog

diamant n
diamant
edelsteen gesneden uit het gelijknamige mineraal

diameter n
průměr
(wiskunde) middellijn van een cirkel of bol

diapauze n
diapauza

diarree /diɑ're/ n
průjem
(medisch) darmstoornis die dunne ontlasting veroorzaakt

diaspoor n
diaspor

dicht adj
hustý
nauw aaneengesloten, zonder veel tussenruimte
waar niets in of doorheen kan gaan, moeilijk doordringbaar, gesloten

dichter n
básník
(beroep) iemand die poëtische kunst voortbrengt

dichterlijk /ˈdixterlɪk/ adj
básnický

dichtheid n
hustota
(maatschappelijk); compactheid

dictator n
diktátor
(politiek) iemand die als enige de macht in een land in handen heeft

dictatuur n
diktatura
(politiek) staatsvorm waarbij de macht vrijwel volledig in handen van een of enkele personen ligt

dicteren v
diktovat

die demonstrativePronoun
tamty
wijst iets of iemand aan dat zich niet in de onmiddellijke nabijheid van de spreker bevindt

dieet n
dieta
(medisch) aanpassing in het eet- en voedingspatroon

dief /dif/ n
zloděj
(misdaad) iemand die steelt

diefstal n
krádež
(juridisch), (misdaad) het zich onrechtmatig toe-eigenen van goederen of andere bezittingen die aan een ander toebehoren

dienblad n
podnos

dienen /ˈdinən/ v
sloužit
overgankelijk iemand ~: werken voor; in dienst zijn van

dienst n
služba
bepaalde vorm van hulpverlening, bijstand of assistentie
(economie) een eenheid voor werktijd, zoals bij ploegendienst
(maatschappij) een dienstverlenende instantie, vaak als onderdeel van een overkoepelende organisatie
(economie) een economisch product (goed) in niet-fysieke vorm
(religie) kerkdienst, een godsdienstoefening
(militair) dienstplicht, het ingevolge van de opkomstplicht verplicht dienen van een militair (historisch in Nederland)
(militair) militaire ~, het vrijwillig dienen van een beroepsmilitair
(economie) in ~ zijn van: een aanstelling hebben bij een bedrijf of andere organisatie

dienstplicht /ˈdinst.plɪxt/ n
branná povinnost
(militair) verplichting om (tijdelijk) ergens te werken, met name bij de strijdkrachten van een land

diep adj
hluboký
waar de bodem ver naar beneden is, diepliggend

dieporanje adj
oranžová tmavá

diepte /'diptə/ n
hloubka
de mate waarin iets diep is

dier /diːr/ n
zvíře živočich
(dierkunde) met zintuigen uitgerust meercellig organisme dat zijn energie verkrijgt uit andere dierlijke of plantaardige organismen

dierbaar adj
milý
waaraan men grote waarde hecht en waarvan je veel houdt

dierentuin /ˈdiːrə(n)ˌtœʏ̯n/ /ˈdiːrə(n)ˌtœːn/ n
zoo
(dierkunde) een verzameling levende, oorspronkelijk wilde dieren die in een vaak parkachtige omgeving in gevangenschap worden gehouden om het publiek de gelegenheid te geven ze te kunnen bekijken

diergeneeskunde n
veterinární lékařství
(wetenschap) (dierkunde) wetenschap die zich richt op de aard, de oorzaken en de geneesmiddelen van dierziektes

dierkunde n
zoologie
(wetenschap) de wetenschap die de dieren bestudeert

diesel n
motorová nafta
voertuig dat met een dieselmotor wordt aangedreven

dieselmotor n
dieselový motor

difenyl n
bifenyl difenyl fenylbenzen

differentiaalvergelijking n
diferenciální rovnice
(wiskunde) vergelijking voor een functie waarin een of meer van de afgeleiden van die functie voorkomen

differentieerbaar adj
diferencovatelný

differentiëren /dɪfərɛn'(t)ʃerə(n)/ v
odlišit
overgankelijk vanuit een homogeen geheel tot verschillende vormen komen

diffusie n
difuze
(natuurkunde) verbreiding (verspreiding) van een aantal deeltjes (in een vloeistof, gas of vaste stof)
(natuurkunde) ongelijkmatige terugkaatsing van warmte- of lichtstralen, verstrooiing

difterie n
záškrt
(medisch) infectieziekte gekenmerkt door een slijmvliesontsteking van onder andere de keel

diftong /ˈdɪftɔŋ/ n
dvojhláska
(taalkunde) een foneem dat uit twee klinkers bestaat die binnen één lettergreep in elkaar overgaan

digitaal adj
digitální číslicový

digitaliseren v
digitalizovat

digraaf n
digraf

dij /dɛj/ n
lýtko stehno
(anatomie) het deel van het menselijk been tussen heup en knie

dijbeen n
femur kost stehenní stehno

dijk n
hráz
(waterbeheer) opgeworpen aarden wal op het land meestal bestemd als waterkering ter directe bescherming van het achterliggende land

dik /dɪk/ adj
tlustý
een naar verhouding grote dwarsdoorsnede hebbend
de genoemde dwarsdoorsnede hebbend
een naar verhouding grote lichaamsomvang hebbend
hecht.
nauw aaneengesloten
weinig vloeibaar

dikhuid n
tlustokožec
(dierkunde) zoogdier met een dikke huid zoals een olifant, nijlpaard en neushoorn

dikwijls adv
často

dilemma /dɪ'lɛmɑ/ n
dilema
moeilijke keuze waarbij iedere keus die je kunt maken voordelen én nadelen heeft

dilettant n
amatér

dille n
kopr
(kruid) de bladeren van Anethum graveolens , vers en gedroogd, die gebruikt worden als kruid (wikidata: dille )

dimorfisme n
dimorfismus

diner n
oběd
(voeding) (enigszins deftig) warme avondmaaltijd

ding n
věc
voorwerp dat geen dier of mens is

dinges /ˈdɪ.ŋəs/ n
tentononc

dingo n
dingo
(roofdieren) Canis lupus dingo een verwilderde hondensoort die vooral voorkomt in Australië en vermoedelijk afstamt van de Indische steppewolf (Canis lupus pallipes ). Waarschijnlijk is hij zo'n 5000 jaar geleden door mensen als huisdier meegenomen. Hij is echter weer verwilderd en heeft daardoor als exoot een leefwijze ontwikkeld die sterk lijkt op die van wolf

dinosaurus /ˌdinoˈsʌʊrəs/ n
dinosaurus
(reptielen) een lid van een uitgestorven groep van reptielen, waartoe de grootste landdieren behoren die ooit bestaan hebben.

dinsdag n
úterý úterek
(tijdrekening), (dag) dag van de week die na maandag en voor woensdag komt

diode n
dioda

diploma n
diplom
(onderwijs) een bewijs van bevoegdheid, bewijs dat je een examen hebt gehaald

diplomaat n
diplomat
(diplomatie) (beroep) iemand die in het buitenland zorgt voor de politieke relaties met zijn eigen land

diplomatie n
diplomacie
de kunst en de kunde van het voeren van overleg tussen twee groepen om daarmee een bepaald doel te bereiken

diplomatiek adj
diplomatický
(diplomatie) betrekking hebbende op de diplomatie

diploïd /diploˈit/ adj
diploidní
(biologie) met twee exemplaren van ieder chromosoom in de celkern (door een bevruchting waarbij twee haploïde geslachtscellen samengaan)

direct adj
přímý direktní
zonder te wachten, zonder iets daartussen

dirigent n
dirigent
(muziek), (beroep) een leider van een orkest, koor of ander muziekgezelschap

dis /dɪs/ n
tabule
gedekte tafel

discografie n
diskografie
(muziek) beschrijvend overzicht van grammofoonplaten of cd's van een artiest, in een bepaalde periode enz

discotheek n
diskotéka

discreet adj
diskrétní
zonder aandacht te trekken, onopvallend

discrepantie n
nesrovnalost rozpor
onverwachte onderlinge afwijking

discretie n
diskrétnost
bescheidenheid of kiesheid
geheimhouding

discriminatie n
diskriminace

discus /ˈdɪskʏs/ n
disk
(sport) zware werpschijf die gebruikt wordt bij de atletische sport discuswerpen

discussie n
diskuse
een gedachtewisseling waarbij doorgaans verschillende meningen worden uitgewisseld

discussiëren v
diskutovat

discuswerpen n
hod diskem
(sport), een atletiekdiscipline waarbij men een discus zo ver mogelijk probeert te werpen

disjunctie n
disjunkce

diskette n
disketa
(informatica) een kleine flexibele magneetschijf waarop data vanuit de computer kan worden geschreven of afgelezen

diskwalificatie n
diskvalifikace

dissel /dɪsəl/ n
skoble
een houtbewerkingsgereedschap om b.v. een waterbak uit te hakken uit een boomstam (drinkbak in de alpen)

dissertatie n
disertace

distaal adj
distální
(tandheelkunde) de zijde van de tand of kies die het verst verwijderd is van de middellijn

distel n
bodlák

distributie n
rozdelování
verdeling, verspreiding

district n
kraj
(regering) het gebied met een eigen lokale overheid

dit demonstrativePronoun
tento tato toto

divers adj
rozmanitý
onderling duidelijk verschillend
(pregnant) (sociologie) (politiek) gekenmerkt door de aanwezigheid van mensen met een verschillend achtergrond in etniciteit, geslacht of geaardheid e.d. in een organisatie of op het werk

dobbelsteen n
kostka
(spel) kubusvormig voorwerp met op elk van de zijden een van de ogenaantallen één tot en met zes

dochter n
dcera
(familie) een vrouwelijk kind

doctor /ˈdɔktɔr/ abbreviation
doktor
1. een academicus die een goedgekeurd proefschrift heeft geschreven

doctorandus abbreviation
doktorand
2. schrijft een proefschrift

doctrinair adj
doktrinální

doctrine n
doktrína
(politiek) (religie) een verzameling leerstellingen of dogma's die niet ter discussie staan

document n
dokument
(letterkunde) een geschrift met belangrijke gegevens, of waaraan een zekere literaire betekenis wordt toegekend

documentair adj
dokumentární

documentaire n
dokument
een op waarheid beruste film

documentatie /dokymɛn'taʦi/ n
dokumentace
geschreven materiaal dat een bepaald onderwerp om- en beschrijft

documenteren v
dokumentovat
overgankelijk onderbouwen, staven met documenten

dode n
mrtvý
iemand die dood is, een gestorvene, overledene, lijk

dodelijk /'do:dələk/ adj
smrtelný
de dood veroorzakend

doden /ˈdo.də(n)/ v
zabít
overgankelijk van het leven beroven, vermoorden

dodenmasker n
posmrtná maska
een afgietsel van het gelaat van een dood persoon, gewoonlijk gemaakt van was of gips

doedelzak /ˈdudɔɫˌzɑk/ /ˈdudəlˌzɑk/ n
dudy
(muziekinstrument) een rietinstrument waarbij het riet indirect bespeeld wordt via een luchtzak

doek n
opona
m of o (materiaalkunde) textiel waaruit [1], [3] en [4] vervaardigd worden

doel n
cíl
het punt waarop men zich richt
branka
(sport) een van de twee gemarkeerde ruimten op een sportveld, een bal die daarin op correcte wijze terechtkomt, levert een doelpunt op voor de tegenstander

doelbewust adj
cílevědomý
met een duidelijk doel voor ogen, opzettelijk

doellat n
břevno
(sport) de balk aan de bovenkant van een (voetbal)doel

doellijn n
branková čára
(sport) de lijn die het doel scheidt van de rest van het veld

doelloos adj
bezcílný
zonder te weten waartoe iets dient of waar men heen wil

doelman n
brankář

doelpunt n
branka gól

doen v
dělat udělat
overgankelijk een actie ondernemen

doerian n
durian
(bloemplanten) Durio zibethinus een 20 tot 50 m hoge, groenblijvende boom met uitgespreide takken en een dichte kruin met zeer smakelijke maar stinkende vruchten

doge n
dóže

dogma /'dɔɣma/ n
dogma
(religie) (politiek) een vastomlijnd geloofsartikel dat aan geen beredenering meer is onderworpen

dogmatisch adj
dogmatický

dok n
dok
(scheepvaart), (waterbeheer) voor buitenwater afsluitbaar gedeelte van een scheepswerf of een drijvende (ponton-)constructie waarmee, door het in- of uitlaten van water, schepen voor inspectie, onderhoud en reparatie kunnen worden drooggezet

doka n
temná komora
kamer zonder daglicht waarin foto's kunnen worden ontwikkeld en afgedrukt

dokter n
lékař doktor

dolfijn /dɔlˈfɛɪ̯n/ /dɔlˈfɛːn/ /dɔɫˈfɛɪ̯n/ /ˈdɔlfɛɪ̯n/ /ˈdɔlfɛːn/ /ˈdɔɫfɛɪ̯n/ n
delfin delfín
(walvisachtigen) middelgrote, in school levende tandwalvis uit de familie Delphinidae , slank met zeer gladde huid, een spitse snuit, een hoge sikkelvormige rugvin en een horizontale staartvin

dolk n
dýka

dollar / ˈdɔlɑr / n
dolar
(numismatiek) naam voor munten of biljetten met de waarde van 1 dollar, zoals die in landen als Australië, Canada en de VS worden

dom adj
hloupý blbý
van weinig verstand getuigend

domesticatie n
domestikace
(biologie) de door herhaalde teeltkeuze adaptatie van wilde dieren en planten tot leven in intieme omgang met en ten voordele van de mens

domiciliëring n
trvalý příkaz
automatische overschrijving van geldbedragen door de bank laten verrichten

dominant n
dominanta
(muziek) hoofdtoon, de toon of een akkoord op de vijfde trede van een toonladder

dominantie n
dominance
overheersing

domino-effect n
dominový efekt domino efekt
het verschijnsel dat in een rij dominostenen de laatste steen omvalt, met als gevolg dat alle andere stenen ook omvallen
(figuurlijk) niet te stoppen aaneenschakeling van meestal ongewenste gebeurtenissen, die alle het logische gevolg zijn van één eerdere gebeurtenis

dommelen v
dřímat
inergatief half in slaap zijn

donatie n
dar
een schenking, een gift

donder n
hrom
(meteorologie) een zeer luid geluid bij onweer

donderdag n
čtvrtek
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na woensdag en voor vrijdag komt

donderen /ˈdɔndərə(n)/ v
hřmít
onpersoonlijk, (meteorologie) het weerklinken van luid gerommel ten gevolge van bliksemontlading
inergatief op luide en barse toon een bevel geven of zijn ongenoegen uiten

donker adj
tmavý
zonder licht

dons n
chmýří
fijne veren die onder de taaiere buitenveren zitten, vaak gebruikt als vulstof voor kussens, dekbedden en slaapzakken

dood /doːt/ adj
mrtvý
(figuurlijk) niet langer werkend, niet meer functionerend

dood /doːt/ n
smrt mrtvý
(biologie), (medisch) het tot het einde komen van een leven, de overgang naar de onder [1] genoemde toestand
smrt
(biologie), (kunst) skeletvormige figuur, vaak met zeis, die bovengenoemde toestand personifieert

doodgeboren adj
mrtvorozený
bij de geboorte al overleden

doodgraver n
hrobař
(beroep) persoon die een graf graaft
(kevers) Nicrophorus kever uit een geslacht van kevers uit de familie aaskevers. Soorten uit dit geslacht hebben een voor insecten uitzonderlijke vorm van broedzorg

doodseskader /ˈdoːts.ɛsˌka.dər/ n
eskadra smrti
(politiek) bende die gevormd is om een of meerdere personen te dodenVeel doodseskaders zijn militaire of paramilitaire groeperingen en worden door een bepaalde organisatie of regering om politieke redenen gevormd.

doodskist n
rakev

doodsoorzaak n
příčina smrti
datgene wat iemands dood veroorzaakt heeft

doodstil adj
mlčet jako hrob
geheel geluidloos, uiterst kalm en rustig

doodstraf n
trest smrti
(juridisch) als straf gedood worden

doof /doːf/ adj
hluchý
(medisch) niet of minder goed tot horen in staat zijn

doofheid n
hluchota

dooi n
obleva
het smelten van ijs, sneeuw of andere bevroren zaken

dooien /'dojə(n)/ v
tát
onpersoonlijk, (meteorologie) het stijgen van de buitentemperatuur boven het vriespunt waardoor alle ijs en sneeuw begint te smelten

dooier n
žloutek

doolhof n
bludiště
stelsel van paden of dwaalwegen, zodanig aangelegd dat men daarin moeilijk de weg kan vinden
(figuurlijk) ingewikkelde zaak

doop n
křest
(religie) (christendom) plechtige besprenkeling of onderdompeling waarmee iemand tot een kerk gaat behoren en zonden afgewassen worden

doopsel n
křest
sacrament waarbij door besprenkeling of onderdompeling iemand tot de christelijk kerk wordt toegelaten en zonden afgewassen worden

doopvont /ˈdop.vɔnt/ n
křtitelnice
(religie) bekken voor de bediening van de doop en het bewaren van het doopwater in een kerkgebouw

door /ˈdoːr/ [doːr] [dʊːr] preposition
skrz
de handelende persoon bij een lijdende vorm
de oorzaak
in
tijdens, gedurende
doorheen, binnenin van de ene kant naar de andere kant
doorheen, aan de ene kant naar binnen en aan de andere kant naar buiten
als achterzetsel: doorheen, van de ene kant naar de andere kant, aan de ene kant naar binnen en aan de andere kant naar buiten
als achterzetsel: van het begin tot het einde, gedurende
door ... te + infinitief; de procedure die gevolgd wordt om het doel te bereiken
de ene stof is door de andere gemengd

doorbraak n
průlom
een cruciale ontdekking of gebeurtenis die de weg opent naar belangrijke ontwikkelingen

doordenken /dorˈdɛŋkə(n)/ /do̝rˈdɛŋkə(n)/ /ˈdordɛŋkə(n)/ /ˈdo̝rdɛŋkə(n)/ v
promyslet
ergens over blijven denken, ergens aan blijven denken.

doorn n
osten trn
(plantkunde) scherp uitsteeksel aan een plant

doornappel n
durman obecný
(plantkunde) Datura stramonium , een zeer giftige plant die hallucinogene alkaloïden bevat

doornenkroon /ˈdornəkron/ n
hvězdice trnová koruna
van doorntakken gevlochten kroon als symbool van het martelaarschap

doorslaggevend adj
rozhodný

doorzichtig /doːrˈzɪxtəx/ /doːrˈzɪxtɪx/ /do̝ːrˈzɪχtəχ/ adj
průhledný
waar licht zo ongehinderd door kan treden dat het zicht erdoor niet belemmerd wordt

doos /doʊs/ /doːs/ n
krabice schránka
een veelal kartonnen balkvormig opslagmiddel

dopamine n
dopamin
(farmacologie) een catecholamine dat fungeert als neurotransmitter (en soms als hormoon) op verschillende plaatsen in het lichaam van mensen en dieren

dopen v
křtít
overgankelijk (religie) iemand ritueel met water besprenkelen of erin onderdompelen en zodoende tot een geloof toelaten

doping n
doping
(medisch) stimulerende (genees)middelen
doping dopink
(sport) het gebruiken van stimulerende middelen die de sportprestaties oneerlijk beïnvloeden en daarom verboden is

dorp /dɔrp/ n
vesnice ves
kleine, permanente nederzetting

dorsaal adj
dorsální dorzalní
(medisch) aan de rugzijde

dorsen v
mlátit

dorsmachine n
mlátička
(landbouw) toestel dat de graankorrels uit de korenaren slaat

dorst n
zízeň žízeň

dorsvlegel n
cep

dorsvloer n
mlat
(landbouw) vloer waarop gedorst wordt

dosering n
dávkování
(medisch) verstrekte hoeveelheid

dosis n
dávka
(medisch) hoeveelheid van een geneesmiddel die je per keer moet innemen

douane n
clo celnice
(politiek) een overheidsdienst die belast is met de controle op het internationaal verkeer van mensen, dieren en goederen

douche /duʃ/ n
sprcha
(sanitair) bad [1] in de vorm van een neerwaartse waterstraal die op het lichaam belandt

dovenetel n
hluchavka
(plantkunde) Lamium een geslacht van lipbloemige planten met bladeren die op die van de brandnetel lijken maar die niet branden

downloaden v
stáhnout
een bestand van een computer of server op afstand naar een lokale computer of server overbrengen

dozijn n
tucet
(eenheid) een set van twaalf

draad /draːt/ n
drát
(textielindustrie) in elkaar gesponnen vezels
(natuurkunde), (elektronica) de meestal geïsoleerd uitgevoerde, betrekkelijk dunne elektrische geleider in verbindingsmateriaal zoals snoeren en kabeltjes

draadloos /drat.los/ /ˈdraːd.loːs/ adj
bezdrátový
waarbij geen draden nodig zijn voor de overdracht van een signaal

draagbaar /ˈdraxbar/ /ˈdraχbar/ adj
přenosný
te dragen, met de mogelijkheid gedragen te worden

draaggolf n
nosná vlna
(natuurkunde), (elektronica) door een radiozender uitgezonden elektromagnetische golf waarvan de frequentie geschikt is voor het overbruggen van grote afstanden. Het signaal van geluid, beeld, en data, wordt er als inhoud aan 'meegegeven' (erop gemoduleerd)

draaibank n
soustruh
(gereedschap) een machine die een ingeklemd werkstuk ronddraait zodat dit met beitels en boren kan worden bewerkt

draaiboek n
scénář

draaien /ˈdraːi̯ən/ v
točit
ergatief om een middelpunt bewegen
otočit
ergatief, (pejoratief) naar allerlei uitvluchten zoeken om maar niet de waarheid te hoeven vertellen

draaier n
soustružník
(beroep) iemand die met een draaibank werkt

draailier n
niněra
(muziekinstrument) een strijkinstrument, met een strijkwiel dat bourdonsnaren en één of twee melodiesnaren in trilling brengt, en met tangenten/toetsen om de toonhoogte te bepalen

draaimolen n
kolotoč

draaiorgel n
flašinet kolovrátek
(muziekinstrument) een mechanisch bediend of automatisch spelend orgel, meestal op straat spelend

draak /draːk/ n
drak
(mythologie) afschrikwekkend fabeldier, voorgesteld als een gevleugeld, vuurspuwend reptielachtig wezen met spitse tong en lange staart

drachtig /drɑxtəx/ adj
březí
(van dieren) zwanger

draf /drɑf/ n
klus
(paardrijden) gang van paard, en andere viervoeters, sneller dan de stap maar langzamer dan de galop

dragen v
nosit nést
overgankelijk al van de vloer houdend vervoeren
nosit
overgankelijk als kledingstuk of sieraad aanhebben

drager n
bacilonosič
een persoon die (letterlijk) draagt
nosič
een eigenaar

dragon /ˈdraɣɔn/ n
estragon
(kruid) de bladeren van Artemisia dracunculus worden gebruikt om gerechten te kruiden (wikidata: dragon )

dragonder n
dragoun
(militair) lichte cavalerist met de bewapening van een infanterist

drama n
drama
een droevige of aangrijpende gebeurtenis
een bepaald soort film of toneelstuk

drank /drɑŋk/ n
nápoj
(drinken) te drinken vloeistof om de dorst te lessen
(drinken), (pregnant) als [1], maar dan specifiek met alcohol

drastisch /ˈdrɑs.tis/ /ˈdrɑs.tɪs/ adj
drastický
doelgericht zeer ingrijpend

draven v
klusat
(van paarden) in draf gaan

dravik n
sveřep
(plantkunde) naam voor grassen uit het geslacht Bromus uit de grassenfamilie (Gramineae oftewel Poaceae)

dreadlocks n
dredy
kapsel dat bestaat uit bundels vervilt haar, dat op een natuurlijke wijze kan ontstaan wanneer krullend haar gedurende enige tijd niet wordt gekamd

drempel n
práh
(bouwkunde) onderdorpel van een kozijn

dresseren v
drezírovat

drie cardinalNumeral
tři trojka
om een plaats in een volgorde aan te geven

drie n
tři
het cijfer 3

driedimensionaal adj
trojrozměrný
(wiskunde) met drie afmetingen, hoogte, breedte en diepte

driehoek n
trojúhelník
(meetkunde) tweedimensionale geometrische vorm, bestaande uit 3 hoeken en 3 zijden

driehoekig adj
trojúhelníkovitý

driehoeksmossel n
slávička mnohotvárná
(tweekleppigen) kleine tweekleppige zoetwaterschelp, oorspronkelijk uit het bekken van de Kaspische Zee, Dreissena polymorpha

driehoeksverhouding n
milostný trojúhelník
(romantische) verhouding waarbij drie mensen zijn betrokken

driehonderd /ˈdriˌɦɔndərt/ cardinalNumeral
tři sta
"300", het getal tussen tweehonderdnegenennegentig en driehonderdeen, drie maal honderd

driekleur n
trikolorový

driekoppig adj
trojhlavý
met drie koppen

drielandenpunt n
trojmezí
(aardrijkskunde) plek waar de grenzen van drie landen elkaar treffen

drietand n
trojzubec

driewieler n
trojkolka

drieëntwintig cardinalNumeral
dvacet tři třiadvacet
"23", het getal tussen tweeëntwintig en vierentwintig, twintig plus drie

drijfgas n
hmota pohonná
gas dat in spuitbussen gebruikt wordt om de inhoud onder druk te zetten

drijfstang n
ojnice

drijfzand n
tekoucí písek
bodem bestaand uit heel kleine korreltjes vergruisd gesteente, verzadigd met zoveel water dat alles wat zwaar is er in wegzakt

drijven v
plavat
op het oppervlak van een vloeistof (voornamelijk water) rusten

dringend adv
naléhavý

drinken /'drɪŋkə(n)/ n
pít napít se

drinkwater n
pitná voda
(drinken) water dat geschikt is om gedronken te worden

droes n
hříběcí
(diergeneeskunde) is een besmettelijke ziekte van de bovenste luchtwegen bij paarden en andere paardachtigen, veroorzaakt door de bacterie Streptococcus equi

drogen v
schnout
overgankelijk vocht laten of doen verdampen

droger n
sušička
een toestel dat natte voorwerpen, bijvoorbeeld wasgoed droogmaakt

drogisterij n
drogerie
(bedrijf) winkel van een drogist

drol n
hovno
uitwerpsel, ontlasting

dromedaris n
dromedár velbloud jednohrbý
(evenhoevigen) Camelus dromedarius , herkauwer uit Afrika met vetbult op de rug

dromen v
snít
inergatief ervaren van een reeks van gebeurtenissen of beelden, terwijl je slaapt

dronken /drɔŋkə(n)/ adj
opilý
onder invloed van te veel alcohol

dronkenschap n
opilost
het zwaar onder invloed van alcohol zijn

droog /droːx/ adj
suchý
geen of zeer weinig vocht bevattend

droogte n
sucho
lange periode zonder of met minder neerslag

droom n
sen
beelden die men ziet wanneer men slaapt
een gedachte waarvan met graag had gehad dat ze werkelijkheid werd

drop n
lékořice
(snoepgoed) zwart gekleurd snoepgoed gemaakt van o.a. zoethoutextract, bindmiddel, suiker. (jap: Vlaams).

drug n
droga

druif n
hrozen hrozen vína
(fruit) besvrucht van de wijnstok Vitis vinifera waar wijn van gemaakt kan worden (wikidata: druif )

druipen v
kapat

druivensap n
hroznová sťava
(drinken) een vruchtensap die uit druiven bereid is

druk n
tlak
(natuurkunde) pressie, kracht die over een oppervlakte uitgeoefend wordt

drukken v
tisknout
inergatief duwend kracht uitoefenen op
overgankelijk verkort voor afdrukken

drukker n
tiskař
(beroep) een persoon die afdrukken maakt

drumstel n
bicí souprava

druppel /drɵ.pəl/ n
kapka

dryade n
dryáda
(mythologie) mythologisch, vrouwelijk wezen dat in een bos of boom leeft

dubbel /ˈdʏbəl/ adj
dvojitě
tweemaal zoveel

dubbeldekker n
dvouplošník

dubbelklikken v
dvojkliknout
overgankelijk twee keer, snel achterelkaar, met de muisknop op iets klikken

dubbelster /ˈdʏ.bəl.ˌstɛr/ /ˈdʏ.bəɫ.ˌstɛr/ n
dvojhvězda
(astronomie) twee sterren die om elkaar heen bewegen

dubnium n
dubnium
(scheikunde), (element) een scheikundig element en vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal met het symbool Db en het atoomnummer 105

duf /dʏf/ adj
nudný
saai, doods

duidelijk /ˈdœy̯dələk/ adv
jasný
verhelderend, uitleggend

duif /dœʏ̯f/ /dœːf/ n
holub
(duifachtigen) benaming voor vogels uit de familie Columbidae die een koerend geluid maken

duifblauw adj
holubí modrá

duig n
dužina
plank van de wand van een vat of ton

duikboot n
ponorka

duikelaar n
vstaváček
speeltuigje met een verzwaarde voet dat omvergeworpen zichzelf weer in rechte stand terugbrengt

duiken /ˈdœy̯kə(n)/ v
ponořit
in het water springen zodat de armen eerst het water in gaan
sehnout
ergatief snel verbergen of ontwijken

duiker n
potápěč
(beroep) iemand die voor beroep of plezier zich onder de waterspiegel begeeft, het duiken, kikvorsman

duikerklok n
keson

duim /dœy̯m/ n
palec
(anatomie) eerste, kortste en dikste vinger, gelegen naast de wijsvinger, met twee geledingen, die zowel naast als tegenover de andere vingers geplaatst kan worden
palec coul
(eenheid), (verouderd) oude lengtemaat. De exacte lengte is streek-afhankelijk; bijvoorbeeld, de Engelse duim is 2.54 cm (inch), de Amsterdamse duim is 2.573 cm

duimnagel n
na
het hoornen gedeelte van de eerste vinger van de hand

duin /dœʏ̯n/ /dœːn/ n
duna

duister adj
nezřetelný
in weinig of geen licht badend

duisternis n
tma
een toestand van weinig of geen verlichting
(figuurlijk) een toestand van weinig of geen geestelijke verlichting

duivel n
ďábel čert

duizeligheid n
závrať
(medisch) het gevoel zijn evenwicht te verliezen

duizend /ˈdœy̆zənt/ n
tisíc
het getal 1000

duizendblad n
řebříček obecný

duizendpoot n
stonožka
(veelpotigen) geleedpotig dier met een groot aantal poten uit de klasse Chilopoda

duizendste ordinalAdjective
tisící

dukaat n
dukát
oude munt, vaak van goud maar ook van zilver die vroeger in Europa gebruikt werd

dulden v
snést
overgankelijk bereid zijn iets ongestraft te laten

dun /dʏn/ adj
tenký
(van stoffen) van geringe dikte

dunken v
zdát se
onpersoonlijk koppelwerkwoord voorkomen (het oordeel zijn van), als mening hebben

dunne darm n
tenké střevo
(anatomie) deel van het spijsverteringskanaal tussen de maag en de dikke darm

duraal adj
durální

duren /'dyːrə(n)/ v
trvat
absoluut een bepaalde tijd in beslag nemen

dus conjunction
takže
om die reden, daarom (signaalwoord)

duur v
drahý
niet goedkoop

duwen /dy.ʋǝⁿ/ v
tlačit
overgankelijk door druk uit te oefenen doen voortbewegen

dwaas n
blázen
(scheldwoord) iemand die onverstandig denkt en/of handelt

dwang /dʋɑŋ/ n
donucení

dwangbuis n
kozelec
(kleding) een kledingstuk dat de drager bewegingsvrijheid van de armen en handen ontneemt

dwangmatig adj
nutkavý

dwarsbomen /ˈdwɑrzbomə(n)/ v
překazit
overgankelijk tegenwerken, moeilijkheden geven

dwarsfluit /ˈdʋɑrsflœʏt/ n
příčná flétna
(muziekinstrument) een blaasinstrument dat dwars op de lippen geblazen wordt

dwarsligger n
kazišuk
iemand die niet bereid is tot medewerking, die zich overal tegen verzet

dwerg n
trpaslík
(mythologie) mensachtig wezen dat corpulent is, een baard heeft en een muts draagt, en erg kort van stuk is

dwerggans n
husa malá
(eendvogels) Anser erythropus een vrij zeldzame Euraziatische gans die wat kleiner is dan de kolgans

dwergplaneet n
trpasličí planeta
(astronomie) Rond en massief hemellichaam dat in een vaste baan om een ster heen draait, maar niet voldoende eigen massa heeft om een planeet te kunnen worden genoemd

dwergvinvis n
plejtvák malý
(walvisachtigen) Balaenoptera acutorostrata een in zee levend zoogdier dat hoort tot de suborde van baleinwalvissen met een gemiddelde lengte van 7 tot 7,5 meter, met een maximum van 9 tot 11 meter voor vrouwtjes en 9 tot 10 meter voor mannetjes. Beide geslachten wegen in volwassen vorm gemiddeld 4 à 5 ton en maximaal 14 ton

dwingen v
donutit nutit
overgankelijk iemand zonder rekening te houden met zijn wil iets opleggen

dynamiet n
dynamit
(scheikunde) springstof waarin nitroglycerine door een poreuze stof (infusoriënaarde) wordt vastgehouden

dynamo n
dynamo

dynastiek adj
dynastický
betrekking hebbend op een erfelijke heerser

dysenterie n
úplavice
(medisch) besmettelijke darmontsteking, buikloop met bloedontlasting (bloeddiarree)

dysfemisme n
dysfemismus
(taalkunde) de vervanging van een woord of uitdrukking door een grover, vulgairder of beledigender alternatief met identieke betekenis

dyslexie /dɪslɛkˈsi/ n
dyslexie
(psychologie) (medisch) (onderwijs) het onvermogen om woorden, waarvan men wel de letters ziet, in hun betekenis te vatten

dysprosium n
dysprosium dysprozium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Dy en atoomnummer 66. Het is een zilvergrijs lanthanide

dysthymie n
dystymie

eb n
odliv
een getijde waarbij het water van de zee zakt, in tegenstelling tot vloed, waarbij het water stijgt

echo /ˈɛ.xo/ /ˈɛ.χo/ n
ozvěna
(muziek) een hoorbare terugkaatsing van een gemaakt geluid

echolalie n
echolálie
(psychologie) (medisch) het dwangmatig herhalen van woorden of zinnen, zonder de betekenis ervan daadwerkelijk te doorgronden

echolocatie n
echolokace

echt adj
skutečný
waarachtig, juist, niet vervalst, authentiek

echtelieden n
manželé
mensen die met elkaar getrouwd zijn

echter conjunction
však
een beperkende tegenwerping, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) beperkt

echtgenoot /ˈɛxtxəˌnot/ n
choť manžel
(familie) een mannelijke huwelijkspartner

echtgenote /ˈɛxtxəˌnotə/ /ˈɛχtχəˌnotə/ n
manželka žena choť
(familie) vrouw waarmee je getrouwd bent

echtpaar n
manželé
twee mensen (m/m, m/v of v/v) die met elkaar getrouwd zijn m/m m/v of v/v

echtscheiding n
rozvod
(juridisch) (familie) formele verbreking van een huwelijksband

eclectisch adj
eklektický

ecologie /ˌe.ko.lo.ˈɣi/ /ˌe.ko.lo.ˈχi/ n
ekologie
(wetenschap) (biologie) de tak van wetenschap die het samenspel tussen organismen onderling en hun relatie met hun omgeving bestudeert

ecologisch adj
ekologický

ecoloog /ˌe.ko.ˈlox/ /ˌe.ko.ˈloχ/ n
ekolog
(beroep) een wetenschapper die het samenspel tussen organismen onderling en hun relatie met hun omgeving bestudeert

econometrie n
ekonometrie

economie n
ekonomie
(wetenschap) de leer die zich bezighoudt met de voortbrenging en verdeling van schaarse goederen en diensten
hospodářství ekonomika
(economie), de economische praktijk ofwel het geheel van productie, handelsverkeer en diensten binnen een bepaalde regio

economisch adj
ekonomický hospodářský
betreffende economie

econoom n
ekonom
(economie), (beroep) deskundige op het gebied van de economie, die economische gegevens bestudeert en economisch beleid aandraagt

ecosysteem n
ekosystém
(biologie) het geheel van alle organismen in een bepaald gebied, hun onderlinge wisselwerkingen en hun leefomgeving

edelgas n
vzácný plyn
(scheikunde) de naam voor elk element uit de achtste chemische reeks van het periodiek systeem. De overeenkomst van de elementen uit de edelgasreeks is de buitenste elektronenschil die geheel gevuld is

edelhert n
jelen lesní
(evenhoevigen) Cervus elaphus , een Europese hertensoort

edelmetaal n
ušlechtilý kov
(scheikunde) een metaal dat niet licht aan corrosie of oxidatie ten prooi valt

edelsteen n
drahokam klenot
een stuk van een zeldzame, harde, kostbare en glanzende steensoort, een stuk edelgesteente bijvoorbeeld diamant

editie n
vydání

eed /et/ n
přísaha
een plechtige verzekering dat men de waarheid spreekt of een belofte zal nakomen

eekhoorn /ˈekˌhoːrn/ n
veverka
(knaagdieren) benaming voor knaagdieren uit de familie Sciuridae

eekhoorntjesbrood n
hřib smrkový
(schimmels) Boletus edulis , een eetbare paddenstoel

eelt n
mozol
(anatomie) harde verdikking van de opperhuid ontstaan als reactie op belasting, vooral op de voeten en de handen

een adj
jedna

een gegeven paard niet in de bek kijken v
darovanému koni na zuby nehleď

een kat in de zak kopen phraseologicalUnit
koupit zajíce v pytli kupovat zajíce v pytli
(zegswijze) (verouderd) een aankoop doen zonder de koopwaar aanschouwd te hebben

een-tweetje /enˈtwetʲə/ n
narážečka
(sport) een passeerbeweging waarbij een tegenstander met behulp van een medespeler omspeeld wordt

eenbes n
vraní oko čtyřlisté

eend /eːnt/ n
kachna
m (eendvogels) benaming voor veel watervogels uit de familie Anatidae

eendagsvlieg n
jepice
(haften) insect uit de orde Ephemeroptera dat na het larvenstadium uit het water te zijn gekomen nog slechts korte tijd blijft leven

eendenlever n
kachní játra

eenduidig /enˈdœydəx/ adj
jednoznačný
zonder twijfel, wat maar op één manier is uit te leggen, wat maar op één manier is te duiden

eenentwintig /ˌe.nən.ˈtʋɪn.təχ/ cardinalNumeral
dvacet jedna jednadvacet
"21", het getal tussen twintig en tweeëntwintig, twintig plus een

eenenveertig cardinalNumeral
čtyřicet jedna
"41", het getal tussen veertig en tweeënveertig, veertig plus een

eenheid n
jednota
bij elkaar horend geheel met kenmerkende eigenschappen.
jednotka
maat waarin hoeveelheden worden uitgedrukt.

eenheidsmatrix n
jednotková matice
(wiskunde) een matrix waarvan alle diagonale elementen 1 zijn en alle andere 0

eenhoorn n
jednorožec

eenlettergrepig adj
jednoslabičný
(taalkunde) uit een enkele lettergreep bestaand

eenogig adj
jednooký
in het bezit van (slechts) één oog

eenpersoonskamer n
jednolůžkový pokoj
(bouwkunde) kamer voor het verblijf van één persoon (bijvoorbeeld in een hotel of ziekenhuis)

eensgezind adj
jednomyslný
dezelfde mening en doel hebbend

eentalig adj
jednojazyčný

eenvoudig /eːnˈvɑudəx/ /eːnˈvɑudəχ/ adj
jednoduchý
niet ingewikkeld; heel gemakkelijk; uit één stuk

eenwieler n
jednokolka
een fiets met één wiel vooral gebruikt voor acrobatiek

eenzaamheid n
osamělost samota
de hoedanigheid van het eenzaam zijn

eenzijdig adj
jednostranný
met of aan één kant, belang, partij etc; waarbij geen andere(n) betrokken zijn, of buiten beschouwing blijven

eer /er/ n
čest
aanzien, roem

eergisteren /ˈɪːrɣɪstərə(n)/ /ˈɪːrχɪstərə(n)/ adv
pøedevèírem
(tijdrekening) de voorlaatste dag die voltooid is

eerherstel n
rehabilitace

eerlijk /ˈeːrlək/ adv
poctivý
op een gepaste, eervolle wijze

eerlijkheid n
poctivost
het vertellen van de waarheid

eerste n
první
(wiskunde) nummer één in een volgorde

eerste naamval n
nominativ

eerste persoon phraseologicalUnit
první osoba
(grammatica) grammaticale term die de spreker of sprekers aanduidt

eetbaar /ˈeːitbaːr/ /ˈeːtbaːr/ adj
jedlý
geschikt om gegeten te worden

eetkamer /ˈetkamər/ n
jídelna
een kamer waar maaltijden worden genuttigd

eetlepel /etlepəl/ n
lžíce
(huishouden) bestek gemaakt van metaal
de hoeveelheid die in een eetlepel past (met een volume van 15 ml)

eetlust n
chuť
de behoefte om voedsel tot zich te nemen

eetstokje n
jídelní hůlka

eetstoornis n
poruchy příjmu potravy

eeuw /eːu̯/ n
století věk
(tijdrekening), (eenheid) een periode van 100 jaar

eeuwfeest n
sté výročí
een feestelijke herdenking naar aanleiding van het honderdjarig bestaan van iets

eeuwig /eːwɪx/ /eːʋəχ/ /eːβ̞əx/ adj
věčný
voortdurend, zonder einde

eeuwigheid /ɪːβ̞əχɛɪ̯t/ n
věčnost
(filosofie), (religie) de oneindige tijd die nog zal komen

effectief adv
efektivní účinný
op effectieve wijze

efficiënt adj
efektivní účinný
veel nuttig effect hebbend in verhouding tot de gedane moeite

efficiëntie n
efektivita
de mate waarin nuttig gebruik gemaakt wordt van het beschikbare bij een bepaald proces

eg /ɛx/ /ɛχ/ n
brány
(landbouw) (tuinbouw) werktuig dat gebruikt wordt voor het zaaiklaar maken van de grond door het maken van kleine geultjes

egaliseren v
srovnat

egalitair adj
rovnostářský

egel /ˈexəl/ n
ježek jež
(insecteneters) bepaald soort zoogdier, Erinaceus europaeus , vooral bekend om zijn stekelvacht en zijn gewoonte om zich bij gevaar op te rollenDe wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus.

egelantier n
šípek
(plantkunde) Rosa rubiginosa roosachtige heester met stevige, hakig tot sikkelvormig gebogen stekels, beklierde, naar appels of wijn geurende blaadjes, witte tot felroze bloemen en scharlakenrode rozenbottels

egoïsme /xxxx/ n
sobectví egoismus
het uitsluitend op eigen belangen en gewin uit zijn

egoïst n
egoista
een zelfzuchtig persoon

ei /ɛɪ/ /ɛɪ̯/ /ɛː/ n
vejce vajíčko
(voeding) dierlijk voedingsmiddel voor de mens in een schaal

eidereend n
kajka
(eendvogels) bepaald soort zeevogel, Somateria mollissima , leverancier van het dons in dekbedden en kussens

eierpasta n
vaječné těstoviny
(voeding) pasta bereid met ei, in tegenstelling tot Italiaanse pasta (wikidata: eierpasta )

eierstok n
vaječník
(anatomie) deel van het geslachtsorgaan van de vrouw waar onbevruchte eicellen bewaard worden

eigen /ˈɛi̯ɣə(n)/ adj
vlastní

eigenaar n
majitel
iemand die iets in eigendom heeft

eigendom /'ʔɛɪɣəndɔm/ n
vlastnictví
zaak die men zijn eigen mag noemen, bezit

eigennaam n
vlastní jméno proprium
(taalkunde) een naam waardoor men een mens, dier of ding zich van andere van dezelfde soort onderscheidt

eigenschap n
vlastnost
een gegeven karakteristiek die eigen is aan een bepaalde persoon of zaak

eik /ɛi̯k/ /ɛːk/ n
dub
(plantkunde) Quercus , een geslacht van loofbomen

eikel /ˈɛɪkəɫ/ n
žalud
(plantkunde) vrucht van de eikenboom
(anatomie) (medisch) top van de penis

eiken /ɛɪ̯kə(n)/ /ɛːkə(n)/ adj
dubový
vervaardigd van het hout van de eik

eiland /ɛilɑnt/ n
ostrov
(aardrijkskunde) een stuk land dat omringd is door water

eileider n
vejcovod
(anatomie) deel van de geslachtsorganen van de vrouw

eind goed, al goed phraseologicalUnit
konec dobrý, všechno dobré
(gezegde) als alles goed komt vergeet men al snel de moeilijkheden die er geweest zijn

einde /ˈɛɪ̯ndə/ /ˈɛːndə/ n
konec
het punt in ruimte of tijd waar iets ophoudt

eindig adj
konečný
een einde hebbende

eindigheid n
konečno
het feit dat iets een einde heeft, met name dat het leven tijdelijk is

einsteinium n
einsteinium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Es en atoomnummer 99. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide

eiser n
žadatel

eiwit /ɛiwɪt/ n
bílek
(dierkunde), (kookkunst) het deel van een ei waarin de dooier ligt
bílkovina
(biochemie) een tot een klasse van polymere stoffen met een hoog moleculair gewicht behorende stof die samengesteld is uit diverse alfa-aminozuren verbonden door peptidebindingen

ejaculatie n
ejakulace

ejaculeren v
ejakulovat
inergatief sperma uitwerpen

ekster n
straka
(zangvogels) bepaald soort zwartwitte kraaiachtige vogel, Pica pica , met een lange staart

el n
loket
(eenheid), (verouderd) een oude lengtemaat gebaseerd op de lengte van de menselijke ellepijp, gewoonlijk 60 à 70 centimeter

eland n
los
(evenhoevigen) Alces alces , een groot hert uit de poolstreken met een opvallend groot en breed vertakt gewei

elasticiteit n
pružnost

elastisch adj
elastický pružný
rekbaar

elders adv
jinde
ergens anders, in een andere plaats, op een andere plaats

elegant /eləˈɣɑnt/ adv
elegantní
op elegante wijze

elektricien n
elektrikář
(elektrotechniek) (beroep) vakman die elektrische installaties aanlegt en onderhoudt

elektriciteit /eˌlɛktrɪsiˈtɛɪt/ n
elektřina
(elektrotechniek) de elektrische stroom als energiedrager

elektriciteitscentrale n
elektrárna
(elektrotechniek) een krachtcentale waar elektriciteit wordt opgewekt

elektrisch adj
elektrický
(natuurkunde) (elektrotechniek) door middel van elektriciteit

elektrische auto n
elektromobil
(transport) een voertuig dat wordt aangedreven door een elektromotor waarbij de elektriciteit afkomstig is van accu's, brandstofcellen of zonnecellen

elektro-encefalogram abbreviation
elektroencefalogram
1. hersenfilm

elektrochemie n
elektrochemie

elektrocuteren v
popravit na elektrickém křesle
overgankelijk doden of ter dood brengen door elektrische stroom

elektrode n
elektroda

elektrolytisch adj
elektrolytický

elektromagneet n
elektromagnet
(natuurkunde) een magneet waarvan het veld door een elektrische stroom veroorzaakt wordt

elektromagnetisch adj
elektromagnetický

elektromagnetisme n
elektřina a magnetismus

elektromotor n
elektromotor

elektron n
elektron
(natuurkunde), (scheikunde) (elektrotechniek) (elektronica) elk van de buiten de kern van het atoom gelegen elementaire deeltjes, het lichtste deeltje met een elektrische negatieve lading

elektronica n
elektronika
(wetenschap) (elektrotechniek) de tak van elektrotechniek die zich bezighoudt met het gedrag van elektronen in de vrije ruimte of vaste stof hetgeen leidt tot actieve componenten zoals elektronenbuizen en transistors of in niet-lineaire componenten zoals b.v. diodes

elektronisch adj
elektronický

elektronvolt n
elektronvolt

elektrotechniek n
elektrotechnika
(techniek) (wetenschap) de studie en praktische toepassing van alles wat met elektriciteit en elektromagnetisme te maken heeft en waarvan (elektronica) maar een heel klein onderdeel vormt

elektrotechnisch adj
elektrotechnický

elektrotherapie n
elektroléčba

elektrum n
elektrum
(metallurgie) legering van goud en zilver

element n
prvek

elementair deeltje n
elementární částice

elf cardinalNumeral
jedenáct
11, het getal tussen tien en twaalf

elfde /ˈɛlf.də/ /ˈɛlv.də/ ordinalAdjective
jedenáctý
nummer elf in een rij

elft n
placka pomořanská
(straalvinnigen) haringachtige, die paait in de bovenloop van rivieren en beken en ooit inheems was in de Benelux, Alosa alosa

elimineren v
eliminovat
overgankelijk, (wiskunde) verwijderen uit de vergelijking
overgankelijk verwijderen uit de bevolking, doden

elitair adj
elitářský

elizabethaans adj
alžbětinský
(kunst) volgens de Engelse stijl in cultuur en architectuur die opgang deed gedurende de regeringsperiode van Elizabeth I 1551 tot 1603

elleboog n
loket
(anatomie) gewricht in het midden van de arm dat de bovenarm met de onderarm verbind

ellende n
bída
beklagenswaardige (armoedige enz.) omstandigheden die zorgen voor lijden en verdriet

ellendig adj
nešťastný
erg onaangenaam

ellepijp /ˈɛləpɛɪp/ /ˈɛləpɛːp/ n
loketní kost
(anatomie) een van de twee beenderen in de onderarm

ellips n
elipsa
(wiskunde) is een twee-dimensionale figuur die wordt gevormd door alle punten waarvoor de som van de afstanden tot twee gekozen punten, een vaste waarde heeft

els n
olše
(plantkunde) Alnus , een geslacht bomen uit de berkenfamilie (Betulaceae)

embleem n
emblém
een concrete figuur waarmee een abstract begrip zoals een godheid, een ideaal, een gevoel enz. wordt verbeeld

embolie n
embolie

embryo n
embryo zárodek
(medisch) een organisme in het eerste ontwikkelingsstadium na de bevruchting

embryonaal adj
embryonální
betrekking hebbend op de ongeboren vrucht van een organisme

emigratie n
emigrace

emigreren /ˌemiˈχrɪːrə(n)/ v
emigrovat
ergatief naar het buitenland verhuizen

emiraat /emɪˈraːt/ n
emirát
gebied dat bestuurd wordt door een emir
het zijn van een emir

emmer /ˈɛmər/ n
kýbl vědro kbelík
buisvormig taps toelopend vat (met hengsel), waarin men vloeistoffen of vaste stoffen kan verplaatsen

emoe n
emu
(loopvogels) bepaalde soort drietenige vogel Dromaius novaehollandiae uit Australië

emoji n
emodži
(communicatie) ideogrammen die worden gebruikt in Japanse elektronische berichten en webpagina's

emotie n
emoce
(psychologie) hevig gevoel, sterke gemoedsbeweging

emotioneel adj
emocionální
zeer vatbaar voor gevoelens

empirie /ˌɛmpiˈri/ n
empirie

empirisch adj
empirický zkušenostní
(wetenschap) wat op ervaring of proefneming berust, proefondervindelijk

emulgator n
emulgátor
(voeding) stof die helpt bij het mengen van twee stoffen die normaal gesproken niet of moeilijk mengbaar zijn zodat hiervan een emulsie kan worden gemaakt

emulsie n
emulze

en conjunction
a

en/of conjunction
a/nebo
als aanduiding tussen delen van een opsomming als die zowel afzonderlijk van als gezamenlijk met elkaar van toepassing zijn

encyclopedie /ˌɛnsiklopeˈdi/ n
encyklopedie
(letterkunde), (taalkunde) gestructureerde en geschreven verzameling van menselijke kennis, in boekvorm of digitaal

endeldarm n
konečník
(anatomie) laatste deel van het spijsverteringskanaal vlak voor de anus

endemisch adj
endemický
(biologie) van nature alleen in een specifiek gebied voorkomend

endocrien adj
endokrinní
(medisch) met inwendige afscheiding in de bloedstroom, hormonaal

endocrinologie n
endokrinologie
(medisch) de wetenschap die zich bezighoudt met de afscheidingen van klieren in het lichaam

endogeen adj
endogenní
(medisch) van binnen uit

endoscoop n
endoskop

endotherm adj
endotermický endotermní
(thermodynamica) waarbij warmte opgenomen wordt

energie /enər'ʒi/ /enɛr'ʒi/ n
energie
het (fysiek) vermogen waarmee arbeid kan worden verricht
het (geestelijk) vermogen waarmee (denk)werk kan worden verricht

eng adj
děsivý
angst veroorzakend

engel n
anděl
(religie) (monotheïsme) geestelijk hemels wezen dat God dient en bemiddelt tussen God en mens

enig adj
jediný
uniek

enkel n
kotník
m (anatomie) gewricht dat de voet met het been verbindt

enkelband n
nákotník
een band die om de enkel wordt gedragen
een band om de enkel met een zendertje dat gedragen wordt als straf en men niet de locatie mag verlaten

enkeling n
jedinec

enkelvoud n
jednotné číslo singulár
(grammatica) een woord dat in die vorm naar één voorwerp of mens verwijst of dat aanduidt dat slechts één persoon de handeling uitvoert

enquête /ɑŋ.ˈkɛː.tə/ /ɑ̃.ˈkɛt/ n
anketa
een onderzoek door meerdere mensen een vragenlijst te laten beantwoorden

enteritis n
enteritida
(medisch) ontsteking van de ingewanden

enthousiast /ɛntuˈʒɑs/ /ˌɑn.ty.ˈʒɑst/ adj
nadšený
hartstochtelijk, met geestdrift

entiteit n
entita

entomologie n
entomologie

entropie n
entropie
(thermodynamica) een getal evenredig met de logaritme van het aantal realiseringmogelijkheden, ook wel gedefinieerd als de reversibele warmte gedeeld door de temperatuur

enveloppe n
obálka
papieren omslag voor brieven

enzym /ɛnˈzim/ n
enzym
(biochemie) een organisch molecuul dat biologische reacties mogelijk maakt of versnelt zonder daarbij zelf verbruikt te worden of van samenstelling te veranderen

eoceen adj
eocén

epenthesis /'epɛnˌtezɪs/ n
epentéza
(taalkunde) insertie van een of meer klanken of een lettergreep aan het woordmidden

epicentrum n
epicentrum
(seismologie) het punt op het aardoppervlak loodrecht boven de haard van de aardbeving

epidemie /epideˈmi/ n
epidemie
(medisch) besmettelijke ziekte die zich snel verspreidt onder een groep van mensen

epidemiologie n
epidemiologie

epidemiologisch adj
epidemiologický
(medisch) met betrekking tot verspreiding van ziekten onder (delen) van de bevolking

epidemisch adj
epidemický

epidermaal adj
epidermální
(medisch) behorend tot de opperhuid

epiduraal /epidyraɫ/ adj
epidurální
(medisch) buiten het harde hersenvlies en de ruimte aan de buitenzijde van het harde ruggenmergvlies

epifyse /ˌepiˈfizə/ n
epifýza šišinka
(anatomie) een klier die onderdeel is van de epithalamus en melatonine uitscheidt

epifyt n
epifyt

epigrafie n
epigrafika

epilepsie n
epilepsie
(medisch) vallende ziekte, toevallen die hun oorsprong hebben in de hersenen

epileptisch adj
epileptický

epiloog n
doslov
een naschrift toegevoegd aan een boek of film, nawoord, narede

episch adj
epický

epistolair adj
epistolární epistulární

epitheel n
epitel
(biologie) dekweefsel, bovenste laag van de huid en slijmvliezen

epitheliaal adj
epiteliální epitelový epithelový
(biologie) het epitheel betreffend

epsilon n
epsilon
ε, vijfde letter uit het Griekse alfabet

equator n
rovník
(aardrijkskunde), (landmeetkunde) de denkbeeldige scheidslijn tussen het noordelijk en zuidelijk halfrond op aarde of op de hemelglobe

equinox n
rovnodennost
(astronomie) het moment dat de zon het denkbeeldige vlak van de evenaar in zuidelijke of noordelijke richting passeert, de nacht duurt dan evenlang als de dag (nachtevening)

erbium n
erbium
(scheikunde), (element) een scheikundig element en zilverwit lanthanide met het symbool Er en het atoomnummer 68

erectie n
erekce
(medisch) oprichting van het mannelijk lid, meestal door seksuele opwinding

ereprijs n
rozrazil
(bloemplanten) een groot geslacht Veronica van planten. In Nederland zijn er 23 wilde soorten bekend. Daarnaast zijn er ook nog een aantal soorten in cultuur. Er zijn overblijvende kruiden , maar er zijn ook soorten die eenjarig zijn. Wereldwijd zijn meer dan 500 soorten bekend

erf n
dvůr
het grondgebied direct rond een boerderij

erfelijk adj
dědičný
(medisch) wat op genetische wijze door nazaten verkregen kan worden

erfgenaam n
dědič
persoon die bij wet of testament is aangewezen als erfgenaam en daarom bij overlijden door erfopvolging een nalatenschap (erfenis) geheel, of samen met anderen gedeeltelijk, verkrijgt

erfpacht n
emfyteuze
(juridisch) pacht waarvan de duur niet aan het leven van de pachter verbonden is en die op diens erfgenamen overgaat

erfzonde n
prvotní hřích
(religie) (christendom) schending van Gods regels door de eerste mens Adam als last die op ieder mens rust; kader om de natuur van de mens te begrijpen

ergens adv
někde

ergernis n
rozmrzelost
een zaak die gevoelens van onvrede oproept

ergonomie n
ergonomie

erkennen v
uznat
overgankelijk inzien, toegeven
overgankelijk als wettig, echt, juist aanvaarden

erkenning n
uznání
een bevestiging van de juistheid of geldigheid van iets

erker /ˈɛrkər/ n
arkýř
(bouwkunde) uitbouw aan een gevel waardoor een kamer boven de straat of tuin uitspringt, vaak met veel ramen zodat er meer licht in de kamer valt

ernst n
vážnost
stemming waarin men de dingen in hun wezenlijke waarde wil zien

erogeen adj
erotogenní
(seksualiteit) gevoelig voor erotische prikkels
(seksualiteit) seksuele opwinding veroorzakend

erosie n
eroze
(aardrijkskunde) afslijting van land door de werking van wind, ijs, stromend water en de zee, bodemerosie

erotica n
erotika
erotisch kunstwerk
erotische voorwerpen

erotisch adj
erotický

erts n
ruda
(geologie) steen die een (economisch rendabel) winbaar metaal bevat

erudiet adj
erudovaný

eruptie n
sopečná erupce
(geologie) het uitstoten van gassen, rook en lava door een vulkaan

ervaren adj
zkušený
bekwaam door ondervinding

ervaring n
zkušenost zážitek
een vorm van kennis; iets door ondervinding geleerd hebben

erven /ˈʔɛr.və(n)/ v
dědit
overgankelijk de eigendommen van een overledene, meestal een familielid, rechtens verkrijgen

erwt n
hrách hrášek
(bloemplanten) (voeding) Pisum sativum een eenjarige plant die behoort tot de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae ) waarvan de peulvrucht eetbaar is. Veel van de genetische onderzoeken die Gregor Mendel tot de wetten van de genetica leidden, deed hij aan erwten

erysipelas n
erysipel

es n
jasan
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Fraxinus excelsior , die inheems is in de Benelux en tot 40 meter hoog kan worden

escalatie n
eskalace

escaleren v
eskalovat
ergatief stapsgewijs toenemen in omvang, intensiteit, uit de hand lopen

eschatologie /ɛsˌxatolo'gi/ n
eschatologie

esdoorn /ˈɛsdorn/ n
javor
(bloemplanten) een geslacht Acer van loofbomen en heesters. Afhankelijk van de taxonomische opvatting wordt dit geslacht ingedeeld bij de esdoornfamilie (Aceraceae ) of de zeepboomfamilie (Sapindaceae ). Esdoorns komen voor in de gematigde streken van het noordelijk halfrond. Enkele soorten komen voor in Zuidoost-Azië en Indonesië. Het geslacht zal zo'n 120 soorten tellen

eskadron n
eskadrona
(militair) een kleine tactische eenheid bij de cavalerie (tegenwoordig gemechaniseerd of gemotoriseerd) of Koninklijke Marechaussee bestaande uit 3 of 4 peletons (totaal ongeveer 150 ruiters) met een ritmeester aan het hoofd

esp n
osika
(bloemplanten) bepaald soort loofboom, Populus tremula , een populier die inheems is in de Benelux, tot 35 meter hoog kan worden en behoort tot de wilgenfamilie (Salicaceae )

espresso n
espresso espreso expreso piccolo preso presso
(drinken) geconcentreerde koffie, gebrouwen door het stuwen van heet (niet-kokend) water onder hoge druk door fijngemalen koffie

essentie n
esence
het meeste belangrijke

essentieel adj
esenciální esenční podstatný
zeer belangrijk

ester n
ester
(scheikunde) een koolstofverbinding met de functionele groep -C(=O)-O-C-

esthetica /ɛsˈtetiˌka/ n
estetika
(filosofie) het filosofisch discours over het wezen van kunst of het wezen van schoonheid

esthetisch adj
estetický

eten n
jídlo jíst
dat wat iemand tot zich neemt om diens metabolisme in werking te houden

eten v
jíst
overgankelijk het nuttigen van voedsel

ethaan n
etan ethan
(scheikunde) gasvormige koolwaterstof met de formule C2H6

ethanol /etaˈnɔl/ n
ethanol etanol
(IUPAC-naam) een chemische verbinding met twee koolstofatomen en een alcoholgroep

etheen n
ethen

ether n
éter
(scheikunde) een organische verbinding met de functionele groep R-O-R'

ethiek n
etika
(filosofie) een praktische wijsbegeerte die zich bezighoudt met wat goed en kwaad is

ethisch adj
etický

ethyl n
ethyl etyl
(scheikunde) koolwaterstofgroep C2H5 of -CH2CH3

etiket n
etiketa
stuk papier met informatie dat ergens opgeplakt zit

etiologie n
etiologie
(medisch) onderdeel van de pathologie dat zich bezighoudt met de oorzaken van ziekten

etnisch adj
etnický

etnografie n
etnografie

etnologie /ɛtnoːloːɣi/ /ɛtnoːloːʝi/ n
etnologie

etter /ɛtər/ n
hnis
(medisch) wittig vocht met witte bloedlichaampjes en bacteriën dat bij een ontsteking afgescheiden wordt

etymologie n
etymologie
(taalkunde) woordherkomst, woordafleiding; de geschiedenis van een woord
(wetenschap) de studie naar de oorsprong en de verandering van vorm en betekenis van woorden

etymologisch adj
etymologicky
betrekking hebbend op de afleiding en de oorsprong van woorden

eufemisme n
eufemismus
het gebruik van een woord om sterkere variant, vaak een grof of vulgair woord, te vervangen door een minder grof of vulgair woord of uitdrukking, bijvoorbeeld heengegaan in plaats van dood
het woord of de uitdrukking die op die manier gebruikt wordt

eufonium n
eufonium
(muziekinstrument) een koperblaasinstrument uit de tubafamilie
(muziekinstrument) een instrument van gestemde (drink-)glazen die door wrijven een zangerige toon voortbrengen

euforie /ˌø.fo̝.ˈri/ n
euforie
verhoogd gevoel van welzijn; gevoel van zeer groot welbehagen; gevoel van zich wel te bevinden; ook kunstmatig opgewekt door het gebruik van opium enz., en bij sommige ziektetoestanden bestaand

euforisch adj
euforický

eugenetica n
eugenika

eukaryoten /œykɑriotən/ n
eukaryota
meervoudsvorm als officiële benaming (biologie) een van de drie taxonomische domeinen, Eukaryota

eunuch n
eunuch kastrát

euro /'øː.ro/ /'ɵː.ro/ abbreviation
euro eùro
1. munt en munteenheid

eurocheque n
eurošek
een betaalcheque die door Europese kredietinstellingen erkend wordt

europium n
europium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Eu en atoomnummer 63. Het is een zilverwit lanthanide

euthanasie n
eutanazie
het leven van een patiënt op een waardige wijze beëindigen met medicijnen, op verzoek van de patiënt en uitgevoerd door een arts. Als aan de wettelijke eisen is voldaan is euthanasie in Nederland niet strafbaar.

eutrofiëring n
eutrofizace

evacuatie n
evakuace

evacueren /evɑky'erə(n)/ v
evakuovat

evangelie n
evangelium

even adj
sudý
(wiskunde) deelbaar door twee (d.w.z. met een ander rond [3] getal als uitkomst)

evenaar /evəˈnar/ /ˈevənar/ n
rovník
(aardrijkskunde) denkbeeldige cirkel die op een hemellichaam het noordelijk van het zuidelijk halfrond scheidt

eveneens adv
rovněž
ook, op dezelfde manier

evenement n
akce
(maatschappij) belangrijke gebeurtenis met een georganiseerd karakter

eventueel adj
eventuální

evenwicht n
rovnováha
(natuurkunde) toestand waarin het gewicht aan beide zijden van een balans gelijk is
bij uitbreding: toestand waarbij verschillende op eenzelfde lichaam werkende krachten elkaar opheffen
toestand van rust of overeenstemming, doordat van verschillende krachten geen de andere te zeer overtreft en er een situatie van rust en kalmte bestaat
(psychologie) toestand van overeenstemming tussen neigingen en vermogens
(scheikunde) toestand waarbij geen verdere omzetting meer plaatsheeft of die in de ene richting gelijk is aan die in de andere

ever n
divočák kanec prase divoké
(evenhoevigen) in het wild levende voorouder van het varken Sus scrofa

everzwijn n
divočák kanec prase divoké
(evenhoevigen) wild varken Sus scrofa , de voorouder van het varken

evolutie /ˌevoˈlysi/ /ˌevoˈlytsi/ n
evoluce vývoj
ontwikkeling, verandering

evolutietheorie n
evoluční teorie
(biologie) theorie over de stapsgewijze ontwikkeling van het leven in al zijn verscheidenheid voor het eerst gepostuleerd door Charles Darwin

evolutionair adj
evoluční

ex- prefix
bývalý

examen n
zkouška
(onderwijs) onderzoek naar de kennis of vaardigheden van iemand door middel van ondervraging of opgedragen verrichtingen

examineren v
zkoušet
overgankelijk aan een examen onderwerpen

excellent adj
excelentní

exciteren v
excitovat

exciton n
exciton
(natuurkunde) een gebonden elektron-gatpaar in een halfgeleider

exclusief adj
výlučný
wat andere mogelijkheden uitsluit, iets uitsluitend

excommunicatie n
exkomunikace

executeren v
popravit

executief adj
výkonný exekutivní
uitvoerend

exegese n
exegeze

exemplaar /ɛksɛm'plar/ n
exemplář
een individueel voorbeeld ergens van

exhibitionist n
exhibicionista

exhortatie n
exhortace

existentialisme n
existencialismus

exocrien adj
exokrinní
(medisch) afscheidend door middel van een afvoerbuis

exogamie n
exogamie

exon n
exon
(biologie) een deel van het pre-mRNA dat de kern verlaat en dus getranscribeerd wordt

exoniem n
exonymum

exoot /ɛ'ksot/ n
invazní druh
(biologie) een organisme dat zich heeft gevestigd in een land waar het oorspronkelijk niet vandaan komt

exoplaneet n
exoplaneta

exorcisme n
exorcismus

exotherm /ˈɛk.so.ˌtɛrm/ adj
exotermický exotermní
(thermodynamica) waarbij warmte vrijkomt

exotisch adj
cizokrajný exotický
(biologie) vanuit verre vreemde landen, uitheems

expansie n
expanze

expeditie n
expedice

expeditionair adj
expediční

experiment n
pokus experiment

experimenteel adj
experimentální
gemaakt om te experimenteren, met betrekking tot een proefneming
vernieuwend zonder dat nog duidelijk is of het ook een verbetering is

experimenteren v
experimentovat
inergatief iets uitproberen, een proef nemen, een experiment uitvoeren

expert /ɛkˈspɛːr/ n
expert
iemand die bijzonder goed bekend is met een bepaald onderwerp

expertsysteem n
expertní systém
(informatica) een computersysteem dat specifieke kennis van menselijke experts representeert en gebruikt om een probleem binnen een bepaald gebied op te lossen

exploderen v
vybuchnout

explosie n
výbuch

explosief adj
výbušný
ontplofbaar

explosief n
výbušný
ontplofbare stof of voorwerp

exponent n
mocnitel

exporteren v
vyvézt
(informatica) uitvoeren van gegevens uit een informatiesysteem zodat ze geschikt zijn om in een ander informatiesysteem te worden geïmporteerd

exporteur n
exportér

expressionisme n
expresionismus

extase /ɛk'stazə/ n
extáze
een toestand van buiten zichzelf zijn door verrukking

extensie /ɛkˈstɛnsi/ n
přípona
(medisch) het strekken van ledematen, strekking

extensief adj
extensivní extenzivní

extern /ɛksˈtɛrn/ adj
externí
(medisch) uitwendig

extra adj
dodatečný extra navíc
bijkomend

extracellulair adj
extracelulární mimobunečný
(medisch) buiten de cel gelegen

extrapolatie n
extrapolace

extravagant adj
extravagantní

extravert adj
extravertní

extreem adj
extrém
uiterst, uitzonderlijk

extremisme n
extremismus

extremist n
extremista
(politiek), (sociologie) iemand met radicale, extremistische standpunten, een aanhanger van een ideologie die ver van het politieke of maatschappelijke centrum ligt

ezel /ˈezəɫ/ n
osel
(onevenhoevigen) bepaald paardachtig zoogdier, Equus asinus , met lange oren dat zeer eigenwijs is

ezelin n
oslice
(onevenhoevigen) vrouwelijke ezel

eïs n
eis
(muziek) een met een halve toon verhoogde toon "e"

faas n
břevno
(heraldiek) een der herautstukken; een horizontale band die het middelste derde deel van het veld van het wapen beslaat

fabel /ˈfabəl/ n
bajka
(letterkunde) een kort moraliserend verhaal met dieren of zaken als handelende personen
(letterkunde) een verzinsel

fabriek n
továrna fabrika
(economie) plaats waar op industriële schaal productie bedreven wordt

fabrikant n
výrobce

facsimile n
fax
(telecommunicatie) telefax, fax, telefacsimile

factureren v
fakturovat

factuur n
faktura
(financieel) document met een beschrijving van goederen die een bedrijf (aan een ander bedrijf) geleverd heeft en de daarmee gepaard gaande kosten

faculteit n
fakulta
(onderwijs) het college van hoogleraren, al dan niet met het personeel en de studenten van een hoofdafdeling van een universiteit of hogeschool
faktoriál
(wiskunde) product van een reeks factoren die telkens met één toenemen met de eerste factor gelijk aan één dus: de faculteit van een natuurlijk getal n, genoteerd als n! (n faculteit), is gedefinieerd als het product van de getallen 1 tot en met n.

fagocytose n
fagocytóza
(biologie) vernietiging door een cel van schadelijke bestanddelen die in het levend weefsel zijn binnengedrongen

fagot n
fagot
(muziekinstrument) een houten blaasinstrument met dubbelriet

fagottist n
fagotista

faleristiek n
faleristika
(wetenschap) (hulp)wetenschap die de vorm en de geschiedenis van de ridderorden én andere onderscheidingen bestudeert

fallisch adj
falický
(medisch) met betrekking tot het mannelijk lid

familie /fa.ˈmi.li/ /fa.ˈmiː.lɪ̯ə/ n
rodina
(familie) groep mensen met (bloed)verwantschap door een gemeenschappelijke oorsprong

familienaam n
příjmení
naam die van generatie op generatie en indien gewenst door het huwelijk overgedragen wordt

fanatisme n
fanatismus fanatizmus fanatičnost

fanfare /foɱ.ˈfaːr/ /fɑn.ˈfa.rə/ n
fanfára

fantasie n
fantazie
vermogen om nieuwe gedachten te kunnen vormen, mogelijk niet altijd op waarheid berust

fantastisch adj
fantastický

farad n
farad

farao /ˈfarao/ n
faraon faraón
(Jiddisch-Hebreeuws) titel van de koning van Egypte, ook gebruikt als eigennaam; de enige farao's die in het OT bij hun eigen naam worden genoemd, zijn Chofra, Necho, Sisak en Tirhaka (274×: Gen. 12:15 +, Ex. 1:11 +, Deut. 6:21 +, 1 Sam. 2:27 +, 1 Kon. 3:1 +, 2 Kon. 17:7 +, Jes. 19:11 +, Jer. 25:19 +, Ez. 17:17 +, Ps. 135:9 +, Hoogl. 1:9, Neh. 9:10, 1 Kron. 4:18, 2 Kron. 8:11; ook 5× in NT)

faraomier n
mravenec faraon

farmaceut n
farmaceut

farmaceutisch adj
farmaceutický
(medisch) uit de farmacie, met betrekking tot de productie van geneesmiddelen

farmacie n
farmacie

farmacologie n
farmakologie

farmacologisch adj
farmakologický
(medisch) betreffende de farmacologie

fascinatie n
fascinace

fascineren v
fascinovat
overgankelijk iemands aandacht vasthouden

fascinerend adj
fascinující
de aandacht opeisend

fascisme /fɑˈsʲɪsmə/ n
fašismus
(sociologie) ideologie, berustende op nationalistische, autoritaire en corporatieve beginselen

fascistisch adj
fašistický
van het fascisme

fase n
fáze
periode als onderdeel van een langere ontwikkeling

faseruimte n
fázový prostor

fataal adj
osudný
leidend tot een ongelukkig lot, het einde, de dood

fatsoen /fɑt'sun/ n
slušnost
goede manieren

fauna /ˈfʌʊna/ /ˈfʌːna/ n
fauna zvířena
(biologie) het geheel aan dieren in een gebied

fauteuil /fo.tœj/ n
křeslo
luxe uitvoering van een stoel met een groter zitvlak en leuningen

favoriet n
favorit

fax /fɑks/ n
fax
(telecommunicatie) een apparaat waarmee documenten per telefoon verzonden kunnen worden, faxtoestel
(communicatie) een per fax verzonden bericht, faxbericht

fazant n
bažant
(hoendervogels) bepaald soort kleurrijke vogel, Phasianus colchicus

façade /fa.ˈsa.də/ n
fasáda
de zichtbare buitenmuur van een gebouw, specifiek die aan de voorkant

febriel adj
febrilní horečkový
(medisch) met koorts gepaard gaand, koortsig

februari /febryˈwaːri/ n
únor
(tijdrekening) de tweede maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

fecaal adj
fekální výkalový
(medisch) met betrekking tot de ontlasting

federalisme n
federalismus

federatie n
federace
(politiek) een verbond van samenwerkende staten of lichamen die hun zelfstandigheid behouden

fee /fe:/ n
víla
v vrouwelijk wezen in sprookjes met bovennatuurlijke krachten
v/m (Jiddisch-Hebreeuws) zeventiende letter van het alfabet, in gespirantiseerde versie

feest n
oslava
vermakelijke en vreugdevolle sociale bijeenkomst

feestdag n
svátek

feestmaaltijd n
hostina
een extra lekkere, uitgebreide maaltijd die men met meerdere mensen gebruikt als een feestelijke gebeurtenis

feit /fɛi̯t/ n
fakt skutečnost
een gebeurtenis of omstandigheid die werkelijk gebeurd is

fellatio n
felace
(seksualiteit) het stimuleren van de penis met de mond, tong of keel

feloek n
feluka
(scheepvaart) een zeilvaartuig zonder verdek, sterk gelijkend op de Arabische dhow

feminisme n
feminismus
(filosofie) streven naar het opheffen van de achterstelling van vrouwen en vrouwelijke eigenschappen door een gelijkwaardige behandeling van mannen en vrouwen

femtoseconde n
femtosekunda

femur n
femur

fenegriek n
pískavice
(plantkunde) vlinderbloemige, sterk riekende plant Trigonella foenum-graecum (wikidata: fenegriek )

feniks n
fénix

fenologie n
fenologie

fenomeen /fenoˈmen/ n
fenomén
een verschijnsel
uniek verschijnsel, zeldzaam verschijnsel

fenomenaal adj
fenomenální

fenomenologie n
fenomenologie

feodaal adj
feudální

fermion n
fermion
(natuurkunde) een deeltje met een halftallige spin

fermium n
fermium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Fm en atoomnummer 100. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig actinide

feuilleton n
fejeton
(media), (letterkunde) vervolgverhaal in een krant of tijdschrift, dan wel op de radio of televisie

fez /fɛs/ n
fez
(hoofddeksel) bepaald soort hoed met een Turkse oorsprong

fibrinogeen n
fibrinogen
(biologie) een plasma-eiwit dat door trombine in fibrine kan worden omgezet

fictie n
beletrie

fictief adj
fiktivní

fiets /fits/ n
jizdní kolo kolo
(verkeer), (techniek) tweewielig vervoermiddel dat door middel van spierkracht middels pedalen wordt voortbewogen

fietsenrek /ˈfitsərɛk/ n
kolostav
rek om fietsen te parkeren

fietser /ˈfiːtsər/ n
cyklista
(verkeer) iemand die met een fiets rijdt

fietspad /ˈfitspɑt/ n
cyklostezka stezka pro cyklisty
(verkeer) een weggedeelte of vrijliggend pad dat is gereserveerd voor het gebruik door fietsers en snorfietsers

figuur /fi.ˈɣyːr/ /fi.ˈχyːr/ n
postava

figuurzaag n
lupenková pilka
(gereedschap) een heel fijn zaagje in de vorm van een dun zaagblad dat verticaal wordt gespannen in een lange horizontale beugel

filantropisch adj
filantropický
betrekking hebbend op een menslievend, goed doel

filatelie n
filatelie

file /faɪl/ n
dopravní zácpa
(verkeer) lange rij met stilstaande of langzaam voortbewegende voertuigen of personen

film n
film
(filmkunst) een opname van bewegende beelden die een verhaal vertelt
(filmkunst) de filmindustrie

filologie n
filologie

filosofie /filozoˈfi/ n
filosofie filozofie
de oudste theoretische discipline die het verlangen heeft en streeft naar kennis en wijsheid

filosofisch adj
filozofický
wat verband houdt met de filosofie

filter /fɪltər/ n
filtr
(scheikunde) (huishouden) een poreus voorwerp waar water of gassen doorheen kunnen om gezuiverd te worden

filtratie n
filtrace
filtering

filtreerbaar adj
filtrabilní filtrovatelný
te filtreren door middel van een filter dat de vloeistof doorlaat en de vaste bestanddelen tegenhoud iets is filtreerbaar als het met de vloeistof meeloopt

finale n
finále
(muziek) het slotstuk van een meerdelig toneel- of muziekstuk

financieel adj
finanční
met betrekking tot geld, geldelijk

financieren v
financovat
overgankelijk voorzien van de benodigde geldmiddelen.

fingeren v
předstírat

fiool n
fióla
(medisch) een medicijnflesje

firma n
firma
(juridisch) een handelsvennootschap waarbij de vennoten hoofdelijk voor het geheel aansprakelijk zijn
(economie) een zaak of bedrijf

firmware n
firmware
software die in de hardware ingeprogrammeerd is

fiscaal adj
fiskální

fistel n
píštěl
(medisch) een kanaalvormige zweer

fit / 'fɪt / adj
fit
in goede lichamelijke conditie

fjord /fjɔrd/ /fjɔrt/ n
fjord
(aardrijkskunde), (scheepvaart) een bepaald type van inham in een bergachtige kust, gekenmerkt door steile wanden die door gletsjerwerking zijn uitgesleten

flamingo n
plameňák
(flamingoachtigen) bepaald soort roze reigerachtige waadvogel met een haakvormige snavel uit de familie Phoenicopteridae

flanel n
flanel
(kleding) een textielsoort van los gesponnen garen, gewoonlijk van geruwde wollen of katoenen stof, maar ook wel van kunstvezels vervaardigd

flauw adj
chabý
(figuurlijk) in overdrachtelijke zin smakeloos

flerovium n
flerovium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Fl en atoomnummer 114. Het is een hoofdmetaal

fles n
láhev flaška
een langgerekt, cilindrisch en meestal van glas vervaardigd vat met een nauwe hals die met een dop of kurk af te sluiten is

flessengroen adj
lahvově zelená

flexibel /flɛkˈsibəl/ adj
flexibilní
het vermogen hebbend gebogen te worden

flexie /ˈflɛk.si/ n
flexe ohýbání
(medisch) een buiging, een buigbeweging in een gewricht door de buigspieren
(taalkunde) de vormverandering van een woord naar gelang zijn grammaticale functie in de zin

flottielje n
flotila

floëem /floˈem/ n
lýko
(beschrijvende plantkunde) het levende gedeelte van de vaatbundels in planten

fluisteren v
šeptat
inergatief spreken met gedempte stem

fluit n
flétna
(muziekinstrument) buisvormig blaasinstrument
(drinken), (huishouden) een wijn/champagneglas met voet, oorspronkelijk uit de 17e eeuw

fluiten v
pískat
met de lippen een geluid dat lijkt op dat van een fluit (als onder [1]) voortbrengen

fluithaas n
pišťucha
(haasachtigen) Ochotona individu uit het enige nog levende geslacht van de familie Ochotonidae behorend tot de haasachtigen (Lagomorpha). Het lijkt enigszins op een lemming of marmot

fluitketel n
čajník

fluor n
fluor
(scheikunde), (element) een chemisch element met symbool F en atoomnummer 9 en een geelgroen halogeen

fluoride n
fluorid

fluweel n
samet
(textiel) een zachte, fijngeweven stof, waarbij rechtopstaande pluizen, de zg. pool van zijde of katoen met de kettingdraden zijn meegeweven en afgesneden

fly-over n
nadjezd
een vidaduct ter voorkoming van een gelijkvloerse kruising

fobie n
fobie
(medisch) een ziekelijke vrees

focus /ˈfokʏs/ n
ohnisko fokus
(natuurkunde) een punt of verzameling van punten waar alle stralengangen van een optisch element samenkomen

foelie /ˈfu.li/ n
muškátový květ
(specerij) Myristica fragrans een specerij bestaande uit het omhulsel van de muskaatnoot

foetaal adj
fetální
(medisch) met betrekking tot het ongeboren kind

foetus n
plod fétus fetus
(medisch) een nog niet voldragen menselijke of dierlijke vrucht dat in de baarmoeder verblijft

fok n
kosatka
(scheepvaart) driehoekig zeil bevestigd aan de voorstag, het fokzeil

folie n
fólie folie
dun en buigzaam vel van een metaal of kunststof

folklore n
folklór
alle traditionele cultuuruitingen van een volk, d.i. traditionele gebruiken, verhalen, gezegdes, vormen van bijgeloof, dansen en andere kunstvormen van een bepaalde volksgroep

fonds n
investiční fond
effect (waardepapier) van een bepaalde uitgevende instelling b.v. een aandelenfonds, beleggingsfonds, indexfonds, obligatiefonds

fondue n
fondue

foneem n
foném
(taalkunde) een term uit de fonologie die verwijst naar een verzameling klanken die allemaal dezelfde betekenisonderscheidende functie hebben

fonetiek /ˌfoneˈtik/ n
fonetika
(taalkunde) de wetenschap die zich bezig houdt met de bestudering van de fysiologische, fysische en perceptieve aspecten van spraak

fonetisch adj
fonetický

fonologie /ˌfonoloˈɣi/ n
fonologie
(taalkunde) het functioneren van klanken in een bepaalde taal

fonoloog /ˌfonɔˈloɣ/ n
fonolog
(taalkunde), (beroep) een persoon die fonologie gestudeerd heeft

fontanel n
fontanela
(medisch) nog niet verbeende plek in de schedel van een baby
(muziekinstrument) een beschermkoker rond de kleppen van sommige oude muziekinstrumenten als de pommer en schalmei

fontein /fɔnˈtɛɪn/ /fɔnˈtɛːn/ n
fontána kašna
kunstmatige bron, aangelegd om water omhoog te spuiten

fopspeen n
dudlík

forel n
pstruh
(straalvinnigen) benaming voor zalmachtige zoetwatervissen uit de geslachten Salmo , Salvelinus en Oncorhynchus

forensisch adj
forenzní
(juridisch) betrekking hebbend op justitie

formaldehyde n
formaldehyd
(scheikunde) gas met de formule H2CO gebruikt voor de synthese van kunststoffen en desinfectie

formatteren v
formátovat
overgankelijk (informatica) de harde schijf of een verwisselbare schijf initialiseren

formeel /fɔrˈmel/ adj
formální
met inachtneming van strikte omgangsvormen

formule n
formule

formulier /fɔrmyˈlir/ n
formulář
een stuk papier waarop voorgedrukte vragen kunnen worden beantwoord

forsythia n
zlatice
(bloemplanten) een geslacht Forsythia van struiken uit de olijffamilie. De struiken vallen in het voorjaar op door de gele bloemen op het kale hout. Er bestaan zes soorten en enkele hybriden

fosfaat n
fosfát
(scheikunde) (voeding) een zout van een van de vormen van fosforzuur

fosfor n
fosfor
(scheikunde), (element) met symbool P en atoomnummer 15. Het is een niet-metaal dat in verschillende kleuren kan voorkomen waarvan rood en wit het bekendst zijn

fossiel adj
fosilní

foto n
foto fotka
(fotografie) fotografische opname
(fotografie) afdruk van een fotografische opname

fotocamera n
fotoaparát fotografický aparát foťák
(fotografie) een toestel om mee te fotograferen

fotochemie n
fotochemie

fotofobie n
fotofobie
(medisch) lichtschuwheid

fotogeniek adj
fotogenický
op foto's een voordelige indruk makend

fotograaf n
fotograf
(beroep) iemand die foto's maakt

fotograferen v
fotografovat vyfotografovat fotit
overgankelijk een afbeelding maken door de projectie van beeld op een lichtgevoelige laag

fotografie n
fotografie focení fotografování
de kunst om door chemische inwerking van licht op een gevoelige plaat afbeeldingen te maken

fotokopie n
fotokopie
fotografisch gemaakte kopie

foton n
foton
(natuurkunde) een elementair deeltje waaruit elektromagnetische straling is samengesteld

fotosynthese n
fotosyntéza
(biologie) proces waarbij organismen energie uit zonlicht omzetten in chemische energie

fototoestel n
fotoaparát foťák fotografický aparát
(fotografie) een toestel om mee te fotograferen

fouilleren v
prošacovat
overgankelijk iemand aftasten of er iets op het lijf gedragen wordt

fouriertransformatie n
Fourierova transformace

fout /fɑut/ n
chyba omyl
vergissing, onjuistheid

foxterriër n
foxteriér
naam voor twee verschillende hondenrassen: de gladharige foxterriër en de draadharige foxterriër, rassen speciaal gekweekt voor de vossenjacht

foyer /fwɑ.ˈjeː(r)/ /fʋa.ˈje/ n
foyer
verzamelplaats, zaal voor de verpozing (bijvoorbeeld in een hotel of schouwburg)

fractaal /frɑkˈtal/ adj
fraktální
betrekking hebbend op fractalen

fractaal /frɑkˈtal/ n
fraktál
(wiskunde) een wiskundige figuur waarvan de maat bij schaalvergroting verandert met een niet-gehele macht van de schaal

fractal /ˈfræk.təl/ /ˈfrɛk.təl/ n
fraktál
(wiskunde) wiskundige figuur waarvan de maat bij schaalverandering verandert met een niet-gehele macht van de schaal

fractie /ˈfrɑksi/ n
zlomek
breuk, deel van een geheel, klein deel
frakce
(politiek) de gezamenlijke vertegenwoordigers van een politieke partij in een volksvertegenwoordiging;

fragiel adj
fragilní
kwetsbaar, breekbaar

fragment n
fragment

fragmentatie n
fragmentace

framboos n
malina
(fruit) vrucht van de frambozenstruik

framboosrood adj
malinová červená

franciscaan n
františkán

francium n
francium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Fr en atoomnummer 87. Het is een donkergrijs metalliek alkalimetaal

franje n
třepení třáseň
(kleding) reeks afhangende draden die ter versiering aan de rand van een kleed of kledingstuk gehangen worden

franjepoot n
lyskonoh
(steltloperachtigen) benaming voor vogels uit het geslacht Phalaropus binnen de familie van de strandlopers en snippen Scolopacidae .

frank /frɑŋk/ n
frank
(financieel) naam voor verschillende munteenheden die onder andere in Burundi, de Comoren, Congo, Djibouti, Guinee, Rwanda en Zwitserland gebruikt worden, en voorheen in België en Frankrijk gebruikt werden
(numismatiek) muntstuk met de waarde van 1 frank

frase n
slovní spojení
(taalkunde) een aantal woorden die een begrip uitdrukken, vaak een zinsdeel, soms een hele zin

frater /fratər/ n
konopka žlutozobá
(zangvogels) bepaald soort vogel, Linaria flavirostris , uit de vinkenfamilie

fraude n
podvod
(juridisch) bedrog of gesjoemel door valsheid in geschrifte

freesmachine n
frézka

freeware n
freeware
(informatica) gratis software die echter wel volledig beschermd is door auteursrechten

fregat n
fregata
(scheepvaart) oorlogsschip
(zeilvaart) driemaster

fregatvogel n
fregatka

frequentie n
frekvence kmitočet
aantal keren of herhalingen per tijdseenheid

fresco n
freska

fret n
fretka
(roofdieren) bepaald soort klein marterachtig zoogdier, Mustela putorius furo

frezen v
frézovat
overgankelijk, (techniek) een verspanende bewerking uitvoeren met behulp van een roterend gereedschap, de frees

friet n
hranolek
(voeding) de benaming voor een gerecht van gefrituurde aardappelreepjes ('patat frites')

fris adj
osvěžující
schoon, zuiver, prettig ruikend

frisling n
sele
(evenhoevigen) (jagerswoord) jong van een everzwijn

frivool adj
frivolní

fronsen v
mračit
overgankelijk de wenkbrauwen ~ van verbazing of afkeuring de wenkbrauwen ophalen

front n
fronta
(militair) voorste gevechtslinie van een leger in een oorlog, frontlinie
(meteorologie) de begrenzing tussen twee luchtmassa's met een andere temperatuur

frontaal adj
frontální
met betrekking tot de voorkant van iets

fructose n
fruktóza
(voeding) bepaalde suiker die veel in zoete vruchten voorkomt

fruit /frœʏ̯t/ /frœːt/ n
ovoce
(voeding) voedsel dat bestaat uit eetbare vruchten echter let op!

fruitboom n
ovocný strom
(plantkunde) boom die fruit oplevert

frustratie n
frustrace
(psychologie) een gevoel van ongenoegen omdat verwachte voortgang uitblijft

frustrerend adj
frustrující
van iets waarvan de verwachtingen in het geheel niet zijn uitgekomen

fuga n
fuga

fuif /fœyf/ n
večírek

fujara n
fujara
(muziekinstrument) een groot model blokfluit uit Slowakije

functie n
funkce
doel of taak binnen een geheel van een systeem of apparaat
(economie) positie [5], ambt of betrekking [2] binnen een bedrijf of andere organisatie
(informatica) een subroutine (als eenheid beschouwd deel van een computerprogramma dat aangeroepen kan worden) die een waarde oplevert

functioneel adj
funkční

functioneren v
fungovat
inergatief ~ als een bepaalde functie vervullen

fundamentalisme n
fundamentalismus
een orthodoxe, antiliberale godsdienstige richting

fundamenteel adj
fundamentální
aan de basis staande

fungicide n
fungicid

fut /fʏt/ n
energie
de benodigde energie en zin ergens voor

futuristisch adj
futuristický

fuut n
potápka
(futen) met name de soort watervogel, Podiceps cristatus , met slank lichaam, lange hals en puntige snavel

fysica /ˈfizika/ n
fyzika
(wetenschap) de wetenschap van de materie en de bestudering van het gedrag en de interactie in ruimte en tijd

fysicus n
fyzik

fysiologie n
fyziologie

fysiologisch adj
fyziologický

fysiotherapie n
fyzioterapie

fytopathologie n
choroby rostlin

gaan /ɣaːn/ /χaːn/ v
jít chodit
ergatief zich in een bepaalde richting bewegen, meestal van de spreker af

gade n
choť
(formeel) echtgenoot, echtgenote

gadolinium /ɣadoˈlinijʏm/ n
gadolinium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Gd en atoomnummer 64. Het is een zilverwit lanthanide

gaffer n
vrchní osvětlovač
(beroep) term uit de filmwereld voor (hoofd-)belichter, licht technicus en/of (hoofd-)elektriciën, de gaffer moet verantwooding afleggen aan de cameraman of de Director of Photography (ook wel DoP of DP).

gal n
žluč
(anatomie) uit de lever afkomstig vocht dat een rol speelt in de spijsvertering, met name van vet

galactisch adj
galaktický

galant adj
galantní
erg vriendelijk en beleefd

galblaas n
žlučník
(anatomie) een peervormig hol orgaan dat aan de rechterkant van het lichaam, achter (d.w.z. meer naar binnen) en onder de lever ligt

galeniet n
galenit
(mineraal) een loodsulfide met de chemische formule PbS

galerij n
chodba

galg /χɑlx/ n
šibenice
(juridisch) houten constructie bestaande uit één of meer staande balken met een horizontale balk haaks daarop en één of meer diagonale balken ter ondersteuning, in het verleden veel gebruikt om mensen door ophanging ter dood te brengen

galjoen n
galeona
o (scheepvaart) een historisch zeilschip met een hoge achtersteven

gallium n
gallium galium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ga en atoomnummer 31. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal.

gallon n
galon
(eenheid) Angelsaksische inhoudsmaat 1 US gallon is ongeveer 3,8 lter 1 imperial gallon is ongeveer 4,5 liter

galop n
cval
de snelste gang van een paard

galsteen n
žlučový kámen
(medisch) een vaste structuur in de galwegen of de galblaas bestaande uit neergeslagen cholesterol, bilirubine of kalkzouten

galvanisch adj
galvanický
(scheikunde) door een elektrochemisch proces aangebracht

gang n
chodba
(bouwkunde) lange, smalle doorloopruimte in een gebouw of ondergronds
(kookkunst) onderdeel van een maaltijd

gangpad /ˈɣɑŋ(g).pɑd/ /ˈɣɑŋ.pɑt/ /ˈχɑŋ.pɑt/ n
ulička
een pad voor wandelaars, voetpad

gangreen /gɑŋ'gren/ n
gangréna
(medisch) de afsterving en ontbinding van een levend organisme

gangster / ˈgɛŋstər / n
gangster
een lid van een criminele organisatie

gans n
husa
(eendvogels) benaming voor vogels uit de geslachten Anser en Branta , grote, stevig gebouwde watervogels

ganzenlever n
husí játra
(zoötomie), (voeding) orgaan dat een grote rol speelt in de stofwisseling van een gans Anser anser , na het slachten vaak gegeten als delicatesse

gapen /ˈɣa.pə(n)/ /ˈɣaː.pə(n)/ /ˈχa.pə(n)/ v
zívat
inergatief heel diep inademen met de mond ver open, moeilijk om bewust tegen te gaan
met open mond vol verwondering ergens naar kijken
wijd openstaan

garage /ɣa.ˈra.zʲǝ/ n
garáž
een overdekte ruimte waarin men auto's zou kunnen stallen
autoopravna autodílna
een bedrijf dat reparatieservices aan motorvoertuigen verricht

garanderen /ɣarɑndɪːrə(n)/ v
garantovat
overgankelijk de uitkomst ergens van verzekeren

garantie /ɣa'rɑn(t)si/ /ɣa'rɑnsi/ n
garance
verklaring waarin men verklaart voor bepaalde gevolgen in te staan

garnaal n
kreveta

gas /ɣɑs/ /χɑs/ n
plyn
(natuurkunde), (thermodynamica) aggregatietoestand; stof met een veranderlijk volume die uit losse moleculen of atomen bestaat

gasleiding n
plynovod
een buis waardoor verschillende materialen in gasvorm vervoerd kunnen worden

gast /ɣɑst/ /χɑst/ n
host
(maatschappij) iemand die als bezoeker ergens wordt ontvangen, verwelkomd of op een bijzondere wijze behandeld

gastheer n
hostitel
een man die een gast ontvangt en verzorgt met eten en drinken
(biologie) een organisme dat een ander organisme draagt

gastritis n
gastritida
(medisch) maagwandontsteking

gastro-enteritis n
gastroenteritida

gastro-intestinaal adj
gastrointestinální
(medisch) met betrekking tot maag en darm

gastro-oesofageaal adj
gastroezofageální

gastronomie n
gastronomie

gastvrij /ɣɑstˈfrɛɪ/ /ʝɑstˈfrɛː/ adj
pohostinný
gul in het onthalen of herbergen van gasten

gastvrijheid n
pohostinnost

gat /ɣɑt/ /χɑt/ n
díra
opening of holte

gaullisme n
Gaullismus
(politiek) politieke beweging in Frankrijk ontstaan na de Tweede Wereldoorlog gekenmerkt door een sterke nationale republiek, eenheid en een sterk presidentschap

gausscurve n
Gaussova křivka
(statistiek) een curve, die altijd sysmetrisch is, die een kans weergeeft gebaseerd op het gemiddelde en de standaardafwijking

gave n
dar
een bijzondere aanleg, een talent
(religie) een geschenk van God, van een godheid

gaydar n
gaydar

gazelle n
gazela
(evenhoevigen) benaming voor slanke hoefdieren uit de geslachten Gazella , Eudorcas en Nanger , leden van de antilopefamilie Antilopinae . Er zijn ongeveer vijftien soorten, waaronder de thomsongazelle. Gazellen spelen een belangrijke rol in verschillende religies en legendes

gazon n
trávník
onderhouden, kort gemaaid grasveld bij een huis

gebarentaal n
znakový jazyk

gebed /ɣə'bɛt/ n
modlitba
het bidden.

gebergte n
pohoří
een verzameling van bergen die met elkaar een groter geheel vormen

gebeuren /ɣə'bɵːrə(n)/ v
docházet dojít
ergatief plaatshebben, werkelijkheid worden

gebeurtenis n
událost
iets dat zich voordoet

gebied /ɣəˈbit/ /χəˈbit/ n
oblast
een deel van het aardoppervlak

gebit n
chrup
(anatomie) alle tanden en kiezen van een dier of mens

geblaat /xəˈblat/ n
bečení
(dierengeluid) mekkerend geluid van een schaap

gebladerte /ɣəˈbladərtə/ /χəˈbladərtə/ n
listí
een verzameling van bladeren van één of meer bomen

gebod n
přikázání

geboorte /ɣəˈboːrtə/ /χəˈbo̝ːrtə/ n
porod
bevalling, actie waarbij een organisme uit zijn/haar moeder komt en aan zijn zelfstandige leven begint

geboortecijfer n
porodnost
(demografie) een getal dat aangeeft hoeveel geboorten er in een gebied in een bepaalde tijd hebben plaatsgevonden

geboren adj
rozený
ter wereld gebracht, gebaard (gezegd over mensen of dieren)
begonnen, ontstaan (overdrachtelijk)
door herkomst of natuurlijke aanleg (een bepaalde eigenschap bezitten)

gebouw n
budova stavba
(bouwkunde) een constructie van enige omvang die verbonden is met de grond en waarin men kan wonen of werken

gebrek n
nedostatek
een tekort
een defect, een mankement

gebruik n
použití
toepassen van iets

gebruikelijk adj
běžný
naar gewoonte, zoals men regelmatig doet

gebruiken /ɣəˈbrœʏkən/ /χəˈbrœʏkən/ v
používat užít
overgankelijk zich bedienen van, toepassen

gebruiker /ɣə'brœːkər/ /χə'brœʏkər/ n
uživatel
iemand die iets gebruikt

gebruikersnaam n
uživatelské jméno
naam van een gebruiker
(informatica) code waarmee iemand kan inloggen op een informatiesysteem

gedachte /ɣə'dɑɣdə/ /ɣəˈdɑxtə/ n
myšlenka
hetgeen wat men denkt

gedeeltelijk /ɣəˈdeltələk/ /ʝəˈdeltələk/ adj
čiastočný částečný

gedegen adj
důkladný
degelijk, grondig

gedicht n
báseň
(dichtkunst) een in versmaat of in dichterlijke stijl opgesteld stuk tekst

gedijen /ɣə'dɛɪə(n)/ v
dařit se
ergatief voorspoedig groeien

gedrag n
chování
(natuurkunde), (scheikunde) de manier waarop iets (bijv. een stof of element) ergens op reageert

gedragen v
chovat
wederkerend zich ~: de manieren die iemand meest in de omgang met anderen aan de dag legt

gedragswijze /xə'drɑxswɛizə/ n
chování
de manier waarop iemand handelt, manier van doen

geduld /ɣədʏɫt/ n
trpělivost
de rust en bereidheid om te wachten

geduldig /gə'dʌldəx/ adj
trpělivý
bereid te wachten en tegenslagen te verdragen

gedurende preposition
po dobu
binnen het tijdsverloop van (om aan te geven binnen welke periode iets gebeurt)

geel /ɣeːl/ /ɣeːɫ/ /χeɪɫ/ adj
žlutý žlutá žluté
met een kleur als een eierdooier of een citroen

geel /ɣeːl/ /ɣeːɫ/ /χeɪɫ/ n
žlutý žlutá
(kleur) primaire kleur zoals die van licht met een golflengte van ca. 570 - 582 nm

geelgrijs adj
šedožlutá

geelgroen adj
zelenožlutá

geeloranje adj
žlutooranžová

geelzucht n
žloutenka

geen indefinitePronoun
žádný
niemand

geest /ɣeːst/ /χeːst/ n
duch
dat wat zich afspeelt in iemands gedachten
een onsubstantieel wezen

geestig adj
vtipný
op een spitse manier grappig, humoristisch, mogelijk wat scherp en/of ironisch

geeuwen /ɣɪːwə(n)/ v
zívat
inergatief onwillekeurig den mond opsperren en tevens diep inademen en weer uitademen

gefluister n
šepot

gegeerd adj
štenýř
(heraldiek) met driehoekige vlakken (geren) bezet

gehaktmolen n
mlýnek na maso

gehandicapte n
postižený
iemand met een beperking van lichamelijke, verstandelijke, psychische en/of sociale aard

geheel n
celek

geheim /ɣəɦɛɪm/ adv
tajný
verborgen, niet openbaar

geheim /ɣəɦɛɪm/ n
tajný
informatie die verborgen wordt en bestemd is om dat te blijven

geheugen n
paměť
het deel van de hersenen waarin herinneringen worden opgeslagen
(informatica) snel toegankelijke plaats om data op te slaan waarin programma's worden opgeslagen die uitgevoerd worden

geheugenmetaal n
slitiny s tvarovou pamětí

geheugenverlies n
amnézie

gehoor n
sluch
(anatomie) het organische systeem om geluiden waar te nemen

gehoornd adj
rohatý
voorzien van horens, horens dragend

gehoorzaam /ɣə'hoːrzam/ /ɣə'ɦoːrzam/ /χə'ɦo̝ːrzam/ adj
poslušný
bereid gehoor te geven aan regels of bevelen

gehoorzamen v
poslouchat
overgankelijk gevolg geven aan een opdracht of bevel

geigerteller n
geigerův počítač
(techniek) (natuurkunde) instrument voor het meten van radioactieve straling

geit /ˈɣɛɪ̯t/ /ˈɣɛːt/ /ˈχɛɪ̯t/ n
koza kozel
(evenhoevigen) (veeteelt) bepaald soort zoogdier Capra aegagrus hircus

geitenkaas n
kozí sýr

geitenmelk n
kozí mléko
(voeding) vocht dat de tepels van een geit (Capra hircus ) afscheiden om haar jong te voeden, ook gebruikt voor menselijke consumptie (wikidata: geitenmelk )

gel n
gel
een product om haar mee in model te houden

gelaat n
tvář

geld /ˈɣɛlt/ /ˈχɛlt/ n
peníze
in vaste eenheden verdeeld ruilmiddel dat in een samenleving wordt gebruikt voor betalen en sparen

geldig adj
platný
waarvan de waarde of wettigheid erkend wordt

geldmarkt n
peněžní trh

geleden /ɣəˈledə(n)/ /χəˈledə(n)/ adv
před
een woord om aan te duiden dat iets zich in het verleden af heeft gespeeld

geleedpotige /ɣə.let.ˈpo.tə.ɣə/ /ɣə.ˈleːd.ˌpoː.ti.ɣə/ /χə.let.ˈpo.tə.χə/ n
členovec
(dierkunde) een dier met een uitwendig skelet van chitine, eventueel versterkt met calciumcarbonaat, waarvan de poten een aantal gewrichten hebben

geleerd adj
učený
zich veel aan studie gewijd hebbend

geleerde n
učenec
iemand die onderricht en bekwaam is in een bepaalde tak van de wetenschap

gelegenheid /ɣǝ.'le.ɣǝn.ɦɛjt/ n
příležitost
mogelijkheid tot

geleiden v
vést

geleider n
vodič
(natuurkunde) (elektrotechniek) materiaal met een naar verhouding hoog aantal beweeglijke ladingsdragers, waardoor het een elektrische stroom makkelijk doorlaat
(natuurkunde) materiaal dat iets anders doorlaat dan elektriciteit, zoals warmte of geluid, warmtegeleider

gelijkbenig /ɣəlɛɪgˈbenəx/ adj
rovnoramenný
(wiskunde) (gezegd van een driehoek) waarvan twee aanliggende zijden gelijk in lengte zijn
(wiskunde) (gezegd van een trapezium) waarvan de twee niet-evenwijdige zijden gelijk in lengte zijn

gelijkenis n
podoba
de mate waarin iets of iemand aan een ander doet denken

gelijkheid n
rovnost

gelijkrichter n
střídač

gelijkstroom n
stejnosměrný proud

gelijkzijdig adj
rovnostranný
(wiskunde) waarvan alle zijden gelijk in lengte zijn

gelofte /ɣə'lɔftə/ n
přísaha
een plechtige verklaring iets voortaan te zullen doen of na te zullen laten

geloof /ɣəˈlof/ /χəˈlof/ n
víra
(filosofie) de overtuiging dat iets zo is

geloven v
věřit
overgankelijk overtuigd zijn dat iets waar is

gelovige /ɣə.ˈlo.vi.ɣə/ /ɣə.ˈlo.və.ɣə/ /χə.ˈlo.və.χə/ n
věřící
iemand die een bepaald geloof aanhangt

geluk /ɣəˈlɵk/ /χəˈlɵk/ n
štěstí
prettige gemoedstoestand waarin men tevreden is met zichzelf en met de omgeving

gelukkig adj
šťastný
in een tevredene toestand zijn, zich goed voelen

gelukkigerwijs adv
naštěstí
op een gelukkige manier, door gunstig toeval

gematigd adj
umírněný

gember n
zázvor
(plantkunde), (specerij) Zingiber officinale , een specerij met een scherpe smaak gemaakt van de wortelstok van een tropische plant

gemeen adj
zlý
beneden de gordel, buiten alle regels

gemeenschap n
společenství
het met één of meer anderen deel hebben aan iets
(maatschappij), (pregnant) geheel van personen of zaken die tot elkaar in een bepaald opzicht in een geregelde betrekking staan
komunita
(maatschappij) samenleving

gemeente /ɣəˈmentə/ /ɣəˈmeɪntə/ /ʝəˈmentə/ n
obec
bestuurlijke eenheid in een staat, onder bestuur van een raad, een burgemeester en wethouders of schepenen

gemiddelde n
průměr
(wiskunde) de som van een aantal getallen gedeeld door het aantal ervan

gems n
kamzík
(evenhoevigen) Rupicapra rupicapra klein, uiterst behendig, geitachtig hoefdier dat leeft in de hooggebergtes van Europa en West-Azië, met aan de top naar achteren gekromde hoorns en twee donkere strepen langs de kop

gen n
gen
(biologie) drager van informatie van de erfelijke eigenschappen

genadeloos adj
nemilosrdný

gendarme n
četník

gender /ˈdʒɛndər/ n
gender
(sociologie) geheel van sociale en culturele kenmerken die maatschappelijk worden gekoppeld aan een bepaalde sekse

genealogie n
genealogie
een discipline van de geschiedkunde die zich bezighoudt met voorouderonderzoek dan wel de afstamming van de familienaam

geneeskunde /γ̊əˈneːskʏndə/ n
lékařství medicína
(wetenschap) de wetenschap die zich richt op de aard, de oorzaken en de geneesmiddelen van ziekten

generaal adj
generální

generatie n
generace pokolení
alle personen die min of meer tegelijkertijd geboren zijn

generator /ˌɣenəˈratɔr/ /ˌχenəˈratɔr/ n
generátor
een apparaat of persoon die iets genereert (doet ontstaan)

genetica n
genetika
(wetenschap) de wetenschap van alles wat de werking van genen betreft, in het bijzonder erfelijke overdracht

genetisch /ɣəˈnetis/ adj
genetický
gerelateerd aan de erfelijkheid

geneuzel n
cancy
het aanhoudend zaniken, zeuren en neuzelen

geniaal adj
geniální briljantní
briljant, zeer slim, uitmuntend

genie n
génius
iemand die buitengewoon slim is of die ergens uitzonderlijk goed in is

genieten v
pochutnávat si
overgankelijk voordeel hebben van iets.

