Afghanistan /ɑf.ˈɣa.nɪ.ˌstɑn/ /ɑf.ˈχa.nɪ.ˌstɑn/ /ɑv.ˈɣa.nɪ.ˌstɑn/ pn
Efxanistan Afganistan
(toponiem: land) een land gelegen in Centraal-Azië

Afrika pn
Afrîka Efrîqa
(toponiem), (werelddeel) het continent ten zuiden van Europa, tussen de Indische en de Atlantische Oceaan

Afrikaans /afriˈkaːns/ n
afrîkansî Efrîqî
(taal) een van het Nederlands afstammende taal die wordt gesproken in Zuid-Afrika en Namibië

Albanees /ɑɫbaˈneːs/ n
elbanî Elbanî
(taal) taal die vooral in Albanië en Kosovo gesproken wordt

Albanië /ɑlˈbaːni.jə/ /ɑɫˈbani.jə/ pn
Elbanya
(toponiem: land) een land in het westen van de Balkan, grenzend aan de Adriatische en de Ionische Zee en aan Griekenland, Macedonië, Kosovo en Montenegro

Algerije /ɑl.ɣə.'rɛɪ̯.jə/ /ɑɫ.ɣə.'rɛː.jə/ /ɑɫ.χə.'rɛɪ̯.jə/ pn
جه‌زایر Cezayir
(toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Democratische Volksrepubliek Algerije. Het vormt samen met Marokko en Tunesië, waar het tussenin ligt, de Maghreb. In het zuiden grenst het van west naar oost aan de Westelijke Sahara, Mauritanië, Mali, Niger en Libië. De Middellandse Zee vormt de noordgrens

Algiers /ɑɫˈxiːrs/ /ɑɫˈɣiːrs/ pn
Cezayir
(toponiem) hoofdstad van Algerije

Alpen pn
Alp
(toponiem: gebergte) gebergte dat Italië van de rest van Europa scheidt

Amazone pn
Amazon

Amerika /aˈmɪːriˌka/ abbreviation
Amerîka
1 en 2

Amhaars n
amharî
(taal) een taal die in Ethiopië gesproken wordt

Amharisch n
amharî
(taal) een taal die in Ethiopië gesproken wordt

Amsterdam /ɑmstər'dɑm/ pn
Amsterdam
(toponiem) de hoofdstad van Nederland, gelegen in de provincie Noord-Holland

Andaloesië pn
Endulus

Andalusië pn
Endulus

Andes pn
And

Andorra pn
Andorra
(toponiem: land) een kleine staat in Europa die grenst aan Frankrijk en Spanje

Angola /ɑŋ.ˈ(g)ɣo.la/ /ɑŋ.ˈgo.la/ pn
Angola
(toponiem: land) een land in Zuidwest-Afrika, officieel de Republiek Angola grenzend aan Namibië, Zambia, Congo-Kinshasa en de Atlantische Oceaan. De Angolese exclave Cabinda ligt in het noorden tussen Congo-Kinshasa en Congo-Brazzaville aan de Atlantische Oceaan

Antigua en Barbuda /ɑn.ˌti.(g)ɣ<sup>ʊ</sup>a.ɛn.bɑr.ˈbu.da/ /ɑn.ˌti.gwa.ɛn.bɑr.ˈbu.da/ pn
Antigûa û Berbûda
(toponiem: land) eilandstaat in het oostelijk deel van de Caribische Zee, op de grens met de Atlantische Oceaan

Antwerpen /ˈantˌwɛrpə(n)/ /ˈɑntˌʋɛrpə(n)/ /ˈɑntˌβ̞ɛrpə(n)/ pn
ئانڤهرس
(toponiem) een provinciehoofdstad in België
(toponiem: provincie) een Belgische provincie

Arabisch /ɑ'rabis/ n
erebî
(taal) een taal oorspronkelijk van het Arabisch schiereiland en de taal waarin de Koran gelezen hoort te worden

Argentinië /ˌɑrɣɛnˈtini.jə/ /ˌɑrχɛnˈtini.jə/ pn
Arjantîn Arjentîna
(toponiem: land) een Spaanstalig land in het zuiden van Zuid-Amerika tussen het Andesgebergte en de zuidelijke Atlantische Oceaan

Armeens /ɑrˈmens/ /ɑrˈmeːns/ n
ermenî
(taal) een taal die wordt gesproken in Armenië

Armenië /ɑrˈmeni.jə/ /ɑrˈmeːni.jə/ pn
Ermenistan
(toponiem: land) een GOS-lidstaat in de Kaukasus (Gemenebest van Onafhankelijke Staten). Het is een van de weinige landen die niet aan zee liggen. Het grenst in het oosten aan Azerbeidzjan, in het westen aan Turkije en de Naxçivan-exclave (Azer.), in het noorden aan Georgië en in het zuiden aan Iran

Australië /aʊ̯ˈstraːli.jə/ /ɔʊ̯ˈstrali.jə/ /ʌʊ̯ˈstrali.jə/ pn
Awustralya
(toponiem: land) een soevereine staat gelegen tussen de Indische Oceaan en de Grote Oceaan (officieel het Gemenebest van Australië) met de officiële taal Engels

Avignon pn
Avignon
(toponiem) een stad in Frankrijk

Azerbeidzjan /ˌazərbɛɪ̯ˈdʒan/ /ˌazərbɛːˈdʒan/ pn
Azerbeycan
(toponiem: land) een Aziatisch land dat grenst aan Rusland, Iran, Armenië en Georgië

Azeri /aˈzeːri/ /aˈzɪːri/ n
azerbeycanî
o (taal) een taal die vooral in Azerbeidzjan, maar ook in Iran, Georgië en Turkije gesproken wordt

Azië pn
Asya ئاسیا
(toponiem) (werelddeel) een continent ten oosten van Europa

Bahama's /ba.ˈha.mas/ /ba.ˈɦa.mas/ /bɑ.ˈɦa.mas/ pn
Bahama
(toponiem: land) een onafhankelijk Engelssprekend land in het Caraïbisch gebied

Bahrein /ba.ˈrɛɪ̯n/ /bɑx.ˈrɛːn/ /bɑχ.ˈrɛɪ̯n/ pn
Behreyn
(toponiem: land), (toponiem: eiland) een eilandstaat in de Perzische Golf en de Golf van Bahrein. Het ligt ingeklemd tussen Saoedi-Arabië in het westen en Qatar in het oosten en zuiden

Balearen pn
Giravên Balear

Bangladesh /ˌbɑŋ.(g)ɣə.la.ˈdɛʃ/ /ˌbɑŋ.lɑ.ˈdɛʃ/ pn
Bangladeş
(toponiem: land) een land in het zuiden van Azië dat ligt op het Indische subcontinent en voor het grootste gedeelte aan India grenst en voor een klein stukje aan Myanmar/Birma. Het land is gelegen ten noorden van de Golf van Bengalen en omvat voornamelijk de delta van de rivier de Ganges

Barbados /ˈbɑr.ba.ˌdɔs/ pn
Barbados
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied bestaande uit één enkel eiland, dat behoort tot de Bovenwindse Eilanden van de Kleine Antillen. Het wordt ook wel Little England genoemd

Barcelona pn
Barselona

Baskisch n
baskî
(taal) taal die wordt gesproken door de Basken

Beieren pn
Bayern

Beiroet /bɛɪrut/ pn
Bêrût
(toponiem) hoofdstad van Libanon

België /ˈbɛlɣijə/ /ˈbɛɫɣijə/ /ˈbɛɫχijə/ pn
Belçîka

Belize /be.ˈliː.zə/ pn
Belîze
(toponiem: land) (voormalig Brits Honduras) een Midden-Amerikaans land, en grenst aan Mexico in het noordwesten en Guatemala in het zuiden en westen. Aan het oosten grenst het aan de Caribische Zee

Benin /be.ˈnin/ /ˈbe.nɪn/ pn
Bênîn
(toponiem: land) een land in Afrika dat in het westen aan Togo grenst, in het noordwesten aan Burkina Faso, in het noordnoordoosten aan Niger in het oosten aan Nigeria. In het zuiden ligt het aan de Golf van Guinee

Berlijn pn
Berlîn برلین
(toponiem) de hoofdstad van Duitsland
(toponiem) één van de zestien Duitse deelstaten.

Bhutan /bu.ˈtan/ /bu.ˈtɑn/ pn
Bûtan
(toponiem: land) een land in Azië dat in de Himalaya ingeklemd ligt tussen China, Tibet en India. Het zuidelijke gedeelte van Bhutan ligt op het Indisch subcontinent

Biafra pn
Bîafrayê

Bohemen pn
Bohemya
(toponiem) historische landstreek in de Tsjechische Republiek

Bolivia /boˈlivi.ja/ pn
Bolîvya
(toponiem: land) een republiek in Zuid-Amerika die grenst aan Peru, Brazilië, Paraguay, Argentinië en Chili

Bosnië en Herzegovina /ˈbɔsni.jə ɛn ˌhɛrtsəɣoˈviːna/ /ˈbɔsni.jə ɛn ˌɦɛrtsəɣoˈvina/ /ˈbɔsni.jə ɛn ˌɦɛrtsəχo(ʊ̯)ˈvina/ pn
Bosna Hersek
(toponiem: land) republiek in het zuidoosten van Europa die ontstaan is bij het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië

Botswana /bɔ.ˈts<sup>ʊ</sup>a.na/ /bɔts.ˈʋa.na/ /bɔts.ˈβ̞a.na/ pn
Botswana
(toponiem: land) een land dat geheel door land is omgeven in het zuiden van Afrika met ruim 1,5 miljoen inwoners, grenzend aan Namibië, Zimbabwe en Zuid-Afrika

Brandenburg pn
Brandenburg
(toponiem) een deelstaat in het oosten van Duitsland

Brazilië /braˈzili.jə/ pn
Brazîl
(toponiem: land) een soevereine staat in Zuid-Amerika (officieel de Federale Repuliek van Brazilië, 'República Federativa do Brasil'), met als officiële taal het Portugees

Bretagne pn
Bretanya
(toponiem) een schiereiland in het noordwesten van Frankrijk

Bretons n
bretonek
(taal) een Keltische taal die wordt gesproken in Bretagne

Brunei /bry.ˈnɛɪ̯/ /bry.ˈnɛː/ n
Brûney
(toponiem: land) een land op het eiland Borneo, in Zuidoost-Azië. Het ligt aan de Zuid-Chinese Zee, en wordt verder geheel omringd door Maleisië

Brussel pn
Bruksel
(toponiem) de hoofdstad van België
(metonymisch), (geopolitiek) het bestuur van de Europese Unie, dat voornamelijk in de onder [1] genoemde stad is gevestigd

Bulgaars /bɵɫˈγ̊aːrs/ n
bulgarî bilgarî
(taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Bulgarije

Bulgarije pn
Bulgaristan
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Europa

Burkina Faso /bur.ˌki.na.ˈfa.so/ /bur.ˌki.na.ˈfɑ.so/ pn
Burkîna Faso
(toponiem: land) een republiek in West-Afrika voorheen Opper-Volta genaamd. Het land grenst aan Benin, Ivoorkust, Ghana, Mali, Niger en Togo

Burundi /bu.ˈrun.di/ pn
Bûrûndî
(toponiem: land) een land in Afrika dat grenst aan Democratische Republiek Congo, Rwanda en Tanzania

Californisch adj
kaliforniyûm

Californiër n
kaliforniyûm

Cambodja /kɑm.ˈbɔ.dja/ /kɑm.ˈbɔ.tʃa/ pn
Kembodja
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Azië dat in het noorden grenst aan Laos, in het noordwesten en westen aan Thailand en in het oosten en zuidoosten aan Vietnam. Aan de kust grenst het aan de Golf van Thailand en de Zuid-Chinese Zee

Canada /ˈka.na.da/ /ˈkɑ.nɑ.da/ pn
Kanada
(toponiem: land) een soevereine staat in de noordelijke helft van Noord-Amerika

Canarische Eilanden pn
Kanarya

Carthago pn
Kartaca

Catalaans n
katalanî
(taal) een Romaanse taal die wordt gesproken in Catalonië

Catalonië pn
Katalonya
(toponiem) een van de 17 autonome regio’s van Spanje, gelegen in het noordoosten van het Iberisch Schiereiland; de twee officiële talen zijn Catalaans en Spaans

Centraal-Afrikaanse Republiek /sɛn.ˌtral.a.fri.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ /sɛn.ˌtral.ɑ.fri.ˌkans.re.pʏ.ˈbliːk/ /sɛn.ˌtraɫ.a.fri.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ pn
Komara Afrîkaya Navend
(toponiem: land) een land in Midden-Afrika, officieel de Centraal-Afrikaanse Republiek, dat geheel door land wordt omsloten

Centraal-Koerdisch n
kurdî کوردی
(taal) Iraanse taal gesproken door 6 miljoen mensen in Irak en Iran

Ceuta pn
Ceuta

Chili /ˈʃi.li/ pn
Şîle
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, grenzend aan Peru, Bolivia en Argentinië en ingeklemd liggend tussen de Stille Zuidzee en het Andesgebergte

China /ˈʃi.na/ pn
Çîn
(toponiem: land) een land in Oost-Azië, officieel de Volksrepubliek China

Chinees /ʃi.ˈnes/ n
Çînî
(taal) de voornaamste taal die in China gesproken wordt

Cornwall pn
Cornwall
(toponiem) schiereiland in het zuidwesten van Engeland

Costa Rica /ˌkɔs.ta.ˈri.ka/ pn
Kosta Rîka
(toponiem: land) een staat in Midden-Amerika, tussen Panama en Nicaragua

Cuba /ˈky.ba/ pn
Kûba
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied gelegen op het eiland, officieel de Republiek Cuba

Cyprus /ˈki.prʏs/ /ˈsi.prʏs/ pn
Kibris Qubris
(toponiem: land) een land in de Middellandse Zee, tussen Europa en Azië, officieel de Republiek Cyprus

DNA n
DNA
(initiaalwoord), (afkorting) (biochemie) (genetica) de afkorting voor desoxyribonucleic acid (desoxyribonucleïnezuur), een hoogmoleculaire verbinding als basis van de genen en chromosomen

Deens /dens/ /deːns/ n
danîmarkî
(taal) een Germaanse taal die wordt gesproken in Denemarken

Denemarken /ˈdenəˌmɑrkə(n)/ /ˈdeːnəˌmɑrkə(n)/ pn
Danîmarka
(toponiem: land) een Scandinavisch land in Noord-Europa

Dimli n
Zazaki
(taal) Noordwest-Iraanse taal gesproken door 2,5 miljoen Koerden uit Turkije

Djibouti /(d)ʒi.ˈbu.ti/ /dji.ˈbu.ti/ pn
Cîbûtî
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika dat aan Eritrea in het noorden, aan Ethiopië in het westen en zuiden en aan Somalië in het zuidoosten grenst

Dominicaanse Republiek /ˌdo.mi.ni.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ /ˌdo.mi.ni.ˌkans.re.pʏ.ˈbliːk/ pn
Komara Domînîk
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied dat ten westen aan Haïti grenst en samen met de Dominicaanse Republiek het eiland Hispaniola vormt

Duits /dœʏ̯ts/ /dœːts/ n
elmanî
(taal) een West-Germaanse taal die vooral gesproken wordt in Duitsland, Oostenrijk en delen van Zwitserland, Italië en België

Duitse /ˈdœʏ̯tsə/ /ˈdœːtsə/ n
elmanî
(demoniem) een vrouw van Duitse komaf

Duitse Democratische Republiek pn
Komara Demokratîk a Almanyayê

Duitsland /ˈdœʏ̯tslɑnt/ /ˈdœːtslɑnd/ /ˈdœːtslɑnt/ pn
Almanya Elmanya
(toponiem: land) een Midden-Europese staat die wordt gevormd door een federatie van 16 deelstaten en die het Duits als officiële taal heeft

Egypte /e.ˈɣɪp.tə/ /e.ˈχɪp.tə/ pn
Misir
(toponiem: land) een Arabisch land op de grens van Afrika en Azië

El Salvador /ɛl.ˈsɑl.va.dɔr/ /ɛɫ.ˈsɑɫ.va.dɔr/ pn
El Salvador
(toponiem: land) land in Midden-Amerika dat grenst aan Guatemala, Honduras en de Stille Oceaan

Engeland n
Îngiltere
(toponiem) een van de delen van het Verenigd Koninkrijk, gelegen op het eiland Groot-Brittannië in het noordwesten van Europa

Engels /ˈɛ.ŋ(g)əls/ /ˈɛ.ŋɔɫs/ /ˈɛ.ŋəɫs/ n
Înglîzî inglîzî
(taal) West-Germaanse taal die oorspronkelijk vooral in Engeland werd gesproken, maar nu ook de officiële taal is in het Verenigd Koninkrijk, Australië, Belize, Bermuda, Canada, Ierland, Jamaica, Liberia, Nieuw-Zeeland, Nigeria en de Verenigde Staten, naast de functie als wereldwijde lingua franca

Equatoriaal-Guinea /ˌe.kwa.toː.ri.al.ɣi.ˈne.ja/ /ˌe.kʋa.to̝ː.ri.aɫ.χi.ˈne.ja/ /ˌe.kβ̞a.toː.ri.aɫ.ɣi.ˈne.ja/ pn
Gîneya Rojbendî
(toponiem: land) een land in Afrika grenzend aan Gabon en Kameroen

Eritrea /ˌeː.ri.ˈtre.ja/ /ˌɪː.ri.ˈtre.ja/ pn
Erîtrêya
(toponiem: land) een Afrikaans land grenzend aan Soedan, Ethiopië, Djibouti en de Rode Zee

Estland /ˈɛslɑnd/ /ˈɛstlɑnt/ pn
Estonya
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa dat grenst aan Letland en Rusland

Ethiopië /ˌe.ti.ˈjo.pi.jə/ pn
Etiyopya
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika grenzend aan Eritrea, Djibouti, Somalië, Kenia en Soedan

Europa /øːˈroːpa/ /ʏːˈropa/ pn
Ewropa ئه‌وروپا
(toponiem), (werelddeel) een continent op het noordelijk halfrond, dat ten noorden van Afrika en ten westen van Azië ligt

Europees Hof voor de Rechten van de Mens pn
Dadgeha Mafên Mirovan ya Ewrûpayê

Europese Hof voor de Rechten van de Mens pn
Dadgeha Mafên Mirovan ya Ewrûpayê

Europese Unie /ˌøː.ro.ˌpe.sə.ˈy.ni/ /ˌʏː.ro.ˌpe.sə.ˈy.ni/ pn
Yekîtiya Ewropayê
(toponiem: land), (geopolitiek) een intergouvernementele en supranationale organisatie van Europese staten, die momenteel uit 27 lidstaten bestaat

Eva pn
Hawa
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) (jodendom, christendom, islam) eerste vrouw door God geschapen die samen met Adam tot de zondeval in het paradijs verbleef

Faeröers n
ferî
(taal) een Germaanse taal die wordt gesproken op de Faeröer

Februarirevolutie pn
Şoreşa Şibatê
(geschiedenis) (politiek) revolutie in februari 1917 in Rusland

Fiji /ˈfi.(d)ʒi/ /ˈfi.dʒi/ pn
Fîjî
(toponiem: land) een land in Oceanië op het zuidelijk halfrond. Het bestaat uit 332 eilanden waarvan ongeveer 110 bewoond zijn

Filipijnen /ˌfi.li.ˈpɛɪ̯.nə(n)/ /ˌfi.lɪ.ˈpɛɪ̯.nə(n)/ /ˌfi.lɪ.ˈpɛː.nə(n)/ pn
Filîpîn Fîlîpîn
(toponiem: land) republiek in Oost-Azië bestaande uit een archipel van 7107 eilanden

Finland /ˈfɪnlɑnd/ /ˈfɪnlɑnt/ pn
Fînlenda Fînlanda
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa, grenzend aan Noorwegen, Zweden en Rusland

Fins /fɪns/ n
fînî Fînlendî
(taal) een taal die wordt gesproken in Finland

Frankfurt am Main pn
Frankfurt

Frankrijk /ˈfrɑŋkrɛɪ̯k/ /ˈfrɑŋkrɛːk/ pn
Fransa
(toponiem: land) een West-Europees land, grenzend aan België, Luxemburg, Duitsland, Zwitserland, Italië, Monaco, Spanje en Andorra

Frans /frɑns/ adj
fransî
(demoniem) betreffende Frankrijk of het Frans

Frans /frɑns/ n
frensî Ferensî
(taal) een Gallo-Romaanse taal die vooral gesproken wordt in Frankrijk, België, Luxemburg, Zwitserland, Senegal, Canada, Monaco, Togo en Benin

Fries n
فریسی
(demoniem) m; een inwoner van Friesland, een lid van het Friese volk
(taal) o; een Friese taal of de Friese talen, d.w.z. het Westerlauwers Fries, het Saterfries en het Noord-Fries.
(taal) o; Westerlauwers Fries, de Friese taal die wordt gesproken in Friesland

Gabon /'ɣa.bɔn/ /ɣa.'bɔn/ /χa.'bɔn/ pn
Gabon
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Gabonese Republiek

Galicië /ɣɑˈlisɪə/ /ʝɑˈlisɪə/ pn
Galîsya
(toponiem) Spaanse regio in het noordwesten van het Iberisch schiereiland

Gallo n
galoyî
streektaal die gesproken wordt door 190 duizend mensen in de Pays de la Loire en het oosten van Bretagne in Frankrijk

Gambia /'ɣɑm.bi.ja/ /'χɑm.bi.ja/ pn
Gambiya
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Gelukkig Nieuwjaar! phraseologicalUnit
sersala we pîroz be
een traditionele wens bij een nieuw jaar

Georgisch /ɣeˈjɔrɣis/ /ɣeˈjɔrɣɪs/ /χeˈjɔrχis/ n
gurcî
(taal) de taal die in Georgië gesproken wordt

Georgië /ɣeˈjɔrɣi.jə/ /χeˈjɔrχi.jə/ pn
Gurcistan
(toponiem: land) een soevereine staat in West-Azië, gelegen in de Kaukasus. De officiële taal is het Georgisch

Ghana /'ɣa.na/ /'χa.na/ pn
Gana
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Ghana

Gibraltar pn
Gibraltar

God pn
Elah Xwedê
(religie) in het monotheïsme: bovennatuurlijk en volmaakt wezen, dat beschikt over superieure krachten en onsterfelijk is

Grenada /ɣre.ˈna.da/ /ɣrɛ.ˈna.da/ /χre.ˈna.da/ pn
Grenada
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied in Midden-Amerika

Griek /ɣrik/ /χrik/ n
Yewnanî
(demoniem) een inwoner van Griekenland, of iemand afkomstig uit Griekenland

Griekenland /ˈɣrikə(n)ˌlɑnd/ /ˈɣrikə(n)ˌlɑnt/ /ˈχrikə(n)ˌlɑnt/ pn
Yewnanistan
(toponiem: land) een land in het zuiden van Europa

Grieks /ɣriks/ /χriks/ n
yewnanî yonanî
(taal) een taal die vooral wordt gesproken in Griekenland en op Cyprus

Groenland /ˈɣrun.lɑnd/ /ˈɣrun.lɑnt/ /ˈχrun.lɑnt/ pn
Grînlenda
(toponiem: eiland) groot eiland ten noordoosten van Canada, deel uitmakend van het koninkrijk Denemarken

Groot-Brittannië /ˌɣroːd brɪˈtɑni.jə/ /ˌχrot brɪˈtɑni.jə/ pn
Brîtanya
(toponiem: land) benaming voor het 'Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland', dat officieel met Verenigd Koninkrijk wordt aangeduid

Grote Meren pn
Golên Mezin
(toponiem) de naam voor de 5 grote meren op of nabij de grens tussen de Verenigde Staten en Canada

Grote Oceaan pn
Okyanûsa Mezin
(aardrijkskunde) de oceaan die ligt tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië

Guadeloupe pn
Guadeloupe

Guatemala /ˌgʋɑ.tə.ˈma.la/ /ˌgβ̞ɑ.tə.ˈma.la/ /ˌɣ<sup>ʊ</sup>a.tə.ˈma.la/ pn
Gûatemala
(toponiem: land) land in Midden-Amerika, officieel de Republiek Guatemala

Guinee /ɣi.ˈne/ /χi.ˈne/ pn
Gînê
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Guinee

Guyana /ɣi.ˈja.na/ /ɣβ̞i.ˈja.na/ /χi.ˈja.na/ pn
Guyana
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, officieel de Coöperatieve Republiek Guyana

Hamburg n
Hamburg

Haïti /ha.ˈhi.ti/ /ɦa.ˈi.ti/ /ɦɑ.ˈi.ti/ pn
Haîtî
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied

Hebreeuws n
îbranî
(Jiddisch-Hebreeuws) (taal) de officiële taal van Israël, de heilige taal van de Joden en de taal van de Tenach, West-Semitische taal, waarin het grootste gedeelte van de Tenach (OT) is geschreven en die in de staat Israël wordt gesproken

Hendrik /ˈhɛndrɪk/ pn
Hondûras
spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter h

Hettitisch n
Hîtît
(taal) een dode taal die in het huidige Turkije werd gesproken (De Hettieten zijn een antiek volk dat een Indo-Europese taal sprak, en een koninkrijk stichtte rond de stad Hattusa (het tegenwoordige Boğazkale in noord-centraal Turkije))

Hindi n
hindî
(taal) een taal die vooral gesproken wordt in de noordelijke staten van India

Hispaniola pn
Haîtî

Holland /ˈɦɔlɑnt/ pn
Holanda
(toponiem) een gedeelte van het westen van Nederland dat de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland omvat
(toponiem: land)(spreektaal) (Noord-Nederlands) als pars pro toto heel Nederland.

Honduras /hɔn.ˈdyː.rɑs/ /ɦɔn.ˈduː.rɑs/ pn
Hondûras
(toponiem: land) een land in Centraal Amerika, officieel de Republiek Honduras

Hongarije /ˌhɔŋ(g)ɣaˈrɛɪ̯.jə/ /ˌɦɔŋɣaˈrɛː.jə/ /ˌɦɔɴχaˈrɛɪ̯.jə/ pn
Macaristan
(toponiem: land) land in het midden van Europa, ten oosten van Oostenrijk en ten noorden van de Balkan

IJsland /ˈɛɪ̯slɑnd/ /ˈɛɪ̯slɑnt/ /ˈɛːslɑnt/ pn
Îsland
(toponiem: land) een Europees land, dat omgeven is door de Atlantische Oceaan en tussen Groenland en Europa in ligt. Tot 1944 behoorde IJsland bij Denemarken, maar tegenwoordig is het zelfstandig. De officiële naam is Lýðveldið Ísland

IP-adres /i'peʔadrɛs/ n
avnîşana IP
(informatica) een combinatie van getallen waarmee een computer in een IP-netwerk kan worden herkend

Iberisch Schiereiland pn
Nîvgirava Îberî
(toponiem) een Europees schiereiland dat zich ten zuiden van de Pyreneeën bevindt en waarop de landen Spanje en Portugal zijn gelegen

Ierland /ˈiːrlɑnd/ /ˈiːrlɑnt/ pn
Îrland
(toponiem: eiland) een groot eiland in Noordwest-Europa

Iers /iːrs/ n
îrlendî
(taal) een Keltische taal die wordt gesproken in Ierland

India /ˈɪn.di.ja/ pn
Hindistan
(toponiem: land) een soeverein land in het zuiden van Azië. In het noordwesten begrensd door Pakistan, in het noorden door China, Nepal en Bhutan en in het noordoosten door Myanmar en Bangladesh

Indonesisch /ɪndo'nezis/ n
indonêzî
(taal) een taal die voornamelijk in Indonesië gesproken wordt

Indonesië /ˌɪn.do.ˈne.zi.jə/ pn
Îndonezya
(toponiem: land) een land dat bestaat uit een groot eilandengebied tussen Zuidoost-Azië en Australië

Internationaal Monetair Fonds pn
Fona Navneteweyî ya Dirav

Irak /i.ˈrɑk/ pn
Iraq Îraq
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten dat voor een groot deel in en rond het stroomgebied van de rivieren de Eufraat en de Tigris ligt

Iran /i.ˈrɑn/ pn
Îran
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten met als hoofdstad Teheran

Islamabad pn
Îslamabad

Israël /ˈɪs.ra.hɛl/ /ˈɪs.ra.ɛɫ/ pn
Îsraîl
1. land in het Midden-Oosten, gelegen aan de Middellandse Zee

Italiaans /italiˈjaːns/ n
îtalî
(taal) een Romaanse taal die wordt gesproken in Italië, San Marino, Vaticaanstad, Slovenië en Zwitserland

Italië /iˈtaːli.jə/ pn
Îtalya
(toponiem: land) een land in Zuid-Europa, grenzend aan Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk en Slovenië, de officiële taal is het Italiaans

Ivoorkust /i.ˈvoːr.kʏs/ /i.ˈvoːr.kʏst/ /i.ˈvo̝ːr.kʏst/ pn
Berderya Aç
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republique de Côte d'Ivoir

Jamaica /(d)ʒa.mɛɪ̯.ka/ /dʒɑ.mɑɪ̯.ka/ pn
Jamaîka
(toponiem: land) een land in het Caraïbisch gebied ten zuiden van Cuba en ten westen van het eiland Hispaniola

Japan /jaˈpɑn/ /jɑˈpɑn/ pn
Japon
1. een land in het oosten van Azië

Japanner n
japonî

Japans /jɑ'pɑns/ n
japonî
(taal) een taal die in Japan gesproken wordt

Javaans n
javayî
(taal) een taal die door meer dan 75 miljoen mensen op Java en Bali gesproken wordt

Jemen /ˈjemən/ /ˈjeːmən/ pn
Yemen
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Republiek Jemen

Jiddisch n
yidîşî
(Jiddisch-Hebreeuws) (taal) Germaanse taal die door Joden over de hele wereld wordt gesproken

Job /'jɔb/ pn
Eyûb

Jodendom n
cihûtî

Joegoslavië pn
Yûgoslavya

Jood /jot/ n
cihû

Jordanië /jɔr.ˈda.ni.jə/ pn
Urdun
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel het Hasjemitisch Koninkrijk Jordanië

Jupiter /ˈjypiˌtɛr/ pn
Berçîs

Kaapverdië /kab.ˈvɛr.di.jə/ /kap.ˈfɛr.di.jə/ pn
Kap Verde
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Kameroen /ˌka.mə.ˈrun/ pn
Kamerûn کامیرۆن
(toponiem: land) een land in Midden-Afrika, officieel de Republiek Kameroen

Kazachs n
Qezaxî
(taal) een taal die van oorsprong door de Kazachen in Kazachstan gesproken werd

Kazachstan /ˈka.zɑx.stɑn/ /ˈka.zɑχ.stɑn/ pn
Qazaxîstan
(toponiem: land) een land in Centraal-Azië en het uiterste oosten van Europa

Kenia /ˈke.ni.ja/ pn
Kenya
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Republiek Kenia, grenzend aan Somalië, Ethiopië, Oeganda, Tanzania en de Indische Oceaan

Kerstmis /ˈkɛrs(t)məs/ /ˈkɛrsmɪs/ /ˈkɛrstmɪs/ n
Gaxand
(religie) (feest) (kerst) een feest ter herinnering van de geboorte van Jezus met een vieringsdatum die verschilt per christelijke traditie

Keulen pn
Köln

Kiev pn
Kîev
(toponiem) de hoofdstad van Oekraïne

Kirgizië /kɪr.ˈɣi.zi.jə/ /kɪr.ˈχi.zi.jə/ pn
Qirgizîstan
(toponiem: land) een land in Centraal Azië, officieel de Kirgizische Republiek, dat geheel door land omsloten is

Koerdisch n
kurdî کوردی kurdkî
(taal) een taal die door de Koerden gesproken wordt

Koeweit /ˈkuwɛɪ̯t/ /ˈkuʋɛɪ̯t/ /ˈkuβ̞ɛ:t/ pn
Kuwêt Kuweyt
(toponiem: land) een kleine olierijke monarchie op het Arabische schiereiland in Azië aan de kust van de Perzische Golf

Koran pn
Qur'an
(religie) (de tekst van) het heilig boek van de islam

Kosovo /ˈkɔsɔˌvo/ pn
Kosova
(toponiem: land) land op het Balkanschiereiland dat volgens Servië een provincie van Servië is, maar dat zichzelf als een onafhankelijke staat beschouwt

Krim krɪm pn
Qirim
(toponiem) een schiereiland aan de noordkust van de Zwarte Zee

Kroatisch /kroˈwatis/ /kroˈwaːtɪs/ n
xirwatî
(taal) een taal die vooral in Kroatië gesproken wordt

Kroatië /kroˈwatsi.jə/ /kroˈwaːsi.jə/ pn
Hirvatistan
(toponiem: land) een land in Oost-Europa ten zuiden van Hongarije

Laos /ˈla.ɔs/ pn
Laos
(toponiem: land) een land in Azië grenzend aan Myanmar, China, Vietnam, Cambodja en Thailand

Latijn n
latînî
(taal) taal van de Romeinen in de oudheid, die later in gebruik bleef in religie en wetenschap

Lesotho /le.'sɔ.to/ pn
Lesoto
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel het Koninkrijk Lesotho

Letland /ˈlɛtlɑnd/ /ˈlɛtlɑnt/ pn
Letonya
(toponiem: land) een Europees land aan de Oostzee

Lets /lɛts/ n
letonî
(taal) de officiële taal van Letland

Libanon /ˈli.ba.nɔn/ /ˈli.bɑ.nɔn/ pn
Libnan لوبنان
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Libanese Republiek

Liberia /li.'beː.ri.ja/ /li.'bɪː.ri.ja/ pn
Lîberya
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Liberia

Libië /ˈli.bi.jə/ pn
Lîbya
(toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Grote Libisch-Arabische Socialistische Volks-Jamahiriyah

Liechtenstein /ˈlixtə(n)ˌstɛɪ̯n/ /ˌlixtə(n)ˈstɛːn/ /ˌliχtə(n)ˈstɛɪ̯n/ pn
Liechtenstein
(toponiem: land) een klein land in Europa gelegen tussen Zwitserland en Oostenrijk

Litouwen /liˈtaʊ̯.wə(n)/ /liˈtɑuwə(n)/ /liˈtɔʊ̯.β̞ə(n)/ /ˈliˌtʌʊ̯.β̞ə(n)/ pn
Lîtvanya
(toponiem: land) een Europees land ter hoogte van Wit-Rusland met de buurlanden Letland, Wit-Rusland, Polen en Rusland en de officiële naam de Republiek Litouwen (Lietuvos Respublika)

Litouws /liˈtaʊ̯s/ /ˈlitɔʊ̯β̞s/ /ˈlitʌʊ̯s/ n
lîtwanî
(taal) een Baltische taal die wordt gesproken in Litouwen

Londen /ˈlɔndən/ pn
London
(toponiem) de hoofdstad van Engeland en het Verenigd Koninkrijk

Lotharingen pn
Lorraine

Luxemburg /ˈlyksəmˌbʏrx/ /ˈlyksəmˌbʏrχ/ pn
Lûksembûrg
(toponiem: land) een land in Europa, omgeven door Frankrijk, België en Duitsland
(toponiem) de hoofdstad van het Groothertogdom Luxemburg
(toponiem: provincie) een provincie in Wallonië (België)

Macedonisch n
makedonî
(taal) Slavische taal die vooral wordt gesproken in de Noord-Macedonië

Macedonië /ˌmasəˈdoni.jə/ /ˌmasəˈdoːni.jə/ pn
Makedonya
(geschiedenis) land in de Balkan, sinds 12 februari 2019 heet het land officieel Noord-Macedonië

Madagaskar /ma.da.'ɣɑs.kɑr/ /ˌma.dɑ.'χɑs.kɑr/ pn
Madagaskar
(toponiem: land) staat op het bovengenoemde eiland, de Republiek Madagaskar

Madrid pn
Madrîd

Malawi /ma.'la.wi/ /ma.'la.ʋi/ /ma.'la.β̞i/ pn
Malavî
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zambia, dat niet aan de zee grenst

Maldiven /mɑl.ˈdi.və(n)/ /mɑɫ.ˈdi.və(n)/ pn
Maldîv
(toponiem: land) land in de Indische Oceaan

Maleis /mɑ.ˈlɛɪs/ n
malayî
(taal) een Austronesische taal en de officiële taal van Maleisië, Brunei en Singapore die ook in delen van Indonesië, Thailand en de Filipijnen gesproken wordt

Maleisië /maˈlɛ:zi.jə/ /maˈlɛɪ̯zi.jə/ pn
Malezya Malayziya
(toponiem: land) een land in het zuidoosten van Azië dat bestaat uit twee afzonderlijke delen die gescheiden worden door de Zuid-Chinese Zee

Mali /'ma.li/ pn
Malî
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Mali

Malta /ˈmɑlta/ /ˈmɑɫta/ pn
Malta
(toponiem: land) land in de Middellandse Zee, dat bestaat uit de drie eilanden van Malta, Gozo en Comino

Marokko /ma.ˈrɔ.ko/ pn
Maroko
(toponiem: land) een land in het uiterste noordwesten van Afrika

Mars pn
Behram

Marshalleilanden /mɑr.ʃəl.ɛɪ̯.lɑn.də(n)/ /mɑr.ʃəl.ɛː.lɑn.də(n)/ /mɑr.ʃəɫ.ɛɪ̯.lɑn.də(n)/ pn
Giravên Marşal
(toponiem: land) een land in Oceanië

Martinique pn
Martinique

Mauritanië /ˌmaʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ /ˌmɔʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ /ˌmʌʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ pn
Morîtanya
(toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Islamitische Republiek Mauritanië

Mauritius /maʊ̯.'ri.si.jəs/ /mɔʊ̯.'ri.si.jəs/ /mʌʊ̯.'ri.tsi.jəs/ pn
Maurîtius
(toponiem: land) een land in de Indische Oceaan, officieel de Republiek Mauritius

Melilla pn
Melilla

Mercurius pn
Tîr

Mesopotamië n
Mezopotamya
Historische land tussen de rivieren Eufraat en Tigris, het huidige Irak

Mexico /ˈmɛg.zi.ˌko/ /ˈmɛk.si.ˌko/ pn
Meksîk
(toponiem: land) een land in Amerika, officieel de Verenigde Mexicaanse Staten grenzend aan de Verenigde Staten, Belize en Guatemala, de Grote Oceaan en de Golf van Mexico

Middellandse Zee pn
Derya Navîn
(aardrijkskunde) Randzee van de Atlantische Oceaan, gelegen tussen Zuid-Europa, Noord-Afrika en West-Azië

Moldavië /mɔlˈdaːvi.jə/ /mɔɫˈdavi.jə/ pn
Moldova
(toponiem: land) een land en regio in Zuidoost-Europa grenzend aan Oekraïne en Roemenië

Monaco /moˈnako/ /ˈmo.na.ko/ pn
Monako
(toponiem: land) een dwergstaatje in Zuid-Europa, officieel het Vorstendom Monaco, dat aan Frankrijk grenst

Mongolië /mɔŋ.ˈ(g)ɣo.li.jə/ /mɔŋ.ˈɣo.li.jə/ /mɔŋ.ˈχo.li.jə/ pn
Mongolya
(toponiem: land) een land in Azië en omringd door China in het zuiden en Rusland in het noorden

Montenegro /ˌmɔntəˈnegro/ /ˌmɔntəˈneːɣro/ pn
Montenegro
(toponiem: land) land in Zuidoost-Europa gelegen aan de Adriatische Zee en grenzend aan Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Servië en Albanië

Moravië pn
Moravya

Mozambique /ˌmo.zɑm.ˈbik/ /ˌmo.zɑm.ˈbɪk/ pn
Mozambik Mozambîk
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de republiek Mozambique

Namibië /na.'mi.bi.jə/ pn
Namîbiya Namîbya
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika

Napels pn
Napoli
(toponiem) stad in Italië, hoofdstad van de regio Campanië

Nauru /na.ˈu.ru/ /naˈuru/ /ˈnaʊ̯.ru/ pn
Naûrû
(toponiem: land) een land in de Stille Oceaan

Nederduits n
nedersaksî
(taal) West-Germaanse taal bestaande uit een groep niet-gestandaardiseerde dialecten die in Noord-Duitsland en het noordoosten van Nederland gesproken worden en die niet de Hoogduitse klankverschuiving hebben ondergaan

Nederland /ˈnedərˌlɑnt/ /ˈneːdərˌlɑnd/ /ˈneːdərˌlɑnt/ pn
Holanda
(toponiem: land) land in het westen van Europa, grenzend aan Duitsland en België, belangrijkste deel van het Koninkrijk der Nederlanden

Nederlander /ˈne.dər.ˌlɑn.dər/ n
holendî
(demoniem) een inwoner van Nederland of persoon die de Nederlandse nationaliteit bezit

Nederlands /ˈne.dər.ˌlɑnds/ /ˈne.dər.ˌlɑnts/ n
holendî
(taal) West-Germaanse taal die wordt gesproken door 25 miljoen mensen in Nederland en het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, België en Suriname

Nederlandse /ˈne.dər.ˌlɑn.tsə/ /ˈne.dər.ˌlɑnd.sə/ n
holendî
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Nederland

Nedersaksisch n
nedersaksî
(taal) West-Germaanse taal bestaande uit een groep niet-gestandaardiseerde dialecten die in het noorden van Duitsland en het noordoosten van Nederland gesproken worden en die niet hebben deelgenomen aan de Hoogduitse klankverschuiving

Nepal /ˈnepɑɫ/ /ˈneːpɑl/ pn
Nepal
(toponiem: land) een land in Azië, gelegen in de Himalaya tussen India en China (Tibet)

Neptunus pn
Neptûn

Nicaragua /ˌni.ka.ˈra.gβ̞a/ /ˌni.ka.ˈra.ɣuwa/ /ˌni.kɑ.ˈra.gʋa/ pn
Nîkaragûa
(toponiem: land) een staat in Midden-Amerika, tussen Honduras en Costa Rica

Nieuw-Zeeland /niβ̞.ˈze.lɑnt/ /nyʊ̯.ˈze.lɑnd/ pn
Nû Zelenda
(toponiem: land) (toponiem: eiland) een land in het zuidwesten van de Grote Oceaan, gelegen naast Australië. Het bestaat uit een eilandengroep.

Niger /'ni.ɣər/ /'ni.χər/ pn
Nîjer
(toponiem: land) een land in West-Afrika
(toponiem: rivier) een rivier in West-Afrika

Nigeria /ni.'ɣeː.ri.ja/ /ni.'χɪː.ri.ja/ pn
Nîjerya
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Noord-Amerika pn
Amerîkaya Bakur
(toponiem) (werelddeel) het continent dat ten noorden van Zuid-Amerika ligt, tussen de Grote, Arctische en de Atlantische Oceaan

Noord-Korea /ˌnoːrt koˈre.ja/ /ˌno̝ːrt koˈre.ja/ pn
Korêya Bakur
(toponiem: land) een land in Oost-Azië, officieel de Democratische Volksrepubliek Korea

Noorwegen /ˈnoːrˌweɣə(n)/ /ˈnoːrˌβ̞eɣə(n)/ /ˈno̝ːrˌʋeχə(n)/ pn
Norwêc
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa, op het Scandinavisch schiereiland dat aan Zweden, Finland en Rusland grenst en als officiële naam het Koninkrijk Noorwegen (Kongeriket Norge) heeft

Occitaans adj
oksîtanî
1. een taal die in het zuiden van Frankrijk gesproken wordt

Oceanië /oseˈjani.jə/ /oseˈjaːni.jə/ pn
Okyanûsya
(toponiem) (werelddeel) de collectieve naam voor een groot aantal eilanden in de Stille Oceaan bij Papoea-Nieuw-Guinea en Australië

Oeganda /u.'ɣɑn.da/ /u.'χɑn.da/ pn
Uganda
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Republiek Oeganda

Oekraïne /ukraˈɦinə/ /ukraˈʔinə/ pn
Ûkrayna Ukrayna
(toponiem: land) een land in Oost-Europa met als hoofdstad Kiev

Oezbekistan /us.ˈbe.kɪ.stɑn/ /uz.ˈbe.kɪ.stɑn/ pn
Ûzbêkistan
(toponiem: land) een land in centraal Azië, officieel de Republiek Oezbekistan, dat geheel door land wordt omsloten

Oman /o.ˈman/ /ˈo.mɑn/ pn
Oman
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel het Sultanaat Oman

Oost-Timor /os.ˈti.mɔr/ pn
Tîmora Rojhelat
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Azië, bestaande uit een gedeelte van het eiland Timor en de kleinere eilandjes Atauro en Jaco in het geheel. Het overige deel van het eiland Timor behoort bij Indonesië

Oostenrijk /ˈostə(n)ˌrɛɪ̯k/ /ˈoːstə(n)ˌrɛɪ̯k/ /ˈoːstə(n)ˌrɛːk/ pn
Awistirya Nemsa
(toponiem: land) een republiek in Midden-Europa grenzend aan Zwitserland en Liechtenstein in het westen, aan Duitsland en Tsjechië in het noorden, aan Slowakije en Hongarije in het oosten en aan Italië en Slovenië in het zuiden

Oostzee pn
Derya Rojhelat
(toponiem) zee die tussen Zweden en de Baltische staten ligt

Oxford pn
Oxford

Pacifische Oceaan pn
Okyanûsa Mezin
(aardrijkskunde) oceaan die ligt tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië

Pakistan /ˈpa.kɪ.ˌstɑn/ pn
Pakistan
(toponiem: land) een land in het zuiden van Azië grenzend aan India, Afghanistan, Iran en China. De officiële naam is de Islamitische Republiek Pakistan

Papoea-Nieuw-Guinea /ˌpa.pu.wa.niβ̞.ɣi.ˈne.ja/ /ˌpa.pu.wa.niβ̞.χi.ˈne.ja/ /ˌpa.pu.wa.nyʊ̯.ɣi.ˈne.ja/ pn
Papua Gîneya Nû
(toponiem: land) de soevereine "Onafhankelijke Staat Papoea-Nieuw-Guinea" (Engels: Independent State of Papua New Guinea) die het onder [1] genoemde gebied en naburige eilanden omvat

Paraguay /ˈpa.ra.gʋɑɪ̯/ /ˈpa.ra.gβ̞ɑɪ̯/ /ˈpa.ra.ɣ<sup>ʊ</sup>ɛɪ̯/ /ˈparaˌɡwe/ pn
Paragûay
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, officieel de Republiek Paraguay, dat geheel door land omsloten wordt

Parijs pn
Parîs
(toponiem) de hoofdstad van Frankrijk

Peru /peˈru/ pn
Perû
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika

Perzisch n
farisî
(taal) een Indo-Iraanse taal die gesproken wordt in Iran, Afghanistan en Tadzjikistan

Pluto pn
Pluton
Romeinse god van de onderwereld en de rijkdom
(astronomie) hemellichaam, in 1930 ontdekt en tot 24 augustus 2006 beschouwd als de negende en laatste planeet van het zonnestelsel, sindsdien geclassificeerd als dwergplaneet

Polen /ˈpolə(n)/ /ˈpoːlə(n)/ pn
Polonya
(toponiem: land) een land in het midden van Europa met de officiële naam Republiek Polen (Rzeczpospolita Polska)

Pools /poɫs/ /poːls/ /po̝ɫs/ n
lehî
(taal) een taal die in Polen gesproken wordt.

Portugal /'pɔrtyɣɑl/ pn
Portûgal Portekîz
(toponiem: land) een land in het zuidwesten van Europa, officieel de Portugese Republiek

Portugees /ˌpɔr.ty.ˈɣes/ /ˌpɔr.ty.ˈχes/ n
portugalî
(taal) Ibero-Romaanse taal die vooral wordt gesproken in Portugal, Brazilië, Kaapverdië, Oost-Timor, Guinee-Bissau, Macau, Sao Tomé en Principe en Angola
(demoniem) inwoner van Portugal of een persoon van Portugese afkomst

Portugese /pɔr.ty.ˈɣe.sə/ /ˌpɔr.ty.ˈχe.sə/ n
portûgalî
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Portugal of een vrouw of meisje van Portugese afkomst.

Puerto Rico pn
Porto Rîko
(toponiem: land) een met de Verenigde Staten geassocieerde vrijstaat in het oostelijk deel van de Caribische Zee

Pyreneeën pn
Pîrenê
(toponiem: gebergte) een gebergte op de grens van Frankrijk en Spanje

Qatar /ka'tar/ /ka'tɑr/ pn
Qeter
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten

Raad van Europa pn
Konseya Ewropayê

Roemeens /ruˈmens/ /ruˈmeːns/ adj
ڕۆمانی
(demoniem) betreffende Roemenië of het Roemeens

Roemeens /ruˈmens/ /ruˈmeːns/ n
ڕۆمانی
(taal) een Romaanse taal die wordt gesproken in Roemenië

Roemenië /ruˈmeni.jə/ /ruˈmeːni.jə/ pn
Romanya
(toponiem: land) een land in Oost-Europa ten noorden van Bulgarije

Rome /ˈro:mə/ pn
Roma
(toponiem) de hoofdstad van Italië

Rusland pn
Rûsya Ûris
(toponiem: land) een soevereine staat met het Russisch als officiële taal die zich uitstrekt van het oosten van Europa tot het oosten van Azië

Russisch /ˈrʏsis/ n
Ûrisî
(taal) een Slavische taal die gesproken wordt in Rusland

Rwanda /ru.ˈwɑn.da/ /ru.ˈʋɑn.da/ /ˈrβ̞ɑn.da/ pn
Rwanda
(toponiem: land) een land in Oost Afrika, officieel de Rwandese Republiek, dat geheel door land omsloten wordt

SI-stelsel abbreviation
Sîstema Navneteweyî ya Yekeyan
1. Internationaal Stelsel van Eenheden

Saint Vincent en de Grenadines /sent.ˌvɪn.sɛnt.ɛn.də.χre.na.ˈdi.nəs/ pn
Saint Vincent û Giravên Grenadîn
(toponiem: land) land in het Caraïbisch gebied

Salomonseilanden /ˈsa.lo.mɔns.ˌɛɪ̯.lɑn.də(n)/ /ˈsa.lo.mɔns.ˌɛː.lɑn.də(n)/ pn
Giravên Salomon
(toponiem: land) land in Melanesië, bestaande uit een aantal eilanden beoosten Nieuw-Guinea

Sami n
samî
(taal) een verzameling talen die gesproken worden in Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland door de Saami

Samisch n
samî
(taal) een verzameling talen die gesproken worden in Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland door de Saami

Samoa /sa.ˈmo.wa/ pn
Samoa
(toponiem: land) een land in Oceanië ten noorden van Nieuw-Zeeland en ten oosten van Australië, dat het westelijke deel van de Samoa-eilanden omvat

San Marino /ˌsan maˈrino/ pn
San Marîno
(toponiem: land) een dwergstaat in Italië met republikeinse staatsinrichting

Sanskriet n
sanskrîtî
(taal) klassieke taal en een van de officiële talen van India

Sao Tomé en Principe /saʊ̯.to.ˌme.je̞n.prɪn.ˈtsi.pə/ /ˌsa.o.to.me.ʔɛn.ˈprɪn.si.pə/ /ˌsʌu.to.me.ɛn.ˈprɪn.si.pə/ pn
Sao Tome û Prînsîpe
(toponiem: land) land en eilandengroep aan de westkust van Afrika in de golf van Guinea

Saoedi-Arabië /sa.ˌu.di.ɑ.ˈra.bi.jə/ /zaʊ̯.di.ja.ˈra.bi.jə/ pn
Erebistana Siûdî
(toponiem: land) een land in het zuidwesten van Azië

Sardisch n
sardî
(taal) Romaanse taal die wordt gesproken door 1,3 miljoen mensen op Sardinië

Saturnus pn
Keywan
(astronomie) vanaf de zon gezien, de zesde planeet van ons zonnestelsel, de planeet met het ringenstelsel
een van de Romeinse goden

Saudi-Arabië /saˌudiaˈrabijə/ pn
Erebistana Siûdî
(toponiem: land) land in het zuidwesten van Azië

Schotland /ˈsxɔtlɑnt/ /ˈsçɔtlɑnt/ pn
Skotlenda Îskoçya
(toponiem) één van de delen van het Verenigd Koninkrijk

Senegal /ˈse.ne.ˌɣɑl/ /ˈse.ne.ˌχɑɫ/ pn
Senegal
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Servisch /ˈsɛrvis/ /ˈsɛrvɪs/ n
sirbî
(taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Servië

Servië /ˈsɛrvi.jə/ n
Serbistan
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Europa

Seychellen /se.ˈʃɛ.lə(n)/ /sɛɪ̯.ˈʃɛ.lə(n)/ pn
Seyşel
(toponiem: land) land in de Indische Oceaan, officieel de Republiek der Seychellen

Siciliaans n
sîcîlyanî
(taal) Romaanse taal die wordt gesproken door 10 miljoen mensen op Sicilië, in Zuid-Calabrië en SalentoSiciliaans (taal)