genitaal adj
genitální
(medisch) met betrekking tot de geslachtsorganen

genitief n
genitiv
(grammatica) een van de acht naamvallen van de Indo-Europese talen die oorspronkelijk een oorzakelijk voorwerp aanduidde, later vooral een bezitsrelatie

genius n
génius

genocide n
genocida
(juridisch) "een van de volgende handelingen, gepleegd met de bedoeling om een nationale, etnische, godsdienstige groep, dan wel een groep, behorende tot een bepaald ras, geheel of gedeeltelijk als zodanig te vernietigen: het doden van leden van de groep; het toebrengen van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel aan leden van de groep; het opzettelijk aan de groep opleggen van levensvoorwaarden die gericht zijn op haar gehele of gedeeltelijke lichamelijke vernietiging; het nemen van maatregelen, bedoeld om geboorten binnen de groep te voorkomen en het gewelddadig overbrengen van kinderen van de groep naar een andere groep." (definitie uit Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide van de Verenigde Naties uit 1948)

genoeg indefinitePronoun
dost

genoom /xəˈnom/ n
genom
een verzameling van alle genen van de chromosomen van een organisme

genotype n
genotyp
(wetenschap) het geheel van genetische kenmerken dat een soort onderscheidt

genre n
žánr
categorie in een kunstvorm (literatuur, muziek, film, enz.) met specifieke kenmerken

gentiaan n
hořec

gentiaanblauw adj
enziánová modrá

genus n
rod
(grammatica) geslacht [4]
(biologie) geslacht [3], een biologisch taxon

geocentrisch adj
geocentrický

geochemie n
geochemie

geodesie n
geodézie geodesie

geofysica n
geofyzika

geografie n
zeměpis geografie
(wetenschap) wetenschap die de aarde beschrijft

geografisch adj
geografický zeměpisný
aardrijkskundig, met betrekking tot de aardrijkskunde

geologie n
geologie
(aardrijkskunde) wetenschappelijke discipline die zich bezighoudt met alles wat te maken heeft met de bouw en ontwikkeling van de aardkorst

geologisch adj
geologický
op de geologie betrekking hebbend

geoloog n
geolog

geometrie n
geometrie
(wiskunde) een tak van de wiskunde die zich bezighoudt met ruimtelijke figuren

geomorfologie n
geomorfologie

geoorde fuut n
potápka černokrká
(futen) Podiceps nigricollis futensoort met zwarte nek, zwarte kop en een goudgele oorpluim

geotropisch adj
geotropický
op het geotropisme betrekking hebbend

gepensioneerde n
důchodce

gerecht n
pokrm
(kookkunst) een bepaald soort voedsel op een bepaalde wijze bereid

gerechtigheid n
spravedlnost

gereedschapskist n
nástrojová sada
(gereedschap) afsluitbare bak waarin gereedschap opgeborgen en bijeengehouden wordt

geriatrie n
geriatrie

geriatrisch adj
geriatrický
(medisch) met betrekking tot de medische zorg voor de oudere mens

germanisme n
germanismus
(taalkunde) (pejoratief) woord of uitdrukking overgenomen uit het Duits of gevormd naar het Duits

germanium n
germanium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ge en atoomnummer 32. Het is een grijswit metalloïde

gerontofiel adj
gerontofilní
voorkeur hebbend voor geslachtelijke liefde met bejaarden

gerontologie n
gerontologie
(medisch) (wetenschap) tak van wetenschap die het "ouder worden" bestudeert, zowel in lichamelijk, maatschappelijk als in geestelijk opzicht

gerst n
ječmen
(bloemplanten) gecultiveerde soort Hordeum vulgare , een graansoort. Ze stamt af van de wilde gerst (Hordeum spontaneum ), die nog steeds in het Midden-Oosten voorkomt. Gerst behoort net als alle overige granen zoals tarwe, haver, rogge, gierst en rijst tot de grassenfamilie (wikidata: gerst )

gerucht /ɣə'rɵxt/ n
drb
lawaai; een klein geluid
zvěst
een mededeling of nieuwtje dat de ronde doet maar nog niet bevestigd is, zodat je niet zeker bent of het waar is

gerundium n
gerundium
(taalkunde) zelfstandig gebruikte verbogen infinitief, zoals die voorkomt in het Latijn, maar ook in andere talen zoals het Middelnederlands

geschenk /ɣəˈsxɛŋk/ /ʝəˈsçɛŋk/ n
dárek
iets dat men iemand geeft, meestal ter gelegenheid van een speciale gebeurtenis

geschiedenis /ɣəˈsxidəˌnɪs/ n
historie dějiny
het geheel van gebeurtenissen van het verleden
(wetenschap) de wetenschap die de gebeurtenissen van het verleden beschrijft, geschiedkunde

geschiedschrijving n
historiografie

geschikt adj
vhodný
met de juiste eigenschappen

geschiktheid n
vhodnost

gesel /ˈɣeː.zəl/ /ˈχe.səɫ/ n
bič
werktuig van touwen of riempjes met knopen of stukjes metaal, waarmee men ter bestraffing op iemands lichaam slaat

geselen /ɣesələ(n)/ v
bičovat
overgankelijk iemand met een zweep of gesel tuchtigen

geslacht /χəˈslɑχt/ n
rod
(biologie) de geslachtsorganen
jmenný rod rod
(grammatica) grammaticaal geslacht, genus zn [1]

geslachtsorgaan /ɣəˈslɑxtsɔrɣaːn/ /ʝəˈslɑxtsɔrʝaːn/ n
pohlavní orgán
(seksualiteit) lichaamsdeel dat de voortplanting van de soort dient

gesp /ɣɛsp/ n
přezka
beugel met tong of pin om twee uiteindes van één of twee riemen of linten aan elkaar te fixeren

gespierd adj
svalnatý
met sterk ontwikkelde stevige spieren

gesprek n
rozhovor hovor
(communicatie) een mondelinge conversatie waarbij informatie uitgewisseld wordt

gesprekspartner n
partner v dialogu
een persoon die deelneemt aan een gesprek

gestaag adj
trvalý
geleidelijk maar persistent

gestaag adv
trvalý
op gestage wijze

gesteente /ɣəˈstentə/ n
hornina skála
(geologie) het materiaal waaruit de aardkorst bestaat, bestaande uit mineralen

gestippelde alver n
ouklejka pruhovaná
(straalvinnigen) bepaalde soort zoetwatervis, Alburnoides bipunctatus

gestoord /ɣəˈstɔːrt/ /χəˈstɔːrt/ adj
narušený
(van personen) geen normale functionering van iets (vaak de geest) hebbend

getal n
číslo

getalenteerd adj
talentovaný
talent hebbend, een aangeboren bekwaamheid in iets hebbend

getijcentrale n
elektrárna přílivová
(elektrotechniek) (werktuigbouwkunde) een elektrische centrale die functioneert op het verschil tussen eb en vloed

getijdencentrale n
elektrárna přílivová
(elektrotechniek) (werktuigbouwkunde) elektrische centrale die werkt door middel van getijdenstromen ontstaan door het hoogteverschil tussen eb en vloed

getik n
tikot
aanhoudend een tikkend geluid maken
aanhoudend typen

getrippel n
klapot
aanhoudend je met snelle, kleine pasjes voortbewegen, zoals kleine diertjes dat doen

getrouw adj
věrný

getrouwd adj
ženatý
een echtpaar vormend

getuige n
svědek
(juridisch) iemand die een gebeurtenis heeft meegemaakt of op andere wijze, veelal onder ede, een verklaring kan geven ten aanzien van de ware toedracht van een zaak

getuigen v
svědčit
inergatief ~ over: een veelal beëdigde verklaring afleggen ten aanzien van de ware toedracht van een zaak

getuigenis n
svědectví

geur /ɣøːr/ /χøːr/ n
vůně
(biologie) gewaarwording met de neus van de aanwezigheid van een gasvormige uitwaseming

gevaar /ɣəˈvar/ n
nebezpečí
(groot) risico.

gevaarlijk /ɣəˈvarlək/ /ɣəˈvaːrlɪk/ /χəˈvarlək/ adj
nebezpečný
gevaar met zich meebrengend

geval n
případ
één bepaalde mogelijkheid uit meerdere mogelijke

gevangene n
vězeň
iemand die gevangen genomen is

gevangenis /ɣǝvɑŋǝnis/ n
vězení věznice
(juridisch), (misdaad) een gebouw waarin veroordeelde personen gevangen worden gehouden vanwege hun misdaden

gevarendriehoek n
výstražný trojúhelník
(verkeer) een driehoekige rode reflector die in sommige Europese landen verplicht in de auto aanwezig moet zijn

gevecht /ɣəˈvɛxt/ /χəˈvɛxt/ n
boj
een handgemeen

gevechtsvliegtuig n
bojový letoun

geven /ˈɣevə(n)/ /ˈχevə(n)/ v
dát darovat dávat
overdragen van het bezit van iets aan iemand anders

gevleugeld adj
křídlatý
met vleugels, voorzien van vleugels

gevoel n
pocit
een gewaarwording veroorzaakt door een prikkeling van het zenuwstelsel
een emotionele gewaarwording

gevoelig adj
citlivý

gevoeligheid n
citlivost
een aandoenlijkheid
de nauwkeurigheid van instrumenten
de lichtgevoeligheid van een film

gevogelte n
drůbež
een verzamelnaam voor vogels die gekweekt worden als voedsel

gevolg /ɣəˈvɔlx/ /ɣəˈvɔɫx/ /χəˈvɔɫχ/ n
důsledek
resultaat dat voortkomt uit iets anders (de oorzaak)

geweer n
puška

gewei n
paroh
(zoötomie) een stel uit been bestaande hoorns van herten; al dan niet vertakt

geweld n
násilí
elke dwangmatige kracht van meer dan geringe betekenis uitgeoefend op personen, goederen of zaken

gewenning n
habituace
een proces waarbij een eerder ongewone prikkel steeds meer als normaal ervaren gaat worden

geweten /ɣəˈʋetə(n)/ n
svědomí
het deel van iemand waarmee die persoon zijn daden op goed en kwaad beoordeelt.

gewicht /ɣəˈʋɪxt/ /χəˈʋɪxt/ n
tíha
(natuurkunde) de kracht die een voorwerp op zijn ondersteuning of ophanging uitoefent

gewichtheffen n
vzpírání
(krachtsport) een sport waarbij de beoefenaars proberen om zware gewichten op te heffen die aan stalen staven zijn bevestigd

gewichtheffer /xə'wɪxthɛfər/ n
vzpěrač
(sport) beoefenaar van het gewichtheffen

gewone esdoorn n
javor klen
(bloemplanten) bepaald soort loofboom, Acer pseudoplatanus , die inheems is in de Benelux en tot 30 meter hoog kan worden

gewone vinvis n
plejtvák myšok
(walvisachtigen) Balaenoptera physalus walvisachtige uit de familie van de vinvissen (Balaenopteridae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Balaena physalus in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. Het is een groot zeezoogdier, lang en gestroomlijnd met puntige kop

gewoon /ɣəˈwoːn/ /ɣəˈβ̞oːn/ /χəˈʋon/ adj
obyčejný

gewoon sneeuwklokje n
sněženka podsněžník
(bloemplanten) Galanthus nivalis een bolgewas uit de narcisfamilie (Amaryllidaceae ). De plant is afkomstig uit Zuid-Europa en in de Lage Landen sinds de achttiende eeuw plaatselijk ingeburgerd, oorspronkelijk vooral als stinsenplant. Hij wordt veel aangeplant en verwildert gemakkelijk

gewoonte /ɣəˈwoːntə/ /ɣəˈβ̞oːntə/ /χəˈʋontə/ n
zvyk návyk
vaste wijze om dingen te doen

gewricht n
kloub
(anatomie) beweegbare verbinding van twee of meer beenderen

gezant n
vyslanec

gezegde n
přísudek
(grammatica) het geheel van alle werk- en naamwoorden in een zin die samen met het onderwerp de zinsbasis (zinskern) vormen

gezel n
tovaryš
middeleeuwse ambachtsman in een gilde die nog niet de rang van meester of baas had verworven

gezelschap /ɣə'zɛlsxɑp/ n
společnost
een groep mensen die iets gemeen hebben
een vereniging met een bepaald doel

gezicht n
obličej
(anatomie) de voorkant van een menselijk hoofd

gezond /xə.ˈzɔnt/ /ɣə.ˈzɔnt/ adj
zdravý
vrij van ziektes en zeertes
bevorderlijk voor een goede conditie

gezondheid n
zdraví
(medisch) welbevinden, in goede staat zijn

gezondheidstoestand n
zdravotní stav
(medisch) het volledige fysieke, spirituele en sociale welzijn

gezwoeg n
dřina
aan houdend hard en moeizaam werken

geïntegreerde schakeling n
integrovaný obvod

gibbon n
gibbon
(primaten) benaming voor zoogdieren uit de familie Hylobatidae bestaand uit 17 soorten in vier geslachten

gids /ɣɪts/ /χɪts/ n
vůdce
(beroep) persoon die een groep begeleidt en uitleg geeft

gier /ɣiːr/ /χiːr/ n
sup
(havikachtigen) benaming voor grote aasetende roofvogels met een kale kop en machtige vleugels

gierig adj
lakomý
(psychologie) geen geld of bezit aan een ander willende geven

gierst n
jáhly proso
(plantkunde), (graan) graansoort Panicum miliaceum soort graan met fijne korrels, een historisch belangrijk graangewas in Europa, vóór de introductie van de aardappel. Thans vooral in Azië en Afrika verbouwd (wikidata: gierst )

gierzwaluw /ˈɣirˌzʋalyw/ n
rorýs obecný
(gierzwaluwachtigen) bepaald soort vogel, Apus apus , die als zomergast in de Benelux voorkomt

gieter n
konev
(beroep) een soort emmer met sproeibuis om de planten te begieten

gieterij n
slévárna
(bedrijf) een bedrijf dat zich toelegt op het gieten van metalen voorwerpen

gietijzer n
litina

gif /ɣɪf/ /χɪf/ n
jed
(fysiologie) substantie die in kleine hoeveelheden schadelijk of dodelijk is

giftand /'ɣɪftɑnt/ n
jedový zub
tand waarmee bij een beet gif in het slachtoffer ingespoten wordt

giftig /ˈɣɪftəx/ /ˈχɪftəx/ adj
jedovatý
gif bevattend

gigabyte n
gigabajt gigabyte

gigantisch adj
obrovský

gigawatt n
gigawatt
(natuurkunde), (eenheid) een eenheid voor arbeidsvermogen, gelijk aan 109 watt of 1.000.000 kilowatt, weergegeven met symbool GW

gijzelaar /ˈɣɛɪ̯zəlaːr/ /ˈɣɛːzəlaːr/ /ˈχɛɪ̯zəlaːr/ n
rukojmí
een veelal onschuldig persoon die tegen de eigen wil door een gijzelnemer gevangen wordt gehouden en die bedreigd wordt met het doel iets van derden gedaan te krijgen

gilde /ˈɣɪldə/ /ˈχɪɫdə/ n
cech

gin n
gin

ginder adv
onde

ginseng n
ženšen
Panax ginseng bereidingen uit de wortels van soorten uit het geslacht Panax in de Klimopfamilie (Araliaceae)

gips n
sádrovec
(scheikunde) een uit calciumsulfaat en water uithardende witte vaste stof: CaSO4·2H2O

giraf /ʒi'rɑf/ n
žirafa
(evenhoevigen) Giraffa camelopardalis , een herkauwend dier dat in Midden-Afrika leeft met een zeer lange hals, een geel en bruin gevlekte huid en kleine hoorns

giraffe n
žirafa
(evenhoevigen) Giraffa herkauwend dier dat in Midden-Afrika leeft met een zeer lange hals, een geel en bruin gevlekte huid en kleine hoorns Giraffa camelopardalis

gist n
kvasinka droždí
(biologie) de naam voor een aantal soorten eukaryote micro-organismen

gister /ˈɣɪstər/ /ˈχɪstər/ adv
včera
de laatste dag die voltooid is, aanduiding van de dag die onmiddellijk voorafgaat aan vandaag

gisteren /ˈɣɪstərə(n)/ /ˈχɪstərə(n)/ adv
včera
(tijdrekening) de laatste dag die voltooid is

gitaar /ɣi'tar/ n
kytara
(muziekinstrument) een muziekinstrument, gewoonlijk met zes snaren, bespeeld met de vingers of een plectrum

gitzwart adj
černá

glaciologie n
glaciologie

glad adj
hladký

gladiator n
gladiátor

gladstrijken v
srovnat
door strijken glad of effen maken

glanskop n
sýkora babka
(zangvogels) Poecile palustris een zangvogel uit de familie van echte mezen (Paridae)

glas /ɣlɑs/ /χlɑs/ n
sklo sklenice
(materiaalkunde) niet-kristallijne vaste stof
(materiaalkunde) een glas (volgens betekenis 1) op basis van siliciumoxide (SiO2), dat veel wordt gebruikt voor de vervaardiging van vensters, glazen (betekenis 3) e.d (wikidata: glas )
(drinken) een uit glas (volgens betekenis 2) vervaardigd object dat dranken of andere vloeistoffen kan bevatten

glasachtig lichaam n
sklivec

glasbak n
kontejner na sklo
container voor het gescheiden inzamelen van glasafval

glasnost n
glasnosť glasnost

glaswol n
skelná vata
isolatiemateriaal gemaakt van glas

glaucoom n
glaukom zelený zákal
(medisch) een aandoening waarbij een verhoging van de druk in de oogbol onbehandeld tot gezichtsvelduitval en uiteindelijk tot blindheid leidt

glazuur n
glazura
glasachtige laag ter bedekking van aardewerk, dakpannen, bakstenen, plavuizen en tegels
(biologie) de buitenste laag van de tandkroon die rond de dentine gelegen is, tandglazuur
(voeding) (kookkunst) mengsel van poedersuiker en water waarmee cake, taart enz. wordt afgewerkt

gletsjer n
ledovec
(glaciologie) een ijsmassa die gevormd wordt op land en dik en groot genoeg is om bergafwaarts te stromen

glibberig adj
kluzký
moeilijk houvast op te krijgen

glijden /ˈxlɛɪdə(n)/ /ˈɣlɛːdə(n)/ v
klouzat
ergatief met geringe wrijving gericht voortschuiven

glimlach n
úsměv
een gelaatsuitdrukking die een geluidloze lach verraadt

glimlachen /'ɣlɪmlɑχən/ v
usmívat se
inergatief zacht onhoorbaar lachen

globalisering n
globalizace
een voortgaand proces van wereldwijde economische, politieke en culturele integratie

globulair adj
globulární

gloed /ɣlut/ n
žár

gloeien v
žhnout

gloeilamp /ˈɣluilɑmp/ n
žárovka
een lamp die licht produceert met een gloeidraadje

glossarium n
glosář

glottisslag /ˈɣlɔtɪˌslɑx/ n
ráz
een klank die met de stembanden in de keel geproduceerd wordt en tot de plosieven gerekend wordt

gluren /ˈɣlyː.rə(n)/ v
nakukovat
inergatief in het geheim aandachtig naar iemand kijken

gluten /'ɣly.tə(n)/ n
lepek

glycerine n
glycerin glycerol glycerín

glycerol n
glycerin glycerol glycerín

glycogeen /ˌɣlikɔˈɣen/ n
glykogen
(biologie) (scheikunde) een molecuul (polysacharide) waarin dieren energie opslaan

glykemie n
glykemie

gneis n
rula
(geologie) een metamorf gesteente met verschillend gekleurde banden of aders

gnoe n
pakůň
(evenhoevigen) Connochaetes individu van een geslacht van evenhoevigen behorende tot de familie der holhoornigen (Bovidae) (die ook de antilopes, geiten, schapen, gemzen en runderen omvat). Het geslacht kent twee soorten, die leven op de grasvlakten van zuidelijk en oostelijk Afrika

goal n
branka brána
(sport) plek op een sportveld die als doel om te scoren dient, bijv. bij het voetbal
branka gól
(sport) doelpunt

god /ɣɔd/ /ɣɔt/ /χɔt/ n
bůh
(religie) hypothetisch bovennatuurlijk wezen dat verantwoordelijk wordt geacht voor (bepaalde aspecten van) de werkelijkheid

goddelijk adj
božský

godheid n
božstvo
(religie) een hypothetisch bovennatuurlijk wezen dat verantwoordelijk wordt geacht voor (bepaalde aspecten van) de werkelijkheid

godin n
bohyně
een vrouwelijke godheid

godsdienst n
náboženství
een geloof en alle daar bij horende rituelen en doctrines

godslastering n
rouhání
(religie) belediging of bespotting van God/een godheid

godslasterlijk adj
rouhavý
(religie) lasterlijk ten opzichte van God

goed adj
dobrý
kwaliteit bezittend, aan verwachtingen voldoend

goed adv
dobře
op goede wijze

goedemorgen /ˌɣudəˈmɔrɣə(n)/ interjection
dobré jitro
groet die in de morgen gebruikt wordt

goedenacht interjection
dobrou noc
een wens uitgesproken in de avond voor het slapengaan

goedenavond interjection
dobrý večer
een groet die in de avond gebruikt wordt

goederentrein n
nákladní vlak
(spoorwegen) trein die uitsluitend is bestemd om goederen te vervoeren

goedheid n
dobrota
de hoedanigheid van het goed zijn

goedkeuren v
schvalovat
toestemming verlenen

goedkoop adj
levný laciný
(handel) laag in prijs

goelag n
gulag

goeroe n
guru

gokken /ˈɣɔkən/ /ˈχɔkən/ v
riskovat
inergatief (Jiddisch-Hebreeuws) iets van waarde, veelal geld, inzetten op de mogelijke uitkomst van iets onzekers

golf /gɔlf/ /χɔl(ə)f/ n
vlna
meestal door de wind veroorzaakte verheffing van de waterspiegel
(natuurkunde) natuurkundige verstoring die zich voortplant via een medium als water of lucht
(figuurlijk) plotselinge tijdelijke toename van een verschijnsel
(elektronica) frequentieband voor radioverkeer
golf
geen meervoud (sport) balspel waarbij een golfbal met een golfclub in een aantal slagen in de hole moet worden geslagen.
golf záliv
(aardrijkskunde) een grote baai

golfbal n
golfový míček

golfgeleider n
vlnovod

golfkarton n
vlnitá lepenka
verpakkingsmateriaal, bestaande uit één of meer lagen dun, gegolfd karton. (wikidata: golfkarton )

golflengte n
vlnová délka

gondel /ˈɣɔndəl/ n
gondola
een pleziervaartuig in Venetië

gong n
gong
(muziekinstrument) een hangend slagwerk

gonorroe n
kapavka
(medisch) een geslachtziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Neisseria gonorrhea

googelen /ˈgu:gələ(n)/ /ˈɡu.ɡə.lə(n)/ /ˈɣu.ɣə.lə(n)/ v
googlit vygooglovat
overgankelijk naar informatie zoeken op het internet, m.n. met Google

googol n
googol

googolplex n
googolplex

gooien /ˈɣoːi̯ən/ /ˈχoːi̯ən/ v
házet
overgankelijk het door de lucht verplaatsen van een voorwerp, al dan niet naar een doelwit

gootsteen /ˈɣotsten/ n
dřez
een bak, meestal ingebouwd in een aanrecht, onder een kraan en met een afvoer

gordeldier n
pásovec
(gordeldierachtigen) benaming voor zoogdieren met pantser van beweegbare schubben uit de familie Dasypodidae

gordijn /ɣɔrˈdɛːn/ /χɔrˈdɛɪn/ n
závěs záclona
een doek ter afdekking van bijvoorbeeld een raam

gorilla n
gorila
(primaten) Afrikaanse mensaap uit het geslacht Gorilla , de grootste nog levende primaten verdeeld in twee soorten waarvan de westelijke gorilla de grootste populatie kent

gors /ɣɔrs/ /χɔrs/ n
strnad
(zangvogels) benaming voor vogels uit de familie Emberizidae

gospelmuziek n
gospel

gotspe /χɔtspə/ n
chucpe

goud /ɣʌʊt/ n
zlato
(scheikunde), (element) een edelmetaal met atoomnummer 79 dat wordt aangegeven met het symbool Au, het is een geel metalliek overgangsmetaal

gouden medaille phraseologicalUnit
zlatá medaile

goudgeel adj
zlatožlutá

goudsmid n
zlatnický zlatník
(beroep) een smid die met goud werkt

goudvink n
hýl obecný
(zangvogels) bepaald soort vogel, Pyrrhul pyrrhula uit de familie van vinkachtigen (Fringillidae )

goudvis /ˈɣaʊ̯d.vɪs/ /ˈɣɔʊ̯t.fɪs/ /ˈχʌʊ̯t.fɪs/ n
zlatá rybka
(straalvinnigen) bepaald soort kleine goudkleurige of rode vis die uit China afkomstig is en die door veel mensen thuis gehouden wordt Carassius auratus auratus

goulash n
guláš
(voeding) een stoofschotel van o.a. rundvlees, paprika en uien, tevens het nationale gerecht van Hongarije

gouverneur n
gubernátor
(beroep) het hoofd van een regering, van een kolonie, staat of andere subnationale staatseenheid

graad n
stupeň
(wiskunde) eenheid om hoeken te meten (1/360 deel van de cirkelomtrek), onderverdeeld in minuten en seconden, booggraad

graaf n
hrabě
(verouderd) (vroege middeleeuwen) door de vorst aangewezen ambtenaar die het hoogste toezicht op de rechtspraak of een ander belangrijke activiteit uitoefent

graafschap n
hrabství

graag /ɣrax/ /χraχ/ adv
rád
met plezier

graag gedaan interjection
prosím
beleefd antwoord nadat je bedankt bent

graan n
obilí obilnina

graat n
kost

gradenboog n
úhloměr
(wiskunde) een instrument waarmee een hoek van een gekende grote uitgezet of gemeten kan worden

gradueren v
graduovat

graf /ɣrɑf/ /χrɑf/ n
hrob
ruimte om één of meer lijken in te begraven
plaats waar één of meer lijken begraven liggen

grafheuvel n
mohyla
kunstmatige heuvel die is opgeworpen om als graf te dienen

grafiet n
grafit
(mineraal) in plaatjes gekristalliseerde koolstof, o.a. gebruikt als tekenstift

grafietgrijs adj
grafitová šedá

grafietzwart adj
grafitová černá

grafisch adj
grafický

grafschrift n
epitaf
op een grafsteen gegraveerde korte tekst, gewijd aan de overledene

grafsteen n
náhrobek
een rechtopstaande gebeeldhouwde steen die de aanwezigheid van een graf markeert

gram n
gram
(natuurkunde), (eenheid) een afgeleide eenheid voor massa (gewicht), éénduizendste van de SI-eenheid "kilogram" (0,001 kg), weergegeven met symbool g

grammatica n
gramatika
(taalkunde) een systeem van regels en principes voor het schrijven en spreken van een taal

grammaticaal adj
gramatický

grampositieve bacteriën /ɣṛɑm.ˌpo.zi.ˈtiː.və.bɑk.ˈteːri.jə(n)/ /χrɑm.ˌpo.zi.ˈti.və.bɑk.ˈtɪː.ri.jə(n)/ n
grampozitivní bakterie
meervoudsvorm als officiële benaming (bacteriën) verzamelnaam voor soorten met een dikke laag peptidoglycaan in hun celwand

granaat n
granát
o: (mineraal) een groep kubische mineralen behorende tot de nesosilicaten, meest voorkomend in metamorf gesteente en gebruikt als halfedelsteen

granaatappel n
granátové jablko
(fruit) vrucht van een dergelijke boom

granaatwerper n
granátomet
(militair) wapen, of deel van een wapen, bestemd voor het lanceren van stuwloze ontploffende projectielen

graniet /ɣɾaˈni:t/ n
žula
(geologie) hard stollingsgesteente bestaande uit lichtgekleurde, met het blote oog onderscheidbare mineralen

granietgrijs adj
žulová šedá

granulocyt /ˌɣranyloˈsit/ n
granulocyt
(biologie) een type witte bloedcel die gekarakteriseerd wordt door de aanwezigheid van granulen in het cytoplasma

grapefruit n
grapefruit
(bloemplanten) (fruit) Citrus paradisi een gele of rode, enigszins bitter smakende citrusvrucht

grapefruitsap n
grapefruitová šťáva
(drinken) sap van de vrucht van de boom Citrus paradisi (wikidata: grapefruitsap )

grappa n
grappa
(drinken) een Italiaanse alcoholische drank, vervaardigd uit de destillatie van restanten van druiven na de wijnbereiding

grappig /ˈɣrɑpəχ/ adj
legrační
de lust tot (glim-) lachen opwekkend

gras n
tráva
(plantkunde) plantenfamilie omvattende gras (zie betekenis 2), graan, rijst, bamboe
bepaalde groep van soorten binnen die familie die gebruikt wordt in de tuin, op (sport)velden, in de wei...

grasgroen adj
trávová zelená

grasmaaier /ɣrɑsmajər/ n
sekačka

grasmus n
pěnice hnědokřídlá
(zangvogels) Sylvia communis , een zangvogel uit de familie zangers Syviidae

gratie n
milost
(juridisch) het afzien van de uitvoering van een straf

gratis adj
bezplatný gratis
wat zonder betaling verkregen wordt

grauw adj
šedivý
donkergrijs, kleurloos

grauwe gans n
husa velká
(eendvogels) bepaalde soort grijsbruine vogel met oranje snavel, Anser anser , uit de familie der Anatidae

grauwe kiekendief n
moták lužní
(havikachtigen) bepaalde soort roofvogel, Circus pygargus , uit de familie van de arendachtigen Accipitridae

graven v
kopat rýt
overgankelijk een gat in de grond maken met de handen of met een graafwerktuig

graveur n
rytec

gravin n
hraběnka
(adel) vrouwelijke graaf

gravitatie n
gravitace
(natuurkunde) de kracht die de wederzijdse aantrekking van massa veroorzaakt

grazen /'χrazə(n)/ v
pást se
inergatief het eten van gras en andere bodemvegetatie zoals bijvoorbeeld runderen dit doen

gregoriaans adj
gregoriánský

grein n
grán

grens n
hranice
een al dan niet denkbeeldige scheidingslijn
(aardrijkskunde) (politiek) de raaklijn tussen twee landen

grienen v
fňukat
huilen (familiair of minachtend)

griep /ɣrip/ n
chřipka
(medisch) een virusziekte die jaarlijks vele mensen ziek maakt en die voor ouderen gevaarlijk kan zijn

griesmeel n
krupice
(voeding) grof gemalen meel van tarwe, spelt, mais of rijst

griet /ɣrit/ /χrit/ n
pakambala kosočtverečná
(straalvinnigen) bepaald soort vis, Scophthalmus rhombus uit de familie van tarbotachtigen Scophthalmidae

griezelig adj
hrozivý

griffioen n
gryf
Oudgrieks fabeldier met de kop, voorpoten en vleugels van een adelaar en de romp, achterpoten en staart van een leeuw

grijnslach n
úšklebek
een pijnlijke, hatelijke, satirische vertrekking van het gelaat die doet denken aan een glimlach

grijpen v
chytit
plotseling iets of iemand beetpakken

grijs adj
šedý šedivý
(kleur) de kleur grijs hebbend

grijsbeige adj
šedobéžová

grijsblauw adj
šedomodrá

grijsbruin adj
šedohnědá

grijsharig /ɣrɛɪsˈɦarəx/ adj
šedivý
met grijs haar

grijswit adj
šedobílá

grijze walvis n
plejtvákovec šedý
(walvisachtigen) Eschrichtius robustus een baleinwalvis uit de familie grijze walvissen (Eschrichtiidae), waarvan hij de enige levende soort is. De grijze walvis trekt jaarlijks tussen het voedselgebied en het gebied waar de jongen ter wereld komen. Het is een stevige zwarte walvis, met bolvormig voorhoofd en een heel kleine snuit. Het lichaam is bedekt met kenmerkende grijs-witte patronen, littekens die achterbleven na het afvallen van de vele parasieten waardoor ze worden geplaagd

gril n
rozmar
onredelijk en willekeurig gedrag

grill n
gril

grimmig adj
chmurný

grind n
štěrk

grisaille n
grisaille

grizzlybeer /ˈgrɪzliˌbeːr/ /ˈɣrɪzliˌbeːr/ n
grizzly
(roofdieren) Ursus arctos horribilis , een Amerikaanse ondersoort van de bruine beer

groei /ɣruj/ /χruj/ n
růst
het groter worden

groeien /ˈɣrui̯ə(n)/ v
růst
ergatief groter worden; toenemen in aantal

groen adj
zelený zelená zelené
(kleur) met de kleur zoals bladeren van planten die meestal hebben

groen n
zelený zelená
(kleur) kleur zoals bladeren van planten die meestal hebben, geel met blauw gemengd; secundaire kleur, in het spectrum gelegen tussen geel en cyaan, met een golflengte van ca. 550 nm

groen licht n
zelená
(verkeer) een stop- of verkeerslicht waarvan alleen de groenkleurige lamp brandt
goedkeuring, toestemming om door te gaan

groenbeige adj
béžová zelená

groenblauw adj
zelenomodrá

groenbruin adj
zelenohnědá

groengrijs adj
zelenošedá

groente n
zelenina
(plantkunde) (voeding) eetbare planten of delen daarvan, echter let op!

groenteboer n
zelinář
(beroep) iemand die een detailhandel in groente en fruit bedrijft
(groente) (handel) winkel waar groente en fruit verkocht wordt

groep /ɣrup/ /ʝrup/ n
skupina
uit meerdere personen, dieren of eenheden bestaand geheel

groeperen v
seskupit
overgankelijk in groepen stellen

groepsimmuniteit n
kolektivní imunita

groepsseks n
skupinový sex
(seksualiteit) seksueel contact tussen meer dan twee personen tegelijkertijd

groepsverkrachting n
hromadné znásilnění
(juridisch) (seksualiteit) verkrachting door een groep personen

groet /ˈɣrut/ /ˈχrut/ n
pozdrav
een uiting waarbij men elkaars aanwezigheid erkent wanneer men elkaar ontmoet

groeten /ˈɣrutə(n)/ n
zdravit
1. iemand goedendag of gedag zeggen

groeve n
jáma
(mijnbouw) een mijn waar delfstoffen gewonnen worden, onderaards of dagbouw.

grondbezitter n
statkář
(economie) (landbouw) iemand die veel land in eigendom heeft

grondstof n
surovina

grondwater n
podzemní voda
al het water dat zich in de aardbodem bevindt

grondwet n
ústava
(politiek) (juridisch) wet die de principes van een staat definieert

groot /ɣroːt/ adj
velký veliký
meer dan normaal in formaat
machtig, belangrijk
velký
bewonderenswaardig, goed
volwassen

groothandel n
velkoobchod
(economie) de handel die producten van fabrikanten koopt en doorverkoopt aan o.a. kleinhandelaars.

groothertog n
velkovévoda
(adel) adellijke titel die hoger is dan die van hertog maar lager dan die van koning

groothertogdom n
velkovévodství
(adel) een gebied waarover een groothertog heerst

groothoekobjectief n
Širokoúhlý objektiv

grootmoeder n
babička
(familie) de moeder van een ouder

grootmoedigheid n
velkodušnost
op een krachtige manier heel gul zijn

grootoorvos n
pes ušatý

grootouder /ˈgrotˌʌʊdər/ n
prarodič
(familie) de ouder van een ouder

grootvader /ˈɣroːtˌfaːdər/ n
děda děd
(familie) de vader van een ouder

grootvorst n
velkokníže
groothertog

grote burgemeester n
racek šedý
(steltloperachtigen) soort zeevogel van ongeveer 70 centimeter groot, Larus hyperboreus , uit de familie van meeuwen en sternen Laridae

grote klaproos n
mák vlčí

grote muggenorchis n
pětiprstka žežulník
(plantkunde) bepaald soort orchidee Gymnadenia conopsea

grote pimpernel n
krvavec toten
(bloemplanten) Sanguisorba officinalis een plant die behoort tot de rozenfamilie (Rosaceae )

grote stern n
rybák severní
(steltloperachtigen) bepaalde soort zeevogel, te herkennen aan zijn zwarte kuif en snavel met een klein geel puntje, Sterna sandvicensis

grote zee-eend n
turpan hnědý
(eendvogels) Melanitta fusca , een vrijwel geheel zwarte eendensoort die voornamelijk op zee voorkomt

grotesk adj
groteskní
op afschrikwekkende wijze buitenissig

gruis n
drť

grutto /ˈxrʏto/ /ˈɣrʏto/ n
břehouš černoocasý
(steltloperachtigen) bepaald soort weidevogel en een van de grootste steltlopers, Limosa limosa

gruzelementen /'ɣryzələ'mɛntə(n)/ n
cimprcampr
stukken die ontstaan wanneer een voorwerp breekt

guano n
guáno

guave n
kvajáva
(fruit) de vrucht van Psidium guajava (wikidata: guave )

guerrilla n
gerila

gul adj
štědrý
vrijgevig

gulden n
gulden
(financieel) naam voor de munteenheid van Curaçao en Sint Maarten, en vroegere munteenheden in verschillende Nederlandstalige landen

guldenroede n
zlatobýl

gulp /ɣɵlp/ n
poklopec
een door een strook stof afgesloten opening aan de voorzijde van een broek van de man, bedoeld om het plassen te vergemakkelijken

gunst /ɣɵnst/ /χɵnst/ n
přízeň
vrijwillig iemand ter wille te zijn door het verlenen van een dienst of goed, zonder dat de ontvanger er recht op heeft of dat de gever er toe verplicht is

gunstig adj
příznivý

gymnastiek n
gymnastika
(sport) oefeningen voor de gezondheid van een mens

gyroscoop /ˌɣiroˈskop/ n
gyroskop

gyroscopisch adj
gyroskopický

haag n
živý plot
een afscheiding bestaande uit kreupelhout of struikgewas

haagbeuk n
habr
(bloemplanten) bepaald soort loofboom, Carpinus betulus , die veel in heggen voorkomt, inheems is in de Benelux en tot 25 meter hoog kan worden en behoort tot de berkenfamilie, Betulaceae

haai /haːɪ̯/ /ɦaɪ̯/ n
žralok
(kraakbeenvissen) benaming voor roofvissen uit de superorde Selachimorpha

haak /haːk/ n
hák

haakbus n
arkebuza

haakje n
závorka
dim. tant. elk van de tekens, rond of met hoeken, om woorden of getallen af te zonderen dus ( ) [ ]

haan /ɦan/ n
kohout
(dierkunde) mannelijk dier bij de hoenderachtige vogels; vaak wordt het mannetje van het huishoen (Gallus gallus ) bedoeld

haar n
vlas vlasy
(anatomie) hoofdhaar, uitgroeisel van de epidermis dat delen van het hoofd bedekt

haar personalPronoun
její
accusatief van zij, derde persoon enkelvoud
datief van zij, derde persoon enkelvoud

haar possessivePronoun
její ji
bezit aanduidend door een derde persoon vrouwelijk enkelvoud

haarband n
čelenka
(hoofddeksel) sierband die in het haar gedragen wordt, m.n. om het kapsel in model te houden

haard n
krb
(wonen) plaats in de woning bedoeld om er een vuur te branden

haas n
zajíc zaječice
(haasachtigen) benaming voor dier uit het geslacht Lepus , met lange achterpoten, een gespleten lip en lange oren

haast /hast/ adv
téměř skoro
bijna

haastig adj
unáhlený
zich niet de tijd nemend

haat /ɦaːt/ n
nenávist zášť
sterk gevoel van vijandschap

habijt n
hábit
(kleding) pij, lange kleding gedragen door monniken en nonnen

hacker n
hacknout
(informatica) iemand die zich onbevoegd toegang verschaft tot een computersysteem

hafnium n
hafnium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Hf en atoomnummer 72. Het is een staalgrijs overgangsmetaal

hagedis n
ještěrka ještěr
(reptielen) langstaartig, geschubd reptiel uit de onderorde Lacertilia (Sauria)

hagel /haɣəɫ/ n
kroupy krupobití
(meteorologie) bolvormig ijs dat als neerslag uit de hemel valt

hagelen v
padat
onpersoonlijk, (meteorologie) het uit de hemel neerkomen van hagelstenen

hagelsteen /ˈhaɣəɫˌsten/ n
kroupa
een klontje ijs dat als neerslag uit de lucht komt

haiku n
haiku
(dichtkunst) een vorm van Japanse dichtkunst, geschreven in drie regels waarvan de eerste regel 5, de tweede regel 7 en de derde regel weer 5 lettergrepen telt

hak n
podpatek
(anatomie) hiel van de voet

haken v
zaháknout
overgankelijk bevestigen d.m.v. een haak

hakhout n
houština
houtgewas dat ieder 6-10 jaar gekapt wordt meestal om te gebruiken als brandhout

half /ɦɑlf/ adj
půl
de helft zijnde

halfgeleider n
polovodič
(natuurkunde) een stof die de elektriciteit slecht of alleen in bepaalde omstandigheden geleidt
(elektrotechniek) (elektronica) een elektronisch onderdeel dat is opgebouwd uit halfgeleidende materialen

halfvol adj
polotučný
(voeding) (melkproducten) waar ongeveer de helft van de vetten uit verwijderd is

hallo interjection
ahoj
groet

hallucinatie n
halucinace

hallucinogeen adj
halucinogenní

halogeen n
halogen

hals n
krk

halsstarrigheid n
tvrdohlavost
het te vasthoudend zijn

halster n
kantár

halte /ˈhɑɫtə/ n
zastávka
een plaats waar gestopt wordt
een plaats waar een bus of tram stopt

halter n
činka

ham /ɦɑm/ n
šunka
(voeding) vlees van de achterkant van een varken, gebruikt als onderdeel van gerechten of als broodbeleg

hamburger /ˈham.bʏr.ɣər/ /ˈhɑm.bʏr.ɣər/ /ˈhɑm.bʏr.χər/ n
hamburger
(voeding) schijf rundvlees die gebakken of gegrild wordt, een burger

hamel n
skopec
(dierkunde) (landbouw) gecastreerde ram

hamer n
kladivo
(gereedschap) werktuig dat kan worden gebruikt om te slaan
(anatomie) een van de drie gehoorbeentjes in het oor

hamster n
křeček
(knaagdieren) Cricetus cricetus , klein knaagdiertje dat als huisdier gehouden kan worden

hand /ɦɑnt/ n
ruka
(anatomie) uiterste deel van de arm, voorbij de pols

handbagage n
příruční zavazadlo

handbal n
házená

handboei /ˈɦɑnt.buj/ n
pouta
een paar aan elkaar verbonden afsluitbare ringen, meestal van staal of een moeilijk te breken kunststof vervaardigd waarmee iemand de handen gebonden worden

handdoek n
ručník
(textiel) een doek waarmee men zich afdroogt

handdruk n
podání ruky

handel /ˈɦɑndəl/ n
obchod
(economie) de in- en verkoop van goederen

handelen v
dělat
inergatief iets doen, al of niet met de handen, optreden, gedrag

handeling n
čin
datgene dat gedaan is

handelsmerk n
ochranná známka

handelsrecht n
obchodní právo
(juridisch) privaatrechtelijk rechtsgebied betreffende de rechtspositie van de diverse soorten handelaren, de wijze van handel drijven en handelsconflicten

handelsreizigersprobleem n
problém obchodního cestujícího
een bekend informaticavraagstuk: Gegeven n steden samen met de afstand tussen ieder paar van deze steden, vind dan de kortste weg die precies één keer langs iedere stad komt.

handhaven v
udržovat
overgankelijk iets doen voortbestaan, aan iets vasthouden

handschoen /hɑnd.sxun/ /ɦɑnt.sxun/ /ɦɑnt.sχun/ n
rukavice
(kleding) een handkledingstuk met aparte vingers

handtekening n
podpis

handvol n
hrst
klein aantal

hanenkam /ˈhanə(n)kɑm/ n
hřebínek
(schimmels) (voeding) Cantharellus cibarius , een eetbare paddenstoel met een lichte pepersmaak
een kam van een haan
een kamvormig kapsel midden over het overigens kaalgeschoren hoofd

hangbrug n
visutý most
(waterbeheer) brug die is opgebouwd uit twee (soms één) hoge pijlers of pylonen waartussen een dikke kabel gespannen is, aan deze dikke kabel worden enkele dunnere kabels gehangen om de weg te dragen en horizontaal te houden

hangmat /ˈɦɑŋmɑt/ n
hamaka houpací síť
een doek of net dat aan de uiteinden opgehangen wordt en waarin personen kunnen liggen

hangslot n
visací zámek
een slot dat aan een beugel hangt

haptisch adj
hmatový
betrekking hebbend op de tastzin

harde schijf phraseologicalUnit
pevný disk
(informatica) Vooralsnog het meest gebruikte externe geheugen in een computer, een elektromechanisch computeronderdeel waarop gegevens bewaard kunnen worden

harde tarwegriesmeel n
krupice z tvrdé pšenice
(voeding) grof gemalen meel van harde tarwe Triticum durum , gebruikt voor het maken van pasta (wikidata: harde tarwegriesmeel )

harder /'ɦɑrdər/ n
parmice
(visserij) (Antillen) bepaald soort zeevis, Mugil curema

hardloper n
běžec
een mannelijke beoefenaar van de hardloopsport

hardware n
hardware
(informatica) elektronische en mechanische delen in en om computersystemen

haring /ˈɦarɪŋ/ n
sleď
(straalvinnigen) (visserij) (voeding) bepaald soort zilvergrijze zoutwatervis, geschikt voor consumptie, Clupea harengus

haringhaai n
Žralok sleďový
(kraakbeenvissen) bepaalde middelgrote haai en consumptievis, Lamna nasus

hark n
hrábě
(gereedschap) tuingereedschap aan lange steel, met een reeks tanden aan de onderzijde

harlekijn n
harlekýn
een grappig, koddig persoon in het algemeen

harmonium n
harmonium
(muziekinstrument) een toetsinstrument dat gerekend wordt tot de aerofonen

harp n
harfa
(muziekinstrument) een instrument met een driehoekige vorm met voor elke toon een aparte snaar

harpij n
harpyje
(scheldwoord) feeks

harpoen /hɑrˈpun/ /ɦɑrˈpun/ n
harpuna
een grote pijl met weerhaken aan een touw
een speer met weerhaken

hars /ɦɑrs/ n
pryskyřice
(plantkunde) het stroeve en plakkerige product van boomsappen, met name van naaldbomen

hart /ɦɑrt/ n
srdce

hartenboer n
kluk srdce
(kaartspel) kaart met een rode kleur met het teken harten die een waarde heeft groter dan de 10 en kleiner dan de vrouw en samen met de vrouw, heer en aas gerekend wordt tot de 'plaatjes'

hartfalen n
srdeční selhání
(medisch) een aandoening waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen om aan de behoeften van de weefsels te voldoen

hartinfarct n
infarkt myokardu)
(medisch) verstopping van een kransslagader of een tak hiervan, leidend tot het afsterven van hartspierweefsel

hartkamer /ˈhɑrt.ka.mər/ /ˈɦɑrt.ka.mər/ n
komora
(anatomie) elk van twee holten van het hart van waaruit het bloed door samentrekking van de hartspier wordt voortgestuwd

hartklep n
srdeční chlopeň
(anatomie) hartweefsel in de vorm van een vlies dat samengetrokken door een spiertje terugstromen van het verder gepompte bloed tegengaat

hashtag n
hashtag mřížka
(informatica), (communicatie) grafisch symbool # dat men zonder spatie voor een woord plaatst om aan te geven wat het onderwerp van een bericht is (zoals men in verschillende socialemediawebsites zoals Twitter, Instagram, Facebook, Google+ en YouTube gebruikt)

hassium n
hassium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Hs en atoomnummer 108. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

haten /'ɦatə(n)/ v
nenávidět
overgankelijk kwade gevoelens jegens iemand koesteren

hatsjie interjection
hepčí

hauw n
šešule
(plantkunde) een droge doosvrucht, die minstens driemaal zo lang als breed is, zoals bij koolzaad en pinksterbloem

haven /ɦavə(n)/ n
přístav
(waterbeheer) natuurlijke of aangelegde aanlegplaats voor schepen

haver n
oves setý
(plantkunde) éénjarig graangewas Avena sativa dat behoort tot de Grassenfamilie (wikidata: haver )
oves oves setý
(graan), (voeding) zaden van het graangewas Avena sativa (wikidata: haver )

havermeel /ˈhavərˌmɪːɫ/ n
ovesná mouka
(voeding) zeer fijn gemalen haver (wikidata: havermeel )

havermelk n
ovesné mléko
(drinken) plantaardige melk op basis van hele haverkorrels (wikidata: havermelk )

havervlokken n
ovesné vločky
havervlokken

havik /ˈɦavɪk/ n
jestřáb lesní jestřáb
(havikachtigen) Accipiter gentilis , een roofvogel die op kleine zoogdieren en vogels jaagt
jestřáb
(figuurlijk), (politiek) iemand die graag een oorlog wil uitlokken

hazelaar n
líska
(bloemplanten) Corylus avellana een in West-Europa inheemse struik uit de berkenfamilie (Betulaceae ). De vrucht van de hazelaar is de hazelnoot, waarvan de kern eetbaar is

hazelmuis /ˈɦa.zəlˌmœːs/ /ˈɦa.zəɫˌmœʏ̯s/ n
plšík lískový
(knaagdieren) knaagdier in de familie van slaapmuizen, Muscardinus avellanarius

hazelnoot /ˈhazəɫˌnot/ n
lískový ořech
(plantkunde) Corylus avellana een vrucht van de hazelaar

hebben /ˈɦɛbə(n)/ v
mít
hebben + voltooid deelwoord: hulpwerkwoord van de voltooide tijd
absoluut als onderdeel hebben, omvatten, bevatten

hebbes interjection
mám tě
een uitroep geuit wanneer men iets heeft weten te vangen

hebzuchtig adj
chtivý
blijk gevend van hebzucht, hebberig

hectisch adj
hektický
zeer druk en chaotisch

hectoliter n
hektolitr
(wiskunde), (eenheid) een inhoudsmaat ter grootte van 100 liter, weergegeven met symbool hl, hL of hℓ

hectometer n
hektometr
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van 102 meter, 100 meter of 0,1 kilometer, weergegeven met symbool hm

hede /ˈɦeː.də/ n
koudel
verwarde, grove bij het hekelen afgescheiden afvaldraden van vlas of hennep, vooral de langere draden

hedonisme n
hédonismus
een filosofische leer die stelt dat (zinnelijk) genot het richtsnoer van het menselijk handelen hoort te zijn en het hoogste goed is

heek n
štikozubec obecný

heel /heːl/ adj
celý
niet stuk, niet gebroken

heelal /he.ˈlal/ /ɦe.ˈlaɫ/ n
vesmír
(astronomie) het gehele tijd-ruimte continuüm waarin wij bestaan, samen met alle materie en energie

heer /ɦɪːr/ n
pán
m man
m deftige, aanzienlijke persoon van het mannelijk geslacht; iemand met veel sociale status
m belangrijke mannelijke persoon
m welgemanierd persoon, gentleman zn
m heerser
m persoon in wiens dienst men staat, meester, baas
m bezitter van een heerlijkheid
m houder van zekere adellijke titel
m aanspreektitel voor mannelijke personen
m (kaartspel) een van de vaste kaarten, waarvan de waarde meestal tussen die van vrouw en aas in ligt

heermoes n
přeslička rolní

heerser n
vládce
(politiek) iemand die de macht uitoefent

heester n
keř

heet /ɦeːt/ adj
horký
heel warm
scherp, pittig, brandend van smaak
op enige wijze seksueel getint of seksueel aantrekkelijk

heethoofdig adj
horkokrevný
een persoon is heethoofdig als hij snel boos wordt

heg n
houština
een (meestal lijnvormige) aanplanting van struiken en/of bomen die dient om ruimten te scheiden

hegemonie n
hegemonie

heggenmus n
pěvuška modrá
(zangvogels) Prunella modularis ; een zangvogel ter grootte van een huismus met opvallend grijs op de kop

heide /ˈhɛɪ̯də/ /ˈhɛːdə/ n
vřesoviště
een met heidekruid begroeide vlakte

heiden n
pohan
mensen die geen jood of christen zijn

heidens adj
pohanský
van de heidenen

heidepaars adj
fialová vřesová

heilbot n
halibut bilý
(straalvinnigen) bepaald soort grote schol, reus onder de platvissen en consumptievis, Hippoglossus hippoglossus

heilig /ɦɛj.ləɣ/ adj
svatý
door wijding aan het goddelijke bijzonder gemaakt

heiligdom n
svatyně
(religie) plaats of gebouw gewijd aan een god of godin

heilige n
svatá

heiligschennis n
svatokrádež
vergrijp aan iets heiligs, ontheiliging

heimwee /'hɛɪmʋe/ n
nostalgie
sterk verlangen naar een plek die als thuis ervaren wordt

heks /ɦɛks/ n
čarodějnice
(persoon), (mythologie), (magie) een over het algemeen vrouwelijk persoon aan wie bovennatuurlijke krachten worden toegeschreven

heksenjacht /ˈhɛksə(n)ˌjɑxt/ n
hon na čarodějnice
het jagen op vermeende heksen

hekserij n
čarodějnictví

hel /'ɦɛl/ n
peklo
(religie) (christendom, islam) toestand van straf en afwezigheid van God waar de zielen van verstokt zondige, verdoemde mensen zich na de dood in bevinden

helaas adv
bohužel
jammer genoeg, spijtig genoeg

held /ɦɛlt/ n
hrdina

heldenmoed n
heroismus
de durf en de kracht van mensen, die zich, met gevaar voor eigen leven, voor de goede zaak inzetten

helder adj
jasný
klaar, doorzichtig
duidelijk en zuiver

helderheid n
jasnost
het ontbreken van strooiing van licht, een object is scherp waarneembaar

heldhaftigheid n
chrabrost
het heel moedig en dapper zijn

helft /ɦɛlft/ n
polovina půlka

helikopter /ɦelɪˈkɔptər/ abbreviation
vrtulník helikoptéra
1. luchtvaartuig dat d.m.v. een hefschroef verticaal kan opstijgen en landen

heling /ˈhe.lɪŋ/ n
podílnictví
(juridisch) het verkopen van gestolen goederen zonder dat de verkoper ze zelf gestolen heeft

heliocentrisch adj
heliocentrický

helium n
helium
(scheikunde), (element) een chemisch element en een inert edelgas, met symbool He en atoomnummer 2

hellebaard n
halapartna
antiek wapen bestaande uit een lange stok met aan het uiteinde een verticale metalen piek en zijdelings een bijl en een steekwapen

helling n
svah
een glooiing in het landschap

helm /ɦɛlm/ n
přilba helma
m; (hoofddeksel) beschermend hoofddeksel

helmstok n
kormidelní páka

helpen /ˈɦɛlpə(n)/ v
pomoct pomáhat pomoci
overgankelijk iemand bijstaan

hem /ɦɛm/ personalPronoun
ho jeho něho
accusatief m derde persoon enkelvoud
mu jemu němu
datief m derde persoon enkelvoud

hematiet n
hematit
(mineraal) roodkleurig mineraal dat ferri-oxidekristallen bevat

hemd n
košile
(kleding) kledingstuk voor het bovenlijf, meestal gemaakt van katoen, linnen of viscose en gedragen als boven- of als onderkleding

hemel /ˈɦeːməl/ n
nebe nebesa
lucht, onmetelijke ruimte die overal op aarde bovenaan zichtbaar is
(religie) de gelukzalige toestand of plaats waar God verblijft of de goden verblijven, waar mensen na de dood heen kunnen gaan

hemellichaam n
nebeské těleso

hemels adj
nebeský

hemelsblauw adj
nebeská modrá

hemelsbreed adj
vzdušnou čarou
in rechte lijn gemeten

hemelvaart n
stoupání

hemiplegie n
hemiplegie
(medisch) halfzijdige verlamming

hemisfeer n
polokoule

hemofilie n
hemofilie
(medisch) bloederziekte

hemorroïde n
hemoroid
(medisch) knobbelachtige zwelling van aders in het onderste deel van de endeldarm en in de anus

hen /ɦɛn/ n
slepice
(dierkunde) vrouwtje van hoenderachtige vogels

hengst /ɦɛŋst/ n
hřebec
(onevenhoevigen) (paardrijden) een al dan niet gecastreerd mannelijk paard

hennep /ˈɦɛ.nəp/ n
konopí seté konopí

hepatisch adj
jaterní
(medisch) met betrekking tot de lever

hepatitis n
hepatitida
(medisch) leverontsteking

heptaan n
heptan
(scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C7H16

heraldiek /herɑl'dik/ n
heraldika
de wetenschap die zich bezighoudt met de wapenkunde

herbarium n
herbář
verzameling van, album met gedroogde planten

herberg n
hostinec
(horeca), (toerisme) eet- en overnachtingsgelegenheid die kleiner, goedkoper en eenvoudiger is dan een hotel

herbergen v
ubytovat
overgankelijk huisvesten

herbivoor n
býložravec
(dierkunde) dier dat zich uitsluitend met plantaardig voedsel voedt

herdenking n
oslavná mše

herder /'ɦɛrdər/ n
pastýř
(beroep) (veeteelt) begeleider en bewaker, meestal van een kudde schapen of ander vee

herdershond n
ovčácký pes
hond die een kudde bewaakt

heremietibis n
ibis skalní
(roeipotigen) Geronticus eremita een ibis met kale kop die in vroeger eeuwen in Europa heel gewoon was

heremietkreeft n
krab poustevníček
(kreeftachtigen) een kreeftachtige Eupagurus bernhardus uit de orde van tienpotigen, die in de schelp van een zeeslak woont

herfst n
podzim jeseň
jaargetijde tussen zomer en winter

herfstdraad n
babí léto
een zeer dunne draad spinrag

herfsttijloos n
ocún jesenní
(plantkunde) bepaald soort plant, Colchicum autumnale uit de herfsttijloosfamilie (Colchicaceae )

herhalen v
opakovat
nog eens, of meerdere keren, hetzelfde ondervinden, uitvoeren of laten weerkeren

herhaling n
opakování
het nogmaals plaatsvinden

herinneren /ɦɛr.'ɪ.nə.rə(n)/ v
připomenout připomínat
overgankelijk opnieuw in gedachte brengen

herinnering n
vzpomínka

herkauwer n
přežvýkavec
(evenhoevigen) een herbivoor uit de onderorde Ruminantia die zijn voedsel herkauwt

herkennen v
poznat
overgankelijk waarnemen en beseffen wie het is

herkenning n
rozpoznání

herkomst n
původ

hermelijn n
hranostaj hermelín lasice
m (roofdieren) bepaald klein wezelachtig zoogdier, Mustela erminea

heropening n
znovuotevření

heropleving n
obrození
opnieuw in actie komen; opnieuw actief worden

heroïne n
heroin
(medisch) (scheikunde) (farmacologie) een zeer verslavend verdovend middel gewonnen uit gezuiverde morfine

hersendood n
mozková smrt

hersenen n
mozek
(anatomie) waarnemend, aansturend, controlerend en informatieverwerkend orgaan in dieren
(figuurlijk) denkvermogen, intelligentie

hersenschors n
mozková kůra
de buitenste laag van de grote hersenen

hersenschudding n
otřes mozku
(medisch) schade aan de hersenen door uitwendig geweld

hersenspoeling n
brainwashing
(psychologie) (politiek) (religie) indoctrinatietechniek waarbij iemand zodanig aan psychische druk wordt blootgesteld, dat zijn oude gedachte- en ideeënpatronen, inclusief zijn normen-en-waardenstelsel, wordt uitgewist en vervangen door nieuwe

herstelbetaling n
reparace

hert n
jelen laň
(evenhoevigen) benaming voor herkauwende zoogdieren uit de familie Cervidae , waarvan de mannetjes een gewei hebben

hertog n
vévoda
(adel), (geschiedenis) een landsheer, oorspronkelijk van een hoger hiërarchisch niveau dan de markies

hertogdom n
vévodství
het gebied dat onder leiding staat of stond van een hertog

hertogin n
vévodkyně
(adel) adellijke titel, vrouw van een hertog

hertz n
hertz
(natuurkunde), (eenheid) de SI-eenheid voor frequentie van trillingen, weergegeven met symbool Hz

het /(ɦ)ət/ /hɛt/ personalPronoun
ono to
3e persoon enkelvoud onzijdig.

het kind met het badwater weggooien v
vylít vaničku i s dítětem

heten /'he.tə(n)/ /'ɦe.tə(n)/ v
jmenovat se
zelfstandig werkwoord in de betekenis 'de naam hebben'.

heterogeen adj
heterogenní

heterogeniteit n
různorodost

heteroseksualiteit n
heterosexualita

heteroseksueel adj
heterosexuální
gericht op het andere geslacht of betrekking hebbend op liefde voor mensen met een ander geslacht

heterozygoot /ˈhetroziˌgot/ adj
heterozygotní
(biologie) in het bezit zijnde van twee allelen van een gen bij een (diploïd) organisme

hetzelfde demonstrativePronoun
stejný
de gelijke identiteit bezittend; onzijdig enkelvoud, zowel zelfstandig als bijvoeglijk gebruikt

heup n
kyčel
(anatomie) deel van beide zijkanten van het menselijk lichaam ter hoogte van het heupgewricht, waar het been met de romp verbonden is

heupfles n
placatka
een kleine platte fles die daardoor makkelijk in een broekzak gedragen kan worden (wikidata: heupfles )

heuptas n
ledvinka
tasje dat je om je heupen als een riem kan dragen

heuristisch adj
heuristický
(filosofie) in staat om op een zelfstandige, systematische manier iets te vinden

heuvel /ˈhøvəɫ/ n
kopec pahorek
(aardrijkskunde) verhoging in het landschap die lager is dan een berg

heuvelachtig /'ɦøvəlɑxtəx/ adj
kopcovitý
met aanzienlijke hellingen en hoogteverschillen

hevel /'ɦevəl/ n
násoska
een geheel met vloeistof gevulde pijp of slang waarvan het ene einde lager gehouden wordt dan de andere, waardoor vloeistof van de laatste mond naar de eerste stroomt

hexaan n
hexan
(scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C6H14

hexadecimaal adj
hexadecimální

hexagonaal adj
hexagonální
(kristallografie) als hoofdas van de rotatiesymmetrie een zestallige as bezittend

hiaat n
hiát
een ontbrekend deel, met name in een tekst of ander bestand

hiel n
pata
(anatomie) een enigszins uitstekend deel achteraan de voet

hier /ɦiːr/ adv
tady zde
op deze plaats

high /hɑj/ adj
sjetý
(spreektaal) in een euforische toestand van veranderd bewustzijn verkerend (al dan niet door drugsgebruik)

hij /hɛɪ̯/ /ɦɛɪ̯/ /ɦɛː/ personalPronoun
on
mannelijk derde persoon enkelvoud nominatief dat men gebruikt voor verwijzingen naar mannelijke personen of mannelijke zelfstandige naamwoorden

hijgen v
supět
inergatief zwaar ademhalen ten gevolge van een lichamelijke inspanning

hijsen v
vyvěsit
overgankelijk iets met een touw of kabel in opwaartse richting trekken, al dan niet middels een katrol

hijskraan n
jeřáb
(techniek) een constructie om zware lasten op te tillen

hik n
škytavka škytnutí
(medisch) een periodiek optredende, spontane, onwillekeurige samentrekking van het middenrif tijdens inademing, gevolgd door het plots sluiten van het strotklepje, wat een kenmerkend geluid veroorzaakt

hikken ˈɦɪkə(n) v
škytat
inergatief een kort geluid voortbrengen door een onwillekeurige samentrekking van het middenrif

hinde /ˈhɪndə/ n
laň
(evenhoevigen) een vrouwelijk hert

hindernis n
překážka
iets dat de voortgang verstoort

hindoeïsme n
hinduismus

hinkelen n
skákání panáka
kinderspel, waarbij men zich volgens bepaalde regels deels op één been springend verplaatst tussen een aantal vakken die op de grond zijn aangegeven

hinken v
kulhat

hinniken v
řehtat ržát
inergatief (dierengeluid) het geluid van een paard voortbrengen

hippie n
hippies

hippodroom n
hippodrom
ovale paardenrenbaan

histogram n
histogram

histologisch adj
histologický
(medisch) met betrekking tot de weefselleer

historicus n
historik dějepisec

historie n
dějiny historie
(wetenschap) geschiedenis van een volk, een land enz

historisch adj
historický dějepisný

hitte /ˈhɪtə/ n
vedro hic horko

hittegolf n
vlna veder

hiërarchie n
hierarchie
rangorde (van waardigheidsbekleders)

hiërarchisch adj
hierarchický
van of volgens de opeenvolging van rangen

hobbelpaard n
houpací kůň

hobbit n
hobit
een fantasyfiguur uit de werken van J.R.R. Tolkien
een klein persoon

hobby /hɔbi/ n
koníček
een liefhebberij of bezigheid ter ontspanning voor in de vrije tijd

hobo n
hoboj
(muziekinstrument) een orkestinstrument, behoort tot de houtblazers, het wordt met een dubbelriet aangeblazen

hockey n
hokej
(sport) balspel waarbij twee elftallen de bal met een hockeystick in elkaars doel proberen te slaan

hockeystick n
hokejka

hoe /ɦu/ adv
jak
vragend: op welke wijze?
betrekkelijk: op welke wijze.

hoed /hud/ /ɦut/ n
klobouk
(hoofddeksel) een hoofddeksel
(mycologie) het bovenste gedeelte van het vruchtlichaam van een zwam

hoedenmaker n
kloboučník
(beroep) iemand die hoofddeksels voor mensen maakt

hoef /ɦuf/ n
kopyto
(zoötomie) vergrote, voortdurend doorgroeiende teennagel die de derde teenkootje omgeeft en vaak zeer is versterkt om het gewicht van hoefdieren te dragen

hoefbevangenheid n
schvácení kopyt

hoefblad n
devětsil
Petasites hybridus plant met grote bladeren die aan de rand van wateren groeit

hoefdier n
kopytník
(dierkunde) benaming voor een groot, viervoetig, meestal plantenetend zoogdier dat (vaak zeer harde) voortdurend doorgroeiende hoeven bezit

hoefijzer n
podkova

hoefsmid n
podkovář

hoek /ɦuk/ n
úhel roh
een punt waar twee benen of halve rechten samenkomen

hoekig adj
úhlový

hoeksnelheid n
úhlová rychlost

hoeksteen /ˈhuk.steːn/ n
základní kámen
een steen die gebruikt wordt om de hoekpunten van bouwwerken te verstevigen
(figuurlijk) een zeer belangrijk onderdeel van iets dat andere onderdelen samenhoudt

hoer /ɦur/ n
kurva
een vrouw die tegen betaling seksuele diensten verricht

hoera n
hurá
toejuiching, applaus

hoerenzoon n
zkurvysyn

hoest n
kašel
(fysiologie) reflexmatige explosieve uitademing

hoesten v
kašlat
inergatief een reflexmatige explosieve uitademing, die ontstaat bij prikkeling van de luchtwegen en deze reinigt van slijm en vreemde voorwerpen

hoeveel interrogativeCardinalNumeral
kolik
welk aantal ?

hoeveelheid /huˈvɪ:ɫhɛɪt/ n
množství
de kwantiteit waarin iets aanwezig is

hoeveelste indefiniteOrdinalNumeral
kolikátý

hoewel conjunction
ačkoliv
(onderschikkend) drukt een tegenstelling met het voorafgaande uit

hof /ɦɔf/ n
dvůr
o: (adel) de uitgebreide huishouding van een vorstelijke, bijvoorbeeld koninklijke familie
o: (juridisch) een instelling waar recht gesproken wordt
m: (tuinieren) een stuk bebouwd land of tuin, gaard

hogedichtheidpolyetheen n
polyethylen s vysokou hustotou
(scheikunde) polymerisatieproduct van etheen, een specifieke variant van polyetheen

hogedrukgebied n
anticyklóna tlaková výše
(meteorologie) een gebied waar relatief een hogere druk heerst dan elders

hogedrukpan n
papinův hrnec

hoki n
treskovník novozélandský
(straalvinnigen) (voeding) bepaald soort vis, Macruronus novaezelandiae (wikidata: hoki )

hokkaidopompoen n
dýně hokkaidó
(bloemplanten) eenjarige plant Cucurbita maxima var. hubbaridianna uit de komkommerfamilie Cucurbitaceae (wikidata: hokkaidopompoen )
(groente) vruchtvlees van Cucurbita maxima var. hubbaridianna

hol n
jeskyně
(geologie) grot, spelonk

holenduif n
holub doupňák
(duifachtigen) bepaald soort vogel, Columba oenas , die in in holle bomen broedt

holisme n
holismus
theorie dat er een samenhang bestaat in de werkelijkheid die enkel uit een beschouwing van het geheel blijkt en niet terug te vinden is in de onderdelen

holmium n
holmium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ho en atoomnummer 67. Het is een zilverwit lanthanide

holocaust /ˈholokaust/ n
holocaust
opzettelijke massale vernietiging van mensen of dieren

holoceen n
holocén

holografie n
holografie
techniek waarmee een afbeelding in een plat vlak diepte of verschillende beelden lijkt weer te geven als je er onder uiteenlopende hoeken naar kijkt

homeomorfisme n
homeomorfismus

homeopaat n
homeopat
(beroep) aanhanger of beoefenaar van de homeopathische geneeswijze

homeopathie n
homeopatie

homeopathisch adj
homeopatický
(medisch) volgens de homeopathie

homeostase n
homeostáza
(medisch) zelfregulering, chemisch en fysiologisch evenwicht

hommel /ˈhɔməɫ/ n
čmelák
(vliesvleugeligen) Bombus insect uit een geslacht van insecten die behoren tot de familie Apidae . Er zijn wereldwijd ongeveer 250 soorten hommels die van nature voorkomen in Europa, Noord-Afrika, Azië, Noord- en Zuid-Amerika. Verschillende Europese hommelsoorten zijn door de mens geïntroduceerd in Nieuw-Zeeland en Tasmanië. In België en Nederland komen ongeveer dertig verschillende soorten voor, waarvan enkele zeldzaam zijn

homofobie n
homofobie

homofoon n
homofon
(taalkunde) woord dat hetzelfde wordt uitgesproken als een ander woord, maar anders wordt geschreven en een andere betekenis heeft

homogeen adj
homogenní

homograaf n
homograf
(taalkunde) een begrip dat aangeeft dat twee woorden, hoewel hetzelfde geschreven, verschillend worden uitgesproken

homohuwelijk n
registrované partnerství
(lhbt) een huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht

homomorfisme n
homomorfismus

homoniem n
homonymum
(taalkunde) een woord dat hetzelfde wordt uitgesproken en/of geschreven als een ander woord – al dan niet van dezelfde woordsoort – maar daarmee in betekenis verschilt

homoseksualiteit n
homosexualita

homoseksueel adj
homosexuální buzerantský
(lhbt) betrekking hebbend op de liefde voor mensen van mannen voor mannen of vrouwen voor vrouwen

homoseksueel n
homosexuál buzerant
(lhbt) man met seksuele voorkeur voor mannen of vrouw met seksuele voorkeur voor vrouwen

hond /ˈhɔnd/ /ˈɦɔnt/ n
pes fena
(roofdieren) Canis lupus familiaris zoogdier uit de familie van de hondachtigen (Canidae), en een gedomesticeerde ondersoort van de wolf die al sinds duizenden jaren door mensen op alle continenten wordt gebruikt

honderd /ˈɦɔndərt/ cardinalNumeral
sto
"100", het getal tussen negenennegentig en honderdeen, tien maal tien

hondsdolheid n
vzteklina

hondsroos n
růže šípková

honger /ˈɦɔŋər/ n
hlad
behoefte aan voedsel

hongersnood n
hladomor hlad
een wijdverspreide honger als gevolg van voedselschaarste

hongerstaking n
hladovka
het weigeren van voedsel uit protest

honing n
med
(imkerij), (voeding) een zoete stof die door bijen en enkele andere insecten uit bloemennectar wordt gewonnen, waarna deze door o.a. mensen wordt geconsumeerd

honingbij n
včela
(vliesvleugeligen) Apis mellifera een bijensoort die honing maakt uit nectar en bloemen bestuift

honingdas n
medojed
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mellivora capensis , een marterachtige uit de woestijnen van Afrika en Azië

honinggeel adj
žlutá medová

honingraat n
plástev

honkbal n
baseball
o (sport) balsport waarbij de bal met een knuppel geslagen wordt en de spelers langs een drietal honken trachten rond te lopen tot zij weer de thuisplaat bereiken

hoofd /ɦoːft/ n
hlava
(anatomie) bovenste deel van het lichaam boven de hals, waarin zich de hersenen en oren, ogen en neus bevinden

hoofddoek /'ɦovduk/ n
šátek na hlavu
een vierkante lap stof die vooral door vrouwen driehoekig samengevouwen over het hoofd gedragen wordt

hoofdgebouw n
hlavní budova
het belangrijkste van een aantal bij elkaar horende gebouwen

hoofdlettergevoelig /'ɦo:ftlɛtərɣə'vu:ləx/ /'ɦo:ftlɛtərʝə'vu:ləx/ adj
závisející na velikosti písmen
(informatica) woorden geschreven met een hoofdletter anders verwerkend dan dezelfde woorden zonder hoofdletter

hoofdluis n
veš
(dierluizen) Pediculus humanus capitis klein, vleugelloos en bloedzuigend insect dat parasiterend leeft in het hoofdhaar

hoofdpagina n
hlavní strana
(informatica) de voorste pagina van een website

hoofdredacteur n
šéfredaktor
(beroep), (media) iemand die eindverantwoordelijkheid draagt voor de inhoud van een krant of dergelijke publicatie

hoofdsom n
půjčka
de hoogte van een factuur, rente en administratiekosten niet meegerekend

hoofdstad /'ɦof(t).stɑt/ n
hlavní město
(regering) een belangrijke stad waarvandaan meestal het land, de staat, deelstaat of provincie wordt bestuurd

hoofdstel n
uzda
(paardrijden) het tuig dat een paard om het hoofd gedaan wordt om het dier berijdbaar te maken, een paardenhoofdstel

hoofdstuk n
kapitola
bepaalde opdeling van tekst of beeld in een boek, toneelstuk of film

hoofdzakelijk adv
hlavně
in belangrijke mate, in overwegende mate

hoog /ɦoʊ̯χ/ /'ɦoʊ̯χə/ /ˈɦoʊ̯χst/ /ɦoːx/ /'ɦoːɣə/ /ˈɦoːxst/ adj
vysoký
fysiek ver boven iets anders
vergevorderd in een rangorde of volgorde
(geluid) met een groot aantal trillingen per tijdseenheid
met een groot aanzien
(aardrijkskunde) meer boven de zeespiegel gelegen
(aardrijkskunde) meer naar het Noorden gelegen

hoogspanning n
silnoproud

hoogte n
výška nadmořská
(geologie) een verheffing van de aardkorst
výška
(algemeen) de mate waarin iets hoog is, niveau, peil, stand

hoogtevrees /ˈɦoxtəvres/ /ˈɦoçtəvres/ n
akrofobie
buitensporige angst voor hoogten

hoogverraad n
velezrada

hoogwater n
povodeň
hoge waterstand in het algemeen

hooi n
seno
(landbouw) gedroogd gras

hooibeestje n
okáč poháňkový
(vlinders) Coenonympha pamphilus een kleine vlinder uit de onderfamilie van de zandoogjes en erebia's (Satyrinae) van de familie Nymphalidae. Het is een standvlinder

hooiberg /ˈɦojbɛrx/ n
kupka sena stoh
(landbouw) een ter bewaring opgestapelde hoeveelheid gedroogd gras

hooikoorts n
senná rýma

hoop /ɦoːp/ n
naděje
een verwachting van iets wenselijks

hoorbaar adj
slyšitelný
dat wat gehoord kan worden

hoorn /horn/ n
roh
hard en meestal gebogen uitsteeksel aan de kop van verschillende dieren

hoornaar /hoːrnar/ /ho̝ːrnar/ n
sršeň
(vliesvleugeligen) Vespa soort grote wesp, lid van een geslacht van eusociale wespachtigen. Sommige soorten kunnen tot 5,5 cm lang worden. De hoornaars vormen samen het geslacht Vespa en onderscheiden zich van de andere wespen door de grootte van hun vertex (het deel van het hoofd achter de ogen)

hoorndrager n
paroháč
bedrogen echtgenoot

hop n
dudek
(neushoornvogelachtigen) bepaald soort vogel, Upupa epops , met typische kuif
chmel
(bloemplanten) (drinken) Humulus lupulus bepaalde plant die onder andere wordt gebruikt bij de bereiding van bier

hopeloos adj
beznadějný
waaraan hoop op succes ontbreekt

hopen /ˈɦoːpə(n)/ v
doufat
overgankelijk wensen, graag zien dat er iets wel of niet voorvalt

horen /hɔː.rən/ v
slyšet
overgankelijk geluid waarnemen met het oor

horigheid n
nevolnictví
onderdanige, onvrije gebondenheid en onderdanigheid

horizon n
horizont obzor

horizont n
obzor horizont

horizontaal adj
horizontální
in de richting die haaks staat op die van de zwaartekracht van de aarde

horloge n
hodinky
(tijdrekening) een draagbaar voorwerp waarop de tijd kan worden afgelezen

hormonaal adj
hormonální
(medisch) met betrekking tot hormonen

hormoon n
hormon
(biochemie), (biologie), (medisch) een stof die door een endocriene klier wordt afgescheiden en een bepaald effect veroorzaakt in het lichaam

horoscoop n
horoskop

hors-d'oeuvre n
předkrm
(voeding) een koud voorgerecht dat meestal na de soep wordt geserveerd dat vaak een aardappelsalade als basis heeft

horzel /ˈɦɔrzəɫ/ n
střeček
(tweevleugeligen) benaming voor een groep middelgrote tot grote, stevige, niet stekende vliegen uit de familie Oestridae en waarvan de larven parasiteren op zoogdieren (paarden, runderen, schapen).

hostel n
hostel
(horeca), (toerisme) goedkope en eenvoudige eet- en slaapgelegenheid, vooral gebruikt door reizende jongeren en trekkers

hotel /hoˈtɛl/ /ɦoˈtɛɫ/ n
hotel
(horeca) (toerisme) gebouw waar men tegen betaling kan eten en overnachten, meestal grootschaliger, duurder en luxueuzer dan bijv. een herberg of hostel

houden /ˈɦɑʊdə(n)/ v
nechat si
overgankelijk niet laten varen, het bezit ervan niet verliezen

houding n
postoj
een pose; manier van doen
gedragslijn, opstelling

hout /ɦɑʊ̯t/ n
dřevo
(materiaalkunde) materiaal in het binnenste van houtige planten (bomen, struiken, etc.) (wikidata: hout )

houtblaasinstrument n
dřevěný dechový nástroj
(muziekinstrument) een muziekinstrument waarmee het geluid onstaat, door de splitsing van een geblazen luchtstroom op de rand van een mondgat of van een labium; dan wel door het persen van de luchtstroom langs een enkel of dubbel strookje riet

houtduif n
holub hřivnáč
(duifachtigen) bepaalde soort wilde duif, Columba palumbus

houten /ˈhɑutə(n)/ adj
dřevěný

houthakker n
dřevorubec
(beroep) iemand die beroepsmatig houthakt

houtig adj
dřevnatý
lijkend op hout

houting n
síh
(straalvinnigen) bepaald soort zoutwatervis, Coregonus oxyrinchus , die in zoetwater paait, inheems in de Benelux

houtskool n
dřevěné uhlí
verkoold hout dat wordt gebruikt als brandstof, als grondstof voor buskruit of als medicament

houtworm n
červotoč
(kevers) benaming voor verschillende in hout levende insectenlarven

houtzagerij n
pila
(bedrijf) bedrijf waar men ruw rondhout verzaagt tot planken en balken

houwen v
osekávat
inergatief iets met een scherp werktuig trachten af te hakken

houwitser n
houfnice
(militair) een soort krombaangeschut dat de projectielen in een kromme baan over hindernissen heen kan schieten en vaak een relatief korte loop heeft

hoveling /hovəlɪŋ/ n
dvořan
een onderdaan die tot het dagelijkse gezelschap van een vorst behoort

hovenier n
zahradník

huichelen v
předstírat
inergatief veinzen, doen alsof

huid /hœːd/ /ɦœʏ̯t/ /ɦœːt/ n
kůže
(anatomie) vel, de buitenste laag weefsel die het lichaam bedekt

huig /hœːx/ /ɦœʏ̯χ/ /ɦœːx/ n
čípek
(anatomie) een lapje afhangend weefsel aan het uiteinde van het zachte verhemelte, waarmee onder andere het neuskanaal kan worden afgesloten

huilbaby n
uplakánek
(medisch) een niet zieke, zich goed ontwikkelende baby die zoveel huilt dat dat door duur, frequentie en/of intensiteit vragen oproept bij ouders en professionals

huilen /ɦœy̯lə(n)/ v
plakat
inergatief traanvocht uitscheiden als gevolg van een negatieve emotie zoals verdriet of pijn, of soms juist als uiting van vreugde of opluchting

huis /hœːs/ /ɦœʏ̯s/ /ɦœːs/ n
dům barabizna
(bouwkunde), (wonen) gebouw bestemd om in te wonen

huisarrest n
domácí vězení
(juridisch) een strafbepaling waarbij iemand verboden wordt het eigen huis te verlaten of er onbeperkt mensen te ontvangen

huisbaas n
pronajímatel

huisdier /ˈɦœyzdiːr/ n
domácí zvíře
(dierkunde) een dier dat in het huis of om het huis woont en leeft

huishoudster n
hospodyně
(beroep), (huishouden) vrouw die andermans huishouden verzorgt

huismuis n
myš domácí
(knaagdieren) bepaald soort knaagdier dat vaak in en rond gebouwen voorkomt, Mus musculus

huismus n
vrabec
(zangvogels) Passer domesticus , een kleine zangvogel vaak in bebouwde omgeving leeft
pecivál
(figuurlijk) iemand die het liefst thuis blijft

huisnummer n
číslo domu

huisvrouw n
žena v domácnosti
een vrouw die thuisblijft om het huishouden te doen

huiswerk n
domácí úloha
schoolwerk dat thuis verricht moet worden

huldigen v
holdovat
overgankelijk iemand hulde of eer bewijzen

hulp /ɦʏlp/ n
pomoc
handeling om iemand steun of bijstand te verlenen

hulpwerkwoord n
pomocné sloveso
(taalkunde) een werkwoord dat samen met een ander werkwoord de tijd of de hoedanigheid van het werkwoord vaststelt

hulst n
cesmína
(bloemplanten) bepaald soort groenblijvende boom of heester met stekelige leerachtige bladeren en rode bessen, Ilex aquifolium , die inheems is in de Benelux en tot 10 meter hoog kan worden

humaan adj
humánní

humanist n
humanista
(filosofie) aanhanger van het humanisme

humanistisch adj
humanistický

humanitair adj
humanitární

hummus n
hummus
(voeding) puree van o.m. gekookte kikkererwten, oorspronkelijk afkomstig uit het Midden-Oosten (Libanon) (wikidata: hummus )

humor n
humor

humoristisch adj
vtipný

hunebed /ˈɦynəbɛt/ n
dolmen
(archeologie) megalithische grafkamer uit de jonge steentijd die bestaat uit rechtopstaande draagstenen, overdekt door platte dekstenen

huppelen v
poskakovat

huren /ɦyrə(n)/ v
pronajmout najmout
tegen betaling gebruiken

hurken v
dřep
inergatief op de onderbenen gaan zitten

hut /ɦʏt/ n
chata
(bouwkunde) primitieve behuizing voor mens en huisdier, gemaakt van ter plaatse aanwezig materiaal: hout, plaggen, leem e.d. (een behuizing voor uitsluitend dieren, wordt nooit een 'hut' genoemd)

huur /ɦyr/ n
nájem
(juridisch) het tijdelijk gebruik van goederen of diensten tegen betaling

huwbaar adj
na vdávání
geschikt om in het huwelijk te treden

huwelijk /ɦiu̯ələk/ n
manželství
(juridisch), (familie), (maatschappij) ambtelijke duurzame verbintenis tussen twee of meer mensen

huwelijksakte n
oddací list
(juridisch), (familie), (maatschappij) een akte die door de ambtenaar van de burgerlijke stand is opgemaakt waarin staat dat twee mensen met elkaar getrouwd zijn en dus voldoen aan de wettelijke eisen die daaraan gesteld zijn

huwelijksbureau n
seznamovací agentura
een organisatie die bemiddelt bij huwelijken

huwelijkskandidaat n
ctitel
iemand waarmee je zou kunnen trouwen

huwelijksreis /ˈɦiu̯ələksˌrɛɪ̯s/ n
svatební cesta
de reis die een pasgetrouwd stel gewoonlijk onmiddellijk na hun trouwen onderneemt

huzaar /hʊ.ˈzaːʁ/ n
husar
(beroep), (militair) een ruiterijsoldaat

hybride adj
hybridní
met twee of meer heel verschillende eigenschappen

hydraat /hi'drat/ n
hydrát
(scheikunde) een moleculaire verbinding van een stof met water

hydratatie n
hydratace
(scheikunde) chemisch proces waarbij water aan een scheikundige verbinding wordt toegevoegd

hydrateren v
hydratovat

hydraulisch adj
hydraulický

hydrofoob adj
hydrofobní
waterafstotend.

hydrografie n
hydrografie

hydrologie n
hydrologie

hyena n
hyena
(roofdieren) benaming voor zoogdieren uit de onderfamilie Hyaeninae , middelgrote nachtroofdieren

hygiëne n
hygiena

hygiënisch adj
hygienický
schoon, gezond

hygrometer n
vlhkoměr
(meteorologie) een instrument om vochtigheid van de lucht te meten

hygroscopisch adj
hygroskopický
de vochtigheid van de lucht tot zich nemend

hyperactief adj
hyperaktivní
overmatig bezig

hyperbolisch adj
hyperbolický
de vorm van een hyperbool hebbend of daarop lijkend
(letterkunde) als in een hyperbool d.w.z. zwaar overdreven

hyperbool n
hyperbola

hypercorrectie n
hyperkorektnost

hyperlink n
hyperlink
(informatica) een gekleurd en/of onderstreept tekstgedeelte dat een onderliggende verwijzing bevat

hyperoniem n
hyperonymum
(taalkunde) een woord dat een verzameling van verwante specifiekere woorden omvat, een overkoepelende term

hypertensie n
hypertenze
(medisch) verhoogde bloeddruk

hypnose n
hypnóza
een kunstmatig gecreëerde staat van bewustzijn waarin men ontspannen is en geconcentreerd op een bepaald onderwerp

hypnotiseren v
hypnotizovat
overgankelijk het onder hypnose brengen van mensen

hypocentrum n
hypocentrum

hypochonder adj
hypochondr

hypochondrie n
hypochondrie
(medisch) overdreven bezorgdheid om de eigen gezondheid

hypofyse /ˌhipoˈfizə/ n
hypofýza
(anatomie) een klier aan de onderzijde van de hersenen, die o.a. groeihormoon produceert en de schildklier aanstuurt

hypomanie n
hypomanie
(medisch) lichte vorm van ziekelijke aandrift (psychische opwindingstoestand)

hyponiem n
hyponymum
(taalkunde) een woord dat behoort tot een verzameling van vergelijkbare woorden die met een algemenere term wordt aangeduid

hypotensie n
hypotenze
(medisch) lage bloeddruk

hypothalamus n
hypothalamus
(anatomie) deel van de hersenen dat een directe verbinding heeft met het hormonale systeem

hypothecair adj
hypoteční

hypotheek n
hypotéka
(juridisch) zakelijke zekerheid die een onroerend goed zonder buitenbezitstelling bezwaart om een vordering tot terugbetaling van een geldlening bij voorrang boven concurrente schuldeisers te verhalen

hypothermie n
podchlazení
(medisch) onderkoeling

hypothetisch adj
hypotetický
op een vooronderstelling berustend

hypoxie n
hypoxie
(medisch) zuurstoftekort in de weefsels

hysop n
yzop
(plantkunde) Hyssopus officinalis , een gewas met geneeskundige kracht

hysterese n
hysterese hystereze

hysterisch adj
hysterický

hüttenkäse n
cottage
(voeding) zeer eiwitrijke, op kwark lijkende ongerijpte kaas van niet geperste wrongel, met een frisse smaak (wikidata: hüttenkäse )

iatrogeen adj
iatrogenní
(medisch) door medisch ingrijpen veroorzaakt

ibuprofen n
ibuprofen
(medisch), (farmacologie) iso-butyl-propanoic-phenylic acid) is een pijnstillend middel dat behoort tot de groep van niet-steroïde ontstekingsremmers (NSAID's)

iconografie n
ikonografie

iconostase n
ikonostas
(religie) (schilderkunst) een iconenwand die het altaar van het schip scheidt in de Russisch-orthodoxe kerk

icoon n
ikona
een heiligenafbeelding zoals deze in de kerken van het oosten vereerd wordt
(informatica) pictogram, een meestal aanklikbare kleine afbeelding op een computerscherm die een bestand of programma activeert
iemand die een kenmerkend voorbeeld is voor een bepaalde categorie

idealiseren v
idealizovat
overgankelijk iets gunstiger of zelfs als ideaal beoordelen

idealiteit n
ideálnost
de volmaaktheid, de hoedanigheid van ideaal te zijn

idee /iˈde/ n
nápad idea
o; gedachte, plan

identiek adj
identický
volledig hetzelfde, van dezelfde oorsprong

identificeren v
identifikovat

identiteit n
totožnost
(van een persoon) geheel van eigenschappen dat je onderscheidt van anderen en bepaalt wie je bent

ideogram /ˌideo'ɣrɑm/ n
ideogram
(taalkunde) een grafisch teken dat een voorwerp symboliseert

ideologie /ˌideoloˈɣi/ n
ideologie
(filosofie) (politiek) (religie) het geheel van ideeën dat ten grondslag ligt aan een wijsgerig stelsel, m.b.t. hun maatschappelijke of politieke strekking

ideologisch adj
ideologický
van, betreffend of volgens een ideologie

ideoloog n
ideolog
(beroep) iemand die een ideologie opstelt

idiomatisch adj
idiomatický
het idioom betreffend

idioom n
idiom
een bijzondere uitdrukking in een bepaalde taal die samengesteld is door eigenaardig taalgebruik

idioot /idi'ot/ adj
idiot
(medisch) zwakzinnig in de hoogste graad

idioot /idi'ot/ n
idiot
(medisch) iemand die zwakzinnig is in de hoogste graad
(pejoratief) iemand die heel dom is
(pejoratief) scheldwoord voor iemand met een afwijkend standpunt of van afwijkend gedrag

idiopathisch adj
idiopatický
(medisch) van onbekende oorzaak

idyllisch adj
idylický
bekoorlijk door landelijke eenvoud en liefelijkheid

iemand indefinitePronoun
někdo

iets adv
něco cosi
een beetje, enigszins

iglo /ˈiɣlo/ n
iglú
(bouwkunde) een traditionele, meestal ronde behuizing van de Inuit die vervaardigd is van stevige sneeuwblokken

ijdelheid n
marnost
het zich toeleggen op betekenisloze uiterlijkheden

ijken /'ɛɪ̯kə(n)/ v
kalibrovat
overgankelijk door meting van bekende standaarden de meting met een instrument op een juiste schaal brengen

ijs /ɛɪ̯s/ /ɛːs/ n
led
(natuurkunde) de vaste vorm van water, bevroren water
zmrzlina led
(voeding) een lekkernij, meestal op basis van zuivel, die in bevroren toestand wordt gegeten

ijsbaan n
kluziště
een ijsbaan in een sporthal, kunstijsbaan

ijsbeer n
lední medvěd medvěd lední
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Ursus maritimus , een grote witte beer die van nature in het Noordpoolgebied leeft

ijsberg n
kra
(glaciologie), (scheepvaart) een zeer groot brok ijs dat in de zee drijft

ijsbreker n
ledoborec
(scheepvaart) een sterk, krachtig schip dat speciaal gebouwd en uitgerust wordt om zich een weg door het ijs te banen en alzo een vaargeul voor andere schepen te openen

ijsduiker n
potáplice lední
(duikers) bepaald soort vogel Gavia immer , uit het geslacht Zeeduikers

ijshockey n
lední hokej
(sport) ijssport waarbij twee teams van ieder vijf personen plus goalie met behulp van een stick een schijfje (puck) in het doel van de tegenstander proberen te schieten

ijsje /ˈɛɪʃə/ n
zmrzlina
een van roomijs of waterijs vervaardigde lekkernij

ijspriem n
sekáček na led
(huishouden) (gereedschap) handgreep met ronde, scherpgepunte stalen pen om van een ijsstaaf kleine brokjes af te hakken

ijsthee n
ledový čaj
(drinken) een theevariant, het is een gekoelde normaal gezette thee, op smaak gebracht met suiker en vaak citroen

ijsvogel /ˈɛɪ̯sfoχɔɫ/ /ˈɛɪ̯zvoːɣəl/ /ˈɛːsfoːɣəl/ n
ledňáček
(scharrelaarvogels) bepaald soort blauwgroen vogeltje met oranje borst en spitse snavel, Alcedo atthis , dat vooral van visjes leeft

ijzel /'ɛɪ̯zəl/ /'ɛɪ̯zəɫ/ /'ɛːzəɫ/ n
ledovka
(meteorologie) onderkoelde regen die in ijs overgaat eenmaal in aanraking met de grond

ijzer /ˈɛi̯zər/ n
železo
(scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Fe en het atoomnummer 26, ook wel bekend als een grijs overgangsmetaal

ijzererts n
železná ruda

ijzergrijs adj
ocelová šedá

ijzertijd n
doba železná

ijzig adj
ledový

ik personalPronoun
já
nominatief (onderwerp), verwijst naar de spreker of schrijver met uitsluiting van anderen

ik hou van je phraseologicalUnit
miluji tě
een verklaring van liefde aan iemand

illusie n
iluze

illustratie n
ilustrace

illustrator n
ilustrátor

illustreren v
ilustrovat

imaginair adj
imaginární

imbeciel adj
imbecil

imitatie /ˌimiˈtasi/ /ˌimiˈtatsi/ n
napodobení
een nabootsing

imiteren /ˌimiˈterən/ v
imitovat
overgankelijk doen wat iemand anders doet

immigrant /ˈɪmiɣrɑnt/ n
imigrant

immigratie n
imigrace přistěhovalectví
(demografie) het zich metterwoon vestigen van allochtonen in een land

immuniteit n
imunita
(medisch) onvatbaarheid voor een ziekte

immunologie n
imunologie
(medisch) (fysiologie) de leer van het afweersysteem dat verantwoordelijk is voor: afweer tegen besmettelijke ziekten; allergische reacties; en afstotingsreacties tegen (vreemde) weefsels

impala n
impala

impedantie n
impedance
(elektrotechniek) de frequentieafhankelijke mate waarin een materiaal het passeren van elektrische lading bemoeilijkt (schijnbare weerstand)

imperiaal n
imperiální

imperialisme n
imperialismus

imperium /ɪmˈperijʏm/ n
říše

impertinent adj
drzý
te intiem en niet ter zake doende

impetigo n
impetigo
(medisch) etterige huidontsteking

implantaat n
implantát
(medisch) een stof, voorwerp, toestel etc. dat in een lichaam wordt aangebracht

implosie n
imploze
(natuurkunde), (techniek) een zeer snel ineenklappen van een holle ruimte door overdruk van buitenaf, doorgaans met een knal, maar in principe zonder vuurverschijnselen.

impopulariteit n
neoblíbenost
het niet geliefd zijn bij veel mensen

impotent adj
impotentní

impotentie n
impotence
(medisch) onvermogen tot geslachtsgemeenschap

impresario n
impresário
(beroep) een organisator van toneeluitvoeringen, concerten enz

impressionisme n
impresionismus

improvisatie n
improvizace
ter plekke verzonnen versie van een muziekstuk, voorlezing, enz. die niet van te voren bedacht is

improviseren v
improvizovat
inergatief iets bedenken zonder vooropgesteld plan

impuls /ɪmˈpʏls/ n
hybnost
(natuurkunde) een vector wiens lengte gelijk is aan het product van massa en snelheid

in preposition
v do ve
binnen een periode, in minder tijd dan een periode:

in het land der blinden is eenoog koning phraseologicalUnit
mezi slepými je jednooký králem
(spreekwoord) in een omgeving waar weinig gepresteerd wordt krijgen bescheiden talenten of prestaties al gauw overdreven waardering

in plaats van preposition
místo namísto
als vervanger van, als vervanging voor

inactief /ˌɪnɑkˈtif/ adj
nečinný
onwerkzaam, niks aan het doen, niet actief

inademen v
nadechnout
inergatief lucht uit de omgeving opnemen

inauguratie /ˌɪnʌʊɣyˈratsi/ n
inaugurace
de feestelijke of plechtige inwijding in een ambt

inbraak n
vloupání
het zich, met geweld, onbevoegd toegang verschaffen tot een gebouw

inbussleutel /ˈɪmbʏˌsløtəl/ n
inbus

incest n
incest

incompetentie /ˌiŋkɔmpəˈtɛn(t)si/ n
nekompetentnost neschopnost

index n
index
(letterkunde) register [1], inhoudsopgave, catalogus (bijv. een webindex)
(religie), (letterkunde) 'index librorum prohibitorum', eertijds lijst van door de roomse curie verboden boeken
(informatica) tabel (indexbestand) waarmee toegang tot het hoofdbestand wordt verkregen via een ander criterium dan diens sleutel (combinatie van andere rubrieken)

indiaan n
Indián Indiánka
inwoner van Amerika voor de komst van de Europeanen

indicatief n
indikativ
(taalkunde) de vorm van het werkwoord die de werkelijkheid aangeeft

indicator n
ukazatel

indigo /ɪn.ˈdi.ɣo/ /ɪn.ˈdi.χo/ n
indigo
o (kleur) een kleur die in het het lichtspectrum voorkomt met een golflengte van 440 tot 420 nanometer

indium n
indium
(scheikunde), (element) een scheikundig element en zilvergrijs overgangsmetaal met het symbool In en het atoomnummer 49

individueel adj
individuální
afzonderlijk, op zichzelf

indoctrinatie n
indoktrinace

indoctrineren v
indoktrinovat
overgankelijk dwingen om bepaalde opvattingen te aanvaarden

indruk /ˈɪndrʌk/ v
dojem

inductantie n
indukčnost

industrie n
průmysl
nijverheid

infectie n
nákaza
(medisch) een besmetting van lichaamsweefsel met ziekteverwekkers als bacteriën, virussen, schimmels of parasieten en de daaropvolgende ontstekingsreactie

infiltratie n
infiltrace

infiltreren v
infiltrovat

inflatie n
inflace
(economie) stijging van het prijspeil, waardoor het geld in waarde daalt

informatica n
informatika počítačová věda
(wetenschap), (wiskunde) de leer van de mechanische verzameling en verwerking van informatie

informaticus n
informatik
(beroep) beoefenaar van de informatica

informatie n
informace
de kennis die iemand te horen krijgt
de verstrekking van kennis

informatiebeveiliging n
informační bezpečnost

informatiemaatschappij n
informační společnost
samenleving, waarin informatie als de belangrijkste productiefactor gezien wordt.

informatiesysteem n
informační systém
(informatica), het geheel van mensen, middelen, procedures en regels dat de informatievoorziening verzorgt

infrarood adj
infračervený

infrastructuur /ˈɪɱfrastrʏktyr/ n
infrastruktura
het totaal van onroerende voorzieningen zoals (spoor)wegen, vliegvelden, havens, bekabeling, riolering enzovoort

ingang n
vchod
een opening waar iets doorheen kan of waardoor men binnenkomt (toegang); vaak is dit tevens een uitgang

ingenieur n
inženýr inženýrka
(beroep) iemand die is opgeleid in het hoger onderwijs om allerhande technische, technologische en organisatorische problemen op te lossen

ingewanden n
střevo
alleen meervoud (anatomie) verzamelnaam voor de inwendige organen van het darmkanaal

ingooi n
vhazování
(voetbal) de inworp van de bal bij voetbal

ingrediënt n
ingredience

inhalator n
inhalátor

inham /'ɪnɦɑm/ n
zátoka

inheems /ɪnˈhems/ adj
místní
(biologie) van oorsprong ergens voorkomend

inhoud /ˈɪnhɑut/ n
obsah
datgene wat bevat is in een ander lichaam
het geheel van handelingen en gedachten vervat in een boek of ander medium

inhuldiging n
inaugurace
feestelijke gelegenheid waarbij iemand wordt gehuldigd, zoals een koning/vorst door diens onderdanen, bij aanvaarding van diens ambt

initialiseren /ini(t)ʃali'zerə(n)/ v
inicializovat
iets klaarmaken voor een eerste gebruik; met name opslag media klaarmaken voor het opslaan van gegevens
iets opstarten

initiatie n
iniciace

inkerving n
drážka
met een scherp voorwerp gemaakte snee die iets niet in twee delen verdeelt

inkomen n
příjem
(economie) regelmatig verkregen som geld (bijv. uit arbeid of vermogen)

inkt n
inkoust
(teken- en schrijfmateriaal) een gekleurde vloeistof waarmee men kan schrijven en tekenen

inktpot /ˈɪŋtpot/ n
kalamář
een meestal glazen of plastic vaatje waar inkt in bewaard wordt

inktvis /ˈɪŋktfɪs/ n
krakatice
(koppotigen) een koppotig weekdier met vangarmen dat een inktachtig vocht afscheidt ter verdediging

innoveren v
inovovat
inergatief iets nieuws bedenken of maken

inpakken /ˈɪmpɑkə(n)/ v
balit
overgankelijk in een verpakking doen
overgankelijk in een omhulsel doen

inplannen /ɪ'mplɛnə(n)/ v
naplánovat
een activiteit opnemen in de planning

inprenten v
vštípit
diep in het geheugen vastleggen

inquisitie n
inkvizice
een rechtbank van de Rooms-Katholieke Kerk, die was belast met de opsporing, het onderzoek en het straffen van 'ketters' (niet-christenen)

inrichten v
zařizovat
overgankelijk een woning ~: een ruimte geschikt maken voor bewoning met vloerbedekking, behang, huisraad, enzovoort

inschepen /'ɪnsxepə(n)/ v
nalodit
wederkerend zich ~: aan boord gaan van een schip voor een reis ermee

insect n
hmyz
(dierkunde) geleedpotige met drie paar poten en geen, één of twee paar vleugels

insinueren v
naznačit

inslag n
útek
horizontale draden die tijdens het weven tussen de opgespannen draden van de schering worden ingebracht

inspanning n
úsilí námaha
de fysieke moeite die men voor iets doet

inspiratie /ɪnspi'rasi/ n
inspirace
een gevoel over hoe men iets kan aanpakken

inspireren v
inspirovat
op bepaalde gedachten komen door een externe prikkel; op bepaalde gedachten brengen door een externe prikkel

installatie n
instalace
een min of meer plechtige en officiële inwijding in een bepaald ambt
(kunst) een (veelzijdige) kunstvorm

installeren v
instalovat
overgankelijk, (informatica) een computerprogramma op de computer zetten en voor gebruik gereedmaken
overgankelijk, (techniek) plaatsen van toestellen, het daarop aansluiten van geleidingen zodat een praktisch bruikbare inrichting wordt verkregen

instelling n
instituce
(bedrijfskunde) organisatie [3] die vaak subsidie van de overheid krijgt

instemmen v
kývnout
inergatief het eens zijn

instinct n
instinkt
(biologie) gedrag dat geheel genetisch bepaald is

instructeur n
instruktor

instructie n
instrukce
een order, een aanwijzing

instrument n
instrument nástroj
(gereedschap) werktuig
nástroj instrument
(muziek) verkort voor muziekinstrument

instrumentaal adj
instrumentál

insuline /ˌɪnzyˈlinə/ n
inzulin
(biochemie) een hormoon gemaakt in de bètacellen van de pancreas in de zogenaamde eilandjes van Langerhans, dat de lever aanzet bloedglucose op te nemen en op te slaan in de vorm van glycogeen

intact adj
nedotčený
in goede staat, onaangetast

integendeel /ɪnˈtexə(n)del/ adv
naopak

integraal adj
integrál

integratie /ɪntəˈɣra(t)si/ n
integrace

integriteit /ɪntəɣriˈtɛit/ n
integrita
onschendbaarheid, eerlijkheid, oprechtheid

intelligent /ɪntɛli'xɛnt/ adj
inteligentní
met een goed verstand of daarvan blijk gevend

intelligentie n
inteligence
een eigenschap van de werking van de hersenen van mensen met veel verschillende functies, of de simulatie daarvan in een computer

intelligentsia n
inteligence
(sociologie) de klasse der intellectuelen

intens adj
intenzivní
zeer krachtig, hevig

interactie n
interakce
onderlinge beïnvloeding, wisselwerking

interdisciplinair adj
interdisciplinární

interessant adj
zajímavý
wekt interesse

interesse n
zájem
belang
belangstelling
iets waar belangstelling voor is

interesseren v
zajímat
overgankelijk nieuwsgierig maken

interest n
úrok

interface n
rozhraní interface interfejs

interferentie n
interference
(natuurkunde) (optica) (elektrotechniek) de gezamenlijke werking van meerdere golven op dezelfde tijd en plaats

internationaal /ɪntərnɑ(t)ʃo'nal/ adj
mezinárodní
waar meer dan één land bij is betrokken, in is vertegenwoordigd e.d.

internet n
internet
(telecommunicatie) een wereldwijd netwerk van computers met een gemeenschappelijk, gestandaardiseerd protocol (het Internet Protocol, IP)

internetcafé n
internetová kavárna
(informatica) een plaats waar je tegen betaling een computer kan gebruiken om te internetten

internist n
internista
(beroep) (medisch) arts die gespecialiseerd is in inwendige ziekten

interpolatie n
interpolace

interpreteren v
interpretovat
overgankelijk uitleggen, opvatten, begrijpen

interpunctie /'ɪntɛrpɵŋktsi/ n
interpunkce

interval n
interval
de tijd tussen twee tijdstippen van een tijdlijn, of de afstand tussen twee punten van een lijn
(muziek) de afstand tussen twee verschillende tonen van een diatonische toonladder

interview n
interview
vraaggesprek met iemand over diens opvattingen en ervaringen

interviewen v
interviewovat
overgankelijk een vraaggesprek met iemand houden

interweb n
internety
(informeel) internet

intoxicatie n
otrava
(medisch) vergiftiging

intramusculair adj
intramuskulární
(medisch) in de spier

intraveneus adj
nitrožilní
(medisch) in de ader gelegen of plaatvindend

introduceren v
zavést
overgankelijk iets nieuws inbrengen of invoeren in een bepaalde omgeving of een groter geheel
overgankelijk (tijdelijk) een nieuw persoon toegang verschaffen tot een besloten gezelschap of voorziening
overgankelijk iemand voor het eerst aan een publiek of groep mensen voorstellen

intron /ˈɪntrɔn/ n
intron
(biologie) stukje DNA dat zich bevindt in een gen maar dat niet wordt gebruikt om het eiwit te coderen

invallen v
zaskočit
ergatief iemands plaats tijdelijk innemen, bijvoorbeeld wanneer deze verhinderd is

inventaris n
inventář

investeren v
investovat

investering n
investice
(economie) een opoffering in tijd, geld of mankracht ten behoeve van een doel dat pas op lange termijn wordt behaald

invloed /ˈɪnvluːt/ n
vliv
inwerking van een persoon, zaak of omstandigheid op een andere
het vermogen om op iets of anderen in te werken

invloedrijk adj
vlivný

invoer n
vstup

invoeren /ˈɪnvurə(n)/ v
zavést
overgankelijk iets nieuws introduceren

inwendig /ɪɱ.'wɛn.dɪx/ /ɪɱ.'ʋɛn.dəχ/ /ɪɱ.'β̞ɛn.dəx/ adj
vnitřní

ion /jɔn/ n
iont ion

ionosfeer n
ionosféra

iridium n
iridium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ir en atoomnummer 77. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

ironie /ɪroˈniː/ n
ironie
vorm van spot waarbij je het tegendeel zegt van wat je bedoelt

irrelevant adj
irelevantní
van geen belang voor de huidige zaak

irrigeren /ˌɪ.ri.ˈɣeː.rə(n)/ /ˌɪ.ri.ˈχɪː.rə(n)/ v
zavlažovat
overgankelijk, (landbouw) op grote schaal water naar landbouwgrond transporteren om de gewassen mee te bevloeien

irriteren v
dráždit
overgankelijk op onaangename wijze prikkelen

ischias n
ischias
(medisch) een zenuwontsteking bij de heup

islam n
islám
(religie) monotheïstische godsdienst die na alle profeten uit het jodendom en Christus, Mohammed als laatste profeet ziet

isolatie n
izolace
(medisch) ruimtelijke afzondering van anderen, als sanitaire maatregel

isomerisatie n
izomerace izomerizace

isomorfie n
isomorfie izomorfie
gelijkheid in vorm

isomorfisme n
izomorfismus isomorfismus izomorfizmus

isotherm n
izoterma
(thermodynamica) een verzameling punten constante temperatuur gemeten of waar de temperatuur dezelfde waarde heeft

isotoop n
izotop

ivoor n
slonovina

ivoorkleurig adj
slonová kost

ivoren adj
slonovinový

ja /jaː/ adv
ano jo
duidt bevestiging, instemming, toestemming, inwilliging of toegeving aan

jaar /ja:r/ n
rok
(tijdrekening), (eenheid) de duur van een omloop van de aarde om de zon van circa 365 dagen

jaargetijde /ˈjar.ɣə.ˌtɛɪ̯.də/ /ˈjar.ɣə.ˌtɛː.də/ /ˈjar.χə.ˌtɛɪ̯.də/ n
roční období
(tijdrekening), (eenheid) een deel van het jaar met unieke eigenschappen

jaarlijks /ˈjar.ləks/ /ˈjar.lɪks/ adj
každoroční coroční
eenmaal per jaar

jacht /jɑxt/ n
lov
v/m het achtervolgen van wilde dieren met als doel ze te doden en op te eten
jachta
o (scheepvaart) een snel vaartuig

jachthond n
chrt
hond die speciaal gefokt wordt voor de jacht

jachtluipaard n
gepard
(roofdieren) zeer snel, betrekkelijk groot Afrikaans katachtig roofdier, Acinonyx jubatus , gekenmerkt door een lange staart, geelachtige huid met donkere vlekken, lange poten met niet-intrekbare klauwen en een kleine kop met een eigenaardige zwarte traanstreep van ooghoek naar mondhoek

jagen /ˈjaːɣə(n)/ v
lovit
inergatief, (jachttaal) bewegende wezens (m.n. wilde dieren) proberen te vangen

jager n
lovec myslivec
(beroep) iemand die op jacht gaat

jageres n
lovkyně
een vrouw die jaagt

jaguar n
jaguár
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera onca , uit de familie van de katachtigen dat voorkomt in Midden-Amerika en een groot deel van Zuid-AmerikaHij lijkt oppervlakkig sterk op de luipaard, maar is zwaarder gebouwd en heeft een forsere rozettentekening.

jak n
jak

jakhals n
šakal
(roofdieren) soort hondachtig roofdier, Canis aureus

jaloers adj
žárlivý
een negatief gevoel veroorzaakt doordat iemand iets heeft of kan krijgen wat je ook wilt hebben of reeds hebt

jaloezie /jɑluˈziː/ n
žárlivost
(psychologie) geen meervoud gevoel van leed of spijt over het goede dat een ander te beurt valt en dat men hem niet gunt
zonnescherm, bestaande uit horizontale lamellen

jam /ʃɛm/ n
džem
(voeding) (fruit) een gelei van suiker en gekookt fruit, onder andere gebruikt als broodbeleg

jambe n
jamb

jamboree n
jamboree
een grote bijeenkomst van scouts in de leeftijd van 14 tot 17 jaar uit landen verspreid over de gehele wereld die eens per 4 jaar wordt georganiseerd

jammeren v
bědovat
inergatief klagende, huilende geluiden maken

jan-van-gent n
terej
(gentachtigen) bepaalde zeevogel, Morus bassanus uit de familie Sulidae , in de orde van de Pelikaanachtigen

januari /jɑnyˈwaːri/ n
leden
(tijdrekening) de eerste maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

jas n
bunda
(kleding) kledingstuk voor in de buitenlucht, dat over andere kledingstukken heen gedragen wordt en dat zowel de romp als de armen bedekt
(kaartspel) de troefboer, dat wil zeggen de boer van de kleur speelkaarten die van hogere waarde is dan de andere kleuren kaarten

jasmijn n
jasmín
(plantkunde) een stuikgewas uit het geslacht Jasminum, met name Jasminum officinale, behorende tot de olijffamilie (Oleaceae)

jaspis n
jaspis

jawel /'jɑʋɛl/ adv
ano
ja, antwoordend op een ontkennende vraag

jeneverbes n
jalovec
(coniferen) Juniperus communis een conifeer die ook in de Benelux voorkomt

jet /dʒɛt/ n
jet
(luchtvaart) een straalvliegtuig

jeugd /ˈjøːxt/ n
mládí mládež
de tijd van iemands leven dat iemand nog jong is
de jongeren van een samenleving

jeuk n
svrbění
(medisch) kriebel

jeuken v
svědit

jezuïet /je.zy.ˈit/ n
jezuita
(religie) lid van de Sociëteit van Jezus, een rooms-katholieke orde

jicht n
dna pakostnice
(medisch) een pijnlijke ontsteking als gevolg van gekristalliseerd uraat in een gewricht

jihad n
džihád

jij /jEi/ /jɛɪ̯/ /jɛː/ personalPronoun
ty
tweede persoon enkelvoud informeel

jodelen /ˈjodələ(n)/ v
jódlovat
inergatief zingen met een snelle wisseling van buikstem naar kopstem

jodin /joˈdin/ n
Žídka žídka
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) volgens de joodse traditie een vrouw die geboren is uit een joodse moeder; verder een vrouw die is toegetreden tot het jodendom; ook een vrouw die het joodse geloof belijdt# verouderde spelling of vorm van Jodin tot 2006

jodium n
jód jod
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool I en atoomnummer 53 Het is een violet- donkergrijs halogeen

johannesbroodboom n
rohovník

joint n
joint

jojo n
jojo
(speelgoed) speelgoed, bestaande uit twee schijfjes die langs een koord, dat ertussen gewonden is, afloopt, en door het impulsmoment zichzelf weer omhoog werkt
(informeel) sufferd

joker v
žolík

jokken /ˈjɔ.kə(n)/ v
kecat
inergatief (informeel) (kindertaal) een relatief onschuldige leugen vertellen

jong adj
mladý
van geringe leeftijd

jongen n
chlapec hoch kluk
onvolwassen man

jongleren /jɔŋˈle.rə(n)/ v
žonglovat

jongleur /jɔŋˈlør/ n
žongler
(middeleeuwen), (cultuur), (muziek), (verouderd) een in het Zuid-Frankrijk van weleer, langs kastelen en vorstenhoven rondreizend kunstenaar, acrobaat, musicus, zanger van liederen en voordrager van gedichten, balladen e.d.
(cultuur), (muziek), (verouderd) een langs herbergen, jaarmarkten rondtrekkend artiest, goochelaar, acrobaat, muzikant, zanger van liedjes en komediant

jonk n
džunka
(scheepvaart) voor en achter hoog oplopend Chinees zeilschip met drie masten

jood n
Žíd žíd
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) aanhanger van het joodse geloof, volgens de joodse traditie iemand of een man die geboren is uit een joodse moeder; verder iemand of een man die is toegetreden tot het jodendom; ook iemand of een man die het joodse geloof belijdt
jód jod
(scheikunde) korter woord voor het element jodium, voornamelijk bij geneesmiddelen

joods adj
židovský
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) te maken hebbend met de joodse godsdienst, het jodendom

jota n
iota
een kleinigheid

journalist n
novinář žurnalista
(beroep) (media) verslaggever, iemand die nieuwsfeiten publiceert

jouw /jɑu̯/ possessivePronoun
tvůj
(informeel) van jou

joviaal adj
srdečný
aardig en vriendschappelijk in omgang

jubelen /jybələ/ v
jásat
inergatief juichen

jubileum n
jubileum
feestelijke herdenking van de dag waarop iets gebeurde of begon

judaspenning n
měsíčnice
(plantkunde) naam voor planten uit het geslacht Lunaria , kruisbloemige planten met platte, zilverwitte peulen

judo /'jy.do/ n
judo
(sport) een Japanse vechtsport, heden ten dage beoefend als wedstrijdsport

juffrouw /jʏˈfrɑu/ n
slečna

juk n
jařmo
houten pasvorm die op de schouders gedragen wordt en twee te dragen gewichten (emmers, manden) verbindt

jukbeen n
lícní kost
(anatomie) een van de beenderen van de schedel (os zygomaticum)

juli /jyˈlɛi/ n
červenec
(tijdrekening) de zevende maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

jullie /ˈjʏli/ personalPronoun
vy
nominatief (onderwerp)

juni n
červen
(tijdrekening) de zesde maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

junkfood n
bufetová strava
(voeding) een verzamelnaam voor voedsel dat snel bereid en geserveerd wordt en relatief goedkoop is, maar helaas wel ongezond is

juridisch adj
právní právnický
betrekking hebbend op het recht en de rechtsleer

jurist n
právník
(beroep), (juridisch) een deskundige op het gebied van rechtsleer

jurk /jʌrək/ n
šaty
(kleding) een kledingstuk voor vrouwen, dat van de schouders tot op de benen reikt en die vaak helemaal bedekt

jus n
omáčka

jute adj
juta
gemaakt van jute

juweel n
drahokam
sieraad van grote schoonheid en hoge waarde

juwelier n
klenotník
(beroep) iemand die juwelen vervaardigt en erin handelt

kaaiman n
kajman
(reptielen) krokodilachtige uit de onderfamilie Caimaninae van de familie alligators

kaak n
čelist
(anatomie) het beendergestel dat de mondholte omsluit en waarin de tanden en kiezen geplaatst zijn

kaakklem n
tetanus
(medisch) een mogelijk dodelijke infectieziekte veroorzaakt door Colistridium tetani

kaal adj
plešatý
zonder of met heel weinig hoofdhaar, veren, bladeren, begroeiing, enzovoort

kaalheid n
plešatost
het kaal zijn

kaap n
mys
(aardrijkskunde) een in zee vooruitstekende landpunt.

kaars /kars/ n
svíce svíčka
een staaf of klomp van brandbaar materiaal met een lont

kaart n
mapa
(kaartspel) een kartonnen of plastic vel uit een kaartspel, om mee te spelen

kaartspel /kartspɛl/ n
karetní
een spel met speelkaarten

kaas n
sýr
(voeding) voedingsproduct gemaakt van gestremde melk

kaasjeskruid n
sléz

kabbelen /'kɑbələ(n)/ v
zurčení
ergatief zacht stromen en geluid maken

kabel n
kabel
(techniek) lijn van 3 tot 6 ineengedraaide touwen van hennep, kunststof, staal of ander materiaal

kabeljauw n
treska
(straalvinnigen) (visserij) (voeding) middelgrote zoutwatervis en uitstekende consumptievis, Gadus morhua

kabinet n
kabinet

kabouter n
gnóm
(folklore) sprookjesfiguur in de vorm van een klein mannetje, traditioneel met een puntmuts dat meestal wat mensenschuw is en zich plagerig of juist vriendelijk gedraagt

kachel /ˈkɑ.xəl/ /ˈkɑ.xəɫ/ /ˈkɑ.χɔɫ/ n
kamna
apparaat waarin energie wordt omgezet in warmte met de bedoeling een ruimte te verwarmen

kadaver n
zdechlina
(dierkunde) dood lichaam van een dier

kaddisj /ˈkɑdiʃ/ n
kadiš
(religie) een joods gebed waarin Gods naam wordt geheiligd, onder meer uitgesproken bij het begraven en herdenken van overledenen

kader n
rám rámec
rand die om iets (m.n. een afbeelding of schilderij) heen wordt aangebracht

kaf /kɑf/ n
pleva
o (voeding) de vliezen rondom de graankorrels

kaftan n
kaftan
lang kleed met riem om het middel dat lijkt op een jurk, gedragen door mannen uit het Midden-Oosten

kajak n
kajak
gesloten kano om in wild water of op zee te varen

kajuit n
kajuta
overdekte gemeenschappelijke verblijfplaats op schepen

kaki /kaki/ n
kaki

kakigrijs adj
šedá khaki

kakkerlak n
šváb
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Blattodea , oppervlakkig lijkend op een kever maar hier wel sterk van verschillend

kakofonie n
kakofonie
rommelig geheel van vele klanken door elkaar

kalender n
kalendář
(tijdrekening) tabel die de verdeling van het jaar in dagen, weken of jaren aangeeft, evt. met feestdagen enz

kalf n
tele
(dierkunde) (veeteelt) jong van het rund en sommige andere zoogdieren

kalfsvlees n
telecí

kalibreren v
kalibrovat

kalief n
kalif

kalifaat n
chalífát

kalium n
draslík
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool K en atoomnummer 19. Het is een zilverwit alkalimetaal

kaliumchloride n
chlorid draselný

kalk /ˈkɑl(ə)k/ n
vápno
(scheikunde) (bouwkunde) aanduiding voor een aantal alkalische zouten van calcium, zoals calciumoxide (ook wel ongebluste kalk), calciumhydroxide (gebluste kalk) en calciumcarbonaat en calciumwaterstofcarbonaat

kalkoen n
krocan krůta
(hoendervogels) (landbouw) bepaald soort gedomesticeerde vogel, Meleagris gallopavo

kalkoenlever n
krůtí játra
(zoötomie) orgaan dat een grote rol speelt in de stofwisseling van een kalkoen Meleagris gallopavo

kalkoven n
vápenka

kalksteen n
vápenec

kalligrafie n
kaligrafie
(typografie) een kalligrafisch kunstwerk

kalmoes /ˈkɑlmus/ /ˈkɑɫmus/ n
kalmus

kalmte n
klid

kam /kɑm/ n
hřeben
getand object om haren mee te verzorgen

kameel /kɑ'mel/ n
velbloud
(evenhoevigen) bepaald soort hoefdier met twee bulten op de rug, Camelus bactrianus

kameleon n
chameleon chameleón
(reptielen) tropische hagedis uit de familie Chamaeleonidae vooral bekend voor zijn snelle kleurveranderingen
chameleon
(figuurlijk) persoon die almaar van mening verandert of zich telkens volledig aanpast aan zijn omgeving

kamer n
pokoj
een van de rest door muren afgescheiden deel van een huis met een eigen functie

kameraad n
soudruh

kamerjas n
župan
(kleding) een lange huisjas

kamertemperatuur n
pokojová teplota

kamfer n
kafr

kamille n
heřmánek
een geneesmiddel dat gemaakt wordt van de gedroogde bloemhoofdjes van de kamille

kamizool n
košilka
(kleding) vest, vooral voor mannen, traditioneel met lange mouwen en diepe zakken

kammen /kɑmə(n)/ v
česat
overgankelijk met een kam haar in orde brengen

kamp n
tábor
o een plaats waar een aantal troepen geruime tijd of permanent gehuisvest zijn.
o een kampeerplaats met een groep van bij elkaar horende tenten.
m een persoon of groep die een overeenkomst, gevecht of strijd aangaat met een andere persoon of groep

kamperen v
kempovat
inergatief, (kamperen) in de buitenlucht verblijven met een tent

kamperfoelie n
zimolez
(plantkunde) (medisch) Lonicera een geslacht van klimstruiken met sterk geurende, witte tot gele buis- of trechtervormige bloemen die 's nachts opengaan voor bestuiving door nachtvlinders

kampioen /kɑmpiun/ n
mistr
(sport) de winnaar van een kampioenschap

kampioenschap n
mistrovství
(sport) wedstrijd waar bepaald wordt wie de kampioenstitel mag dragen

kampvuur n
táborák
vuur in de buitenlucht waaromheen mensen zich (voor de gezelligheid) verzamelen

kan n
džbán
(huishouden) serviesgoed om vloeistoffen uit te schenken

kanaal /ka'naːl/ n
průplav kanál

kanarie n
kanár divoký
bepaald soort kleine vogel, Serinus canaria

kandelaar n
svícen

kandidaat /kɑndiˈdat/ n
kandidát
(politiek) iemand die zich verkiesbaar gesteld heeft voor een politiek ambt
iemand die zich beschikbaar geteld heeft voor een baan of functie

kandij /kɑn'dɛɪ/ n
kandovaný
(voeding) gekristalliseerde, vaak bruine suiker in klontvorm

kaneel /kɑˈnel/ n
skořice
(specerij) een specerij van de gedroogde binnenbast van de kaneelboom, gebruikt als smaakmaker in vele gerechten

kangoeroe n
klokan
(buideldieren) benaming voor zoogdieren uit het geslacht Macropus , met korte voorpoten, lange achterpoten, een lange sterke steunstaart die hun jongen in een huidplooi op de buik mee kunnen dragen

kanji n
kandži
(taalkunde) schrift dat wordt gebruikt om het Japans weer te geven
(taalkunde) teken in het gelijknamige schrift

kanker n
rakovina
(medisch) aandoening die gekenmerkt wordt door het ongecontroleerd vermenigvuldigen van cellen

kannibaal n
kanibal
(persoon) mens die of dier dat vlees van zijn eigen soort eet

kannibalisme n
kanibalismus
(voeding) het eten van het vlees van een soortgenoot m.n. als het gaat over mensen die mensenvlees eten

kano n
kánoe

kanon n
dělo
een instrument om explosieve projectielen weg te schieten

kanonneerboot n
dělový člun
(militair) een kleine boot met enkele stukken zwaar geschut

kans n
šance možnost
mogelijkheid dat er iets gaat gebeuren
een mooie gelegenheid

kanselier n
kancléř
(regering) eerste minister
hoofd van een griffie

kant /kɑnt/ n
krajka
m/o, (textiel) een vorm van vlechtwerk gemaakt van dunne linnen of katoenen draden

kanteel /kɑnˈtel/ n
cimbuří
elk van de opstaande delen van de getande bovenkant van (oude) verdedigingsmuren

kantine n
kantýna
eetgelegenheid in bedrijven, scholen, verenigingen

kantoor n
úřad
een instelling waar allerlei administratieve handelingen worden uitgevoerd

kanunnik n
kanovník
(religie) een titel die aan bepaalde geestelijken wordt verleend binnen enkele christelijke kerkgemeenschappen.

kaolien n
kaolin

kap /kɑp/ n
kapuce
een bedekking van het hoofd

kapel n
kaple
klein kerkgebouw

kapelaan n
kaplan
(religie) (beroep) een priester van de katholieke kerk, werkzaam in een parochie

kapen v
unést

kaper n
kaper
(geschiedenis), (scheepvaart) vroegere zeerover die met een machtiging van de overheid werkte

kapitaalmarkt n
kapitálový trh
(economie) markt waarop vermogenstitels worden verhandeld met een onbepaalde looptijd, of met looptijden vanaf circa twee jaar

kapitalistisch adj
kapitalistický

kapitein n
kapitán
(beroep) (scheepvaart) gezagvoerder van een schip [1], bijv. van een koopvaardijschip

kapmes /'kɑpmɛs/ n
mačeta
lang stevig mes waarmee men zich al kappend een weg kan banen in het oerwoud

kapoen n
kapoun

kapotmaken v
rozbít

kappa n
kapa

kapper n
kadeřník

kapseizen /kɑpsɛɪ̯zə(n)/ /kɑpsɛːzə(n)/ v
převrhnout se
ergatief, (scheepvaart) ondersteboven komen liggen

kapsel n
střih
de manier waarop het haar geknipt is

karabijn n
karabina
(militair) een geweer met ingekorte loop en soms ook ingekorte schoudersteun

karakter n
charakter
aard, geaardheid, inborst, natuur, wezen

karakteriseren v
charakterizovat

karamel n
karamel
gebrande suiker

karaoke n
karaoke
vorm van vermaak, waarbij muziek wordt afgespeeld van een lied, en de amateur zanger in een microfoon de tekst (die op een televisiescherm te lezen is) live zingt

karate n
karate
(sport) Japanse gevechtsport

karavaan n
karavana
groep reizigers

kardemom n
kardamom
(plantkunde) een kruidachtige plant Elettaria cardamomum , groene kardemom, uit de gemberfamilie Sjabloon:species:Zingiberaceae (wikidata: kardemom )

kardinaal n
kardinál
(religie) hoge geestelijke in de hiërarchie van de Rooms-Katholieke Kerk, hij mag deelnemen aan de verkiezing van een nieuwe paus

kardoen n
artyčok kardový
(groente) bladeren van Cynara cardunculus (wikidata: kardoen )

karmijnrood adj
karmínová

karnemelk n
podmáslí
(drinken) gefermenteerde melk (vroeger: melkproduct dat overblijft na het karnen van de melk) (wikidata: karnemelk )

karnen v
stloukat máslo
overgankelijk, (drinken), (voeding) melk langdurig mechanisch bewerken, wat het melkvet tot karnemelk of boter doet samenklonteren

karper n
kapr
(straalvinnigen) bepaald soort grote zoetwatervis met een hoge rug, die van oorsprong uit Azië komt, Cyprinus carpio

karst n
kras
(geologie) de verzameling verschijnselen die samenhangen met de oplosbaarheid van kalksteen onder invloed van koolzuur in de atmosfeer

karteldarm n
tračník

karton /kɑrˈtɔn/ n
karton
bordpapieren verpakking

karveel n
karavela

karwij n
kmín
(plantkunde) plant Carum carvi uit de schermbloemenfamilie Apiaceae (wikidata: karwij )

kas /'kɑs/ n
skleník
(tuinbouw) een doorzichtige en meest glazen constructie die het cultiveren mogelijk maakt van planten die een ander klimaat vergen dan buiten heerst
pokladna
de bak die het ontvangen geld bevat

kaskraker n
trhák
een film of uitvoering die alle verwachtingen overtreft wat betreft de opkomst van publiek

kassa n
pokladna
(techniek), (handel) een machine in een winkel om van een klant ontvangen geld te registreren en te bewaren

kassier n
pokladní
(beroep) iemand die het beheer heeft over de kas en de kaswijzigingen bijhoudt

kast /kɑs/ /kɑst/ n
skříň
(meubel) een meubel om gebruiksvoorwerpen in op te bergen, meestal voorzien van horizontale schappen

kastanje n
kaštan
(plantkunde) eetbare vrucht van de betreffende boom

kastanjebruin adj
kaštanový

kaste n
kasta
(religie) streng gescheiden stand binnen de hindoeïstische samenleving

kasteel n
zámek hrad
(bouwkunde) middeleeuwse versterkte woning

kasuaris n
kasuár
(loopvogels) benaming voor vogels uit het geslacht Casuarius , grote vogels afkomstig uit de tropische regenwouden van Nieuw-Guinea en Australië

kat n
kočka kocour
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Felis sylvestris catus , tot de katachtigen behorende soort die tam is geworden

katabolisme n
katabolismus
(medisch) geheel van de afbraakprocessen in een lichaam

katafalk n
katafalk

katalysator n
katalyzátor

katapult n
katapult
apparaat om stenen en andere objecten mee weg te schieten
inrichting om vliegtuigen mee te lanceren
katapult prak
Y-vormig speeltuig met een elastiek tussen beide opstaande uiteinden om steentjes e.d. mee weg te schieten

kater n
kocovina
beroerde gevoel dat ontstaat na het gebruik van te veel alcohol

kathedraal /kɑtədral/ n
katedrála
een hoofdkerk van een bisdom

katheter n
cévka katétr
(medisch) buisje dat tijdelijk in een lichaamsholte wordt aangebracht, bijv. om lichaamsvocht op te vangen of een medicijn toe te dienen

kathode n
katoda
(scheikunde) een elektrische geleider waarlangs elektronen een elektrolyt binnengeleid worden

katholiek /ˌka.to.ˈlik/ adj
katolický
(religie) overeenkomstig de geloofsleer van de Katholieke Kerk
(religie) te maken hebbend met de Katholieke Kerk

kation n
kationt kation

katoen /kɑˈtun/ n
bavlna
(textiel) een zachte vezel die uit de opperhuid (epidermis) van de zaden van de katoenplant groeit (wikidata: katoen )

katrol n
kladka
(techniek) een werktuigonderdeel dat het mogelijk maakt een last met een beperkte kracht op te hijsen, te laten zakken of te verplaatsen

katwilg n
houžev
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Salix viminalis , die inheems is in de Benelux en tot 10 meter hoog kan worden, waarvan de tenen worden gebruikt als rijshout

kauw n
kavka
(zangvogels) Corvus monedula , een zwarte zangvogel met een grijze nek uit de Corvidae

kauwen v
žvýkat

kauwgom n
žvýkačka
een zacht samenhangend snoepgoed dat niet bedoeld is om in te slikken

kaviaar n
kaviár

kazuifel n
kázule
(religie) mouwloos opperkleed dat door een priester gedragen wordt bij het lezen van de mis

keel /keːl/ n
hrdlo krk
v/m: (anatomie) voorste, uitwendige gedeelte van de hals

keelpijn n
bolest v krku
(medisch) pijnlijke irritatie van het slijmvlies in de keelholte, meestal door een ontsteking ervan

keep /keːp/ n
pěnkava jikavec
inkeping, insnijding, kerf met betrekkelijk wijde opening
(zangvogels)Fringilla montifringilla een trekkende zangvogel uit de familie van vinkachtigen (Fringillidae ) met een wat nasale raspende lokroep, een witte stuit en een donkergrijze kop, waarvan het mannetje de oranjekleurige schoudervlek en borst heeft, en die broedt in Scandinavië en Noord-Rusland

keeper /ˈkipər/ n
brankář

keerkring n
obratník

kegel /ˈke.xəl/ n
kužel spratek
(wiskunde) een meetkundig lichaam met een cirkel als grondvlak en uitlopend in een punt

kegelsnede n
kuželosečka
(wiskunde) een kromme gevormd door het snijden van een kegel met een plat vlak

keizer n
císař
(beroep) (adel) (regering) een monarch van de allerhoogste rang, oorspronkelijk die van het Romeinse rijk

keizerin n
císařovna
(adel) een vrouwelijke monarch van de allerhoogste rang, oorspronkelijk die van het Romeinse rijk

keizerlijk adj
imperiální

keizerrijk n
císařství
(regering) het gebied waar een keizer het staatshoofd is

keizersnede n
císařský řez
(medisch) operatieve verlossing in tegenstelling tot een gewone bevalling

kelder n
sklep
(vertrek) een ondergrondse bergruimte in een woning

kelk n
kalich

kemphaan n
jespák bojovný
(steltloperachtigen) bepaald soort vogel, Calidris pugnax , uit de familie van de snipachtigen Scolopacidae

kennen v
znát
overgankelijk bekend, vertrouwd zijn met
overgankelijk door studie of oefening geleerd hebben

kenner n
znalec

keper n
krokev

keppel /ˈkɛpəl/ n
kipa
(Jiddisch-Hebreeuws) (kleding) hoofddeksel in de vorm van een ondiep bolsegment, gedragen door religieuze (Joodse) mannen

keramiek n
keramika

kerk /kɛrk/ n
kostel církev chrám
(religie) (bouwkunde) openbaar gebouw voor religieuze handelingen of samenkomsten
církev kostel
(religie) georganiseerde groep die bepaalde religieuze, m.n. christelijke, standpunten aanhangt (bijv. Katholieke Kerk, Gereformeerde Kerk etc.)

kerkbank /ˈkɛrk.bɑŋk/ n
kostelní lavice
(religie) harde langwerpige constructie waar in een kerkgebouw waarop gelovigen tijdens een dienst kunnen zitten

kerkdienst n
bohoslužba
(religie) bijeenkomst van een christelijke gemeente waarin God vereerd wordt

kerkhof n
hřbitov
terrein waar overledenen begraven worden

kerkuil /ˈkɛrgœːl/ /ˈkɛrkœʏ̯ɫ/ /ˈkɛrkœːl/ n
sova pálená
(uilen) bepaald soort vogel, Tyto alba , met een lichte onderzijde en een opvallende, hartvormige sluier die gewoonlijk in gebouwen broedt

kermis n
posvícení
een feest met attracties

kernenergie n
jaderná energie
(techniek) energie geproduceerd door kernfusie of kernsplijting, waarmee in een kerncentrale elektriciteit wordt opgewekt

kernfusie n
jaderná fúze
(natuurkunde) het proces waarbij twee atoomkernen botsen en één zwaardere kern vormen waarbij energie vrij komt

kernreactor n
jaderný reaktor

kernsmelting n
roztavení jádra
(techniek) een rampzalige gebeurtenis waarbij de brandstof van een kernreactor smelt door het wegvallen van de koeling

kerosine n
petrolej
(scheikunde) een vrij zware fractie alkanen die met name als vliegtuigbrandstof gebruikt wordt

kerrie n
kari
(specerij) in de keuken gebruikt mengsel van specerijen (wikidata: kerrie )

kerriegeel adj
žlutá kari

kers n
třešně
(fruit) steenvrucht van een kersenboom, Prunus subg. Cerasus (wikidata: kers )

kersenboom n
třešeň
(bloemplanten) benaming voor bomen waaraan kleine ronde vruchten groeien, uit het ondergeslacht Prunus subg. Cerasus

kerstavond /kɛr.ˈsta.vɔnt/ /kɛr.ˈz(d)a.vɔnd/ n
Štědrý den

kerstboom /ˈkɛrsd.bom/ /ˈkɛrz.bom/ n
vánoční stromek stromeček
(kerst), (plantkunde) rond Kerstmis opgestelde naaldboom met allerlei versieringen

kerstdag /ˈkɛrs.dɑx/ /ˈkɛrs.dɑχ/ /ˈkɛrz.dɑx/ n
první svátek vánoční

kerstening /ˈkɛr.stə.ˌnɪŋ/ n
christianizace
(religie) het proces waarbij heidense volkeren zich, al dan niet massaal, tot het christendom bekeren; veelal in historische context

kerstlied /ˈkɛrs.lid/ /ˈkɛrst.lit/ n
koleda vánoční koleda
(muziek) (kerst) een op Kerstmis betrekking hebbend lied

kerstroos n
čemeřice černá
(bloemplanten) Helleborus niger plant uit het geslacht nieskruid, waartoe ook de lenteroos (Helleborus oriëntalis) en stinkend nieskruid (Helleborus foetida ) behoren en die in de winter bloeit. De kerstroos staat bekend als heksenkruid
(plantkunde) Euphorbia pulcherrima

kerststal /ˈkɛr.stɑl/ /ˈkɛr.stɑɫ/ n
betlém
(kerst) een voorstelling van de geboorte van Jezus met figuren van hout of gips, die vooral in katholieke gezinnen rond Kerstmis in huis te vinden is, vaak onder de kerstboom

kerstster /ˈkɛrstɛr/ n
vánoční hvězda

kervel n
kerblík třebule
(plantkunde) een eenjarige plant Anthriscus cerefolium uit de schermbloemenfamilie (Umbelliferae ) wikidata: kervel
kerblík
(kruid) de groene bladeren van Anthriscus cerefolium worden gebruikt als keukenkruid, zowel vers als gedroogd (wikidata: kervel )

ketchup n
kečup
(voeding) een Amerikaanse saus op basis van tomaten (wikidata: ketchup )

ketel n
parní kotel
(techniek) meestal rond metalen vat, vaak geschikt om onder druk gezet te worden

keteldal /ˈke.təl.dɑl/ /ˈke.təɫ.dɑɫ/ /ˈkeː.təl.dɑl/ n
kar
(geologie) een half cirkelvormige vallei gevormd door de erosie die een gletsjer veroorzaakt

ketelsteen n
vodní kámen

keten n
řetězec
uit losse, vaak metalen, schakels in een enkele rij aaneengeregen voorwerp

ketter n
kacíř
(religie) iemand die vanwege afwijking van de katholieke leer tot misdadiger verklaard was

ketterij /ˌkɛtəˈrɛɪ/ n
kacířství
het ingaan in woord of gedachte tegen de doctrines van de kerk

ketting n
náhrdelník
een snoer bestaande uit een draad die door doorboorde kralen of andere voorwerpen gevoerd is

kettingbotsing n
karambol
een aanrijding van vanachter waarbij de aangereden auto doorschiet tegen zijn voorligger aan

kettingzaag n
řetězová pila
(gereedschap) motorzaag die een ketting met getande schakels heeft

keuken /ˈkøːkə(n)/ n
kuchyň kuchyně
een plaats waar gekookt wordt, ruimte waarin mensen hun voedsel bereiden
kuchyně
(figuurlijk) (kookkunst) de wijze waarop in een land of streek gekookt wordt

keurvorst n
kurfiřt

kever /ˈkevər/ /ˈkɛvər/ n
brouk
(insecten) benaming voor insecten uit de orde Coleoptera

keyboard /ˈkiːbɔː(r)d/ /ˈkiːbɔː(r)t/ n
klávesnice klaviatura
(muziekinstrument) een elektronisch muziekinstrument met een toetsenbord
klávesnice
(informatica) een apparaat waarmee, door toetsen in te drukken, gegevens in een computer ingevoerd kunnen worden

kibboets /ˈkɪbuts/ n
kibuc

kiekendief n
moták
benaming voor roofvogels uit het geslacht Circus

kiel n
kýl
(scheepvaart) verlenging van de onderzijde van een (zeil)schip die dient om het verlijeren tegen te gaan en het schip een grotere stabiliteit te geven

kiem n
bakterie

kieming n
klíčení
het proces, waarbij het in een zaad aanwezige embryo of kiem door de zaadhuid heenbreekt en vervolgens tot een kiemplant uitgroeit

kieskeurig adj
vybíravý
niet snel tevreden met een keuze

kiesrecht n
volební právo

kietelen v
lechtat
overgankelijk het prikkelen van gevoelige stukken huid bij anderen door middel van licht aanraken

kieuw n
lupen
(zoötomie) ademhalingsorgaan van vele in water levende dieren

kievit n
čejka

kiezelgrijs adj
štěrková šedá

kiezelzuur n
kyselina křemičitá
(scheikunde) een zwak zuur dat is afgeleid van siliciumdioxide (SiO2) met de algemene formule SiO2.n H2O (met n geheel)

kiezen v
rozhodnout
(politiek) selecteren door van stemrecht gebruik te maken
inergatief ~ voor: een bepaalde handelwijze of mogelijkheid prefereren boven alle andere
rozhodnout se
overgankelijk uit meerdere mogelijkheden één nemen

kiezer n
volič
(politiek) iemand die stemt bij een politieke verkiezing

kijken v
koukat dívat se kouknout podívat se

kikker n
žába
(dierkunde) benaming voor amfibieën uit de orde Anura , gewervelde dieren met vier poten zonder staart

kikkererwt n
cizrna beraní cizrna
(plantkunde) plant Cicer arietinum
(voeding) zaden van Cicer arietinum voedzame, roze-gelige, wat rondhoekige erwt met nootachtige smaak (wikidata: kikkererwt )

kilobyte n
kilobajt kilobyte

kilogram abbreviation
kilogram
1. kilogram

kilometer n
kilometr
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van 103 meter of 1.000 meter, weergegeven met symbool km

kin n
brada
(anatomie) vooruitstekende deel van de onderkaak

kind n
dítě
(maatschappij), (juridisch) mens [1] in de leeftijd tussen 0 en 18 jaar, iemand die nog minderjarig is
persoon voortkomend uit; zoon of dochter

kinderarbeid n
dětská práce

kinderboek n
dětská kniha

kinderkamer n
dětský pokoj
(huishouden) een kamer die speciaal is ingericht voor kinderen

kindermoord n
vražda dítěte
het om het leven brengen van een kind

kinderopvang n
dětské jesle ve Spojených státech amerických

kinderwagen n
kočárek
een voertuig waarin zuigelingen of kleuters met de hand verreden kunnen worden

kinetisch adj
kinetický
(medisch) wat beweging veroorzaakt

kinine n
chinin

kinkhoest /kɪŋk(h)ust/ n
černý kašel
(medisch) een bepaalde kinderziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella pertussis

kiosk n
stánek
(handel) klein vrijstaand winkeltje waar men snoep, koffie, kranten en tijdschriften kan kopen

kip /kɪp/ n
slepice kuře kur
(hoendervogels) (vrouwelijke) gedomesticeerde vogel van het geslacht huishoen, Gallus gallus

kippenhok n
kurník
hok voor kippen

kippenvel /ˈkɪpəvɛɫ/ n
husí kůže
het verschijnsel waarbij als gevolg van kou, afgrijzen of schrik de huid er uit ziet als die van een geplukte kip

kits /kɪts/ adj
keč
(spreektaal) in orde, goed, prettig

kitsch n
kýč
schijnkunst die niet aanslaat met veel versieringen en/of de verkeerde materialen waarvan de meeste mensen denken dat het wansmaak is

kiwi n
kiwi kivi
(fruit) harige, bruine vrucht met groen vruchtvlees van het plantengeslacht Actinidia (wikidata: kiwi )

klaaglied n
elegie

klaar /klaːr/ adj
hotový
in staat van gereedheid gebracht, gereed

klacht n
žaloba
(juridisch) een aanklacht

klagen v
stěžovat
inergatief ongenoegen uiten

klankleer n
fonetika

klant n
zákazník
(economie) afnemer van een product of dienst van een leverancier

klaproos n
mák
(plantkunde) Papaver rhoeas , een plant met een felrode bloem uit de familie Papaveraceae

klapstuk n
hrudí
(voeding) stuk rundvlees van de borst of klaprib zeer populair ingrediënt in hutspot en hete bliksem

klarinet n
klarinet
(muziekinstrument) een houten blaasinstrument waarop de melodie wordt gespeeld in een harmonie

klas /klɑs/ n
třída
(onderwijs) een groep leerlingen die een tijdlang gezamenlijk les krijgen
(onderwijs) een leerjaar op school
(onderwijs) een klaslokaal

klaslokaal n
třída
(onderwijs) een ruimte in een school voor het geven van les aan scholieren

klasse n
třída

klauteren /ˈklʌʊtərə(n)/ v
drápat se
inergatief klimmen, zich verticaal verplaatsen met behulp van alle vier de ledematen

klauw /klʌu/ n
dráp
(zoötomie) uiteinde van een poot met kromme nagels van een roofdier
(informeel) (grof) hand

klavecimbel n
cembalo
(muziekinstrument) toetsinstrument waarbij de in het verlengde van de toetsen geplaatste snaren worden getokkeld

klaver n
jetel

klaveren n
kříže
(kaartspel) een van de vier (Franse) kleuren in het kaartspel

klaverenaas n
křížové eso
de/het aas van klaveren

kleding n
oblečení
(textiel) het textiel voor de bedekking van het lichaam

kledingstuk n
oblečení
een deel van de kleding

kleefrijst n
lepkavá rýže
(voeding) rijstsoort die veel zetmeel bevat en daardoor na het koken aan elkaar plakt, zaden van Oryza sativa ) var. glutinosa (wikidata: kleefrijst )

kleerkast n
almara

kleermaker n
krejčí
(beroep) iemand wiens beroep bestaat uit het maken van kleding

klei /klɛɪ̯/ /klɛː/ n
jíl hlína
(geologie) een zeer fijne, klastisch sedimentaire grondsoort, die voor meer dan 25% bestaat uit lutum (gronddeeltjes kleiner dan 2 µm)

klein adj
malý
van geringe grootte
van geringe waarde, van weinig belang

kleindochter /ˈklɛɪndɔxtər/ n
vnučka
(familie) een dochter van iemands kind, een vrouwelijk kleinkind

kleine burgemeester n
racek polární
(steltloperachtigen) bepaald soort meeuw, Larus glaucoides , die ongeveer 56 centimeter groot kan worden

kleine modderkruiper n
sekavec písečný
(straalvinnigen) bepaald soort zoetwatervis, Cobitis taenia , de kleinste van de drie in de Benelux inheemse modderkruipers

kleine vos n
babočka kopřivová
(vlinders) bepaalde soort vlinder, Aglais urticae , een aurelia uit de onderfamilie Nymphalinae, die zeer algemeen in de Benelux voorkomt

kleinhandel n
maloobchod
(economie) de handel die tastbare producten direct aan consumenten verkoopt

kleinkind /ˈklɛːŋkɪnt/ /ˈklɛːɪŋkɪnt/ n
vnouče
(familie) kind van zoon of dochter

kleinzoon n
vnuk
(familie) een zoon van iemands kind, een mannelijk kleinkind

kleiput n
hliniště
plaats waar men klei opgraaft om te gebruiken in steenfabrieken

klemtoon n
přízvuk

klep n
chlopeň
scharnierend bevestigde afsluiting die open en dicht kan
(informeel) orgaan in het hoofd van humanen waar ongewenst geluid uit komt, mond

kleren /ˈkleː.rən/ n
oblečení
alleen meervoud kleding of kledingstukken

kletsen v
povídat
inergatief op een informele manier praten

kletskous n
kecal

kleur /kløːr/ n
barva
het onderscheid dat gemaakt wordt op basis van het verschil in golflengte van licht

kleuren v
barvit
overgankelijk van kleur voorzien met potloden, stiften, waskrijt etc.

kleurloos adj
bezbarvý
zonder kleur

kleurpotlood n
pastelka

kleurrijk adj
barevný
vol opvallende kleuren

kleurstof n
barvivo
(kleur) (voeding) stof waarmee men iets kleurt

kliek n
klika

klier n
žláza
(anatomie) een orgaan dat een lichaamsstof afscheidt

klieven /ˈklivə(n)/ v
proříznout
overgankelijk langs een scherp breukvlak in tweeën hakken

klif n
útes
(geologie) steile hoge rots

klikken v
klik
inergatief (informatica) met een muis of anderszins een keuze kenbaar maken door op een vlak op het scherm te drukken; clicken

klimaat n
podnebí klima
(aardrijkskunde) (klimatologie) de gemiddelde natuurlijke gesteldheid van de lucht en het weer in een gebied op een planeet

klimaatverandering n
klimatická změna
(klimatologie), (geschiedenis) de verandering van het klimaat in een bepaald gebied over een bepaalde periode, m.n. de wereldwijde opwarming sinds de 19e eeuw

klimaatzone n
pásmo podnební

klimatologie /klɪmɑtoloˈɣi/ n
klimatologie
(wetenschap) leer van de lucht- en weersgesteldheid

klimmen v
lézt
bewegen in een omhooggaande richting dan wel over obstakels

klimop /'klɪ.mɔp/ n
břečťan
(plantkunde) Hedera helix , een groenblijvende houtige plant die groeit op vochtige, voedselrijke grond langs muren en tegen bomen waaraan de plant zich met korte luchtwortels vastklampt

klimplant n
popínavá rostlina
planten die tegen voorwerpen aan omhoog kunnen groeien

kliniek n
klinika
(medisch) inrichting waar patiënten medische zorg krijgen en worden verpleegd

klink /klɪŋk/ n
klika
handvat om de deur te openen of te sluiten
petlice
constructie om een deur gesloten te houden

klinker /ˈklɪŋkər/ n
samohláska
(taalkunde) een klank van de menselijke spraak waarbij geen obstructie in de ademstroom aangebracht wordt

klinknagel n
nýt
(werktuigbouwkunde) een metalen verbinding tussen twee platen bestaande uit twee cilidrische delen die van weerszijden die meestal onder verhitting door vervorming vast bevestigd worden

klit n
lopuch
(plantkunde) Arctium bloemhoofdje met stekeltjes

klok n
hodiny
(natuurkunde), (tijdrekening) een instrument dat de tijd bijhoudt
zvon
(muziekinstrument) een belvormige idiofoon, vooral bekend van kerktorens en carillons

klokhuis /ˈklɔkɦœs/ /ˈklɔkɦœʏs/ n
jaderník
binnenste van vruchten als appels en peren, met een holle ruimte voor de pitten

klokspijs n
zvonovina
(metallurgie) legering waarvan men klokken giet, te weten in de regel een mengsel van ongeveer 80% koper, 18-24% tin en maximaal 4% verontreiniging

klomp /klɔmp/ n
dřevák
(schoeisel) schoeisel van hout, eventueel in combinatie met leer

klonen v
klonovat
(biologie) een identieke kopie van een levend wezen maken

kloof n
kaňon
(geologie) een ten gevolge van erosie, diep uitgesleten rivierdal, met steile wanden

kloon /klon/ n
klon
(dierkunde) een levend wezen dat een exacte genetische kopie is van een ander wezen

klooster /klostər/ n
klášter
(bouwkunde), (religie) een gebouw waarin een kloostergemeenschap gevestigd is
(religie), (metonymisch) een kloostergemeenschap als zodanig

kloppen v
štymovat
absoluut in orde zijn, correct zijn

klucht n
fraška
(letterkunde) meestal kort toneelstuk waarvan de plot komisch is
lachwekkend voorval
(pejoratief) schijnvertoning, schertsvertoning

kluizenaar n
poustevník
iemand die alleen en in afzondering leeft

kluut /klyt/ n
tenkozobec
(steltloperachtigen) bepaald soort watervogel, Recurvirostra avosetta , uit de familie Recurvirostridae

kluwen n
klubko
los om zichzelf opgewonden hoeveelheid wol, garen enz

knaagdier /ˈknaxdiːr/ /ˈknaɣdiːr/ n
hlodavec
(dierkunde) benaming voor dieren uit de orde Rodentia , vrij kleine zoogdieren met twee paar op beitels lijkende en steeds aangroeiende snijtanden

knabbelen v
hlodat

knagen v
hlodat hryzat
met de tanden aanvreten

knap adj
hezký
(van mensen) mooi, aantrekkelijk

kneden v
hníst
overgankelijk een massa soepel maken door er steeds in te knijpen

kneu n
konopka obecná
(zangvogels) bepaald soort vinkachtige, Carduelis cannabina

knie n
koleno
(anatomie) gewricht in het midden van het been dat het bovenbeen met het onderbeen verbindt

knielen v
kleknout
op de knieën gaan

knijpen v
štípat
overgankelijk tussen twee punten druk uitoefenen

knijptang n
kleště
tang waarmee je spijkers kunt uittrekken

knikken /'knɪkə(n)/ v
kývat
een verticale beweging met het hoofd maken

knikker n
kulička
(speelgoed) balletje van glas, marmer, steen, hout of klei, meestal gebruikt door kinderen om ermee te knikkeren

knipperen v
mrkat
inergatief snel openen en sluiten, met name van de ogen
inergatief snel aan- en uitgaan van een licht

knoest n
suk
(bouwkunde) de plaats waar een zijtak aan de boom groeide, het hout is er minder sterk en moeilijker bewerkbaar, het is dan ook een houtgebrek
(plantkunde) de overgang van stam naar wortel bij een boom

knoflook n
česnek kuchyňský česnek
(plantkunde), (kookkunst), (voeding) Allium sativum , een bolgewas dat familie is van ui en bieslook

knokkel n
kloub prstu
(anatomie) het gewricht dat de vingers met de hand verbindt, vooral zichtbaar als men de vingers buigt

knokken v
bojovat zápasit
inergatief vechten
inergatief (figuurlijk) vechten

knol n
hlíza
een verdikte wortelstok waarin een plant voedsel opslaat
řepa
(groente) koolraap, een eetbare wortel van een plant uit het geslacht Brassica

knoop n
knoflík uzel
(textielindustrie), (scheepvaart) een vastgetrokken lus in garen, draad, koord of touw om daarin een verdikking te maken, om einden ervan aan elkaar te bevestigen of ter bevestiging aan een ander voorwerp of weefsel
uzel
(scheepvaart), (eenheid) een snelheidsmaat die in de zeevaart gebruikt wordt

knoopsgat n
knoflíková dírka
(kleding) spleet die in een stuk stof is gemaakt zodat een ander stuk stof daaraan kan worden vastgemaakt met behulp van een op het tweede stuk stof bevestigd schijfje dat net door die spleet past

knopen v
vázat
overgankelijk een vastzittende lus in een koord, draad of touw maken

knots n
kyj

knuffelen v
chovat
omhelzen, een knuffel geven

knuppel n
obušek
korte dikke stok, bedoeld om lijfstraf mee uit te delen

knutselen /knʌtsələ(n)/ v
kutit
inergatief zelf voorwerpen uit liefhebberij vervaardigen met gebruik van gereedschap als hamer, zaag en schaaf

koala n
medvídek koala koala
(buideldieren) Phascolarctos cinereus , een Australisch buideldier

kobalt n
kobalt
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Co en atoomnummer 27. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

kobaltblauw adj
kobaltová modrá

kobbe n
pavouk
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae

kodiakbeer n
medvěd kodiak
(roofdieren) Ursus arctos middendorffi de grootste ondersoort van de bruine beer, sommige individuen zijn zelfs groter en zwaarder dan de ijsbeer

koe n
kráva
(evenhoevigen) (veeteelt) wijfje van het huisrund en van andere rundersoorten

koekenpan n
pánev
(kookkunst) Een koekenpan (Nederlands-Nederlands) of kortweg pan (Belgisch-Nederlands) is een platte pan met een lang handvat.

koekje n
sušenka keks
dim. tant. (voeding) klein baksel dat meestal bij de koffie of thee genuttigd wordt

koekoek n
kukačka obecná kukačka
(koekoeksvogels) bepaald soort vogel, Cuculus canorus , die zijn jongen door vogels van andere soorten laat grootbrengen

koekoeksklok n
kukačkové hodiny
een type klok die het geluid van de koekoek als uursignaal heeft

koel adj
chladný
met een naar verhouding lagere temperatuur dan de warme of hete omgeving

koelie /ˈku:li/ n
kuli

koelkast n
chladnička
(elektronica) (huishouden) een huishoudelijk apparaat voorzien van een koelinstallatie, waarin men consumptiemiddelen kan plaatsen die koel moeten blijven

koelvloeistof n
chladicí kapalina
(motortechniek) een vloeistof die dient om warmte te transporteren

koepel n
kopule kupole
(bouwkunde) een gewelf in de vorm van een halve bol of een halve ellipsoïde
(wiskunde) een ruimtelijke figuur, veelvlak

koereiger n
volavka rusohlavá
(roeipotigen) Bubulcus ibis een kleine witte reigersoort

koers n
kurz

koeterwaals /ˌku.tər.ˈʋaːls/ n
hatmatilka
aanduiding voor een onverstaanbare taal

koets n
kočár
(verkeer) vierwielig rijtuig met vering, vaak gesloten, dat getrokken wordt door paarden

koetsier n
kočí
(beroep) iemand die de paarden van een koets ment

koffer n
kufr
draagbare bergruimte van stevig materiaal met een handvat, waarin spullen kunnen worden meegenomen tijdens het reizen

kofferbak n
kufr
het gedeelte van een auto waar de bagage in geplaatst wordt

koffie n
káva kafe
gemalen gebrande koffiebonen waarmee de onder [1] genoemde drank wordt bereid

koffieboon n
kávové zrno

koffiedik n
lógr
(drinken) het donkere bezinksel van gemalen koffiebonen dat overblijft na het zetten van koffie

koffiehuis n
kavárna
een uitspanning waar men koffie kan nuttigen

koffiemolen n
kávomlýnek
(huishouden) huishoudelijk apparaat waarin koffiebonen kunnen worden gemalen

koffieplant n
kávovník

kogel n
kulka
loden projectiel gevuld met buskruit dat gebruikt wordt als munitie van een wapen

kogellager n
kuličkové ložisko
(werktuigbouwkunde) een constructie met vrij draaiende kogels die er voor zorgt dat een draaibeweging met weinig wrijving kan worden uitgevoerd

kogelvrij adj
neprůstřelný
niet door afgeschoten kogels te bereiken of te doordringen

kogge n
koga
middeleeuws vrachtschip dat vooral door de Hanze werd gebruikt

kok n
kuchař

koken v
uvařit vařit
overgankelijk, (natuurkunde) een vloeistof (vooral water) net zolang verwarmen totdat er zich in de hele vloeistof bellen vormen die naar boven stijgen en openspringen
vařit
overgankelijk (kookkunst) met behulp van ingrediënten een maaltijd klaarmaken

kokkel n
srdcovka jedlá

kokmeeuw n
racek chechtavý
(steltloperachtigen) bepaald soort zeevogel met een gekleurde kop en een lachende roep, Chroicocephalus ridibundus

kokosboom /ˈko.kɔsˌbom/ n
kokosovník ořechoplodý
(plantkunde) Cocos nucifera een palm behorend tot de palmenfamilie (Palmae of Arecaceae ) die tot 30 m hoog kan worden en 4-6 m lange bladeren heeft

kokosmelk /ˈko.kɔsˌmɛlk/ /ˈko.kɔsˌmɛɫk/ n
kokosové mléko
(drinken) vocht verkregen door het kiemwit van een kokosnoot met water te vermengen en uit te knijpen

kokosnoot /'kokɔsnot/ n
kokosový ořech
(plantkunde) een holle vrucht van de kokospalm met wit vruchtvlees en een vezelige bast

kokospalm /ˈko.kɔsˌpɑlm/ /ˈko.kɔsˌpɑɫm/ n
kokosovník ořechoplodý
(bloemplanten) Cocos nucifera een palm behorend tot de palmenfamilie (Palmae of Arecaceae ) die tot 30 m hoog kan worden en 4-6 m lange bladeren heeft. Het endocarp van de vrucht, met de kiemopeningen, lijkt op het gezicht van een aap, die in het Portugees coco wordt genoemd

kolchoz n
kolchoz

kolencentrale n
uhelná elektrárna
(elektrotechniek) (werktuigbouwkunde) thermische centrale die elektrische stroom opwekt door verbranding van steenkool

kolgans n
husa běločelá
(eendvogels) Anser albifrons een ganzensoort van Noord-Amerika en Europa met een witte kol vlak voor zijn snavel

kolibrie n
kolibřík
(gierzwaluwachtigen) een zeer klein vogeltje met een zeer snelle vleugelslag van de familie Trochilidae uit de orde der grootvleugeligen

kolom n
sloup

kolonel n
plukovník
(militair) een hoge militaire rang

kolonel-generaal n
generálplukovník
(militair) een rang in het Pruisische leger, het Duitse keizerlijke leger en de Wehrmacht, het leger van nazi-Duitsland

koloniaal adj
koloniální
betrekking hebbend op koloniën en het hebben van koloniën

kolonialisme /'kolonijaˌlismə/ n
kolonialismus
politiek systeem waarbij een land voor eigen voordeel een of meer andere landen bestuurt

kolonie /koˈloni/ n
kolonie
een vestiging van een deel van een bevolking, buiten het eigenlijke territorium van dat volk

kolonisatie n
kolonizace

koloniseren v
kolonizovat
(politiek) koloniën vormen

kolonist n
kolonista
iemand die zich in een kolonie heeft gevestigd

kolos n
kolos

kolossaal adj
ohromný

kom n
mísa
(huishouden) eetgerei zoals een bord, maar dan dieper

komedie /koˈmedi/ n
komedie
(toneel) toneelstuk met een komische plot

komeet n
kometa
(astronomie) een licht hemellichaam van ijs, gas en stof, zich in een baan ver buiten die van de planeten bewegend, dat bij het naderen van de zon een wolk van gas en gruis in de vorm van een staart ontwikkelt

komen v
přicházet přijít
ergatief bewegen van verder weg naar dichterbij
přicházet přijet
ergatief, (seksualiteit) een orgasme hebben, klaarkomen

komiek n
komik
(beroep) iemand die een publiek vermaakt door ze aan het lachen te brengen

komijn n
římský kmín kmín římský kumin
(specerij) synoniem voor de zaden (komijnzaad) van Cuminum cyminum , met een zeer sterk, doordringend aroma dat de spijsvertering bevordert (wikidata: komijn )
(plantkunde) plant Cuminum cyminum uit de schermbloemfamilie Apiaceae

komkommer /kɔm.ˈkɔ.mər/ n
okurka setá okurka
(voeding) (fruit) (groente) Cucumis sativus een langwerpige vrucht die men vooral rauw als salade eet (en die meestal als groente wordt beschouwd)

komma /ˈkɔma/ n
čárka
(taalkunde) een leesteken dat een pauze aangeeft, weergegeven met symbool ,

kompas n
kompas buzola
(techniek) instrument [1] waarvan de naald het magnetische noorden aanwijst

konijn /kɔˈnɛɪn/ /kɔˈnɛːn/ n
králík
(haasachtigen) bepaald soort zoogdier Oryctolagus cuniculus dat ook gedomesticeerd kan worden gehouden

koning /ˈkonɪŋ/ /ˈkoːnɪŋ/ n
král
(regering)(adel) het mannelijk hoofd van een koninkrijk
(kaartspel) een speelkaart waarvan de waarde meestal tussen die van de vrouw en de aas ligt

koningin /konɪˈŋɣɪn/ /konɪˈŋɪn/ /koʊnɪˈŋɪn/ n
královna

koninklijk /ˈkonɪŋklək/ adj
královský
(regering)(adel) betrekking hebbend op een koning, koningin, aan of bij hem, haar behorend, van hem, haar uitgaand

koninkrijk /ˈkonɪŋkˌrɛɪ̯k/ /ˈkoːnɪŋkˌrɛɪ̯k/ /ˈkoːnɪŋkˌrɛːk/ n
království
(regering)(adel) staatsvorm met een koning aan het hoofd

kont n
prdel
(informeel) (anatomie) billen, achterwerk

konvooi n
konvoj
groep uit veiligheidsreden, samenreizende voertuigen of schepen

kooi /koːɪ/ n
klec
(techniek) uit tralies of gaas gemaakt voorwerp dat een ruimte omsluit

kookboek n
kuchařka kuchařská kniha
handboek met recepten voor de bereiding van gerechten

kookkunst n
kuchařství
de kunst van het door middel van koken voor consumptie geschikt maken van voedsel

kookpunt n
bod varu

kool n
zelí kapusta
(bloemplanten) (groente) een geslacht Brassica uit de kruisbloemenfamilie (Cruciferae of Brassicaceae). Het geslacht bevat een aantal landbouw- en tuingewassen. De bloemen bestaan uit vier kelkbladen, vier kroonbladen, zes meeldraden en twee vruchtbladen
uhlí
een zwarte brandstof die voornamelijk uit koolstof bestaat

kooldioxide n
oxid uhličitý
(scheikunde) reukloos gas dat ontstaat bij volledige verbranding van koolstof (CO2)

koolhydraat n
uhlohydrát
(biochemie) (medisch) (voeding) een bepaald type verbinding van koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen met de brutoformule Cn(H2O)n

koolmees n
sýkora koňadra

koolraap n
tuřín

koolrabi n
kedluben

koolstof /ˈkol.stɔf/ n
uhlík
(scheikunde), (element) een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met symbool C en atoomnummer 6

koolstofdioxide n
oxid uhličitý

koolstofmonoxide n
oxid uhelnatý
(scheikunde) verbinding met moleculen van één atoom zuurstof en één atoom koolstof (CO)

koolwaterstof /kol'watərstɔf/ n
uhlovodík
(scheikunde) een verbinding die uit koolstof en waterstof is opgebouwd

koolzaadgeel adj
žlutá hořčičná

koolzuur /'kolzyr/ n
kyselina uhličitá
(scheikunde) een verbinding van water en koolstofdioxide met de formule H2CO3

koopkracht n
kupní síla
(economie) de hoeveelheid goederen of diensten die gekocht kan worden met een bepaald geldbedrag, bijvoorbeeld het besteedbaar inkomen

koopman n
obchodník

koopvaardijschip n
obchodní loď
zeeschip voor het vervoer van handelsgoederen

koor n
sbor
(muziek) een groep mensen die samen zingen

koorde n
tětiva
(wiskunde) een rechte die twee punten van een cirkel of een kromme verbindt

koorts n
horečka
(medisch) verhoging van de lichaamstemperatuur

koosjer adj
košer

kootje n
článek prstu
(anatomie) benig lid van het geraamte van vingers en tenen voorbij de middenhands- of middenvoetsbeenderen van een gewervelde

kop n
hrnek
bakje om te drinken
hlava
(numismatiek) de zijde van een geldstuk met de afbeelding van een menselijk hoofd

kopbal n
hlavička
(voetbal) bij voetbal het spelen van de bal met het hoofd

kopen v
kupovat koupit
overgankelijk, (handel) in ruil voor geld iets in bezit krijgen

koper n
měď
o: (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Cu en atoomnummer 29. Het is een roodgeel overgangsmetaal

koperbruin adj
měděná hnědá

kopiëren /kopi<sup>j</sup>'ɪːrə(n)/ v
kopírovat
overgankelijk een duplicaat maken van

koplamp /ˈkɔplɑmp/ n
světlomet
een witte of gele lamp aan de voorzijde van een voertuig

koppeling n
spojka
(techniek) een constructie die in een motor of voertuig mechanische krachten op een te onderbreken wijze overbrengt
(techniek) een vaste maar beweeglijke verbinding tussen twee voorwerpen, bijvoorbeeld treinwagons
(informatica) een verbinding tussen hardware en/of apparatuureenheden

koppelteken n
spojovník
(taalkunde) (grammatica) een streepje om twee of meer woorden een eenheid te laten vormen dat in de Nederlandse spelling vooral van belang is in afleidingen, samenkoppelingen, samenstellingen en woordgroepen

koppelwerkwoord n
spona
(taalkunde) een werkwoord dat een eigenschap koppelt aan het onderwerp

koptelefoon n
sluchátka
(elektrotechniek) stel van twee kleine luidsprekers die men tegen of in de oren plaatst

koraal n
korál
(dierkunde) skelet van de koraalpoliep

koraalrood adj
korálová červená

korhoen n
hlupák
(hoendervogels) Lyrurus tetrix een vogel uit de ruigpoothoenders

koriander n
koriandr
(specerij) gedroogde zaden van Coriandrum sativum , veel gebruikt in de oosterse keuken
(kruid) (gedroogde) bladeren van Coriandrum sativum

korianderzaad /korijɑndərzaːt/ n
semeno koriandro
(specerij) gedroogde zaden van Coriandrum sativum , veel gebruikt in de oosterse keuken (wikidata: korianderzaad )

kornet n
kornet
(muziekinstrument) op een bugel gelijkend koperen blaasinstrument waarop de melodie wordt gespeeld in een brassband
(militair) (beroep) (Nederland) rang van vaandrig bij de cavalerie en de artillerie bij de Koninklijke Landmacht

korrel n
zrnko
een enkele zaad van graan

korset n
korzet

korst /kɔrst/ n
kůra
een harde buitenste laag om iets dat verder relatief zacht is

korstmos n
lišejník

kort adv
krátký
2. van geringe lengte
1. van geringe duur

korting n
sleva
verlaging van een te betalen bedrag
verlaging van een te ontvangen bedrag

korund n
korund

korvet n
korveta
(verouderd) militair zeilschip met 140 bemanningsleden

kosmologie n
kosmologie

kosmonaut n
kosmonaut

kost n
jídlo
(voeding) voedsel, als onderdeel van het dagelijks bestaanIn deze betekenis wordt het meervoud niet gebruikt, maar komen de verkleinwoorden wel voor.

kosteloos adj
bezplatný
zonder kosten

kosten v
stát
absoluut als te betalen prijs hebben

koster n
kostelník
(beroep) kerkelijke bediende, die met de zorg van het kerkgebouw, en het vlot verloop van de kerkdiensten belast is

kostuum n
oblek

kotelet /kotəˈlɛt/ n
kotleta
(voeding) een stuk vlees van een varken, kalf of lam dat nog vastzit aan een stuk rib

kotsen v
blít
inergatief, (informeel) de maaginhoud via de mond weer naar buiten werken

kotter n
kutr

koud /kʌʊt/ adv
studený chladný
(spreektaal) amper, nauwelijks (voornamelijk in combinatie met een tijdsaanduiding)

koude /ˈkɑu̯də/ n
zima
het koud zijn

kous /kaʊ̯s/ /kɔʊ̯s/ /kʌʊ̯s/ n
punčocha
(kleding) een aansluitend, meer of minder elastisch kledingstuk dat de voet en (een deel van) het been bedekt

kraai /kraɪ̯/ /kraːɪ̯/ n
vrána
bepaald soort zwarte vogel, Corvus corone

kraaien /ˈkraɪ̯.jə/ /ˈkraː.jə/ v
kokrhat
inergatief (dierengeluid) het voor de haan kenmerkende geluid voortbrengen

kraaiennest n
vraní hnízdo
nest van een kraai
(scheepvaart) uitkijkplaats in de mast van een schip, mastkorf

kraakbeen /ˈkrakben/ n
chrupavka
(biologie) een speciale vorm van bindweefsel met een elastisch karakter als gevolg van eigenschappen van de extracellulaire matrix

kraan n
kohoutek
v/m, (techniek) mechanisme waarmee de stroming van vloeistof of gas geregeld kan worden
jeřáb
v/m, (techniek) (van kabels en katrollen voorzien) werktuig om voorwerpen in de hoogte te verplaatsen
m, (informeel) iemand die op een bepaald gebied uitblinkt

kraanvogel n
jeřáb
(kraanvogelachtigen) bepaald soort grote vogel, Grus grus , met lange poten en een lange nek

kraanwagen n
autojeřáb
(verkeer) een voertuig waarop een kraan gemonteerd is, vaak gebruikt om defecte wagens op te takelen en naar de garage te brengen

krab n
krab
(kreeftachtigen) kreeftachtige die leeft in de nabijheid van water

kracht n
síla moc
omvang van het vermogen om veranderingen te veroorzaken

krachtig adj
silný
beschikkend over veel kracht

kramp n
křeč
(medisch) een toestand van onwillekeurige en aanhoudende samentrekking van een spier

kransslagader n
věnčitá tepna
twee uit de aorta ontspringende slagaders die de hartspier van bloed voorzien

krant n
noviny
(media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws

krat n
bedna
houten of plastic doos met openingen in de zijkanten in een standaardformaat, vaak gebruikt voor opslag en het vervoer van flessen, fruit of andere waren

krater n
kráter

kreeft /kreːft/ n
humr
(kreeftachtigen) benaming voor schaaldieren uit de infraorde Astacidea , geleedpotige waterdieren die overal voorkomen, zowel in zoetwater als zoutwater

krekel n
cvrček
(rechtvleugeligen) een insect van de familie Gryllidae van de orde Orthoptera (sprinkhanen en krekels). Krekels behoren tot de subgroep langsprietigen (Ensifera )

krent n
rybíz
(voeding) gedroogde, pitloze druif van een druivenras dat zeer kleine vruchten geeft, de Vitis vinifera 'Korinthiaka

kreunen /krønə(n)/ v
sténat
inergatief ongearticuleerde geluiden maken, vaak van pijn of ander leed

kribbe n
koryto
(veeteelt) een voor veevoer gebruikte bak die aan de bovenzijde veel ruimer is dan op de bodem

kriek n
višně

krijger n
válečník
iemand die zich toelegt op het voeren van oorlog, met name tussen stammen

krijgsolifant n
válečný slon
(militair) een olifant die vroeger tijdens op het land uitgevochten oorlogen werd ingezet als strijddier

krijgsraad n
vojenský
(militair) (juridisch) een raad die optreedt als rechtsorgaan in het krijgsrecht

krijsen v
ječet
inergatief luidkeels schreeuwend een hoog geluid voortbrengen

krijt n
křída
wit mineraal dat uit calciumcarbonaat bestaat
schrijfmateriaal uit dat materiaal vervaardigd

kring n
kruh
(meetkunde) patroon in de vorm van een cirkel
(pregnant) cirkelvormige vlek op een tafelblad, vaak doordat daar een nat glas heeft gestaan

kristal n
krystal křišťál
(kristallografie) een hoeveelheid ordelijk gerangschikte atomen of moleculen in vaste vorm

kristallijn /krɪsta'lɛɪn/ adj
krystalický
een inwendige structuur bezittend die zichzelf eindeloos herhaalt

kristallisatie n
krystalizace
(natuurkunde) het overgaan in kristallen, kristalvorming

kristalontvanger n
krystalka

kritiek n
kritika
uitingen waarmee bepaald gedrag, een bepaalde zienswijze e.d. van anderen worden veroordeeld of in twijfel getrokken
(letterkunde) een document dat kunstzinnig commentaar levert op een optreden, tentoonstelling, boek, film of andere kunstuiting

kritisch adj
kritický
ernaar geneigd zijn iets te beoordelen (en dus vaak af te keuren)
(natuurkunde) onder zulke omstandigheden dat er meer neutronen geproduceerd dan geabsorbeerd worden, waardoor een nucleaire kettingreactie op gang kan komen.

kroeg /krux/ n
hospoda
(horeca) publieke drinkgelegenheid

kroket n
kroketa
(voeding) een rol ragout die gepaneerd en gefrituurd wordt

krokodil /krokoˈdɪl/ n
krokodýl
(reptielen) een groot, in het water levend reptiel dat behoort tot de familie der Crocodylidae

krokus n
krokus
(bloemplanten) een geslacht Crocus uit de lissenfamilie (Iridaceae ), dat 90 soorten omvat. Hiervan is circa een derde deel herfstbloeier

kronen v
korunovat
overgankelijk iemand tot koning of koningin maken door hem of haar in een ceremonie een kroon op het hoofd te zetten

kroniek n
kronika

kroning /ˈkronɪŋ/ n
korunovace
ceremonie waarbij een kroon op het hoofd van een vorst, meestal een keizer of koning, wordt geplaatst

kroon n
koruna
(hoofddeksel), (adel) hoofddeksel dat door een vorst [1] gedragen wordt

kruid /krœʏ̯t/ /krœːd/ /krœːt/ n
bylina

kruiden v
okořenit
(kookkunst) specerij bij een gerecht doen

kruidenier n
hokynář
(beroep) winkelier in levensmiddelen
hokynářství
(handel) winkel met levensmiddelen

kruidnagel n
hřebíček
(specerij) gedroogde bloemknoppen van de kruidnagelboom Syzygium aromaticum , een specerij met een zeer overheersende smaak (wikidata: kruidnagel )

kruik n
džbán

kruimel /ˈkrœy.məl/ n
drobek

kruipen /'krʌʏ.pə(n)/ v
lézt

kruis n
kříž
(wiskunde) geometrisch figuur waarin twee rechte lijnen elkaar snijden
(religie) christelijk religieus symbool afgeleid van de kruisiging van Jezus Christus

kruisbek n
křivka
(zangvogels) Loxia curvirostra kleine vinkachtige zangvogel

kruisbes n
srstka angrešt angrešt
(fruit) Ribes uva-crispa , een bes die behoort tot het geslacht Ribes, evenals de witte bes, de rode bes en de zwarte bes (wikidata: kruisbes )

kruiser /ˈkrœʏsər/ n
křižník
(militair) (scheepvaart) een oorlogsschip dat hoge snelheden kan halen
(scheepvaart) een type jacht

kruisigen v
ukřižovat
overgankelijk een vorm van executeren: aan het kruis hangen tot de dood erop volgt

kruispunt n
křižovatka
(verkeer) een plaats waar twee of meer wegen elkaar kruisen, kruising, wegkruising

kruisvaarder n
křižák
(middeleeuwen) iemand die deelnam aan de militaire bezetting van het Heilige Land tussen 1095-1291

kruisweg n
křížová cesta

kruiswoordpuzzel n
křížovka

kruiswoordraadsel n
křížovka
(spel) kruiswoordpuzzel

kruiwagen n
kolečko
een eenwielige kar met twee lange handgrepen voor het transport van zware, meestal losse lading

kruk n
berle
steun vanaf de oksel bij het lopen

krulspeld /ˈkrʏl.spɛlt/ n
natáčka
hulpmiddel waarom je een haarlok kunt wikkelen om krullen te maken in stijlhaar

krultang n
kulma

krypton n
krypton
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Kr en atoomnummer 36. Het is een kleurloos edelgas

kubisme n
kubismus
(kunst) 20-eeuwse stroming binnen de beeldende kunst waarin de werkelijkheid op een sterk vereenvoudigde manier wordt weergegeven

kubus n
krychle kostka
(wiskunde) een regelmatig zesvlakkig lichaam, begrensd door zes gelijke vierkanten

kudde /'kɵdə/ n
stádo
een groep samenlevende (zoog)dieren

kuiken /ˈkœʏ̯kə(n)/ /ˈkœːkə(n)/ n
kuře
(dierkunde) (veeteelt) jong hoen, of meer algemeen: donzig jong vogeltje

kuis adj
cudný

kuit n
lýtko
(anatomie) achterzijde van het been tussen knie en enkel

kukeleku /kykələky/ interjection
kykyrikí kykyryký
het geluid van een haan

kumquat n
kumquat kumkvat
(plantkunde) citrusplant Citrus japonica uit het Verre Oosten (wikidata: kumquat )

kunnen v
moci umět
modaal werkwoord, overgankelijk, inergatief in staat zijn, het vermogen hebben tot iets

kunst n
umění
(cultuur) toepassing van opvallende vaardigheid en verbeelding om iets moois of betekenisvols te scheppen

kunstenares n
umělkyně

kunstmatig adj
umělý
door menselijk, moedwillig ingrijpen tot stand gekomen

kunstschaatsen n
krasobruslení
(sport) sport waarbij individuelen, paren en groepen schaatsers rotaties, sprongen en andere bewegingen op het ijs maken, die vaak met muziek wordt uitgevoerd

kunsttaal /ˈkʏns.tal/ /ˈkʏns.taɫ/ n
umělý jazyk
een artificiële of geconstrueerde taal is een taal waarvan de structuur, vocabulair en grammatica speciaal ontworpen is door een individu of een kleine groep, inplaats van op een natuurlijke wijze geëvolueerd in een cultuur

kunstwerk /kʌnstwɛrk/ n
umĕlecké dílo
(kunst) resultaat van een inspanning om iets te maken dat bijzonder mooi of indringend is

kurk /kʏrk/ n
korek
geen meervoud licht, poreus materiaal, afkomstig uit de boomschors van de kurkeik (wikidata: kurk )

kurkeik /kʏr.kɛi̯k/ /kʏr.kɛːk/ /kʏrk.ʔɛi̯k/ n
dub korkový
(bloemplanten) Quercus suber een boom uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae ), die van nature voorkomt in Zuid-Europa en Noord-Afrika en die het hele jaar groen blijft. Deze eik wordt aangeplant als sierboom in parken en tuinen. Verder wordt de boom vooral in Spanje en Portugal gekweekt vanwege de kurk. De hoogte is 20 m

kurkentrekker n
vývrtka
(huishouden) een werktuig om flessen te ontkurken

kurkuma n
kurkuma
(specerij) wortelstok, eventueel vermalen als poeder, van Curcuma longa gebruikt als geeloranje specerij en kleurstof, vormt de basis van vele curry-kruidenmengsels (wikidata: kurkuma )

kus n
polibek pusa
het de lippen ergens tegenaandrukken om affectie uit te drukken

kussen n
polštář polštářek
een met zacht materiaal gevulde zak, dienende om het (slaap)comfort van de gebruiker te verbeteren

kust /'kɵst/ n
pobřeží břeh
(geologie) de waterkant langs de zee

kut /kɵt/ n
kunda píča
(vulgair) (anatomie) vrouwelijk schaamdeel

kuur n
kúra
een behandeling ter genezing van een ziekte of een ongezonde situatie (zoals een verslaving)

kuuroord n
lázně
een oord met geneeskrachtige baden

kwaadaardig adj
zlý
met een slecht karakter

kwaadaardigheid n
zlomyslnost
het innerlijk slecht zijn

kwab /kʋɑp/ n
lalok
(anatomie) een gedeelte van een in delen opgedeeld orgaan

kwabaal n
mník
(straalvinnigen) bepaald soort vis die inheems is in Europa, Lota lota

kwak /kʋɑk/ n
kvakoš noční
(roeipotigen) bepaalde reigersoort, Nycticorax nycticorax

kwaken v
kvákat
inergatief (dierengeluid) het geluid van een eend of kikker maken
inergatief (figuurlijk), (informeel) redeloos over iets praten

kwal /kʋɑl/ n
medúza
(neteldieren), Medusozoa vrijzwemmend, voornamelijk in zee levend ongewerveld dier met een geleiachtig lichaam in de vorm van een klok of paraplu

kwalificatie n
kvalifikace

kwalificeren v
kvalifikovat se
wederkerend voldoen aan de voorwaarden om ergens aan mee te kunnen doen, zich plaatsen

kwalitatief /kvalitɑ'tif/ adj
kvalitativní
naar de hoedanigheid, betreffende de kwaliteit

kwaliteit n
kvalita
peil van uitmuntendheid

kwantitatief adj
kvantitativní
met betrekking tot de hoeveelheid; met betrekking tot het aantal

kwantiteit n
kvantita

kwantum n
kvantum
(natuurkunde) de kleinste karakteristieke eenheid van een natuurkundige grootheid zoals energie, massa, werking enz

kwantumcryptografie n
kvantová kryptografie
(natuurkunde) (informatica) vorm van onkraakbare beveiliging voor elektronische communicatie of dataverkeer

kwantumgetal n
kvantové číslo
(natuurkunde) getal dat in de kwantummechanica wordt gebruikt voor het beschrijven van de eigenschappen van bepaalde deeltjes

kwantummechanica n
kvantová mechanika
(natuurkunde) studie en beschrijving van het gedrag van de kleinste deeltjes

kwantumoptica n
kvantová optika
(optica) een discipline van de natuurkunde die de kwantumeffecten die bij licht optreden bestudeert en gebruikt

kwantumveldentheorie n
kvantová teorie pole
(natuurkunde) een theoretisch kader voor de constructie van kwantummechanische modellen van veld-achtige systemen of, equivalent, veeldeeltjessystemen

kwantumverstrengeling n
kvantové provázání

kwart n
kvarta
een vierde deel
(muziek) verkorting van het symbool "kwartnoot" (eenvierde van de tijd van een hele toon)
(muziek) de vierde trap van een diatonische toonladder
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de vierde toon van een diatonische toonladder

kwarteeuw n
čtvrtstoletí
een tijdsperiode van 25 jaar

kwartel n
křepelka
(hoendervogels) Coturnix coturnix , vederwild en hoendervogel

kwartelkoning n
chřástal polní
(kraanvogelachtigen) bepaald soort vogel, Crex crex , in Nederland zeldzame ral die leeft in de graslanden met gelig kleed en kenmerkende roep

kwartet n
kvartet
(muziek) een groep van vier muzikanten

kwartfinale n
čtvrtfinále
(sport) (in een toernooi) een van de vier wedstrijden waarin gestreden wordt voor een plaats in de halve finale(s)

kwarts n
křemen
(kristallografie) (mineraal) een vorm van siliciumdioxide, SiO2 in kristalvorm met grote kristallen of als microscopisch kleine aggregaten

kwartsgrijs adj
křemenná šedá

kwast /kʋɑst/ n
podivín
(informeel), (persoon), (pejoratief) een vreemd of vervelend iemand
limonáda
(drinken) zelfgemaakte limonade van uitgeperste citroen, water en suiker naar smaak

kwatrijn n
čtyřverší
(dichtkunst) gedicht of couplet met vier regels met aaba als rijmschema

kweepeer /ˈkwe.peːr/ /ˈkʋe.pɪːr/ /ˈkβ̞e.peːr/ n
kdouloň obecná
(fruit) een peervormige vrucht van de Cydonia oblonga

kweken /'kʋekə(n)/ v
chovat
dieren of planten verzorgen en hun voortplanting mogelijk maken

kwellen v
trápit
overgankelijk pijn of ergernis bezorgen
bobtnat
het doorsijpelen van water onder een dijklichaam door

kwetsbaar adj
zranitelný
weinig beschermd tegen beschadiging

kwetsen v
zranit
beschadigen, schaden
beledigen, schofferen

kwik n
rtuť
(scheikunde), (element) een scheikundig element en zilverwit overgangsmetaal met symbool Hg en atoomnummer 80 dat o.a. wordt toegepast in thermometers en gasontladingslampen

kwikstaart n
konipas
(zangvogels) benaming voor vogels uit de geslachten Motacilla en Dendronanthus , bonte vogels met lange beweeglijke staart uit de familie Motacillidae

kwikzilver n
rtuť
een metaal dat vloeibaar is bij kamertemperatuur

kwint n
kvinta
(muziek) de vijfde trap van een diatonische toonladder
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de vijfde toon van een diatonische toonladder

kwispedoor n
plivátko
een pot bestemd voor het opvangen van sputum

kwistig /ˈkʋɪstəx/ /ˈkβ̞istəç/ adj
marnotratný
op lichtzinnige wijze verbruikend

kwitantie n
kvitance

laag /lax/ adj
nízký
fysiek onder iets zijn; van geringe hoogte zijn
niet vergevorderd zijn in een rangorde of volgorde
(geluid) met een klein aantal trillingen per tijdseenheid
met een beperkt aanzien

laag /lax/ n
vrstva
iets dat zich in twee richtingen uitstrekt maar in de derde een beperkte dikte heeft

laagland n
nížina

laagspanning n
slaboproud

laan n
alej stromořadí
weg die aan beide kanten wordt geflankeerd door bomen

laar n
mýtina
een open plek in een bos

laars n
bota
(schoeisel) een schoen met een hoge schacht die een deel van het been bedekt

laat adj
pozdní
na het moment dat was voorzien
(sociologie) (van opgroeiende kinderen) met een langzamere ontwikkeling dan wat normaal is

laatst adj
poslední
1. overtreffende trap van laat

label n
etiketa

labiaal n
retný
(taalkunde) met de lippen gevormde medeklinker, lipklank

laboratorium n
laboratoř
ruimte voor wetenschappelijk onderzoek

labyrint n
labyrint
een stelsel van paden of dwaalwegen, zodanig aangelegd dat men daarin moeilijk de weg kan vinden

lach /lɑx/ /lɑχ/ n
smích
een vrolijkheidsuiting door middel van het optrekken van de mondhoeken en vaak het voortbrengen van een geluid

lachen v
smát se smát
zichtbaar en/of hoorbaar blij zijn met iets of iets grappig vinden

lactase n
laktáza
enzym dat in de dunne darm lactose kan afbreken in glucose en galactose

ladder n
žebřík
(gereedschap) houten of metalen voorwerp met treden om makkelijk op hoger gelegen plaatsen te komen

lade n
zásuvka
platte uitschuifbare bak in een meubelstuk, bedoeld als bergplaats van losse voorwerpen

ladekast n
komoda
bergmeubel met een of meer platte bakken die je eruit kan schuiven door ze naar je toe te trekken

lading n
náboj
(natuurkunde) opeengehoopte elektriciteit

ladingsdichtheid n
nábojová hustota

laf /lɑf/ adj
zbabělý
een gebrek aan moed tonend

lafheid /ˈlɑfɦɛit/ n
zbabělost
de neiging keuzes te maken die van weinig moed getuigen

lagedrukgebied n
cyklóna tlaková níže
(meteorologie) een gebied waar relatief een lagere druk heerst dan elders

lagune n
laguna
(aardrijkskunde) een ondiep meer aan de kust, dat afgesneden is van de zee door een zandbank, een smalle landtong of iets dergelijks

lak n
lak
stof die een dunne beschermlaag vormt nadat ze opgelost in een vluchtig oplosmiddel op oppervlakken als hout, metaal en verf is aangebracht

lakei n
lokaj
(beroep) Een lakei of dienaar is een bediende werkend aan een koninklijk hof.

laken /ˈlakə(n)/ n
prostěradlo
(textiel), (huishouden) rechthoekig stuk stof, bijvoorbeeld ter bedekking bij het slapen

lakmoes n
lakmus

lam n
jehně
(dierkunde) jong van het schaap

lama n
lama
(evenhoevigen) soort eeltpotig zoogdier Lama glama dat van nature voorkomt in Zuid-Amerika

lamantijn n
kapustňák
(zeekoeien) in het water levende zoogdieren uit het geslacht Trichechus

laminaat n
laminát
uit laagjes opgebouwd materiaal m.n. gebruikt als vloerbedekking

lamp /lɑmp/ n
lampa
(techniek) een voorwerp gemaakt om licht te geven, meestal bestaand uit een lichtbron en een armatuur [2]

lampenkap n
abažúr stínítko
kap over een lamp om het licht af te schermen

lampetkan n
džbán
een kan met waswater, vaak samen met een ondiepe teil, de waskom (lampetkom), bedoeld om zich in de morgen mee te kunnen wassen

lamprei n
mihule
(kaaklozen) benaming voor vissen uit de familie Petromyzontidae

lancet n
skalpel
een dubbelsnedig operatiemes

land n
země stát
(geopolitiek) een geografisch afgebakend gebied dat aan één bepaald gezag is onderworpen, en zodoende geldt als eigen staat
země
niet-verstedelijkt gebied

landbouw /ˈlɑntbɑuw/ n
zemědělství
(landbouw) het cultiveren van land voor het voortbrengen van voedsel en andere nuttige producten

landelijk adj
venkovský
met betrekking tot minder bevolkte, niet-stedelijke gebieden

landen v
přistát
ergatief vanuit de zee, de lucht of de ruimte voet op vaste bodem zetten

landing n
přistání
is het deel van de vlucht van vliegtuigen, vogels of ruimtevaartuigen waarbij deze de grond of het water bereiken

landmeter n
zeměměřič

landschap n
krajina

landtong n
mys
smalle strook land die zich in zee of meer uitstrekt

lang adj
dlouhý
van grote duur, langdurig

langbenig adj
dlouhonohý
een of meer lange benen hebbend

lange vinger n
piškot

langlaufen n
běžkování
(sport) wedstrijdsport waarbij de sporters zich voortbewegen op lange ski's

langoest n
langusta
(kreeftachtigen) (Palinurus vulgaris) is een kreeftachtige uit de orde van tienpotige

langs preposition
podél
terzijde van, evenwijdig aan

langskomen /lɑŋskomə(n)/ v
stavit se
ergatief voorbijgaan
ergatief langsgaan, op bezoek komen

langzaam /ˈlɑŋzam/ adj
nezajímavý
met weinig snelheid

lans n
kopí
(militair), (middeleeuwen) een lang steekwapen met een metalen punt

lanthaan n
lanthan
(scheikunde), (element) een scheikundig element en een zilverwit lanthanide met het symbool La en het atoomnummer 57

lanthanide n
lanthanoidy

lanthanium n
lanthan
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool La en atoomnummer 57. Het is een zilverwit lanthanide

lap n
záplata
een stuk van iets

laparoscopie n
laparoskopie
(medisch) met een kijkbuis in de buikholte kijken en opereren

lapmiddel n
provizorium
een tijdelijke oplossing die geen definitieve oplossing is

larve n
larva
(dierkunde) jeugdstadium van de meeste insecten en veel amfibieën

laryngaal adj
hrtanový laryngální
(taalkunde) in het strottenhoofd gevormd
(medisch) betreffende de larynx

laser n
laser
(optica) lichtbron die uiterst intense lichtstraal van één kleur uitzendt

lasser n
svářeč
(beroep) iemand die stukken metaal op een naad door sterke plaatselijke verhitting verbindt

last n
náklad
iets wat een mens hindert

lastdier n
soumar
een gedomesticeerd dier dat men gebruikt om vracht te vervoeren

laster n
kleveta
onterechte beweringen die iemand in een kwaad daglicht stellen

lasteren v
očernit
overgankelijk ten onrechte kwaadspreken over iemand

lastgever n
mandant
iemand die iemand anders een lastgeving geeft

lastgeving n
nařízení
(juridisch) contractuele vertegenwoordiging waarbij de lasthebber zich verplicht om voor rekening van de lastgever een of meer rechtshandelingen (de lasten) te verrichten zonder aan hem ondergeschikt te zijn

latei n
překlad
(bouwkunde) een dragend element van hout, steen, beton of ijzer boven een muuropening

laten v
nechat
overgankelijk het niet doen
overgankelijk er niets aan veranderen
overgankelijk vertrekken zonder hem mee te nemen
aansporing om iets te doen

latent adj
latentní
verborgen blijvend

later /ˈlaː.tər/ adj
později

latex /'la.tɛks/ n
latex

laurier n
vavřín
(plantkunde) groenblijvende boom of struik Laurus nobilis van de familie Lauraceae (wikidata: laurier )
(kruid) de (gedroogde) bladeren laurierblad van Laurus nobilis gebruikt in de keuken (wikidata: laurier )

laurierblad n
bobkový list
(kruid) (gedroogde) bladeren van Laurus nobilis gebruikt in de keuken (wikidata: laurierblad )

lauw /laʊ̯/ /lʌʊ̯/ /lʌː/ adj
vlažný
een temperatuuraanduiding die tussen warm en koud ligt

lava n
láva
(geologie) vloeibaar gesteente dat uit een vulkaan tevoorschijn komt

lavakoepel n
sopečný dóm
(geologie) koepelvormige structuur die onstaat als lava die rijk is aan silica naar buiten treedt uit de barsten en spleten van een groeiende kussenachtige structuur

lavendel n
levandule
(bloemplanten) (kruid) een geslacht Lavandula van dwergstruiken (chamefyten) uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae ). Lavendelsoorten worden aangeplant in tuinen omwille van de paarse kleur en de geur van de bloemen

lawaai /la'ʋaj/ n
hluk
luid en storend geluid

lawine /la'ʋinə/ n
lavina
een sneeuwverschuiving op een berghelling

lawrencium n
lawrencium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lr en atoomnummer 103. Het is een vermoedelijk zilverwit of grijs actinide

laxeermiddel n
projímadlo

lecithine n
lecitin
(scheikunde) fosfatidylcholine, een fosfolipide die de hoofdmoot uitmaakt van een fosfatidefractie die uit eidooier

ledemaat /ˈledəmat/ n
končetina
(anatomie) een aan de romp aanhangend onderdeel van het lichaam dat door spieren bewogen kan worden en dat uit verscheidene geledingen bestaat

ledigheid n
zahálka
het niets doen, het niets te doen hebben

leedvermaak n
škodolibost
het genoegen scheppen in het leed van een ander

leefnet n
vrš
(visserij) een langwerpig fijnmazig net met als doel de gevangen vis een poosje te bewaren, rond of vierkant van vorm met een gesloten bodem en een vernauwing aan de bovenzijde

leeftijd n
věk
de tijd dat iemand leeft of geleefd heeft, het totaal aantal levensjaren

leeftijdgenoot n
vrstevnice
iemand die ongeveer even oud is

leeg /lex/ adj
prázdný
zonder inhoud

leek /lek/ n
laik
iemand die niet deskundig is op een bepaald gebied

leem /lem/ /leɪm/ n
hlína
kleiachtige, in vochtige toestand plastische grond met een zandgehalte groter dan 20%

leembruin adj
antuková hnědá

leen /len/ n
léno
(leenstelsel) onroerend goed (bijv. land, ambt of geldelijke inkomsten) dat door de leenheer voor genot en gebruik werd uitgeleend aan de vazal, in ruil voor een verplichting van persoonlijke trouw, militaire bijstand en belastinginkomsten

leenvertaling /ˈlenvərˌtalɪŋ/ n
kalk
(taalkunde) woord of vaste verbinding, gevormd door de onderdelen van een woord of vaste verbinding in andere taal stuk voor stuk letterlijk te vertalen

leenwoord /ˈlenʋɔːrt/ n
přejaté slovo
(taalkunde) een woord dat door een taal uit een andere taal overgenomen is

leer n
kůže
o stof vervaardigd door het looien van een dierenhuid.

leerboek n
učebnice
(onderwijs) een boek bedoeld om er iets uit te leren

leerling n
žák
(onderwijs) iemand die onderwijs volgt

leerstoornis n
specifické poruchy učení
(psychologie) (medisch) stoornis bij het leren

leesbaar adj
čitelný

leest /lest/ n
kopyto
een houten of metalen vorm waarop een schoen vervaardigd of gerepareerd wordt

leesteken n
interpunkční znaménko
(typografie) een onuitgesproken teken dat aan schrijftaal wordt toegevoegd om de zinsstructuur te verhelderen

leeuw n
lev
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera leo grote katachtige waarvan het mannetje lange manen heeft

leeuwenbek n
hledík
(bloemplanten) een plantengeslacht Antirrhinum uit de weegbreefamilie (Plantaginaceae ) waarvan de bloemen lijken op de muil van een leeuw

leeuwendeel n
lví podíl

leeuwerik n
skřivan

leeuwin n
lvice
(dierkunde) vrouwtje van de leeuw

lef adj
odvaha
(verouderd) zonder kracht

legaal adj
zákonný
(juridisch) in overeenstemming met de wet

legaat n
legát
officier bij de oude Romeinen
pauselijk gezant
dědictví
testamentaire beschikking waarbij de erflater aan een persoon bepaalde goederen nalaat

leger /ˈleːɣər/ /ˈleːχər/ n
armáda vojsko
(militair) een militaire strijdmacht

legering n
slitina
(metallurgie) materiaal met metaalachtige eigenschappen dat bestaat uit een vaste oplossing of verbinding van twee of meer elementen; waarvan met op enkele uitzonderingen na, de bestanddelen gewoonlijk metalen zijn

legioen n
legie

leguaan /ˌleɣyˈwan/ n
leguán
(reptielen) naam voor hagedissensoorten uit de familie Iguanidae

lei n
břidlicová tabulka
(teken- en schrijfmateriaal) een schrijfplank van leisteen; schrijflei
een dakpan van leisteen; daklei

leidmotief n
příznačný motiv

leigrijs adj
břidlicová šedá

leisteen n
břidlice
(geologie) een blauwgrijze gesteente ontstaan door de metamorfose van klei of schalie, dat veel als dakbedekking wordt gebruikt
břidlicová tabulka
een plat stuk van dit gesteente, synoniem met lei

lek n
díra
ongewenste opening waardoor een vloeistof of een gas in of uit kan

lekker adj
chutný dobrý
aangenaam van smaak

lelie n
lilie

lelijk /ˈleːlək/ adj
ošklivý
onprettig om naar te kijken, niet mooi

lemma n
lemma
(wiskunde) een hulpstelling waarvan de juistheid in afwachting van nader bewijs wordt aangenomen

lemming n
lumík
(knaagdieren) een knaagdier dat vooral in het hoge noorden op de toendra's voorkomt

lenen v
půjčit
overgankelijk iets wat eigendom is van een ander tijdelijk gebruiken, al dan niet in ruil voor een kleine vergoeding
overgankelijk iets aan iemand anders te leen geven

lengte /ˈlɛŋktə/ n
délka
(natuurkunde), (wiskunde) de grootste afmeting van een voorwerp
délka doba trvání
de tijdsduur van iets
délka zeměpisná délka
(aardrijkskunde) op welke meridiaan een plaats ligt

lengtegraad n
délka

lening n
půjčka

leninisme n
leninismus

lens n
čočka
(optica) een geslepen stuk transparant materiaal dat lichtstralen breekt
(fotografie) een stelsel van lenzen(1) of lensdelen dat op een camera zit zodat er een scherp beeld op de film of CCD wordt geprojecteerd
(optica) een zeer kleine glazen of kunststof lens(1) die men direct op de oogbol plaatst ter vervanging van een bril.

lente n
jaro
(meteorologie) eerste jaargetijde, een van de vier seizoenen

lepel /ˈlepəɫ/ n
lžíce lžička
(huishouden) (eetgerei) een voorwerp bestaande uit een greep en een kom(metje), waarmee vloeibaar voedsel wordt gegeten

lepelaar n
kolpík bílý
(roeipotigen) Platalea leucorodia , een steltloper ter grootte van een ooievaar met een lepelvormige snavel

lepelsteur n
veslonos americký
(straalvinnigen) bepaald soort vis met lepelvormig verbrede bek die 2 meter lang kan worden en meer dan 80 kilogram kan wegen, Polyodon spathula

lepra n
lepra

lepton n
lepton
(natuurkunde) een elementair deeltje dat niet uit quarks is samengesteld

leraar /ˈleːraˑr/ n
učitel
(onderwijs), (beroep) iemand die lesgeeft

lerares n
učitelka

leren /ˈleːrə/ /ˈlɪːrə/ v
učit se naučit se
kennis of vaardigheid verwerven
učit učit se naučit se vyučovat
kennis of vaardigheid doen verwerven

les /lɛs/ n
lekce
(onderwijs) onderricht gedurende een korte tijd

lessen /ˈlɛsə(n)/ v
hasit
overgankelijk met vocht de dorst beëindigen

lessenaar n
ambona
meubel met een hellend bovenblad als overzichtelijke plaats voor een te lezen of te schrijven tekstVaak is er onder het bovenblad een bergplaats. De omvang kan sterk uiteenlopen: een open kastje dat op een tafel wordt gezet, een hoog meubel dat zelf op de grond staat en in kerken en scholen kan het ook om een constructie met een zitplaats gaan.

lethargie n
letargie
een toestand van geestelijke ongevoeligheid
(medisch) een ziekelijke slaapzucht

letter n
písmeno
(taalkunde) een teken om in geschreven taal een klank van de gesproken taal weer te geven

lettergreep /ˈlɛtərˌxrep/ /ˈlɛtərˌɣrep/ n
slabika
(taalkunde) elk van de groepen waarin een woord kan worden verdeeld

lettertype n
rodina písma
(typografie) een stylistisch samenhangende set tekens die meestal letters, cijfers en leestekens uitbeelden

letterzetter /'lɛtərzɛtər/ n
lýkožrout smrkový
(kevers) Ips typographus , een schorskever die vooral leeft op de spar

leugen /ˈløːɣən/ /ˈlʏːχən/ n
lež
mededeling die niet waar is, met de bedoeling om anderen te misleiden

leugenaar n
lhář
iemand die bewust dingen zegt die niet waar zijn

leunen v
opřít
inergatief steunen, het evenwicht bewaren door het eigen gewicht deels door iets anders te laten steunen

leven /'levən/ n
život žití
een voortbestaan van organismen, gericht op groei en/of vermenigvuldiging
de tijdsspanne die men levend doorbrengt

leven /'levən/ v
žít
het doormaken van het leven, het doormaken van de periode tussen geboorte en dood

levend adj
živý

levendig adj
bystrý
vol opgewekte drukte

levenslang adj
doživotní celoživotní
een heel leven durend, tot de dood durend

levensstijl n
způsob života

levensvatbaarheid n
životaschopnost
het kunnen gaan leven

lever n
játra
(anatomie) vitaal orgaan voor opslag van bloed, galproductie en stofwisseling (wikidata: lever )

leverancier n
dodavatel

leverbloempje /ˈlevərˌblumpʲə/ n
Jaterník podléška jaterník trojlaločný
(bloemplanten) Hepatica nobilis een hemikryptofyte plant uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae ). De Nederlandse naam is ontleend aan de omtrek van de bladeren, die de vorm van een lever heeft. Ook de Engelse naam liverleaf en het Duitse Leberblümchen verwijzen hiernaar. Ook de wetenschappelijke geslachtsnaam wijst daarop: hepaticus (-a, -um) betekent de lever betreffende, lever-

lexeem n
lexém

lezen v
číst
overgankelijk zien en interpreteren van geschreven tekst

lezer n
čtenář
iemand die (een bepaald geschrift) leest

libel /li.ˈbɛl/ /li.ˈbɛɫ/ n
vážka
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Odonata , netvleugeligen met een lang achterlijf

liberaal /libəˈral/ adj
liberál

liberalisme n
liberalizmus

libido /'libido/ n
libido
(medisch) (seksualiteit) geslachtsdrift

libratie n
librace

libretto n
libreto
de gangbare benaming voor het tekstboekje van een opera, operette, ballet of musical

lichaam n
tělo
(anatomie) het geheel van botten, vlees en organen van een mens of dier
(figuurlijk), (wetenschap) een hoeveelheid materie met een bepaalde vorm

lichaamsbeweging /ˈlɪxamsbəˌweɣɪŋ/ n
cvičení
bezigheden die bijdragen aan de lichamelijke conditie

lichaamsdeel /ˈlɪxaːmzdeːl/ n
část těla
onderdeel van een lichaam

lichaamsgeur n
tělesný pach
geur die bij een bepaald persoon hoort

lichaamstaal n
řeč těla

licht adj
světlý světlo
bleek, helder van tint of kleur
lehký
van een gering gewicht

licht n
světlo světlý
(natuurkunde) elektromagnetische golven die met het oog kunnen worden waargenomen(met een golflengte van 420-780nm)
světlo
lamp of andere lichtbron

licht ivoorkleurig adj
slonová kost světlá

licht roodoranje adj
světlečervená oranžová
(RAL-kleur) in een tint oranje met RAL-nummer 2008 ( ).

lichtgrijs adj
světle šedá

lichtgroen adj
světle zelená

lichtjaar n
světelný rok
(astronomie), (eenheid) de afstand die het licht in één jaar aflegt in een vacuüm, ongeveer 9460 miljard kilometer

lichtroze adj
světlá růžová

lichtsnelheid n
rychlost světla
(natuurkunde) de snelheid waarmee het licht zich voortplant in het luchtledige (ongeveer 299792 km/s)

lid n
člen
(maatschappij) iemand die behoort tot een bepaalde groep, vereniging, organisatie of sekte

lidmaatschap n
členství
de status van iemand als lid van een organisatie

lidstaat n
členský stát
(politiek) een staat die toegetreden is tot een inter- of supranationale organisatie

lidwoord n
člen

lied n
píseň písnička
(muziek) muzikale vorm waarin tekst op muziek wordt verklankt, vaak vormgegeven in couplet en refrein

liefdadigheid n
charita dobročinnost
het zonder eigenbelang geven van hulp

liefde n
láska
(sociologie) uiting of gevoel van grote genegenheid en/of het zich aangetrokken voelen

liefdesbrief n
líbesbríf
brief die gestuurd wordt aan een geliefde en waarin men van zijn liefde blijk geeft

liefhebben v
milovat
absoluut liefde voelen tot iemand of iets

liefkozen v
laskat

liegen v
lhát
met opzet dingen vertellen die niet de waarheid zijn maar wel als dusdanig worden gepresenteerd

lier /lir/ n
lyra
(muziekinstrument) een Grieks snaarinstrument

lies n
tříslo
(anatomie) gedeelte van de buikstreek die met de liesplooi de grens vormt tussen onderlichaam en dij

lieveheersbeestje n
beruška slunéčko
(kevers) benaming voor kevertjes uit de familie Coccinellidae

lievevrouwebedstro /ˌlivə'vraʊ̯wəˌbɛtstro/ /ˌlivəˌvrɔʊ̯β̞ə'bɛtstro/ /ˌlivəˌvrʌʊ̯β̞ə'bɛtstro/ n
mařinka vonná
(plantkunde) Galium odoratum syn. Asperula odorata , een geurig ruwkruid

lift n
výtah
(techniek) een verticaal transportsysteem voor goederen en mensen
vztlak dynamický vztlak
(natuurkunde) de draagkracht van een vliegtuig

lifter n
stopař
(verkeer) iemand die gratis als passagier meerijdt met een langs de weg aangehouden auto

liftkracht n
dynamický vztlak
(natuurkunde) opwaartse kracht die een vleugel met gebogen bovenvlak en vlakke bodem ondervindt wanneer zij horizontaal door een gas of vloeistof beweegt

liga n
liga

ligament n
vaz
(medisch) bindweefselband

ligand n
ligand

ligfiets n
lehokolo

liggen v
ležet
inergatief zich horizontaal in toestand van rust gelegd hebben
ergatief op een bepaalde plaats bevinden

lignine /lɪχ.ˈni.nə/ n
lignin
een aromatische verbinding die door nagenoeg alle planten wordt gemaakt en die de plant stevigheid geeft

ligplaats /'lɪxplats/ n
kotviště
een plaats waar een boot kan liggen

ligstoel n
lehátko
een stoel waarin men gemakkelijk kan liggen

liguster n
ptačí zob
(bloemplanten) een geslacht Ligustrum van planten uit de olijffamilie (Oleaceae ) waartoe onder ander de wilde liguster en de haagliguster behoren. Ze komt van nature voor op alle continenten behalve Amerika. Na invoer gedraagt liguster zich daar als invasieve exoot en wordt bestreden

lijden v
trpět
inergatief smart en ellende ondergaan; verdragen;

lijfstraf n
tělesný trest
een straf waarbij iemand lijfelijk pijn gedaan wordt

lijger n
liger
(dierkunde) hybride kruising tussen een mannetjesleeuw en een vrouwtjestijger (Panthera leo x tigris)

lijk n
mrtvola
dood lichaam, met name van een mens

lijken /ˈlɛi.kə(n)/ v
vypadat
koppelwerkwoord naar aanschijn zijn

lijkwade n
rubáš
textiel waarin een overledene begraven wordt

lijkwagen n
pohřební vůz
een voortuig ingericht om een stoffelijk overschot te vervoeren

lijm n
lepidlo
tussenstof die twee of meer delen permanent aan elkaar bevestigt

lijmen v
lepit
twee of meer delen aan elkaar bevestigen met behulp van een kleefstof

lijn /lɛi̯n/ n
vodítko
leiband, riem om een huisdier in toom te houden

lijnzaad /ˈlɛɪnzat/ n
lněné semeno
(plantkunde) zaad van vlas Linum usitatissimum , m.n. gebruikt om olie uit te winnen.

lijst /lɛist/ n
seznam
een opsomming van zaken die onder elkaar staan

lijster n
drozd
(zangvogels) benaming voor zangvogels uit de familie lijsters (Turdidae )

lijsterbes n
jeřáb (strom)
(plantkunde) Sorbus geslacht van loofbomen en heesters uit de rozenfamilie

liken v
lajknout

likeur n
likér
(drinken) een drank bereid met gestookte alcohol, aangevuld met smaakstoffen en veelal ook suiker

likken v
lízat
overgankelijk met de tong aanraken

limnologie n
limnologie

limoen n
limeta limetka
m (fruit) naar citroen smakende groene citrusvrucht, Citrus aurantiifolia

limonade n
limonáda
(drinken) oorspronkelijk: een drank die vervaardigd is van citroensap, suiker en water

linde /ˈlɪndə/ n
lípa
bepaalde loofboomsoort Tilia

linguïst n
jazykovědec
(beroep) (taalkunde) beoefenaar van de taalkunde

linguïstiek n
jazykověda
wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft

liniaal /ˌliniˈ<sup>ʲ</sup>aɫ/ n
pravítko
een meetinstrument waarmee lengtes kunnen worden opgemeten

link n
odkaz
(informatica) een verwijzing

links adj
levý vlevo
tegenovergestelde van rechts

linkshandig adj
levoruký
wanneer men de linkerhand verkiest boven de rechter voor alledaagse handelingen

lint n
páska
(kleding) lange, smalle strook stof

lintworm n
tasemnice
(wormen) (medisch) Cestoda een platte worm die parasiteert in de darm bij mens en dier

lintzaag n
pásová pila

linze n
čočka

lip n
ret pysk
(anatomie) elk van beide vlezige uitstekels van de mondopening

lipide /liˈpidə/ n
lipid
(biologie), (scheikunde) vetten en vetachtige stoffen die in de biochemie een belangrijke rol spelen

lippenstift n
rtěnka
(cosmetica) stift met zacht, meestal roodgekleurd materiaal dat op de lippen opgebracht wordt om de kleur daarvan beter te laten uitkomen
(cosmetica) zacht, meestal roodgekleurd materiaal dat op de lippen opgebracht wordt om de kleur daarvan beter te laten uitkomen

liquiditeit n
likvidita

lisdodde n
orobinec
(plantkunde) Typha sp. een plant van moerassen en oevers met een sigaarachtige aar

lispelen /ˈlɪspələ(n)/ v
šišlavost

litanie n
litanie
(religie) een gebed in een christelijke eredienst om God (of Maria, of een of meer heiligen) aan te roepen en te smeken om genade, een geschenk of een genezing

liter /litər/ n
litr
(wiskunde) (eenheid) een inhoudsmaat voor voornamelijk vloeistoffen en gassen, gelijk aan 1.000 milliliter, gelijk aan 0,001 kiloliter, gelijk aan 0,001 kubieke meter, gelijk aan één kubieke decimeter, weergegeven met symbool l, L of ℓ

literair adj
literární

literatuur n
literatura
(kunst) het geheel van als kunstzinnig beschouwde geschreven werken, m.n. proza of poëzie
(wetenschap) de verzameling geschreven en na controle door vakgenoten gepubliceerde mededelingen van een vakgebied

lithium /ˈlitiˌʲʏm/ n
lithium
(scheikunde), (element) chemisch element en een zilverwit alkalimetaal, met symbool Li en atoomnummer 3.