Sierra Leone /ˌsʲɛ.rɑ.le.ˈjo.ne/ /ˌʃæː.ra.le.ˈjo.nə/ /ˌʃɛ.ra.le.ˈjo.nə/ pn
Sierra Leone
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Sierra Leone

Singapore /sɪŋ.(g)ɣa.poːr/ /sɪŋ.gɑ.poːr/ /sɪŋ.gɑ.po̝ːr/ pn
Singapûr
(toponiem: land) een stadstaat in Zuidoost-Azië

Sint-Petersburg pn
Sankt Petersburg
(toponiem) een stad in Rusland, het voormalige Leningrad

Slovenië /sloˈveni.jə/ /sloˈveːni.jə/ /sloˈweːni.jə/ pn
Slovenya
(toponiem: land) een land in Centraal-Europa

Slowaaks /slo.ˈwaks/ /slo.ˈʋaks/ /slo.ˈβ̞aks/ n
slovakî
(taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Slowakije

Slowakije /ˌslowaˈkɛɪ̯.jə/ /ˌsloʋaˈkɛɪ̯.jə/ /ˌsloβ̞aˈkɛː.jə/ pn
Slovakya
(toponiem: land) een land in Midden-Europa; het oostelijke deel van het voormalige Tsjecho-Slowakije

Soedan /su.ˈdɑn/ /zu.ˈdaːn/ pn
Sudan Sûdan
(toponiem: land) land in Noordoost Afrika, officieel de Republiek Sudan

Somalië /so.'ma.li.jə/ pn
Somaliya Somalya
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Somalische Republiek

Spaans /spaːns/ n
spanî
(taal) een Ibero-Romaanse taal die oorspronkelijk werd gesproken in (het centrale deel van) Spanje, maar nu ook in alle Zuid- en Midden-Amerikaanse landen, met uitzondering van Brazilië en de Guyana's

Spanje /ˈspɑ.ɲə/ /ˈspɑɲ.jə/ pn
Spanya
(toponiem: land) een land in het zuidwesten van Europa op het Iberisch Schiereiland met als officiële naam: Reino de España

Spica pn
simbil
(astronomie) een meervoudige, heldere ster in het sterrenbeeld "Maagd"

Sri Lanka /sri.ˈlɑŋ.ka/ pn
Srî Lanka
(toponiem: land) een republiek in Azië gelegen op een eiland ten zuiden van India

Stille Oceaan pn
Okyanûsa Mezin
(aardrijkskunde) de oceaan die ligt tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië

Stockholm pn
Stokholm
(toponiem) de hoofdstad van Zweden

Sudan /suˈdɑn/ pn
Sudan
(toponiem: land) land in Noordoost Afrika, officieel de Republiek Sudan

Suriname /ˌsy.ri.ˈna.mə/ pn
Sûrînam
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika

Swaziland /ˈswa.zi.ˌlɑnd/ /ˈsʋa.zi.ˌlɑnt/ /ˈsβ̞a.zi.ˌlɑnt/ pn
Siwaziland
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel het Koninkrijk Swaziland (dat volgens ISO-norm ISO 3166-1 wordt aangeduid met de driecijferige landcode: 748, de drieletterige landcode: SWZ en de tweeletterige landcode: SZ)

Syrië /ˈsi.ri.jə/ /ˈzi.ri.jə/ pn
Sûriye Sûrî
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Arabische Republiek Syrië

T-shirt n
kurtik
(kleding) dun kledingstuk voor het bovenlichaam met korte mouwen en zonder kraag

Tadzjikistan /taˈdʒikɪˌstɑn/ pn
Tacîkistan Tacikistan
(toponiem: land) een land in een land in Centraal-Azië met als hoofdstad Doesjanbe

Taiwan /tɑj'ʋɑn/ pn
Taywan

Tanzania /ˌtɑn.za.ˈni.ja/ pn
Tanzanya
(toponiem: land) officieel de Verenigde Republiek Tanzania is een land in Oost-Afrika. Het grenst aan de Democratische Republiek Congo, Rwanda, Burundi, Oeganda, Kenia, Mozambique, Malawi, Zambia en de Indische Oceaan

Thailand /ˈtɑɪ̯.lɑnt/ /ˈtɛɪ̯.lɑnd/ pn
Tayland
(toponiem: land) een land in Azië dat vroeger Siam heette

Togo /'to.ɣo/ /ˈto.χo/ pn
Togo
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Tokio pn
Tokyo
(toponiem) de hoofdstad van Japan

Trinidad en Tobago /ˌtrinidɑd ɛn toˈbaːɣo/ /ˌtrinidɑt ɛn toˈbaːɣo/ /ˌtrinidɑt ɛn toˈbaχo/ pn
Trînîdad û Tobago
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied, officieel de Republiek Trinidad en Tobago

Tsjaad /tʃad/ /tʃat/ pn
Çad
(toponiem: land) een land in Centraal-Afrika, officieel de Republiek Tsjaad

Tsjechisch /ˈtʃɛxis/ /ˈtʃɛxɪs/ /ˈtʃɛχis/ n
çekî Çekî
(taal) Slavische taal die vooral wordt gesproken in de Tsjechische Republiek

Tsjechische Republiek pn
Komara Çek
(toponiem: land) een land in Midden-Europa

Tsjechië /ˈtʃɛxi.jə/ /ˈtʃɛχi.jə/ pn
Çekistan
(toponiem: land) een land in Midden-Europa, officieel de Tsjechische Republiek, en is het westelijke deel van het voormalige Tsjecho-Slowakije

Tsjecho-Slowakije pn
Çekoslovakya
(geschiedenis) (toponiem) een vroegere staat in Europa, ten zuiden van Polen (van 1918 tot 1993)

Tunesië /ty.ˈne.zi.jə/ /tʏ.ˈne.zi.jə/ pn
Tûnis
(toponiem: land) land in Noord-Afrika, officieel de Republiek Tunesië

Turk /tʏrk/ n
Tirk
(demoniem) een inwoner van Turkije, of iemand afkomstig uit Turkije

Turkije /tʏrˈkɛɪ̯.jə/ /tʏrˈkɛː.jə/ pn
Tirkiye
(toponiem: land) een land op de grens van Europa en Azië

Turkmenistan pn
Turkmenistan

Turks /tʏrks/ n
tirkî
(taal) een taal die vooral in Turkije gesproken wordt

Tuvalu /ˌtu.va.ˈlu/ pn
Tûvalû
(toponiem: land) een land in Oceanië

Tweede Wereldoorlog pn
Şerê cîhanî yê duyemîn
(geschiedenis), (militair) het geheel van afzonderlijke militaire conflicten die van 1939 tot 1945 werden uitgevochten tussen twee allianties

Uranus pn
Ûranûs

Uruguay /ˈu.ru.ˌgʋɑɪ̯/ /ˈu.ru.ˌgβ̞ɑɪ̯/ /ˈuruˌɡwe/ /ˌu.ru.ˈɣ<sup>ʊ</sup>ɛɪ̯/ pn
Ûrûguay
o (toponiem: land) een land in het zuidoosten van Zuid-Amerika, genoemd naar de gelijknamige rivier

VN /veˈɛn /vərˌenəxdəˈna(t)sis pn
NY
wereldwijde organisatie waarin alle landen kunnen samenwerken

Valencia pn
Valencia

Vanuatu /va.nu.ˈwa.tu/ pn
Vanûatû
(toponiem: land) een land in Oceanië, officieel de Republiek Vanuatu

Vaticaanstad /vatiˈkanstɑt/ /vatiˈkaːnstɑd/ /vatiˈkaːnstɑt/ pn
Vatîkan
(toponiem: land) land in Europa, het kleinste onafhankelijke land ter wereld, het territorium van de Heilige Stoel

Veiligheidsraad pn
Konseya Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî
(politiek) orgaan van de Verenigde Naties met als primaire verantwoordelijkheid het handhaven van de internationale veiligheid en vrede

Venetië / pn
Vênîsya
(toponiem) een stad en de bijbehorende provincie in het noordoosten van Italië

Venus pn
Gelawêj
(astronomie) vanaf de zon de tweede planeet van ons zonnestelsel

Verenigd Koninkrijk /vəˈrenəχt ˈkonɪŋkˌrɛɪ̯k/ /vəˈreːnəxt ˈkoːnɪŋkˌrɛːk/ /vəˈreːnɪx ˈkoːnɪŋkˌrɛɪ̯k/ pn
Keyaniya Yekbûyî

Verenigde Arabische Emiraten /vɛrenəɣdə arabisə emiratən/ pn
Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî
(toponiem: land) land in het Midden-Oosten, officieel de Verenigde Arabische Emiraten

Verenigde Naties n
Neteweyên Yekbûyî

Vietnam pn
Viyetnam

Viking /ˈvikɪŋ/ n
vîkîng
Scandinavische krijger, behorend tot de noordelijke tak van de Germanen

Volapük n
volapûkî
(taal) een kunstmatige taal die in 1880 door Johann Martin Schleyer gemaakt werd

Wales pn
Wales
(toponiem) een van de delen van het Verenigd Koninkrijk, gelegen op een groot eiland in het noordwesten van Europa

Wallonië /ʋɑˈlonɪə/ pn
Walonya

Warschau pn
Warşova
(toponiem) hoofdstad van Polen

WikiWoordenboek pn
Wîkîferheng
(wikitaal), (Wikimedia) de Nederlandstalige versie van Wiktionary

Wikipedia pn
Wîkîpediya
(wikitaal), (Wikimedia) een door de Wikimedia Foundation gecreëerde rechtenvrije encyclopedie op het internet, die door iedereen te wijzigen en aan te vullen is

Wiktionary /ˈwikʃoˌnɛri/ /ˈʋɪkʃəˌnɛri/ pn
Wîkîferheng
(wikitaal), (Wikimedia) deelproject van de Wikimedia Foundation met als doel het produceren van een compleet en rechtenvrij woordenboek en thesaurus in zoveel mogelijk talen

Wit-Rusland /wɪt.ˈrʏs.lɑnd/ /ʋɪt.ˈrʏs.lɑnt/ /β̞ɪt.ˈrʏs.lɑnt/ pn
Belarûs
(toponiem: land) een land in Oost-Europa

Wit-Russisch /ˌwɪtˈrʏsɪs/ /ˌʋɪtˈrʏsis/ /ˌβ̞ɪtˈrʏsis/ n
belarusî
(taal) een Slavische taal die vooral in Wit-Rusland wordt gesproken

Zambia /'zɑm.bi.ja/ pn
Zambiya
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zambia, dat geheel door land wordt omsloten

Zimbabwe /zɪm.ˈbɑ.b<sup>ʊ</sup>ə/ /zɪm.ˈbɑp.wə/ pn
Zîmbabwe
(toponiem: land) land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zimbabwe

Zuid-Afrika /zœʏ̯t.'a.fri.ka/ /zœː'.dɑ.fri.ka/ /zœːt.'a.fri.ka/ pn
Afrîkaya Başûr
(toponiem: land) land in het zuiden van Afrika met Afrikaans, Engels, Zoeloe, Xhosa, Swazi, Ndebele, Zuid-Sotho, Noord-Sotho, Tswana, Venda, en Tsonga als officiële talen

Zuid-Amerika /ˌzœʏ̯t aˈmɪːrika/ /ˌzœːd aˈmeːrika/ pn
Amerîkaya Başûr
(toponiem) (werelddeel) een continent dat ten zuiden van Noord-Amerika ligt, tussen de Grote en de Atlantische Oceaan

Zuid-Korea /ˌzœʏ̯t koˈre.ja/ /ˌzœːt koˈre.ja/ pn
Komara Korêyê
(toponiem: land) de soevereine 'Republiek Korea' ( in hangul: 대한민국, in hanja: 大韓民國, Tae Han Min Kuk) die het onder 1. genoemde gebied omvat; in figuurlijke betekenis ook: zij die als vertegenwoordigers van dit land optreden

Zwarte Zee pn
Deryaya Reş
de zee die ligt ingeklemd tussen Europa en Klein-Azië

Zweden /ˈzweːdə(n)/ /ˈzʋedə(n)/ /ˈzβ̞eːdə(n)/ pn
Swêd
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa, grenzend aan Noorwegen en Finland. De officiële naam is het Koninkrijk Zweden (Konungariket Sverige)

Zweeds /zweds/ /zʋets/ /zβ̞ets/ n
swêdî
(taal) een Germaanse taal die wordt gesproken in Zweden en delen van Finland.

Zwitserland /ˈzwɪtsərˌlɑnd/ /ˈzʋɪtsərˌlɑnt/ /ˈzβ̞ɪtsərˌlɑnt/ pn
Swîsre
(toponiem: land) een soeverein land in het zuiden van Centraal-Europa met als hoofdstad Bern en als officiële talen het Duits, het Frans, het Italiaans en het Reto-Romaans

aal n
مارماسی
mestvocht

aanbod n
hevok
een aanbieding

aanbreken v
hilatin
ergatief beginnen van een tijdperk (alleen gangbaar in de derde persoon)

aandraaien v
zivirîn
overgankelijk iets met een draaiknop in werking stellen

aangezicht n
mirûz

aangifte n
gazin
het verklaren of melden van een belangwekkend feit bij een officiële instantie, onder meer:

aangrenzend adj
cînar
rechtstreeks grenzend aan iets anders

aangroeien v
گه‌وره‌بوون
ergatief toenemen

aanhoren v
guhdarî kirin
overgankelijk horen naar iemand, luisteren

aankomen v
bale kirin
aanraken

aankopen v
kirrîn
overgankelijk door kopen verwerven

aanmaken v
çê kirin
overgankelijk een bepaalde substantie produceren
afirandin
overgankelijk een nieuw exemplaar van iets maken, voornamelijk op een computer

aanraken v
ده‌ست لێدان
overgankelijk fysiek contact maken met iets

aansteker n
چه‌رخ
(gereedschap) apparaatje om vuur te maken

aantal n
hejmar
een onbepaalde maar telbare hoeveelheid

aantrekkelijk adj
balkêş
bekoorlijk, fijn, leuk, knap

aanvang n
destpêk

aanvragen v
pirsîn
overgankelijk verzoeken, min of meer officieel

aap n
meymûn
(primaten) benaming voor soorten uit de orde primaten (Primates ) waartoe ook de mens behoort

aar n
simbil
bloeiwijze van granen
bovenste deel van de halm van gras- of graangewassen

aardappel n
kartol petat
(bloemplanten) bepaald soort plant, Solanum tuberosum , uit de nachtschadefamilie

aardbei \ˈaːrt.bɛi̯\ n
tûfrengî
(fruit) eetbare vrucht van planten uit het geslacht Fragaria

aardbeving n
bûmelerzî
(seismologie) een schokkende of trillende beweging van een gedeelte van de aardkorst, meestal te wijten aan verschuivingen van delen van de daaronder liggende aardmantel

aarde /ˈardə/ n
erd
(astronomie) de wereld, de bewoonbare planeet van ons zonnestelsel

aardgas /artxɑs/ n
erdgaz
een gas dat uit de aarde komt en dat grotendeels uit methaan bestaat

aardig /ˈar.dəx/ /ˈar.dəχ/ /ˈaːr.dɪx/ adj
baş
aangenaam in omgang

aardigheid n
kêf
het prettige, het bevallige

aardpeer /ˈartpɪːr/ n
sêvarxin
(bloemplanten) bepaald soort zonnebloem, Helianthus tuberosus , die als vaste plant wordt gekweekt

aardrijkskunde /ˈardrɛiksˌkʏndə/ n
erdnîgarî

aardvarken /ˈaːrtfɑrkə(n)/ n
berazê erdê
(buistandigen) bepaald soort zoogdier, Orycteropus afer , dat een lange, kleverige tong heeft, vooral 's nachts actief is en voorkomt in vrijwel geheel Afrika ten zuiden van de Sahara, als enige overlevende vertegenwoordiger van de orde der buistandigen (Tubulidentata )

aarmunt n
nane نانە
(bloemplanten) sterk geurende, vaste plant, Mentha spicata uit de lipbloemenfamilie Lamiaceae

aartsbisschop /ˈaːrzbɪsxɔp/ /ˈaːrʦbɪsxɔp/ /ˈaːrʦbɪsχɔp/ n
sermetran
(religie) (beroep) de voornaamste bisschop van een kerkprovincie

aartshertog n
arşdûk
(adel) een keizerlijke prins in het vroegere Oostenrijk-Hongarije

aasgier /'as.xir/ n
dirinde
(figuurlijk) iemand die profijt wil halen uit iemand anders tegenslag

abbreviatie n
kurtenav
afkorting, het inkorten van een woord of een frase

abdomen n
zikê mirov

ablatief /ˌɑb.la.ˈtif/ /ˌɑb.la.ˈtiːf/ n
helkêşandar
(grammatica) de zesde naamval die onder meer de instantie aangeeft waarvan iets uitgaat of vertrekt

abonneren /ɑbɔ'nerə(n)/ v
abone bûn
wederkerend zich ~ op een abonnement aangaan

abrikoos n
mijmij zerdelî

accent n
devok
de manier waarop iemand de klanken uitspreekt
een teken dat op een klinker kan worden geplaatst

accordeon n
akordîyon
(muziekinstrument) een muziekinstrument met doorslaande tongen waarbij door trekken en duwen dezelfde toon wordt geproduceerd

acht cardinalNumeral
heşt
"8", het getal tussen zeven en negen

achterkleinkind /ˈɑxtərklɛɪŋkɪnt/ n
nevîçirk
(familie) het kind van iemands kleinkind

achterlaten v
berdan
overgankelijk dumpen, weggaan van, verlaten, niet meenemen

achtervoegsel /'ɑx.tər.vux.səl/ n
paşgir
(taalkunde) een woorddeel dat achter de stam van een woord gevoegd wordt

achttien cardinalNumeral
hejde
"18", het getal tussen zeventien en negentien, tien plus acht

actief /ɑk'tif/ adj
aktîv
(druk) met iets bezig zijnde

actinium n
aktinyûm
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ac en atoomnummer 89. Het is een zilverkleurig actinide

adder n
tîremar
(reptielen) een bepaalde soort giftige slangen uit de familie van adders, Vipera berus

adelaar /ˈadəˌlar/ n
êlo
(havikachtigen) benaming voor sommige soorten grote roofvogels

ademen /ˈa.də.mə(n)/ v
hilm dan
inergatief (biologie) de voor het leven nodige lucht inzuigen en weer uitdrijven

adequaat /a.de.'kʋat/ adv
cîhde
correct en passend bij het beoogde doel

ader n
lûleya xwînê
(anatomie) een vat waardoor zuurstofarm bloed vanuit de weefsels naar het hart beweegt

adjectief n
rengdêr
(grammatica) een woordsoort die wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

adjectivum n
rengdêr
(grammatica) een woordsoort dat wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

administratie /ˌɑtminɪsˈtrasi/ /ˌɑtminɪsˈtratsi/ n
birêvebirin
(politiek) beheer of bestuur

adolescent n
genc
(medisch) jeugdig persoon, puber (met een leeftijd tussen de 15 en 20 jaar)

adres /aˈdrɛs/ n
navnîşan
aanduiding van de plaats, straat en huisnummer waar iemand woont of iets is gevestigd

advocaat /ɑtfoˈkat/ n
eboqat
(juridisch), (beroep) pleiter, verdediger in rechtszaken

afbuigen v
zivirîn
overgankelijk van richting veranderen

afgaan v
daketin
ergatief naar beneden gaan
çûn
ergatief afgeschoten worden, in werking gebracht worden

afkorting /ɑfkɔrtɪŋ/ n
kurtenav
(taalkunde) in het bijzonder: een aanduiding van een woord of een woordgroep door een beperkt aantal letters, dat als het gehele woord of woordgroep wordt uitgesproken

aflevering n
beş
elk onderdeel van een tv-serie dat op regelmatige tijden wordt uitgebracht of uitgezonden

afpakken v
girtin
ontnemen, afnemen

afspelen v
lê xistin
overgankelijk opgenomen geluids- of beeldmateriaal opnieuw laten horen of zien
overgankelijk tot het einde toe spelen
overgankelijk iets door veelvuldig bespelen bederven en onbruikbaar maken
wederkerend zich ~: gebeuren, plaatsvinden

afspraakje n
hevdîtin
dim. tant. belofte van twee verliefde mensen om elkaar op een bepaalde tijd en plaats te ontmoeten

afstammen v
daketin
ergatief ~ van: een nakomeling zijn van

afwasmachine n
amanşok
een apparaat om automatisch de afwas te doen

afwasser n
amanşok
(techniek) een apparaat om automatisch de afwas te doen

ahorn /a.ˈhɔrn/ n
kevot
(bloemplanten) een boom of heester van het geslacht Acer

air n
awaz

aker /'akər/ n
belot
(verouderd) eikel, vrucht van de eik

albast n
mermera avê

alcoholisme n
alkolîzm

alfabet n
alfabe
de gezamenlijke lettertekens waarmee een taal schriftelijk wordt weergegeven, in hun bepaalde volgorde

alhier adv
vir
in deze plaats

allel /ɑ.ˈlɛl/ /ɑ.ˈlɛɫ/ n
allel
(biologie) elk van de alternatieve uitvoeringen van een gen, die allemaal in homologe chromosomen op dezelfde plaats liggen

allochtoon adj
بێگانه‌
(sociologie) uit een ander land of plaats afkomstig

almanak n
salname

alsmede conjunction
û
en ook

altijd adv
daîme
op elk moment, blijven
telkens opnieuw
in elk geval

aluminium /alyˈminijʏm/ n
bafûn
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Al en atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal

amandel n
behîv
(voeding) eetbare pit van de amandelvrucht
aloq
(anatomie) elk van de vier klieren in de neus-keelholte, die deel uitmaken van het afweersysteem

ambtenaar n
erkedar
(beroep) iemand die aangesteld is in een door de overheid beheerde dienst

ambtenares n
erkedar
(beroep) een vrouwelijk persoon die aangesteld is in een door de overheid beheerde dienst

americium n
amerikyûm

amfibie n
bejavî
(dieren) gewerveld dier dat zijn leven als een soort visje in het water begint en bij het opgroeien van gedaante verandert en op het land komt wonen

aminozuur n
tirşiyên emînî

amnesie n
amnezî
(medisch) geheugenverlies

ampère n
amper

ananas n
ananas اناناس
(fruit) Ananas comosus (ook: Ananas sativus), een vrucht van de ananasplant

angst /ɑŋst/ n
tirs
het gevoel dat er onheil of gevaar dreigt

antidotum n
jehrkuj
(medisch) een tegengif

antilope /ɑnti'lopə/ n
antîlop
(evenhoevigen) een verzamelnaam voor slanke holhoornige hoefdieren die voornamelijk in Afrika leven

antimoon n
stîbyûm

antrax n
kumirr
(medisch) een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Bacillus anthracis

antwoord /ˈɑnt.ʋɔːrt/ n
bersiv
de reactie op een vraag, van repliek voorzien (mondeling of schriftelijk)

anus n
kom
(anatomie) opening aan het eind van de endeldarm en aan het eind van het spijsverteringskanaal waardoor afvalstoffen het lichaam verlaten

anxietas n
anksiyete
(medisch) angstgevoel

aorta /aˈɔrta/ n
aort
(anatomie) de slagader die van het hart naar het lichaam, behalve de longen, loopt

apotheek /apo'tek/ n
dermanxane
(medisch) plaats waar men geneesmiddelen en andere gezondheidsproducten kan kopen

appel /ɑ.ˈpɛl/ /ɑ.ˈpɛɫ/ /ˈɑ.pəl/ /ˈɑ.pəɫ/ /ˈɑpəɫ/ n
sêv
(bloemplanten) (fruit) Malus ronde eetbare vrucht met wit vruchtvlees en een rode, groene of gele al dan niet gebloste of gestreepte schil; vrucht van de appelboom (in het bijzonder van de soort Malus domestica ).

appelsap /ˈɑpəlˌsɑp/ n
ava sêvê
o (drinken) een vruchtensap die uit appels bereid is

appelsien /ˌɑpəlˈsin/ n
pirteqal
(fruit) (België, Limburg) een sinaasappel

april /ɑˈprɪl/ n
Nîsan avrêl
(tijdrekening) vierde maand van het jaar

arbeid n
erk
(natuurkunde) energie die door een krachtbron geleverd wordt bij verplaatsing van een voorwerp

arbeider n
karker
(beroep) iemand die voor een loon handmatige arbeid verricht

arbeidsvermogen n
wize

archeologie /ˌɑr.xe.ˌjo.lo.ˈɣi/ /ˌɑr.xɛ.jo.lo.ˈɣi/ /ˌɑr.χe.ˌjo.lo.ˈχi/ n
arkeolojî
(wetenschap) studie van de niet-geschreven overblijfselen van het verleden

archeoloog n
arkeolog

archetype n
arketîp

archief n
arşîv

architect n
arkîtektor
(beroep) (kunst), (bouwkunde), iemand die gebouwen en constructies ontwerpt en de leiding neemt tijdens de bouw ervan

architectuur n
mîmarî
(kunst), de bouwstijl van een gebouw, bouwstijl

arend n
êlo
(havikachtigen) dagactieve, middelgrote tot grote roofvogel met brede vleugels, stevige snavel en scherpe klauwen. Arenden werden en worden veel gebruikt als symbool door landen en organisaties, omdat ze macht, schoonheid en onafhankelijkheid zouden uitstralen

argon /ˈɑrɣɔn/ n
argon
(scheikunde), (element) een scheikundig element en kleurloos edelgas met het symbool Ar en het atoomnummer 18

arm /ɑrṃ/ n
çeng
dierlijk lichaamsdeel met dezelfde functie als de menselijke arm

armband n
bazin

aromatisch adj
bêhnxweş
(medisch): met geurstof
(scheikunde): voldoend aan de regel van Hückel , volgens welke een organische verbinding aromatisch is als het molecuul aan de boven- en benedenzijde een ringvormige wolk van gedelokaliseerde π-elektronen heeft en het aantal daarvan 4n+2 is. (n = 0,1,2...)