litteken n
jizva
zichtbaar overblijfsel van een oude verwonding

liturgie n
liturgie
(religie) eertijds een dienst ten bate aan de gemeenschap waartoe de rijken verplicht waren, later de diensten en rituelen van de religieuze bijeenkomsten van christenen

livermorium n
livermorium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lv en atoomnummer 116. Het is een hoofdmetaal

lobotomie n
lobotomie

locomotief n
lokomotiva
(spoorwegen), (verkeer) een zwaar railvoertuig dat bedoeld is om treinen te trekken

loden v
olověný
(scheepvaart) (verouderd) de waterdiepte peilen met een dieplood, en eventueel tevens een monster van de bodem nemen door een vetgemaakte holte in de onderkant van het dieplood

loeien /ˈlu.jə(n)/ v
bučet
(dierengeluid) een langgerekt klagend geluid voortbrengen zoals dat van een koe

loep n
lupa

lof n
pochvala
iemand of iets prijzen

log n
log
(scheepvaart) (verouderd) snelheidsmeter voor zeegaande schepen geijkt in knopen (zeemijlen per uur)

logaritme n
logaritmus
(wiskunde) de exponent van de macht waartoe een gegeven getal verheven moet worden om een ander getal te krijgen

logboek n
palubní deník
(scheepvaart) een boek waarin tijdens de reis per schip alle gegevens over de navigatie worden genoteerd

logica n
logika

logisch /ˈloɣis/ adj
logický
voor de hand liggend
(wiskunde) betrekking hebbend op de logica

logistiek adj
logistika

logo n
logo
(verkorting) verkorting van "logogram", een abstract symbool van een gemeente, bedrijf, stichting e.d. of een herkenningsteken waarin een naam of afkorting op kunstzinnige wijze is verbeeld

logopedist n
logoped

logos n
logos
het woord, de taal in het algemeen

lok /lɔk/ n
lokna
haarlok, pluk haar

lol n
zábava

lolly /ˈlɔlɪ/ n
lízátko
snoepje, bestaande uit een stuk geglaceerde vruchtensuiker op een stokje

long /lɔŋ/ n
plíce
(anatomie) orgaan waarin gaswisseling plaatsvindt tussen lucht en bloed ten behoeve van het metabolisme

longontsteking /'lɔŋɔntsteːkɪŋ/ n
zápal plic pneumonie
(medisch) een ontsteking in de longen

longslagader n
plicní tepna
(anatomie) bloedvat dat vanuit de rechter hartkamer naar de longen gaat

lont n
doutnák
koord voor het (veilig) aansteken van iets ontplofbaars

lood n
olovo
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Pb en atoomnummer 82, het is een donkergrijs hoofdgroepmetaal met een hoog soortelijke gewicht

loodgieter n
instalatér
(beroep) vakman die zich bezighoudt met de aanleg en het onderhoud van sanitair, verwarmingsinstallaties, waterleidingen en/of riolering

loodlijn /lotlɛin/ n
kolmice
(wiskunde) een lijn die een rechte hoek maakt met de raaklijn van de figuur waarop zij wordt neergelaten

loodrecht adj
pravoúhlý
verticaal, in één lijn met het middelpunt van de aarde, in de richting van een schietlood, haaks op de horizon
(wiskunde) in een rechte hoek (90 graden)

loods /loːts/ n
lodivod
(beroep) (scheepvaart) een persoon die schepen begeleidt bij het varen van en naar een haven

loofboom n
listnatý strom
(biologie) boom met bladeren
(biologie) bladverliezend boom

loofgroen adj
listová zelená

loog /loːx/ n
louh
(scheikunde) een alkalische substantie

looier n
koželuh
(beroep) een persoon die van de huid van dieren leer maakt

looiig adj
těžký
van groot gewicht

loon /loːn/ n
mzda
(economie) financiële vergoeding voor geleverde arbeid

loop /loːp/ n
hlaveň
voorste deel van een wapen

loopgraaf /ˈlopχraf/ n
zákop
(militair) een uitgegraven geul, diep en breed genoeg dat men er in kan lopen zonder bloot te staan aan vijandelijk vuur

lopen v
jít
(Noord-Nederlands) ergatief stappen, gaan, wandelen
(Noord-Nederlands) inergatief stappen, gaan

loper n
střelec
(schaak) een schaakstuk dat zich slechts diagonaal verplaatsen mag

losgeld n
výkupné
geld betaald voor iemands vrijlating

losmaken v
odvazovat
overgankelijk ervoor zorgen dat iets of iemand los wordt

lot n
osud
noodlot, datgene wat het toeval iemand toebedeelt

loven v
chválit
overgankelijk blijk geven van bewondering

lucht /lʏxt/ n
vzduch
(natuurkunde) mengsel van gassen waaruit de atmosfeer bestaat

luchtfilter n
vzduchový filtr

luchthaven n
letiště
(luchtvaart) een vliegveld voor verkeersvliegtuigen met accommodatie voor ontvangst en vertrek van passagiers

luchtmacht /ˈlʏxmɑxt/ /ˈlʏχmɑχt/ n
letectvo
een krijgsmacht in de lucht die bestaant uit vliegtuigen, raketten, projectielen en personeel

luchtpijp n
průdušnice

luchtvaart n
letectví
(verkeer) verkeer in de lucht

luchtvaartmaatschappij n
aerolinie
(luchtvaart), (bedrijfskunde) een bedrijf dat vervoer door de lucht aanbiedt

luchtverkeersleiding n
řízení letového provozu

luchtwaardig adj
letuschopný

lucifer n
sirka zápalka
een stokje met een zwavelkopje, dienende om vuur te maken

lui /lœʏ/ /lœː/ adj
líný
niet houdend van inspanning of werk

luiaard n
lenochod
(dierkunde) benaming voor zoogdieren uit de onderorde Folivora

luidspreker n
amplion

luier n
plenka

luiheid n
lenost
het ontbreken van de wil iets te doen

luipaard n
levhart leopard
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera pardus , een katachtige

luis /lœʏ̯s/ /lœːs/ n
veš
(dierkunde) benaming voor verschillende meestal vleugelloze insecten die parasiteren op dieren en planten

luisteren /'lœstərə(n)/ v
poslouchat
inergatief ~ naar gericht waarnemen met het oor

luit n
loutna
(muziekinstrument) een snaarinstrument met een peervormige resonantiekast en een vlak bovenblad, de hals en kop staan meestal haaks op elkaar

luitenant n
poručík
(militair) officiersrang in het leger

lul n
kokot čurák
(vulgair), (anatomie) geslachtsdeel van de man

lumbaal adj
bederní lumbální

luminescentie n
luminiscence
(natuurkunde), (scheikunde), (biologie) het uitzenden van licht door voorwerpen, zonder dat de temperatuur zo hoog gestegen is dat hierdoor de uitstraling zou kunnen worden veroorzaakt

lunair adj
lunární

lunchen v
obědvat
de lunch gebruiken

lupine n
lupina vlčí bob
(plantkunde) geslacht 'Lupinus uit de vlinderbloemenfamilie Fabaceae met telt zo'n 200 soorten en vele hybriden en cultivars (wikidata: lupine )

lupinemeel n
mouka z vičího bobu
(voeding) tot meel vermalen zaden van de plant Lupinus

lutetium n
lutecium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lu en atoomnummer 71. Het is een zilverwit lanthanide

lutheraans adj
luteránský

luxe /lyks/ n
luxus
niet alledaagse dingen die gebruikt worden voor het persoonlijk genot

luxueus adj
luxusní

lymfe n
míza

lymfoom n
lymfom

lynchen v
lynčovat
overgankelijk iemand executeren zonder rechtsgeldig proces, met name door opknoping

lynx n
rys
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Lynx lynx , katachtige met opvallende oorpluimen

lyrisch adj
lyrik

maag /maːx/ n
žaludek
(anatomie) orgaan in de buik dat dient om voedsel te verteren

maagd /maːxt/ /maːçt/ n
panna
iemand die nog nooit geslachtsgemeenschap gehad heeft

maagdelijk adj
panenský

maagdelijkheid n
panenství
(seksualiteit) eigenschap dat je niet eerder geslachtsverkeer hebt gehad

maagdenvlies /ˈmaɣdəˌvlis/ /ˈmaʝdəˌvlis/ n
panenská blána
(anatomie) vlies dat de schede gedeeltelijk afsluit van de uitwendige schaamdelen

maagzuur n
žaludeční šťáva

maaien /ˈmaɪ̯ə(n)/ v
kosit
overgankelijk met een werktuig het bovengrondse deel ergens van verwijderen

maaltijd n
jídlo
(voeding) een hoeveelheid toebereid voedsel die voldoende is geruime tijd de lichamelijke behoefte te bevredigen

maan /maːn/ n
měsíc

maand /maːnt/ n
měsíc
(tijdrekening), (eenheid) elk van de twaalf met een eigen naam onderscheiden tijdvakken van 28, 30 of 31 dagen waarin een jaar verdeeld wordt

maandag /ˈmaːndɑx/ n
pondělí pondělek
(tijdrekening), (dag) een dag van de week, de eerste dag na het weekeinde

maandelijks /ˈman.də.ləks/ /ˈmaːn.də.lɪks/ adj
měsíčně
iedere maand een keer

maandelijks /ˈman.də.ləks/ /ˈmaːn.də.lɪks/ adv
měsíční
iedere maand een keer

maanlicht n
měsíční svit
(astronomie) het zonlicht dat van de maan naar de aarde reflecteert

maansikkel n
měsíční srpek

maansverduistering /ˈmansvərˌdœʏ̯stərɪŋ/ /ˈmansvərˌdœːstərɪŋ/ n
zatmění Měsíce
(astronomie) het verschijnsel dat de maan verduisterd raakt doordat ze in de schaduw van de aarde komt te staan

maanzaad n
mák

maar /maːr/ conjunction
ale avšak
nevenschikkend voegwoord dat een tegenwerping inleidt, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) tegenspreekt of daarmee inhoudelijk contrasteert

maarschalk n
maršál

maart /maːrt/ n
březen
(tijdrekening) derde maand van het jaar

maat /maːt/ n
míra
v/m (gestandaardiseerde) eenheid van lengte, oppervlakte of inhoud
v/m (kleding) aanduiding van de grootte van een kledingstuk of schoen: een maatje te groot

maatregel n
opatření
iets dat wordt beslist om een doel te treffen

maatschappelijk /matsxɑpələk/ adj
celospolečenský
op de maatschappij betrekking hebbend

maatschappij n
společnost
(economie) vereniging tot het drijven van handel
(sociologie) de wereld, omgang en verkeer der mensen

macaroni n
makaróny
(voeding) gerecht op basis van gebogen pijpjes van deeg

machine /mɑˈʃinə/ n
stroj

machinerie /mɑˈʃinəˈri/ n
mašinérie
geheel van machines

macht n
moc
het vermogen om elders de eigen wil op te leggen

machteloos adj
bezmocný
niet in staat iets aan de zaak te veranderen

machtig /ˈmɑxtəx/ /ˈmɑxtɪx/ /ˈmɑχtəχ/ adj
mocný
meer invloed hebbend dan anderen

made n
larva
(dierkunde) pootloze larve van een vlieg of mug

madeliefje n
sedmikráska chudobka
(plantkunde) Bellis perennis een kleine, overblijvende plant uit de composietenfamilie met een klein wit bloempje met een geel hart

maffia n
mafie
(misdaad) criminele organisatie, oorspronkelijk van Sicilië, later ook in de Verenigde Staten

mager /ˈma.ɣər/ /ˈma.χər/ adj
hubený
dun [1], erg slank (veelal op een manier die niet echt gezond is); schraal, tenger

magisch adj
magický
(figuurlijk) met een bijzondere betekenis

magnalium n
magnalium

magneet n
magnet
(natuurkunde) voorwerp dat een magnetisch veld verspreidt
(figuurlijk) persoon, zaak of plaats die grote aantrekkingskracht uitoefent op iets of iemand

magneetveld n
magnetické pole

magnesium n
hořčík
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mg en atoomnummer 12. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

magnetisch adj
magnetický
(natuurkunde) verschijnselen vertonend die toegeschreven kunnen worden aan een kringstroom of roterende lading

magnetisme n
magnetismus magnetizmus

magnetron /ˈmɑɣ.nə.trɔn/ /ˈmɑχ.nə.trɔn/ n
mikrovlnná trouba mikrovlnka
(huishouden) m toestel waarin met zeer korte en gerichte elektromagnetische golven voedsel in zeer korte tijd warm kan worden gemaakt
magnetron
(elektrotechniek) o

magnolia n
magnólie
(plantkunde) benaming voor bomen met tulpachtige bloemen uit het geslacht Magnolia

mahoniebruin adj
mahagonová hnědá

mais /mɑjs/ n
kukuřice
(plantkunde), (graan) Zea mays een graansoort afkomstig uit Midden-Amerika (wikidata: mais )

maisgeel adj
žlutá kukuřičná

maisonnette n
mezonet
(bouwkunde) een woning in een groter gebouw, zoals een flat, waarbij meerdere verdiepingen aanwezig zijn per woning

maiszetmeel n
kukuřičný škrob
(scheikunde) (plantkunde) verbinding van glucose en koolhydraten die als voedingsstof voor de maiskiem in maiskorrels zit
(voeding) bindmiddel dat uit maiskorrels wordt gewonnen (wikidata: maiszetmeel )

majesteit n
majestátnost
(adel) een vorst of vorstin waaraan als titel [1] wordt toegedicht

majeur n
dur durový
(muziek) toonsoort met een opgeruimd karakter
(muziek) “grote afstand” in de benaming van bepaalde intervallen, akkoorden en toonladders, vaak als eerste deel van een samenstelling met het terts-interval of als tweede deel van een samenstelling met een toonsoort

majoor n
major

makaak /ma'kak/ n
makak
(primaten) een aap behorende tot een geslacht (Macaca) van apen van de Oude Wereld die leven in Azië van India en Tibet oostwaarts tot Japan, Java, de Filipijnen en Celebes en één soort in Noordwest-Afrika (de berberaap, Macaca sylvanus)

make-up n
líčidlo
(cosmetica) schoonheidsproducten die worden gebruikt voor het in orde maken van het gezicht, ogen

maken /ˈmaːkən/ v
dělat

makreel n
makrela
(straalvinnigen) bepaalde soort zeevis, Scomber scombrus , familie van de makreelachtigen zoals tonijn en boniet

malaria n
malárie
(medisch) infectieziekte die veroorzaakt wordt door eencellige parasieten van het geslacht Plasmodium , op mensen overgebracht door malariamuggen

malen /malə(n)/ v
mlít
overgankelijk tussen twee harde voorwerpen fijnwrijven

maliënkolder n
kroužková zbroj
(militair) (kleding) (geschiedenis) hemd gemaakt van ijzeren ringetjes

malware n
škodlivý software malware
(informatica) elke soort schadelijke software die het door de gebruiker gewenste gebruik van een computer verstoort of daar illegale functies uitvoert

mama /ˈmɑmaː/ n
maminka
(informeel) (familie) informele benaming voor moeder door haar kind

mammie /ˈmɑmi/ n
maminka
(kindertaal), (familie) moeder

mammoet n
mamut
(slurfdieren) benaming zoogdieren uit het geslacht Mammuthus , sinds de laatste ijstijd uitgestorven

man n
muž
(biologie) persoon van het mannelijk geslacht

manchetknoop n
manžetový knoflík
een sierknoop die de manchet aan de mouw van een overhemd sluit

mand n
koš
(gereedschap) bak, gemaakt uit vlechtwerk voorzien van een handvat (oorspronkelijk werden plantenstengels als tenen of rotan gebruikt, tegenwoordig ook kunststof of metaal)

mandaat n
mandát

mandarijn n
mandarinka
(fruit) Citrus reticulata Citrus reticulata var. 'mandarine' Citrus × tangerina een citrusvrucht

mandarijnsap n
mandarinková šťáva
(fruit) vloeistof uit een geperste mandarijn (Citrus reticulata , Citrus reticulata var. 'mandarine' of Citrus × tangerina )

mandarijnschil n
mandarinková kůra
(fruit) schil van Citrus reticulata , Citrus reticulata var. 'mandarine' of Citrus × tangerina

mandoline n
mandolína
(muziekinstrument) een klein, luitvormig tokkelinstrument met vier paar snaren waarop met een plectrum getokkeld wordt

manenrob n
lachtan hřivnatý
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Otaria flavescens , dat leeft aan de kusten van het zuidelijk deel van Zuid-Amerika; de bul heeft een met manen bezette nek

manga /ˈmɑŋɣa/ n
manga
Japans stripboek, ongeacht de stijl

mangaan n
mangan
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mn en atoomnummer 25. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

mangelen /ˈmɑŋələ(n)/ v
mandlovat
overgankelijk door de mangel halen, met een mangel glad maken

mangrove n
mangrovy

maniak n
maniak

manier / mɑˈniːr/ n
způsob

manifest adj
manifest
(medisch) duidelijk, onmiddellijk herkenbaar

manifest n
manifest
(politiek), (letterkunde) openlijke bekendmaking (over het algemeen in documentvorm) van een staatshoofd, regering, leider of politieke partij waarin bepaalde handelingen worden verklaard en/of verdedigd

manifesteren v
projevit
overgankelijk algemeen bekend maken, aan iedereen laten blijken
wederkerend zich ~ waarneembaar worden

maniok n
maniok jedlý
(voeding) eetbare wortel van Manihot esculenta (wikidata: maniok )

manipulatie n
manipulace

mannelijk adj
mužský
(biologie) tot het geslacht behorend dat voor bevruchting zorgt
(grammatica) behorend tot het woordgeslacht dat vrouwelijk noch onzijdig is
(sociologie) (psychologie) met gedrag zoals van mannen verwacht wordt, kenmerkend voor een man

mannetjesorchis n
vstavač mužský

manometer n
manometr

manusje-van-alles /ˌmanɵsʲəvɑnˈɑləs/ n
údržbář
iemand die bekwaam is in het doen van allerlei verschillende klusjes

manuur n
člověkohodina
(economie) hoeveelheid werk die één persoon in één uur kan verrichten

manwijf n
mužatka
(pejoratief) forse, ruwe, bazige vrouw

maoïsme n
maoismus
(politiek) variant van het communisme zoals uitgedragen en toegepast in China gedurende het derde kwart van de 20e eeuw

maoïst n
maoista
communist die zich vooral heeft laten inspireren door Mao Zedong

map /mɑp/ n
desky mapa sloha
een stevig omhulsel voor papieren

maraboe n
marabu

marcheren v
pochodovat

maretak n
jmelí
(plantkunde) Viscum album een halfparasitische plant die op bomen vooral vanaf Zuid-Limburg in zuidelijke richting voorkomt

margarine n
margarín

marinade n
marináda

marine /maːˈrinə/ n
námořnictvo
(militair) (scheepvaart) v strijdmacht die voor oorlogvoering op zee kan worden ingezet, zeemacht

marinier n
mariňák
(beroep) (militair) lid van een militaire eenheid, vaak onderdeel van de marine, bestaande uit goed getrainde, gespecialiseerde infanteristen

marjolein n
majoránka
(kruid) de blaadjes van echte marjolein (Origanum majorana ), vers en gedroogd, worden gebruikt als kruid ( (wikidata: marjolein ))

markeerstift /mɑr.ˈkeːr.stɪft/ n
zvýrazňovač
(Noord-Nederland), (teken- en schrijfmateriaal) een viltstift waarmee men stukken tekst aan de hand van kleuren doet opvallen

markies n
markýz
(adel) adellijke titel, lager dan een hertog maar hoger dan een graaf

markt n
trh
(handel) plein of straat waar handelaren hun waar (3) aan de klanten verkopen

markteconomie n
tržní hospodářství

marmer /mɑremər/ n
mramor
een fijnkorrelige getransformeerde kalksteen dat gepolijst gebruikt wordt in de bouw- en de beeldhouwkunst

marmot n
svišť
(knaagdieren) Marmota knaagdier dat vooral in het hooggebergte leeft maar ook veel als huisdier wordt gehouden

mars n
pochod
(militair) regelmatige manier van lopen met afgemeten passen, vooral gebruikt door soldaten en bij plechtigheden.
een wandeltocht.
een mand of bak die op de rug gedragen wordt.

marsala n
víno Marsala
(drinken) een Italiaanse versterkte wijn die gemaakt wordt in de omgeving van Marsala op het westelijk deel van Sicilië (wikidata: marsala )

marsepein n
marcipán
(voeding) een zoete lekkernij die traditioneel gemaakt is van amandelen en suiker

martelaar n
mučedník
iemand die voor een goede zaak lijdt of sterft en daarmee tot symbool wordt gezien van de strijd voor die zaak, iemand die gemarteld wordt of is

martelen v
mučit
overgankelijk een gevangene onderwerpen aan lichamelijke en/of geestelijke pijniging, voornamelijk teneinde informatie los te krijgen

marter n
kuna
(roofdieren) benaming voor zoogdieren uit het geslacht Martes , met een lange staart en een meestal bruine pels

marxisme n
marxismus
(politiek) de socialistische ideologie van de volgelingen van Karl Marx

mascara n
řasenka
(cosmetica) donkere kleurstof voor de wimpers

masker n
maska
een voorwerp geplaatst voor het gelaat dat de indruk wekt van een andere identiteit van de drager
een voorwerp geplaatst voor het gelaat voor andere redenen, zoals beveiliging of zuurstoftoevoer

masochisme n
masochismus
het beleven van (seksueel) genot aan onderwerping of kleinering

massa /ˈmɑsaː/ n
hmotnost
(natuurkunde), (scheikunde) totale hoeveelheid materie in een object (gewicht is massa bepaald aan de hand van de graviteit of door de inertie van dat object)

massage n
masáž

massamoord n
masová vražda
moord op een groot aantal personen

massavernietigingswapen n
zbraň hromadného ničení
(militair) een wapen dat zeer velen doodt

masseren v
masírovat
overgankelijk het toepassen van uitwendige druk op de zachte weefsels

massief adj
masivní

mast n
stěžeň
(scheepvaart) lange, rechtop staande paal midden op het schip waaraan vlaggen, zeilen en/of ra's bevestigd kunnen worden
hoge antenne
varkensvoer, bestaande uit eikels en beukennoten

mastectomie n
mastektomie

mastiff n
doga
grote hond met een heel los rimpelig vel bij het hoofd

masturbatie n
onanie
(seksualiteit) het stimuleren van de eigen geslachtsdelen teneinde seksueel opgewonden te raken

masturberen v
masturbovat

materialiseren v
zhmotnit

materie n
hmota

matineus adj
ranní
geneigd om vroeg op te staan

matras /mɑtrɑs/ n
matrace
lichaamsondersteunend onderdeel van een bed

matrix n
matice
(wiskunde) een rechthoekig blok getallen waaraan bepaalde rekenregels toegekend worden

matroos n
námořník
(beroep), (scheepvaart) een zeeman van de laagste rang

mausoleum n
mauzoleum
groot en rijk versierd graf

maximaal adj
maximální
het grootst mogelijk

maximum abbreviation
maximum
1. grootst mogelijke hoeveelheid

mayonaise /ˌmajoˈnɛːzə/ n
majonéza
(voeding) een saus op basis van eieren met hierin minstens 70% olie

mazelen n
spalničky
(medisch) kinderziekte veroorzaakt door een morbillivirus en gekenmerkt door rode stipjes op de huid

maîtresse n
milenka panovníka
(maatschappij) vrouw die een amoureuze relatie heeft met een man die met een ander is getrouwd

maïs /ˈmaʲɪs/ /ˈmɛɪ̯s/ n
kukuřice
(bloemplanten) bepaalde graansoort afkomstig uit Midden-Amerika, Zea mays

mechanisch adj
mechanický
met betrekking op de mechanica, machinaal, automatisch zonder na te denken

mechanisme n
mechanismus mechanizmus
(techniek) een constructie van onderling beweegbaar aan elkaar verbonden delen, machinerie

medaille n
medaile
metalen schijf, in het bijzonder als onderscheidingsteken na bepaalde prestaties, zoals bij sporters en militairen

medeklinker /ˈme.dəˌklɪŋ.kər/ n
souhláska
(taalkunde) een klank waarbij de lucht niet ongehinderd door de mond naar buiten kan

medelijden n
soucit
verdriet over het leed van anderen

mediaan n
medián

mediatie n
mediace

medicatie n
léky
(medisch) het voorschrijven van geneesmiddelen

medicijn n
lék
(medisch) chemische stof die een bepaalde, gewenste werking op het (dierlijk of menselijk) lichaam uitoefent

medisch adj
lékařský
op de geneeskunde betrekking hebbend

meditatie n
meditace
spirituele bezigheid waarbij men zich diep concentreert

mediteren v
meditovat

meekrap n
mořena
(plantkunde) Rubia tinctorum een plant behorend tot de sterbladigenfamilie Rubiaceae

meel /mel/ /meɫ/ /mɪːɫ/ n
mouka moučka prášek
(voeding) gemalen graan

meeltor n
potemník moučný
(kevers) Tenebrio molitor kever waarvan de meelworm het larvale stadium is

meer /meːr/ n
jezero
(aardrijkskunde) groot water dat helemaal omringd is door land

meerderheid n
většina
een groep die binnen een groter geheel in aantal meer dan de helft uitmaakt

meerderjarig adj
plnoletý
(juridisch) de leeftijd bereikt hebbend dat men alle rechten en plichten van een volwassene heeft

meerkat n
kočkodan
(primaten) Cercopithecini één van een aantal Afrikaanse apensoorten uit de Cercopithecini-geslachtsgroep

meerkoet n
lyska černá
(kraanvogelachtigen) bepaald soort watervogel, Fulica atra een vogel uit de familie van de rallen, koeten en waterhoentjes (Rallidae) en het geslacht koeten (Fulica) geheel zwart met witte snavel en voorhoofdschild

meerschuim n
mořská pěna
(mineralogie) een gehydrateerd magnesium-silicaat met de chemische formule Mg4Si6O15·6(H2O), een fylosilicaat dat behoort tot de mica's.

meertalig adj
mnohojazyčný
gerelateerd aan meerdere talen
(persoon) meerdere talen sprekend

meertaligheid n
vícejazyčnost
de vaardigheid om meerdere talen vloeiend te kunnen spreken

meerval /ˈmeːrvɑɫ/ n
sumec
(straalvinnigen) benaming voor grote roofvissen uit het geslacht Siluris

meervoud n
množné číslo plurál
(grammatica) woord dat in die vorm aan meerdere voorwerpen, mensen of dieren refereert

mees n
sýkora sýkorovití
(zangvogels) benaming voor kleine weinig schuwe vogels uit de familie Paridae

meeste indefiniteCardinalNumeral
většina
de grootste hoeveelheid, het hoogste aantal, de meerderheid

meester n
mistr
(figuurlijk) iemand die iets onder controle heeft
iemand die het doctoraal examen in de rechtsgeleerdheid heeft afgelegd

meeteenheid n
měrná jednotka
(scheikunde) (natuurkunde) (elektrotechniek) eenheid die gebruikt wordt om meetresultaten in uit te drukken

meetinstrument /ˈmetɪnstryˌmɛnt/ n
měřicí přístroj
een instrument waarmee grootheden gemeten kunnen worden

meetklok n
úchylkoměr
(metaalbewerking) een meetinstrument voor nauwkeurige meting of vergelijking van lengten en afstanden van een werkstuk. De positie van een meetstift is op een ronde schaal afleesbaar

meetkunde /'metkɵndə/ n
geometrie
(wiskunde) tak van de wiskunde die zich bezighoudt met ruimtelijke figuren

meeuw /meːβ̞/ /mɪːβ̞/ n
racek
(steltloperachtigen) benaming voor zeevogels uit de familie Laridae

megabyte n
megabajt megabyte

mei n
květen kvìten
(tijdrekening) de vijfde maand van het jaar

meiboom n
máje
een versierde paal of boom die men plant op 30 april of 1 mei maar soms ook rond Pinksteren of tijdens het Midzomerfeest

meidoorn /ˈmɛɪ̯.dorn/ n
hloh
(plantkunde) (medisch) Crataegus plantengeslacht of zijn bloesems, ook haagdoorn of steendoorn genoemd

meigroen adj
májová zelená

meikever n
chroust
(kevers) Melolontha melolontha , schildvleugelig insect dat in mei te voorschijn komt

meiler /'mɛɪlər/ n
milíř
een met plaggen van de lucht afsluitbare houtstapel voor het branden van houtskool

meineed n
křivá přísaha
de verkondiging van één of meerdere leugens terwijl men heeft gezworen de waarheid te vertellen

meiose /mɛɪˈozə/ n
meióza
(biologie) celdeling waarbij geslachtscellen ontstaan

meisje /ˈmɛɪ̯ʃə/ /ˈmɛːsjə/ n
holka dívka děvče
jonge, ongehuwde vrouw

meisjesnaam /ˈmɛɪ̯ʃəsˌnam/ /ˈmɛːsjəsˌnam/ n
dívčí jméno
eigen achternaam van een vrouw die de naam van haar echtgenoot of geregistreerd partner voert

meitnerium n
meitnerium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mt en atoomnummer 109. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

melancholiek adj
melancholický
met droevige gedachten aan de dagen van weleer

melanine n
melanin
(biologie) een groep van organische, bruinkleurige pigmenten

melanoom n
melanom

melasse n
melasa
(voeding) een restproduct bij de suikerproductie

melde n
lebeda
(bloemplanten) een geslacht Atriplex van kruidachtige en struikvormige planten uit de amarantenfamilie (Amaranthaceae ). Het geslacht kent honderd tot tweehonderd soorten

melk /mɛlk/ n
mléko

melkboer n
mlékař

melkchocolade n
mléčná čokoláda
(voeding) chocolade die bereid is met room of melk

melken /mɛlkə(n)/ v
dojit podojit
overgankelijk, (veeteelt) de melk uit de klieren van een zoogdier halen

melkklier n
mléčná žláza
(anatomie) het orgaan dat bij het zoogdier de melk produceert

melkkoe /mɛlkku/ n
dojnice
(evenhoevigen) een soort koe die gekweekt wordt voor haar melkproductie

melktand n
mléčný zub
(anatomie) een tand uit de eerste set tijdelijke tanden van de mens en sommige andere dieren (zoals de hond of de koe), die na verloop van tijd worden vervangen door de permanente tanden

melkzuur n
kyselina mléčná
(voeding) (scheikunde) organisch zuur (C3H6O3) dat door gisting ontstaat o.a. in melk en zuurkool

melodie n
melodie nápěv
(muziek) een opeenvolging van toonhoogtes die een bepaald muzikaal gestalte vormt

meloen n
meloun

meloengeel adj
melounová žlutá

membraan /mɛmbran/ n
blána membrána
(biologie) een dun vlies van met name fosfolipiden en eiwitten dat een cel in staat stelt één of meerdere interne milieus te creëren

membraanpomp n
membránové čerpadlo
pomp waar de pompwerking ontstaat door een membraan te laten trillen

membranofoon n
membranofon
(muziekinstrument) een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die toon/geluid voortbrengen door het trillen van een gespannen vel

meme /ˈme:mə/ n
mem

mendelevium /ˌmɛndeˈleviʏm/ n
mendelevium

meneer /məˈneːr/ /məˈnɪːr/ n
pan
een formele manier om een man aan te spreken

mengsel n
směs

menhir n
menhir
(geschiedenis) grote prehistorische stenen zuil uit Bretagne

meniscus n
meniskus

menopauze n
menopauza
(medisch) levensfase waarin vrouwen niet langer menstrueren

mens n
člověk lidé
(primaten) Homo sapiens , het zoogdier waar wij toe gerekend worden en dat zich door zijn rede en taal van de dieren onderscheidt

menselijk adj
lidský
zoals de mens
goed voor de medemens

menselijkheid /ˈmɛnsələkɦɛjt/ n
lidskost

mensenhandel n
obchodování s lidmi

mensheid n
lidstvo
een verzamelnaam voor alle mensen ter wereld met al hun onderlinge sociale relaties

menstruatie n
menstruace
(biologie) maandelijkse bloeding bij vrouwen en geslachtsrijpe meisjes

menstruatiecyclus n
menstruační cyklus
(biologie) reeks natuurlijke periodieke veranderingen in de hormoonproductie en de structuren van de baarmoeder en eierstokken van het vrouwelijke voortplantingssysteem

mentaliteit /ˌmɛn.taː.liˈtɛit/ n
mentalita

menthol n
mentol
(scheikunde) vluchtige olie die een belangrijk bestanddeel is van pepermuntolie, een organische verbinding met een sterke muntgeur

menu n
jídelní lístek

menubalk n
panel nabídek
(informatica) plaats op het computerscherm waar de gebruiker kan kiezen tussen de verschillende functies van een computerprogramma

menuet n
menuet
(dans) statige Franse hofdans in 3/4 maat vooral populair in de 17de en 18de eeuw

merel /meːrəl/ /ˈmɪːrəɫ/ n
kos
(zangvogels) bepaald soort zwarte vogel met een gele snavel, Turdus merula , uit de familie van de lijsters

merg n
morek
(anatomie) het zachte weefsel in de kern van een bot
(plantkunde) het parenchymatische binnenste gedeelte van de plantenstengel of wortel

meridiaan n
poledník
(aardrijkskunde) halve cirkel die de beide polen met elkaar verbindt

meritocratie n
meritokracie

merk n
značka
(handel) een symbool of naam voor producten van een bepaalde producent of handelsonderneming

merrie n
klisna kobyla
(dierkunde) (paardrijden) vrouwelijk paard

mes n
nůž
(gereedschap) (huishouden) een dun lang werktuig met een scherp geslepen kant waarmee gesneden kan worden

meson n
mezon
(natuurkunde) een elementair deeltje dat uit een quark en een antiquark bestaat

mest n
hnůj hnojivo
uitwerpselen van sommige dieren waarmee men land vruchtbaar maakt

mesthoop n
hnojiště
een hoop waarop stalmest opgestapeld wordt

mestkever /ˈmɛstkevər/ n
hovnivál
(kevers) een donkergekleurde kever uit een informele groep van kevers die mest eten als larve of imago, er zijn zo'n 5000 soorten. De in Nederland en België bekendere soorten komen uit de familie Geotrupidae . Er zijn ook enkele onderfamilies (Scarabaeinae en Aphodiinae) uit de familie bladsprietkevers (Scarabaeidae) die als mestkever of pillendraaier worden aangeduid

met /mɛd/ /mɛt/ preposition
s

metaal n
kov
(scheikunde) ieder element dat gekenmerkt wordt door glans en het vermogen om warmte en elektriciteit te geleiden

metaaldetector n
bezpečnostní rám
instrument om metalen voorwerpen op te sporen

metabolisme n
metabolismus
(biologie) (medisch) het geheel van de biochemische processen op celniveau

metafoor /me.ta.ˈfɔːr/ /mæː.ta.ˈfoːr/ n
metafora
(taalkunde) beeldspraak waarbij men een woord B zegt in plaats van het woord A terwijl er tussen A en B een verband is van gelijkenis

metafysica n
metafyzika
de wijsgerige leer die niet de werkelijkheid onderzoekt zoals ze ons gegeven wordt uit zintuiglijke ervaring, maar op zoek gaat naar het wezen van die werkelijkheid en wat haar constitueert

metafysisch /ˌmetaˈfizis/ adj
metafyzický
bovennatuurlijk, (nog) niet met de gangbare wetenschap te verklaren

metallurgie n
hutnictví

metamorfose n
proměna

metataal n
metajazyk
(taalkunde) taal met behulp waarvan dezelfde of een andere taal wordt beschreven

meten v
měřit
overgankelijk de waarde van een bepaalde grootheid bepalen door deze te vergelijken met een ijkwaarde

meteoor n
meteor
(astronomie) een kortstondig lichtspoor aan de hemel door de verbranding van een uit de ruimte vallende meteoriet

meteorologie /meteˌjoroloˈɣi/ n
meteorologie
(wetenschap) de studie van het weer en het klimaat

meteoroloog n
meteorolog

meter n
metr
m (natuurkunde), (eenheid) de SI-basiseenheid van lengte, weergegeven met symbool m

metgezel n
společnice

methaan n
metan methan karban
(scheikunde) de eenvoudigste koolwaterstof met formule CH4

methanol n
metanol karbinol methanol methylalkohol
(scheikunde) methylalcohol CH3OH

methode /meˈtodə/ n
metoda

methodisme n
metodismus
(religie) Een stroming in het Angelsaksische protestantisme verwant aan het remonstrantisme van Arminius

methyl n
metyl methyl

meting n
měření

metonymia /mæː.to.ˈny.mi.ja/ n
metonymie

metonymie /mæː.to.ny.ˈmiː/ n
metonymie

metriek adj
metrický

metro n
metro
(verkeer) ondergronds openbaar vervoer, meestal per trein of tram

metrologie /ˌmetroloˈɣi/ n
metrologie
(wetenschap) de studie van het meten

metronoom n
metronom

metropool n
metropole
wereldstad

metselaar n
zedník
(beroep) een bouwvakker gespecialiseerd in metselen

meubel n
nábytek
een gebruiksvoorwerp dat behoort tot de inrichting van een kamer, zoals een bank, stoel, tafel, kast, bed e.d.

meute n
smečka
oorspronkelijk een groep jachthonden die gebruikt wordt voor bijvoorbeeld de vossenjacht

mevrouw n
paní
formele manier om een vrouw aan te spreken

mezoeza /mə'zuza/ n
mezuza
(Jiddisch-Hebreeuws) kokertje aan deurpost met teksten uit het Bijbelboek Deuteronomium, om te herinneren aan de geboden

miauw interjection
mňau
het geluid van een kat

miauwen v
mňoukat
inergatief (dierengeluid) het kenmerkende jankende geluid van een kat voortbrengen

micel n
micela

micro-organisme /ˈmiːkroʔɔrɣaːnɪzmə/ /ˈmiːkroʔɔrʝaːnɪzmə/ n
mikroorganismus
(biologie) meestal eencellig wezen, dat niet met het blote oog zichtbaar is

microbe n
mikrob
(biologie) levend micro-organisme; een eencellig organisme

microbiologie n
mikrobiologie
(wetenschap) de tak van de biologie die zich bezighoudt met micro-organismen en hun effecten op de mens en andere levende organismen

microfoon n
mikrofon

microgolf /ˈmik.ro.χɔl(ə)f/ /ˈmɪk.ro.ɣɔlf/ n
mikrovlna
(elektrotechniek) elektromagnetische golf van 0,1 mm tot 1 cm lengte

micrometer n
mikrometr
(techniek) een meetinstrument waarmee zeer nauwkeurig dikten, afstanden en diepten kunnen worden gemeten
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van één miljoenste meter of 0,001 millimeter, weergegeven met symbool μm

microprocessor n
mikroprocesor
(informatica) geïntegreerde schakeling die de hele CVE van een computer bevat op één enkele chip

microscoop /mɪkroˈskoːp/ n
mikroskop drobnohled
(optica) instrument voor het bestuderen van objecten die te klein zijn om goed met het blote oog gezien te kunnen worden

microscopie n
mikroskopie

microscopisch adj
mikroskopický
zeer klein, voor het blote oog onzichtbaar, alleen door een microscoop waarneembaar

microseconde n
mikrosekunda

middag n
poledne
(tijdrekening) het midden van de dag, 12.00
(tijdrekening) (in Nederland) het gedeelte van de dag tussen 12.00 en 18.00 uur; namiddag

middageten n
oběd
(voeding) een maaltijd die tussen de ochtend en de middag genuttigd wordt

middel /ˈmɪdəɫ/ n
prostředek
iets met behulp waarvan een doel bereikt kan worden

middeleeuwen /ˈmɪdəɫe:wə(n)/ n
středověk
(geschiedenis) de periode tussen ongeveer 300 n.Chr. tot 1500 n.Chr.

middeleeuws /ˈmɪdəɫɪ:ws/ adj
středověký
gerelateerd aan de middeleeuwen

middelmatig /ˌmɪdəɫˈmatəx/ adj
průměrný
zich rond het gemiddelde bevinden
niet in positieve zin opvallen

middelvinger n
prostředník
(anatomie) de derde vinger, gelegen tussen de ringvinger en de wijsvinger

midden n
prostřední
het centrale deel of het punt halverwege uitersten

middenklasse n
střední třída
maatschappelijke, economische klasse tussen de arbeidersklasse en de bovenklasse (elite)

middenoor n
střední ucho

middenrif n
bránice
(biologie), (anatomie) spier- en peesachtig tussenschot tussen borstholte en buikholte

middenstander n
maloobchodník
(beroep) (bedrijfskunde) zelfstandig ondernemer met weinig of geen personeel m.n. een winkelier die aan consumenten verkoop

middernacht /ˌmɪdərˈnɑxt/ /ˌmɪdərˈnɑχt/ n
půlnoc
(tijdrekening) het midden van de nacht, twaalf uur 's nachts

midlifecrisis n
krize středního věku

miegen v
chcát čurat
inergatief (spreektaal) via de blaas als vloeistof lozen van lichamelijke afvalstoffen

mier n
mravenec
(vliesvleugeligen) Formicidae een kruipend, in grote kolonies levend omnivoor insect

miereneter n
mravenečník
(dierkunde) benaming voor tandloze zoogdieren uit de onderorde Vermilingua , formicivoor die mieren vangt met lange kleverige tong

mierenzuur n
kyselina mravenčí
(scheikunde) het eenvoudigste carbonzuur met formule HCOOH

mierikswortel n
křen selský
(voeding)(kruid) de wortel van Armoracia rusticana wordt als pikant kruid gebruikt (wikidata: mierikswortel )

migraine n
migréna
(medisch) schele hoofdpijn

migratie n
migrace

mijl /mɛi̯l/ abbreviation
míle

mijn /mɛi̯n/ n
důl
(mijnbouw) een plaats waar delfstoffen gewonnen worden, onderaards of in een open groeve

mijn /mɛi̯n/ possessivePronoun
můj
van de eerste persoon enkelvoud

mijnbouw n
hornictví
(mijnbouw) het bedrijven van winning van delfstoffen

mijnschacht n
šachta
(mijnbouw)een verticale, meestal cilindervormige toegangsweg tussen het aardoppervlak en plaatsen in de ondergrond waar delfstoffen in vaste vorm worden ontgonnen

mijnwerker n
horník havíř
(beroep) een persoon die werkzaam is in de mijnbouw

mijt n
roztoč
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de superorde Acariformes kleine geleedpotige, overwegend parasitisch levende diertjes

mijter n
mitra
(religie) (hoofddeksel) een hoofddeksel dat door kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders gedragen wordt op plechtige gelegenheden

milieu /mi.li.ˈjøː/ /mɪɫˈjø/ n
životní prostředí
(biologie) de wereldwijde natuurlijke omgeving

militair /ˌmiliˈtæːr/ /ˌmiliˈtɛːr/ adj
vojenský
met het leger te maken hebbend

militair /ˌmiliˈtæːr/ /ˌmiliˈtɛːr/ n
voják
(beroep), (militair) lid van het leger, soldaat

militarisme n
militarismus

miljard n
miliarda
het getal 1.000.000.000

miljoen n
milión milion
het getal 1.000.000
1.000.000 eenheden of exemplaren

miljonair n
milionář
iemand die een vermogen heeft van meer dan een miljoen eenheden van een bepaalde valuta (bijvoorbeeld euro, dollar)

milkshake n
koktejl
(drinken) een dikke koude drank, een mengsel gemaakt van melk, roomijs en vruchten

millennium n
tisíciletí milénium
(tijdrekening), (eenheid) een periode van 1000 jaar

millimeter n
milimetr
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat ter grootte van een duizendste meter, 0,1 centimeter, weergegeven met symbool mm

milliseconde n
milisekunda

milt /mɪlt/ n
slezina
(anatomie) een klier in de buikholte die een rol speelt bij het zuiveren en de opslag van bloed

miltvuur /ˈmɪltfyr/ n
anthrax
(medisch) een infectieziekte, die wordt veroorzaakt door de bacterie Bacillus anthracis

mimosa n
citlivka
(drinken) een cocktail gemaakt uit mousserende wijn en gekoeld citrusvruchtensap

min adv
minus
minus, verminderd met (-)
min of meer: met weinig of met veel; meer of minder

minachting /ˈmɪnɑxtɪŋ/ n
opovržení
het minderwaardig vinden, het geen gunstige mening hebben over

minder /ˈmɪndər/ indefiniteCardinalNumeral
méně
vergrotende trap onverbogen vorm van weinig

minderheid n
menšina
een groep die binnen een groter geheel in aantal minder dan de helft uitmaakt

minderheidstaal n
menšinový jazyk

minderwaardigheidscomplex n
komplex méněcennosti

mineraal /minəˈral/ n
minerál

mineraalwater n
minerální voda minerálka
(drinken) water dat mineralen bevat die de smaak veranderen of het water een (vermeende) therapeutische waarde geven

mineralogie n
mineralogie

minigolf n
minigolf
een sport en een populaire vakantiebezigheid. De bedoeling is een parcours van 18 holes met zo min mogelijk slagen af te leggen. Het spel is een variant op golf, met het verschil dat bij golf grote afstanden moeten worden overbrugd en met midgetgolf slechts enkele meters

minimaal /ˈminimal/ adj
minimální
het kleinst mogelijk

minimalistisch adj
minimalistický
tot het uiterst minimale, tot het essentiële teruggebracht; van alle overbodigheid bevrijd

minimum abbreviation
minimum
1. kleinst mogelijke hoeveelheid

minister n
ministr
(regering) (beroep) een persoon die deelneemt aan de regering van een land

minister-president n
premiér
(beroep) (regering) de minister die het kabinet aanvoert

ministerie /ˌminɪsˈtɪːri/ n
ministerstvo
(regering) een afdeling van een overheid waar het beleid van de regering wordt uitgevoerd

minst /mɪnst/ indefiniteCardinalNumeral
nejméně

minteken n
mínus

mintgroen adj
mátová zelená

mintturquoise adj
tyrkysová mátová

minuut n
minuta
(tijdrekening), (eenheid) eenheid van tijd
minuta úhlová minuta
eenheid voor hoeken

mioceen n
miocén

mis n
mše
(religie) een eucharistieviering, de katholieke eredienst waarin het sacrament van de eucharistie wordt gevierd

misandrie n
misandrie
haat tegen mannen, diepe afkeer van mannen

misbruik /'mɪsbrʌʏk/ n
zneužití

misdaad n
zločin
(juridisch) (België) zwaarste categorie van bestrafte handelingen in het Wetboek van Strafrecht

misdrijf n
trestný čin zločin
een misdaad of delict

miskennen v
nedocenit

miskraam n
potrat

misleidend adj
zavádějící
met de uitdrukkelijke bedoeling om mensen dingen te laten geloven die niet waar zijn

mislukking n
neúspěch
iets dat niet goed is gegaan

mispel n
mišpule
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Mespilus germanica , die inheems is in de Benelux, tot 6 meter hoog kan worden en de gelijknamige vrucht voortbrengt
(fruit) vrucht van de mispelboom, Mespilus germanica

misschien /məˈsxin/ adv
možná snad
duidt aan dat er een bepaalde kans bestaat dat de uitspraak waar is

misselijkheid n
nevolnost

missen /ˈmɪsə(n)/ v
postrádat
overgankelijk niet raken, niet treffen
overgankelijk niet hebben, ontberen
overgankelijk de afwezigheid voelen van, en bijgevolg tegelijk verlangen naar

missie n
misie
(militair) een doeleind dat verwezenlijkt dient te worden

mist n
mlha
(meteorologie) laaghangende bewolking die het zicht belemmert

misverstand /ˈmɪsfərstɑnt/ n
nedorozumění
het verkeerd begrijpen van elkaars bedoelingen

miswijn n
mešní víno
(drinken) wijn die gebruikt wordt in de misdiensten van de christelijke kerken

mitochondrium /ˌmito'xɔndriɵm/ n
mitochondrie
(biologie) een organel dat energie voor een cel beschikbaar maakt

mitose /miˈtozə/ n
mitóza
(medisch) (biologie) gewone celdeling

mixen /ˈmɪksə(n)/ v
mixovat
overgankelijk door elkaar mengen

mobieltje /moˈbilcə/ n
mobilní telefon
een gsm, een draagbare telefoon

mobilisatie n
mobilizace

modder /ˈmɔdər/ n
bláto
mengsel van aarde, vuil en water

mode /ˈmodə/ n
móda

model n
model

modern /moˈdɛrn/ adj
moderní
van deze tijd, volgens de laatste mode

moderniseren /mo.dɛr.ni.ˈzɪː.rə(n)/ /mo.dɛr.nɪ.ˈzeː.rə(n)/ v
modernizovat
overgankelijk modern maken

moderniteit n
modernost

modificatie n
úprava

modulair adj
modulární

modulatie n
modulace

moe /muː/ adj
unavený
geneigd tot rusten of slapen, afgemat

moed /mud/ /mut/ n
odvaha
dapperheid, lef, branie

moeder n
matka máti
persoon of zaak die op een moeder lijkt omdat dit het oorspronkelijk voortbrengende is bijv. moederbedrijf

moederbord n
základní deska

moederlijk adj
mateřský
met de liefde en zorg van een moeder

moederschap n
mateřství
het fungeren als moeder

moedertaal n
mateřský jazyk mateřština

moedig /ˈmuːdəx/ /ˈmuːdəç/ adj
odvážný statečný
geen angst voor gevaar tonend

moeflon n
muflon
(evenhoevigen) Ovis orientalis het kleinste wilde schaap. De naam moeflon wordt soms ook per abuis gebruikt voor de argali (Ovis ammon), een verwante soort. Argali's zijn echter groter dan moeflons

moeilijk /mu<sup>ɪ</sup>lɛ<sup>ɪ</sup>k/ adj
obtížný těžký
niet gemakkelijk, waar moeite, geduld en inspanning voor vereist is

moeilijkheid n
obtížnost
iets dat moeilijk of lastig is

moeite /ˈmuitə/ n
úsilí
een grote inspanning

moeiteloos adj
bez námahy
geen moeite kostend; zonder inspaning

moer n
matice matka
(biologie) vrouwelijk wezen, zoals de moederstam van een gist of plant of een vrouwelijk konijn, haas of fret
(imkerij), (dierkunde) koningin van een bijenvolk
versterkend voorvoegsel om het meest oorspronkelijke of voornaamste exemplaar aan te geven
marše
(verouderd) drassig land, vooral gebruikt voor natte veengebieden

moeras n
marše

moesson n
monzun
(meteorologie) de regentijd in tropische gebieden met een droge tijd en een regentijd

moeten v
muset
modaal werkwoord: gedwongen zijn

mof n
Němčour skopčák
(scheldwoord) Duitser, met name veel gebruikt om te verwijzen naar de Duitse bezetter ten tijde van de Tweede Wereldoorlog

mogelijk adj
možný
een keuze om iets te doen

mogelijkheid n
možnost
iets wat gedaan kan worden of kan gebeuren,

mogen /'mo.χə(n)/ v
smět
onpersoonlijk toegestaan zijn

mol n
krtek krt
(insecteneters) bepaald soort zoogdier, Talpa europaea zwart, zoogdier met spitse snuit en voorzien van graafpoten, dat leeft in gegraven gangen in de grond
mol
(scheikunde), (eenheid) mol, hoeveelheid van een stof die net zo veel deeltjes bevat als er atomen zijn in 12 gram koolstof-12

moleculair adj
molekulární
(medisch) bestaande uit moleculen

molecule /moləˈkyle/ n
molekula
(natuurkunde), (scheikunde) het kleinste deeltje van een stof dat nog alle eigenschappen van die stof bezit

molecuul /moləˈkyɫ/ n
molekula
(scheikunde) een neutraal deeltje bestaande uit meer dan één door chemische bindingen bijeengehouden atomen

molen n
mlýn
(techniek) een installatie die de stroming van lucht of water als energiebron gebruikt voor het aandrijven van allerlei machines

molenaar /ˈmolənar/ n
mlynář
(beroep) iemand die het werken in een molen als beroep heeft

molensteen n
mlýnský kámen
ronde steen die onder andere in windmolens en watermolens wordt gebruikt voor het malen van granen en andere producten, zoals boekweit, erwten en bonen, lijnkoeken en eikenschors

mollig adj
baculatý
een beetje dik, 'volslank', rondvormig

molotovcocktail n
Molotovův koktejl
met brandbare stof gevulde glazen fles die via een lont of lap stof wordt ontstoken

molybdeen n
molybden
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mo en atoomnummer 42. Het is een grijs overgangsmetaal

moment n
moment okamžik
zeer korte tijd

mompelen v
mumlat
inergatief geluiden maken die moeilijk te verstaan zijn

monarch n
panovník

monarchie n
monarchie
(regering)(adel) is van origine een regeringsvorm waarbij alle macht bij één persoon berust

mond n
ústa pusa
(anatomie) ingang van het spijsverteringskanaal, hoofdzakelijk gezegd van dit orgaan bij mensen; zowel voor de ingang zelf als de achterliggende holte gebruikt

mond-en-klauwzeer abbreviation
slintavka a kulhavka
1. een zeer besmettelijke virusziekte (Aphtae epizooticae) die evenhoevige dieren, vooral runderen treft

mondeling adj
ústní
via het gesproken woord

mondharmonica n
harmonika
(muziekinstrument) instrument met doorslaande tongen dat met de mond bespeeld wordt

mondharp n
brumle
(muziekinstrument) een klein tokkelinstrument en lamellofoon waarbij de klank gevormd wordt door een dunne lamel aan te tokkelen waarbij het frame tussen de tanden of tegen de lippen wordt gehouden

monding /ˈmɔndɪŋ/ n
ústí
(aardrijkskunde) plaats waar een rivier uitkomt in zee of meer, of waar een zijrivier in een grotere rivier

mondwater /ˈmɔntwatər/ n
ústní voda
reinigende vloeistof waarmee de mondholte kan worden gespoeld, vaak gebruikt om onprettig ruikende adem tegen te gaan

mongolenvlek n
mongolská skvrna

monitor /ˈmoniˌtɔr/ n
monitor
(informatica) een scherm waarop de informatie uit een computer zichtbaar wordt gemaakt

monnik n
mnich
(religie) man die uit religieuze overwegingen teruggetrokken leeft, voornamelijk in een klooster

monnikskap n
oměj
(plantkunde) (medisch) Aconitum een geslacht van vaste planten uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae) waarvan de leden zeer giftig zijn en een kapvormig bovenste bloemblad hebben en waarvan sommigen o.a. worden gebruikt in zalven tegen zenuwpijnen

monocle n
monokl
(optica) een bril voor één oog

monocultuur /ˈmonokʏɫˌtyːr/ n
monokultura
(landbouw) landbouw met één gespecialiseerd gewas

monoftongering n
monoftongizace
(taalkunde) het verschijnsel dat een diftong of triftong overgaat in een monoftong

monografie n
monografie
een wetenschappelijk boek of verhandeling over één onderwerp of een beperkte groep van samenhangende onderwerpen, in het algemeen geschreven door één auteur

monogram n
monogram
een figuur waarin de initialen van een naam op kunstzinnige wijze zijn verweven

monoliet n
monolit

monoloog /ˌmonoˈlox/ n
monolog
een gesprek gevoerd door één persoon, meestal op toneel

monopolie n
monopol
(economie) het geheel beheersen van een markt door een enkele leverancier

monotheïsme n
monoteismus

monster n
potvora
schrikwekkend wezen

montage n
montáž

monteur n
montér

monument n
monument pomník
een groot gedenkteken

mooi /moːj/ adj
hezký pěkný
prettig in voorkomen, aangenaam om naar te kijken.

moord /ˈmoːrd/ /ˈmoːrt/ /ˈmʊːrt/ n
vražda
(pejoratief) handeling met het doel en het gevolg dat iemand dood gaat

moordenaar /mordənar/ n
vrah
iemand die een moord gepleegd heeft

moordwapen n
vražedná zbraň

moralist n
moralista
(persoon) iemand die vanuit een morele overtuiging kritiek levert op andere mensen

moratorium n
moratorium
(juridisch), (financieel) een uitstel van betaling

moreel /moˈrel/ adj
morálka

morfeem n
morfém
(taalkunde) de kleinst mogelijke morfosyntactische eenheid in een taal

morfologie /ˌmɔr.fo.lo.ˈɣi/ /ˌmɔr.fo.lo.ˈχi/ n
morfologie tvarosloví
(geologie) de wetenschap die de vorm van de oppervlakte van de aarde bestudeert

morgen /ˈmɔrxə(n)/ /ˈmɔrɣə(n)/ adv
zítra zítřek
(tijdrekening) de eerstvolgende dag na vandaag

morgen /ˈmɔrxə(n)/ /ˈmɔrɣə(n)/ n
jitro
(tijdrekening) het eerste deel van de dag, na de nacht en vóór de middag

morgenster n
jitřenka
(astronomie) benaming voor de planeet Venus

mormoon n
mormon
bijnaam van een lid van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen

mormoons adj
mormonský
(religie) behorend tot, passend bij de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen

morsen /'mɔrsə(n)/ v
rozlít
overgankelijk materiaal daar laten belanden waar niet thuis hoort

mortier n
minomet
(gereedschap) een kom waarin met een stamper allerlei stoffen fijn gestampt of fijngewreven worden
(militair) een kort kanon met een fors kaliber

mos n
mech

moscovium n
moscovium moskovium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Mc en het atoomnummer 115

moseik n
dub cer
Quercus cerris of Turkse eik is een boom uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae )

mosgrijs adj
lišejníková šedá

mosgroen adj
mechová zelená

moskee n
mešita
(religie), (bouwkunde) gebedshuis van moslims

moslim n
muslim
(religie) een geloofsaanhanger van de islam

mossel n
slávka
(tweekleppigen) (voeding) Mytilus edulis , een eetbaar tweekleppig schelpdier

most n
mošt
gistend vruchtensap, meestal van druiven

mosterd n
hořčice
(plantkunde) een of meer kruisbloemige planten met gele bloemen van het geslacht Sinapis (gele mosterd) of Brassica nigra (zwarte mosterd) of Brassica juncea (Sareptamosterd) of Brassica carinata (Ethiopische mosterd)

mosterdzaad n
hořčičné semínko
(plantkunde) (voeding) de zaadjes van de mosterdplant

mot n
mol
(dierkunde) vlinderachtig insect

motief n
motiv
de reden om iets te doen
een zich herhalend patroon (ook (muziek))
onderwerp dat in een verhaal etc. wordt uitgediept, leidmotief

motivatie n
motivace

motiveren /moːtiˈveːrə(n)/ v
motivovat
van argumenten, gronden of redenen voorzien

motor /'mo.tɔr/ n
motor
(werktuigbouwkunde) krachtbron die met behulp van een energiebron een werktuig, machine of vervoermiddel aandrijft

motorboot n
motorový člun
(scheepvaart) een klein tot middelgroot bootje dat voortbewogen wordt door middel van een motor

motorfiets n
motocykl

motoriek n
motorika
(biologie) het vermogen om het lichaam(sdeel) te bewegen

motorloos adj
bezmotorový
zonder motor

motregen n
mrholení mžení
(meteorologie) lichte neerslag in de vorm van heel kleine druppeltjes water

mottenbal n
naftalín

mountainbike n
horské kolo

mout n
slad
de grondstof voor bier, jenever en whisky, vervaardigd door het laten kiemen van graan, waarbij het aanwezige zetmeel omgezet wordt in vergistbare suikers.

mouterij n
sladovna
fabriek waar van granen mout wordt gemaakt, door het in water te weken waardoor het onkiemt, en het daarna te drogen

mouw n
rukáv
dat deel van een kledingstuk dat de armen omvat

mozaïek n
mozaika

mozzarella n
mozzarella
zachte, witte, Italiaanse kaas oorspronkelijk gemaakt van melk van een waterbuffel later ook uit melk van een koe

muesli /ˈmysli/ /ˈmyə̯zli/ n
müsli
(voeding) eten gemaakt van graanvlokken, zuivel, fruit en noten

muezzin n
muezzin
(religie) de persoon die vanuit een minaret van de moskee oproept tot de dagelijkse gebeden

mug n
komár
(tweevleugeligen) klein, vliegend tweevleugelig insect van de onderorde Nematocera dat in grote paringszwermen erg lastig is met een dun en fragiel lichaam, dunne pootjes, gesegmenteerde antennes waarmee goed geur waargenomen kan worden en een kleine kop met zuigsnuit

muildier n
mula
(dierkunde) een kruising van een ezelhengst en een paardenmerrie

muilezel n
mezek
(onevenhoevigen) kruising van een paardenhengst en een ezelin

muilkorf n
náhubek
een leren of metalen korf die voor de bek van een dier gespannen wordt om bijten onmogelijk te maken

muis /mœʏ̯s/ /mœːs/ n
myš myšák
(knaagdieren) klein zoogdier, meestal van het geslacht Mus , met spitse snuit, grote oren en ogen en een lange, bijna onbehaarde staart
(informatica) invoerapparaat voor de computer dat wordt bewogen over een mat of ander oppervlak om een aanwijzer op een beeldscherm te bewegen

muisgrijs adj
myší šedá

muisvogel n
myšáci
(dierkunde) benaming voor vogels uit de orde Coliiformes ; die zachte lichaamsveren hebben en voorkomen in Afrika

muiterij n
vzpoura

multidisciplinair /ˈmʏltidɪsɪpliˌnɛ:r/ adj
multidisciplinární
betrekking hebbend op meerdere disciplines

multilateraal adj
mnohostranný
met, of aan veel kanten, belangen, partijen etc.

multinational n
nadnárodní korporace

multiple sclerose n
roztroušená skleróza

multiplex n
překližka
composietplaat die bestaat uit meer dan 3 gelijmde laagjes hout

mummie n
mumie
het door uitdroging en/of balsemen geconserveerde lichaam van een overleden mens of dier

mummificeren v
mumifikovat
van een overledene een mummie maken

mungboon n
mung fazole mungo fazole
(plantkunde) kruidachtige, eenjarige plant Vigna radiata uit de Leguminosae familie (wikidata: mungboon )

munt n
máta
(bloemplanten) een geslacht Mentha van vaste planten uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae ). Ze hebben sterk geurende stoffen (menthol) die gebruikt worden in diverse producten als smaak- en geurstof, bijvoorbeeld in snoep, thee en tandpasta. De muntolie wordt met name gewonnen uit pepermunt en aarmunt. In de supermarkt of bij de groenteboer wordt meestal aarmunt verkocht (wikidata: munt )

muntjak n
muntžak
(evenhoevigen) benaming voor kleine hertachtigen uit het geslacht Muntiacinae , die een blaffend geluid voortbrengen en zoals die voorkomen in Oost-Azië

mus n
vrabec
(zangvogels) benaming voor vogels uit de familie Passeridae , behorend tot de wevervogels die zelden ver van de mensen nestelen

museum n
muzeum
een gebouw waarin voorwerpen van culturele waarde tentoongesteld worden

musical n
muzikál

musicoloog n
muzikolog
(muziek) (beroep) kenner van muziek; iemand die muziek bestudeert

musicus n
hudebník
(muziek), (beroep) iemand die muziek maakt en ten gehore brengt

muskus /'mɵskɵs/ n
pižmo
de geurstof uitgescheiden door de geurklieren van bepaalde zoogdieren

muskusos n
pižmoň
(evenhoevigen) Ovibos moschatus , onderfamilie bokken) is een plomp hoefdier met grote kop en brede snuit

muskusrat n
ondatra
(knaagdieren) Ondatra zibethicus , een soort waterrat

mutageen n
mutagen
(genetica) een genotoxische stof die het DNA beschadigt

mutatie n
mutace
(medisch), (biologie) een sprongsgewijze erfelijke verandering, sprongmutatie

mutisme n
mutismus
(medisch) onvermogen om te spreken

muur /myːr/ n
zeď stěna
(bouwkunde) verticale vlakke constructie van metselwerk

muursla n
mléčka zední

muze n
múza

muziek /my'zik/ n
hudba muzika
(kunst) door mensen geordend akoestisch fenomeen binnen een afgebakend tijdsinterval

muziekinstrument /myˈzikˌɪnstrymɛnt/ n
hudební nástroj
(muziek) instrument om muziek mee te spelen

muziekschool n
hudební škola
(muziek), (onderwijs) een school waar men muziek leert maken

muzikant n
hudebník
(muziek), (beroep) iemand die muziek maakt

mycologie /ˌmikoloˈɣi/ n
mykologie
(wetenschap) de wetenschap die zich bezig houdt met het bestuderen van schimmels

mycologisch /ˌmikoˈloɣis/ adj
mykologický
met betrekking tot (de leer van de) schimmels

mycose /miˈkozə/ n
mykóza
(medisch) een door een schimmel veroorzaakte ziekte

myopie n
krátkozrakost
(medisch) afwijking in de brandpuntsafstand van het oog waardoor alles op grotere afstand wazig gezien wordt

mysterie /miˈstɪːri/ n
záhada

mysticus n
mystik

mythe /ˈmitə/ n
mýtus

mythisch adj
bájný

mythologie /mi.tɔ.lɔ.ɣi/ n
mytologie bájesloví

myxomatose n
myxomatóza
(diergeneeskunde) ernstige konijnenziekte die verspreid wordt door vectoren (dragers) zoals muggen, konijnenvlooien en onderlinge besmetting via bijvoorbeeld contact, urine of andere virus-houdende lichaamsvloeistoffen

na preposition
po
in tijd volgend op

naad n
šev
(techniek) verbinding [1] waar twee stukken materiaal aan elkaar zijn gehecht (bijv. bij het lassen)

naadloos /'natlos/ adj
bezešvý
zonder merkbare overgang; zonder naad aan elkaar bevestigd

naadloos /'natlos/ adv
bezešvě
op naadloze wijze

naaf /naf/ n
náboj
centrale as of middenstuk van een wiel of rad

naafversnelling n
nábojová převodovka

naaien /ˈnaːi̯ə(n)/ v
šít
overgankelijk het met behulp van naald en draad maken of herstellen van textiel (bijv. kleding)

naaimachine n
šicí stroj

naakt /naːkt/ adj
nahý
zonder beharing of andere fysieke bescherming van de huid, ontkleed

naaktheid n
nahota
het naakt zijn

naaktslak n
slimák

naald /nald/ /naɫt/ n
jehla jehlice
(gereedschap) een soort gereedschap dat gebruikt wordt voor het aan elkaar bevestigen (naaien) van kledingstukken of andere voorwerpen van stof, zoals leer

naaldboom n
jehličnatý strom

naam n
jméno název
kort stukje tekst dat een persoon, instelling of object kan benoemen
jméno
bekendheid, reputatie

naamdag n
jmeniny svátek
een dag waarop een heilige wordt herdacht

naamgenoot n
jmenovec
iets of iemand met dezelfde naam

naamruimte n
jmenný prostor

naamval n
pád
(taalkunde), (grammatica) een buigingsvorm van een naamwoord, lidwoord of telwoord die de functie van dat woord in de zin aangeeft

naamwoord /namwort/ n
jméno
(grammatica) een woord dat een persoon of zaak noemt, bepaalt of aanduidt

naar /naːr/ adv
do
prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord

naar /naːr/ preposition
do
in de richting van

naast preposition
vedle
aan de zijkant van

nabij adj
blízký
zich in de onmiddellijke omgeving bevindend

nabijheid n
blízkost

nabootsen /'na.bo.tsə(n)/ v
napodobit
overgankelijk nadoen, imiteren

nabootsing /ˈnabotsɪŋ/ n
napodobení
imitatie, het nadoen

naburig adj
sousední
in de buurt ervan gelegen

nacht /nɑx/ /nɑxt/ /nɑχt/ n
noc
(tijdrekening) de tijd tussen zonsondergang en zonsopkomst

nachtblauw adj
noční modrá

nachtclub n
noční klub
een uitgaansgelegenheid voor volwassenen, vaak met erotisch vermaak

nachtegaal n
slavík obecný slavík
(zangvogels) lijsterachtige zangvogel met een rossig bruine staart die heel mooi kan zingen, Luscinia megarhynchos

nachtelijk adj
noční

nachtkastje n
noční stolek

nachtmerrie n
noční můra
een zeer angstige droom, angstdroom
een schrikbeeld

nachtschade n
lilek
(bloemplanten) een geslacht Solanum van planten in de nachtschadefamilie (Solanaceae ) met veelal kruidachtige, klimmende planten

nachtvlinder n
můra
(vlinders) vlinder die 's nachts actief is

nachtzwaluw n
lelek

nadeel n
nevýhoda
ongunstige eigenschap

nadenken v
přemýšlet

nadruk /'nadrɵk/ n
důraz
een bijzondere aandacht die besteed wordt

nagel n
nehet
(anatomie) dunne, doorzichtige plaat van harde keratine op de bovenkant van vinger- en teentoppen van mensen en primaten
hřebík nehet
(techniek) spijker [1] (meestal met een kleine kop)

nagellak n
lak na nehty
(cosmetica) vernislak waarmee nagels met of zonder kleur gelakt kunnen worden

nageslacht n
potomstvo

najaar n
podzim
herfst

nakend adj
blížící
in de nabije toekomst gebeurend

namelijk /ˈnamələk/ abbreviation
totiž

namens preposition
jménem
iemand in naam vertegenwoordigend

namiddag n
odpoledne
(tijdrekening) (in Nederland) tijd aan het einde van de middag of in het tweede deel van de middag, ongeveer van 16.00 tot 18.00 uur

nandoe n
nandu

nanogram n
nanogram

nanometer n
nanometr
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van één miljardste meter of 0,000.001 millimeter, weergegeven met symbool nm

nanoseconde n
nanosekunda

nanotechnologie n
nanotechnologie

naoorlogs adj
poválečný
van na de oorlog (vaak de Tweede Wereldoorlog)

narcis n
narcis

narcissengeel adj
žlutá narcisová

narwal n
narval
(walvisachtigen) bepaald soort zeezoogdier, Monodon monoceros walvis uit de poolstreken, die 4 tot 5 meter lang wordt waar bij een mannetjes nog een lange slagtand bij komtDe wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. De bijnaam van de narwal is "eenhoorn van de zee".

nasaal /naˈsal/ adj
nosní
(medisch) met betrekking tot de neus

nasleep n
důsledek

nasmaak n
dochu? vína
een veranderde smaak van iets dat men al heeft doorgeslikt heeft en in het begin anders smaakte

nat adj
mokrý
gedrenkt in een vloeistof, meestal water

natie n
národ
(geopolitiek), (sociologie) een groep mensen (volk) die zich door gemeenschappelijke taal, cultuur of politieke geschiedenis verbonden voelt en een staat vormen

natiestaat n
národní stát

nationaal adj
národní
op een volk met een eigen land betrekking hebbend

nationaalsocialisme n
nacionální socialismus

nationalisme n
nacionalismus
voorliefde voor het vaderlandse

nationalist n
nacionalista

nationaliteit n
národnost

natrium n
sodík

natriumwaterstofcarbonaat n
hydrogenuhličitan sodný

naturalisme n
naturalismus
(kunst) stroming in de literatuur aan het eind van de 19e eeuw, die de mens beschouwt als bepaald door milieu en erfelijkheid

natuur n
příroda
(filosofie) oorspronkelijke, onaangeroerde verschijningsvorm van alles wat zich op, in en rond de Aarde bevindt; min of meer synoniem aan "schepping" of "wildernis", als tegenstelling tot cultuur, technologie of beschaving
(maatschappij) oorspronkelijke wildernis en de nabootsing daarvan, omringend landschap dat wordt beleefd alsof het nooit door de mens is gewijzigd
(wetenschap) alles wat niet door bewust menselijk handelen is ontstaan, zoals het bestudeerd en beschreven wordt door wetenschappen als zoals de natuurkunde en de biologie, te vergelijken met het begrip heelal, universum of kosmos, meestal beschouwd als gezien vanuit het standpunt van de mens op Aarde
(psychologie) de aard van iets of iemand; diens karakter
(verouderd) (seksualiteit) teelvocht; mannelijk zaad en geslachtsorgaan

natuurkunde /naˈtyrkʏndə/ /naˈtyːrkʏndə/ n
fyzika
(wetenschap) subdiscipline binnen de natuurwetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van materie en energie evenals het gedrag en de interactie hiervan in ruimte en tijd

natuurkundige n
fyzik

natuurlijk adj
přírodní
uit de natuur afkomstig

natuurlijk persoon n
fyzická osoba
(juridisch) menselijk wezen van vlees en bloed dat als rechtssubject rechten en plichten kan hebben en rechtshandelingen kan verrichten

natuurmonument n
přírodní památka

natuurramp n
přírodní katastrofa
een ongelukkige gebeurtenis die door de natuur veroorzaakt wordt

natuurrecht n
přirozené právo
recht aan de natuur en niet aan de maatschappij ontleend, in de natuurlijke orde van de dingen gefundeerd

nauwelijks adv
stěží
net, op het nippertje, wel of niet

navel /'navəl/ n
pupek

navelpluis n
pupeční žmolek
opeenhoping van vezeltjes in iemands navel

navelstreng /ˈnavəlstrɛŋ/ n
pupeční šňůra
(anatomie) snoer dat de vrucht aan de moederkoek verbindt

navigatie n
navigace

necrofilie n
nekrofilie

necrologie n
nekrolog
een biografie van een overleden persoon en/of een bespreking van diens werk

necrose n
nekróza
(medisch) de afsterving van weefsel

nectarine n
nektarinka
(plantkunde) boom Prunus persica var. nucipersica een mutant van de perzik (Prunus persica ) (wikidata: nectarine )

nederigheid n
pokora
het aannemen van een houding waarbij geen aanspraak gemaakt wordt op macht of eer

nederlaag n
porážka
het verlies van een strijd

nederzetting n
osada
een vestiging, een bewoonde plaats

nee /neː/ interjection
ne
duidt ontkenning aan, het tegengestelde van ja

neef n
synovec bratranec
(familie) een zoon van iemands broer of zus; een mannelijke oomzegger
bratranec
(familie) een zoon van iemands oom of tante
(familie), (verouderd) mannelijke bloedverwant in het algemeen (bijv. een kleinzoon)

neen /nen/ interjection
ne
ontkenning van de gestelde vraag of gedane bewering

neerslag n
srážka
(meteorologie) hemelwater dat in de vorm van regen, sneeuw, hagel enzovoort uit de lucht valt

neervallen v
selhat
te snel naar beneden verplaatsen

negatief adj
negativ
ontkennend, afwijzend

negen /ˈne.ɣə(n)/ /ˈne.χə(n)/ cardinalNumeral
devět
"9", het getal tussen acht en tien

negende /ˈne.ɣən.də/ /ˈne.χən.də/ ordinalAdjective
devátý
nummer negen in een rij

negenennegentig cardinalNumeral
devadesát devět
"99", het getal tussen achtennegentig en honderd, negentig plus negen

negenentwintig cardinalNumeral
devětadvacet dvacet devět
"29", het getal tussen achtentwintig en dertig, twintig plus negen

negenhoek n
devítiúhelník

negenhonderd /ˈne.ɣə(n).ˌhɔn.dərd/ /ˈne.ɣə(n).ˌɦɔn.dərt/ /ˈne.χə(n).ˌɦɔn.dərt/ cardinalNumeral
devět set
"900", het getal tussen achthonderdnegenennegentig en negenhonderdeen, negen maal honderd

negentien cardinalNumeral
devatenáct
"19", het getal tussen achttien en twintig, tien plus negen

negentiende ordinalAdjective
devatenáctý

negentig /ˈne.ɣə(n).təx/ /ˈne.ɣə(n).tɪx/ /ˈne.χə(n).təχ/ cardinalNumeral
devadesát
"90", het getal tussen negenentachtig en eenennegentig, negen maal tien

neger n
negr
(persoon) * iemand met voorouders uit Afrika bezuiden de Sahara met lichamelijke kenmerken daarvan als een donkere huidskleur of zwart kroeshaar

negeren v
ignorovat
overgankelijk doen alsof iemand of iets niet bestaat.

nek /nɛk/ n
šíje týl
(anatomie) achterste gedeelte van de hals

nemen /ˈne.mə(n)/ v
vzít brát
overgankelijk iets vastpakken met de handen

neodymium n
neodym

neogeen /nejoˈɣen/ n
neogén
(geologie) geologisch tijdperk, tweede periode van het era kaenozoïcum, van 23 tot 2,6 miljoen jaar geleden

neolithicum /nejoˈlitikʏm/ n
neolit

neologisme /ˌne.jo.lo.ˈχɪs.mə/ /ˌne.jo.loː.ˈɣɪz.mə/ n
neologismus
een woord dat nieuw is of nieuw gevormd is

neon n
neon neón
(scheikunde), (element) een chemisch element, met symbool Ne en atoomnummer 10, en een kleurloos edelgas

neonazisme n
neonacismus

neptunium n
neptunium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Np en atoomnummer 93. Het is een zilverkleurig metalliek actinide

nerd n
nerd
(persoon) iemand die een grote voorliefde voor intellectuele zaken aan de dag legt, maar sociaal en seksueel niet aantrekkelijk wordt gevonden

nergens adv
nikde

nerts n
norek
(roofdieren) benaming voor bepaalde pelsdieren uit de familie der marterachtigen (Mustelidae )
pels van een nerts

nerveus adv
nervózní
lijdend aan gespannen zenuwen

nest /nɛst/ n
hnízdo
(dierkunde) de verblijf- en broedplaats van bepaalde diersoorten zoals vogels

nestelen /ˈnɛstələ(n)/ v
hnízdit
inergatief het bouwen van een nest en het grootbrengen van jongen erin, gewoonlijk van vogels

net n
síť
een geheel van fijne draden, vaak gebruikt om dieren (m.n. vissen) te vangen

netjes /ˈnɛcəs/ adj
pořádný
tot netheid geneigd

netjes /ˈnɛcəs/ adv
pořádný
op een nette manier

netmaag n
čepec
(zoötomie) tweede van de vier magen van herkauwers

nettoloon /'nɛtolon/ n
čistý plat
het brutoloon waar onder andere belasting en sociale premies van zijn afgetrokken

netvlies n
sítnice
(anatomie) een vlies aan de binnenkant van het oog waarop een beeld wordt gevormd

netwerk n
síť

neukbaar /ˈnøːk.bar/ adj
prcatelný šukatelný

neuken v
jebat
overgankelijk (dysfemisme) (seksualiteit) geslachtsgemeenschap hebben met

neuritis n
neuritida
(medisch) zenuwontsteking

neuriën v
broukat
overgankelijk met gesloten mond zingen

neurochirurg n
neurochirurg
(beroep) chirurg die gespecialiseerd is in de chirurgische behandeling van aandoeningen aan de hersenen, hersenstam, ruggemerg, en perifere zenuwen

neurohypofyse /ˈnøːroˌhipoˌfizə/ /ˈnʏːroˌhipoˌfizə/ n
neurohypofýza
het neurale deel van de hypofyse, vanwaar bepaalde hormonen geproduceerd in de hypothalamus afgegeven worden

neurologie n
neurologie
(wetenschap) een discipline binnen de biologie en geneeskunde die zich bezighoudt met alles wat aandoeningen van het centrale zenuwstelsel betreft

neurologisch adj
neurologický
(medisch) met betrekking tot de zenuwen

neuromusculair adj
nervosvalový
(medisch) met betrekking tot zenuwen en spieren

neuron n
neuron
(biologie) zenuwcel met haar neuriet en dendrieten, behorend tot de belangrijkste elementen van het zenuwstelsel

neuropathie n
neuropatie
(medisch) het niet goed functioneren van een of meer zenuwen

neuropsychologie n
neuropsychologie

neurotisch adj
neurotický
(medisch) met betrekking tot een ziekelijke houding

neurotransmitter /ˈnøːrotransˌmɪtər/ /ˈnøːrotrɑnsˌmɪtər/ /ˈnʏːrotrɑnsˌmɪtər/ n
neurotransmiter
(biochemie) een chemische stof die fungeert als overbrenger van de zenuwprikkel

neurowetenschap n
neurověda

neus /nøʏs/ /nøːs/ n
nos
(anatomie) orgaan dat gebruikt wordt bij de ademhaling en om te ruiken

neusbeen n
nosní kost
(anatomie) een van de beenderen van de schedel, midden in het gelaat

neusbeer n
nosál
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Nasua nasua , dat in Midden- en Zuid-Amerika leeft

neusgat n
nozdra

neusholte n
nosní dutina
(anatomie) het eerste stuk van het luchtwegstelsel waar de ingeademde lucht doorheen gaat

neushoorn n
nosorožec
(onevenhoevigen) een groot en zwaar zoogdier uit de familie van de Rhinocerotidae dat in Afrika en Azië leeft en gekenmerkt wordt door de hoorn op zijn kop

neusklank /ˈnøsklɑŋk/ n
nazála
(taalkunde) een klank geproduceerd met een verlaagde velum in de mond, waardoor lucht tijdens het vormen van de klank ongestoord door de neus kan ontsnappen

neutraal /nøˈtral/ adj
neutrální
geen partij kiezend in een conflict, afzijdig, onpartijdig
(natuurkunde) noch een positieve noch een negatieve lading dragend
(scheikunde) noch zuur noch alkaline; med een zuurgraad van 7

neutraliteit n
neutralita
het neutraal zijn bijv. een onpartijdige houding aanhouden ten opzichte van twee partijen met een geschil

neutrino n
neutrino

neutron n
neutron

neutronenster n
neutronová hvězda

nevel n
mlhovina
(meteorologie) wolken in de nabijheid van de grond, ontstaan door plaatselijke oorzaken zoals door afkoeling of door menging van koude met warme vochtige lucht

niacine n
niacin
(biochemie) een van de voor de mens noodzakelijke vitaminen, een wateroplosbaar microvoedingsmiddel dat van belang is voor de menselijke gezondheid

nicht n
neteř sestřenice
(informeel) mannelijke homoseksueel, met de bijbetekenis dat die zich verwijfd gedraagt

nicotine n
nikotin

niemand indefinitePronoun
nikdo
geen enkel persoon

nier n
ledvina
(anatomie) een van beide organen in de onderrug die het bloed zuiveren van afvalstoffen en deze uitscheiden in de urine

niervet n
lůj
(kookkunst) glibberige stof, gewonnen uit het weefsel rond de beide organen die bij zoogdieren het bloed zuiveren

nieskruid n
čemeřice
(bloemplanten) een geslacht Helleborus dat volgens verschillende auteurs 15 tot 22 soorten omvat. Tot het geslacht behoren onder meer de kerstroos (Helleborus niger ), het stinkend nieskruid (Helleborus foetidus ), de lenteroos (Helleborus orientalis ) en de wrangwortel (Helleborus viridis )

niet adv
ne ne-
ontkenning, tegenovergestelde van 'wel'

niets indefinitePronoun
nic
geen enkel ding, geen enkele zaak

nietsnut n
budižkničemu
(pejoratief) iemand die niets nuttigs doet

niettegenstaande postposition
přes

niettemin adv
nicméně

nieuw /niβ̞/ /nyʊ̯/ adj
nový
recentelijk gemaakt; nog niet eerder aanwezig
recentelijk ontdekt
huidige
onderscheidt nieuwere namen van oudere
in originele staat, nog niet eerder gebruikt
vreemd, onbekend
recentelijk aangekomen of opgedoken

nieuwe maan n
nov
(astronomie) fase of schijngestalte van de maan, waarbij we naar de schaduwzijde van de maan kijken, de zon verlicht in die situatie de van de aarde af gerichte zijde

nieuwigheid n
novost
iets dat nieuw (bedacht) is

nieuws /niu̯s/ n
noviny
(maatschappij) actuele ontwikkelingen die van algemeen belang worden geacht
(media) een uitzending in de media waarin berichten over [1] worden verspreid onder het grote publiek

nieuwsgierig /ˈniu̯sˌɣirəx/ adj
zvědavý
verlangend om iets te weten of waar te nemen

nieuwsgierigheid /niu'sxirəxɛit/ n
zvědavost
het verlangen naar kennis

niezen v
kýchat kýchnout
inergatief plotselinge, krachtige uitademing om de neus te reinigen van prikkelende stoffen

nihilisme n
nihilismus
(filosofie) binnen de filosofie een begrip dat wordt gebruikt om de ontkenning van het bestaan van betekenis of waarde in de wereld aan te duiden

nihilist n
nihilista
(filosofie) zelfstandig denker die vindt dat voor werkelijke verbetering dingen die nu waardevol worden gevonden eerst tot niets moet worden teruggebracht en daarom niet buigt voor autoriteit of principe, ook niet als deze autoriteit of dit principe algemeen aanvaard is

nijlpaard n
hroch
(evenhoevigen) groot en zwaar in Afrika levend zoogdier, Hippopotamus amphibius , dat meestal in het water verblijft en een enorme muil heeft

nikab n
nikáb

nikkel n
nikl
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ni en atoomnummer 28. Het is een zilverwit/grijs overgangsmetaal

nimf n
nymfa
(mythologie) een Griekse halfgodin en daimon die in de natuur leeft, en vaak gebonden is aan een bepaalde plek of plantensoort, meestal voorgesteld in de gedaante van een aantrekkelijk meisje
(figuurlijk), (persoon) bekoorlijk meisje
(biologie) het juveniele stadium van dieren die een onvolledige gedaanteverwisseling hebben

niobium /niˈjobijʏm/ n
niob niobium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Nb en atoomnummer 41. Het is een glanzend grijs/blauwachtig overgangsmetaal

nirwana n
nirvána
de hoogste staat die door de mens bereikt kan worden, en waardoor heiligheid behaald wordt; toestand van volkomen rust

nis /nɪs/ n
výklenek
een inham in een muur

nitride n
nitrid
(scheikunde) een verbinding van stikstof waarin dit element in de oxidatietoestand -3 optreedt

niveau n
úroveň
rang in een hiërarchie, stadium van ontwikkeling, plaats in een rangschikking van hoog naar laag; rangschikking van groot naar klein

nobelium n
nobelium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool No en atoomnummer 102. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide

noch conjunction
ani

nochtans adv
nicméně
luidt een zin in die een onverwachte tegenstelling uitdrukt

nodig /'no.dəx/ adj
nutný
waar behoefte aan is; wat noodzakelijk is

noemen v
říkat
overgankelijk met een naam aanduiden
jmenovat
overgankelijk vermelden door het uitspreken van de naam

noemer n
jmenovatel
(wiskunde) het getal onder de streep van een breuk

nok n
vačka
(motortechniek) een uitstulping op een as waarmee het openen en sluiten van de kleppen wordt gestuurd

nokkenas n
vačkový hřídel
(motortechniek) as voorzien van excentrieken die bij een verbrandingsmotor het openen en sluiten van de kleppen regelt

nomade n
kočovník

nomadisch adj
kočovný
niet gebonden aan een vaste plek

nominaal adj
nominální

nominatief n
nominativ
(grammatica) eerste van de 8 naamvallen van de Indo-Europese talenDeze vorm wordt meestal gebruikt voor onderwerp em naamwoordelijk deel van het gezegde

non /nɔn/ n
jeptiška řeholnice
(religie) inwoonster van een vrouwenklooster

nonaan n
nonan
(scheikunde) verzadigde koolwaterstof met formule C9H20

nonchalant adj
nonšalantní
achteloos, onbekommerd

nonkel /ˈnɔŋkəɫ/ n
strýc
(familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

nonnetje n
morčák bílý morčák malý
dim. tant. (eendvogels) soort eend, Mergellus albellus uit de familie Anatidae (Zwanen, ganzen en eenden), behorende tot de zaagbekken

noodgeval n
naléhavý případ

noodlottig adj
osudný

noodzaak /ˈnotzak/ n
nutnost
iets moeten hebben voor vaak praktische of medische redenen

nooit /ˈnoːit/ adv
nikdy
op geen enkel eerder moment

noorden n
sever
(windstreek) een van de windstreek, die op landkaarten overeenkomt met de bovenkant

noot /noːt/ n
ořech
(kookkunst) (voeding) iedere grote, oliehoudende vrucht (of het zaad ervan) met een pit in een al dan niet harde schaal en die in voedsel wordt gebruikt

nootmuskaat n
muškátový oříšek
(specerij) gepeld (en gemalen) zaad van de nootmuskaatboom Myristica fragrans

norm n
norma

normaal /nɔrˈmaɫ/ adj
normální
als norm dienend

normaliteit n
normálnost

nosologie n
nosologie
(medisch) de studie van het ontstaan en verloop van ziekten

nostalgie n
nostalgie

notaris n
notář notářka
(beroep) (juridisch) jurist die bevoegd is om authentieke akten op te maken, te bewaren en uit te geven

notatie n
notace

notenbruin adj
oříšková hnědá

notenkraker n
louskáček

notulen n
protokol
beknopt verslag van een bijeenkomst

november n
listopad
(tijdrekening) elfde maand van het jaar

nu adv
teď nyní
op het huidige tijdstip

nuchter /nɵxtər/ adj
střízlivý
niet onder de invloed van iets bedwelmends, vooral alcohol

nucleus /nykleʏs/ n
jádro
(biologie) het organel dat de genetische code (DNA) bevat

nudisme n
nudismus
leefstijl waarbij men ongekleed gaat

nul /nɵl/ cardinalNumeral
nula
0, één minder dan één
om de plaats nog voor het eigenlijke begin van een volgorde aan te geven
om een hoeveelheid aan te geven

numeriek adj
numerický
bestaande uit getallen en cijfers
(wiskunde) methode om vraagstukken op te lossen door gebruik te maken van algoritmes in plaats van formules
(aleenmaar) betrekking hebbend op aantallen

numismatiek n
numizmatika
de munt- en penningkunde

nummer /ˈnʏmər/ abbreviation
číslo
1. een aanduiding met een getal

nuntius n
nuncius
(religie) de pauselijke vertegenwoordiger

nuttig adj
užitečný

nylon adj
nylon

oase /o'azə/ n
oáza
plek in een woestijn waar water voorhanden is, en vegetatie groeit

obesitas n
obezita
(medisch) vetzucht

objectief adj
objektivní
niet beïnvloed door persoonlijke meningen, belangen of ideeën

objectief n
objektiv objektivní
(optica) de lens (of het lenzenstelsel) van een optisch instrument (bijvoorbeeld een microscoop of verrekijker) die zich het dichtst bij het te bekijken voorwerp ('object') bevindt

obsceen adj
neslušný

ocarina n
okarína
(muziekinstrument) een fluit die veelal gemaakt wordt van gebakken klei

occlusief /ˌɔklyˈsif/ n
exploziva okluziva
(taalkunde) een medeklinker die geproduceerd wordt met een volledige obstructie ergens in het spraakkanaal

occult adj
okultní

oceaan n
oceán
(aardrijkskunde) een zeer grote zee tussen verschillende werelddelen

oceaanblauw adj
modrá oceán

oceanisch adj
oceánský
betrekking hebbend op de grootste zeeën van de wereld
gelegen in een oceaan
van zeer grote omvang

ocelot n
ocelot ocelot velký
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Leopardus pardalis , een kleine katachtige, behorende tot de groep van de pardelkatten

ochtend n
ráno dopoledne
(tijdrekening) deel van de dag tussen 6.00 en 12.00 uur

octaaf n
oktáva
(muziek) het interval tussen twee tonen, waarvoor geldt dat de frequentie van de tweede toon precies het dubbele, of de helft, is van die van de eerste

octaan n
oktan
(scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C8H18

octant n
oktant
(scheepvaart), (verouderd) een hoekmeetinstrument dat ondermeer werd gebruikt om de hoogtehoek van een hemellichaam boven de horizon te meten, en om de hoek tussen twee aardse objecten te meten

octaëder /ɔkta'ʔedər/ n
osmistěn
(wiskunde) een regelmatig achtvlak, een ruimtelijke figuur begrensd door acht gelijkzijdige driehoeken

oculair n
okulár
(optica) een lens of lenzenstelsel in een optisch instrument dat naar het oog van de kijker gericht is

ode n
Óda

oecumenisch /ˌø.kyˈme.nis/ adj
ekumenický
(religie) tussen kerken, van meerdere kerkgenootschappen

oedeem n
otok
(medisch) een zwelling ten gevolge van een ophoping van vocht in delen van het lichaam

oefenen v
cvičit
overgankelijk proberen zonder fouten uit te voeren, leren door te doen

oefening n
cvičení
activiteit die erop gericht is om een vaardigheid te leren of te verbeteren

oehoe n
výr
(uilen) Bubo bubo een van de grootste uilen ter wereld, en vermoedelijk de op een na grootste uilensoort na de Blakistons visuil. De wetenschappelijke naam van de soort werd als Strix bubo in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. De vogel heeft zijn naam te danken aan zijn roep. Vooral in de late winter laat het mannetje zijn imposante "oehoe"-roep horen

oenologie /ˌenoloˈɣi/ n
enologie
(wetenschap) wetenschap van de wijnbereiding

oerknal /ˈuːrknɑl/ n
velký třesk
(astronomie) de volgens de bigbangtheorie enorme explosie waaruit het heelal zo'n 13,7 miljard jaar geleden zou zijn ontstaan

oeros /ˈuː.rɔs/ n
pratur
(evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Bos primigenius , de uitgestorven, ruige, langhoornige, wilde voorouder van het tamme huisrund die in de ijstijd in Europa, Noord-Afrika en West-Azië leefde

oerwoud n
džungle

oesjanka /uˈsʲɑŋka/ n
ušanka
(hoofddeksel) traditionele Russische bontmuts met oorflappen

oester /ustər/ n
ústřice
(voeding) (tweekleppigen) een weekdier uit de familie Ostreidae , gewoonlijk eetbaar, met één platte en één bolle schelp

oesterzwam n
hlíva
(schimmels) (voeding) Pleurotus ostreatus , een eetbare paddenstoel die meestal groeit op de stam van een loofboom

oestrogeen n
estrogen
(medisch) een vrouwelijk hormoon

oever n
břeh
(waterbeheer) een rand van kanaal, rivier of meer

oeverzwaluw n
břehule

of conjunction
nebo anebo
en anders (nevenschikkend): gebruikt om een keuze aan te geven, waarbij alle keuzemogelijkheden expliciet worden genoemd
zda
dat wel of niet (onderschikkend): inleiding van een bijzin om onzekerheid aan te geven

offensief n
ofenzíva
(militair) een aanvallende actie
(figuurlijk) niet militaire aanval

offeren v
obětovat
wijden aan, als offer aanbieden

offerte /ɔ'fɛrtə/ n
kótace
een aanbieding van goederen of diensten tegen een vaste prijs

officieel adj
oficiální
erkend door bevoegd gezag

officier n
důstojník
(militair) (beroep) iemand die een rang (in het leger) bekleedt die hem of haar het bevel over een zeker aantal ondergeschikten geeft

officieus adj
neoficiální

oftalmisch /ɔfˈtɑɫmis/ adj
hojivý
(medisch) met betrekking tot het oog en/of de ziekten ervan

oftalmologie n
oftalmologie
(medisch) de tak van de medische wetenschap die zich met het oog en het zicht bezig houdt

oganesson n
oganesson
(scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Og en het atoomnummer 118

ogenblik n
okamžik
moment, een bepaald tijdstip

ogentroost n
světlík
Euphrasia officinalis plant die men gebruikt bij oogziekten

ohm n
ohm
(natuurkunde), (eenheid) SI-eenheid van elektrische weerstand, weergegeven met symbool Ω

okapi n
okapi
(evenhoevigen) Okapia johnstoni , groot zoogdier dat nauw verwant is aan de giraffe en in de tropische regenwouden van centraal Afrika leeft

oker n
okr
een mineraal dat als gele of oranje kleurstof gebruikt wordt

okerbruin adj
okrová hnědá

okergeel adj
žlutá okrová

okkernoot n
vlašský
(voeding) vrucht met harde schaal van de loofboom Juglans regia
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Juglans regia

oksel n
podpaží podpaždí
(anatomie) holte tussen de arm en de romp, bij de schouder

oktober n
říjen
(tijdrekening) de tiende maand van het jaar

olfactorisch adj
čichový
betrekking hebbend op het reukzintuig

olie n
olej
(scheikunde), (voeding) benaming voor uiteenlopende soorten vettige vloeistoffen die niet of nauwelijks met water mengen

oliebol n
kobliha
(voeding) een baksel gemaakt van een vloeibaar gerezen beslag dat in hete olie gebakken is

olieraffinage n
ropná rafinerie
raffinage van aardolie tot bruikbare producten

olifant n
slon elefant
(slurfdieren) groot dikhuidig en veelhoevig zoogdier met een lange slurf uit de familie Elephantidae

oligarch n
oligarcha

oligarchie n
oligarchie

oligomeer n
oligomer
(scheikunde) een molecuul dat uit een beperkt aantal aan elkaar geregen gelijke delen bestaat

olijf /oˈlɛɪf/ /oˈlɛːf/ n
oliva
(voeding) (fruit) een vrucht van deze boom. De olijf zelf wordt gegeten, uit de pit en het vruchtvlees wordt olijfolie gewonnen

olijfboom n
olivovník
(plantkunde) Olea europaea Olea europaea var. europaea een boom waaraan olijven groeien

olijfgeel adj
žlutá olivová

olijfgrijs adj
olivová šedá

olijfgroen adj
olivová zelená

olijfolie n
olivový olej
(voeding) fijne, spijsolie verkregen door persing uit olijven

oliën v
naolejovat
met olie bewerken

olympisch adj
olympijský
(sport) verband houdend met de Olympische Spelen

oma n
babička
(familie) moeder van een ouder

ombergrijs adj
stínová šedá

ombudsman /ˈɔmbʏdsˌmɑn/ /ˈɔmbʏtsˌmɑn/ n
ombudsman
(beroep) een ambtenaar die de taak heeft om als onpartijdige instantie klachten van individuele burgers tegen de overheid, instellingen en bedrijven te onderzoeken

omdat /ɔm.'dɑt/ conjunction
protože
geeft onderschikkend een reden aan

omdraaien /ɔmdrajə(n)/ v
otočit
overgankelijk in het tegenovergestelde doen veranderen

omega n
omega

omelet n
omeleta
(voeding) een gerecht dat bereid wordt door geklutste eieren (eierstruif) te bakken

omgeving n
okolí
de nabijheid
een personenkring waarin iemand zich bevindt

omheinen v
uzavřít
overgankelijk aan alle kanten omsluiten

omhelzen v
objímat
overgankelijk de armen om iets of iemand slaan

omklemmen v
sevřít
iets heel stevig vasthouden

omkopen /ˈɔmkopə(n)/ v
korumpovat
overgankelijk (iemand ~) met behulp van geschenken, geld e.d. overhalen om van zijn plicht, partij, overtuiging te verzaken

omkoperij n
úplatkářství

omlaag adv
dolů
in neerwaartse richting

ommekeer n
přelom
iets dat totaal anders is geworden

omnibus n
omnibus

omnivoor n
všežravec
(dierkunde) alleseter, zowel plantaardig als dierlijk voedsel

omstandigheid n
okolnost
hoe de zaken er voorliggen

omweg /ˈɔmʋɛx/ n
zajížďka
de weg die langer is dan de gewone of kortste verbinding tussen twee plaatsen

on- prefix
ne-
toegevoegd aan een naamwoord drukt dit voorvoegsel het tegendeel uit

onafhankelijk adj
nezávislý
geen verbinding hebbend met

onbegrijpelijk adv
nesrozumitelný
niet of zeer moeilijk te begrijpen, rationeel niet te volgen, onlogisch

onbehaard adj
bezvlasý
van delen van het lichaam dat er geen haar op zit, dat het niet met haar bedekt is

onbeleefd adj
nezdvořilý
slecht gemanierd

onbeschaamd adj
bezostyšný
zonder schaamte

onbeschaamdheid n
drzost
gedrag dat schaamte op zou moeten roepen maar het bij die persoon niet doet

onbeschrijflijk adj
nepopsatelně

onbetrouwbaar adj
nespolehlivý
niet te vertrouwen

oncoloog n
onkolog
(beroep) (medisch) een medisch specialist die zich bezighoudt met de gezwelgroei, in het bijzonder met kanker

ondanks preposition
přes
ook al is het zo dat; hoewel ... toch ...

onder /ˈɔn.dər/ preposition
pod
op een plaats die lager gelegen is dan het aangeduide

onderarm /ˌɔndərˈɑrṃ/ n
předloktí
(anatomie) gedeelte van de arm tussen de elleboog en de hand

onderbewustzijn n
podvědomí
(psychologie) het geheel van processen dat zich in iemands geest afspeelt en waar deze zich niet van bewust is

onderdanig /ˌɔndərˈdanəx/ adj
poddajný
gehoorzaam aan een leider

onderdompeling n
ponor
helemaal in een vloeistof geduwd zijn
(figuurlijk) helemaal door iets omgeven zijn

ondergaan v
podstoupit
overgankelijk onderhevig gemaakt worden

ondergang n
pokles
het verdwijnen onder de horizon van een hemellichaam
het verdwijnen van een stad, staat of cultuur, met name ten gevolge van oorlog
het kapot gaan van iets
de dood of het verzinken in ellende van een persoon

ondergoed /ˈɔn.dər.ˌɣud/ /ˈɔn.dər.ˌɣut/ /ˈɔn.dər.ˌχut/ n
spodní prádlo
(kleding) kleding die direct op het lichaam gedragen wordt, doorgaans nog onder andere kleding

onderhandelen v
vyjednávat
inergatief overleggen om tot een afspraak te komen

onderhandeling /ɔndər'ɦɑndəlɪŋ/ n
negociace
een proces van overleg waarbij partijen trachten tot een voor beiden aanvaardbare afspraak te komen

onderhoud n
údržba
handelingen verricht om iets in goede staat te houden

onderhouden v
bavit
zorgen dat iets in goede staat blijft, van zaken
zorgen dat iets in goede staat blijft, met betrekking tot contact, relaties
zich ~ met: een gesprek houden met iemand

onderkaak n
sanice
(anatomie) de onderste kaak

onderkoning n
místokrál
gouverneur van een land of een provincie die als vervanger van de monarch optreedt

onderlip n
spodní ret

onderneemster n
podnikatelka

ondernemer n
podnikatel
(beroep) (bedrijfskunde) iemand die een bedrijf voor eigen rekening start of runt

onderneming n
podnik
(bedrijfskunde) organisatie die met een winstoogmerk producten of diensten voortbrengt, bedrijf

ondernemingsplan n
podnikatelský záměr

onderrug n
bedra
de onderste delen van de rug; lumbale wervelkolom

onderschatten v
podcenit
overgankelijk de fout maken iets kleiner, dommer, zwakker of van kleiner belang in te schatten dan het in werkelijkheid blijkt

onderscheiden v
rozlišit
overgankelijk een verschil in aanmerking nemen

onderschrift n
podpis
handtekening

ondertekenaar n
signatář

ondertekenen v
podepisovat

ondertiteling n
titulek
een geschreven tekst (vaak vertaling) die bij een film(pje) in beeld wordt gebracht en die vaak betrekking heeft op de gevoerde dialogen

onderverhuren v
podnajímat
iets dat al gehuurd is, verhuren aan iemand anders

ondervragen /ɔndərˈvraxə(n)/ v
vyslýchat
overgankelijk iemand aan een intensieve reeks vragen onderwerpen

onderweg /ˌɔndərˈwɛx/ /ˌɔndərˈʋɛχ/ /ˌɔndərˈβ̞ɛx/ adv
cestou
onderweg zijn: bezig zijn zich van plek A naar plek B te verplaatsen

onderwerp n
podmět
(grammatica) zinsdeel waarnaar de persoonsvorm zich richt en dat bijv. de handelende persoon of zaak beschrijft

onderwerpen v
podrobit si
zijn gezag vestigen over iets of iemand, meestal met geweld.

onderwijs n
vzdělání vzdělávání
(onderwijs) het overbrengen van kennis en vaardigheden (door leraren)

onderwijzer n
učitel
(beroep), (onderwijs) iemand die les geeft (vooral basisschool)

onderwijzeres n
učitelka
(beroep), (onderwijs) een oude benaming voor een vrouwelijke leraar op een lagere school of basisschool

onderzeeboot n
ponorka

onderzeeër n
ponorka
een vaartuig dat onder het wateroppervlak kan varen

onderzoek /ɔndər'zuːk/ n
výzkum
het iets bekijken en waarnemen met als doel iets beter te begrijpen

onderzoeken v
vyšetřit

onderzoeker n
badatel
iemand die een onderzoek uitvoert

onderzoekster /ˌɔn.dər.ˈzuk.stər/ n
badatelka
(beroep) een vrouwelijk persoon die (al dan niet wetenschappelijke) vraagstukken onderzoekt

ondiep adj
mělký
niet diep

ondubbelzinnig adj
jednoznačný
niet mis te verstaan, met slechts één betekenis

oneindig adj
nekonečný
zonder einde, geweldig groot

onervarenheid n
nezkušenost
het nog niet veel ondervinding hebben

oneven adj
lichý
niet deelbaar door twee

ongeacht preposition
nedbající
los van

ongedierte n
havěť
ongewenste dieren, die de mens op een of andere manier last bezorgen

ongeduld n
netrpělivost

ongehoorzaam /ɔnɣə'hoːrzam/ /ɔnɣə'ɦoːrzam/ /ɔnχə'ɦo̝ːrzam/ adj
neposlušný
niet bereid gehoor te geven aan gestelde regels

ongeletterd adj
negramotný
niet onderricht in lezen en schrijven

ongelofelijk adj
neuvěřitelný
bijzonder, uitzonderlijk

ongeloof n
nevíra
het niet (kunnen) geloven

ongemakkelijk adv
nepohodlný

ongeschreven adj
nepsaný
niet op schrift gebracht
ongeschreven recht: gewoonte recht

ongesteldheid n
malátnost
een lichte ziekte

ongeval /ɔnɣəvɑl/ n
nehoda
een ongeluk

onhandig adj
nemotorný
niet goed met de handen om kunnen gaan

onherroepelijk adj
neodvolatelný
zonder mogelijkheid om ongedaan gemaakt te worden

oninteressant adj
nezajímavý
helemaal niet boeiend; niet belangwekkend; niet de moeite waard om over na te denken

onkel /ˈɔŋkəɫ/ n
strýc
(familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

onkruid n
plevel
planten die voorkomen op plekken waar ze niet gewenst zijn

onlangs /ɔnlaŋs/ adv
nedávno
recentelijk, niet lang geleden; pas geleden

onleesbaar adj
nečitelný

onmacht n
bezmocnost

onmiskenbaar adj
nezaměnitelný
waarover geen twijfel kan bestaan

onmogelijk adj
nemožný
niet te verwezenlijken

onmogelijkheid n
nemožnost
iets dat niet kan gebeuren

onnodig adj
bezpotřebný nepotřebný
niet noodzakelijk

onnozel adj
hloupý
dwaas, naïef

onoverwinnelijk adj
neporazitelný

onoverzichtelijk adj
nepřehledný
chaotisch, onduidelijk

onpartijdig adj
nestranný
niet partijdig , niet bij een bepaalde stelling of kant aansluiten

onplezierig adj
nepohodlný
een negatief gevoel oproepend

onrechtmatige daad n
přečin
(juridisch) toerekenbare gedraging (handelen of nalaten) die een civielrechtelijke zorgvuldigheids- of rechtsnorm schendt en waardoor aan een ander schade wordt toegebracht

onroerend goed n
nemovitost
(juridisch) goed dat niet eenvoudig verplaatst kan worden, zoals de grond, de nog niet gewonnen delfstoffen, de met de grond verenigde beplantingen, als mede de opstallen die duurzaam met de grond zijn verenigd

ons personalPronoun
nám nás
1e persoon meervoud als (direct of indirect) object of na een voorzetsel;

onschuldig /ɔnˈsxʏɫdəx/ adj
nevinný bezelstný
niet schuldig

onsterfelijk adj
nesmrtelný

onsterfelijkheid n
nesmrtelnost
de eigenschap niet te zullen sterven

ontbijt n
snídaně
(voeding) eerste maaltijd van de dag

ontbijten v
snídat
inergatief de eerste maaltijd van de dag nuttigen

ontbinden v
rozpustit
overgankelijk een organisatie opheffen
rozložit
ergatief (scheikunde) het uiteen (laten) vallen van een chemische stof in een aantal andere

ontcijferen /ɔntˈsɛɪ̯fərə(n)/ /ɔntˈsɛːfərə(n)/ v
rozluštit
overgankelijk qua betekenis duiden en begrijpen

ontdekken /ɔnˈdɛ.kə(n)/ v
objevit objevovat
overgankelijk iets vinden of leren waarvan het bestaan voorheen niet bekend was bij de ontdekker
overgankelijk (aardrijkskunde) een onbekend gebied verkennen en meer ervan leren

ontdekking n
objevení
het vinden van iets dat nog niet bekend was

ontdooien v
rozpustit
ergatief ophouden bevroren te zijn

onteigening n
vyvlastnění

onterving n
vydědění
het niet meer mogen meedelen in de nalatenschap van iemand

ontevredenheid /ɔntəˈvredənɦɛɪt/ n
nespokojenost
het gevoel niet genoeg te hebben en onvoldaan te zijn

ontgoochelen v
rozčarovat
overgankelijk van een illusie beroven

onthoofden v
podřezat
overgankelijk iemand doden door het hoofd van de romp te scheiden

onthouden v
zapamatovat
overgankelijk in het geheugen bewaren

onthullen /ɔntˈɦɵlə(n)/ /ɔntˈɦʏlə(n)/ v
odhalit
overgankelijk van het hulsel ontdoen bij plechtige gelegenheden
overgankelijk openbaren van onbekende feiten

ontkennen v
popřít
overgankelijk verklaren dat het gestelde niet waar is

ontleden v
pitvat
ergatief (scheikunde) een reactie ondergaan waarbij complexe moleculen of verbindingen in eenvoudigere eenheden uiteenvallen

ontmaskeren v
demaskovat
overgankelijk de ware aard laten zien van iets of iemand

ontmoedigen v
odradit
overgankelijk de moed ontnemen

ontmoeten v
potkávat
overgankelijk met iemand kennismaken en een gesprek voeren

ontnuchteren v
vystřízlivět
overgankelijk terugbrengen uit een waan of roes

ontslaan v
vyhodit
overgankelijk (m.b.t. een werknemer) de arbeidsovereenkomst beëindigen van, meestal wegens onbekwaamheid of wangedrag van de werknemer

ontslag /ɔnt'slɑx/ n
propuštění
het verbreken van het dienstverband met een werknemer
Beëindiging van een ziekenhuisopname

ontsnappen v
uniknout
ergatief aan gevangenschap, dreigende gevangenneming of ander gevaar ontkomen

ontsporen v
vykolejit
ergatief uit het aangelegde spoor geraken

ontstaan /ɔnt.ˈstan/ v
vzniknout
ergatief de verandering ondergaan van niet bestaan naar wel bestaan

ontsteking n
zánět
(medisch) een beschermende reactie van lichaamsweefsel op een schadelijke prikkel, vaak gekenmerkt door een rode, warme, pijnlijke zwelling
(techniek) het tot ontploffing of ontbranding brengen van een mengsel van brandstof en zuurstof, ontbranding

ontvangen /ɔndˈvaŋ(g)ə(n)/ /ɔntfɑŋə(n)/ v
obdržet přijmout
overgankelijk het verkrijgen van zaken zoals loon en berichten
přijmout
overgankelijk het op bezoek krijgen van gasten

ontvlambaar adj
hořlavý

ontvoeren v
unášet
overgankelijk wederrechtelijk en onder dwang iemand weghalen

ontvoering n
únos
het, tegen iemands zin, wederrechtelijk verplaatsen van een persoon

ontwapenen v
odzbrojit

ontwateren v
odvodnit
overgankelijk ontdoen van overtollig water

ontwerp n
návrh

ontwikkelen /ɔntʋɪkələ(n)/ v
vyvolat
overgankelijk iets ~: een aanwezige aanleg tot bloei brengen; laten groeien
wederkerend zich ~ tot: geleidelijk iets worden
(fotografie) overgankelijk een film ~: het latente beeld van een belicht fotografisch materiaal chemisch zichtbaar maken
overgankelijk ontwerpen en uitvoeren op basis van onderzoek

ontwikkeling n
rozvoj vývoj
geleidelijke verandering in een zekere richting

ontwrichten v
vykloubit

onverantwoordelijk adj
neodpovědný

onverbuigbaar /ɔnvərˈbœxbaːr/ /ɔnvərˈbœyxbaːr/ adj
nesklonný
(taalkunde) onmogelijk te verbuigen

onvergelijkbaar adj
nesrovnatelný
niet te vergelijken, zonder enige gelijkenis

onverschilligheid /ɔnvɛrˈsxɪləɣˌɦɛit/ n
lhostejnost
houding waarbij men zich niets aantrekt van omstandigheden en de opvattingen van anderen

onvervangbaar adj
nenahraditelný
duidt de onmogelijkheid aan de plaats van iets door iets anders in te laten nemen

onverwacht adj
nečekaný
niet van tevoren zien aankomen

onverwachts adv
nečekaně

onverwoestbaar /ˌɔn.vərˈʋust.bar/ /ˌɔn.vərˈβ̞ust.bar/ adj
nezničitelný
niet stuk te krijgen, buitengewoon robuust

onvoltooid deelwoord n
příčestí přítomné

onvoltooid tegenwoordige tijd n
přítomný čas

onvoltooid verleden tijd n
imperfektum

onvoorspelbaar adj
nepředvídatelný
waarvan de uitkomst niet bij voorbaat te kennen is

onwaarschijnlijk adj
nepravděpodobný
een geringe kans bezittend om waar te worden of te blijken

onweer /ɔnʋɪːr/ n
bouřka
(meteorologie) meteorologisch verschijnsel waarbij regen gepaard gaat met donder en bliksem

onweerstaanbaar adj
neodolatelný

onwil /ˈɔnwɪl/ n
neochota
het de keuze maken om niet mee te werken

onyx n
onyx
o (mineraal) een variëteit van kwarts, meer nader bepaald een variant van chalcedoon

onzichtbaar adj
neviditelný

onzijdig /ɔn'zɛidəx/ adj
neutrum

onzin n
nesmysl

oog /ox/ /oːx/ /oχ/ n
oko
(anatomie) gezichtsorgaan voor het waarnemen van lichtprikkels

oog om oog, tand om tand /ˌox.ɔm.ˌox, ˌtɑnt.ɔm.ˈtɑnt/ /ˌoɣ.ɔm.ˌox, ˌtɑnd.ɔm.ˈtɑnd/ /ˌoχ.ɔm.ˌoχ, ˌtɑnt.ɔm.ˈtɑnt/ interjection
oko za oko
benadrukt volledige vergelding

oogarts n
oční lékař

ooggetuige n
očitý svědek
(juridisch) iemand die een getuigenis aflegt van iets wat hij/zij gezien heeft

ooglid /ˈoχ.lɪt/ n
oční víčko víčko
(anatomie) een beschermend vlies van huid dat over de ogen bewogen kan worden

oogst v
sklizeň úroda
1. het van het land halen van het rijpe gewas

oogsten v
sklízet
overgankelijk het volgroeide gewas van het veld halen
(figuurlijk) als reactie krijgen

ooi n
ovce
(dierkunde) wijfjesschaap, vrouwelijk schaap

ooibos /'oɪ̯.bɔs/ n
luh

ooievaar n
čáp
(ooievaarachtigen) bepaald soort grote witte vogel met zwarte vleugelranden en rode poten, Ciconia ciconia

ooit /oːɪt/ adv
někdy
een mogelijk tijdstip in de toekomst

ook /oːk/ adv
také též taky
daarnaast; verder; tevens

oom n
strýc
(familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

oor /oːr/ n
ucho
(anatomie) lichaamsdeel waarmee geluiden kunnen worden gehoord

oord /ort/ n
lokalita
een bepaalde plaats

oordeel n
rozsudek

oordopje n
špunt do ucha
klein voorwerp om de gehoorgang te blokkeren zodat je niet door lawaai gehinderd wordt

oorkonde /ˈɔːrkɔndə/ n
charta
(oorkondeleer, diplomatiek) bezegelde en in tegenwoordigheid van meerdere getuigen ondertekende schriftelijke akte die bekendheid gaf van een rechtsfeit of -handeling

oorkondeleer n
diplomatika
(oorkondeleer, diplomatiek) hulpwetenschap van de geschiedschrijving die het ontstaan, de vorm en geschiedenis van oorkonden onderzoekt

oorlog n
válka vojna
(militair) (politiek) een gewapende strijd tussen twee of meer bevolkingsgroepen en/of tussen twee of meer landen of “de voortzetting van de politiek met andere middelen” (Clausewitz)

oorlogsmisdaad n
válečný zločin
(misdaad) een daad in tijd van oorlog die het oorlogsrecht of -gebruik schendt

oorlogsmisdadiger / 'orlɔxsmɪsdadəxər/ n
válečný zločinec
(juridisch) iemand die een oorlogsmisdaad pleegt of heeft gepleegd en daarvoor individueel aansprakelijk gesteld kan worden onder het internationaal recht

oorlogsmonument n
památník obětem války válečný památník

oorlogsschip n
válečná loď

oorlogsweduwe n
válečná vdova

oorschelp /orsxɛlp/ /o̝rsχɛɫp/ n
boltec
(anatomie) het uit het hoofd stekende deel van een oor

oorsprong n
počátek

oorworm n
škvor
gewone oorworm (Forficula auricularia )

oorzaak n
příčina

oost adv
východ

oostelijk adj
východní

oosten /ˈostə(n)/ n
východ
(windstreek) een van de windstreken, die op landkaarten overeenkomt met de rechterkant

op preposition
na
aan de bovenkant aanrakend, rustend op, zich bevindend te

opa n
děda děd
(familie) de vader van een ouder

opaal /o'pal/ n
opál
(mineraal) een halfedelsteen en een amorfe variëteit van kwarts, SiO2·nH2O, gehydrateerd siliciumdioxide met een waterpercentage van soms wel 20%

opaalgroen adj
zelená opálová

opbellen /ˈɔˌbɛlə(n)/ v
telefonovat
overgankelijk iemand ~: iemand telefonisch proberen te bereiken

opblazen /'ɔp.bla.zə(n)/ v
nafouknout
overgankelijk een gas in een uitzetbare ruimte pompen

opbrengst /'ɔbrɛŋs/ /'ɔbrɛŋst/ n
výnos
dat wat opgebracht wordt, de baat die men heeft van zijn activiteiten

opdracht n
nařízení
een (door een hogere autoriteit in de organisatie) opgelegde verplichting tot het verrichten van werk

opdragen v
věnovat
overgankelijk iets ~ aan als eerbewijs iets wijden aan iemand

open /ˈoː.pə(n)/ adv
otevřený
op open wijze
bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

openbaar adj
veřejný
vrij toegankelijk

openbaar vervoer n
veřejná doprava
(transport) openbaar toegankelijk personenvervoer, vervoer dat door het publiek gebruikt kan worden

openen v
otevřít
overgankelijk ontsluiten, openmaken wat afsluit of wat gesloten is
overgankelijk openstellen, toegankelijk maken
otevírat otevřít
overgankelijk (informatica) een bestand inladen

opera n
opera
(muziek), (toneel) een in hoofdzaak gezongen en orkestraal begeleid muziekdrama, gewoonlijk van ernstige aard

operand n
operand

operatie n
operace
een aantal gecoördineerde acties
(medisch) een chirurgische ingreep
(wiskunde) een bewerking op een object door een operator

operatiekamer n
operační sál
ruimte waar heelkundige bewerkingen uitgevoerd worden

opgetogenheid n
nadšení
enthousiaste stemming, houding, instelling

opgewondenheid n
vzrušení
het seksueel of emotioneel (te) gespannen zijn

opgraven v
vydobýt
overgankelijk een voorwerp uit de bodem naar boven halen

opgroeien v
vyrůst
ergatief de tijd tot de volwassenheid doorbrengen; de tijd dat iemand zich ontwikkelt tot een volwassene

ophangen /'ɔpɦɑŋə(n)/ v
oběsit
overgankelijk aan de galg opknopen

ophouden v
přestat
ergatief ~ met, ~ te: een activiteit beëindigen, stoppen [5]

opiaat n
opiát
(medisch) opiumbevattend geneesmiddel

opium n
opium
(scheikunde) het ingedroogde melksap van de opiumpapaver of slaapbol (Papaver somniferum), een pijnstillend, verdovend en verslavend middel

opkikkeren v
povzbudit
zorgen dat iemands stemming verbetert

opklaren /'ɔpklarə(n)/ v
vyčistit
onpersoonlijk (meteorologie) Het ontstaan van open plekken in wat een gesloten wolkendek was

opkomst n
volební účast
(politiek) de mate waarin de kiesgerechtigden gebruik maken van hun stemrecht in een verkiezing

opleiding n
vzdělávání

opletten v
dávat pozor
inergatief bij voortduring aandachtig zijn

oplichten v
odejít bez placení
overgankelijk met bedrog iemand geld afhandig maken
rozsvítit se
ergatief helder worden, meer licht gaan geven

oplossen v
vyřešit
ergatief, (scheikunde) een homogeen mengsel gaan vormen met een vloeistof, in een vloeistof verdwijnen
overgankelijk opheldering brengen inzake een probleem

oplossing n
roztok řešení
(scheikunde) een mengsel van een stof met een vloeistof
řešení
een manier om van een probleem af te komen

opluchten /ɔ'plʏxtə(n)/ v
ulevit
geruststellen, doen verdwijnen van een angst

opluchting n
úleva
het gevoel bevrijd te zijn van iets dat dreigde

opmerking n
připomínka
een gesproken of geschreven uiting van een gedachte

opname /'ɔpnam(ə)/ n
nahrávka
een vastlegging van geluid en/of beeld op een drager.