arresteren v
girtin
overgankelijk, (juridisch) van overheidswege in hechtenis nemen

arterie n
xwînber

artiest n
hunermend

artieste n
hunermend

artrose n
artros
(medisch) een aandoening van het gewrichtskraakbeen

arts n
bijîşk
(medisch) (beroep) een geneeskundige die bevoegd is een praktijk uit te oefenen

as n
a
(scheikunde) verbrandingsresidu b.v. vliegas, potas, loodas
overblijfsel van iets dat verbrand is

asbak /ˈɑzbɑk/ n
teblî
opvangbak voor as en peuken van sigaretten en sigaren

aseksualiteit n
aseksuelî

astrologie /ɑstrolo'gi/ n
astrolojî
(astrologie) de leer die gebeurtenissen aan het hemelgewelf in verband brengt met gebeurtenissen op aarde

astronaut /ˌɑstroˈnaʊ̯t/ /ˌɑstroˈnɔʊ̯t/ /ˌɑstroˈnʌʊ̯t/ n
stêreger
(ruimtevaart) (beroep) een (Amerikaanse) ruimtevaarder

astronomie n
astronomî
(wetenschap) de wetenschap die de objecten in de ruimte bestudeert

atoom n
atom

atoomgetal n
hijmara atomî

atoomkern n
dendika atomê

atoomnummer n
hijmara atomî
(scheikunde), (natuurkunde) de kernlading van een atoom, het aantal protonen in een atoomkern, dat ieder chemisch element bepaald

attest n
govanname
schriftelijk bewijs

attractief adj
balkêş

aubergine /obɛrˈʒinə/ n
bacanreş
(groente) purperachtige, vlezige vrucht van deze plant

augustus /aʊ̯.ˈɣʏs.tʏs/ /ɑuˈɣʏstʏs/ /ɔʊ̯.ˈɣʏs.təs/ /ʌʊ̯.ˈχʏs.təs/ n
gilavêj tebax
(tijdrekening) de achtste maand van het jaar

auteur /ɑu̯tœːr/ n
nivîskar
(beroep) persoon die aan de basis staat van een origineel geschreven werk

auto /ɑʊ̯to/ n
erebe
(verkeer)(techniek) voertuig met drie of meer wielen, een motor en een carrosserie

automonteur n
makînevan
(beroep) vakman die de werking van motorvoertuigen met een carrosserie herstelt of verbetert

avocado /ɑvoˈkado/ n
parêzer
(fruit) (voeding) Persea americana een tropische vrucht van de avocadoboom

avond n
êvar
dagdeel tussen de middag en de nacht, ongeveer van 18:00 tot 22:00 uur

avontuur n
macera
een onderneming waarvan de uitkomst niet bij voorbaat vaststaat, onverwacht gebeurt en gevaarlijk zijn

ayatollah n
ayetula
de titel van een hoge sjiitische geestelijke

azijn /aˈzɛɪn/ /aˈzɛːn/ n
sêk
(scheikunde) verkregen door oxidatie van verdunde alcohol (CH3-COOH) (wikidata: azijn )

baan /baːn/ n
kin
(sport) een voor sportwedstrijden geschikt gemaakt, langwerpig en vlak terrein, een rechte of rondgaande weg, of een deel van een vaar- of zwemwater
mase
(techniek) het rechthoekige bovenblad van een aambeeld

baard /baːrt/ n
rî rih
(haar) typisch mannelijke gezichtsbeharing op en rond de kin

baarmoeder n
malzarrok
(medisch), (anatomie) voortplantingsorgaan van vrouwen waarin de vrucht zich ontwikkelt

bacterie n
bakterî

badkamer n
serşok
(sanitair), (vertrek) een vertrek waar men zich kan wassen en verzorgen

badkuip /ˈbɑtˌkœy̆p/ n
بانی
(sanitair) een waterreservoir (kuip) waarin één of enkele personen zich kunnen wassen en baden

bajes /ˈbajəs/ n
kun
(Jiddisch-Hebreeuws) (informeel) gevangenis

bakken v
سوور کردنه‌وه‌
overgankelijk, (kookkunst) voedsel bij hoge temperatuur in een oven of pan verhitten, meestal met wat olie of boter

baksteen n
kelpîç
(bouwkunde) uit klei of leem gebakken steen

bal n
top
(sport) object in de vorm van een bol en meestal gemaakt van leer [1] dat gebruikt wordt bij balspelen

balalaika n
balalaîka
(muziekinstrument) een driesnarig Russisch tokkelinstrument

balans n
balans denge hevsengî terazû yeksengî
evenwicht.
terazî
een meetapparaat met twee armen (bedoeld om het verschil te kunnen meten)

ballet /bɑˈlɛt/ n
bale
(dans) een artistieke dansvorm

bamboe /'bɑmbu/ n
bambû
(plantkunde) Bambusoideae een reuzengrassoort afkomstig uit Azië waarvan de scheuten van sommigen eetbaar zijn

banaan n
moz مۆز
(fruit) een vrucht van de bananenboom, Musa

bank /bɑŋk/ n
qenepe
(meubel) comfortabel bekleed meubelstuk waar meer mensen naast elkaar op kunnen zitten
een opslagsysteem voor gegevens of voorwerpen b.v. beeldbank, bloedbank, boekenbank, kennisbank, spermabank
banq
(bouwkunde), (financieel) gebouw waarin een als bij [2] genoemde financiële instelling gevestigd is

barium n
baryûm

barn /bɑrn/ n
zarok
(natuurkunde) eenheid van oppervlakte in de atoomfysica, 10−28 m²

basilicum /baˈsilikəm/ n
rihan
(plantkunde) (kruid) Ocimum basilicum , een keukenkruid

basket n
zembîl
(basketbal) als doel dienende ring met netje

bastaard n
bîje
de tegenwoordig niet meer gangbare aanduiding voor een kind dat niet geboren is uit een wettig huwelijk

batsen v
gan
(jongerentaal) geslachtsgemeenschap hebben

batterij n
baterî
(elektronica) een elektrotechnische component waarin elektrische energie kan worden opgeslagen

bebouwen v
çandin
overgankelijk, (landbouw) landbouwgrond met gewassen beplanten

bed /bɛd/ /bɛt/ n
qerewêle sîsem
(meubel) een meubel gemaakt om in te slapen

bedankt interjection
spas
uitspraak om waardering en erkenning te tonen in dagelijks gebruik.

bedehuis /ˈbedəˌhœys/ n
dêr

bedoeling n
firûz
het doel van een actie, dat wat men wil gaan doen of wil bereiken

bedrijf /bəˈdrɛɪ̯f/ /bəˈdrɛːf/ n
fîrma
(bedrijfskunde) organisatie, samenspel van mensen en middelen om producten en of diensten te leveren

beeldhouwwerk /'beltɦɑʊʋɛrk/ n
heykel
(beeldhouwkunst) een kunstwerk vervaardigd door het houwen van steen

been /beːn/ n
لاق
(anatomie) ledemaat waarop wordt gestaan en waarmee wordt gelopen, meestal specifiek met betrekking tot het menselijk lichaam

beer /beːr/ /bɪːr/ n
hirç
(roofdieren) groot viervoetig zoogdier uit de familie Ursidae

beest /beːst/ n
ajal
(dierkunde) dier, met de nadruk op het aardse, niet-menselijke aspect

begeerte n
xwestek
sterk verlangen naar iets, hebzucht

beginnen v
[[ده‌سپێکردن]]
inergatief voor het eerst gaan doen

begraafplaats n
قه‌برستان
een plaats waar overledenen begraven liggen

beha /beˈɦaː/ n
bersing
(kleding) een kledingstuk voor vrouwen dat de borsten ondersteunt

beheer /bə'her/ n
birêvebirin
het beheren van, de zorg en verantwoording voor eigendommen van derden

bejaard adj
kevn

beluisteren v
guhdarî kirin
overgankelijk aandachtig naar iets luisteren om iets goed te kunnen begrijpen en aanvoelen

bemesten v
جگه‌ره‌ کێشان
overgankelijk het toevoegen van meststoffen aan de aarde om deze vruchtbaar te maken.

beminnen v
hez kirin
overgankelijk amoureuze gevoelens koesteren voor

benieuwd /bəˈniu̯t/ adj
bi
reikhalzend uitziend naar iets, iets graag willen weten

benieuwde n
bi

benzine /bɛn'zinə/ n
benzîn
een aardolieproduct bestaande uit een mengsel van alifatische koolwaterstoffen met een ketenlegte tussen vijf en twaalf dat algemeen in gebruik is als brandstof voor verkeer en als verdunningsmiddel

berg /bɛrx/ n
çiya çîya
(geologie) een substantiële opzichzelfstaande verhoging van de aardkorst

bergeend n
werdeka golan
(eendvogels) Tadorna tadorna , een forse bijna gansachtige eend

bergtop /'bɛrxtɔp/ /'bɛrχtɔp/ n
سه‌رشاخ
de top van een berg

berkelium n
berkelyûm

beroep n
hokar
(economie) een bezigheid waarmee men de kost verdient

beryllium /bəˈrilijʏm/ n
berîlyûm
(scheikunde), (element) een chemisch element en een donkergrijs aardalkalimetaal, met symbool Be en atoomnummer 4

beschaving /bə.ˈsxa.vɪŋ/ /bə.ˈsχa.vɪŋ/ n
شارستانێتی
de complexe maatschappij waarin veel van de mensen in steden leven en hun voedsel door middel van landbouw verkrijgen

beschuldigen /bəˈsxʌldəgə/ v
şemisandin
overgankelijk iemand de schuld geven van iets

bestaan v
hebûn
absoluut daadwerkelijk in het universum voorkomen, het zijn, mogelijk zijn

bestand n
çeksekinandin
(informatica) een verzameling van gegevens die een eenheid vormen (en geschikt zijn voor (computer)verwerking), computerbestand, databestand of gegevensbestand

besturingssysteem n
sîstema şixulandinê
(informatica) een geheel van systeemapplicaties dat de uitvoering van andere programma's bestuurt

bestuurder /bəˈstyrdər/ n
ajokar ajovan sayêq şofêr
(beroep), (bedrijfskunde) een persoon die een bedrijf of organisatie leiding geeft

beurs n
qermiçandin
een houder voor munten en biljetten

bevochtigen v
şil kirin
overgankelijk het proces waarbij een vloeistof contact maakt met een oppervlak en er een laagje vocht op dat oppvervlak achterblijft

bevolking n
gelhe
(demografie) alle inwoners van een bepaald land, staat of gebied

bewerken /bə'wɛrkə(n)/ v
kar kirin
overgankelijk veranderen om iets voor een of ander doel geschikt te maken
iets met een mes anders maken

bewijs n
belge
datgene wat de juistheid van een bewering onweerlegbaar vast (kan) leggen

bewondering /bə.ˈwɔn.də.rɪŋ/ /bə.ˈʋɔn.də.rɪŋ/ /bə.ˈβ̞ɔn.də.rɪŋ/ n
hejmetkarî
het bekijken met enig ontzag

bewoner n
rûniştvan
iemand die in of op iets woont

bier n
avce bîre bîra
(drinken) alcoholische drank die bereid is uit gefermenteerde mout met toevoeging van hop en kruiden

bierbrouwerij /birbrɔuə'rɛi/ n
bîrameyanxane
(bedrijf) een bedrijf dat zich toelegt op het brouwen van bier

biest /bist/ n
dev
de verdikte melk die afgegeven wordt door een koe die recentelijk gekalfd heeft

biet n
pincar

bij /bɛɪ̯/ n
mêş
(vliesvleugeligen) benaming voor vliegende insecten uit het geslacht Antophila die leven van nectar en honing

bijeenbrengen /bɛi'embrɛŋə(n)/ v
کۆکردن
overgankelijk bij elkaar brengen

bijl /bɛɪ̯l/ /bɛːɫ/ n
bivir
(gereedschap) hakwerktuig met een smalle snee en een lange steel die vooral voor het kappen van bomen gebruikt en gewoonlijk met twee handen gehanteerd wordt

bijvoeglijk naamwoord /bɛɪ̯ˌvuχlək ˈnamʋo̞rt/ /bɛːˌvuxlək ˈnamβ̞oːrt/ /ˌbɛɪ̯vuɣ(ə)lɪk ˈnaːmwoːrd/ n
rengdêr
(grammatica) een woordsoort die wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

bijvoorbeeld abbreviation
wekî mînak
1. als voorbeeld, om tot voorbeeld te dienen

bijwoord n
hoker
(taalkunde) een woord dat een bijvoeglijk naamwoord, een werkwoord, een telwoord of een ander bijwoord nader bepaalt

biljart n
bilyar
(spel) spel waarbij door middel van een lange, dunne houten stok (de keu), ballen in een rechthoekige bak met lage randen worden bespeeld
carambole-biljart, specifiek biljartspel waarbij de speelbal twee andere 2 ballen moet raken

biochemie /'bioˌxemi/ n
biyokîmya
(wetenschap) (scheikunde) de wetenschap die de chemische processen van het leven op moleculair niveau bestudeert, de studie van de diverse biomoleculen

biografie n
jiyan

biologie /ˌbiʲoloˈɣi/ /ˌbiʲoloˈχi/ n
biyolojî
(wetenschap) de wetenschap van de levende wezens, levensvormen en levensverschijnselen

bisschop /bɪsxɔp/ n
metran
(religie) (beroep) een christelijke geestelijke die aan het hoofd staat van een bisdom

bitter adv
çêja tal
boos, verdrietig, teleurgesteld

blad /blɑt/ n
pel
(beschrijvende plantkunde) plat, groen onderdeel van planten dat groeit aan een tak

bladmuziek n
muzîk
(muziek) muziek die in notenschrift op papier is gezet

bladzijde /ˈblɑtsɛidɚ/ n
rûpel
elk van de beide zijden van een blad papier in boek, krant of tijdschrift

blaffen v
ewtîn
inergatief (dierengeluid) geluid maken dat kenmerkend is voor een hond

blauw /blʌʊ/ adj
şîn شین
(kleur) de kleur blauw hebbend

blauw /blʌʊ/ n
شین şîn
(kleur) primaire kleur die zich in het spectrum bevindt tussen cyaan en violet

blessure n
birîn
(sport) een verwonding die men door sportbeoefening heeft gekregen

blij /blɛi̯/ adj
dilxweş

blijven /blɛ.və(n)/ v
man
koppelwerkwoord ~ + predikaat niet veranderen, voortduren
modaal werkwoord ~ + onbepaalde wijs niet veranderen, voortduren, doorgaan

bliksem /blɪksəm/ n
birq
(meteorologie) (elektrotechniek) lichtgevende stralen die uit de hemel barsten bij onweer ten gevolge van een elektrische ontlading

blind adj
kor
niet in staat te zien

blindheid /'blɪndɦɛɪt/ n
korî کوێری
een toestand waarin men niet in staat is te zien

bloed n
xwîn خوێن
lichaamsvocht dat rondstroomt in de slagaderen en aderen ter verspreiding van zuurstof en andere voor de levensprocessen onontbeerlijke stoffen

bloeddruk n
pestana xwînê

bloedvat n
lûleya xwînê
(anatomie) kanaal waardoor bloed stroomt

bloem n
gul kulîlk
(plantkunde) een deel van plant met zaden

bloemist n
kulîlkfiroş
(beroep) iemand die bloemen en planten verkoopt en boeketten en bloemstukken samenstelt, bloemenverkoper

bloemkool n
gulkelem
(voeding) (groente) Brassica oleracea var. botrytis een kool met vlezige bleekgele bloemstengels die als groente gegeten wordt

blussen v
reş kirin
overgankelijk het doven van een brand

boek n
kitêb pirtûk کتێب
een ingebonden bundel bedrukte of beschreven vellen papier

boekenkast /ˈbu.kə.ˌkɑs/ /ˈbu.kə.ˌkɑst/ n
pirtûkxane
een kast voor de opslag en het laten zien van boeken

boeket n
hêştirme
een bos snijbloemen, vaak sierlijk gerangschikt en aan elkaar gebonden om in een vaas te kunnen zetten

boekwinkel /ˈbuk.wɪŋ.kəl/ /ˈbuk.ʋɪŋ.kɔɫ/ /ˈbuk.β̞ɪŋ.kəɫ/ n
کتێبخانه‌
(economie) een winkel waar boeken verkocht worden

boer /buːr/ n
cotkar
(landbouw) (beroep) landbouwer, agrariër, landman

boerenzwaluw /ˈburə(n)ˈzwalyw/ n
hacîreşk
(zangvogels) Hirundo rustica , een kleine trek- en zangvogel

boezem n
sîng
(anatomie) bovendeel van het voorlijf
(anatomie) de twee bovenste afdelingen van het hart
(waterbeheer) waterloop die als verzamelbekken van het te spuien water van een polder dient
(figuurlijk) het meest eigen deel van iets of iemand (n.l. in het hart)

bohrium n
bohriyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Bh en atoomnummer 107. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

bolhoed n
gundor
(hoofddeksel) ronde, bolvormige hoed

bom /bɔm/ n
bombe
vernietigingstuig dat gevuld is met explosieven

boog /box/ n
kevan
een wapen waarmee een pijl weggeschoten kan worden -> handboog

boom n
dar دار
(plantkunde) een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft

boon n
fasûlye
(voeding) zaadje uit de peulvrucht van enige vlinderbloemige planten, waarvan men alleen de zaden ofwel de gehele vrucht eet (wikidata: boon )

boor n
boron
(scheikunde), (element) een chemisch element en een zwart metalloïde, met symbool B en atoomnummer 5

boormachine n
şixab
(gereedschap) machine waarmee men kan boren

boot /boʊt/ /boːt/ n
gemî
(scheepvaart) klein vaartuig

bord /bɔRd/ /bɔrt/ n
tas
(huishouden) een schijfvormig voorwerp dat wordt gebruikt om voedsel van te eten

borg n
derhûd
(financieel) iemand die garant staat voor een eventueel te betalen bedrag, de borgsteller

borgsom /'bɔrxsɔm/ n
kefalet
som geld die door iemand wordt gestort om te garanderen dat hij zijn verplichtingen zal voldoen
in het bijzonder: som geld die een gevangene betaalt ter garantie dat hij in gevangenschap zal terugkeren

borium n
boron
(scheikunde), (element) een chemisch element en een zwart metalloïde

borst /bɔrst/ n
sîng
(anatomie) bovenste deel van de voorkant van de romp van mens (of vergelijkbaar deel bij dier), van onder begrensd door het middenrif en van boven door de hals
مه‌مک
(anatomie) elk van de twee vooruitstekende klieren bij vrouwen waaruit zich de moedermelk afscheidt

borstel n
firçe
(gereedschap) een gebruiksvoorwerp bestaande uit een bundel of bundels haren of vezels die in een houder of aan een blad van hout of een andere stof zijn vastgehecht

borstelen v
firçe kirin
overgankelijk schoonmaken met behulp van een borstel

borstkas n
sîng
(anatomie) geraamte van de borst die de borstholte begrenst

bos n
hêştirme
een bundel stelen of vezels

bosuil n
kundê qehweyî
(uilen) bepaald soort vogel, Strix aluco die zowel overdag als 's nachts kan jagen

bot n
hestî
o, (anatomie) been, knook, een onderdeel van het skelet

boter /ˈbotər/ n
[[که‌ره‌]]
(voeding) oneigenlijk vervangproduct voor het onder [1] genoemde voedingsmiddel, geproduceerd uit plantenvet

boterham /ˈbotərhɑm/ n
babole
een belegde snee brood

bouwen /ˈbɑu̯ə(n)/ v
ava kirin
overgankelijk, (bouwkunde) een constructie oprichten door het samenvoegen van onderdelen

boven /ˈboː.vən/ preposition
bala
op een plaats hoger gelegen dan

bovendien /bovənˈdin/ adv
ji bilî wilo
op de koop toe, daarenboven

boycot n
boykot

braam n
tûreşk توورەشک
(fruit) Rubus, zwarte vrucht van de braamstruik

braden v
سوور کردنه‌وه‌
overgankelijk, (kookkunst) vlees bereiden door het in olie of vet te verhitten

braken /brakə(n)/ v
hilavêtin
overgankelijk het verwijderen van voedsel en/of andere stoffen uit de maag via de mond en soms de neus.

branche /ˈbrɑ̃ʃ/, /ˈbrɑ̃ʃə/ n
alaş
(economie) onderverdeling van bedrijfstak

brand /ˈbrɑnd/ /ˈbrɑnt/ n
agir
verbranding met vuur

brandstof n
mazot
stof waaruit door middel van verbranding of een ander chemisch proces energie wordt gewonnen

brandweerman n
agirkuj
(beroep) speciaal voor het bestrijden van branden opgeleid lid van de brandweer

breed adj
fire

breedtegraad n
hêlîpan
(astronomie)(aardrijkskunde) een cirkel op het aardoppervlak, parallel aan de evenaar, waarop alle punten met gelijke geografische breedte (noord of zuid) liggen

brief /brif/ n
kaxez
(communicatie), (letterkunde) een (traditioneel op papier) geschreven bericht van een persoon naar een ander, meestal in een omslag per post verzonden

bril n
berçavk
(optica) optisch instrument dat gebruikt wordt om het zicht te verbeteren of de ogen te beschermen

brilbeer /ˈbrɪl.beːr/ /ˈbrɪɫ.beːr/ /ˈbrɪɫ.bɪːr/ n
hirçê biberçavk
(roofdieren) Tremarctos ornatu de enige nu nog levende soort in het geslacht Tremarctos van de beren (Ursidae) met grote cirkels rond de ogen, als een bril. Het is de enige berensoort die zijn oorsprong in Zuid-Amerika heeft

broek /bruk/ n
şalwar
(kleding) kledingstuk dat het onderlichaam en beide benen, elk met een afzonderlijke pijp omhult

broer /bruːr/ n
bira
(familie) een mannelijk kind van dezelfde ouders

brons n
bronz

brood /broːt/ n
nan
(voeding) een meelproduct dat gemaakt wordt door meeldeeg te bakken, te koken of te stomen

brouwerij /brɔuə'rɛi/ n
febrîqeya bîrayê
(bedrijf) een bedrijf dat zich toelegt op het brouwen van bier

brug /brʏx/ /brʏχ/ n
pir پرد
(bouwkunde), (verkeer), (waterbeheer) kunstmatige weg over een diepte

bruikbaar adj
amûr
nuttig, eenvoudig in het gebruik

bruin adj
qehweyî
(kleur) met een kleur zoals die van koffie of chocola, in een tertiaire kleur die wordt verkregen door rood, geel en blauw te combineren

bruin n
qehweyî
(kleur) kleur zoals die van koffie of chocola, tertiaire kleur die wordt verkregen door rood, geel en blauw te combineren

brus /brʏs/ n
bira
(familie) een ander kind van dezelfde ouders, m.n. wanneer diegene zorgtaken op zich neemt

buikpijn /ˈbœʏ̯k.pɛɪ̯n/ /ˈbœːk.pɛɪ̯n/ /ˈbœːk.pɛːn/ n
zikêş
(medisch) pijn in de buik

buiten /ˈbœʏ̯tə(n)/ /ˈbœːtə(n)/ adv
derve

buitenland n
بێگانه‌
ieder land buiten het eigene

buitenlands adj
بێگانه‌
op het buitenland betrekking hebbend

buizerd n
şahîn
(havikachtigen) bepaald soort middelgrote roofvogel, Buteo buteo , die vooral van veldmuizen leeft

bulgur n
savar
(voeding) gestoomde, daarna gedroogde en vervolgens grof gemalen of gebroken tarwekorrels, meestal durumtarwe

bureau n
دایره‌
een (politie)kantoor

burgemeester n
şaredar
(beroep), (politiek) hoofd van het gemeentebestuur

burger n
acincî
inwoner van een stad of staat die bepaalde wettelijke rechten en plichten heeft

burgeroorlog n
şerê navxweyî
(militair) een gewapende strijd tussen twee of meer bevolkingsgroepen binnen hetzelfde land, waarbij soms ook het leger betrokken is

buste n
sîng
vrouwenborst, boezem, vrouwenbovenlijf

bustehouder n
bersing
(kleding) een kledingstuk voor vrouwen, dat uit schouderriemen, twee cups en een centrale band bestaat, en dient om de borsten te ondersteunen

buur /byr/ n
cînar
een persoon die in andermans omgeving woont

buurman n
cînar
een man naast wie men woont

cadeau /kaˈdoː/ n
diyarî
iets dat men aan iemand geeft zonder tegenprestatie, meestal ter gelegenheid van een feestelijke gebeurtenis

cadmium n
kadmiyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Cd en atoomnummer 48. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

café /kɑ'fe/ n
qehwe
(horeca) een uitgaansgelegenheid waar men hoofdzakelijk dranken kan nuttigen

calcium n
kalsiyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ca en atoomnummer 20. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

californium n
kaliforniyûm
(scheikunde), (element) een scheikundig element en vermoedelijk een grijs of zilverkleurig actinide met het symbool Cf en het atoomnummer 98

campagne /kɑmˈpɑɲə/ n
çol

cantaloupe n
şemamok شەمامۆک
(plantkunde) variëteit Cucumis melo var. cantalupensis van de meloenplant Cucumis melo (wikidata: cantaloupe )

caravan n
karwan
kampeerwagen, woonwagen, aanhangwagen die kan dienen als woonst

cardiologie /kɑrdijolo'xi/ n
dilnasî
(medisch) een medisch specialisme dat zich bezighoudt met het opsporen, diagnosticeren en behandelen van hartziekten

carnivoor /kɑrniˈvor/ n
goştxur
(dierkunde) een vleesetend dier

cartograaf n
kartograf
(aardrijkskunde) (beroep) iemand die land-, zee- en/of luchtkaarten maakt

casseren v
şikandin

casus n
nimûne
(wetenschap) een of meer concrete voorbeelden van iets in de praktijk, vooral gebruikt in wetenschappelijke uitleg en cursussen

cataloog n
katalog
geordende lijst met beschikbare zaken

cel n
şane
(biologie) de kleinste eenheid binnen een levend organisme waarin alle genetische informatie vervat zit

celkern /sɛlkɛrən/ n
dendik
(biologie) het organel dat de genetische code (DNA) bevat

centimeter /'sɛntiˌmetər/ n
sentîmetre
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat die gelijk is aan één honderdste van een meter, weergegeven met symbool cm

ceremonie n
seremonî
een plechtige bijeenkomst om bijvoorbeeld iets te vieren, te herdenken of in te wijden, dan wel als religieus ritueel

certificaat /ˌsɛrtifiˈkat/ n
govanname
een schriftelijk bewijs

cesium n
sezyûm

chauffeur /ʃaʊ̯.ˈføːr/ /ʃo.ˈføːr/ /ʃo.ˈfʏːr/ n
ajoker
(verkeer) de bestuurder van een motorvoertuig (ook (beroep))

chemie n
kîmya
(wetenschap) wetenschap die zich bezig houdt met de kennis van de stoffen zoals die zijn opgebouwd uit atomen

chemisch adj
kîmyasal
(scheikunde) dat wat tot de chemie behoort, volgens de chemie

cheque /ʃɛk/ n
çek

chic /sʲik/ n
qeşeng
sociaal milieu dat zich door verfijnd uiterlijk en gedrag presenteert als de toonaangevende groep in een bepaalde plaats

chip n
kêç
(elektronica) (informatica) klein stukje halfgeleiderkristal waarop geïntegreerde circuits zijn aangebracht

chirurg /ʃi'rʏr(ə)x/ n
birînsaz
(medisch) (beroep) een specialist die operaties verricht

chirurgie n
niştergerî
(medisch) de wetenschap van en de vaardigheid in het opereren

chloor n
klorîn

chocola /ˌʃo.ko.ˈla/ n
şokolata
(voeding) een lekkernij die gemaakt is van cacao, suiker en cacaoboter

chocolade /ˌʃo.ko.ˈla.də/ /ˌʃɔko.ˈla.də/ n
şokolata
(voeding) (drinken) een lekkernij die gemaakt is van cacao, suiker en cacaoboter

cholera /χoləra/ n
kolera
(medisch) een zeer besmettelijke infectieziekte die de darmen aantast

christen /ˈkrɪs.tən/ n
xirîstî مه‌سیحی
(religie) belijder van de christelijke godsdienst

christendom /ˈkrɪ.stən.ˌdɔm/ n
xiristiyanî
(religie) een monotheïstische godsdienst gebaseerd op het evangelie en leven van Jezus zoals beschreven in het Nieuwe Testament

chromium n
krom

chromosoom /ˌχroʊmoʊˈsoʊm/ n
kromozom
(biologie) staafachtig lichaampje in de celkern dat drager van erfelijke eigenschappen is

chroom n
krom

cider n
şeraba sêvan
(drinken) vruchtenwijn uit gegist appelsap of perensap (wikidata: cider )

cijfer n
pêjimar
(wiskunde) een enkelvoudig symbool om een telbaar aantal aan te duiden. Bijvoorbeeld 0 en 7 zijn cijfers, maar 19 niet

cilinder n
dahol

circus n
sîrk
attractie in een circustent waar artiesten van allerlei aard hun kunsten en behendigheden vertonen in een ronde arena

citroen n
lîmon
(fruit) Citrus limon Citrus medica ovale, gele zure vrucht van de citroenboom

citroenvlinder n
lîmon
(vlinders) Gonepteryx rhamni een dagvlinder van de Pieridaefamilie

civiele techniek n
endezyariya avahiyê

civilisatie n
شارستانێتی

clitoris n
zîlik
(anatomie), (seksualiteit) gevoelig orgaan bovenaan de schaamspleet van de vrouw dat voor de seksuele opwinding zorgt

club /klɵp/ n
yane
clubfauteuil
(sport) slaginstrument voor het golfspel

cocaïne n
kokaîn
(scheikunde) een drug die bereid wordt uit de bladeren van de coca die euforie en ongevoeligheid voor pijn veroorzaakt en leidt tot verslaving

colloïde n
koloîd

colostrum n
dev
(medisch) de eerste, gelige moedermelk die een baby krijgt die rijk is aan antistoffen en afweercellen

competitie n
berêkane hawirkan hevrikî misabiqe pêşbazî pêşbirk
(sport) reeks wedstrijden tussen verschillende clubs

compleet adj
به‌ ته‌واوی
volledig, voltallig

computer /kɔm.ˈpju.tər/ /kɔm.ˈpɪ̯uː.tər/ n
komputer
(informatica) programmeerbare machine die door een reeks instructies bewerkingen kan uitvoeren

computerwetenschap n
informatîk

concert n
ئاهه‌نگ
(muziek) een muziekuitvoering door een orkest, ensemble, een koor etc.

condensator n
kondansator
(elektrotechniek) elektrisch onderdeel dat een hoeveelheid elektrische lading kan opslaan

condoom n
kondom

congres /kɔŋˈɣrɛs/ /kɔŋˈχrɛs/ n
kongre
een grote vergadering van deskundigen op een bepaald vakgebied

construeren v
ava kirin

consulteren v
şêwirîn
raadplegen, advies vragen

continent n
kîşwer
een werelddeel

conversatie /kɔn.vɛr.ˈsa.tsi/ n
گفتوگۆ

copernicium n
kopernîsyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Cn en atoomnummer 112. Het is een overgangsmetaal

corrosie n
korozyon
(scheikunde) roest, aantasting van een materiaal door elektrochemische reacties

coulomb n
coulomb

coup /kup/ n
derbeya leşkerî
(politiek) een illegale (poging tot) afzetting van een regering en de vervanging ervan door een nieuw bewind
machtsovername

couperen v
birrîn

courage n
mêranî

courant n
rojname
(verouderd), (media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws (die meestal dagelijks verschijnt)

courgette n
dolmik
(groente) Cucurbita pepo, een groente uit de komkommerfamilie

creëren /kreˈjeːrə(n)/ v
afirandin
overgankelijk iets nieuws maken, iets scheppen

criminologie n
krîmînolojî
(wetenschap) sociologie van misdaad en misdadigheid

crisis n
arîşe
een zware noodsituatie waarbij het functioneren van een stelsel ernstig verstoord raakt maar die in principe van voorbijgaande aard zou moeten zijn

cultiveren v
çandin
(landbouw) in cultuur brengen

cultureel /kʏltyˈrel/ adj
çandî
met betrekking tot cultuur, met betrekking tot de kunsten

cultuur /kɵl'tyːr/ n
çande tore
het patroon van menselijke activiteit en de symbolische structuren, die deze activiteiten een zekere betekenis geven met name kunst en wetenschap

curieus adj
bi

curium n
kuriyûm

cybernetica n
sîbernetîk
(wetenschap) wetenschap van de besturing van systemen: controle van en communicatie binnen biologische en mechanische systemen

cyrillisch alfabet n
alfabeya kirîlî
(taalkunde) een alfabet dat geschreven wordt in het cyrillisch schrift. Talen die het cyrillisch schrift gebruiken zijn de zes natuurlijke Slavische talen (Bulgaars, Macedonisch, Oekraïens, Russisch, Servisch en Wit-Russisch) en nog veel andere talen van de voormalige Sovjet-Unie, Azië en Oost-Europa.

dadel n
qesp
(fruit) zoete bruine vrucht van de dadelpalm, Phoenix dactylifera

dag /dɑx/ /dɑχ/ n
roj
(tijdrekening), (eenheid) tijd waarin een hemellichaam volledig om zijn eigen as draait (voor de aarde 24 uur)
(tijdrekening) tijd tussen zonsop- en zonsondergang

dagblad n
rojname
(media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws, een krant die iedere dag (behalve zondag) verschijnt

dagdeel n
roj
(tijdrekening) een gedeelte van een dag.

daglicht /'dɑxlɪxt/ n
roj
licht van de zon dat overdag de wereld verlicht

dagpauwoog n
tawis
(vlinders) bepaalde soort dagvlinder, Aglais io , die in Nederland en België de bekendste soort uit de familie Nymphalidae, de vossen, parelmoervlinders en weerschijnvlinders is

dak /dɑk/ n
ban
(bouwkunde) het deel dat een gebouw aan de bovenkant bedekt en bescherming biedt tegen het weer

dal /dɑl/ n
dehl
(geologie) een laagte in een heuvel- of bergstreek

dalen v
daketin
ergatief naar beneden gaan

dam n
به‌ربه‌ست
m: (waterbeheer) een relatief smalle, massieve bodemophoging in een waterweg om wegverkeer tussen de oevers mogelijk te maken en/of ter bescherming tegen overstromingen

dame /daːmə/ n
şabanî
(schaak) koningin in het schaakspel

damp /dɑmp/ n
bixar
(natuurkunde) de gasvormige toestand van een stof die bij kamertemperatuur vloeibaar of vast is, de toestand die ontstaan is door verdamping

dank u interjection
spas
beleefde uitdrukking van dankbaarheid

dankbaar adj
memnûn
erkentelijk voor ontvangen hulp

dankbaarheid n
spasî
het dankbaar zijn

dansen /ˈdɑnsən/ v
dans kirin
inergatief sierlijk en ritmisch bewegen, gewoonlijk op muziek

dar n
nêrehing
(dierkunde), (imkerij) mannelijke bij

darm /dɑrm/ n
rûvî
(anatomie) onderdeel van het spijsverteringsstelsel tussen de maag en de anus

darmstadtium n
darmstadtiyûm

das /dɑs/ n
kurbeşk
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Meles meles , marterachtig roofdier

daslook /ˈdɑs.lok/ n
lûş
Allium ursinum sterk riekende, eetbare plant uit de lookfamilie

dat conjunction
ku
een voegwoord dat een lijdend-voorwerpszin inluidt

dat relativePronoun
ku
beperkend in een bijzin die het nog niet geheel bekende antecedent nader bepaalt

dauphin n
delfin

decaan n
dêkan
o (scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C10H22
m (beroep) (onderwijs) het hoofd van een faculteit van een universiteit
m (beroep) een docent die een adviserende rol heeft ten aanzien van studiekeuzes

december n
çilêya pêşîn
(tijdrekening) de twaalfde en tevens laatste maand van het jaar

decimeter /ˈdesiˌmetər/ n
desîmetre
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van één tiende meter, weergegeven met symbool dm

decoratie n
nexş

deel /ˈdeːl/ n
parçe
een afsplitsing van een hoeveelheid, maat of gewicht, van een geheel waarbij samenstelling, functies of eigenschappen gelijk zijn of buiten beschouwing blijven (kenmerkend is dat de soortnaam van het geheel en de afgesplitsing gelijk is)

deelnemer n
beşdar
iemand die meedoet aan een wedstrijd of ander evenement

defect adj
عه‌یبدار
kapot, niet werkend

deksteen n
mase
een steen die iets bedekt of afdekt, met name de horizontale stenen van een hunebed

democratie n
demokrasî

den n
darûk
(coniferen) kegeldragende naaldboom van het geslacht Pinus

denken /ˈdɛŋkə(n)/ v
fikirîn ramîn hizirîn pûnijîn بیرکردن
inergatief een oplossing proberen te zoeken, nadenken
fikirîn ramîn bawer hizirîn pûnijîn texmîn
een bepaalde mening toegedaan zijn

dennenboom n
darûk
(coniferen) bepaald soort naaldboom, Pinus sylvestris

deo /ˈdejo/ n
deodorant
een middel dat gebruikt wordt om de geur van transpiratie weg te nemen of te voorkomen

deodorant /ˌdejodɔːˈrɑnt/ n
deodorant
een middel dat gebruikt wordt om de geur van transpiratie weg te nemen of te voorkomen

depressie n
depresyona klînîkê
(medisch) ziekelijke neerslachtigheid

derde /ˈdɛrdə/ n
sisêyan
nummer drie in een rij

derde /ˈdɛrdə/ ordinalAdjective
sisêyan
betrekking hebbend op nummer drie in een rij

dertien cardinalNumeral
sêzde sêzdeh
"13", het getal tussen twaalf en veertien

dertig cardinalNumeral
sî
"30", het getal tussen negenentwintig en eenendertig, drie maal tien

desoxyribonucleïnezuur n
dNA

dessert n
şêranî

destructie n
ناهێشتن

deur /døːr/ n
derî
(bouwkunde) een afsluiting van een toegang tot een ruimte, gemaakt van hout, metaal of kunststof

dewijl conjunction
ji ber ku
(verouderd) geeft onderschikkend een reden aan

diabetes n
nexweşiya sekir
(medisch) Meestal gebruikt voor diabetes mellitus: een stofwisselingsziekte waarbij het lichaam geen of te weinig insuline produceert en de patiënt dus zelf de hoeveelheid glucose in zijn/haar bloed moet controleren oftewel regelen

diagnose /dijaɣˈnozə/, /dijɑɣˈnozə/ n
nasan
(medisch) vaststelling van een ziekte
vaststelling (van de oorzaak van een probleem)

dialect /diaˈlɛkt/ n
zarava
(taalkunde) een taalvariëteit met onderscheidende grammaticale, fonologische en andere kenmerken

dialectologie /ˌdi.ja.ˌlɛk.to.lo.ˈɣi/ /ˌdi.ja.ˌlɛk.to.lo.ˈχi/ n
dialektolojî
(taalkunde) de wetenschap die regionale verschillen tussen taalvariëteiten bestudeert

dichtbij /dɪxtˈbɛː/ /dɪɣ.ˈbɛɪ̯/ /dɪχˈbɛɪ/ preposition
nêzîkî

dichter n
helbestvan
(beroep) iemand die poëtische kunst voortbrengt

dictatuur n
dîktatorî
(politiek) staatsvorm waarbij de macht vrijwel volledig in handen van één of enkele personen ligt

die relativePronoun
bila
in een bijzin die het nog niet geheel bekende antecedent nader bepaalt

dief /dif/ n
diz
(misdaad) iemand die steelt

dienstig adj
amûr

dier /diːr/ n
ajal
(dierkunde) met zintuigen uitgerust meercellig organisme dat zijn energie verkrijgt uit andere dierlijke of plantaardige organismen

dierentuin /ˈdiːrə(n)ˌtœʏ̯n/ /ˈdiːrə(n)ˌtœːn/ n
baxçeyê heywanan
(dierkunde) een verzameling levende, oorspronkelijk wilde dieren die in een vaak parkachtige omgeving in gevangenschap worden gehouden om het publiek de gelegenheid te geven ze te kunnen bekijken

dierkunde n
zoolojî
(wetenschap) de wetenschap die de dieren bestudeert

digitaal adj
dijîtal

dij /dɛj/ n
king
(anatomie) het deel van het menselijk been tussen heup en knie

dijbeen n
hestiyê ran

dik /dɪk/ adj
gewre
hecht.

dinsdag n
sêşem
(tijdrekening), (dag) dag van de week die na maandag en voor woensdag komt

diode n
diyod

dis /dɪs/ n
mase
gedekte tafel
maaltijd

discrepantie n
nakokî nelihevî newekhevî
onverwachte onderlinge afwijking

discus /ˈdɪskʏs/ n
dîsk
(sport) zware werpschijf die gebruikt wordt bij de atletische sport discuswerpen

dit demonstrativePronoun
ئه‌م ئه‌مه‌

dobbelsteen n
hestî
(spel) kubusvormig voorwerp met op elk van de zijden een van de ogenaantallen één tot en met zes

dochter /ˈdɔxtər/ n
keç qîz
(familie) een vrouwelijk kind

doctor /ˈdɔktɔr/ abbreviation
cebar
1. een academicus die een goedgekeurd proefschrift heeft geschreven

doden /ˈdo.də(n)/ v
kuştin
overgankelijk van het leven beroven, vermoorden

doel /ˈdul/ n
gol
het punt waarop men zich richt

doelman n
golgir

doelpunt n
gol

doen v
çêkirin
overgankelijk een actie ondernemen

dokter /ˈdɔktər/ n
bijişk

dolfijn /dɔlˈfɛɪ̯n/ /dɔlˈfɛːn/ /dɔɫˈfɛɪ̯n/ /ˈdɔlfɛɪ̯n/ /ˈdɔlfɛːn/ /ˈdɔɫfɛɪ̯n/ n
delfin yûnis
(walvisachtigen) middelgrote, in school levende tandwalvis uit de familie Delphinidae , slank met zeer gladde huid, een spitse snuit, een hoge sikkelvormige rugvin en een horizontale staartvin

dom adj
fîş
van weinig verstand getuigend

donatie n
diyarî
een schenking, een gift

donderdag n
pêncşem
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na woensdag en voor vrijdag komt

dood /doːt/ adj
mirî
(figuurlijk) niet langer werkend, niet meer functionerend

dood /doːt/ n
mirin merg wefat
(biologie), (medisch), (palindroom) het tot het einde komen van een leven, de overgang naar de onder [1] genoemde toestand

doodgaan /ˈdotxan/ v
mirin
ergatief het leven verlaten

doodkist n
avce
een kist waarin de dode begraven of gecremeerd wordt, doodskist

doodsangst n
xaç
(figuurlijk) hevige vrees

doodstraf n
cezayê mirinê
(juridisch) als straf gedood worden

doof /doːf/ adj
kerr
niet of minder goed tot horen in staat zijn

dooier n
zerde zerdik zere zerik zerk

doolhof n
alole
stelsel van paden of dwaalwegen, zodanig aangelegd dat men daarin moeilijk de weg kan vinden
(figuurlijk) ingewikkelde zaak

doorn n
dirî
(plantkunde) scherp uitsteeksel aan een plant

doos /doʊs/ /doːs/ n
text
(informeel) toilet

doping n
dopîng
(medisch) stimulerende (genees)middelen

dorp /dɔrp/ n
gund
een kleine, permanente nederzetting

dorpeling n
gundî
inwoner van een kleine plaats op het platteland

dot /dɔt/ n
kelem
(meestal verkleinwoord) iets kleins en liefs

douche /duʃ/ n
dûş
(sanitair) bad [1] in de vorm van een neerwaartse waterstraal die op het lichaam belandt

doven /ˈdovə(n)/ v
reş kirin tefandin temirandin vekuştin vemirandin
overgankelijk een vlam uit doen gaan

draaien /ˈdraːi̯ən/ v
zivirîn
ergatief om een middelpunt bewegen

draak /draːk/ n
ejdeha
(mythologie) afschrikwekkend fabeldier, voorgesteld als een gevleugeld, vuurspuwend reptielachtig wezen met spitse tong en lange staart

dragon /ˈdraɣɔn/ n
tarxûn
(kruid) de bladeren van Artemisia dracunculus worden gebruikt om gerechten te kruiden (wikidata: dragon )

drie cardinalNumeral
سي sê
om een plaats in een volgorde aan te geven

drie n
sê
het cijfer 3

driehoek n
sêgoşe
(meetkunde) tweedimensionale geometrische vorm, bestaande uit 3 hoeken en 3 zijden

drieëntwintig cardinalNumeral
bîst û sê
"23", het getal tussen tweeëntwintig en vierentwintig, twintig plus drie

drieënveertig cardinalNumeral
çil û sê
"43", het getal tussen tweeënveertig en vierenveertig, veertig plus drie

drieënvijftig cardinalNumeral
pêncî û sê
"53", het getal tussen tweeënvijftig en vierenvijftig, vijftig plus drie

drinken /'drɪŋkə(n)/ v
vexwarin

droevig adv
xemgîn

drogen v
hişk kirin
overgankelijk vocht laten of doen verdampen

dromedaris n
hêştir
(evenhoevigen) Camelus dromedarius , herkauwer uit Afrika met vetbult op de rug

droog /droːx/ adj
hişk
geen of zeer weinig vocht bevattend

droom n
xewn
beelden die men ziet wanneer men slaapt
een gedachte waarvan met graag had gehad dat ze werkelijkheid werd

druif n
tirî
(fruit) besvrucht van de wijnstok Vitis vinifera waar wijn van gemaakt kan worden (wikidata: druif )

druk n
fişar
(natuurkunde) pressie, kracht die over een oppervlakte uitgeoefend wordt

druppel /drɵ.pəl/ n
çip

dubbelster /ˈdʏ.bəl.ˌstɛr/ /ˈdʏ.bəɫ.ˌstɛr/ n
stêra duwane
(astronomie) twee sterren die om elkaar heen bewegen

dubnium n
dûbniyûm
(scheikunde), (element) een scheikundig element en vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal met het symbool Db en het atoomnummer 105

duidelijkheid n
ronahî
het evident en vanzelfsprekend zijn

duif /dœʏ̯f/ /dœːf/ n
kevok
(duifachtigen) benaming voor vogels uit de familie Columbidae die een koerend geluid maken

duim /dœy̯m/ n
beranek
(anatomie) eerste, kortste en dikste vinger, gelegen naast de wijsvinger, met twee geledingen, die zowel naast als tegenover de andere vingers geplaatst kan worden

duizend /ˈdœy̆zənt/ n
hezar
het getal 1000

duizendblad n
gêjînk

duizendste ordinalAdjective
hezarem

duodenum /dywoˈdenʏm/ n
rûviya diwanzdehgirê
(anatomie) twaalfvingerige darm

duur v
bihagiran
niet goedkoop

duw /dyu̯/ n
پاڵ
een zet, een stoot

duwen /dy.ʋǝⁿ/ v
rayeka navdêrî
overgankelijk door druk uit te oefenen doen voortbewegen

dwang /dʋɑŋ/ n
fişar

dwerg n
cûce
(mythologie) mensachtig wezen dat corpulent is, een baard heeft en een muts draagt, en erg kort van stuk is

eau de cologne n
kolonya
Keuls water, reukwater met 2-3% reukbestanddelen

ebben n
ebenûs
het zwarte en zware hout van een ebbenboom, behorende tot één uit een aantal tropische soorten uit het geslacht Diospyros (familie Ebenaceae )

ebbenhout n
ebenûs
het zwarte en zware hout van een ebbenboom, behorende tot een aantal tropische soorten uit het geslacht Diospyros (familie Ebenaceae)

echtgenoot /ˈɛxtxəˌnot/ n
jinûmêr
(familie) een mannelijke huwelijkspartner

ecologie /ˌe.ko.lo.ˈɣi/ /ˌe.ko.lo.ˈχi/ n
ekolojî
(wetenschap) (biologie) de tak van wetenschap die het samenspel tussen organismen onderling en hun relatie met hun omgeving bestudeert

economie n
aborî ekonomî îqtisad ئابووری
(economie), de economische praktijk ofwel het geheel van productie, handelsverkeer en diensten binnen een bepaalde regio

ecosysteem n
ekosîstem
(biologie) het geheel van alle organismen in een bepaald gebied, hun onderlinge wisselwerkingen en hun leefomgeving

eed /et/ n
sond qesem soz êqîn
een plechtige verzekering dat men de waarheid spreekt of een belofte zal nakomen

eekhoorn /ˈekˌhɔːrn/ n
pilêr pilûr
(knaagdieren) benaming voor knaagdieren uit de familie Sciuridae

een adj
yek

eend /eːnt/ n
ordek
m (eendvogels) benaming voor veel watervogels uit de familie Anatidae

eendracht n
yekîtiya

eenendertig cardinalNumeral
sî û yek
"31", het getal tussen dertig en tweeëndertig, dertig plus een

eenentwintig /ˌe.nən.ˈtʋɪn.təχ/ cardinalNumeral
bîst û yek
"21", het getal tussen twintig en tweeëntwintig, twintig plus een

eenenveertig cardinalNumeral
çil û yek
"41", het getal tussen veertig en tweeënveertig, veertig plus een

eenenvijftig cardinalNumeral
pêncî û yek
"51", het getal tussen vijftig en tweeënvijftig, vijftig plus een

eenhoorn n
yekqoç yekşax

eer /er/ n
namûs
aanzien, roem

eergisteren /ˈɪːrɣɪstərə(n)/ /ˈɪːrχɪstərə(n)/ adv
pêr
(tijdrekening) de voorlaatste dag die voltooid is

eerste n
yekem
(wiskunde) nummer één in een volgorde

eetlepel /etlepəl/ n
kefçî
(huishouden) bestek gemaakt van metaal
de hoeveelheid die in een eetlepel past (met een volume van 15 ml)

eeuwig /eːwɪx/ /eːʋəχ/ /eːβ̞əx/ adj
bêdawî
voortdurend, zonder einde

egel /ˈexəl/ n
jûjî
(insecteneters) bepaald soort zoogdier, Erinaceus europaeus , vooral bekend om zijn stekelvacht en zijn gewoonte om zich bij gevaar op te rollenDe wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus.