opnemen v
nahrát
overgankelijk (beeld, geluid) registreren, vastleggen

opnieuw /ˈɔpniu/ adv
opět
nog een keer, een vorige gebeurtenis herhalend

opperarmbeen n
kost pažní
(anatomie) bot in de bovenarm

oppervlak /ˈɔpərvlɑk/ n
plocha
een vlak dat iets naar boven of naar buiten begrenst

oppervlakkig /ɔpər'vlɑkəx/ adj
povrchní
niet diepgaand of niet grondig
zich aan de oppervlakte bevindend

oppervlakte n
plocha
uitgebreidheid, grootte in m²

oppositie /ˌɔpoˈzitsi/ n
opozice
(politiek) mensen en partijen die niet tot de regeringspartijen horen

opraken v
docházet dojít tenčit se
door gebruik uitgeput raken van voorraden

oprecht adj
upřímný
de waarheid sprekend

opruimen v
uklízet
overgankelijk iets uit de weg ruimen
uklízet uklidit
(huishouden) iets in orde brengen, netjes maken

opscheplepel n
naběračka
(huishouden) een lange, grote en diepe lepel bedoeld voor het opdienen van soep, groenten e.d

opscheppen v
chvástat
inergatief aangedikte beweringen doen, iets veel groter/indrukwekkender voorstellen dan het eigenlijk is (met als doel de eigen roem te vergroten)

opslaan /ˈɔpslan/ v
uložit
overgankelijk (informatica) vastleggen of bewaren van gegevens

opsomming n
výčet

opstaan v
vstát vstávat
ergatief gaan staan
ergatief het bed verlaten

opstand /ˈɔpstɑnt/ n
povstání
(maatschappij) een massale, vaak gewelddadige, poging om het heersende gezag omver te werpen

opstanding n
vzkříšení
verrijzenis

optekenen v
zaznamenat
nauwkeurig omschrijven en schriftelijk vastleggen zodat men het later nog kan raadplegen

optellen v
sečíst
overgankelijk (wiskunde) bij elkaar tellen; het samenvoegen van twee of meer termen tot een totaal, de som genoemd

optica n
optika

opticien n
optik
(optica) (beroep) iemand die kundig is in de optica

optillen v
zvednout
overgankelijk iets van de grond opheffen

optimisme n
optimismus
de verwachting dat gebeurtenissen gunstig gaan uitvallen

optimist n
optimista
(psychologie) iemand die alles van de positieve kant beschouwt

optimistisch adj
optimistický
van het positieve uitgaand

optioneel adj
volitelný

optometrie n
optometrie

optreden /ˈɔp.tre.də(n)/ n
výstup
een kunstzinnig verschijnen voor een publiek

optreden /ˈɔp.tre.də(n)/ v
vystupovat
ergatief, inergatief voor een publiek bepaalde handelingen verrichten, bijvoorbeeld in kunstzinnige zin

opvoeden v
vychovat

opvoeding n
výchova
(sociologie) het proces waarin iemand wordt gevormd naar de normen van diens opvoeders, en daarmee meestal de samenleving waarin hij leeft
vzdělání
(sociologie) iemands algemene vorming en ontwikkeling

opvolgen v
uspět
overgankelijk iemands functie overnemen

opzet n
obmysl
o het onderdeel zijn van een zo gewenst plan

opzettelijk adv
záměrný
bewust op deze manier

orale seks n
kuřba
(seksualiteit) seks waarbij geslachtsdelen met de mond gestimuleerd worden

orang-oetan n
orangutan
(primaten) mensaap met lange armen en roodbruinachtig haar

oranje adj
oranžový pomerančový
de kleur oranje hebbend

oranjebruin adj
hnědooranžová

orchidee n
orchidea
(plantkunde) een bloem, vaak fel gekleurd, van een plant van de plantenfamilie Orchidaceae

orde n
pořádek
gewenste regelmaat met het oog op een doel
een hiërarchische organisatie
řád
(biologie) een groep verwante organismen, onderdeel van een klasse en bestaande uit families

ordovicium /ɔrdoˈvisijʏm/ n
ordovik

oregano n
oregano
(kruid) bladen van Origanum vulgare , vers of gedroogd, gebruikt als keukenkruid

orgaan n
orgán
(biologie) onderdeel van het organisme, samengesteld uit weefsels die één of meerdere specifieke functies vervullen, en een macroscopisch of microscopisch afzonderlijk geheel vormt

organel n
organela

organisatie /ˌɔrɣɑniˈzasi/ /ˌɔrχɑniˈzaʦi/ n
organizace
het organiseren
de manier waarop iets georganiseerd is
een groep, instantie e.d. die een bepaald doel of een bepaalde (vaak economische) rol in de maatschappij heeft (zoals een bedrijf e.d.)

organisator n
organizér organizátor
(beroep) iemand die organiseert of die organisatietalent heeft

organisch /ɔr.ˈɣa.nɪs/ /ɔr.ˈχa.nɪs/ adj
organický
(scheikunde) koolstof bevattend

organiseren /ˌɔrɣɑniˈzeːrə(n)/ /ˌɔrχɑniˈzɪːrə(n)/ v
srovnat uspořádat
overgankelijk een bepaalde structuur aanbrengen
overgankelijk iets, vaak een evenement, tot stand brengen

organisme n
organismus
een afzonderlijk en volledig levend wezen dat voor zijn voortbestaan afhankelijk is van zijn eigen metabolisme en bestaat uit verschillende organen

orgel /ˈɔrɣəɫ/ n
varhany
(muziekinstrument) een muziekinstrument dat bestaat uit meerdere losse pijpen waardoor lucht stroomt op een labium en dat ingedeeld wordt bij de aerofonen

orgie /ˈɔrxi/ n
orgie

origineel adj
originál
enige of zeer zeldzaam in zijn soort, eigenaardig
gemaakt door de eerste en oorspronkelijke maker, oorspronkelijk

origineel n
originál
voorwerp, gemaakt door de eerste en oorspronkelijke maker, waarvan een of kopieën zijn gemaakt

oriënteren v
orientovat

oriëntrood adj
orientální červená

ork /ɔrk/ n
ork
fictieve wezentjes die in groepsverband leven en gewoonlijk de vijand van de mensen zijn

orka /ˈɔr.ka/ n
kosatka dravá
(walvisachtigen) Orcinus orca de grootste vertegenwoordiger van de familie der dolfijnen (Delphinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Delphinus orca gepubliceerd door Carl Linnaeus. Het dier heeft een opvallende rugvin

orkaan n
hurikán tropická cyklóna
(meteorologie) een bijzonder hevige storm

orkest /ɔrˈkɛst/ n
orchestr
(muziek) een groep musici

ornamenteel adj
ornamentální

ornithologie n
ornitologie

orthodontie n
ortodoncie
de tandheelkunde die gericht is op de vorming van een regelmatig gebit

orthodox /ɔrtoˈdɔks/ adj
ortodoxní
(religie) star vasthoudend aan een bepaald geloof
star vasthoudend aan bepaalde opvattingen of gewoontes die algemeen zijn aanvaard

orthodoxie /ɔrtodɔk'si/ n
ortodoxie

os n
vůl
(landbouw) gecastreerde stier

oscilleren v
oscilovat
absoluut (natuurkunde) rond een vast punt heen en weer gaan van massa of energie

oscilloscoop n
osciloskop

osmium n
osmium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Os en atoomnummer 76. Het is een blauwgrijs overgangsmetaal

osteocyt /ˌɔstejoˈsit/ /ˌɔstejoˈsyt/ /ˌɔsteoˈsit/ n
osteocyt
(biologie) een cel die bot om zich heeft aangemaakt en daar nu door omgeven wordt

otoliet n
otolit
(anatomie) een structuur in het binnenoor van gewervelden en een rolspelen in het waarnemen van geluid, versnelling en zwaartekracht

otter n
vydra
bepaald soort zoogdier, Lutra lutra , een marterachtige met zwempoten en een donkere dichte bruine vacht

oud /aʊ̯d/ /ɔʊ̯t/ /ʌʊ̯t/ adj
starý
(van levende wezens) van hoge leeftijd
(van voorwerpen) al lange tijd bestaand, uit een vroeger tijd afkomstig, versleten
vorig, eerder, voormalig

ouder /ˈaʊ̯.dər/ /ˈɔʊ̯.dər/ /ˈʌʊ̯.dər/ n
rodič
(familie) de moeder of vader van een kind

ouderlijk adj
rodičovský

ouders /ˈaʊ̯.dərs/ /ˈɔʊ̯.dərs/ /ˈʌʊ̯.dərs/ n
rodiče
1. meervoud van het zelfstandig naamwoord ouder

ouderschap n
rodičovství
alles wat met het vader of moeder zijn te maken heeft

oudewijvenzomer n
babí léto
periode van eind september tot half november waarin het nog zomerachtig weer kan zijn

oudheid /ɑʊ̭tɦɛɪ̭t/ n
starověk
(geschiedenis) het tijdperk van de geschiedenis van de prehistorie tot de middeleeuwen
antika
een overblijfsel uit [1]

oudheidkundige n
archeolog

oudoom /'ʌʊtom/ n
prastrýc
(familie) oom van een ouder, broer van een grootouder

oudroze adj
starorůžová

oudtante /'ʌʊtɑntə/ n
prateta
(familie) tante van een ouder, zus van een grootouder

ouverture n
předehra
(muziek) een meestal instrumentaal muziekstuk dat als opening fungeert van een opera of operette

ovaal /o'val/ adj
ovál
in vorm gelijkend op een ei

ovaal /o'val/ n
ovál
een figuur in de vorm van een ei

ovarium n
vaječník

oven /ovə/ n
pec
(huishouden) (kookkunst) besloten ruimte die verhit wordt om er voorwerpen in te smelten, te bakken enz

over adv
přepínám
voorbij, gedaan
zbývající
nog resterend

over preposition
o
wat betreft
přepínám
op of langs de oppervlakte van
naar de andere kant van, over een grens heen
meer dan

overal adv
všude
op alle plaatsen
als locatief deel van een samengesteld voornaamwoordelijk bijwoord vervangt het alles

overbevolking n
přelidnění
toestand waarbij een ruimte, gebied of land zo dichtbevolkt is dat het problemen geeft

overbrengen /ˈovərbrɛŋə(n)/ v
sdělit
overgankelijk van de ene locatie naar de andere brengen, transporteren, vervoeren, verleggen, verplaatsen
overgankelijk meedelen, melden

overdrijven v
přehánět
overgankelijk de feiten groter, kleiner, mooier of slechter voorstellen dan ze zijn.

overeenkomst n
úmluva
(juridisch) bindende afspraak waarbij partijen jegens elkaar of de ene jegens de andere de wil geuit hebben om verbintenissen (iets doen of nalaten) aan te gaan
dohoda
een eigenschap die hetzelfde is

overeenstemmen v
odpovídat
gelijkenis vertonen
shodovat
overgankelijk in overeenstemming brengen

overeten /ˌovərˈʔetə(n)/ v
přejídat se
wederkerend zich ~ uit gulzigheid te veel eten

overgang n
přechod
het van een toestand in een andere overgaan

overgangsmetaal n
přechodný kov přechodový kov
(scheikunde) de naam voor elk element uit het D-blok van het periodiek systeem der elementen

overgangsritueel n
přechodový rituál
(sociologie) reeks handelingen die gedaan wordt bij een belangrijke gebeurtenis in het leven

overgave /'ovərɣavə/ n
kapitulace
het opgeven van de strijd en zich aan de vijand onderwerpen

overgeven v
zvracet
wederkerend zich ~: de strijd staken en controle aan de vijand geven

overgrootmoeder n
prababička
(familie) moeder van oma of opa

overgrootvader /ˈovərɣrotˌvadər/ n
praděd
(familie) een vader van een grootouder

overhandigen v
předat
ditransitief in de handen van een ander geven

overheersing n
nadvláda
het overheersen, het uitoefenen van een verregaande macht over een land, volk of persoon

overjas n
kabát
(kleding) een jas die hoofdzakelijk als bescherming van de kleding eronder wordt gedragen

overlegorgaan n
poradní orgán
organisatie waarbij verschillende partijen op een regelmatige basis met elkaar overleggen, onderhandelen en informatie uitwisselen

overleven /ˌovərˈlevə(n)/ v
přežít přežívat
onovergankelijk in leven blijven ondanks levensbedreigende omstandigheden of gebeurtenissen

overmatig adj
nadměrný
buitensporig, ongezond veel

overmorgen adv
pozítří

overrijden v
přejet
ergatief een brug of grens rijdend passeren.

overrijp adj
přezrálý
van vruchten: te rijp

overschaduwen v
zastínit
overgankelijk iets domineren, naar de achtergrond drukken

overschatten v
přecenit
overgankelijk wederkerend iets groter of van groter belang inschatten dan het in werkelijkheid blijkt

overschot /ˈo.vər.sxɔt/ n
přebytek
wat er overblijft, de rest

overschrijven v
přepsat
het ene geschrevene vervangen door het andere, met name in computerbestanden.

overslaan v
přeskočit
overgankelijk een beurt doen missen

overstap n
schůdky
houten of stenen trapje of laddertje bij een heining of lage muur dat is aangebracht om daar makkelijk overheen te kunnen stappen

oversteken v
přecházet
ergatief aan de overzijde van iets geraken

overstromen v
zaplavit
het onder water komen staan van een laaggelegen gebied.

overstroming /ˌovərˈstromɪŋ/ n
povodeň
het binnenlopen van water in doorgaans droog gebied

overtreding n
přestupek
(juridisch) een relatief licht strafbaar feit (Nederlands recht)

overtuigen v
přesvědčit přesvědčovat
overgankelijk (scheepvaart) een zeilschip tuigen met te veel zeiloppervlak

overtuiging n
přesvědčení
sterke mening of geloof

overvloed n
hojnost

overweg /'ovərʋɛx/ /ovər'ʋɛx/ n
železniční přejezd
een kruising van een weg met een spoorbaan.

overwegen /ovər'ʋeɣən/ /ˈovərʋeɣən/ v
zvažovat
de voor- en nadelen bezien alvorens een beslissing te nemen.

overwinning n
vítězství

overwinteren v
přezimovat
inergatief de winter op een bepaalde plaats doorbrengen

overzicht n
přehled
toestand waarvan men het geheel duidelijk kan overzien

ovulatie n
ovulace
(seksualiteit) het gereedkomen van een eicel uit de eierstok

oxidatie n
oxidace

oxide n
kysličník oxid oxyd

ozon n
ozon
(scheikunde) een vorm van zuurstof met drie zuurstofatomen in plaats van twee dat wordt gebruikt om te oxideren en te desinfecteren

ozonlaag /ozɔnlax/ n
ozonová vrstva
een laag in de atmosfeer die relatief veel ozon bevat

paal n
kůl
(heraldiek) een loodrechte band midden over een wapenschild

paapje n
bramborníček

paar /paːr/ n
pár
twee personen of zaken die bij elkaar horen
(pregnant) twee geliefden die een relatie hebben

paard /paːrt/ n
kůň jezdec
(onevenhoevigen) gedomesticeerd hoefdier uit de familie van de paardachtigen Equidae , met vloeiende manen, een langharige staart en relatief korte, opstaande oren, dat als rij- en trekdier gebruikt wordt
jezdec kůň
(schaak) een schaakstuk dat over de andere stukken heen kan bewegen

paardenbloem n
pampeliška lékařská smetánka lékařská pampeliška
(bloemplanten) bepaald soort plant, Taraxacum officinale uit de composietenfamilie (Asteraceae ), met geel bloemhoofdje en gepluimde zaadjes (wikidata: paardenbloem ). In deze familie zijn bloemen sterk gereduceerd en klein en staan ze dicht bij elkaar in een bloemhoofdje. In april kunnen ze hele weilanden geel kleuren. Dat neemt niet weg dat bepaalde microsoorten en secties zeldzaam kunnen zijn

paardenboon n
bob obecný

paardenkracht /'pardə(n)krɑxt/ abbreviation
koňská síla
maat voor arbeidsvermogen

paardenstaart n
přeslička
(varens) Equisetum sporenplant in de paardenstaartenfamilie Equisetaceae
(zoötomie) staart van een paard

paardenstal /ˈpardəˌstɑɫ/ n
konírna
(paardrijden) een stal bedoeld om paarden te huisvesten

paars adj
fialový
(kleur) met een kleur tussen rood en blauw

paars n
fialová
(kleur) diverse kleurschakeringen tussen blauw en rood

paarsblauw adj
modrofialová

paasei n
kraslice
een ei van chocolade of suiker dat op of omstreeks Pasen gegeten wordt
een ter gelegenheid van Pasen gekleurd en versierd kippenei

paashaas n
velikonoční zajíc

paasmaandag n
Velikonoční pondělí
(religie) de dag die volgt op paaszondag.

paaszondag n
Velikonoční neděle
(religie) de dag waarop christenen vieren dat Jezus opgestaan is uit de dood, op de derde dag na zijn kruisiging.

pacht n
pacht

pachter n
nájemce

pacifisme /pɑsiˈfɪsmə/ n
pacifismus
een wereldbeschouwing die duurzame vrede nastreeft en tegen oorlog en geweld is

pad /pɛːt/ n
ropucha
(kikkers) Bufonidae kikker met een gedrongen lichaamsbouw en ruwe huid die een orgaan van Bidder bezit
cestička
(verkeer) een smalle weg of voetweg

paddenstoel n
houba hřib
(biologie) vruchtlichaam van een doorgaans onder de grond levende schimmel of zwam

page n
páže
(geschiedenis) persoonlijke dienaar van iemand met een hoge maatschappelijke positie

pagina n
strana

pakpapier /'pɑkpapir/ n
balicí papír
papier men gebruikt voor het (feestelijk) inpakken van voorwerpen

paksoi n
bok čoj pak čoj zelí čínské
(bloemplanten) (groente) Brassica rapa var. chinensis een langbladige open Chinese kool met groene bladeren en spierwitte bladstelen van Aziatische origine. De groente is het gehele jaar verkrijgbaar en vaak afkomstig van Nederlandse glasteelt, maar ze komt ook uit Aziatische landen, Israël en Zuid-Europa. Paksoi behoort tot de kruisbloemenfamilie en is daarmee dus een koolsoort

paladijn /palaˈdɛin/ n
paladin
(geschiedenis) een ridder of hofdienaar

paleis n
palác
(adel) een aanzienlijk gebouw dat een openbare functie heeft of een (woon)huis voor een staatshoofd is

paleoceen n
paleocén

paleogeen /palejoˈɣen/ n
Paleogén
(geologie) geologisch tijdperk volgend op het uitsterven van de dinosauriërs, eerste periode van het era kaenozoïcum, van 66 tot 23 miljoen jaar geleden

paleolithicum /ˈpalejoˌlitikʏm/ n
paleolit
(archeologie) eerste periode van de steentijd, waarin mensen alleen door voedsel verzamelen en jacht in hun bestaan voorzien en eenvoudige werktuigen maakten door schilfers van stenen af te slaan, waar vanaf 3,3 miljoen jaar geleden aanwijzingen voor zijn, tot de tijd dat men ook planten ging zaaien, dieren ging houden en samengestelde stenen werktuigen maakte, waarvan na 20.000 voor Chr. de eerste voorbeelden worden gevonden

paleolithisch adj
paleolitický

paleontologie n
paleontologie
(wetenschap) aardkunde die gericht is op de bestudering van fossielen

paleozoïcum /ˌpalejoˈzowikʏm/ n
Paleozoikum

palet n
paleta

palindroom n
palindrom
een symmetrisch woord dat van links naar rechts gelezen hetzelfde is als van rechts naar links gelezen

palladium n
palladium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pd en atoomnummer 46. Het is een zilverwit overgangsmetaal

palm n
palma
(plantkunde) (sub)tropisch gewas van de familie der Arecaceae

palmboom n
palma

palmitinezuur n
kyselina palmitová

palmolie n
palmový olej

pan /pɑn/ n
pánev
(kookkunst) keukengereedschap om in te koken of braden

panacee n
všelék
(mythologie) geneesmiddel dat alle kwalen zou verhelpen

panda n
panda
(roofdieren) beerachtig dier uit het Himalayagebied

pandemie /ˌpɑndeˈmi/ n
pandemie
(medisch) een epidemie op wereldwijde schaal

pandeïsme /pɑn.deʲ'ɪsmə/ n
pandeismus
de theologische positie dat de god het heelal is geworden, dat nu alles is in diepste wezen goddelijk is; het goddelijke is immanent en alomvattend; universum, natuur en god zijn hierin hetzelfde, maar deze bovennatuurlijke actors daarna geen invloed meer uitoefenden op deze schepping

paneren v
obalit obalovat
met geklopt ei bestrijken en daarna bestrooien met paneermeel

panfluit n
Panova flétna
(muziekinstrument) blaasinstrument dat is samengesteld uit een reeks van eentonige fluiten

paniek n
panika

pannenkoek n
palačinka
(voeding) plat, rond baksel van luchtig beslag, meestal gemaakt van meel en eieren die in een koekenpan worden gebakken

panseksualiteit n
pansexualita

pantalon n
kalhoty

panter n
panter
(roofdieren) benaming voor verschillende grote katachtige roofdieren

pantheïsme /pɑn.teʲ'ɪsmə/ n
panteismus

pantomime n
pantomima
toneelspel alleen maar met gebaren en lichaamsuitdrukkingen dus zonder woorden

pantser n
pancéř
een beschermende laag om dieren of voorwerpen, een soort harnas

panty /ˈpɛnti/ n
punčocháče
(kleding) onderbroek voor dames, die lijkt op een lange, dunne kous en het gehele been bedekt

pap n
kaše
(voeding) gerecht dat meestal bestaat uit melk die is gebonden met een zetmeelproduct zoals meelPap (voedsel)

papabile n
papabile
(persoon) (religie) (rooms-katholiek) iemand die gedacht wordt kans te maken om paus te worden

papaja /paˈpa.ja/ n
papája obecná
(bloemplanten) Carica papaya een plant uit de familie Caricaceae . De plant is verwant aan de bergpapaja (Vasconcellea cundinamarcensis, synoniem: Carica pubescens) (wikidata: papaja )
papája papája obecná
(fruit) vrucht van Carica papaya (wikidata: papaja )

papegaai n
papoušek
(papegaaiachtigen) benaming voor vogels uit de orde Psittaciformes , vaak met een bont verenkleed en het vermogen de menselijke stem na te bootsen

paperclip n
kancelářská sponka

papier /pɑ'pir/ n
papír
(materiaalkunde) een dun vezelachtig beschrijfbaar materiaal

papier-maché n
papírmaš
bouwmateriaal dat gemaakt wordt door papier te vermengen met natte lijm

paprika /ˈpaprika/ /ˈpɑprika/ n
paprika
(groente) vrucht van een bepaalde gekweekte vorm van een peperplant, Capsicum annuum

papyruswit adj
bílá papyrus

parabel n
podobenství

parabool /ˌparaˈboɫ/ n
parabola
(wiskunde) kegelsnede waarbij het snijvlak parallel loopt met een lijn die aan de kegel raakt en tevens het toppunt snijdt

parachute n
padák

paradigmatisch adj
paradigmatický
tot een paradigma behorend, (als voorbeeld dienend)

paradijs n
ráj

paradijsvogel /ˌpɑrɑˈdɛɪ̯svoɣəl/ /ˌpɑrɑˈdɛɪ̯svoχəɫ/ /ˌpɑrɑˈdɛːsvoɣəl/ n
rajka
(zangvogels) benaming voor vogels uit de familie Paradisaeidae die voorkomt in Nieuw-Guinea en op nabijgelegen eilanden

paradox n
paradox

paradoxaal /ˌparadɔkˈsal/ adj
paradoxní
tegenstrijdig lijkend

parallellepipedum n
rovnoběžnostěn

parallellogram /paralɛloˈɣrɑm/ /pɑrɑlɛloˈʝrɑm/ n
rovnoběžník
(wiskunde) een vierhoek waarvan de overstaande zijden evenwijdig zijn

paranoia n
paranoia
(medisch) achtervolgingswaanzin

paraplu /ˌpa.ra.ˈply/ n
deštník
een scherm waarover een waterdichte stof is gespannen om zich te beschermen tegen de regen

parapsychologie n
parapsychologie

parasiet n
cizopasník parazit
(spottend) klaploper, iemand die ten koste van een ander leeft, een profiteur

parasitair adj
cizopasný parazitní
(medisch) door parasieten veroorzaakt

parasitologie n
parazitologie
(biologie) leer en studie van de parasieten en het parasitisme

parasol n
slunečník

parel n
perla
een hard, rond voorwerp bestaande uit parelmoer dat door bepaalde weekdieren (hoofdzakelijk oesters, soms slakken) wordt gemaakt, en dat opgevist wordt om als sieraad te dienen

parelhoen n
perlička
(hoendervogels) benaming voor vogels uit het geslacht Numididae

parelmoer /parəl'mur/ n
perleť
het glanzende mineraal dat de binnenzijde van bepaalde schelpen bedekt

parelmoermuisgrijs adj
perlová myší šedá

parelwit adj
perlová bílá

parenchym n
parenchym

parenthese n
vsuvka

parfumeren v
naparfémovat

pariteitsbit n
paritní bit

park /pɑrᵊk/ n
park
groengebied bedoeld voor recreatie of natuurbehoud

parka n
bunda s kapucí
(kleding) lang warm jack met een met bont gevoerde capuchon, oorspronkelijk een kledingstuk van de Inuïts

parkeergarage n
parkovací dům
garage voor het parkeren van motorvoertuigen

parkeerplaats n
parkoviště
plek waar auto's of andere voertuigen geparkeerd kunnen worden

parkeerschijf n
parkovací kotouč

parkeren v
zaparkovat
overgankelijk (een voertuig) tijdelijk ergens plaatsen en laten staan

parkiet n
papoušek
(papegaaiachtigen) kleine papegaaiachtige vogel

parkour n
parkour
(sport) risicosport waarbij een traject met obstakels zo snel en vloeiend mogelijk moet worden afgelegd

parlement n
parlament

parlementair adj
parlamentní

parochiaan n
farník
(religie) iemand die tot een bepaalde (rooms-katholieke) kerkelijke parochie behoort

parochie n
farnost
(religie) gemeenschap van gelovigen in de katholieke kerk die bij één kerkgebouw hoort

parochiekerk /pa.ˈrɔ.xiˌkɛrk/ /pa.ˈrɔ.χiˌkɛrk/ n
farní kostel
(religie) een lokaal kerkgebouw dat het religieuze centrum van een parochie vormt

parodiëren v
parodovat

paronychia n
paronychie
(medisch) een etterende ontsteking in een vinger of teen, die meestal door de bacterie Staphylococcus aureus wordt veroorzaakt

parotitis n
parotitida
(medisch) bof, ontsteking van de parotis (speekselklier in mond)

parsec n
parsek

partijdig adj
zaujatý
bij een bepaalde stelling of kant aansluiten , iemand of iets bevoordelen

partikel n
částice
klein deeltje

partner n
partner
iemand met wie men gezamenlijk iets onderneemt of handel drijft, zakenpartner, handelspartner
deelgenoot in spelen, speelgenoot, mededanser
iemand met wie men een vaste (huwelijkse of romantische) relatie heeft

parvenu /pɑr.və.'ny/ n
zbohatlík

paspoort n
cestovní pas pas

paspop n
manekýn
(gereedschap) pop waarop men gemaakte kleren past

passaat n
pasát
de vaste oostelijke wind die waait tussen de 30 graden noorderbreedte en 30 graden zuiderbreedte en het reizen met zeilschepen over de oceaan aanzienlijk eenvoudiger maakt

passagier n
cestující
iemand die al of niet tegen betaling meereist met een voer-, vaar- of vliegtuig

passagiersvliegtuig n
dopravní letoun

passen v
padnout
absoluut, (kleding) precies de goede maat zijn, erin kunnen (van kleding, schoenen e.d.)

passer n
kružítko

passie n
pašije
een zaak, onderwerp, activiteit of hobby waar iemand veel interesse in heeft en veel tijd en inspanningen aan wil besteden
(religie) het lijdensverhaal van de kruisiging van Jezus

passief adj
pasivní
niet zelfstandig werkzaam

passievrucht n
maracuja marakuja
(fruit) (eetbare) vrucht van het plantengeslacht Passiflora (wikidata: passievrucht )

pastelblauw adj
pastelová modrá

pasteloranje adj
oranžová pastelová

pastelturquoise adj
pastelová tyrkysová

pastelviolet adj
pastelová fialová

pastiche n
pastiš
(kunst) een document of ander kunstwerk zoals een toneel- of muziekstuk dat is gemaakt via nabootsing en/of het combineren van bepaalde kenmerken van een of meerdere originelen

pastille n
pastilka
zuigtablet
tablet als versnapering

pastinaak n
pastinák pastinák setý
(plantkunde), (groente) bepaald circa 20 cm lang knolgewas, Pastinaca sativa subsp. sativa

pastoor n
farář

pat adj
pat
(schaak) alleen predicatief in een toestand waarin een speler geen enkele zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan

pat n
pat
(schaak) stand op het bord waarbij sprake is van remise doordat een speler geen zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan

patat n
hranolky
(voeding) Noord-Nederlandse benaming voor een gerecht of snack van gefrituurde aardappelreepjes ('patat frites')

pateen n
patena
(religie) (katholiek) (anglicaans) schotel voor de hostie, waarop deze tijdens de Heilige Mis wordt neergelegd en waarboven deze later wordt gebroken

paternaal adj
otcovský
(genetica) vaderlijke bloedlijn of oorsprong, van de vader overgeërfd, van vaderskant, via de vader (verkregen)

pathogeen adj
choroboplodný patogenní
(medisch) de eigenschap bezittend om een ziekte te veroorzaken

pathologie n
patologie
(medisch) de tak van de geneeskunde die het ontstaan en verloop van ziektes bestudeert

pathologisch adj
patologický chorobný
(medisch) ziekte betreffend

patinagroen adj
zelená patina

patiënt /pɑˈsʲɛnt/ n
pacient
(medisch) iemand die medische hulp krijgt

patriarch n
patriarcha
(religie) kerkelijk leider, een belangrijke bisschop
(religie) de leider van een van de oosterse christelijke kerken
(religie) een van de aartsvaders uit het Oude Testament (Abraham, Isaak, Jacob)

patriciër n
patricij
aanzienlijk persoon, burger, rijke koopman, regent, hoewel het niet om een adellijk persoon gaat is de persoon wel meestal afkomstig uit bepaalde families

patrijs n
koroptev orebice
(hoendervogels) Perdix perdix , een vogel uit de familie van de fazanten

patrijspoort n
kruhové okno
klein rond raam in een scheepswand dat waterdicht kan worden afgesloten

patriot n
patriot
iemand die zijn vaderland bemint, vaderlander

patroniem n
patronymum

paté n
paštika
(voeding) stevig, maar smeerbaar mengsel van fijngemalen vlees

pauk n
tympán
(muziekinstrument) een grote verstembare keteltrommel zoals gebruikt in een orkest

pauper /'pɑupər/ n
chudák
iemand die heel arm is

paus /pɑu̯s/ n
papež
(beroep) (religie) hoofd van de rooms katholieke kerk en bisschop van Rome

pauselijk adj
papežský
betrekking hebbend op de paus, het hoofd van de rooms-katholieke kerk

pauw n
páv pávice
(hoendervogels) benaming voor siervogels uit het geslacht Pavo , waarvan het mannetje een lange sleep van verlengde dekveren bezit die hij om indruk te maken rechtop kan zetten

pauze /ˈpɑʊzə/ n
pauza
tijd waarin de hoofdactiviteit wordt onderbroken

paviljoen n
pavilon

pech /pɛx/ /pɛχ/ n
smůla
toestand waarin er tegenslag te verwerken is die niet door eigen schuld veroorzaakt is

pecuniair adj
pekuniární

pedaal n
pedál
(techniek) met de voet te bedienen hefboom voor de bediening van apparaten, machines en (muziek-)instrumenten, het aandrijven of besturing van vaar-, voer- of vliegtuigen

pediatrie n
pediatrie

pedofiel adj
pedofil
behorende tot het verlangen van een volwassene naar seksueel contact met kinderen

pedofiel n
pedofil
(seksualiteit) een volwassene die verlangt naar seksueel contact met kinderen

pedofilie n
pedofilie
(seksualiteit) het verlangen van volwassenen naar seksueel contact met kinderen

pedologie n
pedologie
(aardrijkskunde) (geologie) studie van de bovenste aardlaag

peer n
hruška
(fruit) vrucht van de perenboom, Pyrus communis

pees /pes/ n
šlacha
(anatomie) een uitloper van spierweefsel die de spier aanhecht aan het bot

peil /pɛːl/ /pɛːɫ/ n
hladina
(waterbeheer) niveau of stand van bijvoorbeeld water

peiling n
směrník
(scheepvaart), (landmeetkunde), een voor bepaalde grootheden gebruikelijke naam voor de meting van hoogten (hemellichamen, bergen, wolken), diepten (zeewateren) , hoeken en richtingen in het horizontale vlak (koersen, kompasrichtingen) en statistische gegevens (opinies)
(politiek) met behulp van een enquête onderzoeken wat de mening van een bepaalde groep mensen is

pejoratief /'pejorɑ'tif/ adj
pejorativum

pek n
smola

pelgrim /pɛlgrɪm/ n
poutník

pelikaan n
pelikán
(roeipotigen) benaming voor vogels uit de familie Pelecanidae , grote watervogels met opvallende ondersnavel die op een schepnet lijkt

peloton /peloˈtɔn/ n
peloton
(militair) groep van enige tientallen soldaten met één officier, onderdeel van een compagnie

pelsgrijs adj
veverčí šedá

pen n
pero
(teken- en schrijfmateriaal) instrument om met inkt te schrijven of te tekenen

penicilline n
penicilín

penis n
penis
(anatomie) (seksualiteit) het mannelijk geslachtsdeel

penny n
cent
kleinste Britse munt, Engelse stuiver

pens n
dršťky
(voeding) een gerecht bereid van (1)

penseel n
malířský štětec

pensioenfonds n
penzijní fond

pentaan n
pentan
(scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C5H12

pentagram n
pentagram

peper n
pepř
(specerij) rode, Spaanse ~: een vrucht van een plant uit het geslacht Capsicum met een hete smaak

pepermunt n
máta peprná
(kruid) bladeren van de plant Mentha × piperita

pepsine /pɛpˈsinə/ n
pepsin
(biologie) een verteringsenzym dat in de maag eiwitten in kleine stukken breekt

per preposition
po
door middel van, met (geeft aan wat wordt gebruikt om een bestemming te bereiken)
na
in getalsmatige verhouding met, over een periode van, over een afstand van

per se adv
bezpodmínečný
noodzakelijkerwijs, hoe dan ook

percentage /pɛrsɛnˈtaʒə/ n
procento
een percentsgewijze berekend bedrag of hoeveelheid

percutaan adj
perkutánní
(medisch) door de huid heen

perenboom /perə(n)bom/ n
hrušeň hruška
(plantkunde)een boom met peren als vrucht

perestrojka n
perestrojka
(politiek) hervormingen zoals deze door Gorbatsjov werden voorgesteld in de Sovjet-Unie van de jaren 80 van de twintigste eeuw

perfect /pɛrˈfɛkt/ adj
dokonalý
zonder enig gebrek

perfectie n
dokonalost

perfectioneren v
zdokonalit
overgankelijk perfecter of volmaakter maken

perforator /ˌpɛrfoˈratɔr/ n
děrovačka
een apparaat om gaten te maken in papier, karton, kunststof folie of metaalplaat

pergola n
pergola
(bouwkunde) een constructie van horizontale latten op hoge palen, waarlangs allerlei planten kunnen groeien

periferie n
okraj periferie periférie

perihelium n
periapsida

perineum n
hráz

periode /pɪri'jodɘ/ n
perioda
bepaald tijdsbestek tussen twee tijdstippen
(geologie) een tijdperk dat deel uitmaakt van een era en bestaat uit subperiodes en tijdvakken

periodiek adj
periodický
periodisch, regelmatig terugkerend

periodiek n
periodický
een regelmatig verschijnend tijdschrift

periodiek systeem n
periodická tabulka

perkament n
pergamen
(materiaalkunde) een dun schrijfmateriaal, gemaakt van huid van kalveren, koeien, geiten, schapen, konijnen of ezels

peronisme n
perónismus
(politiek) populistische en nationalistische politieke stroming in Argentinië

peroxide n
peroxid

perron /pɛˈrɔn/ n
nástupiště
(spoorwegen) een hoge, lange zijstoep of verhoogde vrije stoep aan een station om in en uit te stappen

pers n
tisk
(media) (metonymisch) verzamelterm voor journalistieke media

persoon n
osoba člověk
menselijk individu
(grammatica) een van de drie klassen van de persoonlijke voornaamwoorden, wordt ook gebruikt in relatie tot de vervoeging van een werkwoord die hierop gebaseerd is, namelijk de eerste, tweede en derde personen

persoonlijk adj
osobní
uitgevoerd door de persoon zelf

persoonlijk voornaamwoord n
osobní zájmeno
(grammatica) een voornaamwoord dat in de plaats komt van een zelfstandig naamwoord of eigennaam en hiernaar verwijst

persoonlijkheid n
osobnost
het geheel van kenmerken en gedragingen dat iemand uniek maakt

persoonlijkheidsstoornis n
porucha osobnosti

perzik n
broskev
(fruit) (voeding) sappige vrucht van de perzikboom

pessimisme n
pesimismus
de verwachting dat gebeurtenissen ongunstig gaan uitvallen

pessimist n
pesimista

pest n
mor
(medisch) Dodelijke en besmettelijke ziekten veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis , die verspreid wordt door vlooien die met name op de zwarte rat parasiteren. Altijd gebruikt met lidwoord: 'de pest' of 'de Pest'.

pesten v
dotírat
overgankelijk jennen, treiteren

pesticide n
pesticidy

pestvogel n
brkoslav severní brkoslav
(zangvogels) bepaald soort vogel, Bombycilla garrulus , met lange kuif en opvallende kleuren

pet n
čepice
(hoofddeksel) tamelijk plat hoofddeksel met een klep

peterselie n
petržel
(voeding) (kruid) bladeren van Petroselinum crispum gebruikt als een keukenkruid (en garnering)

petrischaal n
Petriho miska
(biologie) laag plat ronde bakje van glas of kunststof met een ruim eroverheen passend deksel

petrochemie n
petrochemie
(scheikunde) scheikunde op basis van aardolieproducten

petroleum n
surová nafta

petrologie n
petrologie
(wetenschap), (geologie) de studie van de gesteentes

peuk n
nedopalek vajgl
overblijfsel van een opgerookte sigaret of sigaar

peuter n
batole
jong kind in de leeftijd van één tot vier jaar

piano n
klavír piáno
(muziekinstrument) algemene benaming voor een groot snaarinstrument waarvan de snaren via een toetsenbord (klavier) door hamertjes zacht of hard kunnen worden aangeslagen

piccolo n
pikola
(muziekinstrument) een blaasinstrument, sopranino-dwarsfluit, wordt zoals de dwarsfluit bespeeld door dwars over het mondstuk te blazen

picknick n
piknik
(voeding) een maaltijd in de vrije natuur

picometer n
pikometr
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van 10−12 meter of 0,000.000.001 millimeter, weergegeven met symbool pm

picoseconde n
pikosekunda

piemel n
pinďour
(anatomie) (informeel) geslachtsdeel van de man, penis, vooral gebruikt voor onvolgroeide jongens

piepen v
nakouknout
stiekem, snel of oppervlakkig naar iets kijken

pieper n
linduška
(zangvogels) benaming voor vogels uit het geslacht Anthus
brambora
(figuurlijk) (voeding), (informeel) (kleine) aardappel

pier /piːr/ n
molo
(waterbeheer) een in een zee of rivier uitstekende brug, dam of golfbreker
(luchtvaart) overdekte loopbrug van de terminal naar de vliegtuigen op een luchthaven

pijl n
šíp šipka
(militair), (sport) langwerpig projectiel met scherpe punt dat met behulp van een boog afgeschoten kan worden

pijn /pɛɪ̯n/ /pɛːn/ n
bolest
(medisch) lichamelijk leed, veroorzaakt door ziekte of verwonding

pijnappelklier /ˈpɛɪ̯nɑpəɫˌkliːr/ /ˈpɛːnɑpəlˌkliːr/ n
epifýza šišinka
(anatomie) klier in de hersenen, die melatonine uitscheidt

pijnboomgroen adj
borovicová zelen

pijnlijk /ˈpɛːinlək/ /ˈpɛːnlək/ adj
bolestný bolestivý
een onaangenaam gevoel, pijn gevend

pijnstiller /'pɛːinstɪlər/ n
analgetikum
(medisch) een middel dat de verschijnselen van een ziekte onderdrukt zonder de ziekte te genezen

pijpen v
kouřiti
overgankelijk (seksualiteit) een man oraal bevredigen

pikhouweel /ˈpɪkhʌʊʋɪ:ɫ/ n
krumpáč
hakwerktuig met steel, voorzien van een punt aan de ene zijde en een beitelachtige voorziening aan de andere zijde

pikken v
klovat
overgankelijk, (dierkunde) (met de snavel) prikken

pikzwart adj
černočerný
heel zwart, absoluut donker

pil n
pilulka
(farmacologie) (eigenlijk:) hoeveelheid werkzame stof met een bindmiddel in een bolletje gedraaid
(farmacologie) (bij uitbreiding:) elke vorm van medicament die in vaste vorm oraal wordt ingenomen zij het tablet, dragee, capsule of iets anders
(farmacologie) (seksualiteit) regelmatig ingenomen tablet die zwangerschap verhindert, bepaald oraal voorbehoedmiddel
(figuurlijk), (informeel), (letterkunde) dik boek

piloot n
pilot
(beroep) een bestuurder van een vliegtuig, luchtschip (vliegenier) of race-auto

pimpelmees n
sýkora modřinka
(zangvogels) bepaalde mezensoort, Cyanistes caeruleus

pincet /pɪn.ˈsɛt/ n
pinzeta
(gereedschap) een gevorkt werktuig bestaande uit twee armen waarvan de punt bijeengeknepen kan worden

pinda n
arašíd
(voeding) een peulvrucht van deze plant

pindakaas adj
burákové máslo arašídové máslo
(verouderd) verarmd (van personen of families)

pinguïn /ˈpɪŋɡwɪn/ n
tučňák
(dierkunde) benaming voor niet-vliegende zeevogels uit de orde Sphenisciformes die alleen voorkomt op het zuidelijk halfrond

pink n
malíček
(anatomie) de vijfde, kleinste en buitenste vinger

pion /piˈɔn/ n
pěšec
(schaak) een schaakstuk dat per zet slechts één vakje vooruit kan lopen en schuin vooruit slaat
pion
(natuurkunde) subatomair deeltje dat bestaat uit twee quarks en dus een boson is

pionier n
průkopník

pipet /pi.ˈpɛt/ n
pipeta
(scheikunde) een instrument waarmee heel precieze hoeveelheden vloeistof kunnen worden afgemeten door de vloeistof erin op te zuigen, meestal een in het midden verwijde en spits uitlopende glazen buis

piraat n
pirát
(scheepvaart), (misdaad) iemand die op zee met een schip andere schepen aanvalt en/of kaapt
(figuurlijk) iemand die zonder vergunning en/of illegaal een bepaalde activiteit doet

piramide n
pyramida jehlan
ruimtelijke figuur, bestaande uit een veelhoek als grondvlak en driehoekige zijvlakken
(bouwkunde) bouwwerk in die vorm
(figuurlijk) iets wat zo in elkaar zit dat een brede basis geleidelijk versmalt tot een kleine top aantallenpiramide, bevolkingspiramide, gezagspiramide, voedselpiramide etc.

piron n
fiála
(bouwkunde) een ornament op een markant punt van een bouwwerk, zoals een dak of gevel, vaak in de vorm van een taps toelopende zuil met een bolvormige figuur

pissen v
chcát čurat
inergatief, (informeel) vloeibare lichamelijke afvalstoffen lozen via de urinebuis

pistache n
pistácie

pistool n
pistole
een semi-automatisch handvuurwapen met een langwerpig magazijn in het handvat

pixel n
pixel
een beeldpunt

pizza /ˈpidza/ /ˈpitsa/ n
pizza
(voeding) gerecht van een belegde broodbodem

pizzabodem n
korpus pizzy
(voeding) bodem van een pizza

piëzo-elektriciteit n
piezoelektřina

plaat n
štoček
(techniek) een vlak, plat en vrij dun stuk materiaal, zoals metaal of hout

plaats /plaːts/ n
místo
een bepaalde ruimte of een bepaald punt in de ruimte

plaats delict n
místo činu
(juridisch) precieze plek waar een misdaad is gebeurd

plaatsen v
umístit
overgankelijk op een bepaalde plaats zetten

placebo n
placebo
(medisch) geneesmiddel zonder werkzame stof maar wel in uiterlijk en in smaak geheel overeenkomt met een medicijn

plafond /plɑˈfɔnt/ n
strop
bovenkant van een ruimte in een gebouw
(figuurlijk) hoogste niveau, punt waarop geen verdere groei mogelijk is

plagen v
škádlit
overgankelijk iemand goedmoedig pesten

plagiaat n
plagiát

plakband /ˈplɑg.bɑnt/ n
lepicí páska
een lintvormige drager die aan één of beide zijden bedekt is met kleefstoffen, bedoeld om voorwerpen tijdelijk of blijvend vast te maken

plakkaat n
plakát
aanplakbiljet, affiche, poster
(geschiedenis) officiële bekendmaking van de overheid
vlek, klodder

plan n
plán
een voorgenomen handelswijze

planeet n
planeta
(astronomie) een groot, rond en massief hemellichaam dat zelf geen licht geeft en in een vaste baan rond een ster draait

planetair adj
planetární

planetarium n
planetárium
(astronomie) een toestel om de bewegingen van planeten voor te stellen

planetenstelsel n
planetární soustava
(astronomie) stelsel van planeten om de zon of een ster

planetoïde n
planetka
(astronomie) een brok vaste materie die net als een planeet in een baan rond de zon draait, maar kleiner is dan een planeet

planimetrie n
planimetrie

plank /plɑŋk/ n
prkno
een plat en langwerpig stuk hout

plankenkoorts n
tréma

plant n
rostlina
(biologie) organisme dat kooldioxide opneemt en zuurstof afgeeft
van stengel en bladeren voorzien gewas dat zijn voedsel uit de aarde opneemt

planteneter n
býložravec
dier dat uitsluitend plantaardig voedsel eet

plantkunde n
botanika
(wetenschap), (biologie) het onderdeel van de biologie dat zich bezighoudt met de studie van de planten

plantkundig adj
botanický

plas n
kaluž
een verzameling van vocht
(aardrijkskunde) een door veenafgraving ontstaan klein meer

plasma n
plazma
(natuurkunde) een geïoniseerd gas
(biologie) de vloeistof waarin zich de rode en witte bloedcellen bevinden
(biologie) de vloeibare inhoud van een cel

plasmide /plɑs.ˈmi.də/ n
plazmid
een ringvormig DNA-molecuul dat voornamelijk voorkomt voor bij bacteriën

plasmon n
plazmon
(natuurkunde) een collectieve oscillatie van mobiele elektronen
(biologie) dat deel van het genetische materiaal dat in het cytoplasma overgedragen wordt

plassen v
lulat
inergatief via de urinebuis vloeibare lichamelijke afvalstoffen lozen

plastic /'plɑstik/ /'plɛstɪk/ n
plast
oorspronkelijk: plastisch vervormbare polymere kunststof, in uitgebreidere zin op alle polymeren toegepast

plastisch adj
tvárný
kneedbaar

plastische chirurgie n
plastická chirurgie
een chirurgisch specialisme waarin men zich richt op het uit esthetisch en/of functioneel oogpunt aanpassen van het uiterlijk

plataan n
platan
(plantkunde) Platanus sp. een geslacht van loofbomen

platform n
platforma
(informatica) een bepaalde omgeving waarin een computer werkt

platina n
platina
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pt en atoomnummer 78. Het is een grijswit overgangsmetaal

platinagrijs adj
platinová šedá

platvis /ˈplɑtvɪs/ n
kambala
(straalvinnigen) benaming voor vissen uit de orde Pleuronectiformes , die op hun zijde op de bodem leven en geheel plat zijn

plechtig adj
slavnostní
met ernst en formeel ceremonieel

plectrum n
trsátko
(muziek) het plaatje waarmee de snaren van tokkelinstrumenten kunnen worden aangeslagen

plein n
náměstí

pleinvrees /ˈplɛinˌvreːs/ n
agorafobie

pleister n
náplast
(bouwkunde) o kalkmengsel om te gieten of muren mee te besmeren
(medisch) v/m dun velletje zelfklevend verband dat op de huid geplakt wordt, ter bescherming bij een kleine wond of blaar of om iets tijdelijk aan het lichaam vast te maken

pleistoceen n
pleistocén

plenair adj
plenární
in aanwezigheid van allen

pleonasme /plejoˈnɑsmə/ n
pleonasmus
(taalkunde) een uitdrukking waarin eenzelfde begrip dubbel is uitgedrukt

pletsen v
šplouchat
slaan in water

plevier n
kulík
(steltloperachtigen) benaming voor alle vogels uit de geslacht Charadrius , vrij gedrongen steltlopers met een korte nek en lange, meestal puntige vleugels
(steltloperachtigen) benaming voor sommige steltlopers uit de familie Charadriidae buiten het geslacht Charadrius die daar wel op lijkenIn onderscheid met de kieviten die ook tot dit geslacht behoren, maar meestal afgeronde vleugels hebben.
(steltloperachtigen) algemene benaming voor vogels uit de familie Charadriidae die 67 soorten middelgrote tot kleine steltlopers omvat
(steltloperachtigen) benaming voor sommige steltlopers Charadriiformes buiten de familie Charadriidae die op vogels uit het geslacht Charadrius lijken

plexus n
pleteň

plicht n
povinnost
een taak die men op zich genomen heeft of opgelegd heeft gekregen, iets wat je moet doen

plioceen /ˌplijoˈsen/ n
pliocén

ploeg n
pluh
(landbouw) landbouwwerktuig om de aardoppervlakte, waarin het gewas wordt gezaaid of geplant, te keren, te verkruimelen en te leggen

ploegen v
orat
overgankelijk land met de ploeg bewerken

plofklank /ˈplɔfklɑŋk/ n
exploziva okluziva
(taalkunde) een medeklinker die geproduceerd wordt met een volledige obstructie ergens in het spraakkanaal

plosief /ploˈsif/ n
exploziva okluziva plozivní souhláska
(taalkunde) medeklinker die geproduceerd wordt met een volledige obstructie ergens in het spraakkanaal

pluis n
vločka
vlok droge, lichte stof met een open structuur

plukken /'plɵkə(n)/ v
brnkat
overgankelijk (bloemen) afbreken of oogsten; vruchten oogsten
overgankelijk ontdoen van de veren
overgankelijk, (sport) een door de lucht vliegende bal grijpen

plutonium n
plutonium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pu en atoomnummer 94. Het is een zilverwit actinide

pneumonie n
zápal plic pneumonie
(medisch) longontsteking

pocheren v
mírně povařit
(kookkunst) bereiden in water dat net niet kookt, vooral geschikt voor ei en vis

podcast n
podcast
digitale radio-uitzending waarbij een audiobestand op internet wordt gezet zodat het kan worden gedownload en beluisterd

poedel n
pudl
Frans krulharig hondenras

poeder n
prach

poedersuiker n
cukr moučka
(voeding) zeer fijn gemalen suiker

poeha n
nepříjemnosti
een hoop drukte en lawaai om niets

poema n
puma
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Puma concolor , groot katachtig roofdier, dat in geheel Midden– en Zuid Amerika leeft

poep n
hovno
uit de darmen uitgescheiden afvalstoffen van mens of dier

poes n
kočka kocour
vrouwelijke huiskat, ook wel gebruikt als algemene benaming voor huiskat
een vrouw

poetinisme n
putinismus
(politiek) sociaal-economische en politieke praktijk in Rusland in het begin van de 21 eeuw, gekenmerkt door autoritaire en nationalistische opvattingen

pogrom n
pogrom
razzia tegen Joden
gewelddadige aanvallen op bepaalde groepen: etnisch, religieus etc., vooral gekarakteriseerd door de vernietiging van hun omgeving (huizen, bedrijven, religieuze centra)

pointer n
ukazatel
staande jachthond
(informatica) variabele waar een geheugenadres in staat

poker n
poker
(kaartspel) een spel waarbij op bepaalde combinaties van kaarten een, gewoonlijk geldelijke, inzet gedaan wordt

pokken n
neštovice
alleen meervoud (medisch) (geschiedenis) uiterst besmettelijke en levensbedreigende virusziekte die huid en slijmvliezen aantastte waartegen een Engelse arts Edward Jenner omstreeks 1796, een vaccin op basis van koepokken ontwikkelde

polariteit n
polarita

polder /ˈpɔldəʀ/ n
polder
(waterbeheer) een bedijkt stuk land waarin de waterstand kunstmatig geregeld wordt

polijsten /poˈlɛɪstə(n)/ v
leštit
overgankelijk een stenen of glazen oppervlak bijzonder glad slijpen met steeds fijnere slijpmiddelen

polis /ˈpo.lɪs/ n
pojistka
schriftelijke vastlegging van een overeenkomst

politicologie n
politologie
(wetenschap) een discipline binnen de sociale wetenschappen die zich bezighoudt met het bestuderen van politiek

politie n
policie policista policajt
(spreektaal) (beroep) ambtenaar bij de politie

politiebureau n
policejní stanice

politiek /poliˈtik/ adj
politický
betreffende de politiek

politiek /poliˈtik/ n
politika
datgene wat gerelateerd is aan het besturen van een land

pollepel n
naběračka
(huishouden) (België) een diepe, grote lepel met een lange steel gebruikt voor het opdienen van soepen, sauzen e.d.

polonium n
polonium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Po en atoomnummer 84. Het is een zilvergrijs hoofdgroepmetaal

pols n
zápěstí
(anatomie) het gewricht tussen onderarm en hand

polyamide n
polyamid

polyamorie n
polyamorie

polyandrie n
polyandrie

polycarbonaat n
polykarbonát
(scheikunde) thermoplastisch polymeer waarbij de monomeren verbonden zijn door een carbonaatbinding (wikidata: polycarbonaat )

polyester adj
polyester

polygamie n
polygamie

polyglot n
polyglot

polygoon n
mnohoúhelník
(wiskunde) een gesloten stelsel lijnsegmenten die samen een plat vlak omsluiten, veelhoek

polymeer n
polymer
(scheikunde) een reuzenmolecuul dat bestaat uit een sequentie van één of meerdere identieke of soortgelijke onderdelen die aan elkaar zijn gekoppeld

polymelkzuur n
polylaktid

polymerisatie n
polymerizace

polymethylmethacrylaat n
polymethylmethakrylát

polymorf adj
polymorfní
in meer dan een vorm binnen dezelfde groep voorkomend

polymorfisme n
mnohotvarost

polypropeen n
polypropylen
(scheikunde) thermoplastische kunststof, bereid door polymerisatie van propeen (wikidata: polypropeen )

polysacharide n
polysacharid

polysemie n
polysémie
(taalkunde) het kunnen hebben van meerdere (verwante) betekenissen

polytheïsme n
mnohobožství
(religie) (filosofie) godsdienst met meer dan één god

polyurie n
polyurie
(medisch) vermeerderde urinelozing

pomp n
čerpadlo pumpa

pompelmoes /ˈpɔmpəlˌmus/ /ˈpɔmpəɫˌmus/ n
pomelo
(fruit) een vrucht van deze boom

pompen v
čerpat
overgankelijk, (techniek), (natuurkunde) vloeistof of gas met behulp van een pomp verplaatsen

pompoen n
dýně tykev
(groente) een zeer oud (9000 v.Chr.) cultuurgewas uit Midden- en Zuid-Amerika, bestaande uit de grote vlezige vruchten van de planten van het geslacht Cucurbita

pond n
libra
(financieel) naam voor verschillende munteenheden die in het Verenigd Koninkrijk en sommige Engelstalige landen worden gebruikt

ponskaart n
děrný štítek
(informatica) kaart die tot de jaren 80 werd gebruikt voor het vastleggen van gegevens d.m.v. erin geponste gaatjes

pontificaat n
pontifikát
zowel het ambt, als de ambtsperiode van een (hoge)priester, meestal in verbinding met de uitoefening van wereldlijke politieke macht

ponton n
ponton
(scheepvaart) werkschuit met een vlak dek

pontonbrug n
pontonový most
een brug die bestaat uit op het water drijvende elementen

pony n
poník
(onevenhoevigen) (paardrijden) paard uit een ras met een schofthoogte tot ongeveer anderhalve meter

pooier /'poːjər/ n
kuplíř
(seksualiteit) een man die prostituees tegen betaling beschermt en helpt, een souteneur

pook /pok/ n
pohrabáč
een stang om het vuur op te porren

pool n
pól
(aardrijkskunde) uiteinde van een draaiingsas, met name van de aardas
(natuurkunde) een van beide einden van een (elektro-)magneet of antenne

poolcirkel n
polární kruh
(aardrijkskunde) de begrenzing van het gebied waar 's zomer de middernachtszon gezien kan worden en 's winters de nacht een heel etmaal kan duren

poollicht n
polární záře
(meteorologie) (optica) lichtverschijnsel aan de hemel in polaire streken als gevolg van de botsing van elektrisch geladen deeltjes van de zon met de bovenste aardatmosfeer

poolvos n
liška polární
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Vulpes lagopus , leeft op de arctische toendra en in het gebergte van Scandinavië, in de zomer is het dier meestal grijsachtig bruin, in de winter wit

poort /poːrt/ n
brána vrata
Met deuren afsluitbare doorgang door een muur

poot n
tlapa

pop n
panenka
(speelgoed) nagemaakte mens, meest als speeltuig

poppenspeler n
loutkoherec
(beroep) (kunst) een kunstenaar achter een poppenspel

populier n
topol
(plantkunde) zeer snel groeiende boom uit de wilgenfamilie (Populus )

populisme n
populismus
(politiek) politieke stroming die vindt dat een maatschappelijke elite het belang van het volk verwaarloost en een krachtige leider de eensgezindheid moet herstellen

pornografie n
pornografie

porselein /pɔrsəlɛːn/ /pɔrsəˈlɛɪn/ n
porcelán
fijn, geglazuurd aardewerk
voorwerpen van fijn, geglazuurd aardewerk

portaal n
portál
(bouwkunde) de nis met omlijsting van een (buiten-)deur
(bouwkunde) de ingang van een tunnel
(techniek) de overspanning dwars over een (spoor-)weg waaraan verkeerborden, camera's e.d. en bovenleidingen, worden bevestigd.
(informatica) op internet een website of pagina die een overzicht tracht te scheppen over een bepaald onderwerp door middel van links

portaalkraan n
portálový jeřáb
(techniek) een (meestal verrijdbaar) hijswerktuig met een takel die langs een horizontale draagbalk verplaatsbaar is

portemonnee n
peněženka
meestal van leder vervaardigde kleine buidel [1] waarin men munten, papiergeld en andere kleine dingen bewaart

portret n
portrét podobizna
schilderij, foto of andere artistieke voorstelling van een persoon

pos n
ježdík
(straalvinnigen) bepaald soort vis, Gymnocephalus cernuus , behorend tot de familie van de baarsachtigen

poseren v
pózovat

positie /po'zisi/ n
pozice
een stand van het lichaam
een innerlijke houding
een plaats van waaruit men iets onderneemt
een toestand waarin iets of iemand zich bevindt
een vaste betrekking
een maatschappelijke stand
(muziek) de ligging van de hand
(militair) een opstelling van troepen en materieel

positief adj
kladný

positivisme n
pozitivismus
(filosofie) de opvatting dat alleen de empirische wetenschappen geldige kennis opleveren
(filosofie) een levensinstelling waarbij je ervan uitgaat dat alles goed komt

positron n
pozitron antielektron positron

post /pɔs/ /pɔst/ n
pošta
(geen meervoud) toegezonden materiaal, zoals brieven; poststuk - poststukken

postbode n
listonoš pošťák
(beroep) (post) postbeambte die post aan huis bezorgt

postcode n
poštovní směrovací číslo

postelein n
šrucha zelná
(plantkunde) bepaalde soort eenjarige groene plant, Portulaca oleracea

postkantoor n
pošta
kantoor dat zich bezighoudt met de bezorging van post en vaak ook andere diensten levert zoals bankzaken, kaartverkoop, etc

postmodernisme n
postmoderna
culturele stroming die na het modernisme komt en zich daar tegen afzet

posttraumatisch adj
posttraumatický
(medisch) na een letsel

postzegel /ˈpɔseɣəl/ /ˈpɔseχəɫ/ n
poštovní známka známka
betalingsmiddel voor het verzenden van post

pot n
hrnec

potas /ˈpɔ.dɑs/ n
potaš

potentieel adj
potencionální
mogelijk.

potlood n
tužka olůvko
(teken- en schrijfmateriaal) schrijfgerei met een zachte stift vervaardigd van klei en grafiet ingebed in een houten huls

potvis n
vorvaň vorvaň obrovský
(walvisachtigen) bepaald soort zeezoogdier, Physeter macrocephalus uit de familie der potvissen (Physeteridae ), de grootste soort tandwalvisDe wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus

poëtisch /po.ˈwe.tɪs/ /po.ˈβ̞e.tis/ adj
básnický
uit de poëzie, gelijkend op poëzie

poëzie n
poezie
(cultuur), (letterkunde), (dichtkunst) het in een min of meer strakke structuur van ritme, maat en klank verwoorden van een gedachte of een verhaal

prairiehond n
psoun stepní
(knaagdieren) Cynomys , een eekhoornachtig zoogdier uit Noord-Amerika dat een scherp blaffend geluid maakt

praktijk /prɑkˈtɛɪ̯k/ /prɑkˈtɛːk/ n
praxe
hoe dingen werkelijk gaan, soms in tegenstelling tot hoe zaken in theorie zouden moeten functioneren

praktisch adj
praktický
op een manier die ook echt uitgevoerd kan worden, en zodoende nuttig

praseodymium /ˌprazejoˈdimijʏm/ n
praseodym prazeodym
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pr en atoomnummer 59. Het is een zilverwit lanthanide

praten /ˈpraː.tə(n)/ v
mluvit
inergatief zich met behulp van de stem uiten

precedent /presəˈdɛnt/ n
precedens
een gebeurtenis of voorbeeld van vroeger waarop men zich kan beroepen als een nieuw dergelijk geval zich voordoet om er hetzelfde gevolg aan te geven
(juridisch) (procesrecht) bestaande rechterlijke uitspraak die als uitgangspunt dient voor een te nemen rechterlijke beslissing van een vergelijkbaar geschil

precessie n
precese

predicaat n
predikát
(grammatica) gezegde

preek n
kázání

prefix n
předpona
(taalkunde) een gebonden morfeem dat voor een ander woord geplaatst wordt om iets aan de betekenis toe te voegen

prehistorie n
pravěk

prei n
pór pórek
(plantkunde) plant Allium porrum (wikidata: prei )
(groente) eetbare bladeren van Allium porrum (wikidata: prei )

première n
premiéra
de eerste vaak feestelijke vertoning van een film, toneelstuk of een andere vorm van entertainment

prentenboek n
obrázková kniha

preparaat n
preparát
(wetenschap) bereiding van chemische stof, geneesmiddel etc.

president n
prezident prezidentka
(politiek), (regering) het staatshoofd van een republiek

presidentsverkiezing n
prezidentské volby
de verkiezing van een president

presidium n
prezidium
(politiek), (maatschappij) het bestuur van een vereniging (vooral van studentenverenigingen en politieke organisaties)

presse-papier n
těžítko
vaak fraai gevormd, zwaar voorwerp dat men boven op een stapel losse papieren kan leggen zodat de papieren niet kunnen wegwaaien

prestatie n
provedení

preut n
prudérní
iemand die preuts is

preuts /prøts/ adj
cudný
zeer ingetogen, overdreven kuis

priapisme n
priapizmus
(medisch) een ongezond langdurige erectie van de penis

priemgetal n
prvočíslo
(wiskunde) een natuurlijk getal dat groter is dan 1 en alleen kan worden gedeeld door 1 of door het getal zelf

priester n
kněz
(beroep) (religie) iemand die de religieuze (offer) rituelen verzorgt

priesteres n
kněžka
(beroep) (religie) een vrouw die de taak heeft religieuze rituelen te verzorgen

prijs n
cena
(economie) het bedrag (meestal in geld) dat betaald wordt voor een goed of een dienst
een uitzonderlijke beloning, bijvoorbeeld voor een bepaalde prestatie

prikbord n
nástěnka
een bord (vaak van vilt) waar met behulp van punaises foto's en andere papierwerken op kunnen worden opgespeld

prikkeldraad n
ostnatý drát
o materiaal bestaande uit een dubbele, in elkaar gedraaide metalen draad, op regelmatige afstand voorzien van twee korte in elkaar gedraaide spiralen met elk twee scherpe punten

primaat n
primát
(dierkunde) benaming voor zoogdieren uit de orde Primates , waartoe apen en halfapen behoren
nehetnatec
(religie) kerkelijke titel voor de voornaamste aartsbisschop van een kerkprovincie

primitief adj
primitivní
(kristallografie) alle kortste translatievectors in de richting van de hoofdassen van de rotatiesymmetrie hebbend
(kristallografie) de drie kortste niet in hetzelfde vlak liggende translatievectors als ribben van de eenheidscel hebbend

primula /'primyla/ n
petrklíč prvosenka
Primula sleutelbloem, een bloem die vroeg in het voorjaar bloeit

prins n
princ kníže
(adel) hoogste adellijke titel van een man of jongen
(adel) laagste koninklijke titel van een man of jongen

prinselijk adj
knížecí
als horend of passend bij een prins of prinses, bestaand uit prinsen of prinsessen

prinses n
princezna
(adel) de hoogste adellijke titel van een vrouw of meisje
(adel) de laagste koninklijke titel van een vrouw of meisje

printer /ˈprɪntər/ n
tiskárna
(informatica) toestel om gegevens af te drukken onder andere op papier

priorij n
převorství

prisma n
hranol

privatiseren v
privatizovat
overgankelijk omvormen van staatsbedrijven, overheidsdiensten tot particuliere, private bedrijven

privé adj
soukromý
alleen predicatief: voor persoonlijk gebruik gereserveerd

privéleven n
soukromí
de tijd die besteed wordt aan persoonlijke bezigheden

probleem n
problém
iets dat schade teweegbrengt of de voortgang van iets anders in de weg staat

problematiek adj
problematika
met problemen behept

problematiek n
problematika
het geheel van problemen en bijzonderheden rond een vraagstuk

problematisch adj
problematický
een probleem vormend; een probleem veroorzakend

procedure /prosəˈdyrə/, /proseˈdyrə/ n
postup procedura
werkwijze, methodiek
een reeks instructies in een bepaalde volgorde
(juridisch) gerechtelijk proces
(informatica) onafhankelijk opererend programmablok met een eigen naam en code binnen een groter computerprogramma

procent /pro'sɛnt/ n
procento
(wiskunde) een honderdste deel, weergegeven met symbool %

proces /proˈsɛs/ n
proces
de stroom van gelijksoortige gebeurtenissen of handelingen die van de ene toestand naar de andere leidt

procesrecht n
procesní právo

processie /proˈsɛˌsi/ n
procesí

producent n
výrobce producent

product n
výrobek
(economie), (kunst), voortbrengsel van de natuur, van arbeid of nijverheid, van kunst, van een chemisch proces

productie n
produkce
(medisch) voortbrenging, gewoonlijk langs biochemische weg

productief adj
produktivní
vruchten afwerpend, veel producerend

proefkonijn n
pokusný králík
konijn waarop proeven of experimenten gedaan worden
(figuurlijk) proefpersoon

proeftijd n
zkušební doba

proeven v
ochutnat
overgankelijk onderzoeken hoe iets smaakt
overgankelijk smaak waarnemen

profeet n
prorok
(religie) een persoon die boodschappen van een godheid aan de mensen doorgeeft

professor /proˈfɛsɔr/ n
profesor
(wetenschap) (beroep) de aanspreektitel voor een hoogleraar

progesteron n
progesteron

programma n
program
(informatica) applicatie voor de computer

programmeertaal n
programovací jazyk

programmeren v
programovat
het schrijven van een computerprogramma

progressief adj
pokrokový
(politiek) vooruitstrevend
voortschrijdend
evenredig stijgend (met het bedrag of inkomen)

project /proˈjɛkt/ n
projekt
een zaak die men denkt uit te voeren of te onderzoeken binnen een bepaalde tijd

projectie n
promítání

projector n
projektor
toestel om een afbeelding op een scherm te projecteren

proletariaat n
proletariát

proletariër n
proletář

proliferatie n
množení
(medisch) snelle vermenigvuldiging, woekering

proloog n
prolog
(taalkunde) inleidende rede van een tekst, voorwoord.
(sport) bij grote meerdaagse wielerwedstrijden een korte tijdrit die als openingsrit wordt verreden
(muziek) de inleiding tot een theaterstuk, opera, musical etc.

promethium n
promethium
(element), (element) een scheikundig element met het symbool Pm en het atoomnummer 61; een zilverwit à grijs lanthanide

promotie /proˈmotsi/ n
propagace
een verhoging in rang
(sport) de bevordering naar een hogere spel- of toernooicompetitie vanwege uitstekende sportieve prestaties

pronkboon n
fazol šarlatový
(groente) peulvrucht van Phaseolus coccineus

prooi n
kořist
dat wat door een dier wordt buitgemaakt

proost /prost/ interjection
na zdraví
heildronk, dronk op iemands gezondheid

propaan n
propan
(scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C3H8

propaganda n
propaganda
(politiek) activiteiten of materiaal gericht op het beïnvloeden van de mening of het gedrag van grote groepen mensen waarin niet zelden gelogen wordt

propeen n
propen

propionzuur n
kyselina propionová
(scheikunde) een verzadigd carbonzuur met de formule CH3CH2COOH

prostaat n
prostata
(anatomie) een klier tussen de blaas en de penis van de man

prostitueren v
prostituovat
overgankelijk iemand dwingen tot het aanbieden van seksuele diensten

prostitutie n
prostituce
(seksualiteit) het tegen betaling ter beschikking stellen van het lichaam voor het seksuele genot van een ander

protactinium n
protaktinium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pa en atoomnummer 91. Het is een metalliek zilverkleurig actinide

proterozoïcum /ˌprotəroˈzowikʏm/ n
proterozoikum

protest n
protest
een uiting van ontevredenheid met het gevolgde beleid

protesteren v
protestovat
inergatief (grote) bezwaren uiten

proteïne n
bílkovina
(biochemie) eiwit (2)

prothese n
protéza
(medisch) een kunstmatig lichaamsdeel

protocol n
protokol
geheel van voorschriften en afspraken in de internationale diplomatieke omgang

proton /'protɔn/ n
proton

protoplasma n
protoplazma
(biologie) (verouderd) de inhoud van een levende cel bestaande uit cytoplasma en karyoplasma

prototype n
prototyp
oorspronkelijk model, eerste model van een product

provincie /pro.ˈvɪn.si/ n
provincie
een staatkundig onderdeel van een land

provocatie n
provokace

prozaïsch adj
jednotvárný
niet dichterlijk, in gewone taal
weinig opmerkelijk, saai

pruik n
paruka
een kunstmatig haarstuk waarmee het hoofd bedekt wordt

pruim n
švestka slíva
(fruit) vrucht van de pruimenboom

prutser n
fušer
iemand die slecht werk levert

psalm /psɑlm/ n
žalm
(religie) elk van honderdvijftig gezangen uit de Tenach en het Oude Testament

pseudocode n
pseudokód
(informatica) een onechte programmeertaal gebruikt om de logica achter een algoritme op te schrijven

pseudoniem /psœydoˈnim/ n
pseudonym
een aangenomen naam (misschien gebruikt als men iets publiceert)

pseudowetenschap n
pavěda pseudověda

psoriasis n
lupénka
(medisch) schubziekte met rode jeukende plekken en overmatig vette schilfers van de huid

psychedelisch /ˌpsɪxeˈdelɪs/ adj
psychedelický
zorgend voor een veranderd bewustzijn waardoor je de werkelijkheid anders waarneemt dan dat je normaal doet

psychiater n
psychiatr

psychiatrie n
psychiatrie

psychiatrisch adj
psychiatrický
(medisch) met betrekking tot de behandeling van geestelijke stoornissen

psychisch adj
psychický
(medisch) geestelijk

psychologie /psixoloˈɣi/ /psiχoloˈχi/ n
psychologie
(wetenschap) de wetenschap die zich bezighoudt met het onderzoek naar bewustzijnsverschijnselen, het bewuste, het onderbewuste en het onbewuste

psychologisch adj
psychologický
(medisch) betrekking hebbend op de psychologie; betrekking hebbend op het denken en het gedrag

psycholoog /ˌpsi.χo.ˈloχ/ /ˌpsɪ.xo.ˈlox/ n
psycholog
(beroep), (psychologie) een beoefenaar van de psychologie

psychopaat n
psychopat
(psychologie) iemand die lijdt aan een persoonlijkheidsstoornis die antisociaal gedrag veroorzaakt

psychose /psi'xozə/ n
psychóza
(medisch), (psychologie), een geestesziekte waarbij men wanen heeft

psychosomatisch adj
psychosomatický
(medisch) met betrekking tot het verband tussen geest en lichaam

psychotherapie n
psychoterapie
(psychologie) een vorm van therapie in de psychologie

puberteit n
puberta
(medisch) het proces van seksuele rijping van kind naar volwassene en het gedrag dat daar bij hoort

publiek /pyˈblik/ adj
veřejný
vrij toegangelijk, openbaar
veřejný veřejnost
wat het publiek aangaat

publiek /pyˈblik/ n
obecenstvo veřejnost
een groep toeschouwers; groep bezoekers

puck n
puk
(sport) harde rubberen schijf gebruikt bij ijshockey

pudding n
pudink
(kookkunst) zoet nagerecht uit melk en smaakgevende bestanddelen die gemengd met meel of iets vergelijkbaars om het te binden wordt gekookt en daarna in een vorm stolt, meestal koud geserveerd

puimsteen n
pemza

puin /pœʏ̯n/ /pœːn/ n
suť
een massa vergruizelde steen

pulmonair adj
plicní

pump n
střevíc
(schoeisel) een damesschoen zonder sluiting en met hoge hak

punctie n
punkce
(medisch) een prik met het doel iets uit het lichaam te verwijderen

punt n
bod
een positie in de ruimte

puntenslijper n
ořezávátko
taps toelopende houder met een mesje dat bedoeld is voor het aanslijpen van een verse punt aan een potlood

puntkomma n
středník
(taalkunde) een leesteken dat twee nauw aan elkaar gerelateerde zinnen tot een geheel verbindt (;)

pupil n
zornice
(anatomie) opening in het midden van de iris in het oog

puppy n
štěně
pasgeboren hond, jonge hond

pure chocolade n
hořká čokoláda
chocolade van zuivere cacaopasta plus suiker

purisme n
purismus
streven naar puurheid

purist n
purista
iemand die zuiverheid nastreeft en geen verandering of vernieuwing tolereert

puriteins /pyri'tɛins/ adj
puritánský
(religie) (te) vroom, sober, ingetogen en streng

purperen adj
brunatý brunátný

purperrood adj
purpurově červená

purperviolet adj
purpurová fialková

put /pɵt/ n
studna
een pijpvormige uitholling in een oppervlak

putter n
stehlík
(zangvogels) Carduelis carduelis kleine bontgekleurde vink die vroeger veel om zijn zang in kooitjes werd gehouden, distelvink

pvc n
polyvinylchlorid
(scheikunde) acroniem van polyvinylchloride, harde veel gebruikte kunststof (wikidata: pvc )

pyjama n
pyžamo
(kleding) gemakkelijk zittende hemd en broek die 's nachts in bed kunnen worden gedragen

pyriet n
pyrit
(scheikunde) een vaste stof die het structuurtype heeft waarvan [1] het archetype is

python n
krajta
(reptielen) geslacht Python van wurgslangen uit de familie pythons (Pythonidae ) waarvan de soorten niet giftig zijn en die soms erg lang kunnen worden

qat /kɑt/ n
kata jedlá
het blad van een bedektzadige plant Catha edulis uit Kenia en Somalië dat gekauwd wordt vanwege zijn mild opwekkende eigenschappen

quaker n
kvaker
(religie) volgeling van een religieuze beweging gekend onder de naam Genootschap der Vrienden

quarantaine n
karanténa
tijdelijke afzondering van personen, dieren of zaken die besmet zouden kunnen zijn met ziektekiemen

quark /kwɑrk/ n
kvark

quaternion n
kvaternion

querulant n
kverulant
iemand die voortdurend klaagt over onrecht dat hem zou zijn aangedaan

quinoa /kwiˈnowa/ n
merlík čilský
(plantkunde) Zuid-Amerikaanse plant Chenopodium quinoa , uit het geslacht ganzenvoet (wikidata: quinoa )

quiz n
kvíz kviz
(spel) spel waarbij de deelnemers vragen moeten proberen te beantwoorden

quotiënt n
podíl
(wiskunde) resultaat van de deling van het deeltal door de deler

ra interjection
ráhno
raad eens, (altijd tweemaal: ra, ra) een verkorting van de gebiedende wijs van "raden"

raad /rat/ /raːd/ n
rada
aanbeveling hoe om te gaan met een probleem
(juridisch) orgaan dat bestaat uit leden die raadgevende of beslissende bevoegdheden bezitten

raadgevend adj
poradní
van iets dat het adviserend is, maar niet dwingend

raadsel n
hlavolam hádanka
iets waarnaar men moet raden; iets waarvan de betekenis niet helemaal duidelijk is

raadselachtigheid n
tajemnost
iets dat een raadsel is; iets wat men nog niet begrijpt

raadzaam adj
doporučeníhodný

raaf /raːf/ n
krkavec havran
(zangvogels) grootste van alle zangvogels, met flinke snavel, Corvus corax

raam n
okno
(Nederlands-Nederlands) (bouwkunde) een opening in de wand of muur van een gebouw om licht door te laten, vaak gevuld met een ruit doorzichtig materiaal zoals glas

rabarber n
rebarbora
(groente) stengels van Rheum rhabarbarum (wikidata: rabarber )

rabarbersap n
rebarborová štáva
(drinken) vocht uit de stengels van Rheum rhabarbarum

rabbijn /rɑˈbɛin/ n
rabín

racisme n
rasismus rasizmus

racistisch adj
rasistický
(sociologie) voortkomend uit de opvatting dat mensen door afstamming kunnen worden ingedeeld in grote groepen met verschillende uiterlijke kenmerken ("ras") en dat zo'n indeling belangrijk is voor het inrichten van de samenleving

racket n
raketa

rad n
kolo
(werktuigbouwkunde) wielvormig voorwerp dat kracht overbrengt binnen een machine of op het water

radar n
radar
techniek waarmee uit de weerkaatsing van radiogolven de positie van een al dan niet bewegend voorwerp kan worden bepaald
(techniek) installatie waarmee de positie van een al dan niet bewegend voorwerp met behulp van radiogolven kan worden bepaald

radeloos adj
bezradný

raden v
uhádnout
overgankelijk een gissing maken naar iets

radiaal adj
radiální
straalsgewijs

radiaal n
radián
(wiskunde), (eenheid) de SI-eenheid voor een hoek per definitie gelijk aan de grootte van een middelpuntshoek van een cirkel waarvan de lengte van de boog gelijk is aan de lengte van de straal (radius)

radiator n
radiátor
(techniek) een toestel dat door straling warmte afgeeft, ofwel ter verwarming van een ruimte, ofwel ter koeling van bijvoorbeeld een motor

radicaliseren v
radikalizovat

radicalisme n
radikalismus

radijs n
ředkvička
(plantkunde) bepaalde soort uit de kruisbloemfamilie, Raphanus sativus

radio /ˈradijo/ n
rádio rozhlas
(elektronica), (media) toestel dat uitgezonden radiogolven kan ontvangen en omzetten in geluid
(communicatie), (media) (geen verbuiging) medium om informatie en amusement uit te zenden

radioactief adj
radioaktivní

radioactiviteit n
radioaktivita
(medisch), (natuurkunde) het verval van onstabiele isotopen waarbij materiële deeltjes en/of elektromagnetische straling vrijkomt

radiobiologie n
radiobiologie

radiofrequentie n
radiofrekvence
(elektronica) frequentie van radiogolven in het bereik van enkele honderden Hz tot enkele honderden GHz

radiologie n
radiologie
(medisch) het medisch specialisme dat zich bezig houdt met het opzoeken van de aard en de plaats van een ziekte, letsel of aandoening door middel van stralen of golven

radioloog n
radiolog

radium n
radium rádium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ra en atoomnummer 88. Wit/zilverkleurig aardalkalimetaal

radon n
radon
(scheikunde), (element) met symbool Rn en atoomnummer 86. Een kleurloos edelgas

raffinaderij n
rafinérie

ragout n
ragú

rail n
kolej
een metalen staaf waar het wiel van een railvoertuig op rijdt
(spoorwegen) een baan waar een railvoertuig over rijdt

rakel /rakəl/ n
rakle
(gereedschap) werktuig in de vorm van een wisser waarmee inkt door een zeefraam gedrukt wordt

raket n
raketa střela
(militair) (ruimtevaart) cilindervormig projectiel dat door een naar achteren gerichte, gecontroleerde ontploffing wordt voortbewogen

ram n
beran
(dierkunde) mannelijk schaap

rand /rɑnt/ n
okraj
de bovenkant van een bak of vat

rang n
hodnost

ransuil n
kalous ušatý
(uilen) bepaald soort vogel, Asio otus , met lange oorpluimen en ronde ogen die recht naar voren staan

rantsoen /rɑnt'sun/ n
příděl
beperkte dagelijks verstrekte hoeveelheid voedsel en andere primaire levensbenodigdheden

rapier n
rapír
(militair) lange puntige degen

rapsodie n
rapsodie
(muziek) (dichtkunst) een muziek of dichtwerk dat contrasterende delen bevat en toch een eenheid vormt

ras n
rasa

rasp n
struhadlo
(gereedschap) een grofgetande vijl die wordt gebruikt om rondingen aan hout te maken

raspen v
strouhat
(kookkunst) met een rasp afvijlen en fijnmaken

rasterelektronenmicroscoop /ˈrɑstərelɛkˌtronəmikroˌskop/ n
rastrovací elektronový mikroskop skenovací elektronový mikroskop řádkovací elektronový mikroskop
(natuurkunde) (elektronica) een type elektronenmicroscoop waarmee men direct oppervlaktestructuren goed kan afbeelden

rat /rɑt/ n
krysa potkan
(knaagdieren) muisachtig knaagdier uit het geslacht Rattus dat vaak gezien wordt als ongedierte

ratel n
řehtačka
(techniek) een mechaniek met kamrad en pal, dat een asdraaiing slechts in één richting toelaat

ratelpopulier n
osika
(bloemplanten) bepaald soort loofboom, Populus tremula , die inheems is in de Benelux, tot 35 meter hoog kan worden en behoort tot de wilgenfamilie, Salicaceae

ratelslang n
chřestýš
(reptielen) Crotalus gifslang uit de familie adders (Viperidae ), onderfamilie groefkopadders (Crotalinae ), meest bekend van de staartpunt die een ratel draagt

ratificeren v
ratifikovat
(politiek) bekrachtigen van een internationaal verdrag door het nationale parlement of regering

rationalisatie n
racionalizace

rationalisme n
racionalismus

rauw adv
syrový
ongekookt en vers

razen v
pádit
heel snel rijden

reactantie n
reaktance

reactie n
reakce
een actie die een gevolg is van een stimulus

reageerbuis n
zkumavka

reagens /'reʲaɣɛns/ n
činidlo
(scheikunde) een chemische stof die deelneemt aan een reactie

reageren v
reagovat
inergatief ~ op op een nieuwe situatie actie ondernemen

realiseerbaar adj
uskutečnitelný
van iets dat het werkelijkheid kan worden

realiseren v
uskutečnit

realist n
realista

reanimatie n
oživování
het reanimeren (weer tot leven wekken)

rebus n
rébus
beeldraadsel

recenseren v
recenzovat
overgankelijk een beoordelend verslag schrijven, meestal van een culturele gebeurtenis

recent adj
nedávný
een korte tijd geleden gebeurd of begonnen

recept n
recept
(kookkunst) voorschrift voor de bereiding van een gerecht

receptie n
recepce
een plaats waar iemand binnenkomende gasten of klanten ontvangt

recessie n
recese

recht n
právo
(juridisch) het geheel van rechtsregels en instituties van het recht

rechte hoek n
pravý úhel
(wiskunde) hoek van 90 graden

rechte klimming /ˈrɛxtə ˈklɪɯɪŋ/ n
rektascenze
(astronomie) lengtegraad op de hemelbol: hoekafstand van een hemelobject gemeten langs de hemelequator oostwaarts vanaf het lentepunt (traditioneel in uren, minuten en seconden)

rechten van de mens n
lidská práva
(juridisch) (formeel) geheel van de fundamentele rechten en vrijheden die ieder mens toekomen

rechter /ˈrɛxtər/ n
soudce soudkyně
(juridisch) (beroep) persoon die rechtspreekt, persoon die een oordeel velt

rechthoek /'rɛxtuk/ n
obdélník
(wiskunde) een vierhoek met vier rechte hoeken

rechts adj
pravý
tegenovergestelde van links

rechtspersoon /ɾɛχts.pɛɾ.soːn/ n
právnická osoba
(juridisch) een zelfstandig vermogen of een collectief met eigen autonomie dat als rechtssubject kan deelnemen aan het rechtsverkeer behept met rechten en plichten, maar zelfstandige rechtshandelingen niet kan verrichten

rechtsstaat n
právní stát
(juridisch) is een staat waarvan de macht gereguleerd en beperkt wordt door het recht

rechtszaal n
soudní síň
(juridisch) de ruimte waar een rechtszitting gehouden wordt

rechtvaardig adj
spravedlivý
in overeenstemming met bepaalde ethische beginselen

rechtvaardigen v
obhajovat
overgankelijk onderbouwen volgens bepaalde ethische beginselen

rechtvaardigheid n
spravedlnost
de overeenstemming met bepaalde ethische beginselen

recidiveren v
opakovat se
nog een keer een strafbaar feit plegen na al één of meer keren te zijn veroordeeld
weer ziek worden na genezen verklaard te zijn

recidivist n
recidivista

reciteren v
recitovat

reclame n
reklama
(economie) het verstrekking van informatie over diensten en producten, en vooral ook de aanprijzing ervan, met het doel er meer van te leveren

recombinatie n
rekombinace

reconstrueren v
rekonstruovat
overgankelijk opnieuw opbouwen
overgankelijk iets opnieuw opbouwen zoals het vroeger was geweest

record /rəˈkɔrt/ n
rekord
(sport) beste prestatie
(informatica) hoeveelheid bij elkaar behorende gegevens, beschouwd als een logische eenheid (entiteit)

recycleren v
recyklovat
na verbruik weer omzetten in iets bruikbaars

redacteur n
redaktor
(beroep), (media) iemand die berichten verzamelt en bewerkt voor publicatie
(beroep), (media) iemand die teksten corrigeert en klaarmaakt voor publicatie

redden v
zachránit
overgankelijk actie ondernemen om iets of iemand uit de moeilijkheden te halen

redding n
záchrana

reddingsboot n
záchranný člun
(scheepvaart) een speciaal gebouwde en uitgeruste boot om het schip in geval van nood veilig te kunnen verlaten

rede n
rejda
(scheepvaart) een ankerplaats buitengaats

redelijkerwijs adv
rozumně
met goede redenen, op een beredeneerde wijze

reden /ˈre.də(n)/ n
důvod
motivatie door iemand bedacht of beredeneerd

redenering /ˌredəˈnɪːrɪŋ/ n
uvažování
het proces waarmee men (in de logica) van een aantal argumenten, premissen of axioma's tot een standpunt of conclusie komt

reder n
rejdař
(scheepvaart) eigenaar van een schip

redetwisten v
debatovat

ree n
srnec
m / v / o (evenhoevigen) Capreolus capreolus zoogdier uit de familie van de hertachtigen (Cervidae) voornamelijk voorkomend in Europa. In Azië leeft de verwante Siberische ree (Capreolus pygargus)

reebruin adj
světle žlutohnědá

reeds adv
už již
(formeel) al

reeks n
řada
een opeenvolgende rij van gebeurtenissen

referendum n
referendum
(politiek) een stemming over een wetsvoorstel, waarbij gestemd wordt door het volk zelf, niet door vertegenwoordigers van het volk

referentie n
pramen
verwijzing, aanwijzing om elders te zoeken

reflectie n
odraz

reflex n
reflex
(medisch), (biologie) een onwillekeurige reactie op bepaalde prikkels

refractie n
lom refrakce

refrein n
refrén

regel /ˈreɣəɫ/ n
pravidlo
een voorschrift, richtlijn, norm, standaard

regelen v
regulovat
zorgen dat een gewenste effect bereikt wordt

regelmaat n
frekvence
ordelijke schikking in de ruimte

regelmatig adj
pravidelný
aan een bepaalde regel gehoorzamend

regen /reχən/ n
déšť dešť
(meteorologie) neerslag van tot druppels gecondenseerde waterdamp

regenachtig adj
deštivý
regelmatig regenend of neigend naar regen

regenboog /ˈreːχənboːx/ n
duha
een natuurfenomeen dat na regen als een verschijnende veelkleurige boog te zien is

regenboogvlies n
duhovka
(anatomie) het gekleurde vlies in het oog waarin de pupil zich bevindt

regenbui n
přeháňka
(meteorologie) een tijdelijke periode van regen ten gevolge van het overtrekken van een wolkenveld

regenen /ˈreɣənə(n)/ v
pršet
onpersoonlijk (meteorologie) het vallen van neerslag in de vorm van waterdruppels

regeneratie n
regenerace
herstel, (ook: vernieuwing van (geestelijke) waarden)

regenjas n
pláštěnka
(kleding) een waterdichte overjas die geschikt is voor regenachtig weer

regenmeter /ˈreɣə(n)ˌmetər/ n
dešťoměr srážkoměr
een toestel dat de hoeveelheid gevallen neerslag meet

regenscherm n
deštník
(België) een paraplu

regentschap n
vladařství

regenwater n
dešťová voda

regenworm /'reɣəʋɔrm/ n
žížala
(wormen) benaming voor dieren uit de familie Lumbricidae , gelede borstelwormen

regenwoud n
deštný les
(ecologie) een bos in een klimaat met het hele jaar door neerslag

regenwulp n
koliha malá

regeren v
vládnout
overgankelijk (regering) (politiek) het uitoefenen van de politieke macht door het uitvaardigen van wetten en instellen van organisaties met een bepaalde opdracht

regering /re.'ɣeː.rɪŋ(g)/ /rə.'ɣeː.rɪŋ/ /rə.'χɪː.rɪŋ/ n
vláda
(regering) een groep van personen die een land bestuurt, specifiek het staatshoofd en alle ministers

regieaanwijzing n
didaskalie

regime n
režim
het bestuur van een land, vaak onderdrukkend, dwingend, alles omvattend

regiment n
pluk regiment

regio n
region
een geografisch, taalkundig, cultureel, demografisch en/of institutioneel gebied met een bepaald karakter, al dan niet erkend door de officiële instanties

regionaal adj
regionální
op de streek betrekking hebbend

registreren v
registrovat
overgankelijk vastleggen in een register

rehabilitatie n
rehabilitace

reidans n
kolový tanec
(dans), (verouderd) de dans die in toneelstukken aan het einde van een acte of bedrijf werd gedanst, en waarbij vaak ook werd gezongen

reiger n
volavka
(roeipotigen) benaming voor ooievaarachtige watervogels uit de familie Ardeidae , met lange poten en spitse snavel

reis /rɛɪ̯s/ n
cesta
grote, lange tocht of trip

reisbureau n
cestovní kancelář

reizen v
cestovat
ergatief gericht onderweg zijn naar een bepaalde bestemming
inergatief ongerichte activiteit van het onderweg zijn

reiziger /ˈrɛɪzəɣər/ n
cestující
iemand die gewoon is reizen te maken
iemand uit een familie die rondreist en zijn geld verdient op evenementen ter vermaak van mensen, bv een lid van een circus of een kermisexploitant; ook wel woonwagenbewoner.

rekenen /ˈre.kə.nə(n)/ v
počítat
inergatief (wiskunde) getallen manipuleren

rekening n
účtenka
mogelijkheid om bij een bank onder een eigen nummer betalingen te doen en te ontvangen en geld te sparen of te lenen

rekenkunde n
aritmetika
(wiskunde) de leer van de basale operaties die op getallen worden uitgevoerd (optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen, machtsverheffen en worteltrekken)

rekenraam n
abak abakus
mechanisch hulpmiddel bij het rekenen en vooral het rekenonderwijs bestaande uit horizontale staven met daarop gekleurde kralen die men kan verschuiven

rel n
bitka
een verstoring van de openbare orde door een menigte, meestal gepaard gaand met geweld en politieoptreden

relatie n
relace
min of meer vast verband, betrekking

relativiteitstheorie n
teorie relativity
een natuurkundige theorie die ervan uitgaat dat de tijd een relatief begrip is

relaxen /rəlɛksə(n)/ v
relaxovat
inergatief de tijd nemen zich te ontspannen

relevant adj
relevantní
van toepassing

relevantie n
význam

religie /rə'liɣi/ n
náboženství
een godsdienst

religieus /relɪˈɣɪøs/ /relɪˈʝɪøs/ adj
náboženský
(religie) te maken hebbend met godsdienst en geloof

relikwie n
relikvie
een overblijfsel van het lichaam van een heilige of een voorwerp dat in aanraking met een heilige geweest is

reliëf n
reliéf

rem n
brzda
(techniek) een mechanisme dat iets vertraagt of tot stilstand brengt

remedie /rəˈmedi/, /reˈmedi/ n
lék
(medisch) een medicijn of een op genezing gerichte behandeling

remmen v
brzdit
snelheid doen verminderen

renaal adj
ledvinový
(medisch) met betrekking tot de nier

rendier n
sob
(evenhoevigen) Rangifer tarandus , een hertachtig zoogdier met een breed uitlopend gewei

renium n
rhenium dvimangan
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Re en atoomnummer 75. Het is een grijswit overgangsmetaal

renkoekoek /ˈrɛn.ku.kuk/ n
kukačka kohoutí
(koekoeksvogels) benaming voor vogels uit het geslacht Geococcyx

renpaard n
závodní kůň
(paardrijden) paard dat gefokt is met het doel om aan paardenrennen deel te nemen

reparatie n
oprava

repel n
drhlen drhlice
getand werktuig om vlas of hennep van zaadbollen van het te ontdoen

repertoire n
repertoár

reproductie n
reprodukce
kopie (van een kunstwerk)

reptiel /rɛp'til/ n
plaz
(reptielen) een koudbloedig, kruipend gewerveld dier met meestal vier poten en een schubbenhuid

republiek /repʏˈbliːk/ n
republika
(regering) staatsvorm waarbij het staatshoofd voor een aantal jaren verkozen of benoemd wordt

republikein n
republikán

republikeins adj
republikánský

reputatie n
reputace
de manier waarop iemand bekend is

reseda n
rýt

resedagroen adj
rezedová zelená

reservist n
záložnice
iemand die oproepbaar is voor militaire dienst in tijden van oorlog, oorlogsdreiging of andere situaties waarin inzet van het leger nodig is

reservoir /resər'vʷar/ n
rezervoár
plaats waar water of een andere vloeistof bewaard kan worden

resistantie n
elektrický odpor

resolutie n
rozlišení
(informatica) scheidend vermogen, (aantal eenheden per lengte-eenheid, pixeldichtheid)

resonantie n
rezonance

respect /rɛsˈpɛkt/ n
respekt
gevoel van bewondering op geestelijk en zedelijk vlak
erkenning

respecteren v
respektovat

rest /rɛst/ n
zbytek
wie of wat er overblijft

restaurant n
restauraci restaurace

restauratie n
restaurace
het minitieus herstellen van een voorwerp van kunstzinnig of historisch belang

retort n
destilační baňka
(scheikunde) een verouderd toestel voor het destilleren bestaande uit een vat met een neergebogen tuit

retoucheren /rətu'ʃeːrə(n)/ /rətu'ʃɪːrə(n)/ v
retušovat

retriever n
retrívr
jachthond die het geschoten wild apporteert (naar de jager brengt)

retroflex /ˈre.tro.ˌflɛks/ n
cerebrální
(taalkunde) een medeklinkerklank die gevormd wordt door de tong om te buigen zodat het met de onderkant naar het verhemelte staat

retrospectief n
retrospektiva
overzicht van iemands oeuvre (waarin dus wordt teruggekeken)

reus n
obr
een buitengewoon grote man

reuzel n
sádlo
(voeding) verkregen door uitsmelting van varkensvet (wikidata: reuzel )

reuzenberenklauw n
bolševník velkolepý
(bloemplanten) Heracleum mantegazzianum een meerjarige plant uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae ). De soort wordt, in tegenstelling tot de inheemse gewone berenklauw, in België en Nederland beschouwd als een invasieve exoot die gezondheidsrisico's oplevert. De plant heeft klauwvormige bladeren. Ze is verwant aan de gewone berenklauw, maar veel groter. Nog sterker gelijkende verwante soorten zijn Sosnowsky's berenklauw en Perzische berenklauw

reuzenpaardenstaart n
přeslička největší
(varens) bepaald soort vaste plant, Equisetum telmateia uit de paardenstaartfamilie Equisetaceae .

reuzenpanda n
panda velká
(roofdieren) Ailuropoda melanoleuca , een beer die leeft in de hooggelegen hellingen van berggebieden in centraal China

reuzenpompoen n
dýně obrovská tykev velkoplodá
(bloemplanten) een eenjarige plant Cucurbita maxima uit de komkommerfamilie (Cucurbitaceae ) die afstamt van de wilde, in Zuid-Amerika voorkomende Cucurbita andreana. De soort verschilt van de andere pompoensoorten in de bijna ronde, bij de vruchtaanzet niet verbrede vruchtstelen en door vezelvrij, bij het koken uiteenvallend vruchtvlees. Deze soort heeft minder warmte nodig en kan daarom ook in gematigde klimaten als zomervrucht worden geteeldCucurbitaceae (wikidata: reuzenpompoen )

reuzenrad n
ruské kolo
kermisattractie met zitplaatsen die gelijkmatig rondom aan een huizenhoog wiel hangen dat draait om een horizontale as

revisionisme n
revizionismus
(politiek) (geschiedenis) de opportunistische herziening of herschrijving van de geschiedenis op grond van latere, nationalistisch, religieus of ideologisch gedreven opvattingen

revolutie n
revoluce
(politiek) een omwenteling in de politieke machtsverhoudingen
een omwenteling in andere zin

revolutionair adj
revolucionář

revolver n
revolver kolt
(militair) een handvuurwapen met een roterende trommel met kogels

revue n
revue
theatershow bestaande uit een aaneenschakeling van zang, dans en toneel in de vorm van komische of satirische sketches
(kritisch) tijdschrift, weekblad

reïncarnatie n
převtělení

rib n
žebro
(anatomie) elk van de platte, boogvormige beenderen die de borstkas omsluiten

ribbenkast n
hrudní koš
(anatomie) het geraamte van de borst

ribonucleïnezuur n
rNA

ribosoom n
ribozom
(biologie) het molecuulcomplex dat eiwitten synthetiseert

richten v
zaměřit
overgankelijk op een bepaald doel afstemmen
wederkerend zich ~ op: een bepaald doel nastreven

richting /ˈrɪxtɪŋ/ /ˈrɪχtɪŋ/ preposition
směr
de kant op van, in de richting van

richtlijn n
směrnice
aanwijzing voor een te volgen gedrag
(juridisch) bindend voorschrift

ridder n
rytíř vítěz
(beroep) (geschiedenis), (adel) oorspronkelijk een bereden en bepantserde ruiter die de ridderslag ontvangen had

ridderspoor n
stračka

riem /rim/ n
opasek
band van leer of een vergelijkbaar sterk en soepel materiaal
rys
(eenheid) hoeveelheid papier voor het drukken van 20 boeken, eerst 480 later 500 vellen

riet /rit/ n
rákos
(plantkunde) Phragmites australis , een plantensoort uit de grassen met een stevige stengel die langs het water voorkomt
rákosí
(muziekinstrument) een uit bamboe vervaardigd onderdeel van een muziekinstrument uit de rietblazers

rietgroen adj
rákosová zelená

rietje /ˈri.cə/ n
slámka
(huishouden) dun drinkbuisje, pijpenstrootje

rietsuiker n
třtinový cukr
(voeding) suiker, verkregen uit het sap van suikerriet

rietvoorn n
perlín
Scardinius erythrophthalmus karperachtige zoetwatervis

rietzanger n
rákosník proužkovaný

rif n
útes
(geologie) een ondiepte in water, koraalbank, klip

rij /rɛɪ̯/ /rɛː/ n
řada
geordende opstelling van een aantal eenheden in één richting
posloupnost
(wiskunde) een opeenvolging van elementen

rijbewijs /ˈrɛɪ̯bəˌwɛɪ̯s/ /ˈrɛɪ̯bəˌʋɛɪ̯s/ /ˈrɛːbəˌβ̞ɛːs/ n
řidičský průkaz
(verkeer) een officieel document waarmee de bezitter bevoegd is om een motorvoertuig te besturen

rijden /ˈrɛɪ̯də(n)/ /ˈrɛːdə(n)/ v
jet
ergatief zich verplaatsen met behulp van een voertuig
overgankelijk iemand met een voertuig ergens heen brengen
zich voortbewegen op een rijdier (bijv. een paard)

rijk /rɛɪ̯k/ /rɛːk/ adj
bohatý
(persoon) veel geld en/of eigendommen hebbend

rijk /rɛɪ̯k/ /rɛːk/ n
říše
(geopolitiek) een staat of natie onder het gezag van een vorst of andere heerser

rijm n
námraza
(meteorologie) (Belgisch-Nederlands) rijp, aangevroren dauw of mist
rým
(dichtkunst) een vers waarvan een regel eindigt in een woord dat klankverwantschap vertoont met het einde van een andere regel

rijp adj
zralý
de eetbare toestand bereikt hebbend

rijp n
námraza
(meteorologie) (Nederlands-Nederlands) rijm, aangevroren dauw of mist

rijst /rɛi̯st/ n
rýže
(graan) (voeding) graan van het geslacht Oryza

rijten v
trhat
overgankelijk met een scheurende beweging uit elkaar trekken

riksja n
rikša
Aziatisch twee- of driewielig karretje voor personen vervoer

rillen v
chvět se

rimpel n
vráska
een oppervlakkige vouw of golving, in het bijzonder van de menselijke huid

ring n
prsten
(sieraden) een cirkelvormig sieraad (voor om de vinger)
een cirkelvormig voorwerp
(verkeer) rondweg

ringslang n
užovka užovka obojková
(reptielen) Natrix natrix niet-giftige waterslang [2] die voorkomt in een groot deel van Europa en daarnaast in delen van het Midden-Oosten en Azië

ringvinger n
prsteník prsteníček
(anatomie) vierde vinger gerekend vanaf de duim, gelegen tussen de pink en de middelvinger, traditioneel bestemd voor het dragen van ringen

riool n
kanalizace stoka
een vaak ondergronds kanaal voor de afvoer van drek en ander afvalwater

risico n
riziko
een kans op gevaar of schade

rit /rɪt/ n
jízda
m een korte reis te paard, op een fiets of in een voertuig

ritme n
rytmus
(muziek) een zich in de tijd herhalend patroon van geluiden

ritmesectie n
rytmika
(muziek) deel van een bandje of orkest dat het ritme van een muziekstuk aangeeft

ritueel adj
obřad

rivier /riːˈviːr/ n
řeka rijeka
(geologie) een natuurlijke waterstroom

riviergrondel n
hrouzek
(straalvinnigen) bepaald soort slanke eetbare Euraziatisch zoetwatervis, Gobio gobio uit de karperachtigen, die tot 20 cm lang wordt; een bodembewoner met een baarddraad in elke mondhoek

rivierkreeft n
rak
(kreeftachtigen) een soort kreeft die in riviertjes leeft

rizosfeer /ˌritsoˈsfeːr/ /ˌritsoˈsfɪːr/ n
rhizosféra
gedeelte van de bodem waarin het ecosysteem onder invloed van plantenwortels staat

robijn n
rubín

robijnrood adj
rubínová

robot /ˈro.bɔt/ n
robot
(techniek) machine die beschikt over een stoffelijke vorm ('lichaam') en een beslissingsmodel (programma)

rock-'n-roll n
rock'n'roll
(muziek) muziekstijl die in de jaren 1950-60 in de Verenigde Staten opkwam, gekenmerkt door elektrische gitaren, een vaste beat en op jongeren gerichte teksten

roddelen /ˈrɔdələ(n)/ v
drbat
op een vervelende manier over anderen praten

rode biet n
červená řepa

rode dwerg n
červený trpaslík
(astronomie) dwergster, kleiner en minder heet dan onze zon, die rood of oranje licht uitstraalt

rode lynx n
rys červený
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Lynx rufus , een katachtige uit het geslacht der lynxen (Lynx ) die voorkomt in Noord-Amerika

rode wijn n
červené víno
(oenologie), (drinken) een alcoholhoudende drank die verkregen wordt door de gisting van rode druiven

rodekool n
červené zelí
(bloemplanten) donkerrood sluitkoolgewas Brassica oleracea convar. capitata var. rubra

rodium n
rhodium
(scheikunde), (element) chemisch element met symbool Rh en atoomnummer 45.Het is een zilverwit overgangsmetaal

roebel /ˈrubəl/ n
rubl

roede n
tyč
holle of massieve (metalen) staaf

roeien v
veslovat
ergatief, (scheepvaart) zich met behulp van roeispanen in een boot ergens begeven

roek n
havran polní
(zangvogels) bepaalde soort kraaiachtige vogel, Corvus frugilegus

roekeloos adj
bezohledný
overmoedig, zonder zorg over de gevolgen of het gevaar van een handeling

roentgenium n
roentgenium

roep /rup/ n
křik
een vrij harde klank geproduceerd met stemgeluid

roepen /'ru.pə(n)/ v
volat
overgankelijk met verheffing van stem de aandacht van iemand trachten te verkrijgen

roepie /'rupi/ n
rupie
(financieel) benaming voor verschillende munteenheden in India, Mauritius, Nepal, Pakistan, Seychellen en Sri Lanka

roeping /'rupɪŋ/ n
poslání
een taak waarvoor een persoon zich verplicht voelt, vaak met religieuze invloed

roer n
kormidlo
vlak waarmee de besturing van een schip of een vliegtuig geregeld wordt

roerbakken /ˈrur.bɑ.kə(n)/ v
osmažit
overgankelijk, (kookkunst) een kooktechniek voor het bereiden van voedsel in een wok, in sterk verhitte olie en op een hoog vuur onder veelvuldig roeren

roerei /rurɛi/ n
míchaná vajíčka
een gerecht van gebakken eieren en losgeklopte melk

roeren v
míchat
overgankelijk een vloeistof met een spaan in ronde beweging brengen
wederkerend: zich ~: in opstand komen

roerend goed n
movitost
(juridisch) tilbaar, stoffelijk object dat verplaatst kan worden.