ei /ɛɪ/ /ɛɪ̯/ /ɛː/ n
hêk
(voeding) dierlijk voedingsmiddel voor de mens in een schaal

eigen /ˈɛi̯ɣə(n)/ adj
pak

eigendom /'ʔɛɪɣəndɔm/ n
saman
zaak die men zijn eigen mag noemen, bezit

eigennaam n
serenav
(taalkunde) een naam waardoor men een mens, dier of ding zich van andere van dezelfde soort onderscheidt

eik /ɛi̯k/ /ɛːk/ n
darberû
(plantkunde) Quercus , een geslacht van loofbomen

eikel /ˈɛɪkəɫ/ n
belot
(plantkunde) vrucht van de eikenboom

eiland /ɛilɑnt/ n
girav
(aardrijkskunde) een stuk land dat omringd is door water

einsteinium n
aynştaynyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Es en atoomnummer 99. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide

ekster n
qijik
(zangvogels) bepaald soort zwartwitte kraaiachtige vogel, Pica pica , met een lange staart

el n
aren
(eenheid), (verouderd) een oude lengtemaat gebaseerd op de lengte van de menselijke ellepijp, gewoonlijk 60 à 70 centimeter

eland n
ცხენ-ირემი
(evenhoevigen) Alces alces , een groot hert uit de poolstreken met een opvallend groot en breed vertakt gewei

electie n
helbijartin

elegant /eləˈɣɑnt/ adv
شۆخ
op elegante wijze

elektriciteit /eˌlɛktrɪsiˈtɛɪt/ n
elektrîk kareba
(elektrotechniek) de elektrische stroom als energiedrager

elektronica n
elektronîk
(wetenschap) (elektrotechniek) de tak van elektrotechniek die zich bezighoudt met het gedrag van elektronen in de vrije ruimte of vaste stof hetgeen leidt tot actieve componenten zoals elektronenbuizen en transistors of in niet-lineaire componenten zoals b.v. diodes

elf cardinalNumeral
yazde yazdeh
11, het getal tussen tien en twaalf

elkaar /əl'kar/ reciprocalPronoun
hev
als wederzijds lijdend voorwerp

ellendig adj
داماو
erg onaangenaam

emmer /ˈɛmər/ n
setil
busvormig taps toelopend vat (met hengsel), waarin men vloeistoffen of vaste stoffen kan verplaatsen

en conjunction
û

encyclopedie /ˌɛnsiklopeˈdi/ n
zanistname
(letterkunde), (taalkunde) gestructureerde en geschreven verzameling van menselijke kennis, in boekvorm of digitaal

endotherm adj
endotermîk
(thermodynamica) waarbij warmte opgenomen wordt

engel n
ferişte
(religie) (monotheïsme) geestelijk hemels wezen dat God dient en bemiddelt tussen God en mens

enkelvoud n
yekjimar
een woord dat in die vorm naar één voorwerp of mens verwijst of dat aanduidt dat slechts één persoon de handeling uitvoert

entomologie n
entomolojî

enzovoorts abbreviation
hwd
1. een aanduiding van het feit dat een verdere opsomming overbodig geacht wordt

epidemie /epideˈmi/ n
epîdemî
(medisch) besmettelijke ziekte die zich snel verspreidt onder een groep van mensen

epidemiologie n
epîdemîolojî

epilepsie n
atî
(medisch) vallende ziekte, toevallen die hun oorsprong hebben in de hersenen

equator n
ekvator
(aardrijkskunde), (landmeetkunde) de denkbeeldige scheidslijn tussen het noordelijk en zuidelijk halfrond op aarde of op de hemelglobe

ergonomie n
ergonomî

erkentelijk /ˌɛrˈkɛn.tə.lək/ adj
memnûn

ervandoor adverbialPronoun
şikandin
onvindbaar weg

ervaring n
serborî
een vorm van kennis; iets door ondervinding geleerd hebben

erwt n
nok
(bloemplanten) (voeding) Pisum sativum een eenjarige plant die behoort tot de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae ) waarvan de peulvrucht eetbaar is. Veel van de genetische onderzoeken die Gregor Mendel tot de wetten van de genetica leidden, deed hij aan erwten

eschatologie /ɛsˌxatolo'gi/ n
eskatolojî

esdoorn /ˈɛsdorn/ n
kevot
(bloemplanten) een geslacht Acer van loofbomen en heesters. Afhankelijk van de taxonomische opvatting wordt dit geslacht ingedeeld bij de esdoornfamilie (Aceraceae ) of de zeepboomfamilie (Sapindaceae ). Esdoorns komen voor in de gematigde streken van het noordelijk halfrond. Enkele soorten komen voor in Zuidoost-Azië en Indonesië. Het geslacht zal zo'n 120 soorten tellen

etage /e'taʒə/ n
qat

eten /ˈetə(n)/ v
xwarin xwardin
overgankelijk het nuttigen van voedsel

etter /ɛtər/ n
nêm
(medisch) wittig vocht met witte bloedlichaampjes en bacteriën dat bij een ontsteking afgescheiden wordt

evalueren v
nirxandin

evenaar /evəˈnar/ /ˈevənar/ n
ekvator
(aardrijkskunde) denkbeeldige cirkel die op een hemellichaam het noordelijk van het zuidelijk halfrond scheidt

evennachtslijn n
ekvator

evenwicht /'evənʋɪxt/ n
balans
(natuurkunde) toestand waarin het gewicht aan beide zijden van een balans gelijk is
bij uitbreding: toestand waarbij verschillende op eenzelfde lichaam werkende krachten elkaar opheffen
toestand van rust of overeenstemming, doordat van verschillende krachten geen de andere te zeer overtreft
(psychologie) toestand van overeenstemming tussen neigingen en vermogens
(scheikunde) toestand waarbij geen verdere omzetting meer plaatsheeft of die in de ene richting gelijk is aan die in de andere

ever n
beraz
(evenhoevigen) de voorouder van het varken Sus scrofa

everzwijn n
beraz
(evenhoevigen) wild varken Sus scrofa , de voorouder van het varken

examen n
تاقیکردنه‌وه‌
(onderwijs) onderzoek naar de kennis of vaardigheden van iemand door middel van ondervraging of opgedragen verrichtingen

executeren v
xeniqandin

existeren v
hebûn

experiment n
ceribandin

expliceren v
bas

expliqueren v
bas

exploderen v
peqandin

ezel /ˈezəɫ/ n
ker
(onevenhoevigen) bepaald paardachtig zoogdier, Equus asinus , met lange oren dat zeer eigenwijs is

ezelsoor n
qiloç
omgevouwen hoek van een bladzijde

fabel /ˈfabəl/ n
mêjû
(letterkunde) een verzinsel

fabriceren v
çê kirin
overgankelijk een product door middel van werktuigen bewerken of vervaardigen

factuur n
بارنامه‌
document met een beschrijving van goederen die een bedrijf (aan een ander bedrijf) geleverd heeft

faculteit n
zanko
(onderwijs) het college van hoogleraren, al dan niet met het personeel en de studenten van een hoofdafdeling van een universiteit of hogeschool

familie /fa.ˈmi.li/ /fa.ˈmiː.lɪ̯ə/ n
malbat
(familie) groep mensen met (bloed)verwantschap door een gemeenschappelijke oorsprong

farmacologie n
farmakolojî

fascisme /fɑˈsʲɪsmə/ n
faşîzm
(sociologie) ideologie, berustende op nationalistische, autoritaire en corporatieve beginselen

fazant n
tîtav
(hoendervogels) bepaald soort kleurrijke vogel, Phasianus colchicus

februari /febryˈwaːri/ n
sibat reşemî
(tijdrekening) de tweede maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

feces n
destav
(medisch) ontlasting

feest n
cejn
vermakelijke en vreugdevolle sociale bijeenkomst

feminisme n
femînîzm
(filosofie) streven naar het opheffen van de achterstelling van vrouwen en vrouwelijke eigenschappen door een gelijkwaardige behandeling van mannen en vrouwen

fenegriek n
şembelîk شەمبەلیک
(plantkunde) vlinderbloemige, sterk riekende plant Trigonella foenum-graecum (wikidata: fenegriek )

fermium n
fermiyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Fm en atoomnummer 100. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig actinide

fez /fɛs/ n
fes
(hoofddeksel) bepaald soort hoed met een Turkse oorsprong

fiets /fits/ n
duçerxe
(verkeer) tweewielig vervoermiddel dat door middel van spierkracht middels pedalen wordt voortbewogen

fietszadel /fitsadəl/ /fitsadəɫ/ n
kurtan

filmen v
zivirîn
bewegende beelden opnemen en vastleggen

filologie n
fîlolojî

filosofie /filozoˈfi/ n
felsefe
de oudste theoretische discipline die het verlangen heeft en streeft naar kennis en wijsheid

filter /fɪltər/ n
fîlter
(scheikunde) (huishouden) een poreus voorwerp waar water of gassen doorheen kunnen om gezuiverd te worden

flamingo n
xuwar
(flamingoachtigen) bepaald soort roze reigerachtige waadvogel met een haakvormige snavel uit de familie Phoenicopteridae

flerovium n
ûnunquadyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Fl en atoomnummer 114. Het is een hoofdmetaal

fles /flɛs/ n
şîşe
een langgerekt, cilindrisch en meestal van glas vervaardigd vat met een nauwe hals die met een dop of kurk af te sluiten is

fluisteren v
piste-pist
inergatief spreken met gedempte stem

fluit n
bilûr
(muziekinstrument) een blaasinstrument
(scheepvaart) een zeventiende en achtiende eeuws, zeegaand vrachtschip met drie masten
een wijn/champagneglas met voet, het antieke model (17e eeuw) is erg lang en taps toelopend, het moderne is korter en boller, maar nog wel vrij slank

fluitist n
bilûrvan
(muziek), (beroep) musicus die een fluit bespeelt

fluor n
fluor
(scheikunde), (element) een chemisch element met symbool F en atoomnummer 9 en een geelgroen halogeen

foneem n
vac
(taalkunde) een term uit de fonologie die verwijst naar een verzameling klanken die allemaal dezelfde betekenisonderscheidende functie hebben

font n
polîs
lettertype, karakterset

forel n
deqsor
(straalvinnigen) benaming voor zalmachtige zoetwatervissen uit de geslachten Salmo , Salvelinus en Oncorhynchus

formeren v
pêk anîn

fosfor n
fosfor
(scheikunde), (element) met symbool P en atoomnummer 15. Het is een niet-metaal dat in verschillende kleuren kan voorkomen waarvan rood en wit het bekendst zijn

fotografie n
wêne
de kunst om door chemische inwerking van licht op een gevoelige plaat afbeeldingen te maken

foton n
foton
(natuurkunde) een elementair deeltje waaruit elektromagnetische straling is samengesteld

framboos n
tûşêmî
(fruit) vrucht van de frambozenstruik

francium n
fransiyûm
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Fr en atoomnummer 87. Het is een donkergrijs metalliek alkalimetaal

frequentie n
frekans
aantal keren of herhalingen per tijdseenheid

frezen v
freze kirin
overgankelijk, (techniek) een verspanende bewerking uitvoeren met behulp van een roterend gereedschap, de frees

frituren v
سوور کردنه‌وه‌

fructose n
fruktoz
(voeding) bepaalde suiker die veel in zoete vruchten voorkomt

fruit /frœʏ̯t/ /frœːt/ n
fêkî mêwe
(voeding) voedsel dat bestaat uit eetbare vruchten echter let op!

fruitboom n
dara bi fekî
(plantkunde) boom die fruit oplevert

fuif /fœyf/ n
cejn

functionaris n
erkedar
(beroep) ambtenaar in overheidsdienst

fut /fʏt/ n
enerjî
de benodigde energie en zin ergens voor

fysica /ˈfizika/ n
fizîk
(wetenschap) de wetenschap van de materie en de bestudering van het gedrag en de interactie in ruimte en tijd

fysiologie n
fizyolojî

gaan /ɣaːn/ /χaːn/ v
çûn
ergatief zich in een bepaalde richting bewegen, meestal van de spreker af

gaard n
bax

gaarkeuken n
aşxane
een instelling die in tijden van honger en gebrek tracht door het beschikbaar stellen van gratis voedsel de nood te lenigen

gal n
zerav
(anatomie) uit de lever afkomstig vocht dat een rol speelt in de spijsvertering, met name van vet

galblaas n
kîsikê zeravê
(anatomie) een peervormig hol orgaan dat aan de rechterkant van het lichaam, achter (d.w.z. meer naar binnen) en onder de lever ligt

gallium n
galyûm
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ga en atoomnummer 31. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal.

gander n
qaz
(dierkunde) mannelijke gans (Anser en Branta )

gans n
qaz قاز
(eendvogels) benaming voor vogels uit de geslachten Anser en Branta , grote, stevig gebouwde watervogels

gas /ɣɑs/ /χɑs/ n
gaz
(natuurkunde), (thermodynamica) aggregatietoestand; stof met een veranderlijk volume die uit losse moleculen of atomen bestaat

gast /ɣɑst/ /χɑst/ n
mêvan
(maatschappij) iemand die als bezoeker ergens wordt ontvangen, verwelkomd of op een bijzondere wijze behandeld

gastronomie n
gastronomî

gat /ɣɑt/ /χɑt/ n
kun
opening of holte
(overdrachtelijk) een tekort of ontbrekend deel

ge /ɣə/ /χə/ personalPronoun
te
tweede persoon enkelvoud- en meervoud. In Nederland verouderd, maar in België in dagelijks gebruik

gebed /ɣə'bɛt/ n
dua
het bidden.

gebergte n
rêzeçiya
een verzameling van bergen die met elkaar een groter geheel vormen

gebied /ɣəˈbit/ /χəˈbit/ n
derdor
een deel van het aardoppervlak

geboorte /ɣəˈboːrtə/ /χəˈbo̝ːrtə/ n
za
bevalling, actie waarbij een organisme uit zijn/haar moeder komt en aan zijn zelfstandige leven begint

gebouw n
بینا
(bouwkunde) een constructie van enige omvang die verbonden is met de grond en waarin men kan wonen of werken

gebrekkig adj
عه‌یبدار
één of meerdere gebreken hebbend.

gebruiken /ɣəˈbrœʏkən/ /χəˈbrœʏkən/ v
bi kar anîn
overgankelijk zich bedienen van, toepassen

gebruiker /ɣə'brœːkər/ /χə'brœʏkər/ n
bikarhêner
iemand die iets gebruikt

gedicht n
helbest
(dichtkunst) een in versmaat of in dichterlijke stijl opgesteld stuk tekst

geduld /ɣədʏɫt/ n
ئارام
de rust en bereidheid om te wachten

geel /ɣeːl/ /ɣeːɫ/ /χeɪɫ/ adj
zar zer
met een kleur als een eierdooier of een citroen

geest /ɣeːst/ /χeːst/ n
hîş
dat wat zich afspeelt in iemands gedachten

geheugen n
[[له‌بیربوون]]
het deel van de hersenen waarin herinneringen worden opgeslagen

geheugenverlies n
amnezî

geit /ˈɣɛɪ̯t/ /ˈɣɛːt/ /ˈχɛɪ̯t/ n
bizin
(evenhoevigen) (veeteelt) bepaald soort zoogdier Capra aegagrus hircus

gekkenpraat /ˈɣɛkə(n)ˌprat/ n
pitpit
(figuurlijk) niet ernstig te nemen uitingen, onzinnige uitspraken

gelach /ɣəˈlɑx/ n
ken
het lachen; uiting van een vrolijke stemming

geld /ˈɣɛlt/ /ˈχɛlt/ n
dirav pere
in vaste eenheden verdeeld ruilmiddel dat in een samenleving wordt gebruikt voor betalen en sparen

geloof /ɣəˈlof/ /χəˈlof/ n
ayîn
(religie) een godsdienstige overtuiging

geloven v
bawer kirin
overgankelijk overtuigd zijn dat iets waar is

gen n
gen
(biologie) drager van informatie van de erfelijke eigenschappen

gender /ˈdʒɛndər/ n
zayend
(sociologie) geheel van sociale en culturele kenmerken die maatschappelijk worden gekoppeld aan een bepaalde sekse

geneesheer n
bijişk

geneeskunde /γ̊əˈneːskʏndə/ n
bijîşkî
(wetenschap) de wetenschap die zich richt op de aard, de oorzaken en de geneesmiddelen van ziekten

genetica n
genetîk
(wetenschap) de wetenschap van alles wat de werking van genen betreft, in het bijzonder erfelijke overdracht

genitief n
genetîv
(grammatica) een van de acht naamvallen van de Indo-Europese talen die oorspronkelijk een oorzakelijk voorwerp aanduidde, later vooral een bezitsrelatie

genoegen n
kêf
iets waar men plezier aan beleeft

gentiaan n
gafiş

geofysica n
jeofizîk

geografie n
erdnîgarî
(wetenschap) wetenschap die de aarde beschrijft

geologie n
erdzanî
(aardrijkskunde) wetenschappelijke discipline die zich bezighoudt met alles wat te maken heeft met de bouw en ontwikkeling van de aardkorst

geometrie n
geometrî
(wiskunde) een tak van de wiskunde die zich bezighoudt met ruimtelijke figuren

geomorfologie n
jeomorfolojî

gerecht n
dadgeh
(juridisch) rechtbank, de rechter

germanium n
germanyûm
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ge en atoomnummer 32. Het is een grijswit metalloïde

gerst n
cev ceh
(bloemplanten) gecultiveerde soort Hordeum vulgare , een graansoort. Ze stamt af van de wilde gerst (Hordeum spontaneum ), die nog steeds in het Midden-Oosten voorkomt. Gerst behoort net als alle overige granen zoals tarwe, haver, rogge, gierst en rijst tot de grassenfamilie (wikidata: gerst )

geschenk /ɣəˈsxɛŋk/ /ʝəˈsçɛŋk/ n
diyarî
iets dat men iemand geeft, meestal ter gelegenheid van een speciale gebeurtenis

geschiedenis /ɣəˈsxidəˌnɪs/ n
dîrok
het geheel van gebeurtenissen van het verleden
(wetenschap) de wetenschap die de gebeurtenissen van het verleden beschrijft, geschiedkunde

geslacht /χəˈslɑχt/ n
cotzeyandî
(grammatica) grammaticaal geslacht, genus

gesprek n
گفتوگۆ
(communicatie) een mondelinge conversatie waarbij informatie uitgewisseld wordt

gesteente /ɣəˈstentə/ n
ferş
(geologie) het materiaal waaruit de aardkorst bestaat, bestaande uit mineralen

getal n
hejmar

getrouwd adj
bûk
een echtpaar vormend

gevaarlijk /ɣəˈvarlək/ /ɣəˈvaːrlɪk/ /χəˈvarlək/ adj
talûke
gevaar met zich meebrengend

gevang n
girtîgeh

gevangenis /ɣǝvɑŋǝnis/ n
girtîgeh
(juridisch), (misdaad) een gebouw waarin veroordeelde personen gevangen worden gehouden vanwege hun misdaden

gevecht /ɣəˈvɛxt/ /χəˈvɛxt/ n
ceng
een handgemeen

gevel /ˈxeː.vəl/ /ˈɣeː.vəl/ n
fistiqên çaman
(bouwkunde) buitenmuur van een gebouw, in het bijzonder die aan de voorkant

geven /ˈɣevə(n)/ /ˈχevə(n)/ v
dan دان
overdragen van het bezit van iets aan iemand anders

geweer n
mertîn

geweld n
şidet
elke dwangmatige kracht van meer dan geringe betekenis uitgeoefend op personen, goederen of zaken

gewicht /ɣəˈʋɪxt/ /χəˈʋɪxt/ n
giranî
(natuurkunde) de kracht die een voorwerp op zijn ondersteuning of ophanging uitoefent

gewone walnoot /not/ n
gûz
(fruit) de vrucht van de gewone walnoten- of okkernotenboom (Juglans regia).

gewricht n
geh
(anatomie) beweegbare verbinding van twee of meer beenderen

gezicht n
devrî
(anatomie) de voorkant van een menselijk hoofd

gezondheid n
saxî
(medisch) welbevinden, in goede staat zijn

gier /ɣiːr/ /χiːr/ n
هه‌ڵۆ
(havikachtigen) benaming voor grote aasetende roofvogels met een kale kop en machtige vleugels

gierst n
garis
(plantkunde), (graan) graansoort Panicum miliaceum soort graan met fijne korrels, een historisch belangrijk graangewas in Europa, vóór de introductie van de aardappel. Thans vooral in Azië en Afrika verbouwd (wikidata: gierst )

gierzwaluw /ˈɣirˌzʋalyw/ n
vîzvîzik
(gierzwaluwachtigen) bepaald soort vogel, Apus apus , die als zomergast in de Benelux voorkomt

gietijzer n
asinê coş

gif /ɣɪf/ /χɪf/ n
jehr
(fysiologie) substantie die in kleine hoeveelheden schadelijk of dodelijk is

giraf /ʒi'rɑf/ n
hêştirga
(evenhoevigen) Giraffa camelopardalis , een herkauwend dier dat in Midden-Afrika leeft met een zeer lange hals, een geel en bruin gevlekte huid en kleine hoorns

giraffe n
zirafe
(evenhoevigen) Giraffa herkauwend dier dat in Midden-Afrika leeft met een zeer lange hals, een geel en bruin gevlekte huid en kleine hoorns Giraffa camelopardalis

gister /ˈɣɪstər/ /ˈχɪstər/ adv
do
de laatste dag die voltooid is

gisteren /ˈɣɪstərə(n)/ /ˈχɪstərə(n)/ adv
do
(tijdrekening) de laatste dag die voltooid is

gitaar /ɣi'tar/ n
gîtar
(muziekinstrument) een muziekinstrument, gewoonlijk met zes snaren, bespeeld met de vingers of een plectrum

glaciologie n
glasyolojî

glas /ɣlɑs/ /χlɑs/ n
cam
(materiaalkunde) een glas (volgens betekenis 1) op basis van siliciumoxide (SiO2), dat veel wordt gebruikt voor de vervaardiging van vensters, glazen (betekenis 3) e.d (wikidata: glas )

glibberig adj
خلیسک
moeilijk houvast op te krijgen

glimlach n
bişirîn
een gelaatsuitdrukking die een geluidloze lach verraadt

glimlachen /'ɣlɪmlɑχən/ v
bişkurrîn bişirîn
inergatief zacht onhoorbaar lachen

glimworm n
agirê şevê
(kevers) een nachtelijk lichtgevend kevertje uit de familie Lampyridae . Ze staan ook wel bekend onder de namen vuurvliegjes of gloeiwormen. Ze zijn vooral bekend doordat ze licht geven (bioluminescentie). Over de hele wereld komen ca. 2000 soorten voor en er worden regelmatig nieuwe ontdekt. Minder bekend is dat deze insecten in feite kevers zijn en geen wormen of vliegen

gloeilamp /ˈɣluilɑmp/ n
lampe
een lamp die licht produceert met een gloeidraadje

glucose n
glukoz
(scheikunde) druivensuiker (met formule C6H12O6)

gnoe n
ginû
(evenhoevigen) Connochaetes individu van een geslacht van evenhoevigen behorende tot de familie der holhoornigen (Bovidae) (die ook de antilopes, geiten, schapen, gemzen en runderen omvat). Het geslacht kent twee soorten, die leven op de grasvlakten van zuidelijk en oostelijk Afrika

god /ɣɔd/ /ɣɔt/ /χɔt/ n
xwedê
(religie) hypothetisch bovennatuurlijk wezen dat verantwoordelijk wordt geacht voor (bepaalde aspecten van) de werkelijkheid

godheid n
xwedê
(religie) een hypothetisch bovennatuurlijk wezen dat verantwoordelijk wordt geacht voor (bepaalde aspecten van) de werkelijkheid

godsakker interjection
قه‌برستان
1. plaats waar overledenen begraven zijn

godsdienst /ˈɣɔtsdinst/ n
dîn ol ayîn ئاین دین
een geloof en alle daar bij horende rituelen en doctrines

godshuis n
dêr

goed adj
baş
kwaliteit bezittend, aan verwachtingen voldoend

goed adv
baş
op goede wijze

goed n
baş
iets concreets of abstracts dat men in bezit kan hebben

goedemiddag interjection
rojbaş

goedemorgen /ˌɣudəˈmɔrɣə(n)/ interjection
rojbaş
groet die in de morgen gebruikt wordt

goedenacht interjection
شه‌و باش
een wens uitgesproken in de avond voor het slapengaan

goedenavond interjection
êvarbaş
een groet die in de avond gebruikt wordt

goedkoop adj
هه‌رزان
(handel) laag in prijs

golf /gɔlf/ /χɔl(ə)f/ n
pêl
meestal door de wind veroorzaakte verheffing van de waterspiegel
(natuurkunde) natuurkundige verstoring die zich voortplant via een medium als water of lucht
(figuurlijk) plotselinge tijdelijke toename van een verschijnsel
(aardrijkskunde) een grote baai
(elektronica) frequentieband voor radioverkeer

googol n
googol

gooien /ˈɣoːi̯ən/ /ˈχoːi̯ən/ v
avêtin
overgankelijk het door de lucht verplaatsen van een voorwerp, al dan niet naar een doelwit

gordel n
kemer
(kleding) een band die om het middel gedragen wordt, ter bescherming bij bijv. vechtsport of in de auto

gorilla n
gorîl
(primaten) Afrikaanse mensaap uit het geslacht Gorilla , de grootste nog levende primaten verdeeld in twee soorten waarvan de westelijke gorilla de grootste populatie kent

goud /ɣʌʊt/ n
zêrr zêr
(scheikunde), (element) een edelmetaal met atoomnummer 79 dat wordt aangegeven met het symbool Au, het is een geel metalliek overgangsmetaal

goudsmid n
gewhervan
(beroep) een smid die met goud werkt

goudvink n
çûçika strankar
(zangvogels) bepaald soort vogel, Pyrrhul pyrrhula uit de familie van vinkachtigen (Fringillidae )

graan /ɣran/ n
garis

gram n
gram
(natuurkunde), (eenheid) een afgeleide eenheid voor massa (gewicht), éénduizendste van de SI-eenheid "kilogram" (0,001 kg), weergegeven met symbool g

grammatica n
rêziman
(taalkunde) een systeem van regels en principes voor het schrijven en spreken van een taal

granaat n
hinar
(militair) een met springlading gevuld projectiel

granaatappel n
hinar darhinar nar هه‌نار
(fruit) vrucht van een dergelijke boom

grap /ɣrɑp/ /χrɑp/ n
henek
verhaal dat of handeling die erop gericht is om de lachlust op te wekken

grapefruit n
greyfûrt گرەیفوورت
(bloemplanten) (fruit) Citrus paradisi een gele of rode, enigszins bitter smakende citrusvrucht

gratis adj
bedewa belaş bêpare herwe
wat zonder betaling verkregen wordt

graven v
هه‌ڵقه‌ندن هه‌ڵکوڵین
overgankelijk een gat in de grond maken met de handen of met een graafwerktuig

gravitatie n
erdkêşî
(natuurkunde) de kracht die de wederzijdse aantrekking van massa veroorzaakt

griek n
Yewnanî

grijs adj
boz
(kleur) de kleur grijs hebbend

grijsaard n
pîremêr
oude man

grizzlybeer /ˈgrɪzliˌbeːr/ /ˈɣrɪzliˌbeːr/ n
hirçên gewr
(roofdieren) Ursus arctos horribilis , een Amerikaanse ondersoort van de bruine beer

groen adj
kesk
(kleur) met de kleur zoals bladeren van planten die meestal hebben

groen n
kesk
(kleur) kleur zoals bladeren van planten die meestal hebben, geel met blauw gemengd; secundaire kleur, in het spectrum gelegen tussen geel en cyaan, met een golflengte van ca. 550 nm

groente n
sebze
(plantkunde) (voeding) eetbare planten of delen daarvan, echter let op!

groep /ɣrup/ /ʝrup/ n
grûb
uit meerdere personen, dieren of eenheden bestaand geheel

grondstof n
madeyên xam

grondwet n
hîmqanûn
(regering) wet die de principes van een staat definieert

groot /ɣroːt/ adj
mezin
meer dan normaal in formaat

grootmoeder n
داپیر داپیره‌
(familie) de moeder van een ouder

grootouder /ˈgrotˌʌʊdər/ n
bapîr
(familie) de ouder van een ouder

grootvader /ˈɣroːtˌfaːdər/ n
باپیر
(familie) de vader van een ouder

grote hersenen n
mejî
(anatomie) grootste deel van de menselijke hersenen, gevormd van de eindhersenen en de tussenhersenen

grote klaproos n
gulebûk

haan /ɦan/ n
dîk
(dierkunde) mannelijk dier bij de hoenderachtige vogels; vaak wordt het mannetje van het huishoen (Gallus gallus ) bedoeld

haar n
pirç
(anatomie) hoofdhaar, uitgroeisel van het epidermis dat delen van het hoofd bedekt

haas n
kerguh
(haasachtigen) benaming voor dier uit het geslacht Lepus , met lange achterpoten, een gespleten lip en lange oren

haat /ɦaːt/ n
kerb
sterk gevoel van vijandschap

hafnium n
hafniyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Hf en atoomnummer 72. Het is een staalgrijs overgangsmetaal

hagedis n
مارمێلکه‌
(reptielen) langstaartig, geschubd reptiel uit de onderorde Lacertilia (Sauria)

hagel /haɣəɫ/ n
terg gijlok ته‌رزه
(meteorologie) bolvormig ijs dat als neerslag uit de hemel valt

hak n
tevir
(gereedschap) werktuig om de grond mee open te hakken

halfgeleider n
nîvragihbar
(natuurkunde) een stof die de elektriciteit slecht of alleen in bepaalde omstandigheden geleidt
(elektrotechniek) (elektronica) een elektronisch onderdeel dat is opgebouwd uit halfgeleidende materialen

hallo interjection
Roj baş
groet

hals n
gerden

hamer /ˈhamər/ n
keçûç çekûç
(gereedschap) werktuig dat kan worden gebruikt om te slaan

hand /ɦɑnt/ n
dest kef lep
(anatomie) uiterste deel van de arm, voorbij de pols

handbal n
hendbol

hangmat /ˈɦɑŋmɑt/ n
tor
een doek of net dat aan de uiteinden opgehangen wordt en waarin personen kunnen liggen

hardware n
hişkalav
(informatica) elektronische en mechanische delen in en om computersystemen

hart /ɦɑrt/ n
dil qelb دڵ

hassium n
hasiyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Hs en atoomnummer 108. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

haven /ɦavə(n)/ n
gemîgeh
(waterbeheer) natuurlijke of aangelegde aanlegplaats voor schepen

haver n
gîhagulî
(graan), (voeding) zaden van het graangewas Avena sativa (wikidata: haver )

havik /ˈɦavɪk/ n
atemce
(figuurlijk), (politiek) iemand die graag een oorlog wil uitlokken

hazelnoot /ˈhazəɫˌnot/ n
findiq
(plantkunde) Corylus avellana een vrucht van de hazelaar

hebben /ˈɦɛbə(n)/ v
hebûn
hebben + voltooid deelwoord: hulpwerkwoord van de voltooide tijd
absoluut als onderdeel hebben, omvatten, bevatten

heden /ˈhedə(n)/ adv
niha
(formeel) in de tegenwoordige tijd, in deze tijd

heelal /he.ˈlal/ /ɦe.ˈlaɫ/ n
valageh gerdûn
(astronomie) het gehele tijd-ruimte continuüm waarin wij bestaan, samen met alle materie en energie

heer /ɦɪːr/ n
mamoste
m man
m deftig persoon
m belangrijk persoon
m welgemanierd persoon, gentleman
m heerser
m persoon in wiens dienst men staat, meester, baas
m bezitter van een heerlijkheid
m houder van zekere adellijke titel
m aanspreektitel voor mannelijke personen
m (kaartspel) een van de vaste kaarten, waarvan de waarde meestal tussen die van vrouw en aas in ligt
o (verouderd) (militair) (onveranderlijk); leger

heffen v
hilatin

hei n
şafir

heiden n
mişrik
mensen die geen jood of christen zijn

heilig /ɦɛj.ləɣ/ adj
pîroz
door wijding aan het goddelijke bijzonder gemaakt

hel /'ɦɛl/ n
dûjeh
(religie) (christendom, islam) toestand van straf en afwezigheid van God waar de zielen van verstokt zondige, verdoemde mensen zich na de dood in bevinden

helikopter /ɦelɪˈkɔptər/ abbreviation
babirok
1. luchtvaartuig dat d.m.v. een hefschroef verticaal kan opstijgen en landen

helium n
hêlyûm helyûm
(scheikunde), (element) een chemisch element en een inert edelgas, met symbool He en atoomnummer 2

helpen /ˈɦɛlpə(n)/ v
alîkarî kirin
overgankelijk iemand bijstaan

hemel /ˈɦeːməl/ n
ezman
lucht, onmetelijke ruimte die overal op aarde bovenaan zichtbaar is
(religie) de gelukzalige toestand of plaats waar God verblijft of de goden verblijven, waar mensen na de dood heen kunnen gaan

hen /ɦɛn/ n
mirîşk
(dierkunde) vrouwtje van hoenderachtige vogels

hengst /ɦɛŋst/ n
hesp
(onevenhoevigen) (paardrijden) een al dan niet gecastreerd mannelijk paard

herbivoor n
giyaxur
(dierkunde) dier dat zich uitsluitend met plantaardig voedsel voedt

herdenken v
بیره‌وه‌ریی کردن
overgankelijk plechtig aandacht schenken aan een gebeurtenis uit het verleden

herfst n
payiz
jaargetijde tussen zomer en winter

hersenen n
mejî
(anatomie) waarnemend, aansturend, controlerend en informatieverwerkend orgaan in dieren
(figuurlijk) denkvermogen, intelligentie

herstellen v
çê kirin
overgankelijk terug werkend krijgen, repareren

hert n
gakûvî
(evenhoevigen) benaming voor herkauwende zoogdieren uit de familie Cervidae , waarvan de mannetjes een gewei hebben

het /(ɦ)ət/ /hɛt/ indefinitePronoun
ew
3e persoon enkelvoud onzijdig

het /(ɦ)ət/ /hɛt/ personalPronoun
ew
3e persoon enkelvoud onzijdig.

hier /ɦiːr/ adv
vir
op deze plaats

hij /hɛɪ̯/ /ɦɛɪ̯/ /ɦɛː/ personalPronoun
ew
mannelijk derde persoon enkelvoud nominatief dat men gebruikt voor verwijzingen naar mannelijke personen of mannelijke zelfstandige naamwoorden

hik n
xîsk
(medisch) een periodiek optredende, spontane, onwillekeurige samentrekking van het middenrif tijdens inademing, gevolgd door het plots sluiten van het strotklepje, wat een kenmerkend geluid veroorzaakt

hitte /ˈhɪtə/ n
germahî

hittegolf n
germepêl

hoe /ɦu/ adv
çawa
vragend: op welke wijze?
betrekkelijk: op welke wijze.

hoed /hud/ /ɦut/ n
kelaw
(hoofddeksel) een hoofddeksel
(mycologie) het bovenste gedeelte van het vruchtlichaam van een zwam

hoef /ɦuf/ n
sim
(zoötomie) vergrote, voortdurend doorgroeiende teennagel die de derde teenkootje omgeeft en vaak zeer is versterkt om het gewicht van hoefdieren te dragen

hoefijzer n
nal

hoerenzoon n
kurê kahpê

hoeveel interrogativeCardinalNumeral
çend
welk aantal ?

hof /ɦɔf/ n
bax
m: (tuinieren) een stuk bebouwd land of tuin, gaard

hogedrukpan n
quşxaneya hilmê

hogeschool n
zanîngeh
(onderwijs) instelling waar universitair onderwijs wordt gegeven in een beperkt aantal studierichtingen

hol n
zang
(geologie) grot, spelonk

hollen v
baz dan

hommel /ˈhɔməɫ/ n
bivbivink
(vliesvleugeligen) Bombus insect uit een geslacht van insecten die behoren tot de familie Apidae . Er zijn wereldwijd ongeveer 250 soorten hommels die van nature voorkomen in Europa, Noord-Afrika, Azië, Noord- en Zuid-Amerika. Verschillende Europese hommelsoorten zijn door de mens geïntroduceerd in Nieuw-Zeeland en Tasmanië. In België en Nederland komen ongeveer dertig verschillende soorten voor, waarvan enkele zeldzaam zijn

homoseksualiteit n
homoseksuelî

hond /ˈhɔnd/ /ˈɦɔnt/ n
kûçik se kûç
(roofdieren) Canis lupus familiaris zoogdier uit de familie van de hondachtigen (Canidae), en een gedomesticeerde ondersoort van de wolf die al sinds duizenden jaren door mensen op alle continenten wordt gebruikt

honderd /ˈɦɔndərt/ cardinalNumeral
sed
"100", het getal tussen negenennegentig en honderdeen, tien maal tien

hondsdolheid n
harbûn

hongersnood n
xela
een wijdverspreide honger als gevolg van voedselschaarste

honing n
hingiv
(imkerij), (voeding) een zoete stof die door bijen en enkele andere insecten uit bloemennectar wordt gewonnen, waarna deze door o.a. mensen wordt geconsumeerd

honingbij n
mêşhingiv
(vliesvleugeligen) Apis mellifera een bijensoort die honing maakt uit nectar en bloemen bestuift

hoofd /ɦoːft/ n
ser
(anatomie) bovenste deel van het lichaam boven de hals, waarin zich de hersenen en oren, ogen en neus bevinden

hoofdgroepmetaal n
kanza
(scheikunde) een scheikundig element uit de reeks hoofdgroepmetalen van het periodiek systeem

hoofdkussen n
سه‌رین

hoofdluis n
spih
(dierluizen) Pediculus humanus capitis klein, vleugelloos en bloedzuigend insect dat parasiterend leeft in het hoofdhaar

hoofdpijn n
serêş
(medisch) pijn in het hoofd

hoofdstad /'ɦof(t).stɑt/ n
paytext serbajar
(regering) een belangrijke stad waarvandaan meestal het land, de staat, deelstaat of provincie wordt bestuurd

hoofdtelwoord n
hejmar
(grammatica) een telwoord dat een hoeveelheid of aantal aanduidt

hoog /ɦoʊ̯χ/ /'ɦoʊ̯χə/ /ˈɦoʊ̯χst/ /ɦoːx/ /'ɦoːɣə/ /ˈɦoːxst/ adj
bala
fysiek ver boven iets anders
vergevorderd in een rangorde of volgorde
(geluid) met een groot aantal trillingen per tijdseenheid
met een groot aanzien
(aardrijkskunde) meer boven de zeespiegel gelegen
(aardrijkskunde) meer naar het Noorden gelegen

hopeloos adj
bêumêd
waaraan hoop op succes ontbreekt

horen /hɔː.rən/ v
bîstin guh lê bûn بیستن
overgankelijk geluid waarnemen met het oor

horizon n
horîzon

horloge n
seet
(tijdrekening) een draagbaar voorwerp waarop de tijd kan worden afgelezen

hormoon n
hormon
(biochemie), (biologie), (medisch) een stof die door een endocriene klier wordt afgescheiden en een bepaald effect veroorzaakt in het lichaam

hout /ɦɑʊ̯t/ n
dar
(materiaalkunde) materiaal in het binnenste van houtige planten (bomen, struiken, etc.) (wikidata: hout )

houtskool n
komir
verkoold hout dat wordt gebruikt als brandstof, als grondstof voor buskruit of als medicament

hufter n
gundi
(scheldwoord) (informeel) man die zich lomp, onbehouwen en/of aanstootgevend gedraagt

huid /hœːd/ /ɦœʏ̯t/ /ɦœːt/ n
çerm
(anatomie) vel, de buitenste laag weefsel die het lichaam bedekt

huilen /ɦœy̯lə(n)/ v
girîn
inergatief traanvocht uitscheiden als gevolg van een negatieve emotie zoals verdriet of pijn, of soms juist als uiting van vreugde of opluchting

huis /hœːs/ /ɦœʏ̯s/ /ɦœːs/ n
xanî
(bouwkunde), (wonen) gebouw bestemd om in te wonen

huiszwaluw n
dûvmeqesk
(zangvogels) Delichon urbica , een zwaluw die zijn nest tegen de huizen aanbouwt

hulp /ɦʏlp/ n
alîkarî
handeling om iemand steun of bijstand te verlenen

hummus n
humûs
(voeding) puree van o.m. gekookte kikkererwten, oorspronkelijk afkomstig uit het Midden-Oosten (Libanon) (wikidata: hummus )

huren /ɦyrə(n)/ v
کرێ گرتن
tegen betaling gebruiken

huwelijk /ɦiu̯ələk/ n
dawet
(juridisch), (familie), (maatschappij) ambtelijke duurzame verbintenis tussen twee of meer mensen

hydrografie n
avşirovezanî

hydrologie n
hîdrolojî

hyperoniem n
hîpernîm
(taalkunde) een woord dat een verzameling van verwante specifiekere woorden omvat, een overkoepelende term

hypnose n
hîpnoz
een kunstmatig gecreëerde staat van bewustzijn waarin men ontspannen is en geconcentreerd op een bepaald onderwerp

hypofyse /ˌhipoˈfizə/ n
hîpofîz
(anatomie) een klier aan de onderzijde van de hersenen, die o.a. groeihormoon produceert en de schildklier aanstuurt

hé /ɦe/ interjection
hîv
een uitroep van verbazing
een uitroep van verrassing
سلاو
een informele groet

idee /iˈde/ n
بیروڕا
o; gedachte, plan

ideologie /ˌideoloˈɣi/ n
Îdeolojî
(filosofie) (politiek) (religie) het geheel van ideeën dat ten grondslag ligt aan een wijsgerig stelsel, m.b.t. hun maatschappelijke of politieke strekking

idioom n
biwêj
een bijzondere uitdrukking in een bepaalde taal die samengesteld is door eigenaardig taalgebruik

ie personalPronoun
ew
(Noord-Nederlands) clitische vorm van de 3e persoon enkelvoud mannelijk nominatief.

ijs /ɛɪ̯s/ /ɛːs/ n
qeşa
(natuurkunde) de vaste vorm van water, bevroren water

ijsbeer n
hirçên spî
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Ursus maritimus , een grote witte beer die van nature in het Noordpoolgebied leeft

ijsberg n
aysberg
(glaciologie), (scheepvaart) een zeer groot brok ijs dat in de zee drijft

ijsje /ˈɛɪʃə/ n
bestenî
een van roomijs of waterijs vervaardigde lekkernij

ijzer /ˈɛi̯zər/ n
hesin asin
(scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Fe en het atoomnummer 26, ook wel bekend als een grijs overgangsmetaal

ik personalPronoun
ez min
nominatief (onderwerp), verwijst naar de spreker of schrijver met uitsluiting van anderen

ik hou van je phraseologicalUnit
evîndarê te me
een verklaring van liefde aan iemand

in preposition
li
binnen een periode, in minder tijd dan een periode:

indiaan n
îndiyûm
inwoner van Amerika voor de komst van de Europeanen

indium n
îndiyûm
(scheikunde), (element) een scheikundig element en zilvergrijs overgangsmetaal met het symbool In en het atoomnummer 49

informatie n
agahdarî
de kennis die iemand te horen krijgt
de verstrekking van kennis

ingenieur n
mihendis
(beroep) iemand die is opgeleid in het hoger onderwijs om allerhande technische, technologische en organisatorische problemen op te lossen

inhoud /ˈɪnhɑut/ n
bergeh
datgene wat bevat is in een ander lichaam
het geheel van handelingen en gedachten vervat in een boek of ander medium

innen v
bale kirin
overgankelijk verschuldigd geld in ontvangst nemen

insect n
kêz
(dierkunde) geleedpotige met drie paar poten en geen, één of twee paar vleugels

inspanning n
ڕه‌نج
de fysieke moeite die men voor iets doet

instrument n
amûr
(gereedschap) werktuig
(muziek) verkort voor muziekinstrument

internet n
înternet
(telecommunicatie) een wereldwijd netwerk van computers met een gemeenschappelijk, gestandaardiseerd protocol (het Internet Protocol, IP)

inwoner n
rûniştvan

inzien /ˈɪnzin/ v
dîtin
overgankelijk documenten (vluchtig) lezen

ion /jɔn n
îyon

iridium n
îrîdyûm
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ir en atoomnummer 77. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

ivoor n
aç

ivoorkleur n
aç
(RAL-kleur) een gebroken witte kleur zoals die van ivoor

ivoorkleurig adj
aç

ja /jaː/ adv
belê erê a e
duidt bevestiging, instemming, toestemming, inwilliging of toegeving aan

jaar /ja:r/ n
sal
(tijdrekening), (eenheid) de duur van een omloop van de aarde om de zon van circa 365 dagen

jaargetijde /ˈjar.ɣə.ˌtɛɪ̯.də/ /ˈjar.ɣə.ˌtɛː.də/ /ˈjar.χə.ˌtɛɪ̯.də/ n
demsal
(tijdrekening), (eenheid) een deel van het jaar met unieke eigenschappen

jacht /jɑxt/ n
nêçîr
v/m het achtervolgen van wilde dieren met als doel ze te doden en op te eten
yat yaxt
o (scheepvaart) een snel vaartuig

jachthond n
kûç
hond die speciaal gefokt wordt voor de jacht

jagen /ˈjaːɣə(n)/ v
nêçîr kirin
inergatief bewegende wezens (bijv. dieren) proberen te vangen

jager n
ڕاو
(militair) vliegtuig dat vooral bedoeld is om vijandelijke vliegtuigen en luchtafweer uit te schakelen

jakhals n
چه‌قه‌ڵ
(roofdieren) soort hondachtig roofdier, Canis aureus

jam /ʃɛm/ n
marmelad
(voeding) (fruit) een gelei van suiker en gekookt fruit, onder andere gebruikt als broodbeleg

januari /jɑnyˈwaːri/ n
rêbendan
(tijdrekening) de eerste maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

jeugdig adj
ciwan
jong, fris, onbevangen

jij /jEi/ /jɛɪ̯/ /jɛː/ personalPronoun
tu
tweede persoon enkelvoud informeel

jong /jɔŋ/ adj
گه‌نج
van geringe leeftijd

jongeheer /jɔŋəˈɦɪ:r/ n
گه‌نج
(formeel) een jong persoon van het mannelijk geslacht

jongen n
kur
onvolwassen man

jongmens n
bedew
een jong persoon, jongeman, jonge meid

jood n
cihû
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) aanhanger van het joodse geloof, volgens de joodse traditie iemand of een man die geboren is uit een joodse moeder; verder iemand of een man die is toegetreden tot het jodendom; ook iemand of een man die het joodse geloof belijdt

journalist n
rojnamevan
(beroep) (media) verslaggever, iemand die nieuwsfeiten publiceert

jouw /jɑu̯/ possessivePronoun
te
(informeel) van jou

judo /'jy.do/ n
jûdo
(sport) een Japanse vechtsport, heden ten dage beoefend als wedstrijdsport

juli /jyˈlɛi/ n
tîrmeh
(tijdrekening) de zevende maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

jullie /ˈjʏli/ personalPronoun
hûn
nominatief (onderwerp)
datief (meewerkend voorwerp)
accusatief (lijdend voorwerp)

juni n
hezîran pûşber
(tijdrekening) de zesde maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

juridisch adj
dadî
betrekking hebbend op het recht en de rechtsleer

kaak n
kajû
(palindroom) (anatomie) het beendergestel dat de mondholte omsluit en waarin de tanden en kiezen geplaatst zijn

kaakklem n
derdê kopan
(medisch) een mogelijk dodelijke infectieziekte veroorzaakt door Colistridium tetani

kaal /kal/ adj
keçell
zonder of met heel weinig hoofdhaar, veren, bladeren, begroeiing, enzovoort

kaap n
ser
(aardrijkskunde) een in zee vooruitstekende landpunt.

kaars /kars/ n
mûm
een staaf of klomp van brandbaar materiaal met een lont

kaas /kas/ n
penîr penêr
(voeding) voedingsproduct gemaakt van gestremde melk

kabouter n
cûce
(folklore) sprookjesfiguur in de vorm van een klein mannetje, traditioneel met een puntmuts dat meestal wat mensenschuw is en zich plagerig of juist vriendelijk gedraagt

kachtel /ˈkɑxtəl/ /ˈkɑxtəɫ/ /ˈkɑχtəɫ/ n
canî
(dierkunde), (West- en Frans-Vlaanderen, Zeeland) een jong van een paard

kafferkoren n
baçîk

kafir n
baçîk

kakkerlak n
sîsirk
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Blattodea , oppervlakkig lijkend op een kever maar hier wel sterk van verschillend

kalender n
salname
(tijdrekening) tabel die de verdeling van het jaar in dagen, weken of jaren aangeeft, evt. met feestdagen enz

kalf n
golik
(dierkunde) (veeteelt) jong van het rund en sommige andere zoogdieren

kalium n
qelye
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool K en atoomnummer 19. Het is een zilverwit alkalimetaal

kalkoen n
elok
(hoendervogels) (landbouw) bepaald soort gedomesticeerde vogel, Meleagris gallopavo

kam /kɑm/ n
şan
getand object om haren mee te verzorgen

kameel /kɑ'mel/ n
hêştir حوشتر
(evenhoevigen) bepaald soort hoefdier met twee bulten op de rug, Camelus bactrianus

kameleon n
bêkelemûn
(reptielen) tropische hagedis uit de familie Chamaeleonidae vooral bekend voor zijn snelle kleurveranderingen

kanaal /ka'naːl/ n
co

kaneel /kɑˈnel/ n
darçîn
(specerij) een specerij van de gedroogde binnenbast van de kaneelboom, gebruikt als smaakmaker in vele gerechten

kanis /kanɪs/ n
beden
v viskorf met deksel
v marskramersmand
v mandje om vers geplukte kersen, appels of peren in te verzenden
hoofd (lichaamsdeel)
lichaam (mens)
m (anatomie) platte uitdrukking voor:
mond

kannibaal n
ademxwer
mens die of dier dat vlees van zijn eigen soort eet

kantoor n
دایره‌
een instelling waar allerlei administratieve handelingen worden uitgevoerd

kapper n
porrtiraş

karavaan n
karwan
groep reizigers

karwij n
jaj
(plantkunde) plant Carum carvi uit de schermbloemenfamilie Apiaceae (wikidata: karwij )

kast /kɑs/ /kɑst/ n
کابینه‌ت
(meubel) een meubel om gebruiksvoorwerpen in op te bergen, meestal voorzien van horizontale schappen

kaste /kɑstə/ n
eşîrên kurdan
(religie) een streng gescheiden stand binnen de hindoeïstische samenleving
(sociologie) een zeer gesloten sociale kring

kasteel n
kele
(bouwkunde) middeleeuwse versterkte woning

kat n
pisîk
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Felis sylvestris catus , tot de katachtigen behorende soort die tam is geworden

katapult n
katapult
apparaat om stenen en andere objecten mee weg te schieten
inrichting om vliegtuigen mee te lanceren
neçik
Y-vormig speeltuig met een elastiek tussen beide opstaande uiteinden om steentjes e.d. mee weg te schieten

kater n
melûlî
beroerde gevoel dat ontstaat na het gebruik van te veel alcohol

katoen /kɑˈtun/ n
pembo
(textiel) een zachte vezel die uit de opperhuid (epidermis) van de zaden van de katoenplant groeit (wikidata: katoen )

kauwen v
cûn

keel /keːl/ n
geru
v/m: (anatomie) voorste, uitwendige gedeelte van de hals
histî
v/m: (anatomie) lichaamsopening beginnend achter in de mondholte waardoor voedsel en drank het lichaam in komt

keeper /ˈkipər/ n
golgir

keer n
car
telkens terugkerend tijdstip waarop iets gebeurt

kegel /ˈke.xəl/ n
qoçek
(wiskunde) een meetkundig lichaam met een cirkel als grondvlak en uitlopend in een punt

keizer n
emperator
(beroep) (adel) (regering) een monarch van de allerhoogste rang, oorspronkelijk die van het Romeinse rijk

keizerrijk n
emparatorî
(regering) het gebied waar een keizer het staatshoofd is

kerk /kɛrk/ n
dêr که‌نیسه‌
(religie) (bouwkunde) openbaar gebouw voor religieuze handelingen of samenkomsten
dêr
(religie) georganiseerde groep die bepaalde religieuze, m.n. christelijke, standpunten aanhangt (bijv. Katholieke Kerk, Gereformeerde Kerk etc.)

kerkgebouw /ˈkɛrk.ɣəˌbɔʊ̯/ /ˈkɛrk.χəˌbɑʊ̯/ n
dêr
(religie) een gebouw dat door een kerkelijke organisatie gebruikt wordt voor het houden van religieuze diensten

kerkgeschiedenis /ˈkɛrk.ɣəˌsxi.də.nɪs/ /ˈkɛrk.χəˌsχi.də.nɪs/ n
mêjû
(religie) een deel van de wereldgeschiedenis zoals die zich verhoudt tot het christendom

kerkhistorie /ˈkerk.ɦɪsˌtoː.ri/ /ˈkerk.ɦɪsˌto̝ː.ri/ n
mêjû
(religie) een deel van de wereldgeschiedenis zoals die zich verhoudt tot het christendom

kerkhof n
قه‌برستان
terrein waar overledenen begraven worden

kers n
gêlaz
(fruit) steenvrucht van een kersenboom, Prunus subg. Cerasus (wikidata: kers )

ketchup n
ketçap کەتچاپ
(voeding) een Amerikaanse saus op basis van tomaten (wikidata: ketchup )

ketel n
qazan
meestal rond metalen vat, vaak geschikt om onder druk gezet te worden

ketting /'kɛtɪŋ/ n
gerdenî
een snoer bestaande uit een draad die door doorboorde kralen of andere voorwerpen gevoerd is

keuken /ˈkøːkə(n)/ n
aşxane metbex
een plaats waar gekookt wordt, ruimte waarin mensen hun voedsel bereiden

keuring n
تاقیکردنه‌وه‌
proces van het keuren
onderzoek

keus /'kø:s/ n
balîna
gelegenheid om óf het een óf het ander te nemen

kiezen v
bijartin
overgankelijk uit meerdere mogelijkheden één nemen

kijken v
ته‌مه‌شاکردن

kikker n
beq
(dierkunde) benaming voor amfibieën uit de orde Anura , gewervelde dieren met vier poten zonder staart

kikkererwt n
nok نۆک
(plantkunde) plant Cicer arietinum
(voeding) zaden van Cicer arietinum voedzame, roze-gelige, wat rondhoekige erwt met nootachtige smaak (wikidata: kikkererwt )

kilogram abbreviation
kîlogram
1. kilogram

kin /kɪn/ n
çeng
(anatomie) het vooruitstekende deel van de onderkaak

kind n
zarok
(maatschappij), (juridisch) mens [1] in de leeftijd tussen 0 en 18 jaar, iemand die nog minderjarig is
persoon voortkomend uit; zoon of dochter

kinkhoest /kɪŋk(h)ust/ n
koke reşe
(medisch) een bepaalde kinderziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella pertussis

kip /kɪp/ n
mirîşk
(hoendervogels) (vrouwelijke) gedomesticeerde vogel van het geslacht huishoen, Gallus gallus

kist /kɪst/ n
elbik

klacht n
gazin
(juridisch) een aanklacht

klaproos n
گوڵاڵه‌ سووره‌
(plantkunde) Papaver rhoeas , een plant met een felrode bloem uit de familie Papaveraceae

klarinet n
klarnet
(muziekinstrument) een houten blaasinstrument waarop de melodie wordt gespeeld in een harmonie

klas /klɑs/ n
dersxane
(onderwijs) een groep leerlingen die een tijdlang gezamenlijk les krijgen
(onderwijs) een leerjaar op school
(onderwijs) een klaslokaal

klasse n
dersxane

klauw /klʌu/ n
lep
(informeel) (grof) hand

klein adj
بچووک
van geringe grootte
eenvoudig, normaal
van geringe waarde, van weinig belang

kleindochter /ˈklɛɪndɔxtər/ n
nevî
(familie) een dochter van iemands kind, een vrouwelijk kleinkind

kleinkind /ˈklɛːŋkɪnt/ /ˈklɛːɪŋkɪnt/ n
nevî torin
(familie) kind van zoon of dochter

kleinzoon /ˈklɛɪnzon/ n
nevî
(familie) een zoon van iemands kind, een mannelijk kleinkind

klemtoon n
devok

kleur /kløːr/ n
reng
het onderscheid dat gemaakt wordt op basis van het verschil in golflengte van licht

kleuterschool /'kløtərsxol/ n
zarrokxane
(onderwijs) (historisch) een school voor de leeftijdsgroep 4-6 jaar