roes /rus/ n
opojení

roest n
rez
m of o (metallurgie) een rood- of bruingele bedekking aan de oppervlakte van ijzer die ontstaat door aantasting door de zuurstof van de lucht
(jachttaal) m uitwerpselen van met name patrijzen bij hoopjes, bij de gulplaats

roesten v
rezavět
het langzaam oxideren van ijzerhoudende materialen
door roest vast gaan zitten

roet /rut/ n
saze
koolstofneerslag die ontstaat door onvolledige verbanding van koolstofhoudende stoffen

rog n
rejnok
(kraakbeenvissen) benaming voor brede, platte vissen met een smalle staart uit de superorde Rajomorphii

rogge n
žito seté žito
(plantkunde) (enige) graansoort van het geslacht Secale , te weten Secale cereale die vooral geteeld wordt om er roggebrood en ontbijtkoek van te maken. In Ierland en de Verenigde Staten ook voor de productie van whisky (wikidata: rogge )

roggebrood /ˈrɔɣəbrod/ n
žitný chléb
(voeding) een van rogge gebakken brood

rok n
sukně
(kleding) een voornamelijk door vrouwen (in o.a. Schotland ook door mannen) gedragen buis- of kegelvormig kledingstuk dat om de taille wordt gedragen en een deel van de benen bedekt

rokade n
rošáda
(schaak) zet in een schaakspel waarbij de koning en een toren van plaats ten opzichte van elkaar veranderen

roken /ˈroːkə(n)/ v
kouřit
inergatief rook afgeven
overgankelijk (van sommige genotsmiddelen, zoals tabak) nuttigen door het inhaleren van de rook ervan
overgankelijk (van rauwe vis of rauw vlees) conserveren door langdurige blootstelling aan rook.

rokeren v
provést rošádu
inergatief, (schaak) het doen van een zet waarbij de koning en een toren elkaar passeren

rokkenjager n
sukničkář

rollen v
valit
zich wentelend over een oppervlak bewegen

rolstoel n
invalidní vozík
(medisch) vervoermiddel voor mensen die slecht ter been zijn

roltrap n
eskalátor pohyblivé schody
systeem voor het vervoeren van personen tussen twee etages, bestaande uit een trap met omhoog- of omlaagschuivende treden

roman n
román
(letterkunde) een lang soort verhaal in boekvorm

romanesco n
romanesco
(bloemplanten) (groente) een variëteit Brassica oleracea convar. botrytis var. botrytis die veel lijkt op bloemkool maar met een geelgroene kleur. Romanesco dankt zijn naam aan de eerste beschrijving in het Italië van de zestiende eeuw als broccolo romanesco oftewel broccoli van Rome. Door de groeivorm is het een decoratieve groente

romantiek n
romantismus
een gevoelige liefhebbende sfeer
(kunst), (geschiedenis) een intellectuele en artistieke stroming die haar hoogtijdagen kende aan het eind van de 18e en begin van de 19e eeuw

romantisch adj
romantický

rommelmarkt n
blešák leší trh

romp n
trup
het gedeelte van een vliegtuig zonder vleugels en stabilo

rond adj
kulatý
cirkelvormig.

ronde n
kolo
(sport) een wedstrijd in de vorm van een rondrit

rondhangen v
lelkovat
inergatief op een plaats langdurig verblijven zonder iets te doen te hebben

rondschrijven n
oběžník

rondspoken v
obcházet
zonder duidelijk doel ergens bewegen
van een vervelende gedachte dat ze op een vervelende manier maar aanwezig blijft

ronselen /ˈrɔnsəˌlə(n)/ v
verbovat

rood /rod/ /rot/ adj
červený rudý
(kleur) de kleur rood hebbend

rood /rod/ /rot/ n
červený červeň
o (kleur) primaire kleur zoals die van licht met een golflengte tussen de ca. 620 en 740 nm

rood peperboompje n
lýkovec jedovatý
(bloemplanten) bepaald soort struik, Daphne mezereum

roodachtig adj
červenavý

roodborstje n
červenka
(zangvogels) bepaald soort vrij gedrongen vogeltje met opvallende bruinrode keel, Erithacus rubecula

roodbruin adj
červenohnědá

roodlila adj
červená lila

roodmus n
hýl rudý

roodoranje adj
červeno oranžová

roodpaars adj
červenofialová

roofblei n
bolen
(straalvinnigen) exotische roof- en zoetwatervis die voorkomt in de wateren van de Benelux, Leuciscus aspius

roofdier /ˈrovdir/ n
šelma
(dierkunde) dier dat zijn prooi bejaagt en doodt

roofvogel /ˈroˌfoχɔɫ/ /ˈroːˌfoːɣəl/ /ˈroːˌvoːɣəl/ n
dravý pták
(dierkunde) eierleggend dier met veren, twee vleugels, twee klauwen en een snavel dat zijn prooi bejaagt en doodt

rook /roːk/ n
dým kouř
geen meervoud zichtbaar mengsel van gassen, dampen en fijne vaste deeltjes dat bij verbranding opstijgt

rookverbod n
zákaz kouření
een verbod om te roken

room n
smetana
(voeding) vette delen van melk waarvan boter gemaakt kan wordenRoom wordt, wanneer gezoet, gebruikt bij het vervaardigen van slagroom, voor het decoreren van gebak en bij het vullen van bonbons

roos /roːs/ n
růže
(plantkunde) plant met doornen op de stengel van het geslacht Rosa
kleine cirkelvormige middensectie van een schietschijf
aandoening van de hoofdhuid die schilfers veroorzaakt

roten v
máčet
overgankelijk (landbouw) vlas blootstellen aan fermentatie om het pectine te verwijderen dat de stengel samenhoudt

rotje n
petarda
dim. tant. bepaald soort vuurwerk dat na het aansteken van de lont wordt weggegooid en dan een harde knal geeft

rotonde n
rotunda
(bouwkunde) een rond gebouw
kruhový objezd
(verkeer) een rond, pleinvormig kruispunt van wegen

rots n
skála
een grote ruwe steen

rotstuin /ˈrɔtstœʏn/ /ˈrɔtstœːn/ n
skalka
(tuinieren) tuin met rotspartijen en rotsplanten

rottweiler n
rotvajler
Duits hondenras, stevig gebouwd, kortharig met brede kop, korte snuit en hangoren

routeplanner n
plánovač tras

rover n
lupič zloděj
(juridisch) iemand die door geweldpleging iemand besteelt

roze /roːzə/ /rɔːs/ /rɔːzə/ adj
karafiát růžový
(kleur) met een heel bleke of lichte rode kleur, met soms ook blauwe tinten

rozemarijn n
rozmarýn rozmarýna lékařská
(kruid) de, verse of gedroogde, bladen van Rosmarinus officinalis worden gebruikt om gerechten te kruiden

rozenbottel n
šípek
(fruit) de vlezige schijnvrucht van wilde rozen (duinroos, egelantier, hondsroos enz.)

rozenkrans n
růženec
een gebedssnoer met 55 kralen. Bij 5 kralen wordt het "onze vader" en bij 50 het "weesgegroet" gebeden

rozijn n
hrozinka
(voeding) kleine gedroogde vruchtjes van Vitis vinifera

rubber /ˈrɵ.bər/ n
guma pryž

rubidium n
rubidium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rb en atoomnummer 37. Het is een zilverwit alkalimetaal

rucola n
roketa setá
(bloemplanten) eenjarige plant Eruca sativa die behoort tot de Kruisbloemenfamilie (Cruciferae ) (wikidata: rucola )
(groente) bladeren van Eruca sativa met een nootachtige smaak (wikidata: rucola )

rudimentair adj
základní

rug /rɵx/ n
záda hřbet
(anatomie) zijde van de romp tegenover de buik en borst gelegen; bij mensen aan de achterzijde en bij andere dieren aan de bovenzijde gelegen

rugby n
ragby

ruggengraat n
páteř

ruggenmerg n
mícha

rugleuning n
opěradlo

rugpijn n
bolest zad
pijn in de rug

rugzak n
batoh ruksak

ruif n
jesle
(veeteelt) houten of ijzeren traliewerk als voederrek voor de dieren

ruiken /rœʏkə(n)/ /rœːkə(n)/ v
čichat cítit
absoluut ~ naar een bepaalde geur verspreiden die met de neus waargenomen kan worden

ruil /rœʏl/ /rœːl/ n
výměna

ruimer n
lis na citrón
stuk gereedschap waarmee men een boorgat iets ruimer kan maken ('op kan ruimen'), ruimijzer of ruimnaald

ruimte n
vesmír prostor
(natuurkunde) (astronomie) heelal, universum

ruimteschip n
kosmická loď
(verkeer) vaartuig geschikt om zich buiten de aardse atmosfeer te begeven

ruimtestation n
kosmická stanice

ruin /rœʏn/ n
valach
(paardrijden) gecastreerde hengst

ruis n
šum
structuurloos en voortdurend geluid dat een continuüm van toonhoogten bevat

ruisvoorn n
perlín ostrobřichý
(straalvinnigen) bepaald soort zoetwatervis die zich graag tussen het riet ophoudt, Scardinius erythrophthalmus

ruit n
kosočtverec
(wiskunde) vierhoek waarvan de zijden gelijk in lengte zijn

ruitenwisser n
stěrač
een apparaatje dat de ruiten van een auto automatisch wist met een bewegende arm met wisserblad

ruiter n
jezdec
(persoon) de berijder van een rijdier, meestal een paard
iets wat ergens op zit en er boven uit steekt

rum n
rum
(drinken) een sterkedrank die bereid wordt uit het sap van suikerriet

rund /rʏnd/ /rʏnt/ n
skot
(evenhoevigen) (veeteelt) holhoornig en herkauwend zoogdier, Bos taurus , dat vaak gehouden wordt voor zijn melk en vlees of als trekdier, de gedomesticeerde afstammeling van de sinds de middeleeuwen uitgestorven oeros (Bos primigenius )

rundvlees /ˈrʏntfleːs/ n
hovězí hovězí maso
(voeding) het vlees van een volwassen rund

rune /ˈrynə/ n
runy
een schriftteken van het Oud-Germaanse alfabet

rups n
housenka
(vlinders) langgerekte, wormachtige larve van de vlinder en de mot, die raspende kaken, korte voelsprieten, drie paar echte poten, meerdere paren propoten en vaak fijne stekels of afstekende haren heeft en een vraatzuchtige eter is

ruscisme n
rašismus
(politiek) (pejoratief) autoritaire nationalistische ideologie in Rusland, waarin Russen een heilige missie wordt toegedacht die het onderdrukken van andere volkeren rechtvaardigt

rust /rɵst/ n
pohoda
voortdurende toestand van kalmte en beheersing die niet wordt verstoord door onverwachte bewegingen of geluiden, en die geen bedreigingen kent
klid
tijdelijke toestand van ontspanning en herstel na arbeid, moeite of inspanning
oddech
periode van weinig of geen activiteit, van ontspanning, bezinning en herstel
(techniek) steunpunt voor hand of voet
pauza
(muziek) een moment of periode in een muziekstuk waarin één of meer instrumenten geluidloos zijn

rusten v
odpočívat
werk of andere activiteit staken om het lichaam in staat te stellen weer op krachten te komen

rustig adj
klidný
kalm, weinig sensorische prikkels creërend

ruthenium n
ruthenium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ru en atoomnummer 44. Het is een zilverwit overgangsmetaal

rutherfordium n
rutherfordium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rf en atoomnummer 104. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

ruw adj
hrubý
oneffen, niet glad
grof [3], lomp [1]
niet nauwkeurig, grof [5]

ruïne /ryˈinə/ n
zřícenina ruina
een zeer vervallen gebouw

ruïneren /ˌryiˈnerə(n)/ v
ruinovat zruinovat
overgankelijk helemaal kapotmaken
overgankelijk iemand financieel te gronde richten

röntgenium n
roentgenium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rg en atoomnummer 111. Het is een overgangsmetaal

röntgenstraal n
rentgen
(natuurkunde) electromagnetische straling waarbij de fotonen een energie hebben van 124eV tot 1240 keV, een frequentie van 3×10^16 Hz tot 3×10^19 Hz en een golflengte van 0.01 tot 10 nanometers

saai /saɪ̯/ /saːɪ̯/ adj
nudný
oninteressant, eentonig

sabelmarter n
soboľ asijský
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Martes zibellina , marterachtige die voorkomt in de taigazone van Eurazië

sabotage n
sabotáž
een ingreep op zaken om deze te laten mislukken of te vernielen

saboteren v
sabotovat

saboteur n
sabotér

sacharide n
sacharid

sacharine n
sacharin cukerín zuckerin
(voeding) caloriearme kunstmatige zoetstof die geen directe invloed heeft het bloedsuikergehalte (wikidata: sacharine )

sacharose n
sacharóza
(scheikunde), (voeding) een disacharide, bestaande uit een glucose-eenheid en een fructose-eenheid (vruchtensuiker).

sacrament n
svátost
(religie) ritueel of teken in de christelijke kerk, door Jezus ingesteld, waardoor Gods genade wordt doorgegeven

sacristie n
sakristie
een ruimte in een rooms-katholieke kerk, waarin men alles bewaart dat nodig kan zijn om een kerkdienst te houden

sadisme n
sadismus

sadist n
sadista
(seksualiteit) iemand die bevrediging zoekt in het pijnigen van een ander

sadistisch adj
sadistický

saffier n
safír
o (mineraal) een kostbare, transparante blauwe edelsteensoort die een variant is van korund (α-Al2O3)

saffierblauw adj
safírová modrá

saffraan n
šafrán
(specerij) specerij bereid uit de saffraankrokus Crocus sativus

saffraangeel adj
žlutá šafránová

sage /ˈsaɣə/ n
pověst

salade n
salát

salamander n
salamandr
(dierkunde) benaming voor dieren uit de orde Caudata , die met vier poten en een grote staat wel op hagedissen lijken, maar daarvan verschillen door een gladde huid, zonder schubben of haren

salami /ˈsalami/ n
salám
een gekruid soort worst oorspronkelijk uit Italië afkomstig

salie n
šalvěj
(medisch) (Suriname) gehalte van hemoglobine in het bloed

salontafel n
konferenční stolek
(meubel) een lage tafel die in een woonkamer staat

salpeter /sɑlpetər/ n
ledek
(scheikunde), (mineraal) een mineraal bestaande uit kaliumnitraat

salpeterzuur n
kyselina dusičná
(scheikunde) een sterk zure chemische verbinding met de formule HNO3 of een waterige oplossing daarvan

samarium n
samarium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sm en atoomnummer 62. Het is een zilverwit lanthanide

samen adv
spolu

samenstellen v
složit
overgankelijk meerdere uitgekozen zaken tot een geheel maken

samenstelling n
složenina
(taalkunde) een woord dat gevormd is door twee of meer onafhankelijke woorden aan elkaar te koppelen

samenwerken v
spolupracovat
inergatief ~ met met een of meer aan hetzelfde werken

samenwerking n
spolupráce
het samenwerken van meerdere personen

samoerai /ˈsɑmuˌrɑɪ/ n
samuraj
een lid van de vroegere Japanse krijgsstand

sanctie /'sɑŋksi/ n
sankce
maatregel ter bestraffing van ongewenst gedrag

sandaal /sɑnˈdal/ n
sandál
(schoeisel) schoeisel dat bestaat uit een zool met banden

sandelhout n
santal
een bepaald houtsoort (Santalum album of verwante soorten)

sangria n
sangria
(drinken) een Spaanse licht-alcoholische drank, bestaande uit rode wijn op smaak gebracht met vruchtjes

sap n
džus šťáva
(drinken) vloeibare substantie (vocht) meestal afkomstig van planten en dan vaak gebruikt om te drinken

sappeur n
ženista
soldaat die loopgraven maakt

saprofyt n
saprofág
(plantkunde) plant die van organisch afval leeftDeze term is minder juist geworden, sinds enerzijds schimmels niet meer als planten worden beschouwd en als "saprobionten" worden aangeduid wanneer zij van organisch afval leven en anderzijds de planten zonder bladgroen in symbiose met zulke saprobionten blijken te leven en dus ook geen saprofyten zijn.

sarcasme n
sarkasmus
bittere, bijtende spot

sarcofaag n
sarkofág
stenen doodskist
(techniek) stenen omhulsel van een kernreactor

sarcoom n
sarkom

sardien n
sardinka
(straalvinnigen) klein zilverkleurig haringachtig visje, Sardina pilchardus

sardine n
sardinka obecná
(straalvinnigen) bepaald soort vis Sardina pilchardus , uit de familie van haringen (Clupeidae ), orde haringachtigen (Clupeiformes ), die voorkomt in het noordoosten en het oosten van de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee (wikidata: sardine )

sardonisch /sɑr'donis/ adj
sardonický
op een bittere manier grijnzen of lachen

satanisme n
satanismus
(religie) aanbidding van Satan

satelliet /sɑtɛ'lit/ n
družice

satijn n
ledňák
(kleding) een weefsel vervaardigd met een weeftechniek, waarbij de kruispunten van de ketting- en inslagdraden gelijkmatig verspreid liggen en bedekt worden door de inslagdraden

satire n
satira

sauna /'saʊna/ n
sauna
een ruimte waarvan de temperatuur verhoogd wordt, zodat het lichaam begint te zweten (een zweetbad)

saus /sɑu̯s/ n
omáčka
(voeding) een vloeibare substantie die meestal over een gerecht wordt gedaan of ernaast wordt gegeten voor extra smaak

savanne n
savana
een grasland met verspreid voorkomende bomengroei

savooiekool n
hlávková kapusta
(groente) (gebobbelde) bladeren van de kool Brassica oleracea convar. capitata var. sabauda , voornamelijk beschikbaar in de winter (wikidata: savooiekool ) (wikidata: savooiekool )

saxofoon /sɑkso'fon/ n
saxofon
(muziekinstrument) een houtblaasinstrument met een enkelriet

scandium n
skandium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sc en atoomnummer 21. Het is een zilverwit overgangsmetaal

scanner n
skener

scepter n
žezlo
sierlijk bewerkte staf, symbool voor het gezag van een regerende vorst

sceptisch /ˈskɛptɪs/ adj
skeptický
geneigd tot twijfel

schaaf n
hoblík
(gereedschap) een werktuig om hout glad, vlak of dunner te maken#:*Het werken met een schaaf geeft veel houtkrullen als afval.

schaafbank n
obrážečka
(houtbewerking) (gereedschap) machine voor het schaven van hout, waarbij het hout langs een roterende as met beitels wordt gehaald.
(gereedschap) machine voor het bewerken van metaal, waarbij een beitel in rechte lijn heen en weer wordt bewogen en het werkstuk na iedere slag een klein stukje wordt opgeschoven.

schaafwond n
odřenina

schaak interjection
šach

schaak n
šachy
(spel) het schaakspel als zodanig

schaakbord /ˈsxagbɔrt/ /ˈsχagbɔrt/ n
šachovnice
(schaak) een vierkant bord met 64 donkere en lichte vakjes waarop schaak gespeeld wordt

schaakmat adv
mat

schaakspel n
šachy
(sport), (schaak) een spel met verschillende stukken op een schaakbord

schaakstuk /ˈsxakstʌk/ n
šachová figurka
een onderdeel van het schaken dat over het schaakbord bewogen wordt

schaal n
měřítko
verhouding van de grootte tussen een model en een echt voorwerp
bepaalde ijking op een grafiek, as of eenheid

schaambeen n
stydká kost
(anatomie) deel van het skelet dat het voorste deel van het heupbeen vormt

schaamluis n
filcka veš muňka
(dierluizen) Pthirus pubis een ongevleugeld, zeer klein insect uit de familie Pthiridae vooral bekend door de parasiterende levenswijze op de mens (voorkomend in het schaamhaar, maar ook op wimpers, in baard en snor en onder de oksels). Een andere naam voor schaamluis is platje. De medische term voor de door deze luis veroorzaakte aandoening is pediculosis pubis

schaamte /'sxa:m.tə/ n
stud
een gevoel dat iemand de neiging geeft zich te verbergen voor anderen

schaamteloos adj
bezostyšný
zonder schaamte

schaap n
ovce
(evenhoevigen) Ovis aries , een holhoornige herkauwer waarvan de gedomesticeerde soort wol levert

schaar n
nůžky
(gereedschap) knipwerktuig waarbij een tweetal langs elkaar snijdende messen een rechte of strakke snede maakt
klepeto
(zoötomie) paarsgewijs voorkomend grijporgaan, gedragen aan het uiteinde van de voorpoten van sommige schaaldieren (kreeften en krabben) en spinachtigen (schorpioenen)

schaars adj
vzácný
weinig in aantal of hoeveelheid

schaarste /'sxarstə/ n
nedostatek
(economie) tijd waarin het aanbod van iets veel lager is dan de vraag

schaats n
brusle
(sport), (schoeisel) een ijzer dat onder de schoenen wordt gebonden of aan de schoenen is vastgemaakt, om zich daarmee over het ijs te verplaatsen

schaatsen v
bruslit
inergatief (wintersport) zich voortbewegen op schaatsen
ergatief zich op schaatsen ergens heenbewegen

schacht /ˈsxɑxt/ n
dřík
(techniek) (holle) buis (koker)

schade n
škoda
geheel van beschadigingen

schadelijk /ˈsxadələk/ adj
škodlivý
schade toebrengend; ziek makend

schaduw /ˈsxaː.dyu̯/ n
stín
slechts door indirect zonlicht beschenen oppervlak

schaduwen v
sledovat
overgankelijk iemand ongemerkt volgen

schakelaar n
vypínač

schalie n
břidlice
(geologie) een sedimentair gesteente dat zich gemakkelijk in lagen laat splijten en voornamelijk bestaat uit kleimineralen. Uit schalie kan olie en gas worden gewonnen.

schalmei v
šalmaj
1. blaasinstrument met een rechte conische boring en een los dubbel riet dat de toon vormt

schamen /ˈsxaː.mə(n)/ /ˈsχa.mə(n)/ v
hanbit
wederkerendschaamte voelen, iets van jezelf niet goed vinden zodat je het niet aan anderen wilt tonen

schampen v
škrábnout
overgankelijk (vrijwel) stilstaand voorwerp rakelings treffen
wederkerig elkaar ~ als tegenliggers rakelings treffen

schandaal n
skandál
een zaak die iemand in opspraak brengt en waarvan mensen schande spreken

schande n
hanba
iets wat bij het publiek minachting oproept, iets oneervols

schandpaal n
pranýř
(geschiedenis) een paal op een plein, waaraan mensen bij wijze van straf werden vastgemaakt om vernederd te worden door de omstanders

schans n
hradba
(militair) in het veld opgeworpen versterkingswerk
(sport) springschans

schansspringen n
skoky na lyžích
(wintersport) een wintersport waarbij op ski's van een helling (de 'schans') gesprongen wordt. Het doel daarbij is om zowel zo ver als zo mooi mogelijk te springen

schap n
police
een plank om iets op te zetten

scharlakenrood adj
šarlat

scharnier /sxɑrˈnir/ n
pant
een draaibaar verbindingsstuk tussen twee voorwerpen

scharrelaar n
mandelík hajní
(scharrelaarvogels) bepaald soort vogel, Coracias garrulus uit de familie van de scharrelaars Coraciidae

schat n
poklad
verzamelde rijkdom
zlato
iemand die gevoelens van liefde of vertedering opwekt

schatten /'sxɑtə(n)/ /'sχɑtə(n)/ v
odhadnout
(statistiek) : vanuit een beperkte steekproef een getalswaarde bepalen die een parameter van de verdeling ervan zo goed mogelijk benadert

schattig adj
roztomilý
(informeel) leuk, aardig, enig

schaven v
hoblovat
overgankelijk gladmaken door middel van een schaaf

schavot n
šibenice
(juridisch) een stellage [1] voorzien van een galg of een valbijl waar veroordeelden terechtgesteld worden/werden

schede n
pochva
(militair) houder waarin men een zwaard of mes kan steken

schedel /'sχedəl/ n
lebka

scheef /sxeːf/ n
pazdeří
(vlas- en hennepbewerking) stukje houtpijp, houtachtig afvaldeeltje van een vlas- of hennepstengel (in tegenstelling tot de vezels)

scheel /sxeːl/ adj
šilhavý
het gebrek hebbend dat de oogassen niet op eenzelfde punt gericht kunnen worden

scheen n
holeň
(anatomie) voorkant van het onderbeen van de mens tussen de knie en de enkel

scheenbeen /ˈsxenben/ n
holeň

scheepsjongen n
plavčík

scheepswerf n
loděnice
(scheepvaart) een aan het water gelegen werkgebied waar schepen gebouwd worden

scheerkwast /ˈsxɪːrkʋɑst/ n
štětka na holení
een dikke kwast waarmee men scheerzeep kan aanbrengen

scheermes /sxeːrmɛs/ /sχɪːrmɛs/ n
břitva
een bijzonder scherp mes waarmee men zich kan scheren

scheiding n
separace
het uiteenhalen van iets in zijn onderdelen
de lijn aan weerszijden waarvan haar naar de ene of de andere kant valt, de haarscheiding

scheidsrechter /'sxɛɪtsrɛxtər/ n
rozhodčí
(sport) iemand die bij wedstrijden het toezicht houdt op de naleving van de spelregels

scheikunde n
chemie
(wetenschap) wetenschap die zich bezig houdt met de studie van de samenstelling en de bouw van de stoffen, de chemische veranderingen die plaats vinden onder bepaalde omstandigheden en de wetmatigheden die daaruit voort vloeien

scheikundig adj
chemický
dat wat tot de scheikunde behoort, volgens de scheikunde

scheikundige n
chemik

schel adj
ječivý

scheldwoord /'sxɛltwoːrt/ n
nadávka
een term die bedoeld is om iets of iemand te beledigen

schelp /sxɛlp/ n
krunýř
(zoötomie) uit kalk (calciet en/of aragoniet) en andere mineralen bestaand, gewoonlijk uitwendig skelet, dat door een weekdier (stam der Mollusca ) wordt aangemaakt

schelvis n
treska skvrnitá
(straalvinnigen) (voeding) bepaald soort kabeljauwachtige consumptievis, Melanogrammus aeglefinus

schema n
schéma

schemering n
soumrak
tijd van de dag waarop het licht dan wel donker wordt

schenden /sxɛndə(n)/ v
porušit
overgankelijk iets niet in acht nemen

schep n
lopata
(gereedschap) lepelvormig werktuig waarmee een hoeveelheid vast materiaal verplaatst kan worden
hoeveelheid materiaal die men met een lepelvormig werktuig verplaatst

schepping n
stvoření
iets nieuws dat uit het niets gemaakt is

scheren /sxeːrə(n)/ /sχɪːrə(n)/ v
holit
wederkerend zich ~: zich de baard kort afsnijden

schering n
osnova
(textiel) op een weefgetouw de in verticale richting parallel opgespannen draden

schermutseling /sxɛr'mɵʦəlɪŋ/ n
půtka šarvátka

scherp adv
ostrý
heel precies afgesteld
heel duidelijke

scherpzinnig adj
mazaný

schertsfiguur n
nýmand
iemand die niet ernstig genomen wordt en die men ook niet serieus hoeft te nemen

schets n
náčrt

schetsboek n
skicák
boek of schrift met blanco vellen papier, dat geschikt is voor het maken van tekeningen

schetsen v
naskicovat
met een minimum van pennenstreken een voorlopige en gewoonlijk uitwisbare afbeelding van iets maken
in overdrachtelijke zin: een korte maar rake beschrijving van iets geven

scheur /sxøːr/ /sχʏːr/ n
trhlina
een kloof in een vlies of weefsel

scheurbuik n
skorbut kurděje
(medisch) ziekte die vroeger veel voorkwam bij zeevarenden, veroorzaakt door een ernstig en langdurig tekort aan vitamine C (ascorbinezuur), zich o.a. kenmerkend door bloedend gezwollen tandvlees, blauwe vlekken, bloeding van huid en slijmvliezen en extreme zwakte.

scheuren /sxʏːrə(n)/ v
roztrhnout
overgankelijk in twee of meer delen trekken

schier adv
skoro téměř

schiereiland n
poloostrov
(aardrijkskunde) een landmassa die voor het grootste deel door water omgeven wordt, en slechts op (relatief) smalle verbinding heeft met het vasteland

schieten /ˈsxi.tə(n)/ /ˈsχi.tə(n)/ v
střílet
overgankelijk een projectiel afvuren met een wapen

schietlood n
olovnice
een draad met loden balletje om de loodrechte stand van iets te onderzoeken

schietpartij n
střelba
een confrontatie waarbij partijen elkaar beschieten

schijf /sxɛi̯f/ n
plátek
plat en rond voorwerp (discus)

schijfrem n
kotoučová brzda
(techniek) een rem, waarbij op de as van het af te remmen toestel een schijf meedraait, die door middel van remblokken afgeremd kan worden

schijnen v
svítit
absoluut straling uitzenden

schijnheilig /sxɛɪ̯nˈhɛɪ̯lɪx/ /sxɛːnˈhɛːləx/ /sχɛɪ̯nˈhɛɪ̯ləχ/ adj
bigotní
tegen beter weten in de schijn van goedheid of onschuld ophoudend

schijt /sxɛɪt/ n
hovno
vaste uitwerpselen

schijten /sxɛɪtə(n)/ /sxɛːtə(n)/ /sχɛɪtə(n)/ v
srát
inergatief (informeel) zich ontlasten, poepen

schil n
kůra
(meestal makkelijk te vervormen) buitenlaag van bepaalde vruchten of knollen

schild /sxɪlt/ n
štít
(militair) een voorwerp dat als afweer tegen de aanval van de vijand voor zich gehouden wordt

schilder n
malíř
(beroep) (kunst) een kunstenaar die geschilderde afbeeldingen maakt

schilderen v
malovat
overgankelijk, (kunst) een kunstwerk vervaardigen door met verf een beeld op een oppervlak te maken
overgankelijk, (bouwkunde) een bouwwerk of voorwerp van een beschermende laag verf voorzien

schilderij /ˌsxɪldə'rɛː/ /ˌsχɪɫdə'rɛɪ/ n
malba
(schilderkunst) een met verf op doek of andere achtergrond gemaakte afbeelding

schildersmossel n
velevrub malířský
(tweekleppigen) Unio pictorum een zoetwatermossel met een lengte tot soms wel 14 cm

schildhouder n
štítonoš
(heraldiek) een van beide figuren -menselijk of anderszins- die het wapen flankeren

schildklier /sxɪldkliːr/ /sxɪɫtkliːr/ /sχɪɫtkliːr/ n
štítná žláza
(anatomie) een (endocriene) klier gelegen aan de voorzijde van de hals, voor het strottenhoofd, tegen de luchtpijp aan

schildknaap n
štolba

schildpad n
želva
v/m (reptielen) orde van reptielen waarvan het voornaamste kenmerk is dat het lichaam omsloten wordt door een verhard rug- en buikschild

schildzoom n
lem
(heraldiek) een band langs de omtrek van een wapenschild

schillen v
loupat
overgankelijk de schil van een vrucht verwijderen

schilling n
šilink
(numismatiek) Oostenrijks muntstuk met de waarde van 1 schilling

schimmel n
plíseň
(dierkunde) paardenras met een grotendeels witte vacht met fijne grijze of blauwige tekening
(plantkunde) zwamsoort of substantie die op dode of levende organismen groeit

schimmelinfectie n
mykóza
(medisch) ziekte veroorzaakt door schimmels

schimmels n
houba
meervoudsvorm als officiële benaming (biologie) rijk binnen de eukaryoten Fungi

schip n
loď
(scheepvaart) groot zeevarend vaartuig voor het vervoer van passagiers of goederen, meestal voortbewogen door zeilen of motoren
(bouwkunde) (religie) middelste en grootste ruimte in de lengterichting van een kruiskerk die zich uitstrekt van de narthex tot het koor en wordt geflankeerd door zijbeuken

schipbreuk /sxɪbrøk/ n
ztroskotání
een gebeurtenis waarbij een schip zinkt of op de klippen loopt

schist n
svor
(mineralogie) een kristallijn gesteente, dat vanwege een duidelijke foliatie gemakkelijk splijtbaar is

schizofrenie n
schizofrenie
(psychologie) chronische geestesziekte met perioden van verwardheid en psychose

schnitzel n
řízek
(voeding) dun gesneden stuk gebraden kalfsvlees, kippenvlees, varkensvlees of tofoe, dun stukje gepaneerd vlees

schoeisel n
obuv
(schoeisel) alles wat men om de voeten heen kan dragen, zoals schoenen en laarzen

schoen /sxun/ n
bota
(schoeisel) bekleedsel om de voet warm te houden en te beschermen

schoener n
škuner
(historisch), (scheepvaart) een 18e eeuws langsgetuigd zeilschip met oorspronkelijk 2, maar later ook meer masten

schoenmaker n
švec

schoenveter n
tkanička
(schoeisel) veter om een schoen of laars dicht te rijgen

schoffel /ˈsxɔfəl/ /ˈsχɔfəɫ/ n
motyka
(gereedschap) een horizontaal liggend scherp geslepen mes van staal dat bevestigd is aan een houten steel

schoft n
kohoutek
(zoötomie) hoogste deel van de rug tussen de schouderbladen, van viervoetige dieren

schokdemper n
tlumič
mechanisme om schokken te dempen

schokeffect n
dopad
het gevolg van een heftige emotionele prikkeling

schol n
platýs evropský
(straalvinnigen) bepaald soort platvis, Pleuronectes platessa

scholekster n
ústřičník
(steltloperachtigen) zwart-witte waadvogel met luide roep, Haematopus ostralegus

scholier n
žák
(onderwijs) iemand die basisonderwijs of voortgezet onderwijs volgt

schommel n
houpačka
een hangend speeltuig bestaande uit touw en een zitje, vooral gebruikt in kinderspeeltuinen

schommelen v
houpat se
inergatief op een schommel heen en weer bewegen

schommeling n
fluktuace

schommelstoel /ˈsxɔməlstul/ n
houpací křeslo
een stoel, gewoonlijk op gebogen staanders, waarop men heen en weer kan schommelen

schoof n
snop
(landbouw) samengebonden hoeveelheid graanhalmen of andere afgemaaide gewassen

school /sxoːl/ /sxoːɫ/ /sχoːɫ/ n
škola
(onderwijs) een onderwijsinstelling waar les wordt gegeven aan leerlingen.
(dierkunde) een zwemmende groep gelijksoortige vissen.

schooltas /ˈsxoːl.tɑs/ n
aktovka

schoonbroer /ˈsxombruːr/ n
švagr
(familie) de echtgenoot van iemands broer of zus, of de broer van iemands echtgenoot of echtgenote

schoondochter n
snacha
(familie) de vrouw van een zoon of dochter

schoonheid /'sxon.ɦɛjt/ n
krása
de hoedanigheid prachtig en aantrekkelijk te zijn

schoonheidsfout n
nedokonalost
een klein onbeduidend foutje in iets dat verder heel goed is

schoonheidswedstrijd n
soutěž krásy

schoonmoeder /ˈsxonmudər/ n
tchyně tchýně
(familie) de moeder van de huwelijkspartner

schoonvader n
tchán
(familie) de vader van de huwelijkspartner

schoonzoon n
zeť
(familie) de man van een dochter of zoon

schoorsteen n
komín
(bouwkunde) rookkanaal boven een stookplaats

schoorsteenveger n
kominík
(beroep) een persoon wiens werk het verwijderen van roet uit schoorstenen is

schoot /sxot/ /sχot/ n
klín
(anatomie) de bovenkant van de dijen van iemand die zit

schop n
lopata
(gereedschap) een graafwerktuig

schoppen /'sxɔ.pə(n)/ n
piky
(kaartspel) ♠, een kleursoort in het kaartspel

schorpioen n
štír
(spinachtigen) benaming voor nachtactieve, levendbarende, spinachtige landdieren uit de orde Scorpiones , van subtropische en tropische gebieden, met scharen en een gifstekel aan het einde van een langwerpige gesegmenteerde staart

schort n
zástěra
(kleding) een lap stof die voorgebonden wordt gewoonlijk rond de middel om de kleding te beschermen bij huishoudelijke taken zoals het koken of schoonmaken

schot n
výstřel
o: het afvuren van een projectiel
deflektor
o: een afscheidende tussenwand

schotel n
podšálek
(meestal verkleinwoord) een schaaltje onder een kopje

schouder n
rameno
(anatomie) (bij uitbreiding) elk van de bovenste delen van de romp van de hals tot en met het begin van de bovenarm

schouderblad n
lopatka
(anatomie) het vlakke driehoekige bot dat de achterzijde van de schouder vormt

schrapen v
škrábat

schreeuw /sxreu̯/ /sχrɪːu̯/ n
výkřik
een luide (uit)roep, vaak geassocieerd met angst, pijn, schrik of woede

schreeuwen /ˈsxreːʋə(n)/ v
křičet
overgankelijk luid en geforceerd gebruik van het stemgeluid

schrift /srɪft/ /sxrɪf/ /sxrɪft/ n
sešit
(teken- en schrijfmateriaal) een dun boekje met lege bladzijden om in te schrijven
písmo
(taalkunde) de letter- en cijfertekens van een taal
de lettersoort gebruikt in boeken, teksten en inscripties

schrijden /ˈsrɛɪ̯də(n)/ /ˈsxrɛɪ̯də(n)/ /ˈsxrɛːdə(n)/ v
kráčet
ergatief bedachtzaam en statig lopen

schrijfmachine n
psací stroj
(gereedschap), (letterkunde) een mechanisch apparaat, voorzien van druktoetsen waarmee schrifttekens op papier gezet kunnen worden

schrijfster /ˈsrɛɪ̯fstər/ /ˈsxrɛɪ̯fstər/ /ˈsxrɛːfstər/ n
spisovatelka
(beroep) een persoon van het vrouwelijk geslacht die op professionele manier boeken of verhalen schrijft

schrijfwijze /'srɛɪ̯fʋɛɪ̯zə/ /'sxrɛɪ̯fwɛɪ̯zə/ /'sxrɛːfβ̞ɛːzə/ n
pravopis
de manier waarop een woord geschreven wordt
het geheel van bijzondere schrijfkenmerken van een auteur of een tekst

schrijn /sxrɛɪn/ /sçrɛːn/ n
svatyně
fraai bewerkt kistje voor kostbaarheden

schrijven /ˈsxrɛ(i)və(n)/ v
psát
overgankelijk tekst in tekens vastleggen

schrijver /ˈs(x)rɛɪvər/ n
spisovatel
(beroep) een persoon die beroepsmatig schrijft

schrikkeldag n
přestupný den

schrikkeljaar n
přestupný rok
een jaar met 366 dagen

schroef n
šroub
(techniek) klein cilindervormig of conisch voorwerp dat wordt gebruikt om andere, grotere voorwerpen vast te zetten

schroevendraaier n
šroubovák
(gereedschap) een werktuig om schroeven vast of los te draaien

schub /sxʏp/ n
šupina
(biologie) een van meerdere overlappende plaatjes van keratine die aan een kant vastzitten en zo een oppervlak bedekken

schuchter adj
nesmělý

schudden v
třást
overgankelijk snel heen en weer bewegen om iets te mengen

schuifmaat n
šuplera šupléra

schuim /sxʌʏm/ n
pěna
iets wat veel luchtbellen bevat

schuin adj
šikmý
in een niet-loodrechte richting
oplzlý
betrekking hebbend op seks

schuine streep n
lomítko

schuld n
dluh
(financieel) een geldbedrag dat ondanks de verplichting daartoe (nog) niet betaald wordt
vina
(figuurlijk) een verantwoordelijkheid die aan iemand wordt toegeschreven voor een laakbare gebeurtenis of toestand

schuldeiser n
věřitel
iemand aan wie iemand iets (meestal geld) verschuldigd is

schuldig /'sxɵldəx/ adv
vinen

schurft /sxɵrft/ n
prašivina
(medisch) een huidaandoening veroorzaakt door de schurftmijt, Acarus scabiei

schurk /sxɵrk/ n
padouch
(scheldwoord) persoon die kwaad in de zin heeft en/of bedrijft

schutblad n
listen

schuur /sxyːr/ /sχyːr/ n
stodola
(bouwkunde) een bijgebouw bij het huis of de boerderij om veldvruchten, landbouwproducten en -werktuigen in op te slaan

sclerose n
skleróza
(medisch) ziekelijke verharding

scoren v
bodovat

scouting n
skauting
(scouting) in navolging van Baden Powell opgerichte internationale jeugdorganisatie

scriptie /ˈskrɪp.si/ n
diplomová práce
een werkstuk over een onderzoek dat gemaakt wordt om een opleiding te kunnen voltooien

scrollen v
skrolovat
(informatica) het verschuiven van de weergegeven inhoud op een computerbeeldscherm
(informatica) het navigeren in een groot document

scène n
scéna

seaborgium n
seaborgium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sg en atoomnummer 106. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit overgangsmetaal

secans n
sečna
(wiskunde) omgekeerde van de cosinus: bij een scherpe hoek in een rechthoekige driehoek de lengte van de schuine zijde gedeeld door de aanliggende zijde
(meetkunde) (verouderd) lijn die een kromme op twee punten snijdt

seconde n
sekunda vteřina
(tijdrekening), (natuurkunde), (eenheid) SI-grondeenheid van tijd, weergegeven met symbool s
sekunda
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de tweede toon van een diatonische toonladder

secretaire n
sekretář
een meubelstuk dat doorgaans bestaat uit een bureau waarvan het bureaublad kan worden ingeschoven of ingeklapt, met daarboven kastjes voor het opbergen van spullen en eronder meerdere opberglades

secretie n
sekrece
(medisch) afscheiding

sedatie n
sedace
(medisch) het verlagen van de staat van het bewustzijn van een patiënt met het doel een medische procedure of ingreep aangenamer te maken

sedentair adj
usedlý

sein /sɛɪn/ n
návěstidlo
(verkeer) een verkeerslicht of verkeersbord voor treinen

seismograaf n
seismograf
(geologie) een toestel dat beweging en of trillingen van de aardkorst waarneemt en registreert

seismologie n
seismologie
(wetenschap) de wetenschap van de aardbevingen, een wetenschappelijke discipline binnen de geofysica

seizoen /sɛɪ̯.ˈzun/ /sɛː.ˈzun/ n
období roční období
(tijdrekening), (eenheid) elk van de vier periodes waarin het jaar verdeeld wordt, en gekenmerkt wordt door astronomische en klimatologische eigenschappen
sezóna
een jaarlijks terugkerende periode

seks /sɛks/ n
sex
(seksualiteit), (nauwe betekenis) geslachtsgemeenschap

sekse n
pohlavnost
(maatschappij) geslacht, het man of vrouw zijn

seksistisch adj
sexistický
betrekking hebbend op discriminatie op basis van geslacht
erotisch getint

seksualiteit n
sexualita

seksueel /sɛksy'el/ adj
pohlavní
(seksualiteit) op de geslachtsdrift betrekking hebbend

seksuologie /ˌsɛksʏwolo'ɣi/ n
sexuologie

sekte /ˈsɛktə/ n
sekta
(sociologie) (vaak religieuze) groepering die opziet naar een bepaald mens als leider

selderij n
celer
(bloemplanten) bepaald soort plant, Apium graveolens uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae ). Selderij komt voor langs de kust op natte, enigszins zilte tot brakke grond en soms langs sloten

selectievakje n
zaškrtávací pole

seleen n
selen selenium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Se en atoomnummer 34. Het is een grijs niet-metaal

selenium n
selen selenium

selfie /sɛlfi/ n
selfíčko
(fotografie) een foto die iemand van zichzelf heeft genomen (zonder statief of zelfontspanner)

semantiek n
sémantika
(taalkunde) wetenschap die zich bezighoudt met de betekenis van taalkundige constructies zoals woorden (woordsemantiek) en zinnen (zinssemantiek)

semantisch /se'mɑntis/ adj
sémantický
(taalkunde), de semantiek betreffend

semester n
pololetí půlrok
(tijdrekening), (eenheid) (in een opleiding) een half jaar.

semiotiek n
sémiotika

senaat n
senát

senator n
senátor

seniel /seˈnil/ adj
senilní
aan de ouderdom eigen, door de ouderdom afgetakeld

sensatie n
senzace
sterke beroering door een verrassend voorval of bericht

separatisme n
separatismus

sepiabruin adj
sépiová hnědá

sepioliet n
mořská pěna
(mineraal) een gehydrateerd magnesium-silicaat met de chemische formule Mg4Si6O15·6(H2O), een fylosilicaat dat behoort tot de mica's.

sepsis n
otrava krve
(medisch) een ernstige ontstekingsreactie van het hele lichaam als reactie op een infectie, die meestal wordt veroorzaakt door bacteriën of hun producten (toxinen)

september n
září
(tijdrekening) negende maand van het jaar

sereen adj
klidný
heel rustig, kalm en plechtig

serenade n
serenáda
(muziek) een muzikaal eerbetoon meestal voor een geliefde en meestal 's-avonds gebracht

sereniteit n
klid
het helder en kalm zijn

sergeant n
četař
(beroep) (militair) een rang onder de onderofficieren

serialisme n
serialismus
(muziek) doorontwikkeling van de twaalftoonsmuziek door ook toonduur, toonkleur en dynamiek in de toonreeksen te betrekken

serie n
série
delen van een geheel in een bepaalde volgorde

serieus adv
vážný
ernstig

sering /sə.'rɪŋ/ n
šeřík
(bloemplanten) boomsoort met welriekende bloesem, meest paars of wit in de vorm van een kaars Syringa vulgaris

serpent n
had
(reptielen) een slang

serre /ˈsɛːrə/ n
zimní zahrada
(vertrek) glazen veranda, meestal vastgebouwd aan een huis

serum n
sérum
(medisch) de vloeibare stof die overblijft als bloed is gestold en die lijkt op bloedplasma zonder stollingseiwitten (wel met antistoffen)

server n
server
(informatica) een computer die of computerprogramma dat diensten verleent aan andere programma's

servet /sɛrˈvɛt/ n
ubrousek
een doek die men aan tafel gebruikt om er de mond en vingers mee af te vegen

sesam n
sezam
(bloemplanten) Sesamum indicum een uit Afrika afkomstige plant uit de familie Pedaliaceae . De soort hoort waarschijnlijk tot de oudste vanwege de olie gekweekte gewassen van de wereld

set n
sada
(wiskunde) verzameling

sextant n
sextant
(scheepvaart), (historisch) hoekmeetinstrument dat onder meer werd gebruikt om de hoogtehoek van een hemellichaam boven de horizon te meten, en om de hoek tussen twee aardse objecten te meten

sfinx n
sfinga
(mythologie) een mythisch wezen dat voorkomt in verschillende culturen, meestal samengesteld uit een gedeelte mens (hoofd) en een gedeelte dier (lichaam), soms ook uit twee dierlijke delen

shampoo /ˈʃɑm.po/ n
šampón
product, meestal in vloeibare vorm, dat bedoeld is om het haar te wassen

shareware n
shareware
(informatica) een vorm van software die zonder of met weinig restricties verspreid mag worden, maar waarvoor bij herhaald gebruik wel een vastgelegd bedrag betaald moet worden

sherry n
šery
(drinken) een Spaanse versterkte wijn

shiitake n
houževnatec jedlý
Lentinula edodes is een eetbare paddenstoel, die van nature voorkomt in China en Japan. De paddenstoel wordt veel gebruikt in de Aziatische keuken

shintoïsme n
šintoismus

shock /ʃɔk/ n
šok
(medisch) een toestand die ontstaat door acute te geringe bloedtoevoer naar weefsels door ondervulling van het slagaderlijk systeem.Let op, emotionele of psychologische shock heeft niets met het medische begrip shock te maken!!

shorttrack n
rychlobruslení na krátké dráze
een schaatsdiscipline waarbij op een baan van 111,12 meter op diverse afstanden geschaatst wordt door meerdere rijders tegelijk

sialia n
salašník

sibillijns adj
Sibylin
(opzettelijk) zeer onduidelijk

sidderaal n
paúhoř elektrický
(straalvinnigen) bepaald soort grote, palingachtige vis die zware stroomstoten kan afgeven, Electrophorus electricus

sieren v
zdobit

sigaar n
doutník

sigaret /sɪɣɑˈrɛt/ /sɪʝɑˈrɛt/ n
cigareta
rolletje fijngekorven tabak in een omhulsel van speciaal papier, om daarin gerookt te worden

sigma n
sigma
naam van de Griekse letter Σ
(wiskunde) teken in een formule dat aangeeft dat het om een optelling gaat

signaalblauw adj
signální modrá

signaalbruin adj
signální hnědá

signaalgeel adj
signální žlutá

signaalgrijs adj
signální šedá

signaalgroen adj
signální zelená

signaaloranje adj
signální oranžová

signaalviolet adj
fialová signální

signaalwit adj
signální bílá

signaalzwart adj
signální černá

sikkel /ˈsɪkəl/ n
srp
(landbouw) (gereedschap) handzeis of snijmes met halvemaanvormig lemmet en korte steel

silhouet n
silueta
afbeelding van een ondoorzichtig object (zoals een persoon, voorwerp, gebouw of vogel) dat sterk contrasteert met de achtergrond en zo een duidelijke vorm heeft, maar verder egaal van kleur is (in het algemeen zwart of grijs), doordat er weinig licht opvalt dat gereflecteerd zou kunnen worden, in verhouding tot de helderheid van het achtergrondlicht

silicaat n
křemičitan

silicium n
křemík
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Si en atoomnummer 14. Het is een donkergrijs niet-metaal

silicone n
silikon
(scheikunde), (materiaalkunde) rubberachtige kunststof bestaand uit een organische siliciumverbinding

simuleren v
předstírat

sinaasappel n
pomeranč
(fruit) Citrus aurantium Citrus sinensis oranje vrucht van de sinaasappelboom

sinecure n
trafika
makkelijk baantje, eenvoudige taak

sint-janskruid n
třezalka tečkovaná

sinus n
sinus

sirene n
siréna
een toestel om een akoestisch alarmsignaal weer te geven

sistrum n
sistrum
(muziek) een instrument dat rinkelende geluid voortbrengt

sitar n
sitár
(muziekinstrument) een luitachtig snaarinstrument met een lange hals en een groot aantal snaren (meer dan twintig, een deel ervan ongedempt). De bolle resonantiekast is relatief klein, maar loopt door in de holle hals

situatie /sity'waː(t)si/ n
situace
hoe de zaken er voorliggen, toestand

sjaal n
šál
(kleding) een langwerpige lap stof die om de hals gedragen wordt

sjacheren v
melouchařit
(Jiddisch-Hebreeuws) minderwaardige handel drijven, op minder fatsoenlijke manier handel drijven

sjalot n
šalotka
(voeding) (bloemplanten) Allium ascalonicum een plant uit de narcisfamilie (Amaryllidaceae ). Er zijn verschillende soorten sjalotten met diverse vormen (rond of langwerpig) en kleuren (van bruin tot grijs). In tegenstelling tot de ui vormt de sjalot trossen van knolletjes, net als knoflook. Daarnaast plant ze zich via ondergrondse wortelscheuten voort

sjasliek n
šašlik
aan een spit geroosterde stukjes vlees en paprika

sjekel /'ʃɛkɛl/ n
šekel
(Jiddisch-Hebreeuws) (eenheid) gewichtsmaat, waarschijnlijk vaak ruim elf gram; een sjekel is een vijftigste mine en twintig gera (88×: Gen. 23:15 +, Ex. 21:32 +, Lev. 5:15 +, Num. 3:47 +, Num. 3:47 +, Num. 3:47 +, Joz. 7:21, 1 Sam. 9:8 +, 2 Sam. 14:26 +, 2 Kon. 7:1 +, Jer. 32:9, Ez. 4:10 +, Am. 8:5, Neh. 5:15 +, 1 Kron. 21:25, 2 Kron. 3:9)

sjerp n
šerpa
een brede, gekleurde band die vaak gedragen wordt als een waardigheidsteken

sjiisme n
Ší'itský islám

sjikse /ˈʃɪksə/ n
šikse
(Jiddisch-Hebreeuws) (pejoratief) niet-joods meisje (enigszins pejoratief)

sjoel /ʃul/ n
synagoga

skateboard n
skateboard

skelet n
kostra
(anatomie) samenstel van onderdelen dat het lichaam stevigheid geeft

ski n
lyže

skiën v
lyžovat
inergatief, (sport) zich over sneeuw voortbewegen op twee aan de voeten bevestigde lange latten
ergatief, (sport) zich over sneeuw ergens heen bewegen op twee aan de voeten bevestigde lange latten

sla n
locika
(plantkunde) elke plant van de soort Lactuca (wikidata: sla )
locika salátová locika setá
(groente) eetbare bladeren van Lactuca sativa (wikidata: sla )

slaaf /slaːf/ n
otrok
een persoon die het bezit is van een ander

slaan v
bít
overgankelijk een klap uitdelen; met de arm of een vastgehouden voorwerp een snelle, rakende beweging maken
het voorbrengen van geluid door ergens op te slaan

slaap /slap/ n
spánek
periode van inactiviteit waarbij het lichaam tot rust komt
spánek skráň
(anatomie) zijvlak van het hoofd tussen oog en oor

slaapkamer n
ložnice
(vertrek) een kamer die hoofdzakelijk gebruikt wordt om in te slapen

slaapzak n
spacák spací pytel

slachten /slɑxtə(n)/ v
porazit
overgankelijk, (voeding), (religie) een dier doden voor het vlees of als offer

slachterij n
řeznictví
(bedrijf) bedrijf waar vee wordt gedood voor consumptie

slachtoffer n
oběť
iets of iemand die zonder eigen schuld kwalijke gevolgen ondervindt van een gebeurtenis

slag n
rána
het opzettelijk doen belanden van een hand of een voorwerp op iemand

slagader n
tepna
(anatomie) een bloedvat waarin het bloed van het hart af stroomt

slagboom /ˈslɑxbom/ /ˈslɑçbom/ n
hraniční závora
balk die dwars over een weg kan worden neergelaten als afsluiting

slager n
řezník
(beroep) een verkoper van vlees

slagersmes n
řeznický nůž
groot scherp mes gebruikt om stukken vlees af te snijden van een geslacht dier

slagpin n
zápalník
een onderdeel van een vuurwapen dat bij het afvuren het slaghoedje van de gekamerde patroon indeukt en zo zorgt dat slaghoedje wordt ontstoken

slagroom n
šlehačka

slagschip n
bitevní loď
(militair) groot schip met zware bewapening

slagveld /ˈslaxfɛlt/ n
bojiště
(militair) een gebied waarop een militair treffen tussen twee legers plaatsvindt of plaatsgevonden heeft

slak n
struska
(metallurgie) een onoplosbaar steenachtig afvalproduct van oxides bij het smelten van metaal

slang n
had
(reptielen) benaming voor geschubde dieren met langgerekt lijf en een vaak glad lichaam zonder ledematen, die de onderorde Serpentes vormen

slangachtig adj
hadovitý
(dierkunde) met de vorm of het gedrag van een langgerekt reptiel zonder poten

slangengif n
hadí jed

slank adj
štíhlý

slapeloos adj
bezesný

slapeloosheid n
nespavost insomnie

slapen v
spánek spát
in een toestand verkeren waarbij de ademhaling dieper en trager verloopt, en de hartslag trager, en er minder energie wordt gebruikt

slaperig /ˈsla.pə.rəx/ /ˈsla.pə.rəχ/ /ˈsla.pə.rɪx/ adj
ospalý
behoefte tot slaap vertonend

slaperigheid /ˈsla.pə.rəx.ˌɦɛːt/ /ˈsla.pə.rəχ.ˌɦɛɪ̯t/ /ˈsla.pə.rɪx.ˌhɛɪ̯d/ n
ospalost
de neiging te gaan slapen

slavenschip /ˈslaː.və(n)ˌsxɪp/ n
otrokářská loď

slavernij n
otrokářství
(maatschappij) een toestand waarin de ene mens eigendom is van de ander, en voor diegene onbetaald werk moet verrichten

slecht /slɛçt/ adj
špatný
niet van goede wil getuigend, zonder enig moreel besef

slechter adj
hůř

slechts adv
jen
alleen maar, niet meer dan, enkel

slechtvalk n
sokol stěhovavý
(valkachtigen) Falco peregrinus , een roofvogel en de snelst vliegende vogel ter wereld

slee n
saně
(verkeer) een vervoermiddel dat wordt voortgetrokken en dat voorzien is van twee glijders

sleedoorn n
trnka
(bloemplanten) bepaald soort plant met blauwe vruchten, Prunus spinosa uit de rozenfamilie Rosaceae

sleepboot n
remorkér
(scheepvaart) een krachtige boot die andere vaartuigen versleept

slepen v
táhnout
overgankelijk trekkend over de grond of het wateroppervlak verplaatsen

sleutel /sløːtəl/ /sløːtəɫ/ /ˈslø.tɔɫ/ n
klíč
(techniek), (gereedschap) een stuk gereedschap om bouten en moeren mee aan te draaien
(techniek) een voorwerp bedoeld om er een mechaniek zoals van een klok of speeldoos mee op te winden, een kraan open te draaien e.d.
een aanwijzing of code waarmee een raadsel kan worden opgelost, een geheim(-schrift) ontcijferd, een cijferslot geopend of toegang kan worden verkregen

sleutelbeen n
klíční kost
(anatomie) het bot dat het borstbeen met de schouder verbindt

sleutelbos /ˈsløtəɫˌbɔs/ n
svazek klíčů
aantal sleutels dat aan eenzelfde ring of band hangt

sleutelgat /ˈsløtəɫχɑt/ /ˈsløːtəlɣɑt/ n
klíčová dírka
een gat in een slot waardoor een sleutel moet worden gestoken om hem te openen

sleutelhanger /ˈsløtəɫˌɦɑŋər/ n
klíčenka
ring om sleutels aan te hangen, vaak voorzien van een logo of label

sleutelwoord n
klíčové slovo
(informatica) een reserveerd woord dat in een computertaal een vaste functie heeft

slijm /slɛɪm/ n
sliz
kleverige stof die door slijmvliezen uitgescheiden wordt

slijmvlies n
sliznice
(anatomie) een dunne laag cellen die slijm produceren, meestal met bescherming of transport van afvalstoffen als doel

slijpsteen n
brousek

slikken v
spolknout
overgankelijk de mondinhoud de slokdarm doen afdalen
overgankelijk overdrachtelijk: iets lijdzaam aanvaarden

slim adj
chytrý
intelligent, snel van begrip

slip /slɪp/ n
slipy
(kleding) kort, strak onderbroekje zonder pijpen

slippen /slɪpə(n)/ v
dostat smyk
ergatief door gladheid over de weg schuiven

slivovitsj n
slivovice
(drinken) een brandewijn gedestilleerd uit gefermenteerde pruimen zoals deze gestookt wordt in Midden-Europa en op de Balkan

slobkous n
kamaše

sloep n
šalupa
(scheepvaart) een klein scheepstype dat op het dek van een groter schip wordt meegevoerd

slokdarm n
jícen

sloot /sloːt/ n
příkop
smalle watergang om of tussen weilanden

slopen v
demolovat
een structuur ontmantelen, afbreken

sloperij /slopə'rɛi/ n
šrotiště
(bedrijf) bedrijf waar oude spullen uit elkaar gehaald worden om de onderdelen (als grondstrof) weer te kunnen verkopen

slordig adj
ležérní
zonder de nodige zorg uitgevoerd

slot n
zámek
(techniek) mechanisme of elektronisch(-mechanische) hulpmiddel waarmee in combinatie met een sleutel of ander mechanisch hulpmiddel, of een cijfercode, een vingerafdruk of ander biometrische eigenschap een object met bijvoorbeeld een deur of een raam kan worden afgesloten

slotenmaker n
zámečník

sluier n
závoj

sluiproute n
zkratka
alternatieve route die meestal gebruikt wordt om files te mijden

sluis n
zdymadlo plavební komora

sluisteken n
pipa
symbool voor een verticaal streepje

sluiten v
zavřít
overgankelijk, (techniek) door middel van een apparaat (zoals een paal, grendel, slot, deksel, knop, haak e.d.) dichtmaken
onovergankelijk dichtgaan

sluiter /ˈslœʏ̯.tər/ /ˈslœː.tər/ n
závěrka
een element van een fotocamera dat voorkomt dat er licht op de film (en soms ook bij CCD) valt buiten de belichtingstijd van een foto

slurf n
chobot
(zoötomie) verlengde snuit van een olifant en van andere dieren

slurpen v
srkat
inergatief hoorbaar vloeistof tot zich nemen

sluw /slyw/ adj
lstivý
op een doortrapte wijze slim

smaak n
chuť
(voeding), (drinken) gewaarwording bij het proeven van eten en drank
(figuurlijk) bepaalde subjectieve voorkeur

smachten v
tesknit
inergatief ~ naar een bijzonder sterk verlangen hebben naar iets dat men ontbeert

smakelijk adj
chutný
goed van smaak zijnd of van een goede smaak genietend

smaragd n
smaragd

smaragdgroen adj
smaragdová zelená

smart /smɑrt/ n
bolest

smash n
smeč
(sport) (volleybal, tennis, badminton e.d.) snelle slag waarmee getracht wordt de bal in de helft van de tegenstanders in te slaan

smeden v
kout
overgankelijk, (metallurgie) het bewerken van metalen door deze heet te maken en met een hamer te slaan om het materiaal de gewenste vorm te geven

smederij n
kovárna
(bedrijf) werkplaats van een smid

smeedijzer n
kovaná ocel
is ijzer dat wordt gemaakt door het te smeden

smegma n
smegma
afscheiding die men onder de voorhuid van de penis kan aantreffen

smeken /smekə(n)/ v
prosit
inergatief nederig om een gunst verzoeken

smelleken n
dřemlík tundrový

smelten v
tavit
ergatief van vaste in vloeibare vorm overgaan
overgankelijk van vaste in vloeibare vorm doen overgaan

smeltkroes /ˈsmɛltkrus/ n
tavicí kelímek
(metallurgie) vuurvaste pot waarin metalen gesmolten en gemengd kunnen worden

smeltpunt /smɛltpʌnt/ n
bod tání
(scheikunde) (natuurkunde) de temperatuur waarbij iets gaat smelten

smeren v
namazat
overgankelijk, (voeding) met een zachte, eetbare massa bestrijken; m.n. van sneetjes brood

smeulen /ˈsmø.lə(n)/ v
doutnat
inergatief zacht en langzaam branden zonder vlammen
(figuurlijk) verborgen aanwezig zijn

smid n
kovář
(beroep) iemand die gloeiend metaal bewerkt met een hamer op een aambeeld

smient n
hvízdák eurasijský
(eendvogels) Mareca penelope een middelgrote grondeleend met een korte snavel uit de familie van de eendachtigen (Anatidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Anas penelope door Carl Linnaeus gepubliceerd. De naam 'penelope' nam hij over van onder meer Conrad Gesner en Ulisse Aldrovandi
(persoon) lang en/of mager iemand

smijten /smɛitə(n)/ v
hodit
overgankelijk hard gooien of werpen

smoel /smul/ n
tlama
(vulgair) bek, mond

smoking n
smoking

smokkelaar n
pašeračka

smoren v
dusit
overgankelijk, (kookkunst) iets in enig vet aanbraden, vervolgens vocht toevoegen en afdekken om het zachtjes gaar te laten worden

sms'en /ɛsɛˈmɛsə(n)/ v
esemeskovat písnout
overgankelijk een sms-bericht versturen

smurf n
Šmoula
(kunst) strip- en tekenfilmfiguur in de vorm van een soort blauwe kabouter met een wit mutsje, oorspronkelijk bedacht door Peyo
(pejoratief) (figuurlijk) iemand die niet meetelt

snaar n
snacha
(verouderd) (familie) schoondochter

snaarinstrument n
strunný nástroj
(muziekinstrument) muziekinstrument met één of meer snaren die in trilling worden gebracht door tokkelen, aanslaan of door strijken

snaarklinker n
chordofon
(muziekinstrument) een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die een toon voortbrengen door een trillende snaar

snaartheorie n
teorie strun

snavel /ˈsnavəɫ/ n
zobák
(zoötomie) bek van een vogel of schildpad

sneep n
ostroretka
(straalvinnigen) bepaald soort vis die in de middenloop van een rivier leeft, Chondrostoma nasus

sneeuw /sneʊ̯/ /sneːβ̞/ /snɪːβ̞/ n
sníh
(meteorologie) in vlokkige kristallen bevroren water

sneeuwbal /ˈsneʊ̯bɑl/ /ˈsnɪːwbɑɫ/ n
sněhová koule
een tot een bal samengepakte hoeveelheid sneeuw, vaak bedoeld voor een speels sneeuwballengevecht of sneeuwpop

sneeuwen v
sněžit
onpersoonlijk (meteorologie) het vallen van hemelwater onder de vorm van sneeuwvlokken

sneeuwgans n
husa sněžní

sneeuwhoen n
bělokur
(hoendervogels) patrijsachtige vogel uit koude streken, die in de zomer een bruinig en in de winter wit verenkleed heeft, Lagopus mutus

sneeuwjacht /'snewjɑxt/ n
blizard
sneeuwval met windstoten boven windkracht 5 waardoor er vaak weinig zicht is, afhankelijk van de intensiteit van de sneeuw

sneeuwman n
sněhulák
een pop gemaakt van sneeuw

sneeuwpop n
sněhulák
een pop die gemaakt is van sneeuw

sneeuwstorm /'snew.stɔrm/ n
sněhová bouře blizard

sneeuwuil n
sovice sněžní
(uilen) bepaald soort vogel, Bubo scandiacus , die vooral leeft op de besneeuwde toendra's

sneeuwval n
sněžení

sneeuwvlok /'snewvlɔk/ n
sněhová vločka
(meteorologie) een kleine massa aaneengehechte sneeuwkristallen

snel /snɛɫ/ adj
rychlý

snelheid n
rychlost
(natuurkunde) verhouding tussen de afgelegde weg en de daarvoor gebruikte tijd bij verplaatsing van een voorwerp

snelheidsmeter n
rychloměr
meter die de snelheid meet van de lucht (luchtvaart)

snijbiet n
mangold

snijden /ˈsnɛɪdə(n)/ v
řezat
overgankelijk met een scherp voorwerp in stukken delen

snijding n
řez
met een mes gemaakte snee

snijpunt n
průsečík

snip n
bekasina
(steltloperachtigen) benaming voor vogels uit de familie Scolopacidae

snoeien /ˈsnujə(n)/ v
prořezat
overgankelijk planten terugbrengen op gewenste lengte

snoek n
štika
(straalvinnigen) bepaald soort roofvis die in zoete wateren voorkomt, Esox lucius

snoekbaars n
candát candát obecný
(straalvinnigen) bepaald soort zoetwaterroofvis, Sander lucioperca

snoep n
sladkost
(snoepgoed) een meestal grotendeels van suiker vervaardigde lekkernij

snor n
knír
beharing tussen neus en bovenlip
cvrčilka slavíková
(zangvogels) vogel (Locustella luscinioides ) die tot de rietzangers Sylviidae behoort en een snorrend geluid voortbrengt

snorkel n
šnorchl
een holle gebogen buis van rubber of plastic, met een mondstuk, dat je in staat stelt adem te halen als je aan het wateroppervlak zwemt met je hoofd onder water, onderdeel van een snorkeluitrusting of duikuitrusting
een toestel voor luchtverversing in een onderzeeboot

snot n
nudle
een slijmerige afscheiding uit de neusholte, neusvocht

snotneus n
smrkáč
(persoon) (scheldwoord) jonge onverlaat, iemand die nog niet meetelt

snowboard n
snowboard
(wintersport) soort skiplank

snuit n
čenich
(zoötomie) reukorgaan van dieren

snuiten v
smrkat smrknout
overgankelijk door beurtelings de neus samen te knijpen en door de neus te blazen slijm uit de neusholte verwijderen

snurken v
chrápat
inergatief ademen met een niet goed geopende luchtpijp, waardoor een rochelend geluid ontstaat

sociaal /soʃal/ adj
sociální
betrekking hebbend op de menselijke samenleving
geneigd om in groepen te leven
gevoel hebbend voor de nood van de medeleden van de samenleving

sociale onthouding n
sociální distancování
geheel van maatregelen of gedragingen waardoor er minder fysiek contact is tussen mensen, om de verspreiding van een besmettelijke ziekte te stoppen of te vertragen

socialisme n
socialismus socializmus

socialist n
socialista

sociogram n
sociogram
(sociologie) visuele voorstelling van de affectieve relaties in een sociale groep

sociologie n
sociologie
(wetenschap), (maatschappij) de wetenschap die zich bezighoudt met de studie van de menselijke samenleving

socioloog n
sociolog

sociopaat n
sociopat
iemand die totaal geen verantwoordelijkheidsgevoel voor anderen kent en geen contacten kan aangaan

soefisme n
súfismus

soennisme n
sunnitský islám

soep n
polévka
(voeding) vloeibaar gerecht dat bereid wordt door bepaalde ingrediënten, met name groenten en/of vlees, met bouillon en veel water te koken

soera n
súra

soesa n
bugr
gebeurtenissen of bezigheden die meer aandacht vereisen dan wenselijk is

soevereiniteit n
suverenita

software n
software softvér
(informatica) de verzamelnaam voor besturings- en toepassingsprogramma's, voornamelijk voor de computer

sok n
ponožka
(kleding) kous die tot net boven de enkel komt

sokkel n
podstavec
een voetstuk, voornamelijk voor beelden

soldaat /sɔlˈdaːt/ n
voják
(beroep) (militair), krijgsman met de laagste rang binnen een strijdmacht

soldeerbout n
páječka
(gereedschap) een stuk gereedschap om mee te solderen

soldeerlamp n
opalovací lampa
(techniek) brander waaruit een vlam komt die heet genoeg is voor het smelten van soldeer

soldeersel n
pájka
metaalmengsel dat makkelijk kan smelten en bij stollen metalen met elkaar kan verbinden

solderen v
pájet
overgankelijk (metaalbewerking) door verhitting vloeibare tussenstof (het soldeer) aanbrengen tussen losse metaaldelen waardoor deze na afkoeling vast verbonden blijven

solidair adj
solidární

solidariteit n
solidarita

solipsisme n
solipsismus

solo /ˈsolo/ n
sólo

som /sɔm/ n
součet suma
(wiskunde) resultaat van een optelling

somatisch adj
somatický
(medisch) met betrekking tot het lichaam, lichamelijk

somber adj
chmurný
in neergeslagen stemming
zasmušilý
een neergeslagen stemming veroorzakend

sonate n
sonáta
(muziek) een muziekstuk voor één of enkele instrumenten

sonde n
sonda
(techniek), (medisch) een peilstift om een moeilijk toegankelijke ruimte binnen een lichaam te verkennen, of om er gegevens op te nemen
(medisch) een instrument om voeding in vloeibare vorm toe te dienen
(astronomie) een onbemand ruimtevaartuig voor de ruimteverkenning

soort /ˈsɔːrt/ n
druh
v/m: (biologie) een groep levende wezens die een bepaald aantal kenmerken gemeenschappelijk heeft en zich onderling voort kan planten, onderdeel van een geslacht

soortnaam n
obecné jméno
de naam van de groep waartoe iets behoort

sopraansaxofoon n
sopránsaxofon
(muziekinstrument) een houtblaasinstrument met een enkelriet

sorteren v
třídit
overgankelijk orde in een verzameling aanbrengen door soort bij soort te leggen

souvenir n
suvenýr
klein voorwerp dat helpt om aan een prettige ervaring met een plaats of persoon terug te denken

spaak n
paprsek
een staaf die de naaf en de velg van een wiel verbindt

spaarkas n
spořitelna
(economie) spaarbank

spaarzaam /'spar.zam/ adj
spořivý
zorg dragend niet te verspillen

spade n
rýč
(gereedschap) brede, zware schep, bedoeld voor het spitten van grond

spaghetti n
špagety

spalk n
dlaha
(medisch) middel om een gewricht of bot te ondersteunen en onbeweeglijk te houden zodat het tot rust kan komen en kan genezen

spaniël n
španěl
kleine hond, behorend tot een ras met lange haren en hangende oren, oorspronkelijk gefokt om te assisteren bij de jacht op gevogelte

spanning n
napětí
(elektrotechniek) potentiële energie van elektrische aard, elektrische spanning

spanwijdte n
rozpětí křídel
(dierkunde) (techniek) de afstand tussen twee uiteinden van iets in de breedte richting (met name de afstand tussen de uiteinden van de vleugels)

spar n
smrk
(coniferen) benaming voor een naaldboom uit het geslacht Picea

sparen ˈspa.rə(n) v
šetřit
overgankelijk geld niet uitgeven
spořit
ontzien, niet straffen of geweld aandoen

spartaans /spɑr'tans/ adj
spartánský
van weinig of geen comfort voorzien

spatbord n
blatník
een bord dat achter een draaiend wiel bevestigd wordt om van het wiel afgeslingerd en opspattend water en modder op te vangen

spatel n
obracečka
(huishouden), (gereedschap) spaan, lepel e.d. met plat, bot uiteinde om mee te smeren, schrapen, roeren enz.

spatie n
mezera
(typografie) tussenruimte tussen twee letters, tekens of woorden

specerij n
koření
(voeding) een gedroogd plantendeel, anders dan een groen blad of stengel, dat als geur-, kleur- of smaakstof aan voedsel wordt toegevoegd

specht n
datel strakapúd
(spechtvogels) benaming voor middelgrote robuuste vogels behorende tot de familie Picidae die met hun sterke snavel de schors van de bomen openhakken om daaruit de insecten te halen

speciaal /spe.si.ˈjal/ /spe.ˈsjaːl/ /spe.ˈʃaːl/ adj
speciální
op een positieve manier anders dan het andere

specialiseren v
specializovat

specialist /ˈspesɪɑlɪst/ n
specialista
persoon die ergens veel verstand van heeft
(medisch) (beroep) arts die een bepaald onderdeel van de geneeskunde beoefent

specificatie n
specifikace
(techniek), (handel), (wetenschap) een gedetailleerde omschrijving of vermelding van eigenschappen, kwaliteiten, voorwaarden, eisen enz.

specificeren v
specifikovat
(handel), (wetenschap), (techniek) de onderdelen en bijzonderheden van een geheel in duidelijke details beschrijven

specifiek adj
specifický
(medisch) kenmerkend

specifiek adv
specifický
in het bijzonder

spectroscopie n
spektroskopie

spectrum n
spektrum
kleurenband

speculatief adj
spekulativní

speculeren v
spekulovat
inergatief inzetten op een bepaalde kans, meestal met hoog risico

speeksel n
slina
vocht dat in de mond vloeit uit de speekselklieren

speekselklier n
slinná žláza
(anatomie) een klier die speeksel produceert en naar de mondholte afscheidt

speelgoed /ˈspelɣud/ /ˈspelɣut/ /ˈspɪːɫχut/ n
hračka
(speelgoed) één of meer voorwerpen voor kinderen om mee te spelen

speelgoedauto n
angličák autíčko na hraní

speelkaart n
hrací karta

speelsheid n
hravost
het vrolijk en ongedwongen bezig zijn zoals dat past bij jonge kinderen of jonge dieren

speenkruid n
orsej jarní
(kruid) (medisch) bepaald soort plant met niervormige bladeren, botergele bloemen en wortelknolletjes, Ficaria verna , waaraan geneeskracht ten aanzien van aambeien wordt toegeschreven

speer /spɪːr/ n
oštěp kopí
lange stok met een punt eraan, (werd) gebruikt voor de jacht, oorlogvoering of atletiek.

spek n
slanina
(biologie), (voeding) een laag vet tussen huid en vlees bij grote zoogdieren

spektakel n
podívaná
opzienbarend schouwspel, wonderbare vertoning

spel n
hra
bezigheid ter ontspanning volgens vaste regels met elementen als competitie, behendigheid, inzicht en kans

spelen /ˈspeːlə(n)/ v
hrát

speler n
hráč
(spel) (sport) een deelnemer aan een spel of sport
een partij

spellen v
hláskovat
overgankelijk letters in de juiste volgorde plaatsen

spelling /ˈspɛlɪŋ/ n
pravopis
(taalkunde) de al dan niet vastgelegde manier waarop de woorden van een taal geschreven worden

spelt n
špalda
(plantkunde) grove tarwesoort Triticum spelta (wikidata: spelt )

speltheorie n
teorie her
(wiskunde) een tak van de wiskunde waarin het nemen van beslissingen centraal staat

sperma /'spɛrma/ n
semeno

spermacel n
spermie
voortplantingscel van een mannelijk organisme

spermatogenese n
spermatogeneze
(medisch) vorming van zaadcellen

sperwer n
krahujec
(havikachtigen) Accipiter nisus , een kleine snelle roofvogel

sperzieboon n
zelená fazolka
(plantkunde) cultivar van Phaseolus vulgaris
(groente) peulvrucht van Phaseolus vulgaris (wikidata: sperzieboon )

spiegel n
zrcadlo
(meubel), (natuurkunde), (optica) voorwerp dat licht (en andere soorten elektromagnetische straling) weerkaatst volgens de regel: "hoek van inval = hoek van terugkaatsing"

spier n
sval
(scheepvaart) een algemene benaming voor een ronde, houten paal op een schip

spijbelen v
být za školou
inergatief ongeoorloofd uit school wegblijven

spijker n
hřebík
m (techniek) metalen pin waarmee twee voorwerpen door doorboring vast verbonden kunnen worden

spil n
duše
v/m, (figuurlijk) iets wat of iemand die een centrale plaats inneemt

spin n
pavouk
(spinachtigen) geleedpotig dier met acht poten uit de orde Araneae , dat met speciale klieren een web maakt, waarin prooien worden gevangen

spinazie n
špenát setý špenát zelný špenát
(groente), (plantkunde), (voeding) Spinacia oleracea , een snelgroeiende, eenjarige bladgroente

spinnen v
příst
overgankelijk, (techniek), (textiel) een lange draad vervaardigen door enkele vezels in elkaar te vervlechten

spinnenkobbe n
pavouk
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae , met acht poten die met speciale klieren een web maken, waarin prooien worden gevangen

spinnenkop n
pavouk
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae , met acht poten die met speciale klieren een web maken, waarin prooien worden gevangen

spinnenweb n
pavučina
een door een spin met spinnenzijde gemaakt net om insecten te vangen

spion n
špion

spionage n
špionáž
de handeling van het spioneren

spiraal n
spirála
een kromme lijn die zich om een punt heen slingert en zich steeds meer daarvan verwijdert
een kromme lijn die zich om een punt heen slingert en en dat punt steeds dichter benadert

spirocheten n
spirochéty
meervoudsvorm als officiële benaming (bacteriën) benaming voor de groep Proteobacteria waarvan alle bekende leden heterotroof zijn

spit n
rožeň
draaiende staak waarop men vlees of een geslacht dier spietst en boven of naast een hittebron roostert

spitsmuis n
rejsek
(insecteneters) klein muisachtig diertje met spitse snuit en korte poten, behorend tot de familie Soricidae

spleet /splet/ n
mezírka

splenomegalie n
splenomegalie
(medisch) miltvergroting

splinter /'splɪntər/ n
tříska
een kleine, langwerpige scherf met een scherpe punt dat van een voorwerp van hard materiaal is, of kan worden afgeslagen

spoel n
cívka
(techniek) een cilindrische vorm (klos) waaromheen een vezel of draad gewonden kan worden (bij het spinnen, weven of machinaal naaien)

spoetnik n
sputnik
(ruimtevaart) Een kunstmaan van Russische makelij uit de jaren 1957-'60
drankje met suiker, koffiemelk en priklimonade dat aangevuld kan worden met wodka
(voeding) een in plakken gesneden gehaktbal aan een houten stokje met daartussen een aantal uienringen

spons n
houba

sponsor n
sponzor

sponsoren v
sponzorovat
overgankelijk als sponsor fungeren voor iets of iemand

spontaan adj
spontánní

sponzig adj
houbovitý

spook n
přízrak
(mythologie) een veronderstelde geestverschijning die een bepaald gebouw of andere locatie onveilig maakt

spoor n
stopa
(spoorwegen) twee met elkaar verbonden ijzeren staven waarover een trein of tram rijdt

spoorloos adj
bez stopy
verdwenen zonder aanwijzing van waarnaartoe

spoorweg n
železnice

sporadisch adj
ojedinělý

sport /spɔrt/ n
sport
lichamelijke bezigheid ter ontspanning of als beroep met spel- of wedstrijdelement waarbij conditie en vaardigheid vereist zijn
příčka
trede van een ladder

sporter n
sportovec
(sport), (persoon) beoefenaar van een sport

sportief adj
sportovec
een ruime plaats inruimend voor het bedrijven van sport
bereid een tegenstander fair te behandelen

sportman n
sportovec
(sport) (beroep) iemand die zich toelegt op het bedrijven van sport

sportvrouw n
sportovkyně
(beroep) (sport) vrouw die sport op een hoog niveau beoefent

spotvogel n
sedmihlásek hajní
(zangvogels) Hippolais icterina ; een zangvogel die geluiden kan nabootsen

spraak /sprak/ n
řeč
het vermogen om te spreken

spraakkunst n
gramatika
(grammatica) een systeem van regels en principes voor het schrijven en spreken van een taal

spreekuur /ˈsprekyːr/ n
ordinační hodiny
de tijd waarin een hulpverlener patiënten te woord staat

spreekwoord n
přísloví

spreeuw n
špaček obecný špaček
(zangvogels) Sturnus vulgaris , een middelgrote zangvogel uit de familie van de spreeuwachtigen (Sturnidae) en de orde zangvogels (Passeriformes)

spreken /ˈspreːkə(n)/ v
mluvit hovořit
inergatief zich met behulp van de stem uiten
zich met behulp van de stem kunnen uiten in een bepaald taal

springen v
skočit skákat
ergatief na zich tegen de zwaartekracht afgezet te hebben een korte vrije val door de lucht maken in een bepaalde richting

springtouw n
švihadlo
stuk touw of kunststofdraad van zo`n 1,5 meter lengte of langer, dat kan worden rondgedraaid, waarna iemand steeds over het touw kan springen zonder dat het touw de voeten raakt

sprinkhaan n
kobylka
(rechtvleugeligen) benaming voor insecten uit de orde Orthoptera -orde, die zeer ver kunnen springen en waarvan de meeste geluid produceren door de vleugels langs de achterpoten te wrijven

sprinkhaanrietzanger n
cvrčilka zelená
(zangvogels) bepaald soort vrij kleine vogel met gestreepte bovenzijde en monotone zang, Locustella naevia uit de familie van Locustellidae

sproet n
piha
een bruin vlekje op de huid dat veroorzaakt wordt door ultraviolet licht

sprong n
skok

sprookje n
pohádka
een meestal moraliserend verhaal voor kinderen waarin fantasiewezens en magie een belangrijke rol spelen

sprot n
šprot obecný
(straalvinnigen) bepaald soort vis, Sprattus sprattus , de kleinste uit de haringfamilie (wikidata: sprot )

spruit n
růžičková kapusta
(groente) een uitloper van de spruitkool Brassica (wikidata: spruit )

spruw n
kandidóza
(medisch) door een infectie met de gist Candida albicans veroorzaakte hardnekkige witte uitslag op de lippen, de tong en het mondslijmvlies

spugen /'spy.ɣə(n)/ v
plivat
inergatief speeksel uit de mond doen uitschieten

spuiten v
chrlit
ergatief het proces van snelle uitstroming van een vloeistof onder druk

spyware n
spyware

squash n
squash

staal n
ocel
(metallurgie) een legering van ijzer en koolstof

staalblauw adj
ocelová modrá

staan /staːn/ v
stát
inergatief zich in verticale toestand van rust bevinden op een vaste ondergrond

staart n
ocas chvost
(zoötomie) een verlengstuk van de ruggengraat bij sommige dieren
ocasní plochy letadla ocas
(techniek) het achterste stuk van een vliegtuig of een auto

staartmees n
mlynařík dlouhoocasý

staartster n
kometa

staat n
stát
(regering), (geopolitiek) binnen een afgebakend grondgebied werkzame, in hoge mate soevereine organisatie die gezag uitoefent over de op dat grondgebied wonende bevolking
toestand of gesteldheid

staatsburger n
státní občan
(juridisch) iemand die burgerrechten in een staat heeft

staatsgreep n
puč
(politiek) illegale (poging tot) afzetting van een regering en de vervanging ervan door een nieuw bewind

staatshoofd n
hlava státu
(regering) iemand die in een staat het hoogste gezag bekleedt of personifieert

staatsvijand n
nepřítel státu
iets of iemand die een onwettige bedreiging vormt voor de overheid in een land
iets of iemand die een vijand is van het volk van een staat

stabiel adj
stabilní
niet of slechts licht aan verandering onderhevig,
(van een dynamisch systeem) terugkerend naar de evenwichtstoestand

stabilisator n
stabilizátor

stabiliteit n
stabilita

stabilo n
pevná plocha výškového kormidla stabilizátor
(luchtvaart) de (horizontale) vleugel (meestal op de staart) van een vliegtuig

stacaravan /'stakɛrəvɛn/ n
mobilní dům
een grote vakantiecaravan die een vaste staplaats heeft en soms als een permanente verblijfplaats gebruikt wordt

stad /stɑd/ /stɑt/ n
město
(geschiedenis) plaats met stadsrecht

stadhuis /ˈstɑdhœːs/ /ˈstɑthœʏs/ /ˈstɑthœːs/ n
radnice
een gebouw waar de stadsdiensten gehuisvest zijn

stadion n
stadión

stadstaat /ˈstɑt.stat/ n
městský stát
staatsvorm waarbij de staat slechts het grondgebied van één stad omvat.

staf n
hůl
stok bedoeld voor ondersteuning of onderscheiding van een persoon

stage n
stáž

stagflatie n
stagflace
(economie) situatie waarbij tegelijkertijd sprake is van economische stagnatie en van inflatie

staking /'stakɪŋ/ n
stávka
het neerleggen van de werkzaamheden, meest uit protest of om verbeteringen af te dwingen

stal /stɑl/ n
vepřín
(veeteelt) ruimte bestemd voor de huisvesting van dier(en)

stalinisme n
stalinismus
(politiek) (pejoratief) variant van het marxisme-leninisme gekenmerkt door een totalitair nationalistisch communisme waarin alle macht geconcentreerd wordt bij een geadoreerde partijleider en meedogenloos geweld wordt gebruikt om iedere weerstand daartegen te brekenDe term kan ook worden gebruikt voor soortgelijke regimes als in Noord-Korea of van Pol Pot in Cambodja of in meer figuurlijke betekenis.

stam n
kmen
(plantkunde) deel van de boom tussen de wortels en de kruin
(antropologie) op verwantschap berustende samenlevingsvorm van meer families in beschavingen met weinig verstedelijking
(taalkunde) onvervoegde of onverbogen woordvorm

stamboom /'stɑmbom/ n
rodokmen
boom van een geslacht, d.i. het geslacht vergeleken bij een boom, waarvan de stam zich telkens meer vertakt
tekening die een boom voorstelt, en waarin de leden van een geslacht in hun verschillende graden van verwantschap worden vermeld
boom met rechtopgaande stam

stamcel n
kmenová buňka

stamper n
píst
in het bijzonder in samenhang met het gebruik van een vijzel -> vijzelstamper

standaardafwijking /ˈstɑn.dard.ˌɑf.wɛɪ̯.kɪŋ/ /ˈstɑn.dart.ˌɑf.ʋɛɪ̯.kɪŋ/ /ˈstɑn.dart.ˌɑf.β̞ɛː.kɪŋ/ n
směrodatná odchylka
(statistiek) spreidingsmaat, maat voor afwijking ten opzichte van het gemiddelde

standaarddeviatie /ˈstɑn.dar.de.vi.ˈja.si/ /ˈstɑn.dar.de.vi.ˈja.tsi/ /ˈstɑn.dar.te.vi.ˈja.si/ n
směrodatná odchylka
(statistiek) spreidingsmaat, maat voor afwijking ten opzichte van het gemiddelde

standaardtaal n
spisovný jazyk standardní jazyk
(taalkunde) officieel vastgelegde taalvorm die binnen een bepaald gebied als de voorgeschreven norm geldt

standbeeld n
socha
(beeldhouwkunst) een kunstzinnige afbeelding vaak van een persoon in drie dimensies, meestal gehouwen in steen of gegoten in metaal

standplaats /stɑmplats/ n
zastávka
een vaste plaats waar iemand of iets zich bevindt

stank n
smrad zápach
een sterke, stinkende geur

stap /stɑp/ n
krok
het plaatsen van de ene voet voor de andere bij het gaan

stapel n
hromada
een gestructureerde hoop spullen

stapelbed n
palanda
(huishouden) (meubel)meubel bestaande uit twee bedden boven elkaar

stappen /ˈstɑ.pə(n)/ v
kráčet
ergatief het lichaam vooruit bewegen door een of meer keer een voet naar voren te zetten

staren v
zírat

start n
začátek počátek start
(sport) begin van een wedstrijd
(bij uitbreiding) aanvang, begin, eerste fase van iets in het algemeen

statief n
stativ
(fotografie), (optica) een stabiel onderstel voor een camera, kijker of een ander (optisch) instrument, veelal in draagbare uitvoering met één of drie inklapbare of inschuifbare poten

statig adj
vznešený

station /sta.ˈsʲɔn/ n
nádraží stanice
(spoorwegen), (verkeer) plaats waar voertuigen (met name treinen) kunnen stoppen voor het in- en uitstappen van reizigers en het in- en uitladen van goederen

statistiek n
statistika

statistisch adj
statistický
(statistiek) cijfermatig berekend

status n
stav status
(algemeen) plaats in een vast geheel of een bepaald proces

status quo n
status quo
tegenwoordige, stabiele staat van zaken

statutair adj
zákonný

steeds adv
vždy
voortdurend

steeg n
ulička
zeer smal straatje

steek /steːk/ n
bodnutí
eenmalige doorvoering van een draad door een weefsel, meestal met behulp van een naald

steekwagen n
rudl
handkar die je gedeeltelijk onder de ladig kunt schuiven zodat je de lading kunt optillen

steelpan n
kastrol

steen /sten/ /steːn/ n
kámen
m/o harde stof, vaak op kiezel gebaseerd maar ook andere mineralen omvattend

steenarend n
orel skalní
(havikachtigen) Aquilla chrysaetos , vogel uit de familie der arendachtigen

steenbok n
kozorožec
(evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Capra ibex

steeneik /ste.nɛi̯k/ /ste.nɛːk/ /sten.ʔɛi̯k/ n
dub cesmínovitý dub cesmínový
(bloemplanten) Quercus ilex een boom uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae ). Deze van nature in Zuid-Europa voorkomende, groenblijvende eik wordt veel aangeplant als sierboom en ter beschutting, vooral in kuststreken. De boom is bestand tegen de zilte zeewind en de luchtvervuiling in de stad. In Nederland en Vlaanderen is de boom matig winterhard. De boom kan dertig meter hoog worden, maar blijft meestal veel kleiner. In rotsachtige gebieden blijft de eik vaak struikvormig

steengrijs adj
kamenná šedá

steengroeve n
kamenolom
(mijnbouw) een groeve waar steen uit de grond wordt gehaald

steenhouwer n
kameník

steenkool n
černé uhlí
(mijnbouw) zwart-bruine stof die ontstaan is door plantenafzettingen en gebruikt wordt als energiebron

steentijd /ˈstentɛit/ n
Doba kamenná

steenuil /ˈstenœʏ̯ɫ/ /ˈsteːnœːl/ n
sýček
(uilen) bepaald soort vogel, Athene noctua , kleine, gedrongen uil met felle gele ogen en witte wenkbrauwstrepen

steenvrucht n
peckovice
vlezige vrucht waarvan het binnenste deel steenhard is (een harde kern of pit heeft)

steganografie n
steganografie
de kennis van het op verborgen wijze overbrengen van informatie

steiger n
lešení
(bouwkunde) een tijdelijke constructie van palen en werkplateaus die bouwvakkers een werkvloer verschaffen bij bouw- en onderhoudswerk

steil /stɛil/ /stɛːl/ adj
strmý
onder een grote helling ten opzichte van horizontaal
~ haar recht, zonder krullen

stekelvarken n
dikobraz
(knaagdieren) Hystrix cristata een gewoon stekelvarken een groot knaagdier met een stekelige vacht

steken v
bodnout
overgankelijk doorboren, prikken

stekker n
zástrčka
(elektrotechniek) het verharde uiteinde aan één of meerdere geleidende draden bedoeld om in een stekkerdoos gestoken te worden en elektrisch contact te maken

stelen v
ukrást
overgankelijk (juridisch) iets wegnemen van iemand en het zich wederrechtelijk toe-eigenen

stellen /ˈstɛ.lə(n)/ v
tvrdit
overgankelijk beweren, verklaren

stellende trap n
pozitiv
(taalkunde) de vorm die een bijvoeglijk naamwoord heeft als het niet in de vergelijkende of overtreffende trap gebruikt wordt

stelling n
teze
een formulering van een mening, een stellingname, these

stelsel /stɛlsəl/ n
systém
een geordend geheel, samenstel van delen
een systeem

stelt /stɛlt/ n
chůdy

stem n
hlas
(biologie) geluid dat onder meer door het trillen van de menselijke stembanden wordt geproduceerd
(communicatie) geluid dat een mens bij het spreken voortbrengt
(muziek) geluid dat een mens bij het zingen voortbrengt

stemband n
hlasivka
(anatomie) geluidvoortbrengende plooien in het strottenhoofd

stembiljet /ˈstɛmbɪljɛt/ n
hlasovací lístek
formulier waarop je jouw voorkeur kunt aangeven bij een verkiezing

stemmen /stεmə(n)/ v
hlasovat
inergatief deelnemen aan een verkiezing
ladit
overgankelijk (muziek) een instrument op de juiste toonhoogte brengen, gelijkstemmen
overgankelijk iemand een bepaald gevoel geven

stempel /ˈstɛmpəl/ /ˈstɛmpəɫ/ n
blizna razítko
(bouwkunde) balk of schoor ter ondersteuning

stemvork /stɛmvɔrək/ n
ladička
(muziek) een stalen U-vormig instrument dat bij aanslaan een onveranderlijke toon voortbrengt

stenigen v
kamenovat ukamenovat
met steenworpen doden

steniging n
poprava ukamenováním

step n
koloběžka
(transport) vervoermiddel op twee wielen (gedeeltelijk) met de voet aangedreven

ster n
hvězda
(astronomie) een van de lichtpunten aan de nachtelijke hemel die maar heel traag van plaats lijken te veranderen, feitelijk een enorm ver verwijderde gasbol die licht uitzendt door kernfusie

steradiaal n
steradián

steranijs n
badyán

stereochemie n
stereochemie

stereometrie n
stereometrie

stereotype n
stereotyp

sterfelijk adj
smrtelný

steriliseren v
sterilizovat
overgankelijk, (medisch) gericht doden van micro-organismen op een oppervlak totdat de kans dat dergelijke organismen nog levend op het oppervlak aangetroffen worden, kleiner is dan 1 op een miljoen
overgankelijk, (medisch) onvruchtbaar maken

steriliteit n
neplodnost
(medisch) onvruchtbaarheid

sterk /stɛrk/ adj
silný
beschikkend over kracht of vaardigheid

stern n
rybák
(steltloperachtigen) benaming voor slanke meeuwachtige vogels uit de familie Sternidae

sterrenhoop n
hvězdokupa
(astronomie) verzameling van dicht bijeen staande sterren

sterrenkunde n
astronomie
(wetenschap) (astronomie) wetenschap die de objecten in de ruimte bestudeert

sterrenkundige /stɛrən'kʏndəɣə/ n
astronom

sterrenstelsel n
galaxie

sterrenwichelarij n
astrologie hvězdopravectví

sterveling n
smrtelník
een wezen dat na verloop van tijd sterft

sterven v
umřít umírat
ergatief overgaan van levende toestand naar dode toestand

stervrucht n
karambola čínská hvězdice

stethoscoop /steto'skop/ n
stetoskop
(medisch) een medisch instrument waarmee men geluiden in het lichaam zoals hartslag en ademhaling kan beluisteren (ausculteren)

steunen /'stønə(n)/ v
podporovat podpořit
overgankelijk een deel van de last op zich nemen, hulp verlenen

steur n
jeseter
(straalvinnigen) (voeding) bepaald soort anadrome vis, Acipenser sturio , die een lengte van 6 meter en een gewicht van 400 kg kan bereiken

stewardess n
letuška

stichten v
založit
overgankelijk de grondslag voor iets leggen, iets instellen

stichting n
nadace
(meervoud stichtingen): (juridisch) rechtspersoon zonder leden, vennoten of winstoogmerk die ontstaat door de inbreng van een vermogen en beoogt een in de statuten vermeld sociaal, ideëel of maatschappelijk doel te verwezenlijken

stiefmoeder /ˈstif.mu.dər/ n
macecha
latere levenspartner van vader dan de eigen moeder

stiefvader n
otčím
(familie) echtgenoot van iemands moeder, die niet de eigenlijke vader is

stier /stiːr/ n
býk

stijf /stɛif/ adj
ztuhlý

stijfsel n
škrob

stijgbeugel /ˈstɛi̯xˌbøː.ɣəl/ n
třmen
(paardrijden) een metalen beugel die met een riem aan een zadel hangt, bedoeld om het opstijgen te vergemakkelijken en de ruiter vooral tegen zijwaartse sprongen van het paard te beschermen

stijl /stɛi̯l/ n
sloh
wijze waarop men iets doet
(beschrijvende plantkunde) buisvormige, middelste gedeelte van de stamper

stijven v
škrobit

stikstof /ˈstɪkstɔf/ n
dusík
(scheikunde), (element) een chemisch element en een kleurloos niet-metaal met symbool N en atoomnummer 7

stil adj
stálý
geen of weinig geluid producerend
onbeweeglijk
rustig, kalm

stilleven n
zátiší

stilte /'stɪl.tə/ n
ticho

stilzwijgend adj
mlčky
zonder iets openlijk uitgesproken te hebben

stinkdier n
skunk
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mephitis mephitis , een marterachtige die als verdediging een sterk stinkende stof naar zijn belagers spuit

stinken v
páchnout smrdět
absoluut een onaangename geur hebben

stipendium n
stipendium
(financieel) een bepaalde hoeveelheid geld die wordt uitgekeerd aan bijv. een student, kunstenaar, wetenschapper of sporter, zodat deze zich verder kan ontwikkelen

stipt adj
přesný
precies op tijd komend
nauwgezet.

stipt adv
přesný
met grote precisie

stochastisch adj
stochastický

stoel /stul/ /stuɫ/ n
křeslo židle
(meubel) een zitmeubel voor één persoon met een rugleuning

stoelgang /'stulɣɑŋ/ n
stolice
(medisch) (eufemisme) het proces van zich op gezette tijden ontlasten van fecaliën
(medisch) medische term voor de menselijke uitwerpselen zelf

stoeltjeslift n
sedačková lanová dráha
een kabelbaan waarin je zittend een hoogte overbrugt

stof n
prach
verzameling heel kleine deeltjes

stoffeerder n
čalounice
(beroep) iemand die meubelen van een stoffen bekleding voorziet

stoffelijk adj
hmotný
tot de materie behorend of eruit bestaand, materieel

stofgrijs adj
prachová šedá

stofwisseling /'stɔfʋɪsəlɪɳ/ n
metabolismus
(biochemie) het geheel van chemische processen dat gepaard gaat met het in leven zijn van een wezen

stofzuiger n
vysavač lux
(techniek) (huishouden) een elektrisch toestel dat stof en kleine deeltjes opzuigt

stoichiometrie n
stechiometrie

stok /stɔk/ n
hůl

stokbrood n
bageta

stoken v
topit

stokstaartje n
surikata
(roofdieren) Suricata suricatta roofdier dat tot de mangoesten behoort. Hij wordt ook wel "aardmannetje" genoemd en bewoont alle delen van de Kalahari in zuidelijk Afrika (Angola, Botswana, Namibië en Zuid-Afrika). Het stokstaartje eet voornamelijk insecten, spinnen, schorpioenen en slakken. Van alle mangoesten zijn de stokstaartjes de meest sociale. Het stokstaartje wordt niet bedreigd en kan in huizen worden aangetroffen

stokvis n
sušená ryba
(visserij) (voeding) gedroogde kabeljauw of kabeljauwachtige (orde Gadiformes ) vis, zoals heek, leng, lom, schelvis en koolvis

stollingsgesteente /ˈstɔlɪŋsɣəˌstentə/ n
magmatická hornina
(geologie) gesteente bestaande uit gestolde lava of gestold magma

stom adj
němý
geluidloos
(medisch) niet in staat te spreken

stomme n
němý
iemand die niet kan spreken

stommiteit n
hloupost
een bijzonder onverstandige daad

stoom n
pára

stoomboot n
parník
(scheepvaart) een schip dat met behulp van een stoommachine wordt voortbewogen en heden ten dage alleen nog wordt gebruikt om Sinterklaas uit Spanje te transporteren

stoomlocomotief n
parní lokomotiva
(spoorwegen), (verkeer) een locomotief die wordt aangedreven door een stoommachine

stoommachine n
parní stroj
(motortechniek) een machine die door middel van stoom drijfkracht ontwikkelt

stoomschip n
parník
(scheepvaart) een schip dat voortgedreven wordt middels een stoommachine

stoomturbine n
parní turbína

stoottand n
kel
(zoötomie) grote slagtand

stopbord /'stɔbɔrt/ n
stopka
(verkeer) een verkeersbord dat aangeeft dat je eerst moet stoppen voordat je verder mag rijden

stoppelhaar n
štětina
kapsel van kort, rechtopstaand, stekelig haar

storen /ˈstorə(n)/ v
rušit
overgankelijk het functioneren nadelig beïnvloeden

storm n
vichřice bouřlivý vítr
(meteorologie) erg harde wind (minstens windkracht 9)

stormram n
beranidlo
(militair) (geschiedenis) (in een belegering) een toestel, balk, stootblok, e.d. om de poort van een vesting open te beuken

stormvogel n
buřňáček
(buissnaveligen) benaming voor zeevogels uit de familie Procellariidae

stortbui n
přeháňka

storting n
vklad
het storten van geld op een bankrekening

stotteren v
koktání
inergatief dezelfde lettergreep een aantal malen herhalend moeilijk uit zijn woorden komen

stoïcisme n
stoicismus
(filosofie) een wijsbegeerte die leert slechts de rede te volgen en de hartstochten uit te bannen

straal /straɫ/ /ˈstral/ n
paprsek
(natuurkunde) een rechte, smalle bundel van elektromagnetische straling (licht, radio, warmte, röntgen enz.)

straat /strat/ n
ulice
een weg tussen de huizen in een bewoonde plaats

stracciatella n
stračatela
(voeding) een Italiaanse soep van ei en bouillon
(voeding) roomijs, vla of ander zuivelproduct met flinterdunne schaafsels of stukjes chocolade

straf n
trest
(juridisch) onprettige maatregel of behandeling ter vergelding van een misdaad of overtreding

strafbank n
trestná lavice

straffeloos adj
beztrestný

straffen /ˈstrɑfə(n)/ v
trestat
overgankelijk negatieve consequenties verbinden aan een als verkeerd geziene daad

strafrecht /'strɑfrɛxt/ n
trestní právo
(juridisch) het geheel van rechtsregels waarmee bepaalde handelingen strafbaar worden gesteld

strafschop n
penalta
(voetbal) directe vrije trap voor de aanvallende partij na een zware overtreding van de verdedigende partij binnen het strafschopgebied

strafschopgebied n
pokutové území
(voetbal) gedeelte van het voetbalveld waarin de strafschop wordt genomen

straling n
záření radiace

strand n
pláž břeh
(aardrijkskunde) strook met zand bedekt land langs de kust

strateeg /straˈteɣ/ n
stratég
een persoon die strategieën uitwerkt

strategie n
strategie
een plan om iets te bereiken

stratosfeer n
stratosféra

stratovulkaan n
stratovulkán
(geologie) een kegelvormige vulkaan met traagvloeibare lava

streek n
tah
een veeg of streep met een werktuig

streep n
pruh
(kleding) lijnvormig patroon, motief (gewoonlijk mv)

strekken v
natáhnout

stremsel n
syřidlo
een oplossing die spijsverteringsenzymen bevat, afkomstig uit de lebmaag van kalveren

streptokok n
streptokok streptokokkus streptokokus
(biologie) soort ronde bacterie die in kettingen achter elkaar liggen

stress n
stres stress
(medisch) (psychische) zware spanning, geestelijke druk (uit de omgeving)

streven v
snažit se
inergatief een doel willen bereiken

strijdknots n
palcát
(middeleeuwen), (militair) een slagwapen in de vorm van een metalen staf met een versterkte kop

strijdwagen n
válečný vůz

strijken v
žehlit
wasgoed desinfecteren en gladmaken met hulp van een heet ijzer, een strijkijzer

strijkijzer /ˈstrɛɪ̯.gɛɪ̯zər/ /ˈstrɛɪ̯k.ʔɛɪ̯zər/ /ˈstrɛː.kɛːzər/ n
žehlička
(gereedschap) een huishoudelijk gereedschap dat gebruikt wordt om textiel glad te strijken

strijkinstrument n
smyčcový nástroj
(muziekinstrument) muziekinstrument met één of meer snaren die, naast andere speeltechnieken, in trilling worden gebracht door een strijkstok of bijv. het wiel van een draailier

strijkplank n
žehlicí prkno
(huishouden) een plankvormig voorwerp, gewoonlijk op een inklapbaar onderstel, bedoeld als ondergrond waarop kleding gestreken kan worden

strijkstok n
smyčec
(muziekinstrument) een constructie waarmee de snaren van een strijkinstrument in trilling gebracht worden

stripboek n
komiks
een boek met een verhaal in beeldvorm

stro /stro/ n
sláma
(plantkunde) (landbouw) droge bloeistengels van graangewassen

stroef adj
hrubý
de wrijvingsweerstand van een ruw oppervlak

strohoed n
slamák
(hoofddeksel) hoed gevlochten van fijn bewerkt stro

stroming /'stromɪŋ/ n
proud
het zich in een bepaalde richting voortbewegen van een vloeistof
een bepaalde beweging die zekere denkbeelden gemeen heeft

strontium n
stroncium strontium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sr en atoomnummer 38. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

strontje n
ječné zrno
(medisch) zweertje op het ooglid door infectie van een talgkliertje of zweetkliertje bij het haarzakje van een wimper

stroom /stroːm/ n
proud
(elektrotechniek) elektrische stroom, het transport van elektrische lading door de beweging van elektronen door geleiders en halfgeleiders onder invloed van een potentiaalverschil

stroomgebied n
oblast spádová

stroop n
sirup
(voeding) dikke, viskeuze, geconcentreerde vloeistof waarin een grote hoeveelheid suikers zijn opgelost

strop n
oprátka
lus van stevig touw, bedoeld om iemand mee op te hangen of om bij het stropen dieren te vangen

stropdas n
kravata

strottenhoofd n
hrtan

structuur /strʏkˈtyr/ n
struktura
de interne opmaak van een geheel

struik n
keř
(plantkunde) een houtige plant zonder stam die zich onmiddellijk boven of reeds in de grond vertakt in een aantal takken die meer of minder dik kunnen worden

struikelen v
klopýtnutí
ergatief het evenwicht verliezen doordat men met de voet verstrikt raakt

struikhei n
vřes obecný
(plantkunde) bepaald soort in heel Europa voorkomende plant, Calluna vulgaris uit de heifamilie (Ericaceae )

struikrover n
zbojník
(beroep) iemand die vanuit een hinderlaag reizigers berooft

struisvogel /ˈstrœʏ̯sˌfoχɔɫ/ /ˈstrœːsˌfoːɣəl/ /ˈstrœːzˌvoːɣəl/ n
pštros
(loopvogels) Struthio camelus , grote loopvogel, die niet kan vliegen

strychnine n
strychnin
(plantkunde) zeer vergiftig alkaloïde vooral gewonnen uit de braaknoot (Strychnos nux-vomica ) met de formule: C21H22N2O2

student n
student študent
(persoon) (onderwijs) iemand die hoger onderwijs volgt

studeren v
studovat
overgankelijk (onderwijs) het volgen van een opleiding en verwerven van kennis, gewoonlijk aan een universiteit als voornaamste bezigheid

studie n
studium
(onderwijs) tijd die men besteedt om zich kennis of een vaardigheid eigen te maken
(onderwijs) opleiding, studierichting
(wetenschap) tijd die men besteedt aan het uitzoeken van een bepaald onderwerp of probleem; onderzoek

studio n
studio
werkplaats van een beeldend kunstenaar
plaats waar geluidsopnamen, films of televisie- of radioprogramma's gemaakt worden
een eenkamerappartement

stug /stɵx/ adv
neohebný
zonder zich ergens wat van aan te trekken

stuifmeel n
pyl
(plantkunde) poederachtig materiaal dat bloeiende planten afscheiden en dat de mannelijke zaadcellen bevat

stuitbeen n
kostrč
(anatomie) onderste deel van de ruggengraat, de laatste vier vergroeide ruggenwervels

stuk /stɵk/ n
figura
deel, gedeelte, onderdeel van een geheel

stuntvrouw n
kaskadérka

stuur /styːr/ n
volant
een hulpmiddel waarmee een bestuurder richting kan geven aan een voertuig

stuurboord n
palubní deska pravobok
(scheepvaart) de rechterzijde als men vanop een schip naar de boeg kijkt

stuurknuppel n
řídící páka
knuppel of stok waarmee gestuurd kan worden in een vliegtuig

stuurprogramma n
ovladač
(informatica) een stuk software dat een verbinding legt tussen de hardware en het besturingssysteem

stuw n
jez
(waterbeheer) een vaste waterkering die het water, van een deel van een rivier of een stuwmeer, pas bij het bereiken van een bepaalde waterhoogte laat wegstromen doordat de dam overstroomt of door het openen van schuiven of deuren

stuwmeer n
nádrž
(waterbeheer) een met een stuwdam kunstmatig in standgehouden waterreservoir, dat dient als buffer voor de constante levering van waterkracht aan een energiecentrale

subdominant n
subdominanta
(muziek) onderkwint van de grondtoon, een toon of akkoord op de vierde toon van een toonladder

subjectief adj
subjektivní

sublimatie n
sublimace
(scheikunde) het proces waarbij een vaste stof overgaat in zijn dampfase

subsidiariteit n
subsidiarita

subsidiëren v
dotovat
overgankelijk van overheidswege financiële hulp voor een bepaalde activiteit, ver- of aankoop verlenen

substantie n
látka
(medisch) (scheikunde) stof (stoffen)

substantief n
podstatné jméno
zelfstandig naamwoord

succes n
úspěch
gewenste resultaat van een opzet

succesvol adj
úspěšný
succes hebbend

suffix n
sufix
(taalkunde) een woorddeel dat achter de stam van een woord gevoegd wordt

suiker n
cukr
(scheikunde) een type verbinding van koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen

suikerbiet n
cukrovka
(plantkunde) (voeding) Beta saccharifera Beta vulgaris (subsp. vulgaris var. altissima) een biet waaruit bietsuiker gewonnen wordt

suikerdiefje n
banakit americký
(zangvogels) Coereba flaveola een klein zangvogeltje uit de familie van de tangaren (Thraupidae) voorkomend in de tropische delen van de Amerika's dat er om bekend staat dat het gaatjes boort in bloemen om de nectar te stelen

suikerpot n
cukřenka
(huishouden) een vaatje bedoeld om een voorraadje suiker op tafel te brengen

suikerriet n
cukrová třtina
(bloemplanten), (voeding) Saccharum officinale , een rietsoort die verbouwd wordt vanwege zijn suikergehalte en waaruit rietsuiker gewonnen wordt

suikerspin /ˈsœʏkərˌspɪn/ /ˈsœːkərˌspɪn/ n
cukrová vata
(voeding) lekkernij bestaande uit een hoeveelheid gesponnen suiker aan een stokje

suikerziekte n
cukrovka
(medisch) stofwisselingsziekte waarbij het bloed een te hoog gehalte aan suiker bevat

sulfaat n
síran

sulfide n
sulfid

sulfiet n
siřičitan
zouten die het sulfiet-ion SO32- bevatten, ze worden gebruikt als kleurstof en concerveringsmiddel in voedsel

superheld n
superhrdina
fictieve figuur uit een stripverhaal of een film die over bovenmenselijke krachten beschikt

superieur adj
vyšší

supermarkt n
supermarket

supernova n
supernova
(astronomie) het verschijnsel waarbij een ster op spectaculaire wijze explodeert

supplement n
doplněk
iets dat als aanvulling toegevoegd wordt

sweatshirt /'swɛtʃʏːrt/ n
mikina
(kleding) een van binnen gemoltonneerde katoenen trui met lange mouwen en een hoge ronde of een V-hals

syfilis n
syfilis

syllabisch adj
slabičný

syllogisme n
sylogismus
een logische redenering waaruit een conclusie afgeleid wordt

symbiotisch adj
symbiotický
samenlevend, samenwerkend waarbij zeker een van de partijen voordeel heeft

symboliseren v
představovat
overgankelijk een betekenis hebben die verwijst naar, een kenteken zijn vanVaak gezegd van een eenvoudig te herkennen afbeelding of situatie die wordt gebruikt als aanduiding voor iets dat veel ingewikkelder of abstracter is.

symbool n
symbol
(wetenschap), (natuurkunde), (wiskunde) een genormeerd teken om een technisch of wetenschappelijk begrip aan te duiden
(sociologie) een figuur, karakter of teken dat een bepaald idee, concept of object representeert

symfonie n
symfonie

symmetrie n
souměrnost

symmetrisch /si'metris/ adj
souměrný
aan twee zijden, bijvoorbeeld spiegelbeeldig gelijk

sympathie n
sympatie
een gevoel van toegenegenheid

symposium /sɪmˈpoziəm/ n
sympozium
een wetenschappelijke samenkomst waarop verschillende wetenschappers een lezing houden over een bepaald onderwerp

symptomatisch adj
symptomatický
(medisch) met betrekking tot ziekteverschijnselen

symptomatologie n
symptomatologie

symptoom /sɪmˈtom/ n
příznak symptom
(medisch) ziekteverschijnsel

synagoge n
synagoga
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) gebedshuis, gebouw voor joodse godsdienstige bijeenkomst

synaps n
synapse

synchroniciteit n
synchronicita

synchroon adj
synchronní

synchroonzwemmen v
synchronizované plavání

syncope n
mdloba
(medisch) plotseling bewustzijnsverlies
(taalkunde) deletie van een of meer klanken of een lettergreep aan het woordmidden

syndroom /sɪnˈdrom/ n
syndrom
(medisch) ziektebeeld, complex van steeds tezamen voorkomende klinische verschijnselen

synergie n
synergie
situatie waarbij het samengaan van delen groter is dan de som der delen

synoniem n
synonymum
(taalkunde) woord met dezelfde betekenis als een ander woord in dezelfde taal

syntactisch adj
syntaktický

syntaxis /sɪnˈtɑksəs/ n
syntax syntaxe
(taalkunde) de regels die in een taal de zinsbouw sturen

synthese n
syntéza
een samenvoeging van ongelijksoortige zaken, zodat er iets nieuws uit ontstaat
samenvatting

synthetisch adj
falešný
op kunstmatige manier gefabriceerd

synthetiseren v
syntetizovat

systeem /siˈstem/ n
systém soustava
een uit meerdere interagerende onderdelen bestaand stelsel dat als geheel toegevoegde eigenschappen heeft

systematisch /ˌsisteˈmatis/ adj
systematický
stelselmatig, ordelijk volgens een systeem opgezet

taal /taːl/ n
jazyk řeč
(taalkunde) systeem van spraakklanken door middel waarvan mensen met elkaar communiceren en de schriftelijke vastlegging hiervan

taaleigen n
idiom
(taalkunde) uitdrukkingen en zegswijzen uit een bepaalde taal

taalfamilie n
jazyková rodina
talengroepen die een zelfde voorgeschiedenis hebben

taalklank /ˈtalklɑŋk/ n
foném
(taalkunde) een klank die betekenisonderscheidend werkt in een taal

taalkunde n
lingvistika
(wetenschap) wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft

taalkundige n
jazykovědec
(beroep) (taalkunde) een beoefenaar van de taalkunde

taart /taːrt/ n
koláč
(kookkunst) meestal cirkelvormig zoet gebak, vooral voor feestelijke gelegenheden, gemaakt van deeg en afgewerkt met bijvoorbeeld slagroom, vruchten of marsepein

tabak n
tabák
genotsmiddel afkomstig van de bladeren van de tabaksplant, Nicotiana tabacum , dat wordt gerookt, gekauwd en gesnoven

tabakspijp n
dýmka

tabel n
tabulka
een geordende lijst met gegevens

tabernakel n
tabernákulum

tablet n
tableta
(farmacologie) pastille, pil

taboe n
tabu
een binnen de heersende cultuur algemeen aanvaard moreel verbod; iets dat onbespreekbaar of ondenkbaar is

tachtig cardinalNumeral
osmdesát
"80", het getal tussen negenenzeventig en eenentachtig, acht maal tien

tachycardie n
tachykardie

tact n
takt

tactiek /tɑkˈtik/ n
taktika
een manier om onder gegeven omstandigheden een doel te bereiken

tactvol /ˈtɑkt.fɔɫ/ adj
taktní

taf n
taft
lichte, geweven , zijden stof

tafel /ˈtafəɫ/ n
stůl deska
(meubel) een meestal rechthoekig, soms rond meubelstuk met poten, bedoeld om dingen op te zetten of te leggen

tafelkleed /ˈtafəlˌklet/ n
ubrus
(huishouden), (textiel) kleed dat als bescherming of versiering over een tafel ligt

tafeltennis n
stolní tenis
(sport) een spel waarbij twee spelers, ieder met een batje, een pingpongbal op tafel houden

taiga n
tajga
een bioom dat wordt gekenmerkt door uitgestrekte, koude en vochtige naaldwouden

taikonaut /ˌtɑjkoˈnaʊ̯t/ /ˌtɑjkoˈnɔʊ̯t/ /ˌtɑjkoˈnʌʊ̯t/ n
taikonaut
(ruimtevaart) een Chinese ruimtevaarder

tak /tɑk/ n
větev
(plantkunde) een deel van een boom of struik dat aan de stam vastzit en waaraan bladeren groeien

talent n
talent
bijzondere aanleg

talg /tɑɫx/ n
lůj
(zoötomie) het harde vet van sommige herkauwers, voornamelijk van schapen en runderen

taling n
čírka
(eendvogels) benaming voor kleine vogels uit het geslacht Anas , Spatula of Callonetta

talk /tɑlk/ n
mastek

talrijk adj
početný
groot in aantal

tamarinde /tɑma'rɪndə/ n
tamarind
(voeding) vruchten van de tamarinde Tamarindus indica

tamboerijn n
tamburína
(muziekinstrument) eenvoudig slaginstrument bestaande uit een hoepel die met een vel bespannen is en waaraan enkele belletjes bevestigd zijn

tand n
zub
(anatomie) harde en wittige gecalcificeerde structuur in de mond van mensen en veel dieren, hoofdzakelijk gebruikt voor het kauwen van voedsel
(techniek) een uit een reeks meestal hoekige of scherpe uitsteeksels aan bepaalde voorwerpen, zoals zagen of tandwielen

tandarts n
zubař
(beroep) (medisch) een medisch specialist met universitair diploma op het gebied van de tandheelkunde

tandem n
tandem
fiets waarbij twee personen de aandrijfkracht kunnen leveren

tandenborstel n
zubní kartáček kartáček na zuby
(huishouden) speciaal borsteltje om de tanden mee te reinigen

tandenstoker n
párátko
(gereedschap) puntig instrumentje om etensresten tussen de tanden te verwijderen

tandpasta /ˈtand.pɑs.taː/ /ˈtɑnt.pɑs.ta/ n
zubní pasta
een poetsmiddel voor de tanden

tandpijn /tɑntpɛin/ n
bolest zubů
pijn in één of meerdere tanden

tandvlees /ˈtɑntfles/ n
dáseň
(tandheelkunde) stevig, met slijmvlies bedekt bindweefsel dat de tandkassen in het kaakbeen omhult en de tandhalzen omgeeft

tandwielpomp n
zubové čerpadlo

tandzijde n
zubní nit
een zijden draad waarmee men de ruimte tussen de tanden reinigt

tang /tɑŋ/ n
kleště
(gereedschap) een uit twee delen opgebouwd gereedschap waarvan de beide delen op een punt aan elkaar vastzitten en die gedraaid kunnen worden om dingen vast te houden of te knippen

tank /tɑŋk/ /tɛŋk/ n
tank nádrž cisterna
(techniek) een vrij groot afsluitbaar en meestal metalen vat voor de opslag van vloeistoffen
tank
(militair), (transport) een gepantserd en zwaar bewapend oorlogsvoertuig op rupsbanden

tanker n
tanker cisternová loď tanková loď
(scheepvaart) een speciaal gebouwd en uitgerust schip om vloeibare ladingen te vervoeren

tantaal n
tantal
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ta en atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal

tantalium n
tantal
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ta en atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal

tante n
teta
(familie) zus of schoonzus van iemands vader of moeder

taoïsme n
taoismus
(religie) een Chinese filosofische en religieuze stroming

tapijt n
koberec

tapioca n
tapioka tapiokový škrob
(voeding) zetmeel verkregen uit de wortelknol van Manihot esculenta (wikidata: tapioca )

tarantula n
tarantule
grote, behaarde, gifspin uit het geslacht Lycosa

tarief /tɑˈrif/ n
tarif
een vastgesteld bedrag per eenheid

tarot n
tarot
kaartspel waarmee de toekomst voorspeld zou kunnen worden

tarwe /ˈtɑrʋə/ n
pšenice
(plantkunde) meest verbouwde tarwesoort (gewone tarwe of Triticum aestivum ) (wikidata: tarwe )
(graan) (voeding) zaad van tarwe, onder andere gebruikt voor het maken van brood en pasta (wikidata: tarwe )

tarwegriesmeel n
pšeničná krupice
(voeding) grof gemalen meel van gewone (zachte) tarwe Triticum aestivum

tas n
taška
zak die men meeneemt om er zaken in te bergen die men bij zich wil hebben

tatoeage n
tetování
een tekening die met naald en inkt blijvend in de huid is aangebracht

tatoeëren /tatuʷ'erə(n)/ v
tetovat
overgankelijk met een naald en inkt een blijvende tekening in de huid inbrengen

taugé /tɑuˈge/ n
mungo klíčky
(voeding) scheuten van de ontkiemde mungboon of katjang idjo Vigna radiata (dus NIET van de sojaboon) (wikidata: taugé )

tautologie n
tautologie

taxi /tɑk.si/ n
taxi taxík
(verkeer) een voertuig bestemd om tegen betaling klanten van de ene plaats naar de andere te brengen

taxistandplaats n
stanoviště taxi
een opstelplaats voor taxi's waar zij wachten op passagiers

taxiën v
rolovat
inergatief, (luchtvaart) over de grond op wielen voortbewegen van vliegtuigen

taxonomie n
taxonomie

te preposition
k
bij plaatsaanduidingen: in.

team /tiːm/ n
tým
(sport) een ploeg van bij elkaar horende spelers
een groep samenwerkende mensen

technetium n
technecium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tc en atoomnummer 43. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

techniek n
technika
de bewerkingen en verrichtingen die nodig zijn om iets tot stand te brengen

technisch adj
technický
op techniek betrekking hebbend

technocratie n
technokracie

technologie n
technika

teddybeer n
medvídek
(speelgoed) zachte pluizige speelgoedbeer

teef /tef/ n
fena
(dierkunde) vrouwelijke hond of vos

teek n
klíště
(spinachtigen) achtpotige parasiet uit de orde Ixodida , verwant aan mijten en spinnen

teen n
prst
(anatomie) vingers van de voet

teenslipper n
žabky

teer /ter/ adj
křehký
niet bestand tegen ruwe behandeling, gemakkelijk stuk te maken
al gauw sterk geraakt door invloed van buitenaf
veel aandacht, zorg en waardering verdienend

teer /ter/ n
dehet
olieachtige vloeistof met een zeer hoge viscositeit

teerling n
kostka
kubusvormig voorwerp met op elk van de zijden een van de ogenaantallen "één" tot en met "zes"

tegelzetter n
obkladač
(beroep) een bouwvakker die wandtegels zet en vloertegels legt

tegemoet /ˈteɣəmut/ /ˈteχəmut/ adv
naproti
tot een ontmoeting komen

tegen /teːɣən/ /teːχən/ preposition
proti
zijdelings aanleunend

tegendruk n
protitlak
druk in tegenovergestelde zin

tegengif n
protijed
(medisch) een middel dat de werking van een gif neutraliseert of afzwakt

tegenover preposition
naproti
aan de overzijde van

tegenovergestelde n
opak protiklad
helemaal andersom dan het gestelde oftewel het tegendeel.

tegenoverliggend adj
druhý
aan de overkant liggend

tegenpaus n
antipapež
iemand die de pauselijke titel opeist zonder door het Vaticaan als paus erkent te zijn

tegenstander n
protihráč
vijand, rivaal

tegenvoorbeeld n
protipříklad
(wiskunde) voorbeeld dat aantoont dat een gedane propositie (bewering) niet juist is

tegenwind n
protivítr
wind tegen, een wind die van voren komt en je dus remt bij het vooruitgaan

tegenwoordige tijd n
přítomný čas
(taalkunde) vorm die aangeeft dat het huidige moment bedoeld wordt

tegenzin n
váhavost
het geen zin hebben in iets, het iets niet willen doen

tehuis n
domov
vaste verblijfplaats

teken n
znamení znak
(semiotiek) symbool, signaal, aanduiding

tekenaar n
kreslíř
(beroep) iemand die beroepsmatig afbeeldingen maakt door lijnen op papier of een andere ondergrond te zetten

tekenen v
kreslit nakreslit
overgankelijk een tekening maken

tekening n
kresba
een door tekenen ontstane afbeelding of voorstelling

tekst n
text
(taalkunde) verzameling van letters en/of woorden

tekstverwerker n
textový procesor
(informatica) een computerprogramma waarmee teksten kunnen worden geschreven en bewerkt

tektoniek n
tektonika
(geologie) bewegingen en spanningen in de korst van planeten
de studie van deze bewegingen en spanningen

tektonisch adj
tektonický
(geologie) betrekking hebbend op de aardplaten, de breuken in de aardplaten en hun verschuivingen

telefax n
fax
(telecommunicatie) toestel waarmee tekeningen en formulieren telefonisch overgebracht kunnen worden
(communicatie) faxpost

telefoneren /ˌtelefoˈneːrən/ v
telefonovat
inergatief een telefoon gebruiken

telefonie n
telefonie

telefonist n
telefonista

telefoon /ˌtelə'fon/ /ˌteːlə'foːn/ n
telefon
(elektrotechniek), (telecommunicatie) een toestel waarmee men geluid over kan brengen door middel van galvanische stroom, telefoontoestel

telefoonnummer n
telefonní číslo
(telecommunicatie) een uniek nummer toegewezen aan een telefoonaansluiting, waarmee naar deze aansluiting gebeld kan worden

telegram n
telegram

telemetrie n
telemetrie

telescoop n
dalekohled teleskop
(techniek), (optica), (astronomie) een optisch instrument, waarmee ver verwijderde objecten bekeken kunnen worden

teleurgesteld adv
rozčarovaný
verdrietig

teleurstellen v
zklamat
overgankelijk iemand op onaangename wijze verrassen, vaak door een belofte niet na te komen

teleurstelling n
zklamání
een emotie opgeroepen door het niet uitkomen van een verwachting

televisie n
televizor televize
(elektronica) elektronisch apparaat om bewegende beelden en geluid weer te geven
televize televizor
(communicatie) communicatiemedium dat het versturen van beelden en geluiden mogelijk maakt

telg /tɛlx/ n
potomek
lid van een familie, afstammeling van een bepaalde voorouder

telkens /ˈtɛɫkəns/ adv
neustálý
steeds

tellen v
počítat
overgankelijk aantal bepalen

teller /ˈtɛlər/ n
čitatel
(wiskunde) het getal boven de streep van een breuk

tellurium n
tellur telur
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Te en atoomnummer 52. Het is een zilvergrijs metalloïde

telluur n
tellur telur
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Te en atoomnummer 52. Het is een zilvergrijs metalloïde

telraam n
abakus abak
een hulpmiddel voor het bijhouden van rekenwerk door het verschuiven van kralen op een raamwerk

telwoord n
číslovka

temmen v
krotit
overgankelijk tam maken

tempel /ˈtɛm.pəl/ /ˈtɛm.pəɫ/ n
chrám
(religie) een gebouw voor godsverering

tempelier n
templář

tempera n
tempera

temperament n
temperament

temperatuur /ˈtɛmpɛrɑtyːr/ n
teplota temperatura
(natuurkunde) grootheid die aangeeft hoe warm het is gerelateerd aan de beweging van de moleculen
temperatura
(muziek) stemming van de tonen van muziekinstrumenten

ten eerste adv
za prvé
luidt het eerste lid van een opsomming van minstens twee argumenten in

tendens n
sklon
beweging in bepaalde richting, neiging

tender n
tendr
(transport) wagen achter een locomotief, om kolen en water te transporteren

tennis n
tenis
(sport) balsport

tent n
stan
(kamperen) verplaatsbare constructie van over stokken of buizen gespannen doek die als (tijdelijk) onderdak dient

tentakel n
chapadlo

tentoonstelling /tɛnˈtonstɛlɪŋ/ n
výstava
een uitstalling van voorwerpen om door het grote publiek bekeken te worden

tenzij /ˈtɛn.zɛɪ/ conjunction
dokud ne
behalve wanneer, mits niet

tepel n
bradavka prsní bradavka
(anatomie) een gepigmenteerd knopvormig uitsteeksel op de borst van de mens. Bij de vrouwen komt tijdens het zogen uit de tepels de melk voor de baby. Bij de man is de tepel een rudimentair lichaamsdeel

terbium n
terbium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tb en atoomnummer 65. Het is een grijskleurig lanthanide

terechtstellen v
popravit
overgankelijk (juridisch) het beëindigen van een mensenleven op gerechtelijk bevel

termiet n
termit
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Isoptera , die in de tropen leven in grote groepen

termijn /tɛrˈmɛin/ n
lhůta
een vast tijdstip waarop iets gaat gebeuren of iets gebeurd moet zijn

terminologie n
terminologie

terpeen n
terpen

terpentijn n
terpentýn
een vetoplossend oplosmiddel dat uit de sappen van bepaalde dennensoorten gewonnen kan worden

terrabruin adj
zemní hnědá

terras n
terasa
een met een horecaterras vergelijkbare plek in een tuin

terrein /tɛ'rɛin/ n
kraj
een stuk grond van enige omvang

territorium n
teritorium
(aardrijkskunde), (politiek) grondgebied

terrorisme n
terorismus
(misdaad) het ontwrichten van een samenleving door terreurdaden tegen burgers, vaak met een politiek of religieus oogmerk

terrorist n
terorista
iemand die terroristische aanslagen beraamt, pleegt of wil plegen met een godsdienstig of politiek doel

terts n
tercie
(muziek) de derde trap van een diatonische toonladder
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de derde toon van een diatonische toonladder
(religie) een van de kleine kerkelijke getijden

teruggeven v
vrátit

terugkoppeling n
zpětná vazba

terwijl /tɛr.ˈwɛɪ̯l/ /tɛr.ˈʋɛɫ/ conjunction
zatímco
gedurende de periode dat nog een andere actie aan de gang is
hoewel.

tesseract /ˈtɛ.se.ˌrɑk/ /ˈtɛ.se.ˌrɑkt/ n
teserakt
vierdimensionale hyperkubus

test /tɛst/ n
test
probeersel
toets, examen

testament n
testament
(juridisch) notariële of onderhandse akte met persoonlijke, eenzijdig herroepbare verklaring(en), de uiterste wilsbeschikkingen, waarin een erflater bij leven bepaalt wat er na overlijden met zijn nalatenschap gebeurt, het wettelijke begrip is uiterste wil

tetanus n
tetanus
(medisch) een infectieziekte die door een gifstof leidt tot spierspasmen

tetragonaal adj
tetragonální
(kristallografie) als hoofdas van de rotatiesymmetrie een viertallige as bezittend

tetraëder n
čtyřstěn
(wiskunde) een door vier gelijkzijdige driehoeken ingesloten lichaam

teugel /ˈtøɣəl/ /ˈtøʝəl/ n
uzda
(paardrijden) riem of koord waarmee men een last- of rijdier bestuurt

tevreden /təˈvredə(n)/ adj
spokojený
geen behoefte voelend om aanmerkingen te maken

tevredenheid /təvredənɦɛɪt/ n
spokojenost
het gevoel genoeg te hebben en voldaan te zijn

tewerkstellen v
zaměstnat
overgankelijk een arbeidsbetrekking verlenen aan iemand

textuur n
struktura povrchu
de manier waarop iets is samengesteld, hoe het materiaal aanvoelt en hoe de structuur eruit ziet

thalamus n
talamus
(anatomie) grijze stof van de tussenhersenen

thallium n
thallium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tl en atoomnummer 81. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal

theater n
divadlo
(toneel) een uitgaansgelegenheid waar theatervoorstellingen gegeven worden

thee /teː/ n
čaj

theeblad n
čajový lístek
(plantkunde) blad van de theestruik

theelepel n
čajová lžička
(huishouden) een kleine lepel om thee mee te roeren

theepot n
čajník
(huishouden) kan met deksel en schenktuit waarin een warme drank wordt bereid door bladeren, vaak in gedroogde en gemalen vorm, in heet water te laten trekken

theestruik n
čajovník
Camellia sinensis struik waarvan de bladeren gebruikt worden voor het maken van thee

thema /tema/ n
téma tema thema
een onderwerp dat behandeld wordt

theocratie n
teokracie
(politiek) (religie) staatsvorm die gebaseerd is op goddelijke (Grieks: θεος) macht (Grieks: κρατος)

theologie n
teologie
(religie) de leer over God, het goddelijke en de godsdienst

theologisch adj
teologický
betrekking hebbend op de godsgeleerdheid

theoloog n
teolog
(religie) (beroep) een beoefenaar van de theologie

theoretisch /ˌteɔːˈretis/ adj
teoretický
wat niet perse in de werkelijkheid voorkomt, m.b.t. feiten en wetten berustende wetenschappelijke kennis die niet proefondervindelijk aan de praktijk is getoetst

theorie n
teorie
een wetenschappelijk model of uitspraak over waarnemingen in de empirie

therapeutisch adj
léčebný
(medisch) genezend; op de geneeswijze betrekking hebbend

therapie n
terapie
(medisch) een methode om aan de genezing van zieken te werken

theremin n
theremin
(muziekinstrument) elektronisch muziekinstrument waarbij sterkte en toonhoogte van een oscillator door handbewegingen tussen twee antennes wordt beïnvloed

thermodynamica n
termodynamika
(natuurkunde) de leer van warmte en arbeid

thermometer /ˈtɛrmoˌmetər/ n
teploměr
een meetinstrument om temperaturen te meten

thermostaat n
termostat

thesaurus n
tezaurus
een systematisch georganiseerde verzameling van begrippen uit een taal die zo is opgezet dat men eenvoudig een overzicht kan krijgen van woorden die soortgelijke betekenissen hebben

these n
teze
formele stelling

thorium n
thorium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Th en atoomnummer 90. Het is een zilverwit actinide

thuis /tœʏs/ /tœːs/ n
doma
een plek waar iemand woont en zich veilig voelt

thuisbioscoop n
domácí kino
(media) verwijst naar een entertainment-opstelling die tracht in een huiskamer de sfeer en ervaring van een echte bioscoop na te bootsen

thulium n
thulium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tm en atoomnummer 69. Het is een zilverwit lanthanide

thyristor n
tyristor

thyroxine n
thyroxin

tic n
tik
(medisch) zenuwtrek

tien cardinalNumeral
deset
"10", het getal tussen negen en elf

tiende ordinalAdjective
desátý
nummer tien in een rij

tienduizend n
deset tisíc

tienduizendhoek n
10000-úhelník

tiental n
desítka
met het aantal van tien
ongeveer tien

tiet n
bradavka
(informeel) vrouwelijke borst

tijd /tɛit/ /tɛɪ̯d/ /tɛːt/ n
čas
onstuitbare gang der dingen van toekomst door het heden naar het verleden

tijdelijk adj
dočasný
voor een beperkte tijd, niet permanent

tijdelijk adv
provizorně
voor een beperkte tijd, niet permanent

tijdmachine /ˈtɛːtmɑˌʃinə/ /ˈtɛːɪtmɑˌʃinə/ n
stroj času
een onbestaande machine waarmee men zich door de tijd en vaak ook door de ruimte kan verplaatsen

tijdperk n
epocha

tijdrovend adj
časově náročný
een aanzienlijke hoeveelheid tijd vereisend

tijger n
tygr
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera tigris , een grote katachtige met een geelachtige huid en donkere strepen

tijm n
tymián mateřídouška
(kruid) de blaadjes, vers of gedroogd, van Thymus vulgaris worden gebruikt om (Mediterrane) gerechten te kruiden (wikidata: tijm )

timmerman n
tesař
(beroep) iemand die zich beroepsmatig vooral met houtbewerking bezighoudt

tin n
cín
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sn en atoomnummer 50; het is een zilvergrijs overgangsmetaal

tinctuur n
tinktura
oplossing of aftreksel van organische stoffen in een organisch oplosmiddel als alcohol of ether

tinnen adj
cínový
van tin vervaardigd

tinteling n
brnění
(medisch) een kortdurend prikkelend gevoel

tippelaarster /ˈtɪ.pə.lar.stər/ n
šlapka
(pregnant) prostituee die haar diensten aanbiedt op straat

tiramisu n
tiramisu
(voeding) Italiaans dessert met ei, mascarpone, amaretto en koekjes (lange vingers) zijn verwerkt

tiran n
tyran

tiranniek /tirɑ'nik/ adj
tyranský
als passend bij een alleenheerser

titaan /ti'tan/ n
titan

titanium n
titan
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ti en atoomnummer 22. Het is een grijs overgangsmetaal

titel n
titul
opschrift van een boek of ander document
academische, adellijke of sportieve aanduiding van een persoon

tjiftjaf n
budníček menší
(zangvogels) Phylloscopus collybita , een kleine zangvogel uit de Zangers (Sylviidae )

toedienen v
podat
ditransitief het doen opnemen van bijvoorbeeld een medicijn door iemand

toegankelijk adj
dostupný
te bereiken

toekan n
tukan
(spechtvogels) benaming voor tropische vogels uit de familie Ramphastidae

toekomende tijd n
budoucí čas futurum
(grammatica) begrip uit de grammatica, dat een handeling zich in de toekomst gaat afspelen

toekomst n
budoucnost

toekomstig adj
budoucí
van de tijd die komen gaat, wat nu nog niet bestaat, komend

toelichten v
vysvětlit
ditransitief verduidelijken, uitleggen

toen /tun/ adv
pak
op of na dat tijdstip

toendra n
tundra
grote moerassige en boomloze vlakte in de noordelijke poolstreken

toenmalig adj
tehdejší

toerisme n
turistika turismus
(toerisme) reizen (soms voor ontspanning, soms om zakelijke of medische redenen)

toerist n
turista
een (mannelijk) persoon die voor zijn plezier reist (een toer maakt)

toeriste n
turistka
een vrouwelijk persoon die voor haar plezier reist

toeschrijven v
připisovat
ditransitief het auteurschap of de eigenaar van iets associëren met iemand.

toestaan v
dovolit
overgankelijk iets niet verbieden, iets mogelijk maken

toestand /'tustɑnt/ n
stav
een geheel van omstandigheden waarin iets of iemand zich bevindt
een ongelukkige situatie (gedoe, gezeur)

toetakelen v
potrhat
overgankelijk iemand zo mishandelen dat hij of zij zichtbaar lichamelijk letsel heeft

toets n
klávesa
een knop op het bedieningspaneel van een schrijfmachine of computer die het mogelijk maakt een symbool in te typen

toetsenbord /ˈtutsə(m)ˌbɔrt/ n
klávesnice
(informatica) een apparaat waarmee, door toetsen in te drukken, gegevens in een computer ingevoerd kunnen worden

toetssteen n
prubířský kámen
diepzwarte vorm van lydiet die gebruikt wordt bij het bepalen van het goudgehalte in een legering

toeval /ˈtuːvɑl/ n
náhoda
o: een gebeurtenis of omstandigheid die vooraf niet te voorzien of niet te berekenen is geweest

toevallig adj
náhodný

toevalligheid n
náhoda

toevloed /'tuvlut/ n
příliv
zeer grote hoeveelheid dingen of mensen die naar dezelfde plaats stromen

toevoegen v
doplnit
overgankelijk ~ aan tot vermeerdering bijvoegen

toevoeging n
přídavek
datgene wat met een groter geheel verenigd wordt

toezicht n
dohled
het in de gaten houden, het letten op

toga n
talár

toilet /tʋɑ'lɛt/ n
záchod
(sanitair) een plaats waar men kan urineren en zich kan ontlasten, meestal een kleine gesloten ruimte met een toiletpot

tokkelinstrument n
trsací hudební nástroj
(muziek) een snaarinstrument waarvan de snaren gewoonlijk in trilling worden gebracht door deze eerst opzij te trekken en dan te laten schieten

tol /tɔl/ n
mýto
een plaats die men slechts tegen betaling voorbij mag gaan
geld dat bij een tol geheven wordt

tolk n
tlumočník
(beroep) een persoon die gesproken tekst (meteen) vertaalt naar gesproken tekst in een andere taal

tolweg n
placená dálnice
(transport) weg [1] voor het gebruik waarvan betaald moet worden

tomaat /toˈmat/ n
rajče
(fruit) (groente) (voeding) een eetbare vrucht van de tomatenplant die toch meestal als groente wordt beschouwd

tomaatrood adj
tomatová červená

tomahawk n
tomahavk
strijdbijl van de Noord-Amerikaanse indianen

tomatenketchup n
kečup

tomatensap n
rajčatová šťáva
(drinken) een vruchtensap dat uit tomaten is bereid

tombak n
tombak
(materiaalkunde) naam voor koperlegeringen met zink

tombola n
tombola
loterij waarbij de prijzen bestaan uit voorwerpen en iedereen wat wint

tomografie n
tomografie
(medisch) röntgenfoto waarbij slechts één vlak scherp wordt afgebeeld (doorsnede)

ton n
tuna
(eenheid) een gewichteenheid van 1000 kilogram, gelijk aan een megagram

toneelschrijver n
dramatik
(toneel) (beroep) iemand die een toneelstukken schrijft

tonen /tonə(n)/ v
ukazovat
overgankelijk laten zien

tong n
jazyk
(anatomie) beweeglijk lichaamsdeel in de mond van mensen en veel dieren
(figuurlijk) wat gesproken wordt, gesproken taal

tongewelf n
valená klenba
(bouwkunde) een gewelf in de vorm van een halve cilinder

tonijn n
tuňák
(straalvinnigen) benaming voor snelle oceaanvissen uit het geslacht Thunnus , gewild als consumptievis

tonsillectomie n
tonzilektomie

tonsillitis n
angína

toonhoogte n
tón
(muziek) de relatieve afstand van een toon ten opzichte van een andere toon

toonladder n
stupnice
(muziek) een volgens bepaald schema stijgende of dalende opeenvolging van tonen binnen een octaaf

top n
vrchol
hoogste punt, (bovenste) uiteinde

topaas n
topaz

topologie n
topologie

toren /tɔːrə(n)/ n
věž
(bouwkunde) een smal hoog bouwwerk
(schaak) een bepaald schaakstuk in de vorm van een toren

torenvalk n
poštolka obecná
(valkachtigen) meest algemene Europese valk die vaak in nestkasten en gebouwen nestelt, Falco tinnunculus

tornado n
tornádo
(meteorologie) een draaiende, trechtervormige uitstulping onder een wolk tijdens een onweersbui

torpedo n
torpédo

torpedoboot n
torpédovka
(militair) klein en snel oorlogsschip dat geschikt is voor het afvuren van torpedo's

torus n
torus

tot ziens interjection
na shledanou
een groet bij het vertrek die de hoop uitspreekt elkaar weer te zien

totalitarisme n
totalitarismus

totdat conjunction
dokud

totem n
totem

touringcar n
autokar
(verkeer) een luxe autobus om reizen of uitstappen mee te maken

touw /tɑu̯/ n
lano
een middel om zaken bij elkaar te binden

tovenaar n
čaroděj
(magie) een mannelijk iemand die kan toveren

tovenares n
kouzelnice
(magie) een vrouwelijk iemand die kan toveren

toverboek n
grimoár
magisch handboek met diverse recepten om bepaalde kwalen te genezen, demonen te bezweren of op te roepen (theürgie), talismannen en amuletten te maken, en voor het uitspreken of verwijderen van vervloekingen

toxiciteit n
jedovatost
(medisch) giftigheid

toxicologie /ˌtɔk.si.ˌko.lo.ˈɣi/ /ˌtɔk.si.ˌko.lo.ˈχi/ n
toxikologie
de wetenschap die de werking van giftige stoffen op biologische systemen bestudeert

traan n
slza
(fysiologie) vocht dat uit klieren bij de ogen vloeit

traangas n
slzný plyn
(politiek) een chemische stof die sterk op de traanklieren werkt

tracheïtis n
tracheitida

tractor /ˈtrɑktɔr/ n
traktor
(techniek), (verkeer) motorvoertuig dat dient tot het voorttrekken van landbouwwerktuigen, machines enz

traditioneel /tradisʲoˈnel/ adj
tradiční
zoals de gewoonte dat meebrengt, van oudsher gewoon

trafo n
trafo
verkorting voor transformator een elektrisch apparaat dat dient om een wisselspanning om te zetten in een wisselspanning met een andere spanning

tragedie /traˈxedi/ n
tragédie
(toneel) een toneelspel dat handelt over een bedroevende gebeurtenis
(figuurlijk) gebeurtenis met een droevige of rampzalige afloop

tragisch adj
tragický

trainen v
trénovat
inergatief het doen van lichamelijke oefeningen

trainer n
trenér

training n
trénink
een oefening

traject n
dráha
(wiskunde) de af te leggen of afgelegde weg van een voorwerp door de ruimte

tram /tram/ /trɑm/ /trɛm/ n
tramvaj šalina
(verkeer) railvoertuig dat meestal in steden voor personenvervoer gebruikt wordt

trampoline n
trampolína

tranendal /ˈtra.nə(n).ˌdɑl/ /ˈtra.nə(n).ˌdɑɫ/ n
slzavé údolí
plek van enorm verdriet, in christelijke opvatting: het aardse bestaan in tegenstelling tot het hemelse
alle verdriet en smart gevoeld in het leven

transactie n
transakce

transcriptie /trɑnsˈkrɪpsi/ n
transkripce
de conversie naar een geschreven tekst van een andere geschreven, getypte of gedrukte tekst
(biochemie) het proces waarbij een specifiek stuk van een DNA-keten wordt afgelezen en in "gespiegelde" vorm wordt vastgelegd in een RNA-keten

transfer /trɑnsˈfɛːr/ n
převod transfer
(financieel) overmaking van geld over landsgrenzen

transfobie n
transfobie

transformator abbreviation
transformátor

transfusie n
transfuze
(medisch) het inbrengen van bloed of daarvan afgeleide producten in het bloedvatenstelsel

transistor n
tranzistor transistor

transitief /'trɑnzitif/ adj
tranzitivní

translatie n
translace

transliteratie n
transliterace
de conversie waarbij het schrift van een taal zo eenduidig mogelijk wordt omgezet naar een ander schrift

transman n
transmuž

transparant adj
zřetelný
lichtdoorlatend

transponeren v
transponovat
(muziek) een muziekstuk geheel of gedeeltelijk in een andere toonsoort overzetten

transport n
doprava

trap n
schodiště schody
(bouwkunde) verbinding tussen twee op verschillende hoogte liggende vloeren of terreinen, bestaande uit een reeks treden die zich (schuin) boven elkaar bevinden
drop
(trapachtigen) benaming voor vogels uit de familie Otididae

trapboot n
šlapadlo

trapeze /trɑˈpezə/ n
visutá hrazda
een zweefrek voor acrobaten
een hulpmiddel voor het buiten boord hangen om een zeilboot in balans te houden

trapezium /trɑˈpezɪʏm/ n
lichoběžník
(meetkunde) een vierhoek waarvan twee zijden evenwijdig lopen

trauma n
trauma
(psychologie) (medisch) psychische stoornis, ontstaan door een schokkende ervaring

traumatisch adj
traumatický
(medisch) door een letsel ontstaan

travestiet n
transvestita

trawant n
satelit
(persoon) handlanger (vaak niet positief bedoeld)

trechter n
trychtýř
taps toelopende buis, gebruikt voor het vullen van vaten (ook (huishouden))

trefwoord n
heslo
een titelwoord van een stuk tekst in een catalogus, woordenboek of encyclopedie

treife adj
trejfe
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) ritueel niet-geoorloofd
(Jiddisch-Hebreeuws) ongunstig, verdacht

trein n
vlak
(spoorwegen) rij wagons die door een krachtvoertuig (bijvoorbeeld een locomotief) voortbewogen wordt

trekken v
táhnout tahat
overgankelijk voor het zwaartepunt van een voorwerp een kracht uitoefenen in een richting die ervan wegvoert

trekpop n
tahací panák
(speelgoed) pop waarvan de armen en benen bewegen wanneer men aan een touwtje trekt

trema n
diereze
(taalkunde) diakritisch teken in de vorm van twee puntjes dat geplaatst wordt op een klinker om aan te geven dat met deze letter een nieuwe lettergreep begint

treurigheid n
smutek

treurwilg n
plačící vrba
(bloemplanten) Salix babylonica een boom met dunne neerhangende takken uit de wilgenfamilie (Salicaceae )

trialoog n
trialog
(regering) (Europese Unie) overlegprocedure, in het wetgevend proces, tussen Parlement, Commissie en Raad

triangel n
triangl
(muziekinstrument) een slaginstrument in de vorm van een vrijhangende metalen driehoek

tribunaal n
soud

tribune n
tribuna
de plaatsen voor het publiek

triljoen cardinalNumeral
trilion

trimeer n
trimer
(scheikunde) een chemische verbinding die uit 3 eenheden of monomeren bestaat.

trio n
trio
(muziek) een muziekstuk voor drie spelers

triool n
triola
(muziek) een drietal muzieknoten of rusten op een plaats waar het gewone patroon, tweedelig is.

triskaidekafobie n
triskaidekafobie

tritium /ˈtritsijʏm/ n
tritium
(scheikunde) een isotoop van waterstof, met één proton en twee neutronen in de kern

trog n
koryto
(veeteelt) een langgerekte voederbak
(meteorologie) een langgerekte uitstulping van een lagedrukgebied

trolleybus /'trɔ.li.bɵs/ n
trolejbus

trombocytopenie /ˌtrɔmboˌsitopeˈni/ n
trombocytopenie
(medisch) het symptoom dat men een te laag aantal bloedplaatjes of trombocyten heeft

trombone n
pozoun trombón
(muziekinstrument) koperen blaasinstrument waarbij de toonhoogte door middel van spanning van de lippen en een schuif wordt geregeld

trombose n
trombus krevní sraženina
(medisch) de vorming van een bloedprop in een bloedvat of het hart

trommel n
buben
(muziekinstrument) een cilindervormig, met een vel bespannen slaginstrument

trommelgeheugen n
bubnová magnetická paměť

trommelvlies n
bubínek

trompet n
trumpeta trubka
(muziekinstrument) koperen blaasinstrument met ventielen

trompetvogel n
trubač agami
(kraanvogelachtigen) Psophia crepitans een vogel uit de familie van de trompetvogels die onder andere in de bergbossen van Suriname voorkomt

troon /troːn/ n
trůn
(adel) zetel waar een vorst op zit tijdens formele plechtigheden

troost n
cena útěchy
steun bij verdriet of pijn

tropen n
tropy
alleen meervoud (aardrijkskunde), (klimatologie) streken tussen beide keerkringen

tros n
hrozen
(biologie) bloeiwijze
bundel vruchten die uit een dergelijke bloeiwijze voortkomen
lano
(scheepvaart) een uit minstens drie kardelen geslagen touw dat dikker is dan een lijn (4 cm omtrek)

trots adj
hrdý
erg blij met wat men (bereikt) heeft

trots n
pýcha
het gevoel dat men wil pronken met wat men heeft of doet

trotskisme n
trockismus
(politiek) stroming binnen het leninisme, die Stalins politiek te weinig marxistisch vindt en een minder autoritaire en meer internationalistische benadering voorstaat

trottoir /trɔˈtʋar/ n
chodník
(verkeer) verhoging langs de weg waarover voetgangers zich kunnen bewegen

troubadour n
trubadúr
(middeleeuwen), (muziek), (dichtkunst), (beroep) een langs kastelen en vorstenhoven in het middeleeuwse Zuid-Frankrijk, rondreizend kunstenaar, musicus, zanger van liederen en voordrager van gedichten, balladen e.d.
(muziek), (historisch) een langs herbergen, jaarmarkten rondtrekkend artiest, muzikant, zanger van liedjes en komediant

trouw /trʌʊ/ n
věrnost
huwelijk en de uitsluitende gerichtheid op de partner in een huwelijk of vaste relatie

trouwen v
brát si oženit se vdát se vdávat se vzít si ženit se
ergatief het aangaan van een officiële verplichting tussen twee personen om voor elkaar te zorgen

trouwens /ˈtrɑuwəns/ adv
ostatně
overigens, in werkelijkheid, in waarheid, in zekerheid

trouwring n
snubní prsten

truffel n
lanýž

trui n
pulovr svetr
(kleding) kledingstuk voor het bovenlichaam met mouwen, gemaakt van rekbaar weefsel zodat het over het hoofd kan worden aangetrokken

tsaar /tsaːr/ n
car
(adel) vroegere Russische keizer (vóór de Oktoberrevolutie), vroegere Bulgaarse keizer

tsarina n
carevna
een vrouwelijke tsaar; de vrouw van de tsaar

tsunami /tsuˈnami/ n
tsunami
een grote vloedgolf door een aardbeving veroorzaakt

tuba n
tuba
(muziekinstrument) een koperen blaasinstrument met lage toon

tuberculose /ˌtybɛrkyˈlozə/ n
tuberkulóza
(medisch) een ziekte veroorzaakt door de tuberkelbacterie (Mycobacterium tuberculosis) waarbij tuberkels worden gevormd

tufsteen n
tuf
(geologie) lichte, poreuze, vulkanische steensoort

tuig /tœy̯x/ n
postroj
harnas, verzameling riemen waarmee een persoon of dier in bedwang gehouden kan worden

tuin /tœy̯n/ n
zahrada
(tuinbouw), (tuinieren) een omheind stuk grond waar bloemen gekweekt of groenten geteeld worden

tuinbouw n
zahradnictví
(landbouw) vorm van gewassenkwekerij die zich specifiek toelegt op het intensief wijze telen van groenten, bloemen, planten, bomen, bollen of zaden

tuinderij n
zahradnictví
kwekerij, tuinbouwbedrijf

tuinkers n
řeřicha zahradní
(voeding) eetbaar kruid Lepidum sativum Tuinkers wordt voornamelijk rauw gebruikt in salades en als garnering van broodjes en koude voorgerechten. Het verliest echter zijn smaak als de plant gedroogd wordt en kan daarom alleen vers gegeten worden.

tuinman n
zahradník

tuit v
hubice
schenkpijp aan een kan of ketel

tulband n
turban
(hoofddeksel) om het hoofd gewikkeld doek gebruikt als hoofddeksel

tule n
tyl

tulp n
tulipán
(bloemplanten) een bloem van een plant uit het geslacht Tulipa

tumult /tyˈmʏlt/ n
nepokoj
lawaai en onrust in een groep van mensen, soms overgaand in oproer en opstand

tuniek n
tunika
(kleding) lange bloes, of korte jurk die vaak over een broek gedragen wordt door vrouwen

tunnel n
tunel
(verkeer) een kunstmatige ondergrondse doorgang, m.n. op autowegen

turbine n
turbína
schoepenrad toegepast als energieopwekker

tureluur /ˌtyːrəˈlyːr/ n
vodouš rudonohý
(steltloperachtigen) Tringa totanus een vogel die in weiden en duinen leeft

turf v
rašelina
1. veen als brandstof

turfwinning n
těžba rašeliny
het delven en gebruiksklaar maken van turf

turkoois /tʏrˈkojs/ /tʏrˈko̝js/ n
tyrkys tyrkysový
o (mineraal) een bepaald mineraal, een halfedelsteen met een blauwgroene kleur
m een steen bestaande uit het mineraal turkoois

turkooisblauw adj
tyrkysová modrá

turkooisgroen adj
tyrkysová zelená

tussen /ˈtʏ.sən/ preposition
mezi
met iets aan minimaal twee kanten het kind staat tussen haar ouders

tussendoortje /ˌtʏsənˈdoːrtjə/ n
svačina
een versnapering, iets te eten tussen de maaltijden door

tussenkomst n
intervence

tussenwerpsel /ˈtʏsə(n).ʋɛrpsəɫ/ n
citoslovce
(grammatica) een uitroep, een woord, een frase of een zin die een expressie van emotie is

tutoyeren v
tykat
wederkerig elkaar met jij en jou aanspreken

twaalf /twaːlf/ /tʋaːl(ə)f/ cardinalNumeral
dvanáct
"12", het getal tussen elf en dertien, tweemaal zes of driemaal vier

twaalfde ordinalAdjective
dvanáctý
nummer twaalf in een rij

twee /tʋeː/ cardinalNumeral
dva dvě
"2", het getal tussen één en drie

twee /tʋeː/ n
dvojka dva
het cijfer twee

tweed n
tvíd
geribbeld wollen weefsel

tweede /ˈtʋeːdə/ ordinalAdjective
druhý

tweede kerstdag n
2. svátek vánoční
(feest) (tijdrekening) (kerst) 26 december, de dag na Kerstmis zelf, voor veel mensen in christelijke landen ook een vrije dag

tweede persoon n
druhá osoba

tweehonderd /ˈtweːˌɦɔndərt/ cardinalNumeral
dvě stě
"200", het getal tussen honderdnegenennegentig en tweehonderdeen, twee maal honderd

tweehonderdtwintig cardinalNumeral
dvě stě dvacet
"220", het getal tussen tweehonderdnegentien en tweehonderdeenentwintig, tweehonderd plus twintig

tweeling /ˈtwelɪŋ/ /ˈtʋelɪŋ/ /ˈtβ̞elɪŋ/ n
dvojče
twee wezens die met zijn tweeën tegelijk in één buik ontwikkeld zijn

tweepersoonskamer n
dvoulůžkový pokoj
(hotel)kamer waar twee personen kunnen slapen

tweesnijdend zwaard n
dvousečný meč
(figuurlijk) iets met belangrijke, duidelijke voordelen maar met minstens even belangrijke, vaak minder duidelijke nadelen

tweetalig adj
dvojjazyčný bilingvní dvoujazyčný

tweeterm n
binomický
(wiskunde) een uitdrukking, bestaande uit twee eentermen, die gescheiden worden door het optelteken (+) of aftrekteken (-)

tweevoeter n
dvojnohý
wezen dat op twee voeten loopt

tweeënnegentig cardinalNumeral
devadesát dva
"92", het getal tussen eenennegentig en drieënnegentig, negentig plus twee

tweeëntwintig cardinalNumeral
dvacet dva dvaadvacet
"22", het getal tussen eenentwintig en drieëntwintig, twintig plus twee

tweeënveertig cardinalNumeral
čtyřicet dva
"42", het getal tussen eenenveertig en drieënveertig, veertig plus twee

twijfel /ˈtʋɛɪfəɫ/ n
pochybnost pochyba
innerlijke staat van onzekerheid ten aanzien van wat men in een gegeven situatie moet beslissen

twijfelen v
pochybovat
inergatief ~ aan: het vermoeden hebben dat iets niet waar is

twijg /twɛɪ̯x/ /tʋɛɪ̯χ/ /tβ̞ɛːx/ n
větvička
een dun buigzaam takje van een boom of struik

twintig /ˈtʋɪntəx/ cardinalNumeral
dvacet
"20", het getal tussen negentien en eenentwintig, twee maal tien

twintigste ordinalAdjective
dvacátý

twistappel n
Eridino jablko
iets waar mensen of groepen van mensen ruzie over hebben / de aanleiding tot tweedracht
de appel met het opschrift 'voor de mooiste' die door Paris aan Aphrodite wordt gegeven

tyfus n
tyfus

type n
typ
door bepaalde karakteristieken herkenbare soort

typerend adj
charakteristický
wat kenmerkend is voor iets of iemand

typisch adj
typický
kenmerkend.

typografie n
typografie
(typografie) de esthetisch-technische vormgeving van een boek of ander drukwerk, waaronder o.a. de keuze van lettertypen, regelafstand en witruimte

tyrosine n
tyrosin

u /yː/ personalPronoun
vy
tweede persoon enkelvoud en meervoud formeel
tweede persoon voorwerpsvorm van gij

ufo /ˈyfo/ n
UFO
vliegend voorwerp waarvan de identiteit niet bekend is

ui /œʏ̯/ /œː/ n
cibule
(plantkunde) (groente) Allium cepa , een eetbaar bolgewas

uiensoep /œyjəsup/ n
cibulačka
(voeding) een uit uien bereide soep

uier n
vemeno
(zoötomie) de melkklier van een herkauwer

uil /œʏ̯ɫ/ /œːl/ n
sova
(dierkunde) benaming voor vogels uit de orde Strigiformes , roofvogels die vooral 's nachts jagen; onderverdeeld in twee families: Strigidae en Tytonidae

uit /œʏ̯t/ /œːt/ preposition
z ze
geeft aan van welke plaats iets komt.

uitademen /ˈœytˌadəmən/ v
vydechnout

uitbenen /ˈœʏtbenə(n)/ /ˈœːdbeːnə(n)/ /ˈœːtbenə(n)/ v
vykostit
overgankelijk het been uit (het vlees) halen

uitbesteden v
zadávat subdodavatelské zakázky

uitbreiden v
rozšířit
overgankelijk iets een groter oppervlak laten innemen

uitdagen v
vyzvat
overgankelijk iemand met woord of daad tot actie prikkelen

uitdaging /ˈœʏdaχɪŋ/ /ˈœːdaɣɪŋ/ n
výzva
taak die moeilijk te verwezenlijken valt

uitdoen v
vypnout
overgankelijk uitschakelen

uitdrukken v
vyjadřovat
wederkerend zich ~: een gevoel of gedachte in taal verwoorden

uitdrukking /ˈœytrʏkɪŋ/ /ˈœːdrʏkɪŋ(g)/ /ˈœːtrʏkɪŋ/ n
vyjádření
een verbinding van woorden met een betekenis
het geheel van menselijke expressie van de innerlijke beleving (o.a. gelaatsuitdrukking, intonatie van het stemgeluid e.d.)
het uitdrukken, uiting

uiteindelijk /œʏˈtɛɪndələk/ adv
konečně nakonec
na een hele tijd

uitgaan v
vyjít
ergatief naar buiten gaan

uitgang /'œʏtχɑŋ/ /'œːtɣaŋ/ n
východ

uitgemergeld /'œytxəmɛrxəlt/ adj
vychrtlý
door ziekte, gebrek of uitputting sterk vermagerd en verzwakt

uitgeput adv
vyčerpaný
zeer vermoeid

uitgever n
vydavatel novin
(beroep), (media) een persoon die of bedrijf dat boeken of andere publicaties in omloop brengt

uithoudingsvermogen n
vytrvalost
het vermogen van iemand om zich voor een lange tijd in te spannen of pijn te verdragen.

uitkammen v
pročesat

uitkiezen v
vybrat
overgankelijk uit een aantal mogelijkheden één of meer selecteren

uitkomen v
vycházet
ergatief naar buiten komen
het bekend worden van (slechte) dingen
iets als resultaat hebben; iets bereiken
obejít se
rondkomen

uitlaat /ˈœʏ̯tlat/ /ˈœːtlaːt/ n
výfuk
een opening waardoor iets als afvalproducten naar buiten kan treden (vloeistof, damp of gas)

uitnodigen /'ʌʏt.no.də.ɣə(n)/ v
pozvat
overgankelijk iemand verzoeken iets bij te wonen

uitnodiging n
pozvání
een verzoek om iets bij te wonen

uitputting n
vyčerpání
de toestand waarin iets of iemand aan het eind van zijn of haar krachten is

uitputtingsoorlog n
opotřebovací válka
(militair) vorm van oorlog of oorlogsvoering waarbij men de tegenpartij tracht uit te putten die wordt toegepast als er geen mogelijkheid meer is om de vijand snel te verslaan

uitrit n
výjezd
een plaats of opening waardoor of waarlangs men kan of moet uitrijden

uitroeien v
vyhubit
overgankelijk doden tot er niets meer te doden valt

uitroep /ˈœtruːp/ /ˈœytruːp/ n
výkřik
wat men uitroept, luid geuite woorden of klanken

uitroepen v
vykládat
officieel verklaren
vykřiknout
uit emotie luid roepen

uitroepteken n
vykřičník
(taalkunde) !, een leesteken dat uitdrukt dat de zin een uitroep, bevel of uitdrukking van verbazing is.

uitrusten v
vybavit
overgankelijk (militair), (scheepvaart) één of meer personen, vaar- of voertuigen e.d. voorzien van de benodigdheden voor een taak, expeditie of reis

uitrusting n
vybavení
een gespecialiseerde sport- of werkkledingset met beschermstukken voor lichaamsdelen, zoals een helm, masker, vest of scheenbeschermer. Gebruikt bij sporten door bijvoorbeeld een keeper (bij voetbal zijn er keepershandschoenen), iedere ijshockeyspeler (zie ijshockeyuitrusting), of bij ordehandhaving zoals de oproerpolitie (die bijvoorbeeld een wapenstok of oproerschild gebruikt)

uitspraak /œytspra:k/ n
výslovnost
(taalkunde) manier waarop iemand een woord, zin of taal ten gehore brengt of zou moeten brengen

uitspraakwoordenboek n
slovník výslovností
woordenboek dat ook aangeeft hoe de woorden uitgesproken moeten worden

uitstapje n
výlet
dim. tant. kort plezierreisje

uittellen v
vyjmenovat
al tellend betalen
precies bepalen wat de hoeveelheid is
(sport) tellen hoelang een bokser op de grond blijft liggen, als dit te lang duurt heeft de andere bokser de wedstrijd gewonnen

uittrekken /ˈœytrɛkə(n)/ v
svlékat
overgankelijk van je lichaam af halen, kleding afleggen

uitvaardigen v
zavádět

uitvinder n
vynálezce
(beroep) persoon die uitvindingen doet

uitvinding n
vynález
de daad van het uitvinden, het ontdekken van een nieuwe methode of een nieuw toestel

uitvlucht n
vytáčka

uitvoeren v
vykonat
overgankelijk ten uitvoer brengen

uitweiding n
odbočka
een (te) lange bespreking over een bepaald onderwerp

uitwerpselen n
stolice
geen meervoud vaste uitgescheiden afvalstoffen van een mens of dier

uitwisseling n
výměna

uitzaaiing n
metastáza

uitzet n
výbava nevìsty
complete uitrusting van kleren, linnengoed, borden, etc. van een bruid of bruidspaar

uitzicht n
pohled
wat men van de omgeving vanaf een bepaalde plek kan zien
verwachting, iets waar men naar kan uitzien

uitzondering /œytsɔndərɪŋ/ n
výjimka
een geval waarbij men iets niet onder een regel laat vallen

ulaan n
hulán
(militair) (paardrijden) een lichtbewapende bereden soldaat in enkele Europese legers

ultimatum /ʏltɪˈmatʏm/ n
ultimátum
een laatste eis alvorens men tot een actie overgaat

ultramarijnblauw adj
ultramarínová

ultraviolet adj
ultrafialový
(natuurkunde) van elektromagnetische straling, net buiten het gebied van het spectrum dat met het menselijk oog zichtbaar is

umlaut /ˈumlʌʊt/ n
přehláska
(taalkunde) een vorm van klinkerharmonie waarbij een klinker in de ene lettergreep veranderd wordt door een klinker in de volgende

unaniem /ʏnɑˈnim/ adj
jednohlasný
met eenheid van stemmen

uniek /y.ˈnik/ adj
jedinečný
enige in zijn soort

universeel adj
univerzální
iets dat algemeen of wereldwijd is, alom bekend, vertegenwoordigd of erkend

universiteit /ynivɛrzitɛɪt/ n
univerzita universita vysoká škola
(onderwijs) een instelling voor hoger onderwijs, wetenschappelijk onderzoek en dienstverlening

universum n
vesmír
(astronomie) gehele tijd-ruimtecontinuüm waarin wij bestaan, samen met alle materie en energie

unster /ʌnstər/ n
přezmen
een eenvoudig weegtoestel gebaseerd op een balans met ongelijke armen

ununbium n
ununbium
(scheikunde), (element) verouderde naam van een scheikundig element met symbool Uub en atoomnummer 112. Het is een overgangsmetaal. Thans heet het copernicium met symbool Cn

ununoctium n
ununoctium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Uuo en het atoomnummer 118. Thans heet dit element oganesson met als symbool Og

ununpentium n
ununpentium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Uup en het atoomnummer 115. Thans heet dit element moscovium met als symbool Mc

uploaden v
nahrát
overgankelijk, (informatica) een bestand van een lokale computer of server naar een computer of server op afstand overbrengen

uraan n
uran uranium
(scheikunde) scheikundig element met symbool U en atoomnummer 92. Het is een metalliekgrijs actinide

uranium n
uran uranium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool U en atoomnummer 92. Het is een metalliekgrijs actinide

ureum n
karbamid

urine n
moč
een vloeistof die bij dieren door de nieren wordt geproduceerd en periodiek wordt geloosd

urineblaas n
močový měchýř
(anatomie) bij zoogdieren een orgaan dat de urine uit de nieren verzamelt en deze opslaat tot het moment van urineren

urinebuis n
močová trubice
(anatomie) een lange cilindrische holte die de blaas verbindt met de buitenkant van het lichaam

urineleider n
močovod
(anatomie) de buis die loopt tussen het nierbekken en de blaas

urineren /ˌyriˈnɪːrə(n)/ v
močit
inergatief het via de blaas lozen van lichamelijke afvalstoffen in de vorm van vloeistof

urinezuur n
kyselina močová
(IUPAC-naam) 7,9-dihydro-1H-purine- 2,6,8(3H)-trioneeen; slecht oplosbaar, organisch zuur dat voorkomt in de urine

urn n
urna
een aardewerken pot bedoeld de as van een overledene te bevatten

urologie n
urologie

utopie /ˌytoˈpi/ n
utopie
(politiek) (filosofie) een volmaakte toestand die niet te bereiken is

utopisch adj
utopický

uur /yːr/ n
hodina
(tijdrekening), (eenheid) een eenheid van tijd die bestaat uit 60 minuten, weergegeven met de afkorting u of h

uw /yu̯/ possessivePronoun
váš
zowel in enkelvoud als meervoud van u
zowel in enkelvoud als meervoud van gij

vaag adj
vágní

vaak /vaːk/ adv
často
1. vele malen

vaandel n
vlajka
(militair) een onderscheidende vlag bedoeld om de nationaliteit van een schip aan te duiden of een militaire eenheid te herkennen

vaars n
jalovice

vaart n
cesta
(scheepvaart) het varen, het bedrijven van scheepvaart als beroep

vaas n
váza
een aardewerken of glazen kruik, vooral bedoeld voor het in het water zetten van bloemen

vacature n
volné místo

vaccin /vakˈsæː/ /vɑkˈsɛː/ n
vakcína očkovací látka
(medisch) uit verzwakte ziekteverwekkers bestaande entstof om afweer op te bouwen

vaccinatie n
očkování
(medisch) inenting met onschadelijke gemaakte ziekteverwekkers, zodat de natuurlijke afweer van het lichaam hierna beter in staat is deze ziekteverwekkers te bestrijden

vacuüm n
vakuum
(natuurkunde) een materievrije ruimte

vadem n
sáh
een lengtemaat van 6 voet; ongeveer de afstand tussen de toppen van de middelvingers als men de armen gespreid houdt; later bepaald op 1,8288 meter

vader / ˈvadər / n
otec táta
een man binnen een gemeenschap wiens toewijding allen binnen die gemeenschap dient

vaderland n
vlast domovina
een land of staat waar iemand geboren en opgegroeid is

vaderschap n
otcovství

vagevuur /ˈva.ɣə.ˌvyːr/ /ˈva.χə.ˌvyːr/ n
očistec
(religie) (rooms-katholiek) een toestand waarin de zielen van personen die gestorven zijn in vriendschap met God, zonder dat ze volledig zuiver waren, gereinigd worden, zodat ze de hemel kunnen binnengaan

vagina n
pochva
(anatomie) (seksualiteit) vrouwelijke geslachtsorgaan dat de baarmoeder met de buitenkant van het lichaam verbindt

vaginaal adj
poševní

vakantie /vɑˈkɑn(t)si/ n
dovolená
jaarlijks terugkerende periode waarin leerlingen en personen in verschillende beroepen vrijaf hebben
reis in een jaarlijks terugkerende periode waarin je vrijaf hebt

vakbond n
odbory
vakvereniging van werknemers, meestal uit dezelfde vaksector, die de belangen van het vak en haar leden wil behartigen

vakman n
řemeslník
man die zijn vak of professie verstaat

val /vɑɫ/ n
pád
algemeen: het omlaag gaan, de daling
ten gevolge van de zwaartekracht naar beneden gaan
het ten gevolge van de zwaartekracht onvrijwillig ergens op terecht komen
past
apparaat met een vallende deur of klem, met als doel bepaalde dieren te vangen

valentie n
valence

valeriaanzuur n
kyselina valerová
(scheikunde) een verzadigd carbonzuur met de formule CH3(CH2)3COOH

valine n
valin

valk /vɑlk/ n
sokol
(valkachtigen) benaming voor roofvogels uit het geslacht Falco , met lange spitse vleugels en een omlaag gebogen haakvormige snavel

valkerij /vɑlkə'rɛɪ/ n
sokolnictví
de kunst van het africhten van en jagen met roofvogels

vallei /vɑˈlɛɪ/ n
údolí
een laagte tussen bergen

vallen v
padat padnout
ergatief vrijelijk onder invloed van de zwaartekracht naar de aarde bewegen

valsmunter n
penězokaz
crimineel die vals geld maakt en gebruikt alsof het echt is

vampier n
upír
(mythologie) uit schijnbare dood herrijzend wezen dat zijn slachtoffers in de nek bijt met zijn kenmerkende hoektanden en zich dan voedt met het mensenbloed en alleen gestopt kan worden met knoflook, wijwater of een houten pen in het hart

van preposition
od ode
geeft herkomst aan

vanadium n
vanad vanadium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool V en atoomnummer 23. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

vandaag adv
dnes dneska
(tijdrekening), (spreektaal) op deze dag

vandalisme n
vandalismus
moedwillige en nodeloze beschadiging of vernietiging van andermans of openbaar eigendom

vangen v
chytat
overgankelijk het te pakken krijgen van wilde dieren of mensen
overgankelijk in de lucht onderscheppen (bijv. van een bal)

vanille /vɑ'nijə/ n
vanilka
(voeding) (specerij) een smaak- en geurstof geëxtraheerd van de vanilleplant

vanille-extract n
vanilkový výtažek vanilkový extrakt
(voeding) vloeistof onttrokken aan vanillestokjes in een ethanol oplossing (wikidata: vanille-extract )

varaan n
varan
(reptielen) Varanidae, is van de familie van de hagedissen, hij is de grootste levende hagedis

varen n
kapraď
(plantkunde) Pteridophyta een sporenplant

varengroen adj
zelená

variant n
varianta

variantie /ˌva.ri.ˈjɑn.si/ /ˌva.ri.ˈjɑn.tsi/ n
rozptyl
(statistiek) de gemiddelde waarde van het kwadraat van de afwijking van de variabele van de verwachte waarde of het gemiddelde

varken n
prase svině
(veeteelt) (evenhoevigen) tam zwijn, gehouden voor zijn vet en vlees behorend tot de familie Suidae

varkenslever n
vepřová játra
(voeding) lever van een varken, bedoeld voor consumptie (wikidata: varkenslever )

varkensvet n
vepřový tuk

varkensvlees n
vepřové

vasculair adj
cévní
(medisch) met betrekking tot de bloedvaten

vasoconstrictie n
vazokonstrikce
(medisch) vaatvernauwing

vasteland /vɑstə'lɑnt/ n
pevnina
land dat in verbinding staat met een continentale landmassa

vasten v
postit
inergatief zich onthouden van voedsel

vasthouden v
zadržet
overgankelijk beletten dat iets losgaat

vastpakken v
chytit
overgankelijk iets of iemand grijpen en vasthouden

vaststellen v
určit
overgankelijk bevestigen dat iets zo is

vat n
barel sud
(techniek) ronde ton waar allerhande vloeistoffen in opgeslagen worden

vatbaarheid n
náchylnost
het gevoelig zijn voor iets; het kunnen overnemen van een eigenschap

vazal n
vazal

vechtpartij n
rvačka

vee /veː/ n
dobytek
(veeteelt) door de mens om economische redenen gehouden dieren, m.n runderen, varkens en kippen

veel /feɪɫ/ /veːl/ indefiniteCardinalNumeral
hodně
groot in hoeveelheid

veelhoek n
mnohoúhelník
(wiskunde) een gesloten stelsel lijnsegmenten die samen een plat vlak omsluiten

veelvraat n
rosomák
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Gulo gulo , een marterachtig roofdier, de grootste in de familie Mustelidae

veenmol n
krtonožka
(rechtvleugeligen) Gryllotalpa gryllotalpa insect dat wel wat lijkt op een mol

veer /veːr/ /vɪːr/ n
péro
(zoötomie) lichaamsbedekking van een vogel
pružina
(techniek) mechanische tong of spiraal waarop door buiging spanning gezet kan worden

veertien /ˈvɪːrtin/ cardinalNumeral
čtrnáct čtrnáctka
"14", het getal tussen dertien en vijftien, tien plus vier

veertiende ordinalAdjective
čtrnáctý

veertig /ˈfɪːrtəx/ cardinalNumeral
čtyřicet
"40", het getal tussen negenendertig en eenenveertig, vier maal tien

veertigste ordinalAdjective
čtyřicátý

veganisme n
veganství

vegen v
zamést
overgankelijk zonder water schoonmaken met een borstel

vegetarisch adj
vegetariánský
als of voor vegetariërs

vegetariër n
vegetarián

veilen /ˈvɛilə(n)/ v
dražit
overgankelijk, (handel) verkopen op een openbare verkoping waar een prijs vastgesteld wordt

veilig adj
bezpečný
niet aan gevaar blootstaand

veiligheid n
bezpečnost
een situatie waarin een bepaald gevaar niets kan aanrichten

veiligheidsspeld n
sichrhajcka
een afsluitbare gebogen pin waarmee men twee stukken stof bijeen kan houden, voorzien van een veiligheidskapje dat voorkomt dat men zich eraan bezeren kan

veiling /ˈvɛɪ̯.lɪŋ/ /ˈvɛː.lɪŋ/ n
aukce dražba
een plaats waar goederen bij opbod of afslag verkocht worden

vel n
arch
dunne laag, bijvoorbeeld van papier
škraloup
afgestroopte huid

veld /vɛlt/ n
pole
(natuurkunde) (elektrotechniek) ruimte waarbinnen een kracht of een stelsel van krachten werkt of kan werken

veldbed n
kavalec
een simpel opvouwbaar bed op pootjes dat snel geplaatst kan worden

veldfles / ˈvɛltflɛs / n
polní láhev
een afsluitbare en draagbare fles, meestal uit metaal of plastic vervaardigd, die gebruikt wordt om de drager buitenshuis van vocht te voorzien

veldhospitaal n
polní nemocnice

veldleeuwerik n
skřivan polní

veldsla n
polníček kozlíček polní
(plantkunde) kruidachtige plant Valerianella locusta
(groente) bladeren van Valerianella locusta gegeten als sla

veldspaat n
živec

veldtocht /vɛltɔxt/ n
kampaň
een trektocht van een leger met het doel de vijand te verslaan

veldzuring /ˈvɛld.zyː.rɪŋ/ /ˈvɛɫ.tsyː.rɪŋ/ n
šťovík kyselý
(plantkunde) Rumex acetosa , een overblijvende plant uit het geslacht van de zuring die meer dan een halve meter hoog kan worden en waarvan de bladeren in salades verwerkt worden (wikidata: veldzuring )

velg /vɛlx/ /vɛlχ/ n
ráfek
(techniek) de buitenrand van een wiel waar de band omheen zit

vellen v
kácet
overgankelijk neer doen komen, doen vallen

venijnboom n
tis
(coniferen) soort naaldboom Taxus baccata die van nature voorkomt in in Europa, het noorden van Afrika en het zuidwesten van Azië

venkel n
fenykl obecný
(plantkunde) plant Foeniculum vulgare uit de schermbloemenfamilie Apiaceae (wikidata: venkel )
fenykl
(groente) knol of bladeren van de Foeniculum vulgare , een naar anijs smakende groente

vennootschap n
společnost
(economie) onderneming of bedrijf met meerdere aandeelhouders (vennoten)

venster n
okno
(techniek), (bouwkunde) een opening in de wand of muur van een gebouw, waardoor licht naar binnen kan, vaak voorzien van lucht- en waterdicht materiaal als glas

vensterbank n
parapet

venstergrijs adj
okenní šedá

ventiel n
ventil

ventilatie n
větrání

ventilator n
větrák ventilátor

ventrikel /vɛn.ˈtri.kɔɫ/ /vɛn.ˈtri.kəl/ /vɛn.ˈtri.kəɫ/ n
komora
(anatomie) elk van twee kamers van het hart

venusvliegenvanger n
mucholapka podivná

ver adv
daleký
op grote afstand

verachten /vərˈɑxtə(n)/ /vərˈɑçtə(n)/ v
opovrhovat
overgankelijk in hoge mate minachten
overgankelijk trotseren

verademing /vərˈadəmɪŋ/ n
oddech
het blij zijn omdat iets vervelends (waarvan je bang was dat het zou kunnen gebeuren) eindigt; het opgelucht adem kunnen halen

verafschuwen /vɛ.ˈrɑf.sxy.wə(n)/ v
hnusit
overgankelijk afschuw hebben voor iets

veranderen v
změnit
overgankelijk zodanig aan iets werken of iets behandelen dat het anders wordt
ergatief het proces van anders worden
změnit měnit
wederkerend zich ~ - zodanig aan zichzelf werken of zichzelf behandelen dat men anders wordt

verandering n
změna
iets dat anders is geworden

verantwoordelijkheid n
odpovědnost
de verplichting om ervoor te zorgen dat iets goed verloopt

verbaal adj
slovní
met woorden

verbaasd adv
ohromený
als je iets vreemd vindt omdat je het niet verwacht had

verbannen v
vyhnat
overgankelijk iemand van regeringswege dwingen een bepaald gebied te verlaten

verbazen v
ohromit
overgankelijk door iets onverwachts gevoelsmatig treffen
wederkerend zich ~ over door iets onverwachts gevoelsmatig getroffen worden

verbeelding /vər.ˈbeːɫ.dɪŋ/ /vər.ˈbɪːɫ.dɪŋ/ /vɛr.ˈbeːl.dɪŋ(g)/ n
představivost
iets dat niet echt bestaat visualiseren, ergens een beeld bij maken

verbergen v
ukrýt
overgankelijk iets ergens plaatsen waar het niet gemakkelijk door anderen gevonden wordt

verbetering /vər.ˈbe.tə,rɪŋ/ n
zlepšení
een verandering ten goede

verbieden /vɛɾ.'bi:.dǝ(n)/ v
zakázat zakazovat
een bepaalde handeling strafbaar stellen.

verbinden v
spojit
wederkerend zich ~ tot een dwingende verplichting aangaan

verbinding /vər.ˈbɪn.dɪŋ/ /vɛr.ˈbɪn.dɪŋ(g)/ n
spojení
iets verbinden of samenvoegen; iets dat twee of meer afzonderlijke delen verbindt
(communicatie) een mogelijkheid een bepaalde plek te bereiken
(verkeer) aansluiting op een ander vervoermiddel of lijn
sloučenina
(scheikunde) een chemische stof die bestaat uit twee of meer scheikundig elementen, het gaat hierbij om een stof met andere eigenschappen dan de elementen waar het uit is samengesteld

verbintenis n
povinnost
(juridisch) vermogensrechtelijke rechtsbetrekking tussen twee personen, krachtens welke de presteerder (schuldenaar) een bepaalde prestatie (doen of nalaten) verschuldigd is aan de andere partij (schuldeiser)

verblauw adj
modrošedá

verblijf n
pobyt

verbluffen v
být záhadou
overgankelijk verstomd doen staan van verbazing

verbod /vərˈbɔt/ n
zákaz
(juridisch) een regel die een bepaalde handeling strafbaar maakt

verbranding n
spalování

verbruik n
spotřeba
de totale verbruikte hoeveelheid

verbuigen v
ohýbat
overgankelijk (grammatica) het stelselmatig veranderen van de uitgang van een naamwoord al naargelang de functie van het woord in de zin.

verbuiging /vər.ˈbœʏ̯.χɪŋ/ /vər.ˈbœː.ɣɪŋ/ n
deklinace
(taalkunde) de flexie van een naamwoord of voornaamwoord naar geslacht, getal en naamval

verchromen v
chromovat
overgankelijk met een laagje chroom bedekken

verdacht adv
podezřelý

verdachte n
podezřelý
(juridisch) iemand die mogelijk een misdaad gepleegd heeft, maar (nog) niet veroordeeld is

verdampen v
vypařit
ergatief (thermodynamica) overgaan van een gecondenseerde fase, vast of vloeibaar, naar de gasfase

verdedigen v
bránit
overgankelijk beschermen tegen een aanval

verdediging n
obhajoba

verdelen v
dělit
overgankelijk in kleinere stukken uiteendoen

verdenken v
podezírat
overgankelijk iemand ~ van: van iemand een kwaad vermoeden hebben

verdenking /vər.ˈdɛŋ.kɪŋ/ n
podezření
het vermoeden van het uitvoeren van een (strafbaar) feit

verdienen v
zasloužit
inergatief het recht op een beloning of bestraffing verwerven
vydělat
overgankelijk geld verkrijgen door arbeid of een andere prestatie

verdienste n
zásluha
goede, opbouwende daad

verdiepen /vɛr.ˈdi.pə(n)/ v
prohloubit
overgankelijk dieper maken

verdikken v
houstnout
ergatief dikker worden
overgankelijk dikker doen worden

verdomme interjection
sakra

verdorven adj
neřestný

verdriet n
smutek
(psychologie) een gevoel van droefheid

verdrinking n
tonoucí

verduisteren v
zpronevěřit
(misdaad), (eufemisme) iets (m.n. geld) ontvreemden/stelen

verduistering /vər.ˈdœʏ̯.stə.rɪŋ/ /vər.ˈdœː.stə.rɪŋ/ /vɛr.ˈdœːs.tə.rɪŋ(g)/ n
zatmění

verdunnen v
zředit
overgankelijk, (scheikunde) door toevoeging van oplosmiddel de concentratie verlagen

verdwijnen /vərˈdʋɛɪnə(n)/ v
mizet zmizet
ergatief wegraken, ophouden te bestaan

verdwijning n
zmizení
het verdwijnen

vereisen /vɛrɛɪsə(n)/ v
vyžadovat dožadovat žádat požadovat
overgankelijk nodig hebben

verenigen v
sjednotit
overgankelijk afzonderlijke delen tot één geheel maken

vereniging /və.ˈre.nə.ɣɪŋ/ /və.ˈre.nə.χɪŋ/ /vər.ˈe.ni.ɣɪŋ(g)/ n
sdružení
(juridisch), (maatschappij) vrijwillige groepering van personen (leden), met of zonder rechtspersoonlijkheid, die gericht is op een bepaald doel en met een bestuur aan het hoofd

verergeren v
zhoršit
ergatief erger worden
overgankelijk erger maken

verf /vɛrf/ n
barva
(schilderkunst) de algemene benaming voor een product dat bedoeld is om voorwerpen te beschermen tegen de weersomstandigheden of te kleuren door ze van een pigmenthoudende laag te voorzien

verfraaien v
zkrášlit
overgankelijk mooier maken

verfrissen v
občerstvit

vergadering /vərˈɣadəˌrɪŋ/ /vərˈχadəˌrɪŋ/ n
shromáždění
een georganiseerde bijeenkomst voor bespreking en overleg

vergeet-mij-niet n
pomněnka

vergeetachtig adj
zapomnětlivý
niet goed kunnen onthouden, dat zaken snel uit het geheugen gaan

vergelding n
odplata

vergelen v
zežloutnout
ergatief geel worden door veroudering of invloed van de omgeving

vergelijkbaar adj
srovnatelný
goed te vergelijken

vergelijken v
porovnat porovnávat
overgankelijk de overeenkomsten en verschillen van twee zaken in beschouwing nemen

vergelijking /vɛrɣə'lɛɪkɪŋ/ abbreviation
porovnání
1. relatie tussen twee zaken
rovnice
2. wiskundige uitdrukking

vergeten v
zapomenout zapomínat
uit het geheugen verloren gaan

vergeven v
odpustit odpouštět
overgankelijk vergiffenis schenken, iemand een kwade of verkeerde daad niet langer toerekenen

vergiet /vərˈxit/ n
cedník
(huishouden) ronde uitdruipbak met gaatjes in de bodem

vergif /vərˈɣɪf/ n
jed
iets dat levende wezens schaadt

vergiffenis n
odpuštění
het iemand niet kwalijk nemen van iets

vergiftigen v
otrávit
overgankelijk blootstellen aan een voor het lichaam schadelijke vreemde stof

vergiftiging n
otrava
(medisch) de toestand die ontstaat na het in- of opnemen van een voldoende hoeveelheid van een vergif om symptomen te veroorzaken

vergissen v
mýlit se
wederkerend zich ~: tot een foutieve conclusie komen, meestal te goeder trouw

vergrootglas n
lupa
(optica) bolle lens waardoor de voorwerpen die men bekijkt groter lijken

vergroting n
zvětšení
een toename in grootte ofwel omvang

verguizen /vər'xœyzə(n)/ v
hanět
te schande maken, belachelijk maken, bekritiseren

vergulden v
pozlatit zlatit
overgankelijk een voorwerp bedekken met een dun laagje goud

vergunning n
povolení
een officiële (noodzakelijke) toestemming om een bepaalde activiteit uit te voeren

verhaal /vər'ɦal/ n
příběh
verslag (mondeling of schriftelijk) van een waargebeurde of verzonnen gebeurtenis

verhang n
sklon

verhinderen v
zabránit
overgankelijk voorkomen, ervoor zorgen dat iets niet gebeurt

verhouding /vərˈɦɔʊ̯.dɪŋ/ /vərˈɦʌʊ̯.dɪŋ/ /vɛrˈhaʊ̯.dɪŋ/ n
poměr
(wiskunde) een verband in de vorm van een breuk tussen getalsmatige grootheden
de betrekking van personen onderling
een intieme, duurzame relatie tussen twee personen

verhuizen v
přeštěhovat se
ergatief van woon- of vestigingsplaats veranderen

verhuizing /vərˈhœʏzɪŋ/ /vərˈhœːzɪŋ/ n
stěhování
de verwisseling van één (semi-) permanente woonplaats voor een andere

verjaardag n
narozeniny
(feest) de dag waarop iemand viert dat hij of zij geboren werd

verjaring n
promlčení
(juridisch) het niet meer afdwingbaar zijn van een vordering door het verloop van de tijd

verjongen v
omladit
jonger maken

verkeer n
doprava provoz
(verkeer) het geheel van verplaatsingen waarbij goederen of personen vervoerd worden

verkeersblauw adj
dopravní modrá

verkeersbord n
dopravní značka
(verkeer) gestandaariseerd bord met aanwijzingen voor mensen in het verkeer

verkeersgeel adj
žlutá dopravní

verkeersgroen adj
dopravní zelená

verkeerslicht n
semafor
(verkeer) een installatie die middels gekleurde lichten het verkeer op een kruispunt regelt

verkeersoranje adj
dopravní oranžová

verkeerspurper adj
dopravní purpurová

verkeersrood adj
dopravní červená

verkeerswit adj
dopravní bílá

verkeerszwart adj
dopravní černá

verkenning n
průzkum
(militair) observatie van een gebied om strategische doelen te ontdekken of informatie te verkrijgen om een algemeen beeld van de situatie te krijgen.

verkiezen v
volit
overgankelijk iemand door een stemming een ambt doen toekomen

verkiezing /vər.ˈki.zɪŋ/ /vɛr.ˈki.zɪŋ(g)/ n
volba volby
het kiezen door middel van stemming, een methode waarbij een aantal personen, de kiesgerechtigden, door middel van een stemming bepaalt aan wie een bepaalde functie, post of titel moet worden toegekend.

verklaren /vɛrˈklarə(n)/ v
vysvětlit
overgankelijk duidelijk maken

verklaring /vər.ˈkla.rɪŋ/ /vɛr.ˈkla.rɪŋ(g)/ n
prohlášení
het verklaren, beweren van iets
een min of meer plechtige bekendmaking
een opheldering, verduidelijking
(juridisch) een meestal schriftelijk stuk waarin iets verklaard wordt

verkleinwoord /vərˈklɛɪ̯nʋɔːrt/ n
zdrobnělina
(grammatica) een woord met een verkleiningsuitgang waardoor iemand of iets als klein of weinig wordt voorgesteld

verklikker n
bonzák

verkloten v
podělat

verknoeien v
zfušovat

verkoop n
prodej
(handel) het verkopen (voor geld aan een ander geven)

verkopen /vərˈkopə(n)/ v
prodávat prodat
overgankelijk goederen tegen betaling aan een nieuwe eigenaar geven

verkoper n
prodavač
(beroep) iemand die goederen of diensten verkoopt

verkoudheid n
nachlazení
(medisch) een virusinfectie aan keel of neus

verkrachten v
znásilnit znásilňovat
overgankelijk, (seksualiteit) iemand met geweld tot seksueel verkeer dwingen

verkrachting n
znásilnění
(Nederlands Wetboek van Strafrecht, § 242) door geweld of een andere feitelijkheid of bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid iemand [dwingen] tot het ondergaan van handelingen die bestaan uit of mede bestaan uit het seksueel binnendringen van het lichaam

verkrijgen v
získat
overgankelijk in bezit krijgen, verwerven.

verlammen /vər'lɑmə(n)/ v
ochromit
overgankelijk, (medisch) van het vermogen zich te bewegen beroven

verlamming n
ochrnutí
(medisch) toestand waarin men niet is staat is zich te bewegen

verleden n
minulost
de voorafgaande tijd, dat wat voorbij is

verleden tijd n
minulý čas

verleiding /vər.ˈlɛɪ̯.dɪŋ/ /vər.ˈlɛː.dɪŋ/ /vɛr.ˈlɛɪ̯.dɪŋ/ n
svádění
het verleiden van iets of iemand

verlenen /vərlenə(n)/ v
udělit
ditransitief iemand iets ~: iemand begunstigen met iets, iemand iets toestaan

verlengen /vərˈlɛŋə(n)/ v
prodloužit
overgankelijk langer maken
overgankelijk langer laten duren

verlengsnoer n
prodlužovačka
(elektrotechniek) elektrisch snoer voorzien van stekker en contrastekker(s) (of contactdozen)

verlies n
ztráta
het teloorgaan, het kwijtraken

verliezen v
ztratit ztrácet
overgankelijk iets kwijtraken
prohrát
inergatief niet winnen

verlof n
dovolenka

verlokking n
pokoušení
iets wat heel aantrekkelijk is, maar verkeerd en zondig is

verloofd adj
zasnoubená

verloofde n
snoubenka
iemand die toegezegd heeft met een partner in het huwelijk te willen treden

verloskunde n
porodnictví
de beroepsmatige begeleiding tijdens iemands zwangerschap en de bevalling

verlossing /vər.ˈlɔ.sɪŋ/ /vɛr.ˈlɔ.sɪŋ/ n
spása
(religie) de bevrijding van de gevolgen van de zonden van de mens door het geloof in Jesus

verloten v
podělit

vermaken v
bavit
overgankelijk iemand prettig en leuk bezighouden

vermelden v
zmínit
overgankelijk een feit noemen in een verhaal of tekst

vermelding n
zmínka

vermengen v
míchat

vermenigvuldigen v
násobit
(wiskunde) het herhaald optellen van een getal; een rekenkundige bewerking waarvan de uitkomst het product wordt genoemd

vermenigvuldiging /vər.ˌme.nəx.ˈvʏɫ.də.ɣɪŋ/ /vər.ˌme.nəχ.ˈvʏɫ.də.χɪŋ/ /vɛr.ˌme.nɪx.ˈvʏl.di.ɣɪŋ(g)/ n
násobení
(wiskunde) een vermeerdering tot een veelvoud van het oorspronkelijke aantal

vermijden /vərˈmɛi̯də(n)/ v
vyhýbat se
overgankelijk (trachten te) ontwijken

vermiljoen adj
rumělka
(RAL-kleur) in een tint rood met RAL-nummer 2002 ( ).

vermiljoen n
cinabarit
bepaalde rode kleurstof op basis van kwik(I)sulfide, HgS
rumělka
geen meervoud naar oranje zwemende dieprode kleur
geen meervoud (RAL-kleur) tint rood met RAL-nummer 2002 ( ).

verminderen v
snížit
ergatief afnemen in aantal, kleiner worden
overgankelijk doen afnemen in aantal, kleiner maken

vermoeden n
domněnka
een waarschijnlijke waarheid

vermoeidheid n
únava

vermogen /vərˈmoχə(n)/ n
výkon
de kwaliteiten om iets te kunnen doen, capaciteit

vermoorden v
zabít
overgankelijkmet opzet gewelddadig van het leven beroven

vermout n
vermut
(drinken) versterkte wijn, op smaak gebracht met aromatische planten en kruiden

vernietigen v
ničit
overgankelijk een einde maken aan, het bestaan uitwissen van, volledig tenietdoen

vernietiging n
destrukce
een einde maken aan het bestaan van iets

vernieuwing n
obnovení

vernis n
fermež
een oplossing van filmvormende stoffen in vluchtige oplosmiddelen die gebruikt wordt voor de bescherming van o.a. hout, metaal en verf

veronderstellen v
předpokládat
overgankelijk een bepaalde aanname maken

veronderstelling n
předpoklad

verontwaardigd adv
rozhněvaný
gevoelens koesterend dat men te na gekomen is

verontwaardiging /və.rɔn.ˈtʋar.də.χɪŋ/ /və.rɔn.ˈtβ̞ar.də.ɣɪŋ/ /vɛr.ɔnt.ˈwar.di.ɣɪŋ(g)/ n
nevole
boosheid.

veroordelen v
proklínat
overgankelijk, (juridisch) in een rechtszaak een oordeel uitspreken

veroorzaken v
způsobit
overgankelijk de oorzaak zijn van; een gevolg tot stand brengen

verordening n
nařízení

veroveren /vərovərə(n)/ v
dobýt
(militair) een gebied door een militaire operatie in zijn macht nemen

verovering n
dobytí

verpakking n
zabalení
het materiaal waarin iets verpakt is

verpanden /vər'pɑndə(n)/ v
dát do zástavy

verpleegkundige n
ošetřovatel
(medisch), (beroep) iemand die beroepshalve patiënten verpleegt
(medisch), (beroep) een deskundige in de verpleegkunde

verplegen v
ošetřovat
overgankelijk (medisch) een zieke verzorgen

verplicht adj
povinný
door iets of iemand gedwongen

verplichting /vər.ˈplɪx.tɪŋ/ /vər.ˈplɪχ.tɪŋ/ /vɛr.ˈplɪx.tɪŋ(g)/ n
povinnost
iets dat moet

verraad /vəˈraːt/ n
zrada
het schenden van trouw

verraden v
zradit
overgankelijk een geheim prijsgeven

verrader n
zrádce
iemand die verraad pleegt

verraderlijk adj
perfidní

verrassing /və.ˈra.sɪŋ/ /və.ˈrɑ.sɪŋ/ /vɛ.ˈrɑ.sɪŋ(g)/ n
překvapení
een geheel onverwachte gebeurtenis

verrekijker /ˈvɛrəˌkɛːkər/ /ˈvɛrəˌkɛːɪkər/ n
dalekohled
(optica) een optisch instrument om voorwerpen op grote afstand te kunnen waarnemen door het vergrotend effect van het instrument

verrijken v
obohatit
overgankelijk rijker maken

vers n
verš
(dichtkunst) dichtregel
(dichtkunst) couplet

verschansing n
hrazení
(militair) een (militair) versterkte plaats
vaste wand rondom het dek van een schip

verschijnen /vər'sxɛɪnə(n)/ v
objevit
ergatief aan het licht treden, zichtbaar worden
(juridisch) voor het gerecht komen

verschijning n
objevení se

verschijnsel /vɛrsxɛɪnsəɫ/ n
jev úkaz
iets dat zich voordoet

verschil n
rozdíl
een aspect dat bij vergelijking anders is

verschrikkelijk adv
hrozný
enorm

verschroeien v
spálit
ergatief het verbranden van materiaal zonder aanwezigheid van vuur

verschrompelen v
scvrknout se
ergatief door uitdroging rimpelig en klein worden

verschuiven v
posunout
ergatief het proces van in contact met de grond zich voortbewegen
overgankelijk iets in contact met de grond doen voortbewegen
overgankelijk naar een andere datum, tijdstip of bestemming verplaatsen

versie /ˈfɛrsi/ n
verze
bepaalde vorm of variant van een uitgave
bepaalde verklaring of interpretatie van een gebeurtenis

versieren /vɛrˈsi:rə(n)/ v
flirtovat
overgankelijk (informeel) verleiden van iemand van wie je houdt

verslaafde n
závislák
iemand die verslaafd is aan iets

verslaan v
porazit
overgankelijk een definitieve overwinning boeken op een tegenstander

verslapen v
zaspat
wederkerend te lang blijven slapen met als gevolg dat men een afspraak mist

verslechteren v
zhoršit
ergatief slechter worden, achteruitgaan

verslinden v
hltat
overgankelijk grote hoeveelheden voeding snel en geheel verorberen

versnellen v
urychlit
(natuurkunde) veranderen van de snelheid

versnelling n
zrychlení
het (doen) toenemen van de snelheid
(natuurkunde) de tweede afgeleide van de positie als functie van de tijd: d2x/dt2
převod
een mechaniek ter overbrenging van de ene draaiende beweging op de andere

versnellingsbak n
převodovka
(werktuigbouwkunde) een schakelinrichting aan een motorvoertuig om de aangedreven wielen een andere (meestal lagere) omwentelingssnelheid te geven dan de as van de motor.

versplinteren v
odštěpit
tot splinters maken

verstaan /vər.ˈstaːn/ v
chápat
overgankelijk begrijpen van een uiting

verstand n
rozum
denkkracht, denkvermogen (met betrekking tot het brein)

versteend adj
zkamenělý

versterken v
posílit
overgankelijk beter bestand maken tegen aanvallen

versterker n
zesilovač
(elektronica) een schakeling van elektronische componenten die een toegevoerd signaal in spanning doet toenemen

verstoppen /vər'stɔpə(n)/ v
schovat
overgankelijk iets ~: iets stoppen waar het niet gemakkelijk gevonden zal worden

verstrekken v
dodat
overgankelijk ter beschikking stellen

verstrooien v
rozesít
door strooien verspreiden met name van de as van een overledene
ontspanning zoeken, afleiding verschaffen, afleiden van de geest

verstuiking n
vyvrtnutí
(medisch) een beschadiging van een (enkel)gewricht zonder dat er een botbreuk is en het gewricht ook niet uit de kop is geraakt

vertalen v
překládat přeložit
overgankelijk omzetten van geschreven of gesproken informatie naar een andere taal

vertaler n
překladatel

vertaling /vərˈtalɪŋ/ n
překlad překládání
iets dat omgezet is van de ene naar de andere taal

vertederend adj
milý
van iets dat men er vriendelijk en teder door gestemd raakt

vertegenwoordiger n
zástupce
(beroep) iemand die de plaats van een ander inneemt

vertelling n
vyprávění
een verhaal dat bedoeld is om verteld te worden

verteren v
trávit
ergatief voedsel afbreken

verticaal adv
svislý vertikální

vertraging /vər.ˈtra.ɣɪŋ/ /vər.ˈtra.χɪŋ/ /vɛr.ˈtra.ɣɪŋ(g)/ n
zpoždění
het langzamer gaan

vertrek n
odchod odjezd
de actie van het vertrekken of weggaan

vertrekstaat /vər.ˈtrɛk.stat/ n
hodinový
(Nederland) een tabel waarop staat aangegeven wanneer en op welk perron een trein of bus vertrekt

vertroosting n
útěcha

vertrouwen n
důvěra
(psychologie) het geloof in betrouwbaarheid van een persoon of zaak

vervagen v
rozmazat

verval n
hniloba
geleidelijke verslechtering van een toestand

vervalsen v
falšovat
overgankelijk een bedrieglijke kopie maken van een waardevol voorwerp

vervangen /vər'vɑŋə(n)/ v
nahradit
overgankelijk het ene de plaats doen innemen van het andere

verven v
malovat
overgankelijk met verf bestrijken

vervoegen v
časovat
overgankelijk (taalkunde) omvormen van een werkwoord om wijze, tijd en persoon uit te drukken

vervoeging /vər.ˈvu.ɣɪŋ/ /vər.ˈvu.χɪŋ/ /vɛr.ˈvu.ɣɪŋ(g)/ n
časování
(taalkunde) de flexie van een werkwoord onder invloed van persoon, getal, tijd, wijs

vervoermiddel n
vozidlo
(verkeer) voorwerp bestemd om personen of goederen naar een andere plaats te brengen

vervolgen /vər'vɔlɣən/ v
perzekvovat
overgankelijk niet rusten voor iemand bestraft of geweld aangedaan is

vervolging n
perzekuce
het vervolgen of vervolgd worden

vervorming n
deformace
een ongeplande verandering van iets
het proces van iets een andere vorm geven

vervreemden v
odcizit
overgankelijk vreemd, afkerig maken van

vervullen v
splnit
ditransitief het (doen) uitkomen van een voorspelling of belofte

verwaardigen v
uráčit se
wederkerend zich verlagen door iets voor het mindere volk te doen

verwaarloosbaar adj
zanedbatelný zanedbatelná zanedbatelné
niet de moeite om zich met iets bezig te houden

verwaarlozen v
zanedbat
overgankelijk iets niet de benodigde verzorging schenken

verwachten v
očekávat
inergatief ergens van uitgaan, iets als vooronderstelling aannemen

verwachting /vər.ˈʋɑχ.tɪŋ/ /vər.ˈβ̞ɑx.tɪŋ/ /vɛr.ˈwɑx.tɪŋ(g)/ n
očekávání
datgene wat verwacht wordt

verwant n
příbuzný
iemand waar men familiebanden mee heeft

verwantschap n
vztah
(ook (scheikunde)) overeenkomst, affiniteit

verwarming /vər.ˈʋɑr.mɪŋ/ /vər.ˈβ̞ɑr.mɪŋ/ /vɛr.ˈwɑr.mɪŋ(g)/ n
topení
het proces van verwarmen
een installatie die voor het verwarmen zorgt

verwarren /vɛrˈʋɑrən/ v
splést zaměnit
overgankelijk door elkaar halen

verwarring /vər.ˈʋɑ.rɪŋ/ /vər.ˈβ̞ɑ.rɪŋ/ /vɛr.ˈwɑ.rɪŋ(g)/ n
zmatek
een verwarde toestand

verweer n
obrana

verwekelijken v
oslabit

verwekken /və(r).ˈʋɛ.kə(n)/ v
zplodit
overgankelijk (eufemisme) (biologie) (een kind) door het deponeren van zijn sperma doen ontstaan

verwend adj
rozmazlený

verwerving n
nabývaní
het verkrijgen van iets

verwijdering n
odstranění
het verwijderen van iets

verwijfd /vər'wɛift/ adj
zženštilý
van een man dat hij doet zoals gebruikelijk zou zijn voor een vrouw

verwittiging n
výpověď
het iemand iets mededelen

verwoestend adj
ničitel
totaal vernielend.

verwonding n
zranění
lichamelijk letsel, beschadiging van het lichaam

verzamelaar n
akumulátor

verzamelen v
sbírat
overgankelijk bij elkaar brengen; aan een voorraad toevoegen
inergatief bij elkaar komen
wederkerend bij elkaar komen

verzameling /vər.ˈza.mə.lɪŋ/ /vɛr.ˈza.mə.lɪŋ(g)/ n
množina
meerdere voorwerpen, die soms door één persoon bij elkaar gebracht en onderhouden worden, en waarvan de objecten vaak tot één groep (thema) horen b.v. een grammofoonplatenverzameling, in meest algemene zin is een verzameling het geheel van bijeengezamelde zaken

verzekeraar /vərzekərar/ n
pojišťovatel
(economie) een bedrijf dat tegen betaling van een premie een bepaald risico voor een klant dekt

verzekeren v
pojistit
overgankelijk, (juridisch), (financieel) tegen betaling van een (meestal vaste) premie een contract afsluiten bij een verzekeringsmaatschappij, waarbij bepaald wordt dat bij eventuele schade gedekt zal worden

verzekering /vər.ˈze.kə.rɪŋ/ /vɛr.ˈze.kə.rɪŋ(g)/ n
pojištění
(juridisch), (financieel) overeenkomst waarmee men zorgt voor vergoeding van schade, diefstal e.d. door het betalen van een premie aan degene die verzekert

verzet n
odpor
handelingen gericht tegen de heersende macht of de aanvallende vijand alsmede de personen die die handelingen uitvoeren (de verzetsbeweging)

verzetsbeweging n
odboj
beweging van het verzet, de gezamenlijke mensen die zich verzetten tegen een overheerser

verzoek n
žádost
vraag om iets te doen, te laten of toe te staan

verzoeken v
žádat požádat
inergatief aan iemand vragen iets al dan niet te doen

verzoenen v
smířit
vrede laten sluiten

verzwakken /vɛrzʋɑkə(n)/ v
oslabit
overgankelijk zwakker maken

vest n
vesta
(kleding) een mouwloos jasje, te dragen onder de jas van het kostuum

vestibule n
vestibul

vesting n
pevnost

vet adj
tlustý
rijk aan vet, vetrijk

vet n
tuk
(biochemie) gespecialiseerd dierlijk weefsel
(techniek) als smeermiddel gebruikte substantie

veteraan n
veterán
(militair) een voormalig militair die gevochten heeft, een uitgediend krijgsman
een ervaren en oud persoon in een bepaald onderwerpgebied, zoals een sporter, geleerde, etc.

veterinair adj
veterinární

veto n
veto
(politiek) het recht, dat aan één of meer partijen van een besluitvormende raad kan zijn verleend, om het in stemming brengen van voorstellen te verbieden of aangenomen besluiten ongeldig te verklaren

vetweefsel n
tuková tkáň

vetzak n
tlusťoch
(figuurlijk) (scheldwoord) een dik persoon of dier

vetzuur /ˈvɛtzyr/ n
mastná kyselina
(scheikunde) een keten van ten minste twee koolstofatomen en een carboxylgroep

veulen n
hříbě
(dierkunde) (paardrijden) jong van bepaalde hoefdieren als het paard, de ezel, de kameel en de zebra

vezel n
vlákno
een vezel is een lang, dun filament waarvan de lengte ten minste drie keer groter is dan de doorsnede

vibrafoon n
vibrafon
(muziekinstrument) een muziekinstrument met gestemde metalen stroken (toetsen) die zoals bij pianoklavier zijn gerangschikt, en die met mallets worden aangeslagen. Ronddraaiende klepjes in de resonantiebuizen onder de toetsen geven het instrument de typische vibratotoon

vicieuze cirkel n
bludný kruh začarovaný kruh

vier /viːr/ n
čtyři čtvery
het cijfer 4

vierde /ˈviːrdə/ ordinalAdjective
čtvrtý
nummer vier in een rij

vieren v
slavit
overgankelijk op plechtige of feestelijke wijze een gedenkwaardige tijd gedenken

vierendertig cardinalNumeral
třicet čtyři
"34", het getal tussen drieëndertig en vijfendertig, dertig plus vier

vierentachtig cardinalNumeral
osmdesát čtyři
"84", het getal tussen drieëntachtig en vijfentachtig, tachtig plus vier

vierentwintig cardinalNumeral
dvacet čtyři čtyřiadvacet
"24", het getal tussen drieëntwintig en vijfentwintig, twintig plus vier

vierenveertig cardinalNumeral
čtyřicet čtyři
"44", het getal tussen drieënveertig en vijfenveertig, veertig plus vier

vierenzestig cardinalNumeral
šedesát čtyři
"64", het getal tussen drieënzestig en vijfenzestig, zestig plus vier of acht maal acht

vierhoek n
čtyřúhelník
(wiskunde) een geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit vier hoeken en derhalve ook vier zijden

vierhonderd /ˈviːrˌɦɔndərt/ cardinalNumeral
čtyřista
"400", het getal tussen driehonderdnegenennegentig en vierhonderdeen, vier maal honderd

vierhonderdste ordinalAdjective
čtyřstý
nummer vierhonderd in een rij

vierkant adj
čtvercový
met de vorm van een vierkant

vierkant n
čtverec
(wiskunde) geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit 4 gelijke hoeken van 90 graden en 4 zijden met gelijke lengte

vierkantswortel n
druhá odmocnina
(wiskunde) dat getal dat met zichzelf vermenigvuldigd een gegeven getal oplevert

vierwielig adj
čtyřkolový čtyřkolý
uitgerust met vier wielen

vijand n
nepřítel
(persoon) iemand met wie men op voet van oorlog leeft

vijandelijk adj
nepřátelský
van de vijand

vijandig adj
nepřátelský
zich als een vijand gedragend

vijf /vɛi̯f/ cardinalNumeral
pět patery
5, het getal tussen vier en zes

vijfde /ˈvɛɪ̯f.də/ /ˈvɛɪ̯v.də/ /ˈvɛːv.də/ ordinalAdjective
pátý
nummer vijf in een rij

vijfendertig cardinalNumeral
pětatřicet
"35", het getal tussen vierendertig en zesendertig, dertig plus vijf

vijfennegentig cardinalNumeral
devadesát pět
"95", het getal tussen vierennegentig en zesennegentig, negentig plus vijf

vijfentachtig cardinalNumeral
osmdesát pět
"85", het getal tussen vierentachtig en zesentachtig, tachtig plus vijf

vijfentwintig cardinalNumeral
dvacet pět pětadvacet
"25", het getal tussen vierentwintig en zesentwintig, twintig plus vijf of vijf maal vijf

vijfenveertig cardinalNumeral
pětačtyřicet
"45", het getal tussen vierenveertig en zesenveertig, veertig plus vijf

vijfenvijftig cardinalNumeral
padesát pět
"55", het getal tussen vierenvijftig en zesenvijftig, vijftig plus vijf

vijfenzestig cardinalNumeral
pětašedesát
"65", het getal tussen vierenzestig en zesenzestig, zestig plus vijf

vijfenzeventig /ˈvɛifənˌzøvəntəx/ cardinalNumeral
sedmdesát pět
"75", het getal tussen vierenzeventig en zesenzeventig, zeventig plus vijf

vijfhoek n
pětiúhelník
(wiskunde) een geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit vijf hoeken en derhalve ook vijf zijden

vijfhonderd /ˈvɛi̯fˌɦɔndərt/ cardinalNumeral
pět set
"500", het getal tussen vierhonderdnegenennegentig en vijfhonderdeen, vijf maal honderd

vijfkamp n
pětiboj
(sport) atletiekmeerkamp met vijf onderdelen

vijftien /ˈvɛi ̯ftin/ cardinalNumeral
patnáct
"15", het getal tussen veertien en zestien, tien plus vijf

vijftiende ordinalAdjective
patnáctý

vijftienhoek n
patnáctiúhelník

vijftig /ˈfɛi̯ftəx/ cardinalNumeral
padesát
"50", het getal tussen negenenveertig en eenenvijftig, vijf maal tien

vijg n
fík
(fruit) Ficus carica peervormige, zoete vrucht met eetbare zaden van de vijgenboom (wikidata: vijg )

vijl n
pilník
(gereedschap) een werktuig met een ruw, gegroefd of gekerfd oppervlak dat het mogelijk maakt dunne lagen van een voorwerp te verwijderen

vijver n
rybník
tamelijk klein door de mens aangelegd water

villa n
vila
(bouwkunde) een groot en vrijstaand huis

villen v
stahovat
overgankelijk van het vel ontdoen

vilt n
filc
(kleding) door langdurig bewerken verdichte wol

vin /vɪn/ n
ploutev
(zoötomie) uitstekend lichaamsdeel van vissen en andere aquatische dieren die zij gebruiken voor de voortbeweging

vinden /'vɪndə(n)/ v
najít nacházet nalézat nalézt
overgankelijk iets aantreffen nadat ernaar gezocht is

vindingrijkheid n
vynalézavost
de mate waarin iemand goed is in het vinden van nieuwe oplossingen

vinger n
prst
(anatomie) elk van de 5 gelede extremiteiten waar de hand zich in splitst

vingerafdruk /ˈvɪ.ŋər.ˌɑf.drʏk/ /ˈvɪ.ŋər.ˌɑv.drʏk/ n
otisk prstu
een afdruk op een oppervlak van een vinger met meestal de unieke, persoonsgebonden figuur die de lijnen op de vinger vormen

vingeren /'vɪŋərə(n)/ v
prstit
(seksualiteit) met de hand of vinger bevredigen

vingerhoed /'vɪŋərˌɦut/ n
náprstek
hard dopje dat het eerste kootje van de vinger beschermt bij het naaien

vingerhoedskruid n
náprstník

vink n
pěnkava obecná pěnkava

viola da gamba n
gamba
(muziekinstrument) knie- of beenviool, een voorloper van de cello

violet n
fialový
(kleur) een kleur tussen blauw en ultraviolet, met een golflengte tussen de 430 en 380 nm

violist n
houslista
(muziek), (beroep) musicus die een viool bespeelt

violoncello n
violoncello cello violončelo čelo
(muziekinstrument) een viersnarig strijkinstrument dat tijdens het bespelen door de violoncellist of cellist tussen de knieën wordt gehouden

viool n
housle
(muziekinstrument) viersnarig strijkinstrument

viooltje n
fialka
(bloemplanten) een geslacht Viola uit de viooltjesfamilie (Violaceae )

viraal adj
virový
(medisch) door een virus veroorzaakt

virologie n
virologie
(biologie) (medisch) leer van de virussen en de door virussen veroorzaakte ziektes

viroloog n
virolog
(beroep) deskundige op het gebied van virussen en virusziekten

virtueel adj
virtuální
als simulatie of in gedachten aanwezig, schijnbaar bestaand (d.w.z. de waarneming is correct en voor iedereen hetzelfde maar wat men ziet 'is er niet' of 'is anders')
(informatica) slechts op het internet of door computerapparatuur bestaand
haast hetzelfde geworden, bijna, vrijwel

virus /virəs/ n
virus vir
(biologie) (medisch) ziekteverwekker die veel kleiner is dan een bacterie
virus počítačový virus
(informatica) klein en gevaarlijk softwareprogramma dat zichzelf gemakkelijk van de ene naar de andere computer verspreidt en de besturing daarvan gedeeltelijk of geheel overneemt

vis n
ryba
(dierkunde) benaming voor dieren uit de groep Pisces : gewerveld dier met kieuwen, levend in water
(metonymisch) het vlees van een vis (1)

visarend n
orlovec
(havikachtigen) Pandion haliaetus , een vooral visetende roofvogel die de enige soort uit de familie Pandionidae is

visceraal adj
niterný
(medisch) met betrekking tot de ingewanden

viscose n
viskóza
(scheikunde) een stroperige organische vloeistof die wordt gebruikt bij de productie van rayongarens en cellofaan, natriumzout van cellulosexanthaat

visie n
názor
de wijze waarop men zaken beoordeelt of beschouwt

visioen n
vidina
een droombeeld

visionair adj
vizionář

visnet n
rybářská síť
(visserij) vlechtwerk van touw om waterdieren te vangen of in water te bewaren

visser n
rybář
(beroep) (visserij) iemand die beroepsmatig vist

visueel /vizyʋel/ adj
zrakový
betreffende het zicht, betreffende het zienbare

visum n
vízum

vitaliteit n
živost

vitamine n
vitamín
(medisch) (voeding) een stof die het lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft, maar niet of bijna niet door het lichaam zelf aangemaakt kan worden en derhalve in voldoende mate via voedsel of supplement ingenomen moet worden

vizier n
zaměřovač
(militair) richttoestel op de loop van een vuurwapen
vezír
(geschiedenis) minister of hoog staatsdienaar, rechterhand onder een Oosters heerser zoals een sultan (meestal voorafgegaan door primo, groot, eerst)
hledí
(militair) (historisch) klep aan een hoofddeksel of opening in een helm waar men doorheen kan kijken

vlag /vlɑχ/ n
vlajka
lap stof met een vast patroon van kleuren die gevoerd wordt als symbool van een organisatie, beweging of natie

vlaggenschip /ˈvlɑɣəˌsxɪp/ n
vlajková loď
(militair) schip waarop zich de bevelvoerder over een vloot of eskader bevindt (die bevoegd is een commandovlag te voeren)

vlagzalm n
lipan podhorní lipan
(straalvinnigen) (voeding) bepaald soort vis, Thymallus thymallus , die in de Benelux inheems is

vlak /vlɑk/ adj
vodorovný
zonder bergen of dalen

vlakke wolfsklauw n
plavuník zploštělý
(wolfsklauwachtigen) bepaald soort giftige vaste plant die sporen vormt, Diphasiastrum complanatum uit de wolfsklauwfamilie Lycopodiaceae , die voorkomt op het noordelijk halfrond, maar niet meer in de Benelux

vlakte n
rovina
(geologie) gebied met weinig of geen hoogteverschillen

vlam n
plamen
kleinste vorm van vuur

vlamboogoven n
oblouková pec

vlas n
len

vlasvink n
konopka
(zangvogels) bepaald soort vinkachtige vogel Carduelis cannabina

vlecht n
cop
een gebonden pluk haar of andere vezels

vlechten /ˈvlɛx.tə(n)/ /ˈvlɛχ.tə(n)/ v
plést
overgankelijk in elkaar strengelen

vleermuis n
netopýr
(dierkunde), klein vliegend zoogdier behorend tot de orde van de Chiroptera

vlees n
maso
(anatomie) spierweefsel van bepaalde organen
(voeding) spierweefsel van dieren dat opgegeten kan worden als onderdeel van de voeding

vleeseter n
masožravec
(biologie) een vleesetend dier

vleien v
lichotit pochlebovat
overgankelijk (onoprechte) complimenten geven, meestal om bij iemand in de gunst te komen

vlek n
skvrna
een vieze plek

vleugel n
křídlo
(zoötomie) lichaamsdeel van diersoorten als vogels, vleermuizen en sommige insecten dat vliegen mogelijk maakt, in de vorm van een beweegbaar vlak dat paarsgewijs aan beide kanten van het lichaam zit

vleugelnoot n
dvounažka
(beschrijvende plantkunde) een (boom)vrucht die voorzien is van vliezige vleugel om de verspreiding door de wind te vergemakkelijken

vleugelspeler /'vløxəlspelər/ n
hráč na křídle
(sport) een speler die aan de linker of de rechter kant van het veld staat met name bij bijvoorbeeld voetbal, hockey, ijshockey, handbal en rugby

vlieg /vlix/ /vliχ/ n
moucha
(tweevleugeligen) Brachycera tweevleugelig insect

vliegdekschip n
letadlová loď
(militair) (scheepvaart) groot vaartuig dat is ingericht voor het opstijgen, landen, vervoer en onderhoud van meerdere vliegtuigen

vliegen /ˈvli.ɣə(n)/ /ˈvli.χə(n)/ v
letět létat
inergatief zich door de lucht voortbewegen

vliegenzwam n
muchomůrka červená
(schimmels) bepaald soort paddenstoel, Amanita muscaria , met een rode hoed met witte stippen

vlieger n
drak
(speelgoed) een voorwerp dat door de wind aan een draad in de lucht opgelaten kan worden
(wiskunde) een vierhoek waarvan twee paar aanliggende zijden en één paar overstaande driehoeken aan elkaar gelijk zijn

vliegticket n
letenka

vliegtuig /ˈvlixtœːx/ /ˈvliχtœʏχ/ n
letadlo letoun
(verkeer) (luchtvaart) vervoermiddel dat speciaal ontworpen is voor het reizen door de lucht

vliegveld /ˈvlixfɛɫt/ n
letiště
(luchtvaart) een terrein waar vliegtuigen kunnen landen en opstijgen

vliegwiel n
setrvačník
een sneldraaiend wiel met grote massa

vlier n
bez

vlierbes /'vlirbɛs/ n
bezinka
(fruit) bessen van de gewone vlier (Sambucus nigra )

vlinder n
motýl
(dierkunde) benaming voor nectar etende insecten uit de orde Lepidoptera , gekenmerkt door vier vaak gekleurde vleugels die met heel kleine schubben zijn bedekt, zuigende monddelen met een oprolbare tong en een rupsachtige larve die zich destructief voedt met planten

vlo n
blecha
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Siphonaptera , vleugelloze bloedzuigende huidparasieten

vloed n
příliv
stromende vloeistof met daarmee gepaard gaande verhoging van de vloeistofstand

vloedgolf n
přílivová vlna
een zich golfsgewijs voortplantende plotselinge stijging van de waterstand

vloeibaar adj
tekutý
(thermodynamica) in staat te vloeien, gezegd van de aggregatietoestand van stoffen die niet vast en niet gasvormig zijn

vloeien /ˈvlujə(n)/ v
téct
ergatief zacht stromen

vloeiend adj
plynný
zonder haperingen een taal kunnen spreken

vloeipapier n
piják
papier om een sigaret van te rollen
papier om vloeistoffen zoals inkt mee op te zuigen

vloeistof n
tekutina kapalina
een stof in die aggregatietoestand waarin het geen eigen vorm heeft, maar wel een eigen volume

vloeken v
klít
uitroepen van vloekwoorden, beledigende taal gebruiken

vloer /vlur/ n
podlaha

vloot /vloːt/ n
flota
bij elkaar horende schepen

vlot adj
hladký
gemakkelijk, eenvoudig, zonder veel problemen

vlot n
vor
een drijvende constructie

vlucht n
let
(luchtvaart) naamwoord van handeling van vliegen: het zich door luchtruim bewegen

vluchteling /'vlɵxtəlɪŋ/ n
uprchlík
iemand die uit angst voor vervolging zijn land is ontvlucht
iemand die voortvluchtig is

vluchten /vlɵxtə(n)/ v
utéct
ergatief trachten te ontkomen aan dreigend gevaar

vluchtnummer n
číslo letu
de IATA-code van de luchtvaartmaatschappij gevolgd door een nummer

vluggertje n
rychlovka
(informeel), (seksualiteit) seksueel contact dat snel wordt afgerond

vocatief n
vokativ
(grammatica) de vijfde naamval waarin een naamwoord staat dat aanduidt tot wie het woord wordt gericht

vochtig adj
vlhký

vochtigheid n
vlhkost
de mate van vocht

voeden v
krmit
overgankelijk van voedsel voorzien

voeding /ˈvu.dɪŋ(g)/ /ˈvu.dɪŋ/ n
výživa
(voeding) voedsel

voedingsadditief n
Přídatná látka
(voeding) een hulpstof die aan voeding mag worden toegevoegd

voedingssupplement n
doplněk stravy
(voeding), (farmacologie) voedingsmiddel dat bedoeld is als aanvulling op de normale voeding (in de vorm van een capsule [2], pil [2] e.d.)

voedsel n
potrava
(voeding) alles wat een levend wezen tot zich neemt om aan bouwstof en energie te komen.Dit kan zowel een vaste of vloeibare substantie zijn.

voedzaam adj
výživný
veel nuttige voedingsstoffen bevatten

voegwoord /ˈvuxʋoːrt/ n
spojka

voelen v
cítit
overgankelijk gewaarworden door aanraking, meestal met betrekking tot temperatuur of druk

voering /ˈvuː.rɪŋ(g)/ /ˈvuː.rɪŋ/ n
podšívka
de binnenbekleding van een voorwerp

voertuig /ˈvuːrtœx/ ˈvuːrtœyx/ n
vozidlo
(verkeer) door de mens gemaakt vervoermiddel, gewoonlijk op wielen of glijvlakken, voor het verplaatsen over land van personen en goederen

voet n
noha chodidlo
(anatomie) voortzetting van het been beneden de enkel; lichaamsdeel waar een mens en dier op staan
noha stopa
(eenheid), (verouderd) oude oppervlaktemaat, de exacte lengte is streekafhankelijk

voetbal /ˈvut.bɑɫ/ n
fotbal kopaná
(sport) o een balsport waarbij twee teams van 11 spelers met hun voeten (of hoofd) een bal in het doel van de tegenstander proberen te krijgen

voetganger n
chodec
(verkeer) iemand die zich te voet door het verkeer verplaatst

voetpad /'vutpɑt/ n
cesta
verhoogde of gemarkeerde strook langs een rijweg waar mensen kunnen lopen

voetspoor n
stopa

voetzool n
chodidlo
(anatomie) de onderzijde van de voet

vogel /ˈvoːɣəl/ /ˈvoχɔɫ/ n
pták
(dierkunde) gewerveld dier behorend tot de klasse Aves met twee vleugels, twee poten, een snavel en een met veren bedekt lichaam dat zich voortplant door het leggen van eieren

vogelbekdier n
ptakopysk
(cloacadieren) enige zoogdier met een snavel, Ornithorhynchus anatinus

vogelperspectief n
ptačí perspektiva
gezien vanuit de lucht; gezien vanuit de positie van een vliegende vogel

vogelspin n
tarantule
(spinachtigen) grote behaarde spin die leeft in de tropische streken uit de familie Theraphosidae van spinnen binnen de onderorde vogelspinachtigen (Mygalomorphae)

vogelverschrikker n
strašák
(landbouw) manshoge pop opgesteld in een akker met als doel vraat door vogels te beperken

vogelzang n
cvrlikání
het geluid dat vogels maken

vol /vɔl/ /vɔɫ/ adj
plný
geheel gevuld

voldoen v
uspokojit
inergatief ~ aan een eis vervullen

voldoende indefinitePronoun
dostačující
toereikend, genoeg

volgen /'vɔlxə(n)/ v
následovat sledovat
ergatief, overgankelijk achterna gaan

volgend adj
příští
later komend

volgens preposition
podle
geeft een bron aan voor de gegeven redenering

volgordeschakeling n
sekvenční obvod

volgzaam adj
poddajný
bereid te volgen

volk /vɔlk/ n
lid
een groep mensen die een aantal dingen gemeenschappelijk hebben, zoals afstamming, taal, gewoontes of overlevering
de inwoners van een land

volkerenmoord n
genocida

volkorenbrood n
celozrnný chléb
(voeding) brood waarin alles van de graankorrel verwerkt wordt

volkslied n
národní hymna
een lied dat dienst doet als symbool voor een volk of een natie

volksrepubliek n
lidová republika

volkstelling /'vɔlkstɛlɪŋ/ n
sčítání lidu
(statistiek) een vaststelling, door of namens de overheid, van de bevolkingsgrootte van een bepaald gebied, meestal een land, waarbij tevens een aantal andere, structurele kenmerken onderzocht worden, zoals leeftijd, geslacht, burgerlijke staat, godsdienst, gezinsverband en beroepswerkzaamheid

volkstuin /ˈvɔlks.tœʏn/ n
rodinná zahrádka
een grondstuk dat het lokale stadsbestuur (of een charitatieve instelling) aan particuliere burgers verhuurt om groente en fruit te kweken

volle maan n
úplněk
(astronomie) fase of schijngestalte van de maan, waarbij de naar de aarde gekeerde zijde, geheel door de zon wordt verlicht en daardoor zichtbaar is

vollemaan n
úplněk
(astronomie) de fase of schijngestalte van de maan, waarbij de naar de aarde gekeerde zijde, geheel door de zon wordt verlicht en daardoor zichtbaar is

volleybal n
volejbal odbíjená
(sport), bal waarmee het spel 'volleybal' wordt gespeeld.

volmaakt /vɔlˈmaːkt/ adv
dokonalý
zonder enig gebrek

volmacht n
plná moc
(juridisch) wilsverklaring waarbij iemand de bevoegdheid aan een ander verleent om in zijn naam bepaalde rechtshandelingen te verrichten

volt n
volt

voltooid deelwoord n
příčestí minulé
(grammatica) vorm van het werkwoord die gebruikt wordt om de voltooide tijden te vormen en als bijvoeglijk naamwoord om aan te geven dat de actie van het werkwoord voltooid is

voltooid verleden tijd n
plusquamperfektum

voltooien v
dokončit
ten einde brengen

volume n
objem hlasitost
(wiskunde) afmeting van de hoeveelheid ruimte die een driedimensionaal object of ruimtedeel omvat; het in kubieke eenheden uitgedrukte product van lengte, breedte en hoogte

volumineus /volymi'nøs/ adj
objemný
een grote omvang hebbende
(eufemisme) zeer dik zijn

volwassen adj
dospělý
een leeftijd bereikt hebbend waarop men volgroeid en onafhankelijk kan zijn

volwassene n
dospělý
een persoon die de volwassen leeftijd heeft bereikt waarop men normaal fysiek volgroeid is en normaal en verantwoordelijk kan functioneren in de samenleving

vondeling n
nalezenec

vonk n
jiskra
klein rondvliegend gloeiend korreltje of brokstukje

vonnis n
trest
(juridisch) een beslissing van een rechter in dagvaardingsprocedures

voodoo n
vúdú
(religie) een geloof dat inheems is in Haïti

voor /vor/ preposition
před
dichterbij dan (gezien vanaf de spreker of anderszins)
eerder in tijd
pro
ten behoeve van, ten gunste van

voorbeeld n
příklad
iets of iemand die het waard is om nagevolgd te worden

voorbereiden v
připravit připravovat
overgankelijk handelingen verrichten die een latere gebeurtenis mogelijk moeten maken

voorbereiding /ˈvor.bə.rɛɪ̯.dɪŋ(g)/ /ˈvor.bə.rɛː.dɪŋ/ /ˈvo̝r.bə.rɛɪ̯.dɪŋ/ n
příprava
het voorbereiden

voorbode /ˈvorbodə/ n
zvěstovatel
(beroep) (letterlijk) bode die vooruitgestuurd is om de komst van iets of iemand aan te kondigen, voorloper ,aankondiger

voordeel n
výhoda
(tennis) term die aangeeft dat een speler bij een 40-40-stand een punt heeft gescoord en dus maar één punt verwijderd is van de winst van een game

voordeur /'voːrdøːr/ n
hlavni dveøe
de hoofddeur aan de voorzijde van een gebouw of woning

voorganger n
předchůdce
de persoon die voorafgaand aan een zeker persoon dezelfde positie bekleedde

voorgerecht n
předkrm
(voeding) eerste, meestal lichte gang van een maaltijd

voorgevoel n
předtucha

voorgoed adv
nadobro

voorhanden /vɔːr.'ɦɑn.də(n)/ adj
po ruce
beschikbaar, voorradig

voorhoofd n
čelo
(anatomie) het deel van het gezicht tussen de wenkbrauwen, de normale haarlijn en de slapen

voorhuid n
předkožka
(anatomie) de voorste plooi aan huid van de penis

voorjaarsschoonmaak n
jarní úklid
het opruimen en poetsen van een woning in het voorjaar

voorkeur /ˈvoːrkør/ n
preference
de neiging tot kiezen van het één boven het ander

voorlezen v
předčítat
ditransitief hardop een tekst lezen ten aanhoren van anderen

voorlopig /vorˈlopəx/ /vorˈlopəç/ adj
předběžný
tijdelijk in afwachting van iets definitiefs

voornaam n
křestní jméno
naam die bij de geboorte aan een persoon wordt gegeven, en die aan de familienaam voorafgaat.

voornaamwoord /ˈvɔːr.nam.ˌʋɔːrt/ n
zájmeno pronomen
(grammatica) een woord dat verwijst naar iets anders zonder ze te noemen. Het woord waarnaar verwezen wordt, heeft een bepaalde zelfstandigheid of kenmerk

voornaamwoordelijk bijwoord n
zájmenné příslovce
(grammatica) een bijwoord ter vervanging van de combinatie voorzetsel met voornaamwoord, bestaande uit een overeenkomstig bijwoord van plaats en het voorzetsel in bijwoordelijke vorm

vooroordeel n
předsudek

voorouder n
předek
(familie) iemand van wie men afstamt

voorrang n
přednost

voorruit n
přední sklo
glazen vlak aan de voorkant van een voertuig dat zorgt voor zicht op de weg en bescherming tegen weer en wind

voorschrijven /'vɔːrsxrɛɪvə(n)/ v
nařizovat
ditransitief een schriftelijke opdracht geven

voorspel n
předehra
voorbereidende inleiding op een geschiedenis, verhaal, toneel- of muziekstuk
(seksualiteit) liefdesspel als opmaat voor seks

voorspelbaar adj
předvídatelný
van tevoren te verwachten

voorspelbaarheid n
předvídatelnost
de mate waarin het mogelijk is betrouwbare voorspellingen te doen

voorspellen v
předpovídat
overgankelijk een uitspraak doen over toekomstige gebeurtenissen

voorspelling n
předpověď

voorspoed n
prosperita

voorsprong /'vorsprɔŋ/ n
náskok
de mate waarin men verder gevorderd is dan anderen

voorstander n
hlasatel
iemand die het met een bepaalde opvatting eens is, iemand die een plan steunt

voorstel n
návrh
hetgeen dat voorgesteld wordt

voorstellen v
navrhnout
ditransitief het voorleggen van een idee aan iemand
prezentovat
overgankelijk het geven van een beeld van iets

voorteken n
znamení
een min of meer vaag signaal dat aan een gebeurtenis voorafgaat
(wiskunde) het voor een getal genoteerde plus- of minteken
(muziek) een symbool op of tussen de lijnen van een notenbalk dat aangeeft dat vanaf dat punt, de toonhoogte hoger (kruis) of lager (mol) moet zijn

voortplanten v
rozmnožit se
wederkerend (biologie) zich ~ een nieuwe generatie voorbrengen

voortzetting n
pokračování
het voortzetten van iets

vooruitgang n
pokrok
proces van technologische en economische groei van een samenleving

voorvader n
předek
(familie) mannelijk persoon van wie een volk, een clan of een familie afstamt; ook bij dieren

voorvocht n
preejakulační tekutina
een helder vocht dat bij seksuele opwinding uit de penis kan komen zonder dat de man klaarkomt, en ook zonder dat een erectie hoeft op te treden

voorvoegsel /ˈvoːrvuxsəɫ/ n
předpona
(taalkunde) een gebonden morfeem dat voor een ander woord geplaatst wordt om iets aan de betekenis toe te voegen

voorwaarde n
předpoklad
omstandigheid die noodzakelijk is of gemaakt wordt wil iets anders plaats of geldigheid hebben

voorwerp n
předmět
een object, iets dat fysiek bestaat

voorzetsel n
předložka
(grammatica) een onverbuigbaar woord dat de aard van de relatie tussen verschillende elementen in de zin aangeeft

voorzichtig /vɔːrˈzɪxtəx/ adv
opatrný obezřetný
op een oplettende, rustige manier

voorzien /vɔːr.'zin/ v
předvídat
overgankelijk herkennen als toekomstige ontwikkeling, zien aankomen

voorzijde n
líc

voorzitter n
předseda
(beroep) hoofd van een bestuur, leider van een vergadering

vordering /vɔɾ.dǝ.ɾɪŋ/ n
pokrok
een voortgang, vooruitgang, progressie

vorig indefiniteOrdinalNumeral
bývalý předchozí
degene die of datgene dat eerder een positie innam.

vork n
vidlička
aftakking van een boomtak of van een weg
(gereedschap) (huishouden) voorwerp bestaande uit een greep en (meestal 3 of 4) tanden, waarmee vast voedsel wordt gegeten
(schaak) situatie waarbij één eigen stuk tegelijkertijd twee of meer vijandelijke stukken aanvalt

vorm n
forma
ruimtelijke begrenzing van een voorwerp
sjabloon of bak waarin iets gegoten of geperst kan worden

vorst /vɔrst/ n
mráz
(meteorologie) weersomstandigheden waarbij water in ijs verandert

vorstendom n
knížectví
het gebied waar een vorst heerschappij over uitoefent; staat met een vorst of prins als staatshoofd

vorstig adj
mrazivý
van het weer dat het koud en vriezend is

vos n
liška
(roofdieren) bepaald zoogdier, Vulpes vulpes , met bruinrode kleur en dikbehaarde staart

vouwen v
přeložit

vraag /vra:x/ /vra:χ/ n
otázka
een verzoek (om inlichting)

vraagteken n
otazník
(taalkunde) een leesteken (?) dat men aan het eind van een zin plaatst om deze vragend te maken

vrachtschip n
nákladní loď
(scheepvaart) een schip dat uitsluitend bedoeld is voor het vervoer van goederen

vrachtwagen n
nákladní auto
(verkeer) een wagen voor goederenvervoer

vrachtwagenchauffeur n
řidič kamionu

vragen /ˈvraɣə(n)/ /ˈvraχə(n)/ v
ptát se zeptat se
ditransitief mondeling of schriftelijk informatie verzoeken
žádat prosit
ditransitief mondeling of schriftelijk actie verzoeken

vrede n
mír
(politiek) ontbreken van oorlog

vredestijd n
doba míru
een historische periode waarin men geen oorlog voert, periode dat er vrede heerst

vredig /ˈvre.dəx/ /ˈvre.dəχ/ adj
klidný
onverstoord door geschil of onrust

vreemd adj
cizí
van buiten, niet van hier, buitenlands
bizarní
gek, onwerkelijk; een vreemd gevoel
niet bekend

vreugde n
radost
(psychologie) een blij gevoel

vreugdevuur /ˈvrøx.də.ˌvyːr/ /ˈvrøɣ.də.ˌvyːr/ /ˈvrøχ.də.ˌvyːr/ n
táborák
een groots door mensen opgebouwd en gecontroleerd vuur om iets te vieren

vrezen /ˈvrezə(n)/ v
bát
overgankelijk bang zijn, angst hebben

vriend /vriːnt/ n
přítel
(sociologie) een persoon met wie je een speciale, vriendschappelijke, persoonlijke band hebt
(sociologie) de mannelijke persoon met wie je verkering hebt; de mannelijke persoon met wie je een liefdesrelatie hebt

vriendelijk /ˈvriːndələk/ adj
přátelský
met sympathie en respect, zoals passend bij iemand die je goed kent

vriendin n
přítelkyně
de vrouwelijke persoon met wie je verkering hebt

vriendschap n
přátelství
(sociologie) gelijkwaardige relatie tussen personen die elkaar wederzijds genegen zijn en een vergelijkbare relatie tegelijkertijd ook met anderen kunnen hebben

vriespunt /vrispʌnt/ n
bod mrazu

vriezer n
mrazák
een toestel bedoeld om voedingsmiddelen in bevroren toestand gebracht, te bewaren

vrij adj
svobodný
ongebonden, niet in beweging beperkt

vrijdag n
pátek
(tijdrekening), (dag) dag van de week die na donderdag en voor zaterdag komt

vrijgeven v
uvolnit
overgankelijk zonder voorbehoud beschikbaar stellen, toegankelijk maken

vrijgezel adj
svobodná
zonder levenspartner

vrijgezel n
starý mládenec
een ongehuwde man of vrouw

vrijheid /ˈvrɛi̯ɦɛi̯t/ n
svoboda
het vrij zijn

vrijheidsstrijder n
bojovník za svobodu
(militair) krijger, rebel of activist die zich inzet voor de vrijheid van zijn of haar onderdrukte volk, en door de vijand vaak gezien als terrorist of militant

vrijwillig adj
dobrovolný
niet gedwongen

vroeg adj
raný
eerder dan verwacht
betrekking hebbend op het eerste gedeelte van een tijdperk

vroeg Latijn /ˈvruxlaˌtɛin/ pn
archaická latinka
geen meervoud (taal) de Latijnse taal zoals deze gesproken en geschreven werd vanaf 700 voor Christus tot 150 voor Christus

vrolijk adv
veselý
in goede stemming

vrolijkheid n
veselost
een aangename stemming waarin men veel lacht, zich goed voelt en het leven optimistisch bekijkt

vroomheid n
nábožnost
zeer gelovig zijn
uiterlijk teken dat iemand zeer gelovig is

vrouw n
žena ženská ženština
(biologie) volwassen mens van het vrouwelijk geslacht
(kaartspel) speelkaart waarop een vrouwelijke figuur (vaak een koningin) staat afgebeeld
žena manželka choť
(pregnant), (familie), (juridisch) vrouwelijke partner in een blijvende relatie

vrouwelijk adj
ženský

vrouwenschoentje n
střevičník pantoflíček
dim. tant. (bloemplanten) grootste in Europa voorkomende orchideeënsoort, Cypripedium calceolus

vrucht n
plod
(plantkunde) volgroeid vruchtbeginsel van een boom of plant

vruchtbaar /'vrɵɣbar/ adj
plodný fertilní
in staat vrucht af te werpen

vruchtbaarheid /'vrʏxt.bar.ɦɛɪ̯t/ /'vrʏxt.bar.ɦɛːt/ /'vrʏɣ.ba.rɛɪ̯d/ n
plodnost
(medisch) het vermogen vrucht te dragen

vruchtwater n
plodová voda

vuil /vœy̯l/ n
špína
viezigheid, onreine materie

vuilnisbak /'vœylnɪsbɑk/ n
popelnice
een bak waarin men huisvuil verzamelt

vuilniswagen /ˈvœʏɫnɪsˌʋaxə(n)/ /ˈvœːɫnɪsˌβaɣə(n)/ n
popelářský vůz
een auto van de vuilophaaldienst

vuist n
pěst
gebalde hand, een knuist

vulgair adj
vulgární

vulkaan n
sopka vulkán

vulkaanuitbarsting n
sopečná erupce
(geologie) de vaak explosieve activiteit waarmee in een vulkaan opgebouwde spanningen zich ontladen

vulkanisch adj
sopečný
(geologie) betrekking hebbend op de processen die in een vulkaan plaatsvinden

vulkanisme n
vulkanismus
(geologie) verzamelnaam voor natuurlijke processen aan en boven het oppervlak die veroorzaakt worden door het omhoog bewegen van heet materiaal uit het binnenste van een planeet.

vullen v
vyplnit
overgankelijk vol maken

vulpen /ˈvʏl.pɛn/ /ˈvʏɫ.pɛn/ n
plnící pero
(teken- en schrijfmateriaal) een schrijfpen met holle houder waarin zich een inktreservoir bevindt

vulva n
vulva
(anatomie) de schaamspleet, de ingang tot de vagina

vuur /vyːr/ n
oheň hoření
(scheikunde) het geheel van de licht- en warmteverschijnselen die zich voordoen wanneer iets verbrandt, d.w.z. een oxidatiereactie ondergaat

vuurrood adj
ohnivě červená

vuursteen n
pazourek buližník
o: (mineraal) een harde steensoort uit silica opgebouwd die in de prehistorie verwerkt werd tot werktuigen
m: een steen gebruikt om vonken voort te brengen

vuurtoren n
maják
(scheepvaart) een hoog lichtbaken aan de kust

vuurwapen n
palná zbraň
een wapen dat een kogel schiet met behulp van een chemische ontploffing

vuurwerk n
ohňostroj
één of meerdere voorwerpen die gevuld zijn met ontploffende, brandbare en lichtgevende stofmengsels.

vuvuzela n
vuvuzela
(muziekinstrument) een Zuid-Afrikaans blaasinstrument

waaier n
vějíř
scherm in halve schijfvorm dat dient om te verkoelen door wind aan te waaien

waar /ʋar/ adv
kde
Vragend: op welke plaats?
Betrekkelijk op welke plaats

waard /ʋaːrt/ n
hostinský
(beroep) (horeca) baas van een herberg, taveerne of café

waarde n
hodnota

waardeloos /ˈʋardəˌlos/ adj
bezcenný
geen waarde hebbend

waardeoordeel /'wardəordel/ n
hodnotový soud
de mening over hoe goed of hoe slecht iets is

waardepapier n
cenný papír
(financieel) document met geldswaarde, zoals bankbiljetten, cheques, fondsen, effecten, handelspapieren enz.

waardering n
ocenění
het hechten van een waarde aan iets of het tonen daarvan

waardevol /'ʋardəˌvɔl/ adj
cenný
een grote waarde hebbend

waardig /'ʋar.dəx/ adj
důstojný
op een wijze die in overeenstemming met het eergevoel is

waarheid n
pravda
dat wat een waar feit is

waarnemen v
vnímat
overgankelijk iets via de zintuigen in zich opnemen

waarneming n
pozorování
iets via de zintuigen registreren

waarom /ʋarˈɔm/ n
proč
datgene wat als verklaring wordt beschouwd

waarschijnlijk adj
asi pravděpodobný
aannemelijk, iets dat vermoedelijk zo is

waarschijnlijk adv
pravděpodobně
aannemelijk, iets dat vermoedelijk zo is

waarschuwen /ˈʋaːrsxyu̯ə(n)/ v
varovat
overgankelijk iemand verwittigen dat er mogelijke gevaren, problemen of gevolgen zijn

waarschuwing /'ʋaːr.sχy.ʋɪŋ/ n
varování
een mededeling dat er onaangename of gevaarlijke gevolgen op til zijn

wachten /ˈʋɑx.tə(n)/ /ˈβɑx.tə(n)/ v
čekat
inergatief op dezelfde plaats of in dezelfde situatie blijven tot iemand komt of iets gebeurt

wachtkamer n
čekárna
ruimte of vertrek voor wachtenden, bijvoorbeeld bij een arts of op een station

wachtlijst /ˈʋɑxtlɛɪst/ n
pořadník
een lijst met wachtenden

wachtrij n
fronta
een aantal elementen die in een bepaalde volgorde op een gebeurtenis wachten

wachtwoord n
heslo
(informatica) een geheim woord dat men moet produceren om ergens toegelaten te worden

waden v
brodit se
door ondiep water lopen

waf interjection
haf
krachtig geluid met korte tussenpozen, zoals een hond dat kan uitstoten

wafel n
vafle
(voeding) plat gebak dat vervaardigd wordt in een wafelijzer

wagen /ˈʋaːɣə(n)/ /ˈʋaːχə(n)/ n
vůz auto
(verkeer) auto

wagon /ʋa'ɣɔn/ n
vagón
(spoorwegen) een spoorvoertuig voor het vervoer van goederen

waken /ˈwa.kə(n)/ /ˈʋa.kə(n)/ /ˈβ̞a.kə(n)/ v
bdít
inergatief opzettelijk wakker zijn

wakker adj
bdící bdělý
niet in slaap, op

wakvlakte /'ʋɑkflɑktə/ n
polynie
groot ijsvrij gebied te midden van pakijs

walkman n
walkman
een draagbare radio en/of cd-speler met koptelefoon

walrus /wɑlrʌs/ n
mrož
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Odobenus rosmarus , een lange zeehond met twee sterke en naar beneden gerichte hoektanden

wals n
valčík
(dans) bepaalde dans, bijvoorbeeld de Engelse wals of de Weense wals

walvis n
velryba
(walvisachtigen) benaming voor zoogdieren uit de onderorde Cetacea , de gemeenschappelijke naam voor een groep van circa 80 soorten geheel in het water levende zoogdieren

wand /ʋɑnt/ n
stěna

wandaad n
násilí
een misdaad, een slechte of gruwelijke handeling

wandelaar /ˈʋɑn.də.ˌlar/ /ˈβ̞ɑn.də.ˌlar/ n
chodec
iemand die buitenshuis een stuk loopt

wandeling /ˈʋɑn.də.lɪŋ/ n
procházka
het lopend afleggen van een bepaalde afstand

wang n
tvář
(anatomie) zijkant van het gezicht onder het oog

wanhoop /ˈʋɑnɦop/ n
beznaděj zoufalství
een ellendige toestand waarin men geen uitkomst meer ziet

wanhopen v
zoufat

wankelen v
kolébat
inergatief onvast op de voeten staan, dreigen te vallen

wankelmotor /ˈʋɑŋkəɫˌmotɔr/ n
Wankelův motor
(motortechniek) een verbrandingsmotor die niet met cilindervormige, heen en weer gaande zuigers werkt, maar met een driehoekige, roterende zuiger die in een trommel zit

wanneer /ʋɑ.ˈneːr/ adv
kdy
op welke tijd, op welk moment

wannen v
fukarovat
overgankelijk graan zuiveren van kaf door het in de wind op te werpen of te laten vallen

want /ʋɑnt/ n
palčák
v/m: (kleding) handschoen waarbij alle vingers, behalve de duim in één ruimte zitten

wantrouwen v
nedůvěřovat
overgankelijk niet vertrouwen, argwanend zijn tegen

wantsenorchis n
vstavač štěničný

wapen /ˈʋaːpən/ n
zbraň erb
een werktuig van geweld
erb znak
een wapenschild
een onderscheidingsteken van een familie

wapenhandelaar n
obchodník se zbraněmi

wapenschild n
erb

wapenstilstand n
příměří
(militair), (politiek) een overeenkomst met de vijand om de vijandelijkheden op te schorten

wapenwedloop n
závody ve zbrojení

waren v
obcházet
ergatief doelloos en rusteloos ronddwalen

warm /ʋɑrṃ/ adj
teplý
(natuurkunde) een hoge temperatuur hebbend
(kleding) de warmte van het lichaam vasthoudend
(figuurlijk) enthousiast
waarbij warmte nodig is
(figuurlijk) prettig overkomend
vertrouwd, veilig, gezellig

warmte n
teplo
de mate waarin het weer warm is
(thermodynamica) de hoeveelheid thermische energie

warmte-krachtkoppeling n
kogenerace
(techniek) gelijktijdig gebruik van energie voor verwarming en beweging, zodat er minder van verspild wordt

warmtepomp n
čerpadlo tepelné
(motortechniek) (natuurkunde) een verwarmingsinstallatie die via mechanische arbeid warmte onttrekt aan een koude omgeving en deze toevoert aan een warmere omgeving

warmtewisselaar n
výměník

was /ʋɑs/ n
vosk
weke laagsmeltende en waterafstotende stof (wikidata: was )

wasbeer n
mýval
(roofdieren) klein Noord-Amerikaans zoogdier, Procyon lotor , uit de familie van de kleine beren, met zwart-wit gezichtsmasker en goed ontwikkelde staart

wasbeerhond n
psík mývalovitý
(roofdieren) Nyctereutes procyonoides , een zoogdier en roofdier uit de familie Canidae

wasbord n
valcha
(huishouden) een geribbeld bord waarop men de was kan doen
(muziekinstrument) een muziekinstrument gebaseerd op het hierboven genoemde geribbelde bord
(verkeer) een onverharde weg met veel overdwarse ribbels

wasknijper /ˈwɑs.knɛɪ̯.pər/ /ˈʋɑs.knɛɪ̯.pər/ /ˈβ̞ɑs.knɛː.pər/ n
kolíček
(gereedschap) een knijper die gemaakt is van hout of plastic om nat wasgoed aan een waslijn te klemmen

wasmachine n
pračka
(elektrotechniek) (werktuigbouwkunde) een apparaat dat op automatische wijze wasgoed reinigt
(elektrotechniek) (werktuigbouwkunde) een apparaat dat op automatische wijze goederen in het algemeen reinigt

wastafel n
umyvadlo
een bak waarin men zich of iets wast

wat /ʋɑt/ interrogativePronoun
co
om naar een of meer zaken te vragen.

waterblauw adj
vodní modrá

waterdamp n
vodní pára

waterdicht adj
vodotěsný
ondoordringbaar voor water

waterdrieblad n
vachta trojlistá

waterfiets n
šlapadlo
(scheepvaart) een vaartuig met een aandrijving zoals op fietsen waarmee men zich over het water kan voortbewegen door middel van het trappen op pedalen

waterfilter n
vodní filtr

watergladheid /ˈwatərˌɣlɑtɦɛɪ̯t/ /ˈʋatərˌχlɑtɦɛɪ̯t/ /ˈβ̞atərˌɣlɑtɦɛːt/ n
aquaplaning
het verschijnsel waarbij een dunne waterfilm ontstaat tussen de band van een rijdend voertuig en het wegdek, waardoor dit voertuig (tijdelijk) onbestuurbaar wordt

waterhoen n
slípka zelenonohá
(kraanvogelachtigen) bepaald soort watervogel, Gallinula chloropus

waterkastanje n
bahnička jedlá

waterkers n
řeřicha
(plantkunde), (groente) Rorippa , een eetbare kruidachtige plant

waterleiding n
vodovod
een leidingnetwerk om drinkwater vanuit een waterreservoir naar de verbruiker te vervoeren

waterlijn /ˈwatərˌlɛin/ n
čára ponoru
de grens tussen onder en boven water, of de grens tot waar het water komt (b.v. op het strand)
op een schip: de lijn die de grens tussen onderwaterschip en bovenwaterschip aangeeft (in beladen toestand)

watermeloen /ˈʋaːtərməˌlun/ n
vodní meloun
(fruit) (bloemplanten) Citrullus lanatus (syn: Citrullus vulgaris) een eenjarige, eenhuizige plant uit de familie Cucurbitaceae met grote, grijs-groene gelobde bladeren. De bloemen zijn eenslachtig en geel tot wit van kleur. De vruchten, die afhankelijk van de soort kunnen variëren in gewicht van 1 tot 50 kg, bevatten vochtig, zoet vruchtvlees. In het vruchtvlees, dat meestal rood is, maar ook wit, roze, geel of oranje van kleur kan zijn, zitten de pitten. Het rode vruchtvlees bevat het hoogste gehalte lycopeen van alle rauw geconsumeerde vruchten (indien een tomaat gekookt wordt, bevat deze relatief meer lycopeen)

watermerk n
filigrán průsvitka

watermeter n
vodoměr

watermolen n
vodní mlýn
een (graan)molen die door stromend water aangedreven wordt

waternoot n
kotvice plovoucí

waterpas n
libela
(gereedschap) een werktuig dat gebruikt wordt om zeker te stellen dat iets loodrecht op de richting van de zwaartekracht komt te staan

waterpest n
vodní mor
(plantkunde) Elodea sp. een geslacht zoetwaterplanten uit de waterkaardefamilie Hydrocharitaceae

waterpijp n
vodní dýmka

waterpistool n
stříkací pistole
(speelgoed) pistool waaruit een straal water kan spuiten

waterpolo n
vodní pólo
(sport) een balsport waarbij twee ploegen van zeven spelers elkaar in het water bestrijden

waterpomptang n
hasák
(gereedschap) een platte verstelbare tang (in alle formaten) voor het monteren van buisleidingen

waterput n
kašna
put waaruit men water haalt

waterrad n
vodní kolo
een schoepenrad dat draait door de stroming van het water

waterral n
chřástal vodní
(kraanvogelachtigen) bepaald soort watervogel, Rallus aquaticus , een schuwe ral met rode snavel die in Europa vrij algemeen voorkomt in dichte rietvelden

waterrietzanger n
rákosník ostřicový

waterski n
vodní lyžování
(sport) ski voor het waterskiën

watersnuffel n
šidélko kroužkované
(libellen) in Nederland en Vlaanderen voorkomende soort waterjuffer, Enallagma cyathigerum

waterspin n
vodouch stříbřitý
(spinachtigen) Argyroneta aquatica , middelgrote spin die in stilstaande wateren leeft. De waterspin kan exclusief poten maximaal 1,5 centimeter lang worden en is te herkennen aan de fluweelachtige beharing van het achterlijf. De kleur van de spin is bruin tot leverkleurig, de poten zijn donkerder

waterspreeuw n
skorec
(zangvogels) bepaald soort bruine, bolle vogel met witte borst, Cinclus cinclus uit de familie van waterspreeuwen Cinclidae , die voorkomen bij stromend water

waterspuwer n
chrlič

waterstof /ˈʋatərˌstɔf/ n
vodík
(scheikunde), (element) een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met symbool H en atoomnummer 1

waterstofatoom n
vodíkový atom
een atoom van het chemisch element waterstof.

waterstofbrug n
vodíková vazba

wateruurwerk n
vodní hodiny

waterval n
vodopád
plaats waar stromend water bij een hoogteverschil zijn weg al vallend voortzet

watervervuiling n
znečištění vody

watervliegtuig n
hydroplán
(luchtvaart) een vliegtuig dat kan opstijgen en landen op het water

watervoorziening n
zasobování vodou

waterweegbree n
Žabník

wattenstaafje n
tyčinka do uší
plukje watten bevestigd op een houten of plastic stokje, gebruikt voor bepaalde medische doeleinden, zoals het inwendig reinigen van de oren

wc /ʋese/ n
WC
(sanitair) toilet [1]

webhosting n
webhosting
een dienst die particulieren of bedrijven ruimte aanbiedt voor het opslaan van informatie, afbeeldingen, of andere inhoud die toegankelijk is via een website

wedden v
vsadit sázet
inergatief geld inzetten op een toekomstige gebeurtenis

weddenschap n
sázka

wederkerend voornaamwoord n
zvratné zájmeno

wederkerend werkwoord n
zvratné sloveso
(grammatica) een werkwoord waarbij de handelende persoon tevens het voorwerp van de handeling is

wederzijds /wedərˈzɛits/ adj
vzájemný

wedijveren v
soutěžit

wedstrijd n
soutěž
een strijd van twee of meer personen om uit te maken wie op een bepaald gebied de beste is

weduwe /ˈʋeːdyʋə/ n
vdova
vrouw wier huwelijkspartner overleden is

weduwnaar /'ʋedyʋnar/ n
vdovec
man wiens huwelijkspartner overleden is

weefgetouw /ˈʋeːf.xəˌtɑu̯/ n
tkalcovský stav tkací stroj
een machinaal of met de hand of voet aangedreven apparaat waarin garen tot weefsel wordt geweven door vervlechting van verticale tussen horizontale draden, die schering respectievelijk inslag heten

weefsel n
tkáň
een dunne geweven stof of textiel
(biologie) een groep van gelijkaardige lichaamscellen die dezelfde functie in een levend organisme vervullen

weegbree n
jitrocel

weegschaal n
váhy
(gereedschap) een meetinstrument waarmee het gewicht kan worden bepaald

week /wek/ /ʋek/ /β̞ek/ n
týden
(tijdrekening), (eenheid) tijdseenheid van 7 dagen, meestal beginnend op maandag of zondag

weekblad /'ʋekblɑt/ n
týdeník
een publicatie die wekelijks verschijnt

weekdier n
měkkýš

weekend /ˈʋikɛnt/ n
víkend
(tijdrekening) periode van vrijdagavond tot en met zondagnacht

weer /weːr/ /ʋɪːr/ /β̞eːr/ n
počasí
(meteorologie) de atmosferische omstandigheden
skopec
(landbouw) gesneden ram of geitenbok

weerbericht n
zpráva o počasí
(meteorologie) bericht of mededeling over de toestand van het weer en de te verwachten weersgesteldheid

weerkaart n
mapa s povětrnostní situací synoptická mapa
(meteorologie) kaart van een bepaald gebied waarop de weerssituatie is weergegeven

weerkaatsen v
odrážet
overgankelijk door elastische botsing van richting veranderen

weerkundige n
meteorolog
(beroep) iemand die beroepsmatig het weer bestudeert

weerleggen v
vyvrátit
overgankelijk een eerdere bewering ontkrachten

weerspannig adj
rezilientní
onwillig, recalcitrant, zich verzettend

weerstand n
rezistor
een reactie die poogt een bepaalde actie tegen te werken, tegenstand
(natuurkunde) (elektrotechniek) elektrische ~ de tegenstand die een stroom in een stroomgeleider ondervindt; de Wet van Ohm beschrijft het verband tussen spanning, stroom en weerstand
rezistor odpor
(natuurkunde) (elektronica) (elektrotechniek) een onderdeel dat wordt toegepast in elektrische en elektronische schakelingen

weerwolf n
vlkodlak
(mythologie) een mythisch wezen dat van mens in wolf verandert

wees /ʋes/ n
sirotek

weeshuis /ˈʋeshœʏs/ n
sirotčinec
een opvanghuis voor wezen

weg /ʋɛχ/ /β̞ɛx/ n
cesta silnice
(verkeer) smalle strook grond voor het verkeer

wegen /ˈʋeχə(n)/ /β̞eɣə(n)/ v
vážit zvážit
overgankelijk het gewicht/de massa bepalen
inergatief een bepaald gewicht/massa als eigenschap hebben

weggaan /ˈwɛ.ɣaːn/ /ˈʋɛ.χan/ v
odcházet
ergatief zich ergens vandaan begeven

weglaten v
vynechat
overgankelijk te midden van andere informatie iets niet insluiten

wei /ʋɛɪ/ n
louka
een stuk grasland voor begrazing door vee

weide n
louka

weidehommel n
čmelák luční
(vliesvleugeligen) Bombus pratorum een kleine soort hommel, die veel in Nederland voorkomt. De habitat bestaat uit weidegebieden, lichte bossen, tuinen en parken. Weidehommels hebben net als de aardhommel twee gele banden maar met een rood/oranje achterstuk in plaats van wit. Ook kunnen deze gele banden minder duidelijk zijn of zelfs geheel ontbreken. Mannetjes van de weidehommels zijn duidelijk meer geel behaard (kop, achterrand van het borststuk en grote delen van het achterlijf) dan de werksters. De grashommel lijkt op de weidehommel, maar heeft roestbruine in plaats van zwarte korfharen op de poten. De weidehommel heeft een korte tong. De volgroeide kolonie van de weidehommel bestaat uit 50 tot 200 werksters. Het nest zit bovengronds in composthopen en vogelnesten, maar ook onder stenen. De jonge koninginnen zoeken al in augustus hun winterverblijfplaats op

weigering n
odmítnutí
het niet voldoen aan een verzoek of opdracht.

weiland /'ʋɛɪlɑnt/ n
louka
een stuk grasland in gebruik voor de begrazing door vee

weinig /ˈwɛɪ̯nɪx/ /ˈʋɛɪ̯nəχ/ /ˈβ̞ɛːnəx/ n
málo
kleine hoeveelheid

weken /ˈwe.kə(n)/ /ˈʋe.kə(n)/ /ˈβ̞e.kə(n)/ v
namočit
overgankelijk door langdurig in een vloeistof te leggen zacht, plooibaar of beter wasbaar maken

wekken v
budit
overgankelijk wakker maken
overgankelijk veroorzaken

wekker /ˈʋɛkər/ n
budík
een apparaat dat gebruikt wordt om de tijd bij te houden en een functie heeft die veel geluid produceert op een ingestelde tijd

weldoener n
dobrodinec

weliswaar /ˌʋɛləsˈʋar/ adv
avšak
geeft een toegeving aan

welk /ʋɛlk/ relativePronoun
jaký

welkom /ˈʋɛɫkɔm/ interjection
vítejte vítáme tě
begroeting uitgesproken wanneer een persoon of groep ergens arriveert

wellicht /ʋɛˈlɪxt/ adv
možná
misschien, mogelijk, mogelijkerwijs

welp /wɛlp/ n
mládě
m/o (dierkunde) jong van bepaalde zoogdieren, met name grote kat- en hondachtigen

welterusten /ˌʋɛltə'rʏstə(n)/ interjection
dobrou noc

welvaren v
prosperovat

welzijn /'wɛlzɛin/ n
blahobyt
(economie) wanneer een individu of maatschappij zich in een goede toestand bevindt op het gebied van gezondheid, geluk en/of voorspoed

wendbaarheid n
bystrost
het gemak waarin iets of iemand van richting kan veranderen

wenkbrauw / ˈwɛŋɡbrɑu / n
obočí
(anatomie) knokige rand boven het oog, meestal begroeid met haar

wennen v
zvykat

wens /ʋεns/ n
přání

wensdenken n
zbožné přání

wenselijk adj
žádoucí
wat men zou wensen

wensen /'ʋɛnsən/ v
chtít

wereld /ˈweː.ʁəlt/ /ˈʋɪː.rɔɫt/ /ˈβ̞eː.rəɫt/ n
svět
de aarde

wereldbol n
zeměkoule
een kaart van het oppervlak van de aarde in de vorm van een bol

werelddeel /ˈweːrəlˌdeːl/ /ˈʋɪːrəɫˌdeːɫ/ /ˈβ̞eːrəlˌdel/ n
kontinent
een zeer groot boven de zee uitstekend stuk droog land en de omringende eilanden die op hetzelfde continentale plat liggen

werelderfgoed /xxxx/ n
světové dědictví
(cultuur) uniek en als collectief bezit beschouwd cultureel of natuurlijk erfgoed

wereldoorlog n
světová válka
een gewapende strijd tussen een zeer groot aantal landen, met name gebruikt voor de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

wereldtentoonstelling n
světová výstava
(maatschappij) een tentoonstelling waaraan allerlei landen kunnen deelnemen

werf /wɛr(ə)f/ n
loděnice
een scheepswerf

werk /ʋɛrk/ n
práce
dat wat gedaan moet worden, klus, arbeid, karwei
(economie) beroep zn
(economie) de plek waar men werkt, werkplek
koudel
de verwarde, grove bij het hekelen afgescheiden afvaldraden van vlas of hennep, vooral de kortere draden

werkbank n
ponk
(techniek) een bank waaraan het werk verricht wordt

werkdag n
pracovní den
een dag waarop gewerkt wordt

werkelijk adj
skutečně
niet verbeeld

werkelijkheid /'ʋɛrkələkɦɛɪt/ n
skutečnost
de omstandigheden zoals deze daadwerkelijk bestaan

werken /ʋɛrkən/ v
pracovat
inergatief arbeid verrichten, lichte vorm van zwoegen en daarmee een resultaat proberen te bewerkstelligen en geld verdienen

werkgever n
zaměstnavatel
persoon die of bedrijf dat werk verschaft aan anderen

werkkapitaal n
pracovní kapitál
hoeveelheid geld waarmee een bedrijf activiteiten kan ondernemen zonder een nieuw beroep op financiers te doen

werkkracht /ˈʋɛrkrɑxt/ n
pracovní síla
een persoon die gewoonlijk tegen betaling werk verricht

werkloos adj
nezaměstnaný

werkloosheid /wɛrkˈloshɛit/ n
nezaměstnanost
(economie) deel van de beroepsbevolking dat geen baan heeft
(verouderd) niet actief zijn, niks doen

werkloosheidsuitkering n
podpora v nezaměstnanosti
(economie) uitkering voor iemand die buiten zijn of haar schuld om werkloos is

werkstation n
pracovní stanice
krachtige computer die men voornamelijk gebruikt voor applicaties die veel rekenkracht vereisen

werktuigmachine n
obráběcí stroj
(gereedschap) machine voor het mechanisch bewerken van materialen

werkweek n
pracovní týden
dagen per week waarop er gewerkt wordt
het totaal aantal arbeidsuren per week

werkwoord n
sloveso
(grammatica) woordsoort die in de eerste plaats een handeling of toestand uitdrukt

werkwoordelijk adj
slovesný
betrekking hebben op een werkwoord, (alleen maar) werkwoorden bevattend
werkwoordelijk gezegde: een gezegde dat alleen maar bestaat uit werkwoorden en geen informatie geeft over het onderwerp

werpen v
hodit
overgankelijk met een krachtige zwaai van de arm iets uit de hand naar iets of iemand heen laten gaan

wervel n
obratel
(anatomie) een bot van de wervelkolom

wervelkolom n
páteř

wesp n
vosa
(vliesvleugeligen) Apocrita een zwart-geel gestreept vliesvleugelig insect dat geen mier of bij is

wespendief n
včelojed
(havikachtigen) Pernis apivorus een roofvogel uit de familie van de havikachtigen (Accipitridae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Falco apivorus in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. De Wespendief is beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn

wespenorchis n
kruštík

west /ʋɛst/ adv
západ

westelijk adj
západní

westen /ˈʋɛs.tə(n)/ n
západ

wet /wɛt/ n
zákon
(juridisch) een door de overheid opgestelde regel

wet van Murphy phraseologicalUnit
Murphyho zákon

weten /ˈʋeː.tə(n)/ v
vědět
ergens kennis van hebben

wetenschap /'ʋetənsxɑp/ n
věda
het weten van de mens; georganiseerde kennis in de samenleving
de georganiseerde activiteit tot het vergroten van kennis en begrip, op wetenschappelijk niveau

wetenschappelijk /,ʋetən'sxapələk/ adj
vědecký

wetenschapper /ˈʋetəˌsxɑpər/ n
vědec
(beroep), (wetenschap) iemand die de wetenschap beoefent

wettelijk /ˈwɛtələk/ adj
zákonný
tot de wet behorend

weven /ˈweː.və(n)/ /ˈʋe.və(n)/ v
tkát
overgankelijk (kleding) (textiel) een weefsel vervaardigen door lengte- en dwarsdraden in elkaar rechthoekig te vlechten

wezel n
lasice kolčava
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mustela nivales zeer klein en schuw dier uit de familie der marterachtigen (Mustelidae

wezen /ˈʋeː.zə(n)/ n
bytost
bestaand individu, inzonderlijk een persoon of dier
esence
de aard van iets

whisky n
whisky
(drinken) een sterke drank die uit gerst of uit maïs en rogge gestookt is

whiteboard n
bílá tabule
een glad, wit gekleurd metalen bord waarop men met behulp van een viltstift met uitwisbare inkt kan schrijven of tekenen en waarop men met een magneet voorwerpen kan klemmen

wie /wiː/ /ʋiː/ /β̞iː/ relativePronoun
kdo
betrekkelijk voornaamwoord met ingesloten antecedent: degene die

wie het laatst lacht, lacht het best interjection
kdo se směje naposled, ten se směje nejlépe
(spreekwoord) degene die aan het eind het beste uit de strijd komt is de daadwerkelijke winnaar

wieg n
kolébka
(meubel) een bedje voor een pasgeboren zuigeling, vaak met een hemel van fijn gaas en soms met de mogelijkheid het kind zachtjes heen en weer te bewegen

wiegen /ˈwiɣə(n)/ v
kolébat
overgankelijk zachtjes heen en weer bewegen, gewoonlijk om een zuigeling in slaap te brengen

wiel n
kolo
o ronddraaiende schijf voor voortbeweging met minimale weerstand

wielbasis n
rozvor
(verkeer) de afstand tussen de twee middelpunten van de voor- en achteras

wielersport n
cyklistika
(sport), is een verzamelnaam voor alle sporten waarbij gebruik wordt gemaakt van een fiets

wielewaal /'wiː.lə.wal/ n
žluva
(zangvogels) zwart-gele zangvogel, m.n. de Europese Oriolus oriolus van de familie van Wielewalen en vijgvogels (Oriolidae )

wielklem n
botička

wierook /ˈʋiː.roːk/ n
kadidlo
een mengsel van aromatische organische stoffen, dat aangestoken kan worden en dan een als aangenaam beoordeelde geur verspreidt, oorspronkelijk met name de hars (olibanum) van de wierookboom Boswellia

wiet /ʋit/ n
tráva
(plantkunde) softdrug die bestaat uit gedroogde hennep, Cannabis sativa

wigvormig adj
klínovitý
vorm van een wig hebbend

wij /wɛɪ̯/ /ʋɛɪ̯/ /β̞ɛː/ personalPronoun
my
nominatief (onderwerp), verwijst naar de groep mensen waar de spreker of schrijver bij hoort

wijden v
věnovat se
iets ~ aan: geheel voor een bepaald doel bestemmen

wijf /ʋɛi̯f/ n
ženská
(familie) (juridisch) (verouderd) echtgenote, vrouw [2]

wijn /wɛɪ̯n/ /ʋɛɪ̯n/ /β̞ɛːn/ n
víno
(oenologie), (drinken) sterke drank met alcoholgehalte van 10 tot 15 procent die verkregen wordt door de gisting van druivensap.

wijnbar n
vinárna
een café waar men vooral wijn kan drinken

wijnbes n
ostružiník japonský
(fruit) Rubus phoenicolasius soort struik met vruchten die veel op bramen lijken

wijnbouw n
vinařství
(oenologie) het verbouwen van druiven voor de productie van wijn

wijndruif n
hrozen
een druif die wordt gebruikt om wijn van te maken

wijnrood adj
vínová červená

wijnruit n
routa vonná

wijs /wɛɪ̯s/ /ʋɛɪ̯s/ /β̞ɛːs/ adj
moudrý
van groot inzicht getuigend

wijselijk adv
moudře

wijsheid n
moudrost
gerijpt inzicht; de waarheid
mate waarin gerijpt inzicht wordt getoond

wijsvinger n
ukazovák
(anatomie) tweede vinger, gelegen tussen de middelvinger en de duim

wijwater n
svěcená voda
door een priester gewijd water

wijzen v
ukazovat

wijzerplaat n
ciferník
de plaat van een klok waarop de wijzers de tijd aangeven

wikke /ˈwɪkə/ n
vikev
1. (plantkunde) naam voor planten uit het geslacht Vicia

wil /ʋɪl/ n
vůle
de bereidheid of zin om iets te doen

wild adj
divoký
onbeschaafd, bruusk

wild n
zvěř
dieren die niet onder menselijke beheersing zijn opgegroeid
vlees van een wild dier

wild zwijn n
divočák kanec prase divoké
(evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Sus scrofa uit de familie van de varkens (Suidae ), de wilde voorouder van het gedomesticeerde varkenHet wilde zwijn heeft van de varkens van de Oude Wereld het grootste verspreidingsgebied, en komt in grote delen van Europa, Azië en Noord-Afrika voor.

wilde ezel n
divoký osel
(onevenhoevigen) Equus africanus onevenhoevige uit de familie van de paardachtigen (Equidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Heuglin & Fitzinger in 1866 als Asinus africanus

wildernis n
divočina
(ecologie) een bosachtig gebied dat weinig door de mens geregeld is

wilg n
vrba
(bloemplanten) een geslacht Salix van tweehuizige bomen en struiken uit de wilgenfamilie (Salicaceae ). Wilgen zijn bladverliezende bomen met verspreide bladstand. De knop heeft één knopschub. De bloeiwijze van de wilg heeft de vorm van een katje en groeit uit de zijknoppen van een eenjarige twijg. De wilgenkatjes zitten of staan, dit in tegenstelling tot de hangende katjes bij populieren. De bomen doen het in drasse gebieden goed

willekeurig adj
náladový

willen /ˈʋɪ.lən/ v
chtít
modaal werkwoord iets als verlangen of voorkeur hebben

willens en wetens phraseologicalUnit
naschvál schválně záměrně

wimper n
řasa

wind /ʋɪnt/ n
vítr
(meteorologie) de stroming van lucht veroorzaakt door luchtdrukverschillen

winde n
jelec jesen
(straalvinnigen) bepaald soort karperachtige zoetwatervis, Leuciscus idus

windenergie n
větrná energie

winderig adj
větrný
weerstoestand waarbij er veel wind aanwezig is

windjack n
větrovka
(kleding) een korte jas die beschermt tegen de wind

windmolen n
větrný mlýn
molen die door de wind gedreven wordt

windroos n
větrná růžice

windstilte n
bezvětří
(meteorologie) periode met geen of weinig wind

windstoot n
náraz vĕtru

windwijzer n
korouhvička
apparaat dat de windrichting aangeeft

windzak n
indikátor směru větru větrný pytel
ronde open zak, meestal in het rood en wit, die de richting en de sterkte van de wind aangeeft

winkel n
obchod prodejna
(handel) een plaats waar koopwaar wordt verkocht

winkelcentrum n
nákupní středisko
gebied of overdekte galerij waar meerdere winkels en horecazaken zijn gevestigd

winkelwagen n
nákupní vozík
een wagentje dat in winkels wordt gebruikt om tijdens het winkelen producten in te verzamelen

winnaar n
výherce
degene die een strijd of wedstrijd in zijn voordeel beslist

winnen /ˈwɪnə(n)/ /ˈʋɪnə(n)/ /ˈβ̞ɪnə(n)/ v
vyhrát
overgankelijk als beste partij uit een wedstrijd komen
overgankelijk iets verkrijgen voor een goede prestatie

winst /ʋɪnst/ n
zisk
(economie) het verschil tussen de verkoopsprijs en alle kosten die men heeft gemaakt

winter /ʋɪntər/ n
zima
(meteorologie) het vierde van de vier seizoenen: op het noordelijk halfrond van 21 december tot 20 maart, op het zuidelijk halfrond van 21 juni tot 20 september

winterdepressie n
zimní deprese

wintereik n
dub zimní
(bloemplanten) bepaald soort loofboom, Quercus petraea , die inheems is in de Benelux en tot 30 meter hoog kan worden

winterkoning n
střízlík obecný střízlík
(zangvogels) klein gedrongen vogeltje met opgewipt staartje, Troglodytes troglodytes

winters adj
zimní
typerend voor de winter

winterslaap n
hibernace
(fysiologie) een toestand van hypothermie en inactiviteit bij sommige warmbloedige dieren in de winter

wintersport n
zimní sport

wipwap v
houpačka
1. een speeltuig bestaande uit een balk die in het midden op een verhoogde steun rust

wisent n
zubr
(evenhoevigen) bepaald soort zooɡdier, Bison bonasus , aan het eind van de 15e eeuw al zo zeldzaam geworden dat er maatregelen genomen moesten worden in de vorm van jachtrestricties; door fokprogramma's, opgezet in het begin van de 20e eeuw voor uitsterven behoed: er zijn vrijlevende populaties in Polen, Wit-Rusland, Oekraïne, Rusland, Litouwen, Slowakije, Duitsland en Roemenië, maar het blijft een kwetsbare soort

wiskunde n
matematika matika
(wetenschap) de formele studie van patronen en structuren

wiskundig /ʋɪsˈkʏndəx/ adj
matematický
(wiskunde) op wiskunde betrekking hebbend of er gebruik van makend

wiskundige n
matematik

wissel /ʋɪsəl/ n
výhybka
(het, de) (spoorwegen) speciale constructie in een spoorweg om een trein, metro of tram naar een ander spoor te leiden

wisselgeld n
drobné

wisselkoers n
měnový kurz
(economie) de verhouding waarmee de ene muntsoort in de andere gewisseld kan worden

wisselslag /'wɪsəlslɑx/ n
polohovka
de zwemslag is een combinatie van de vier bestaande zwemslagen en wordt uitgevoerd in de volgende vaststaande volgorde: vlinder-, rug-, school- en vrije slag over een afstand van 100 (in een 25 meter bad), 200 of 400 meter als individueel nummer of als estafette

wisselstroom n
střídavý proud
(natuurkunde), (elektrotechniek) elektrische stroom die periodiek van richting en van sterkte verandert

wit /ʋɪt/ adv
bílý
een lichte kleur hebbend / krijgend

wit /ʋɪt/ n
bílý bílá
(kleur) lichtst mogelijke kleur, kleur die wordt waargenomen bij een gelijkmatige vermenging van alle zichtbare kleurtinten in het spectrum

witachtig adj
bělavý

witgloeiend adj
zářivý
van een metaal dat het zo heet is dat het een wit licht uitstraalt

witgroen adj
pastelová zelená

witte dwerg n
bílý trpaslík
(astronomie) niet al te grote ster waarin geen kernreacties meer plaatsvinden, nadat ze als rode reus veel materie heeft uitgestoten

witte haai n
žralok bílý
(kraakbeenvissen) bepaald soort zeevis, Carcharodon carcharias , de bekendste en de meest gevreesde haai

witte kwikstaart n
konipas bílý
(zangvogels) zangvogel Motacilla alba die in bijna heel Eurazië voorkomt

witte wijn n
bílé víno
(oenologie), (drinken) alcoholhoudende drank die verkregen wordt door de gisting van voornamelijk witte druiven

wittekool n
hlávkové zelí
(bloemplanten) sluitkoolgewas Brassica oleracea var. capitata dat lichtgroen tot wit van kleur is (wikidata: wittekool )

wodka n
vodka
(drinken) een heldere, kleurloze en nagenoeg geurloze sterkedrank, gestookt uit uiteenlopende plantaardige grondstoffen

woede /ˈʋudə/ n
hněv
(psychologie) gevoel van erge kwaadheid

woef interjection
haf
krachtig geluid met korte tussenpozen, zoals een hond dat kan uitstoten

woekeraar /ˈwukərar/ n
lichvář
(juridisch) iemand die woeker drijft

woelmuis n
hraboš
(knaagdieren) klein, gravend, muisachtig knaagdier uit de onderfamilie Arvicolinae , met een dikke kop, stompe snuit, korte staart, poten en oren en een stevig lichaam, en dat van plantewortels leeft, zowel vochtige weiden als droge hooglanden bewoont en veel schade aanricht aan gewassen

woensdag /ˈʋunzdɑx/ n
středa
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na dinsdag en voor donderdag komt

woerd n
kačer
(eendvogels) het mannetje van een eendensoort

woestenij n
poušť
een onherbergzaam gebied dat door niemand verzorgd wordt

woestijn n
poušť
grote dorre vlakte, met weinig neerslag (relatief t.a.v. de daar heersende temperatuur) en weinig vegetatie

woiwodschap /ˈvɔɪ̯vɔtsxɑp/ n
vojvodství
naam voor bepaalde bestuurlijke gebieden in Polen en vroeger ook in andere delen van Oost-Europa

wok n
pánev wok
(huishouden) (kookkunst) ronde pan die wordt gebruikt in de oosterse keuken, vooral om te roerbakken

wol /ʋɔl/ n
vlna
(textiel) weefsel van wollen garens

wolf /wɔlf/ /ʋɔlf/ n
vlk
(roofdieren) bepaald zoogdier, Canis lupus , dat in groepen jaagt en voorkomt op het noordelijk halfrond

wolfraam n
wolfram
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool W en atoomnummer 74. Het is een grijswit overgangsmetaal

wolfskers n
rulík zlomocný

wolk n
mrak oblak
(meteorologie) samenhangende verzameling van merendeels zwevende waterdruppeltjes

wolkenkrabber /ˈwɔlkə(n)ˌkrɑbər/ /ˈʋɔɫkə(ŋ)ˌkrɑbər/ /ˈβ̞ɔɫkə(ŋ)ˌkrɑbər/ n
mrakodrap
(bouwkunde) een zeer hoog gebouw dat met bewolkt weer zichtbaar in de wolken kan steken

wollen /wɔlə(n)/ adj
vlněný
gemaakt van wol

wolvin /wɔlˈvɪn/ /ʋɔlˈvɪn/ n
vlčice
(dierkunde) vrouwelijke wolf

wombat n
vombat

wond /wɔnd/ /ʋɔnt/ /β̞ɔnt/ n
rána
(medisch) een beschadiging in of aan het lichaam

wonder n
zázrak div
een gebeurtenis waaraan een bovennatuurlijke oorsprong toegeschreven wordt en die men niet anderszins logisch kan verklaren

wonen /ˈwo.nə(n)/ /ˈʋo.nə(n)/ /ˈβ̞o.nə(n)/ v
bydlet
inergatief een permanente behuizing hebben

woonkamer n
obývací pokoj
(vertrek), (wonen) een kamer die primair is ingericht om in te wonen en gasten te ontvangen

woord /ʋoːrt/ /ˈʋʊːrt/ /ˈβoːrd/ /ˈβoːrt/ n
slovo
(taalkunde) spraakklank of betekeniseenheid die bestaat uit minimaal één vrij morfeem en minimaal nul gebonden morfemen
(religie) (in het christendom:) het woord van God, Jezus Christus, of de inhoud van de bijbel
(informatica) de natuurlijke eenheid van informatie voor een bepaalde computerarchitectuur
slib slovo
belofte

woordenboek /ˈʋɔːrdə(n)ˌbuk/ n
slovník
(taalkunde) een boek waarin de woorden en uitdrukkingen van een taal zijn gerangschikt met hun grammatische eigenschappen, gebruiksmogelijkheden, betekenissen of vertalingen

woordenschat n
slovní zásoba

woordsoort n
slovní druh
(taalkunde) categorie waarin bepaalde woorden naar gelang het grammaticale gebruik in onderverdeeld worden

woordvoerder n
mluvčí
een persoon die namens anderen spreekt

woordvolgorde n
slovní pořádek
(taalkunde) volgorde van woorden in een zin

worden /ˈwɔrdə(n)/ /ˈʋɔrdə(n)/ /ˈβ̞ɔrdə(n)/ v
být

workaholic n
workoholik
iemand die verslaafd is aan hard werken en daardoor zichzelf of anderen schaadt

worm /ʋɔrm/ n
červ
(informatica) is een zichzelf vermenigvuldigend computerprogramma. Via een netwerk worden kopieën van deze worm doorgestuurd zonder een tussenkomst van een gebruiker. Een worm is geen computervirus want hij heeft geen computerprogramma nodig om zich aan vast te hechten. Men kan stellen dat een worm schade toebrengt aan een netwerk, waar een virus een gerichte aanval op een computer doet

wormstekig adj
červivý
door wormen aangevreten en bedorven (met name van hout en vruchten)

worp /ʋɔrp/ n
hod
de handeling van het werpen van iets
(dierkunde) aantal jonge zoogdieren die tegelijk uit een moeder geboren worden

worst n
klobása párek
(voeding) een toegebonden eind darm of vlies dat gevuld is met vleeswaar

worstelen v
zápasit

wort n
mladina
aftreksel van mout, gezoet en gehopt beslag voor de bereiding van bier

wortel /ˈʋɔrtəl/ n
mrkev
(groente) de eetbare wortel van de peen Daucus carota
kořen
(plantkunde) het ondergrondse gedeelte van een plant of boom
(wiskunde) een getal gezien in zijn verhouding tot het getal van zijn tweede macht, derde macht, enz
(taalkunde) radix, de kleinste betekenisvolle eenheid in een taal, ontdaan van alle afhankelijke, betekenisdragende elementen, zoals klinkerwisseling, voor- en achtervoegsels, invoegsels en uitgangen.

wouw /ʋʌʊ̯/ /β̞ʌːβ̞/ n
luňák
(havikachtigen) benaming voor roofvogels uit het geslacht Milvus of het geslacht Haliastur

wraak n
pomsta
het vergelden van doorgemaakt lijden

wrak n
vrak

wrat n
bradavice
(medisch) hard, ruw knobbeltje op de huid veroorzaakt door virussen, vaak voorkomend op handen en voeten

wreed adj
krutý
(informeel) heel goed

wreef n
nárt
(anatomie) bovenkant van de voet tussen tenen en enkel

wreken v
mstít
overgankelijk een bepaald soort onrecht vergelden door zelf iets vergelijkbaars te doen
wederkerend zich ~ persoonlijk ongedaan onrecht vergelden

wreker n
mstitel

wrijven v
mnout
inergatief hard tegen een voorwerp aan bewegen

wrijving n
tření

wulk n
surmovka
(buikpotigen) Buccinum undatum (of enige verwante soorten), een vrij grote zeeslak uit de Noordzee die eetbaar is en tot de Buccinidae behoort

wulp n
koliha velká
(steltloperachtigen) Numenius arquata , een vogel uit de familie van de snipachtigen (Scolopacidae)

x-as /ˈɪksɑs/ n
osa x
(wiskunde) de horizontale as in een assenstelsel

xanthine /ksɑnˈtinə/ n
xantin
(biochemie) een organische stof die in vlees, urine en andere dierlijke stoffen voorkomt

xenofobie /ksenofoˈbi/ n
xenofobie
een afkeer van alles wat vreemd of buitenlands is

xenofoob n
xenofob
iemand die een sterke angst voor vreemdelingen heeft

xenon /ˈksenɔn/ n
xenon
(scheikunde), (element) een scheikundig element en kleurloos edelgas met het symbool Xe en het atoomnummer 54

xyleem /ksiˈlem/ n
xylém
(biologie) het houtgedeelte van de vaatbundels in houtige gewassen

xyleen /ksiˈlen/ n
xylen
(scheikunde) een oplosmiddel voor stoffen als lak en rubber

xylitol /ˌksiliˈtɔl/ n
xylitol
een zoetstof die bereid is door hydrogenatie van xylose

xylofoon n
xylofon
(muziekinstrument) melodisch slaginstrument dat bestaat uit een reeks op toon gestemde hardhouten staafjes waar met kleine hamertjes op geslagen wordt

xylografie /ˌksiloɣraˈfi/ n
dřevoryt
houtsnijkunst.
houtsnede of houtgravure

yang n
jang
actieve, mannelijke beginsel in de kosmos (volgens de Chinese filosofie), een van beide principes die samen de tao vormen

yard n
yard
(eenheid) een Angelsaksische lengtemaat (3 voet is 0,9144 m)
(eenheid) een Engelse vlaktemaat (12,14 ha)

yen n
jen
(valutanaam) munteenheid officieel bekend als Japanse yen en die alleen daarom uniek naar Japan verwijst omdat de naam 'yen' bij geen enkele andere valuta in de wereld gebruikt wordt

yeti /ˈjeti/ n
sněžný muž
een legendarisch monster met de bijnaam 'de verschrikkelijke sneeuwman' die voor zou komen in de Himalaya

yin n
jin
het passieve vrouwelijke beginsel in de kosmos volgens de Chinese filosofie, een van beide principes die samen de tao vormen

yoga /ˈjoxa/ n
jóga
(filosofie) het streven om door lichamelijke en geestelijke methoden van concentratie tot hogere bewustzijnstoestanden te geraken

yoghurt /ˈjɔxərt/ /ˈjɔχərt/ n
jogurt
(voeding) lichtzuur en enigszins lobbig zuivelproduct, gemaakt door het toevoegen van melkzuurbacteriën aan gewone melk

yogi n
jogín
een beoefenaar van de yoga

ytterbium n
ytterbium yterbium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Yb en atoomnummer 70. Het is een zilverwit lanthanide

yttrium n
yttrium
(scheikunde), (element) een element en zilverwit overgangsmetaal met het symbool Y en het atoomnummer 39

yurt n
jurta
een ronde nomadentent

zaad /zaːt/ n
semeno
(plantkunde), (landbouw) bevruchte kiem waaruit een nieuwe plant van dezelfde soort groeit

zaadleider /'zadlɛɪdər/ n
chámovod

zaag /zax/ n
pila
(gereedschap) een stuk gereedschap met een scherp getand metalen blad om voorwerpen in stukken te verdelen

zaagmeel n
piliny
fijn zaagsel

zaagsel /'zaxsəl/ n
piliny
een uit houtvezels bestaande stof die ontstaat bij het zagen van hout

zaagvis n
piloun
(kraakbeenvissen) benaming voor haaiachtige vissen met aan de kop een zaagvormig uitsteeksel uit de familie Pristidae

zaaien v
sít
overgankelijk zaad strooien

zaailing n
semenáč
(plantkunde) uit zaad opgekweekte plant, het stadium volgend op de kiemplant, waarin de eerste blaadjes verschijnen

zacht adv
měkký
met weinig geluidsvolume

zadel n
sedlo
zitplaats op de rug van een (rij)dier
zitplaats op een (gemotoriseerde) fiets

zadelen v
osedlat
overgankelijk een zadel plaatsen op een rijdier

zadelmaker n
sedlář
(beroep) een persoon die zadels maakt.

zagen /ˈza.ɣə(n)/ /ˈza.χə(n)/ v
řezat
overgankelijk in stukken delen door middel van een zaag

zak n
pytel
slap omhulsel dat aan een kant een (soms afsluitbare) opening heeft om er iets in te stoppen of uit te halen
kapsa
een plek in kleding waarin kleine spullen kunnen worden meegedragen

zakdoek /ˈzɑgduk/ n
kapesník
een doek om de neus in te snuiten

zaken /zaːkən/ n
věc
alleen meervoud commerciële activiteiten

zakenman /'zakəmɑn/ n
podnikatel
(beroep) iemand die met zakendoen zijn brood verdient

zakenreis n
služební cesta

zakgeld n
kapesné

zakkenroller n
kapsář
(beroep) iemand die ongemerkt waardevolle zaken steelt die mensen bij zich dragen zoals een portemonnee, geld of telefoon

zaklamp n
baterka
kleine, draagbare lamp die op batterijen werkt

zakmes /ˈzɑkmɛs/ n
kapesní nůž
een klein invouwbaar mes, vaak met extra gereedschappen

zakwoordenboek n
kapesní slovník
een woordenboek in klein formaat

zalm /zɑlm/ /zɑɫm/ n
losos
(straalvinnigen) benaming voor een aantal vissoorten uit de familie Salmonidae (zalmen)

zalmoranje adj
lososová oranžová

zalmrood adj
lososová růžová

zalven /zɑlvə(n)/ v
jmenovat
overgankelijk het aanbrengen van een welriekende olie, meestal als inhuldiging in een politieke of religieuze hoedanigheid

zand n
písek
(geologie) losse massa die bestaat uit miljoenen stukjes steen, schelpen [1], kwarts en glimmer [1]

zandbak n
pískoviště
(speelgoed) een bak gevuld met zand om in te spelen

zandbank n
pisčina
een ophoping van zand op de bodem van een zee of meer

zandgeel adj
písková

zandkasteel n
hrad z písku
een van zand gebouwd miniatuurkasteel

zandloper n
přesýpací hodiny
toestel waarmee de tijd wordt gemeten door zand uit het bovenste reservoir via een smalle doorgang naar het onderste reservoir te laten lopen

zandsteen n
pískovec

zang n
zpěv

zanger /ˈzɑŋər/ n
zpěvák
(muziek), (beroep) iemand die zingt.

zangeres n
zpěváčka
(muziek), (beroep) vrouwelijke vorm van zanger

zanglijster n
drozd zpěvný
(zangvogels) Turdus philomelos , een lijstersoort die algemeen is in Nederland en Vlaanderen

zaterdag n
sobota
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na vrijdag en voor zondag komt

zeboe n
zebu
(evenhoevigen) Bos primigenius indicus een zoogdier uit de familie van de holhoornigen (Bovidae) dat voornamelijk in gebieden met een tropisch en subtropisch klimaat in Zuid-Azië en Afrika wordt gehouden. Het dier wordt gekarakteriseerd door de grote bult achter de nek

zebra n
zebra
(onevenhoevigen) Equus snel, paardachtig kuddedier van de Afrikaanse steppen, gekenmerkt door zijn witte of lichtgele huid met zwarte of donkerbruine strepen, opstaande manen, tamelijk lange oren en zijn niet tot de wortel behaarde staart

zebrapad n
přechod pro chodce
(verkeer) een patroon van witte strepen aangebracht op het wegdek ter aanduiding van een beschermde voetgangersoversteekplaats

zee /ze/ /zeː/ n
moře
(aardrijkskunde) een uitgestrekt oppervlak zoutwater dat het grootste deel van de aarde bedekt

zee-egel n
ježovka mořský ježek
(stekelhuidigen) op de zeebodem levend bol-, hart- of schijfvormig stekelig ongewerveld diertje dat behoort tot het fylum stekelhuidigen (Echinodermata)

zee-engte n
průliv
smalle doorgang tussen twee zeeën en daarmee tevens de scheiding tussen twee landmassa's

zeeanemoon n
sasanka
(neteldieren) benaming voor dieren uit de orde Actiniaria , in zoutwater levende bloemdieren

zeebeving n
podmořské zemětřesení
(seismologie) aardbeving waarvan het epicentrum op de bodem van de zee ligt

zeebodem n
mořské dno
het grondvlak van een zee

zeeduivel n
ďas
(straalvinnigen) (voeding) bepaald soort grote zeevis, Lophius piscatorius uit de familie der Lophiidae , die er door een grote kop met priemvormige aanhangsels griezelig uitziet

zeef n
síto
(gereedschap) (huishouden) een werktuig met veel gaatjes voor het scheiden van een vloeistof of fijn poeder van de zich de daarin bevindende grotere vaste delen

zeehond n
tuleň
(roofdieren) benaming voor zeezoogdieren uit de familie Phocidae

zeekoet /ˈzekut/ n
alkoun úzkozobý
(steltloperachtigen) zwart-witte zeevogel, Uria aalge , uit de familie van de Alcidae

zeekomkommer n
sumýš
(stekelhuidigen) benaming voor op de op komkommers lijkende zeedieren uit de klasse Holothuroidea

zeekreeft n
humr
(kreeftachtigen) in zee levende kreeft Nephropidae

zeeleeuw n
lachtan
(roofdieren) grote oorrob, benaming voor dieren uit de onderfamilie Otariinae

zeelt n
lín obecný
(straalvinnigen) bepaald soort karperachtiɡe zoetwatervis, Tinca tinca

zeeman n
námořník

zeemeermin n
mořská panna
(mythologie) wezen uit de zee, met het bovenlichaam van een meisje of jonge vrouw en het onderlichaam van een vis

zeemijl n
námořní míle
(eenheid) afstandsmaat, in gebruik op zee, 1852 meter

zeeolifant n
rypouš
(roofdieren) rob uit het geslacht Mirounga , robben waarvan de mannetjes een neus hebben die op een slurf lijkt

zeeotter /ˈzeʔɔtər/ n
vydra mořská
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Enhydra lutris een marterachtig zeezoogdier dat voorkomt aan de Amerikaanse Westkust en rond de noor­de­lij­ke kus­ten van Azië; hoewel ze zich over land kunnen verplaatsen, leven zeeotters uitsluitend in zeeVolwassen zeeotters wegen tussen de 14 en 45 kg en behoren daarmee tot de zwaarste marterachtigen. In tegenstelling tot andere zeezoogdieren hebben zeeotters een uitzonderlijk dikke vacht waarmee ze zich warm houden.

zeep n
mýdlo
(scheikunde) (huishouden) substantie met een desinfecterende werking, gebruikt als schoonmaakmiddel of voor de persoonlijke hygiëne

zeeslag n
lodě
(spel) bordspel voor twee personen, waarbij eerst beide spelers boten plaatsen op hun eigen bord, dat niet zichtbaar is voor de tegenstander, en daarna om en om schoten plaatsen op het bord van de tegenstander, waarbij deze aangeeft of het schot raak is of niet, totdat alle boten van een van de spelers compleet getroffen zijn

zeester n
hvězdice
(stekelhuidigen) benaming voor schijfvormige zeedieren met vijf armen uit de klasse Asteroidea die vooral schaaldieren eten

zeevaarder n
mořeplavec
(beroep) iemand die voor zijn beroep de zee bevaart

zeevruchten n
mořské plody
alleen meervoud (voeding) allerlei eetbare schaal- en schelpdieren

zeewater /ˈzeʋatər/ n
voda mořská
water waarin diverse zouten zijn opgelost en waarmee de zeeën gevuld zijn

zeewier n
chaluha
(biologie) (voeding) in zee levend wier

zeeziekte n
mořská nemoc
(medisch), (scheepvaart) misselijkheid als gevolg van de onregelmatige beweging van een schip

zeezoogdier n
mořský savec

zege /'zeɣə/ n
vítězství
overwinning, victorie

zegel /ˈzexəl/ n
pečeť
een middel om een voorwerp zodanig af te sluiten dat er later nagegaan kan worden of het geopend is
een stukje papier meestal voorzien van een plaklaag dat dient om aan te geven dat betaling heeft plaatsgevonden

zegen /ˈzeːɣə(n)/ /ˈzeːχə(n)/ n
nevod
(visserij) breed en naar verhouding niet erg hoog sleepnetVistuig bestaande uit een van drijvers voorziene bovenpees en een verzwaarde onderpees met daartussen het netwerk met een, al dan niet van een inkeling voorziene uitstulping of zak en waarvan de aan de boven- en onderpees bevestigde lijnen een lengte van ten hoogste 100 m hebben of, in geval de bovenpees langer is, niet langer dan de lengte van de bovenpees.
požehnání
afroeping van goddelijke of bovennatuurlijke bijstand over iemand, met name door een lid van de geestelijkheid

zegenen v
požehnat
overgankelijk de zegen geven; goedkeuring geven

zegge n
ostřice
(bloemplanten) een geslacht Carex van zowel bladverliezende als groenblijvende overblijvende kruiden met een grasachtige groeivorm, behorend tot de cypergrassenfamilie (Cyperaceae ). Het geslacht Carex is met ruim 2000 soorten een van de grootste geslachten van de bedektzadigen

zeggen v
říct
overgankelijk, (communicatie) (meestal mondeling) mededelen, zich met gesproken taal uiten

zeil n
plachta
(scheepvaart) doek dat in een mast gehesen is om wind te vangen en die het schip voortbeweegt

zeilboot n
plachetnice
(scheepvaart) een boot waarmee gezeild kan worden

zeildoekgrijs adj
stanová šedá

zeilen /ˈzɛɪlə(n)/ v
plachtit
(techniek) voortgestuwd worden door de druk van de wind tegen een opgehouden zeil

zeilschip n
plachetnice
(scheepvaart) een schip waarmee gezeild kan worden

zeis n
kosa
(landbouw) (gereedschap) landbouwwerktuig bestaande uit een lang gebogen mes dat bevestigd is aan een steel met twee handvatten, dienende om lang gras of graan te maaien

zeker /ˈze.kər/ adj
jistý
waaraan niet getwijfeld hoeft te worden

zekeren /ˈze.kə.rə(n)/ v
jistit
het touw waarmee iemand klimt op een veilige manier vasthouden

zekerheid /'zekərɦɛɪt/ n
jistota

zekering n
pojistka
(elektronica), (elektrotechniek) een element van een stroomkring dat doorbrandt of op andere wijze een te grote stroombelasting verhindert

zelden adv
zřídka
bijzonder weinig voorkomend

zeldzaam adj
vzácné
naar verhouding gering in aantal

zelfbeschikking n
sebeurčení
(juridisch) basisbeginsel uit de mensenrechten-catalogus dat eenieder het recht heeft op het maken van eigen keuzen en op zelfstandigheid en als enige mag beschikken over het eigen lichaam
(internationaal recht) recht op zelfbeschikking van volken: het recht voor een volk om te bepalen onder welke soevereiniteit het wil vallen, (zelfbeschikkingsrecht voor volken)

zelfde demonstrativePronoun
tentýž

zelfkritiek n
sebekritika
(psychologie) beoordeling van het zelf, meestal gericht op dat wat verbeterd zou moeten worden

zelfmoord /ˈzɛɫfmoːrt/ n
sebevražda
handeling waarbij men een einde maakt aan zijn eigen leven

zelfportret /'zɛlfpɔrtrɛt/ n
autoportrét
(kunst) een kunstwerk gebaseerd op de afbeelding van het eigen gezicht

zelfs adv
dokonce

zelfstandig naamwoord n
podstatné jméno
(grammatica) woordsoort die een zekere mate van zelfstandigheid van het genoemde uitdrukt, in veel talen standaard gecombineerd met een lidwoord.

zelfverbranding n
sebeupálení
verbranding ofwel het in de brand steken van zichzelf, als zelfmoordpoging of als maatschappelijk of politiek protest

zelfverdediging n
sebeobrana
verdediging van zichzelf

zelfverloochening n
sebezapření
de opoffering van de eigenbelangen ten gunste van een ander

zelfvernietigend /ˌzɛlᵊfɛrˈnitəxənt/ adj
sebezničující
zo ontworpen dat er na afloop praktisch niets van overblijft

zemelen n
otruby
alleen meervoud (voeding) ingrediënt dat bestaat uit met de zaadhuiden vergroeide vruchtwanden en kiemen, die overblijven bij het tot meel malen van graankorrels

zendtijd n
prostor ve vysílání
de tijdsduur van een uitzending van een radio- of televisieprogramma

zenit /zenɪt/ n
zenit
(astronomie) het denkbeeldige punt loodrecht omhoog aan de hemelkoepel

zenuw n
nerv
(anatomie) een onderdeel van het perifeer zenuwstelsel, bestaande uit gebundelde uitlopers van zenuwcellen

zenuwstelsel n
soustava nervová
(anatomie) het orgaansysteem dat bij dieren een coördinerende rol speelt bij alle handelingen, zoals het aansturen van de spieren, het verwerken van zintuiglijke prikkels en bij hogere diersoorten de emotionele en cognitieve processen

zepen v
mydlit

zes n
šest šestery
het cijfer 6
dat wat in een (rang)ordening met 6 is aangeduid
groep van 6 eenheden

zesde /ˈzɛs.də/ /ˈzɛz.də/ ordinalAdjective
šestý
nummer zes in een rij

zesentwintig cardinalNumeral
dvacet šest šestadvacet
"26", het getal tussen vijfentwintig en zevenentwintig, twintig plus zes

zeshoek /zɛsɦuk/ n
šestiúhelník
(wiskunde) een geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit zes hoeken en derhalve ook zes zijden

zestien cardinalNumeral
šestnáct
(wiskunde) natuurlijk getal tussen vijftien en zeventien, tien plus zes, in cijfers uitgeschreven als "16"

zestiende ordinalAdjective
šestnáctý

zestienmetergebied n
pokutové území
(voetbal) gedeelte van het voetbalveld, tot zestien en een halve meter van het doel

zestig cardinalNumeral
šedesát
"60", het getal tussen negenenvijftig en eenenzestig, zes maal tien

zestigste ordinalAdjective
šedesátý

zetel n
sídlo
(meubel) constructie bestemd om prettig op te zitten
(figuurlijk) lidmaatschap van een raad of vergadering met een beperkt aantal leden
(juridisch) plaats waar een organisatie gevestigd is

zetmeel n
škrob

zetpil n
čípek
(farmacologie) medicament in de vorm van een pil die via de anus toegediend wordt

zetsel n
sazba

zeug n
svině
(veeteelt) vrouwelijk varken of everzwijn

zeuren /ˈsʏː.rə(n)/ /ˈzøː.rə(n)/ v
kňourat
inergatief veelvuldig en langdurig klagen over weinig belangrijke zaken en zonder het probleem aan te pakken

zeven /ˈzøvən/ cardinalNumeral
sedm
"7", het getal tussen zes en acht

zevende /ˈze.vən.də/ ordinalAdjective
sedmý

zevenennegentig /ˈzøvənəˌneɣəntəx/ cardinalNumeral
devadesát sedm
"97", het getal tussen zesennegentig en achtennegentig, negentig plus zeven

zevenentwintig /ˈzøvənənˌtwɪntəx/ cardinalNumeral
dvacet sedm sedmadvacet
"27", het getal tussen zesentwintig en achtentwintig, twintig plus zeven

zevenhoek n
sedmiúhelník

zevenhonderd /ˈzeːvə(n)ˌɦɔndərt/ /ˈzøvənˌhɔndərt/ cardinalNumeral
sedm set
"700", het getal tussen zeshonderdnegenennegentig en zevenhonderdeen, zeven maal honderd

zeventien /ˈzøvənˌtin/ cardinalNumeral
sedmnáct
"17", het getal tussen zestien en achttien, tien plus zeven

zeventiende ordinalAdjective
sedmnáctý

zeventig /ˈzøvəntəx/ cardinalNumeral
sedmdesát
"70", het getal tussen negenenzestig en eenenzeventig, zeven maal tien

zicht n
viditelnost
in het zicht: dat wat men kan zien, zichtbaar
uit het zicht: dat wat men niet kan zien, onzichtbaar

zichtbaar adj
viditelný

ziek adj
nemocný chorobný churavý
(medisch) verkerend in een toestand waarbij sommige lichamelijke processen niet goed werken, niet gezond zijnd; gezegd van mensen en dieren

zieke n
chorý

ziekenhuis /ˈzi.kǝn.ˌɦœʏs/ n
nemocnice
(medisch) instelling voor onderzoek, behandeling en verpleging van zieken

ziekenzalving n
svátost nemocných
(religie) sacrament dat door een priester wordt toegediend aan zieken die in doodsgevaar verkeren, om ze op te dragen aan Jezus zodat hij ze redt

ziekte n
nemoc choroba

ziekte van Crohn n
Crohnova choroba

ziekte van Parkinson n
Parkinsonova nemoc
(medisch) ziekte die het centrale zenuwstelsel steeds verder aantast

ziel /zil/ n
duše
(psychologie), (religie) het veronderstelde wezen van het niet-stoffelijke van de mens

zien v
vidět uvidět
inergatief het vermogen hebben om met het oog waar te nemen

zigeuner /siˈɣønər/ n
cikán

zij /sɛɪ̯/ /zɛɪ̯/ /zɛː/ personalPronoun
ona
3e persoon enkelvoud vrouwelijk, nominatief
oni ony ona
3e persoon meervoud, nominatief

zijde n
strana
één kant van een conflict of een kant van een groep
hedvábí
zeer zachte stof gemaakt van cocons van de zijderups

zijdegrijs adj
hedvábná šedá

zijden /ˈzɛɪdə(n)/ /ˈzɛːdə(n)/ adj
hedvábný
van zijde, van zijdegaren vervaardigd
op zijde gelijkend, als van zijde, zacht en glanzend

zijn possessivePronoun
jeho svůj
derde persoon enkelvoud, mannelijk of onzijdig

zijn v
být
ergatief: bestaan, existeren
ergatief: zich bevinden, ergens aanwezig zijn
koppelwerkwoord (gevolgd door zelfstandignaamwoordgroep): gelijk zijn aan:
koppelwerkwoord(gevolgd door zelfstandignaamwoordgroep): tot de groep behoren van
koppelwerkwoord (gevolgd door adjectief): de eigenschap hebben:
hulpwerkwoord: ~ + voltooid deelwoord: hulpwerkwoord van de voltooide tijd van een ergatief werkwoord
hulpwerkwoord: ~ + voltooid deelwoord: hulpwerkwoord van de voltooide tijd van de lijdende vorm

zijrivier n
přítok
(aardrijkskunde) een rivier die niet in zee maar in een andere rivier uitmondt

zilver n
stříbro

zilveren adj
stříbrný

zilvergrijs adj
stříbrošedá

zilvermeeuw n
racek stříbřitý
(steltloperachtigen) Larus argentatus een grote meeuwensoort van het Noord-Altantische gebied

zilverspar n
jedle
(coniferen) benaming voor naaldbomen uit het geslacht Abies

zilvervisje n
rybenka domácí
(zilvervisjes) zilvergrijs twee centimeter lang insect, Lepisma saccharina , dat als ongedierte in huis kan voorkomen

zilvervliesrijst /'zɪlvərvlisrɛist/ n
hnědá rýže
(voeding) rijst waarvan de zemelen en de kiem niet verwijderd zijn (wikidata: zilvervliesrijst )

zin n
věta
(taalkunde) een serie woorden die gezamenlijk in syntactisch verband een afgerond geheel vormen

zingen v
zpívat
overgankelijk (muziek) met de eigen stem als muziek laten horen

zink n
zinek
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Zn en atoomnummer 30. Het is een blauw/wit overgangsmetaal

zinken v
potopit
ergatief in een vloeistof, meestal water, traag naar beneden zakken

zinkgeel adj
zinková žlutá

zinloos adj
beze smyslu
iets dat geen zin (nut) heeft

zintuig /ˈzɪntœx/ /ˈzɪntœyx/ n
smysl
een orgaan dat prikkels uit de buitenwereld in elektrische signalen voor de hersenen omzet

zionisme /zijoˈnɪsmə/ n
sionismus

zirkonium n
zirkonium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Zr en atoomnummer 40. Het is een goudkleurig overgangsmetaal

zirkoon /zɪr'koːn/ n
zirkon
edelsteen, bestaand uit het gelijknamige mineraal

zitplaats n
místo
een plaats waar men kan zitten

zitten /ˈzɪ.tə(n)/ v
sedět
inergatief op het zitvlak rusten

zoals conjunction
jako
op dezelfde manier
bijvoorbeeld.

zodra /zoˈdra/ conjunction
jakmile
geeft aan welke gebeurtenis eerst moe(s)t plaatsvinden

zoeken v
hledat
overgankelijk proberen te vinden

zoeker n
hledáček
(fotografie) een instrumentje op of aan een camera dat het richten ervan vergemakkelijkt, een richtmiddel

zoemen v
bzučet
inergatief (dierengeluid) een vrij zacht continu geluid voortbrengen dat op de z-klank lijkt

zoenen v
líbat
met de mond liefkozen

zoet /ˈzut/ adj
sladký
ter omschrijving van een vaak als aangename ervaren smaak zoals die van suiker

zoet water n
sladká voda
water dat minimale hoeveelheden zout bevat.

zoete aardappel n
povijnice batátová
(bloemplanten) Ipomoea batatas een plant uit de windefamilie (Convolvulaceae ). De zoete aardappel heeft een inulinehoudende knol, een verdikking van de wortels. Hij staat op de zevende plaats op de lijst van belangrijkste voedselgewassen in de wereld, en op de vijfde plaats in ontwikkelingslanden, na rijst, tarwe, maïs en cassave

zoeten /ˈzu.tə(n)/ v
cukrovat
overgankelijk zoet maken

zoetheid n
sladkost

zoethout /ˈzuthʌʊt/ n
lékořice
Glycyrrhiza glabra , een plant die tot de vlinderbloemigen behoort

zoetstof n
náhradní sladidlo
(scheikunde), (voeding) een stof die een zoete smaak veroorzaakt
als hierboven maar geen suiker bevat, het zoetje

zoetzuur adj
sladkokyselý

zogen /ˈzoːɣ.ə(n)/ v
kojit
overgankelijk het te drinken geven van moedermelk

zogenaamd /zo.ɣə.'namt/ adv
takzvaný
(pejoratief) naar (betwijfelde) bewering

zolder /ˈzɔldər/ n
podkroví půda
(bouwkunde) ruimte onder een (schuin) dak

zolen /zolə(n)/ v
podrazit
het aanbrengen van een zool onder een schoen

zombie n
zombie
(mythologie), (magie) door magie uit de dood teruggebracht persoon

zomer n
léto

zomereik n
dub letní
(bloemplanten) bepaald soort loofboom, Quercus robur , die inheems is in de Benelux en tot 35 meter hoog kan worden

zomertaling n
čírka modrá
(eendvogels) Anas querquedula een kleine soort eend

zomertijd n
letní čas
regeling waarbij de klok vanaf een moment in de lente tot een moment in de herfst een uur vooruit wordt gezet, met als hoofddoel meer van het daglicht te profiteren

zon n
slunce
(astronomie) de ster waar de planeet aarde omheen draait, hemellichaam dat o.a. de aarde het daglicht schenkt

zondaar n
hříšník
(religie) iemand die ongehoorzaam is aan Gods geboden

zondag n
neděle
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na zaterdag en voor maandag komt

zondags adv
nedělní

zonde n
hřích
(religie) overtreding van een goddelijke wet of regel

zonder preposition
bez beze
in afwezigheid van.

zondig adj
hříšný

zondigen /zɔndəɣə(n)/ v
hřešit
inergatief, (religie) het overtreden van een religieuze wet

zondvloed n
potopa světa
(religie) een catastrofale en bijna alles vernietigende vloed die volgens de Bijbel ooit zou hebben plaatsgevonden, als straf van God

zone /ˈzoːnə/ n
pásmo
bepaald gebied dat is afgebakend van aangrenzend gebied

zonlicht n
sluneční světlo
(astronomie) de zichtbare elektromagnetische straling van de ster waarrond onze aarde draait

zonne-energie /'zɔnəʔenɛr'ɣi/ n
sluneční energie
(natuurkunde) (elektrotechniek) energie die gewonnen wordt uit de straling van de zon

zonnebaden v
opalovat se
inergatief zich gedurende een zekere tijd blootstellen aan zonnestraling

zonnebloem /ˈzɔnəˌblum/ n
slunečnice
(plantkunde) Helianthus annuus , een tot 3 meter hoge plant met een grote gele bloem

zonnebloemolie n
slunečnicový olej
(voeding) een plantaardige spijsolie geperst uit zonnebloempitten

zonnebrandcrème n
opalovací krém
vettige substantie die op de huid wordt gesmeerd om verbranding ervan tegen te gaan

zonnebril n
sluneční brýle
een bril met speciale glazen (dikwijls polaroid) om de ogen tegen het zonlicht te beschermen

zonnecel n
fotovoltaický článek

zonnelied n
Píseň tvorstva

zonnepaneel /ˈzɔnəpɑˌnel/ /ˈzɔnəpɑˌnɪːɫ/ n
solární modul
(elektrotechniek) een paneel dat stralingsenergie van de zon omzet in elektriciteit

zonneschijn n
sluneční svit
het licht dat van de zon afkomstig is

zonnestelsel n
sluneční soustava
(astronomie) het stelsel dat bestaat uit onze zon en alle planeten die eromheen draaien; bij uitbreiding ook dergelijke stelsels om andere sterren

zonnevlek n
sluneční skvrna
(astronomie) magnetische onregelmatigheid aan de oppervlakte van de zon die vanaf de aarde te zien is als een wat donkere vlek

zonnewende /ˈzɔnəˌwɛndə/ /ˈzɔnəˌʋɛndə/ /ˈzɔnəˌβ̞ɛndə/ n
slunovrat
de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest noordelijke of zuidelijke positie (de keerkringen) bereikt

zonnewijzer n
sluneční hodiny

zonnewind n
sluneční vítr
(astronomie) de stroom deeltjes die de zon uitstraalt

zonnig adj
slunečný
(meteorologie) zonovergoten, met veel zonneschijn

zonsondergang /zɔn'zɔndərχɑŋ/ n
západ slunce
(astronomie) het schijnbaar verdwijnen van de zon onder de horizon als de avond valt

zonsverduistering /ˈzɔnsvərˌdœʏ̯stərɪŋ/ /ˈzɔnsvərˌdœːstərɪŋ/ n
zatmění slunce
(astronomie) het verschijnsel dat de maan voor de zon langstrekt, waardoor het zonlicht geblokkeerd wordt

zoo zuː n
zoo
verzameling levende, oorspronkelijk wilde dieren die in een vaak parkachtige omgeving in gevangenschap worden gehouden om het publiek de gelegenheid te geven ze te kunnen bekijken

zoogdier /ˈzox.diːr/ /ˈzoːɣ.diːr/ /ˈzoχ.diːr/ n
savec
(dierkunde) warmbloedig, behaard gewerveld dier dat zijn (meestal) levend geboren jongen met melk voedt, behorend tot de biologische klasse Mammalia

zool n
podrážka
onderkant van de voet
(gereedschap) de vlakke onderzijde van een schaaf, strijkijzer etc.

zoon /zoːn/ n
syn
(familie) een mannelijk kind

zorg n
péče starost
verpleging, voorzien in een behoefte

zorgeloos adj
bezstarostný
onbekommerd, zonder zorgen

zorgstelsel n
zdravotnictví
(economie) een stelsel en systematiek voor de regulering van de zorgvoorziening

zout /zɑu̯t/ adj
slaný salgado
zout bevattend of zout smakend

zout /zɑu̯t/ n
sůl sal
alledaagse naam voor keukenzout bedoeld (natriumchloride)

zouten v
osolit
overgankelijk met zout conserveren

zoutvaatje /ˈzɑutˌvacə/ n
slánka
(huishouden) bakje met een geperforeerde bovenkant voor het strooien en bevatten van keukenzout

zoutvat n
slánka
(huishouden) een sierlijke of ouderwetse dekselloze pot waarin keukenzout bewaard wordt zodat het gemakkelijk toegankelijk is om het zout uit te knijpen of uit te lepelen.

zoutzuur n
kyselina solná
(scheikunde) een oplossing van waterstofchloride (HCl)

zozo /ˈzo.zo/ adj
všelijaký

zoöfilie n
zoofilie

zoögeografie n
zoogeografie

zoölogie n
zoologie
(wetenschap) de wetenschap die de dieren bestudeert

zoöloog /zoʔo'lox/ n
zoolog
(dierkunde) (beroep) een wetenschapper die zich bezig houdt met de studie van dieren

zucht n
vzdech
hoorbare uitademing, meestal als uiting van ongenoegen of verveling

zuchten v
vzdychat
inergatief hoorbaar diep uitademen, meestal als uiting van frustratie

zuid /zœʏ̯t/ /zœːd/ /zœːt/ adv
jih

zuiden /ˈzœy̯.də(n)/ n
jih

zuidoost adv
jihovýchod

zuidwestelijk adj
jihozápadní
op het zuidwesten betrekking hebbend

zuigen /ˈzœy̯.ɣə(n)/ v
sát nasávat
een verlaagde druk aanleggen met de mond of met een apparaat

zuiger n
píst

zuipen v
chlastat
zwaar of gulzig drinken

zuiver oranje adj
oranžová pravá

zuiver wit adj
bílá

zulk /zɵlk/ exclamativePronoun
takový

zuring /'zyrɪŋ/ n
šťovík
v/m (plantkunde): Rumex een geslacht van meest overblijvende, kruidachtige planten uit de duizendknoopfamilie waarvan sommige soorten zoals de veldzuring eetbare bladeren hebben die in salades gebruikt worden

zus n
sestra
(familie) een ander kind van dezelfde ouders van het vrouwelijk geslacht

zuster n
sestra
vrouwelijk kind van dezelfde ouders, zus

zusterschap n
sesterství
de gemeenschap van vrouwen in algemene of meer beperkte zin

zuur /zyːr/ adj
kyselý
(voeding), (drinken) een smaak hebbend zoals van citroensap of azijn

zuur /zyːr/ n
kyselina kyselý
vloeistof, die een verhoogde concentratie waterstofionen bevat

zuurkool n
kysané zelí
(voeding) fijngesneden en licht gezouten kool die enige tijd gefermenteerd is

zuurstof /ˈzyːrstɔf/ n
kyslík
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool O en atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O2 en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof

zwaaien v
houpat
inergatief begroeten door met de hand heen en weer te bewegen

zwaailicht n
maják

zwaan /zʋan/ n
labuť
(eendvogels) benaming voor watervogels met lange sierlijke hals uit het geslacht Cygnus

zwaar adj
těžký
van groot gewicht

zwaard n
meč
een lang, scherp voorwerp, vaak van ijzer gemaakt, dat werd gebruikt als wapen; tegenwoordig heeft het eerder een symbolische waarde

zwaardvis n
mečoun obecný mečoun
bepaald soort zeevis, Xiphias gladius

zwaardwalvis n
kosatka dravá
(walvisachtigen) Orcinus orca de grootste vertegenwoordiger van de familie der dolfijnen (Delphinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Delphinus orca gepubliceerd door Carl Linnaeus. Het dier heeft een opvallende rugvin

zwaarlijvig adj
silný
van groot lichaamsgewicht

zwaartekracht n
gravitace
(natuurkunde) de kracht die de wederzijdse aantrekking van massa veroorzaakt

zwager /ˈzʋa.ɣər/ n
švagr

zwak /zʋɑk/ adj
slabý

zwaluw n
vlaštovka
(zangvogels) benaming voor trekvogels uit de familie Hirundinidae , die van insecten leven

zwanger adj
těhotný
(biologie) in de toestand van een vrouw wanneer er in haar baarmoeder een bevruchting heeft plaatsgevonden

zwangerschap n
těhotenství
de tijd dat een vrouw een ongeboren kind met zich draagt

zwangerschapstest n
těhotenský test
een op de markt verkrijgbaar produkt dat via de urine tekenen van een zwangerschap onthult

zwart adj
černý
(figuurlijk) een donker gelaat of uiterlijk hebbend, opgevat als een etnisch kenmerk

zwart gat n
černá díra
(natuurkunde), (astronomie) gebied van de ruimte-tijd waaruit niets, zelfs geen licht kan ontsnappen omdat de zwaartekracht te sterk is

zwart geld n
špinavé peníze
betaalmiddelen die afkomstig zijn uit belastingontduiking of onwettige handel

zwartblauw adj
modročerná

zwartbruin adj
černohnědá

zwarte bes n
černý rybíz
(fruit) vruchtje van Ribes nigrum .

zwarte doos n
černá skříňka
systeem, apparaat of voorwerp waarvan bekend is wat het doet maar niet hoe het werkt
crashbestendig apparaat met vluchtgegevens in een vliegtuig dat gebruikt kan worden om vliegtuigongelukken te analyseren

zwarte ibis n
ibis hnědý
(roeipotigen) Plegadis falcinellus een ibis met een donker verenkleed dat veelkleurige weerschijn vertoont

zwarte markt phraseologicalUnit
černý trh

zwarte ooievaar n
čáp černý
(ooievaarachtigen) Ciconia nigra een vogel uit de familie van de ooievaars. Hij lijkt op de ooievaar, maar is bijna geheel zwart en houdt er een veel meer verborgen leefwijze op na. De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Ardea nigra gepubliceerd door Carl Linnaeus

zwarte zee-eend n
turpan černý
(eendvogels) bepaald soort zee-eend, Melanitta nigra ,

zwartgrijs adj
černošedá

zwartgroen adj
černozelená

zwartkijker n
netopýr škarohlíd
een pessimist

zwartrood adj
červenočerná

zwavel /zʋavəl/ n
síra
(scheikunde), (element), (mineraal) scheikundig element met symbool S en atoomnummer 16. Het is een geel niet-metaal

zwaveldioxide n
oxid siřičitý

zwavelgeel adj
sírová žlutá

zwavelzuur n
kyselina sírová
(scheikunde) een sterk zuur bestaande uit zwavel, waterstof en zuurstof met een wateronttrekende en bijtende werking

zweefvlieg v
pestřenka
1. vlieg uit de familie

zweefvliegen v
plachtění

zweefvlieger n
pilot kluzáku
een piloot die een zweefvliegtuig bestuurt en/of die de sport zweefvliegen beoefent

zweefvliegtuig n
kluzák větroň
(luchtvaart) toestel met vleugels dat zich ongemotoriseerd door de lucht verplaatst door gebruik te maken van opstijgende luchtstromingen

zweefvliegveld n
letiště pro větroně
vliegveld waar men zweefvliegen beoefend

zweep n
bič
een handwapen in de vorm van een lang ineengedraaid stuk leer dat met een zwiepende beweging pijnlijke slagen uit kan delen

zweer n
vřed
(medisch) ontstoken plek, infectie

zweet n
pot
(fysiologie) vocht dat door de huid wordt uitgescheiden als koeling en middel om sommige afvalstoffen kwijt te rakenOmdat de uitscheiding toeneemt je het warm krijgt, wordt "zweet" vaak met hitte, inspanning of angst in verband gebracht.

zweetklier n
potní žláza
(anatomie) een klier in het lichaam dat zweet produceert.

zwembad /ˈzwɛmbɑd/ /ˈzʋɛmbɑt/ /ˈzβ̞ɛmbɑt/ n
bazén
(zwemmen) een bassin om in te zwemmen

zwembroek n
plavky
(kleding) (sport) kledingstuk voor mannen dat gebruikt wordt om in te zwemmen

zwemkleding n
plavky
(kleding) kledij bedoeld voor het baden en zwemmen

zwemmen v
plavat plavání
(sport) inergatief zich gecoördineerd door het water voortbewegen

zwerm /zʋɛrm/ n
roj
een grote groep gezamenlijk op- en rondtrekkende personen, dieren of zaken, gewoonlijk vogels of insecten

zwezerik n
brzlík
(anatomie) klierachtig, hormoonvormend orgaan

zwijgen v
mlčet
inergatief ervan afzien te spreken

zwijgzaam adj
mlčenlivý
weinig sprekend

zwijgzaamheid n
mlčenlivost

zwijn n
prase
(evenhoevigen) benaming voor zoogdieren uit de familie Suidae , waarvan de mannetjes slagtanden hebben
(scheldwoord) (figuurlijk) iemand die zich vies, onbeschaafd of zeer slecht gedraagt

zwijnenstal /ˈzʋɛinəstɑl/ n
chlívek
(figuurlijk) vuile boel

zygote n
zygota

Åland pn
Alandy Ålandeilaanden

à propos interjection
a pak
trouwens (als overgang naar een opmerking die met het voorgaande verbonden is)

ångström /ˈɔŋstrøm/ n
angstrom
(natuurkunde), (eenheid) lengtemaat met een waarde van 10-10 m, dus 0,1 nanometer of 100 picometer

één /eːn/ cardinalNumeral
jeden jedna jedno
de inhoud van de kleinste niet-lege verzameling, het kleinste getal van de verzameling \mathbb{N}_0; komt na nul en vóór twee, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

één /eːn/ n
jednička
het getal 1