klier /klir/ n
rijên
(anatomie) een orgaan dat een lichaamsstof afscheidt

klif n
kendal
(geologie) steile hoge rots

klimaat n
avhewa
(aardrijkskunde) (klimatologie) de gemiddelde natuurlijke gesteldheid van de lucht en het weer in een gebied op een planeet

klimmen /'klɪmə(n)/ v
hilketin
bewegen in een omhooggaande richting dan wel over obstakels

klinker /ˈklɪŋkər/ n
dengdar
(taalkunde) een klank van de menselijke spraak waarbij geen obstructie in de ademstroom aangebracht wordt

klok n
demjimêr demjimêrk seet
(natuurkunde), (tijdrekening) een instrument dat de tijd bijhoudt

kneu n
zîqzîke
(zangvogels) bepaald soort vinkachtige, Carduelis cannabina

knie n
jinû
(anatomie) gewricht in het midden van het been dat het bovenbeen met het onderbeen verbindt

knoflook n
sîr
(plantkunde), (kookkunst), (voeding) Allium sativum , een bolgewas dat familie is van ui en bieslook

knol /knɔl/ n
şêlim
(groente) koolraap, een eetbare wortel van een plant uit het geslacht Brassica

knolraap n
şêlim

knoop n
دوگمه‌ قۆپچه‌ گرێ
(textielindustrie), (scheepvaart) een vastgetrokken lus in garen, draad, koord of touw om daarin een verdikking te maken, om einden ervan aan elkaar te bevestigen of ter bevestiging aan een ander voorwerp of weefsel

koala n
hirçolek
(buideldieren) Phascolarctos cinereus , een Australisch buideldier

kobalt n
kobalt
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Co en atoomnummer 27. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

kobbe n
pîrê
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae

koe n
çêlek çêl
(evenhoevigen) (veeteelt) wijfje van het huisrund en van andere rundersoorten

koeienmelk n
şîr

koek n
kulîçe

koekoek n
goyîn
(koekoeksvogels) bepaald soort vogel, Cuculus canorus , die zijn jongen door vogels van andere soorten laat grootbrengen

koelkast n
sarker
(elektronica) (huishouden) een huishoudelijk apparaat voorzien van een koelinstallatie, waarin men consumptiemiddelen kan plaatsen die koel moeten blijven

koemelk /ˈkuːmɛlk/ n
şîr

koffie n
qehwe qawe
gemalen gebrande koffiebonen waarmee de onder [1] genoemde drank wordt bereid

kok /kɔk/ n
aşpêj

kolonel n
albay
(militair) een hoge militaire rang

kolonie /koˈloni/ n
kolonî
een vestiging van een deel van een bevolking, buiten het eigenlijke territorium van dat volk

komeet n
dûvstêrk
(astronomie) een licht hemellichaam van ijs, gas en stof, zich in een baan ver buiten die van de planeten bewegend, dat bij het naderen van de zon een wolk van gas en gruis in de vorm van een staart ontwikkelt

komen v
hatin
ergatief bewegen van verder weg naar dichterbij

komijn n
reşke
(specerij) synoniem voor de zaden (komijnzaad) van Cuminum cyminum , met een zeer sterk, doordringend aroma dat de spijsvertering bevordert (wikidata: komijn )
(plantkunde) plant Cuminum cyminum uit de schermbloemfamilie Apiaceae

komkommer /kɔm.ˈkɔ.mər/ n
xiyar
(voeding) (fruit) (groente) Cucumis sativus een langwerpige vrucht die men vooral rauw als salade eet (en die meestal als groente wordt beschouwd)

kompas n
qîblename
(techniek) instrument [1] waarvan de naald het magnetische noorden aanwijst

konijn /kɔˈnɛɪn/ /kɔˈnɛːn/ n
kêroşk xirrnîfk
(haasachtigen) bepaald soort zoogdier Oryctolagus cuniculus dat ook gedomesticeerd kan worden gehouden

koning /ˈkonɪŋ/ /ˈkoːnɪŋ/ n
key
(regering)(adel) het mannelijk hoofd van een koninkrijk

koningin /konɪˈŋɣɪn/ /konɪˈŋɪn/ /koʊnɪˈŋɪn/ n
şabanî

koninkrijk /ˈkonɪŋkˌrɛɪ̯k/ /ˈkoːnɪŋkˌrɛɪ̯k/ /ˈkoːnɪŋkˌrɛːk/ n
mîrnişîn
(regering)(adel) staatsvorm met een koning aan het hoofd

kookkunst /sxɪldərkʌnst/ n
aşxane
de kunst van het door middel van koken voor consumptie geschikt maken van voedsel

kool n
kumirr rejî
een zwarte brandstof die voornamelijk uit koolstof bestaat

koolmees n
fîsqegula mezin

koolraap n
şêlim

koolstof /ˈkol.stɔf/ n
karbon
(scheikunde), (element) een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met symbool C en atoomnummer 6

koolwaterstof /kol'watərstɔf/ n
hîdrokarbon
(scheikunde) een verbinding die uit koolstof en waterstof is opgebouwd

koor n
dil
(muziek) een groep mensen die samen zingen

koorts n
ta
(medisch) verhoging van de lichaamstemperatuur

koosjer /ˈkoʃər/ adj
کاشەر

kop /kɔp/ n
fincan
bakje om te drinken
ser
(numismatiek) de zijde van een geldstuk met de afbeelding van een menselijk hoofd

kopen v
kirrîn standin
overgankelijk, (handel) in ruil voor geld iets in bezit krijgen

koper n
bikir
m: persoon die koopt
mis
o: (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Cu en atoomnummer 29. Het is een roodgeel overgangsmetaal

koplamp /ˈkɔplɑmp/ n
fanûsgeh
een witte of gele lamp aan de voorzijde van een voertuig

koppig /ˈkɔpəx/ /ˈkɔpəç/ adj
که‌له‌ ڕه‌ق
vasthoudend aan eigen wil of inzicht

kort adv
kin kurt
2. van geringe lengte

kosjer adj
کاشەر

kosmos n
barîgeh
(astronomie) het gehele tijd-ruimte continuüm waarin wij bestaan, samen met alle materie en energie

koud /kʌʊt/ adv
sar
(spreektaal) amper, nauwelijks (voornamelijk in combinatie met een tijdsaanduiding)

koude /ˈkɑu̯də/ n
sar
het koud zijn

kozijn n
kurap
(familie) (verouderd) zoon van oom of tante

kraai /kraɪ̯/ /kraːɪ̯/ n
قه‌ل قه‌له‌ڕه‌ش
bepaald soort zwarte vogel, Corvus corone

kraak n
axtapot
(koppotigen) Octopus vulgaris , een inktvis zonder inwendig skelet

kraakbeen /ˈkrakben/ n
kirkirage
(biologie) een speciale vorm van bindweefsel met een elastisch karakter als gevolg van eigenschappen van de extracellulaire matrix

kraan n
henefî
v/m, (techniek) mechanisme waarmee de stroming van vloeistof of gas geregeld kan worden

kraanvogel n
قۆڵه‌نگ
(kraanvogelachtigen) bepaald soort grote vogel, Grus grus , met lange poten en een lange nek

kracht n
hêz
omvang van het vermogen om veranderingen te veroorzaken

krant n
rojname
(media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws

kreeft /kreːft/ n
kevjalk
(kreeftachtigen) benaming voor schaaldieren uit de infraorde Astacidea , geleedpotige waterdieren die overal voorkomen, zowel in zoetwater als zoutwater

krekel n
kule
(rechtvleugeligen) een insect van de familie Gryllidae van de orde Orthoptera (sprinkhanen en krekels). Krekels behoren tot de subgroep langsprietigen (Ensifera )

krib /krɪp/ n
simbil
(waterbeheer) kleine, vaak stenen golfbrekertjes die op regelmatige afstanden langs de oever in het water steken om het afkalven van de oever tegen te gaan en/of om de stroomsnelheid te beïnvloeden

krijgen /ˈkrɛɪ.ɣə(n)/ v
standin
overgankelijk verwerven, ontvangen

krijt n
gêç
schrijfmateriaal uit dat materiaal vervaardigd

kring n
gilover
(meetkunde) patroon in de vorm van een cirkel
(pregnant) cirkelvormige vlek op een tafelblad, vaak doordat daar een nat glas heeft gestaan

krokodil /krokoˈdɪl/ n
bizinmişk timsah
(reptielen) een groot, in het water levend reptiel dat behoort tot de familie der Crocodylidae

kruidnagel n
mêxek
(specerij) gedroogde bloemknoppen van de kruidnagelboom Syzygium aromaticum , een specerij met een zeer overheersende smaak (wikidata: kruidnagel )

kruier /krœyjər/ n
باربه‌ر
(beroep) iemand die bagage vervoert op o.a. stations en vliegvelden

kruis n
xaç
(wiskunde) geometrisch figuur waarin twee rechte lijnen elkaar snijden
(religie) christelijk religieus symbool afgeleid van de kruisiging van Jezus Christus

kruk n
گۆچان
steun vanaf de oksel bij het lopen

krypton n
krîpton
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Kr en atoomnummer 36. Het is een kleurloos edelgas

kuit n
[[هێلکه‌]]
(dierkunde) visseneitjes

kunnen v
karîn
modaal werkwoord, overgankelijk, inergatief in staat zijn, het vermogen hebben tot iets

kunst n
huner
(cultuur) toepassing van opvallende vaardigheid en verbeelding om iets moois of betekenisvols te scheppen

kunstenaar n
hunermend
(beroep) iemand die zijn creatieve talenten gebruikt om kunst te maken

kunstenares n
hunermend

kurkuma n
zerdeçal
(specerij) wortelstok, eventueel vermalen als poeder, van Curcuma longa gebruikt als geeloranje specerij en kleurstof, vormt de basis van vele curry-kruidenmengsels (wikidata: kurkuma )

kussen /ˈkʏsə(n)/ n
سه‌رین
een met zacht materiaal gevulde zak, dienende om het (slaap)comfort van de gebruiker te verbeteren

kust /'kɵst/ n
berav
(geologie) de waterkant langs de zee

kwal /kʋɑl/ n
medûsa
(neteldieren), Medusozoa vrijzwemmend, voornamelijk in zee levend ongewerveld dier met een geleiachtig lichaam in de vorm van een klok of paraplu

kwartel n
qitbarûd
(hoendervogels) Coturnix coturnix , vederwild en hoendervogel

kweepeer /ˈkwe.peːr/ /ˈkʋe.pɪːr/ /ˈkβ̞e.peːr/ n
bîhok
(fruit) een peervormige vrucht van de Cydonia oblonga

kweken /'kʋekə(n)/ v
çandin
dieren of planten verzorgen en hun voortplanting mogelijk maken

kwetsen /kwɛtsə(n)/ v
birrîn
beschadigen, schaden
beledigen, schofferen

kwik n
zîbeq
(scheikunde), (element) een scheikundig element en zilverwit overgangsmetaal met symbool Hg en atoomnummer 80 dat o.a. wordt toegepast in thermometers en gasontladingslampen

laag /lax/ adj
nizm
fysiek onder iets zijn; van geringe hoogte zijn

laatst adj
axirîn
1. overtreffende trap van laat

laboratorium n
laboratuar
ruimte voor wetenschappelijk onderzoek

labyrint n
alole
een stelsel van paden of dwaalwegen, zodanig aangelegd dat men daarin moeilijk de weg kan vinden

lachen v
kenîn
zichtbaar en/of hoorbaar blij zijn met iets of iets grappig vinden

lading /'ladɪŋ/ n
bar
(transport) goederen (cargo, vracht) die vervoerd worden

lagune n
lagûn
een ondiep meer aan de kust, dat afgesneden is van de zee door een zandbank, een smalle landtong of iets dergelijks

laken /ˈlakə(n)/ n
çarşev
(textiel), (huishouden) rechthoekig stuk stof, bijvoorbeeld ter bedekking bij het slapen

lam n
berx
(dierkunde) jong van het schaap

land n
Erd
(geologie) gedeelte van het aardoppervlak dat boven water (rivieren, zeeën, oceanen e.d.) uitsteekt
(landbouw) dat deel van de aardbodem dat geschikt is voor of gebruikt wordt voor bebouwing of landbouw en veeteelt
welat
(geopolitiek) een geografisch afgebakend gebied dat aan één bepaald gezag is onderworpen, en zodoende geldt als eigen staat
qirr
niet-verstedelijkt gebied

landbouw /ˈlɑntbɑuw/ n
cotkarî
(landbouw) het cultiveren van land voor het voortbrengen van voedsel en andere nuttige producten

landbouwer /lɑntbɑuwər/ n
cotkar
(beroep) (landbouw) iemand die met landbouw of/en veeteelt zijn geld verdient (mannelijke vorm)

landkaart /lɑntkart/ n
nexşe
een abstracte weergave van (een stuk van) de aarde

lang adj
dirêj
van grote duur, langdurig

langpootmug n
kurap

langzaam /ˈlɑŋzam/ adj
له‌سه‌ر خۆ
met weinig snelheid

langzamerhand adv
bere bere

larynx n
qirrik
(anatomie) bovenste deel van de luchtpijp

laten v
berdan
overgankelijk het niet doen
overgankelijk er niets aan veranderen
overgankelijk vertrekken zonder hem mee te nemen
aansporing om iets te doen

lavakoepel n
volkan
(geologie) koepelvormige structuur die onstaat als lava die rijk is aan silica naar buiten treedt uit de barsten en spleten van een groeiende kussenachtige structuur

laveren v
şûştin
(kunst) wassen van een schilderij of tekening, waardoor de kleuren doelbewust worden gemengd

lawine /la'ʋinə/ n
şepe
een sneeuwverschuiving op een berghelling

lawrencium n
lawrensiyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lr en atoomnummer 103. Het is een vermoedelijk zilverwit of grijs actinide

leeftijd n
emir
de tijd dat iemand leeft of geleefd heeft, het totaal aantal levensjaren

leeg /lex/ adj
به‌تاڵ vala
zonder inhoud

leerkracht n
dersdar
(onderwijs), (beroep) iemand die lesgeeft

leeuw n
şêr شێر
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera leo grote katachtige waarvan het mannetje lange manen heeft

leger /ˈleːɣər/ /ˈleːχər/ n
artêş
(militair) een militaire strijdmacht

legering n
alayîş alyaj
(metallurgie) materiaal met metaalachtige eigenschappen dat bestaat uit een vaste oplossing of verbinding van twee of meer elementen; waarvan met op enkele uitzonderingen na, de bestanddelen gewoonlijk metalen zijn

lei n
depreş
(teken- en schrijfmateriaal) een schrijfplank van leisteen; schrijflei

lelietje-van-dalen /le.li.tʲə.vɑn.da.ləⁿ/ n
xeydoka gulanê
(bloemplanten) bepaald soort kleine tot 30 centimeter hoge vaste plant, Convallaria majalis , die in het wild voorkomt in bosrijke streken, maar ook als tuinplant wordt gehouden

lente n
bihar
(meteorologie) eerste jaargetijde, één van de vier seizoenen

lepel /ˈlepəɫ/ n
kevçî
(huishouden) (eetgerei) een voorwerp bestaande uit een greep en een kom(metje), waarmee vloeibaar voedsel wordt gegeten

leraar /ˈleːraˑr/ n
dersdar
(onderwijs), (beroep) iemand die lesgeeft

les /lɛs/ n
ders
(onderwijs) onderricht gedurende een korte tijd

letter n
tîp
(taalkunde) een teken om in geschreven taal een klank van de gesproken taal weer te geven

lettergreep /ˈlɛtərˌxrep/ /ˈlɛtərˌɣrep/ n
hece
(taalkunde) elk van de groepen waarin een woord kan worden verdeeld

letterkunde n
edebiyat
(wetenschap) de studie van de literatuur

leugenaar n
derewker
iemand die bewust dingen zegt die niet waar zijn

leuk adj
baş
prettig, aangenaam

leunen /lønə(n)/ v
پاڵدانه‌وه‌
inergatief steunen, het evenwicht bewaren door het eigen gewicht deels door iets anders te laten steunen

leven /'levən/ n
jiyan
een voortbestaan van organismen, gericht op groei en/of vermenigvuldiging
de tijdsspanne die men levend doorbrengt

leven /'levən/ v
jîn
het doormaken van het leven, het doormaken van de periode tussen geboorte en dood

lever /ˈlevər/ n
جه‌رگ kezeb
(anatomie) vitaal orgaan voor opslag van bloed, galproductie en stofwisseling (wikidata: lever )

lezen /ˈlezə(n)/ v
xwendin
overgankelijk zien en interpreteren van geschreven tekst

lezer n
xwendevan
iemand die (een bepaald geschrift) leest

lichaam /lɪxam/ n
له‌ش
(anatomie) het geheel van botten, vlees en organen van een mens of dier

lichaamsslagader n
aort

licht adj
geş vebiye
bleek, helder van tint of kleur

licht n
ronahî ronî
(natuurkunde) elektromagnetische golven die met het oog kunnen worden waargenomen(met een golflengte van 420-780nm)
lamp of andere lichtbron

lid n
nivîsar
deel van een paragraaf van een wetsartikel

lidwoord n
nivîsar

lied n
stiran
(muziek) muzikale vorm waarin tekst op muziek wordt verklankt, vaak vormgegeven in couplet en refrein

liefelijk adj
şîrîn

liefhebben v
hez kirin
absoluut liefde voelen tot iemand of iets

liegen /'li.ɣə(n)/ v
derew gotin
met opzet dingen vertellen die niet de waarheid zijn maar wel als dusdanig worden gepresenteerd

lies n
berran
(anatomie) gedeelte van de buikstreek die met de liesplooi de grens vormt tussen onderlichaam en dij

lijk n
cenaze
dood lichaam, met name van een mens

lijkgewaad /ˈlɛɪkxeˌʋat/ n
kefen
de kleding waarin een overledene begraven wordt

lijkkist /ˈlɛɪ̯.kɪs/ /ˈlɛɪ̯k.kɪst/ /ˈlɛːk.kɪst/ n
avce
de kist waarin een overledene ter aarde besteld wordt

linguïstiek n
zimannasî
wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft

linguïstisch adj
zimannasî

links adj
çep
tegenovergestelde van rechts

lip n
lêv
(anatomie) elk van beide vlezige uitstekels van de mondopening

literatuur n
edebiyat
(kunst) het geheel van als kunstzinnig beschouwde geschreven werken, m.n. proza of poëzie
(wetenschap) de verzameling geschreven en na controle door vakgenoten gepubliceerde mededelingen van een vakgebied

lithium /ˈlitiˌʲʏm/ n
lîtyûm
(scheikunde), (element) chemisch element en een zilverwit alkalimetaal, met symbool Li en atoomnummer 3.

livermorium n
ûnunheksiyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lv en atoomnummer 116. Het is een hoofdmetaal

lol n
kêf

long /lɔŋ/ n
cegera spî
(anatomie) orgaan waarin gaswisseling plaatsvindt tussen lucht en bloed ten behoeve van het metabolisme

lood n
sirb
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Pb en atoomnummer 82, het is een donkergrijs hoofdgroepmetaal met een hoog soortelijke gewicht

looiig adj
dijwar
van groot gewicht

look n
pirasa

loon /loːn/ n
meaş
(economie) financiële vergoeding voor geleverde arbeid

lopen v
meşîn
(Noord-Nederlands) ergatief stappen, gaan, wandelen
(Noord-Nederlands) inergatief stappen, gaan

loper n
fîl
(schaak) een schaakstuk dat zich slechts diagonaal verplaatsen mag

lucht /lʏxt/ n
hewa
(natuurkunde) het mengsel van gassen waaruit de atmosfeer bestaat

luchthaven n
فڕۆکه‌خانه
(luchtvaart) een vliegveld voor verkeersvliegtuigen met accommodatie voor ontvangst en vertrek van passagiers

luchtpijp n
borrîhewa

lui /lœʏ/ /lœː/ adj
tembel
niet houdend van inspanning of werk

luiaard n
tembel
werkschuw persoon

luid /lœʏ̯t/ /lœːd/ /lœːt/ adj
bala

luik /lœʏ̯k/ /lœːk/ n
bask
(figuurlijk) deel van een plan, van een beoordeling, enz.; aspect, hoofdstuk, onderdeel

luipaard n
leopar
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera pardus , een katachtige

luis /lœʏ̯s/ /lœːs/ n
spih
(dierkunde) benaming voor verschillende meestal vleugelloze insecten die parasiteren op dieren en planten

luisteren /'lœstərə(n)/ v
guhdarî kirin
inergatief ~ naar gericht waarnemen met het oor
inergatief een bevel opvolgen

luit n
tembûr
(muziekinstrument) een snaarinstrument met een peervormige resonantiekast en een vlak bovenblad, de hals en kop staan meestal haaks op elkaar

lutetium n
lutesyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lu en atoomnummer 71. Het is een zilverwit lanthanide

lynx n
werşeq
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Lynx lynx , katachtige met opvallende oorpluimen

maag /maːx/ n
zik gede
(anatomie) Ventriculus, een orgaan dat dient om voedsel te verteren

maan /maːn/ n
hîv

maand /maːnt/ n
meh hîv
(tijdrekening), (eenheid) elk van de twaalf met een eigen naam onderscheiden tijdvakken van 28, 30 of 31 dagen waarin een jaar verdeeld wordt

maandag /ˈmaːndɑx/ n
duşem dûşem
(tijdrekening), (dag) een dag van de week, de eerste dag na het weekeinde

maaneclips /ˈmaneˌklɪps/ n
heyvgirtin
(astronomie) het verschijnsel dat de maan in de schaduw van de aarde komt te staan, waardoor deze verduisterd raakt

maansverduistering /ˈmansvərˌdœʏ̯stərɪŋ/ /ˈmansvərˌdœːstərɪŋ/ n
heyvgirtin
(astronomie) het verschijnsel dat de maan verduisterd raakt doordat ze in de schaduw van de aarde komt te staan

maar /maːr/ conjunction
lê
nevenschikkend voegwoord dat een tegenwerping inleidt, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) tegenspreekt of daarmee inhoudelijk contrasteert

maart /maːrt/ n
adar
(tijdrekening) derde maand van het jaar

machine /mɑˈʃinə/ n
makîne

machinist n
ajokar

made n
kurmik
(dierkunde) pootloze larve van een vlieg of mug

magneet n
meqnetîz
(natuurkunde) voorwerp dat een magnetisch veld verspreidt

magnesium n
magnezyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mg en atoomnummer 12. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

mais /mɑjs/ n
garis گارس
(plantkunde), (graan) Zea mays een graansoort afkomstig uit Midden-Amerika (wikidata: mais )

maken /ˈmaːkən/ v
kirin
overgankelijk in elkaar zetten

malen /malə(n)/ v
hêran
overgankelijk tussen twee harde voorwerpen fijnwrijven

mallepraat /ˈmɑləprat/ n
pitpit
niet ernstig te nemen uitingen, onzinnige uitspraken

man n
mêr
(biologie) persoon van het mannelijk geslacht
(pregnant), (familie), (juridisch) echtgenoot, getrouwde man
(dierkunde) mannelijk exemplaar van een diersoort
mirov
mens, volwassen persoon in het algemeen

management n
birêvebirin
(bedrijfskunde) de activiteit van het besturen van een organisatie

mand /mɑnt/ n
zembîl
(gereedschap) een bak gemaakt van gevlochten rotan of tenen voorzien van een handvat

mandarijn n
mandarîn
(fruit) Citrus reticulata Citrus reticulata var. 'mandarine' Citrus × tangerina een citrusvrucht

mandoline n
mandolîn
(muziekinstrument) een klein, luitvormig tokkelinstrument met vier paar snaren waarop met een plectrum getokkeld wordt

mangaan n
mangan
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mn en atoomnummer 25. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

mannelijk adj
nêr
(biologie) tot het geslacht behorend dat voor bevruchting zorgt

marcheren v
meşîn

marine /maːˈrinə/ n
hêzên deryayî
(militair) (scheepvaart) v strijdmacht die voor oorlogvoering op zee kan worden ingezet, zeemacht

markt n
bazar
(handel) plein of straat waar handelaren hun waar (3) aan de klanten verkopen

marmer /mɑremər/ n
mermer
een fijnkorrelige getransformeerde kalksteen dat gepolijst gebruikt wordt in de bouw- en de beeldhouwkunst

martelaar /mɑrtəlar/ n
şehîd
iemand die voor een goede zaak lijdt of sterft en daarmee tot symbool wordt gezien van de strijd voor die zaak, iemand die gemarteld wordt of is

masturbatie n
destperkî
(seksualiteit) het stimuleren van de eigen geslachtsdelen teneinde seksueel opgewonden te raken

materieel adj
hişkalav

matras /mɑtrɑs/ n
binrax
lichaamsondersteunend onderdeel van een bed

mazelen n
sorik
(medisch) kinderziekte veroorzaakt door een morbillivirus en gekenmerkt door rode stipjes op de huid

maïs /ˈmaʲɪs/ /ˈmɛɪ̯s/ n
garis
(bloemplanten) bepaalde graansoort afkomstig uit Midden-Amerika, Zea mays

medaille n
nîşan
metalen schijf, in het bijzonder als onderscheidingsteken na bepaalde prestaties, zoals bij sporters en militairen

medeklinker /ˈme.dəˌklɪŋ.kər/ n
bêdeng
(taalkunde) een klank waarbij de lucht niet ongehinderd door de mond naar buiten kan

medicijn n
derman îlac ده‌رمان
(medisch) chemische stof die een bepaalde, gewenste werking op het (dierlijk of menselijk) lichaam uitoefent

meegeven /ˈmeɣevə(n)/ /ˈmeχevə(n)/ v
dan

meel /mel/ /meɫ/ /mɪːɫ/ n
ard
(voeding) gemalen graan

meer /meːr/ n
gol
(aardrijkskunde) groot water dat helemaal omringd is door land

meetkunde /'metkɵndə/ n
hindaze
(wiskunde) tak van de wiskunde die zich bezighoudt met ruimtelijke figuren

meeuw /meːβ̞/ /mɪːβ̞/ n
qaqlîbaz
(steltloperachtigen) benaming voor zeevogels uit de familie Laridae

mei n
gulan
(tijdrekening) de vijfde maand van het jaar

meidoorn /ˈmɛɪ̯.dorn/ n
givîj
(plantkunde) (medisch) Crataegus plantengeslacht of zijn bloesems, ook haagdoorn of steendoorn genoemd

meiklokje n
xeydoka gulanê
(plantkunde) Convallaria majalis uit de Leliefamilie

meiraap n
şêlim

meisje /ˈmɛɪ̯ʃə/ /ˈmɛːsjə/ n
کچ
jonge, ongehuwde vrouw

meitnerium n
meîtneryûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mt en atoomnummer 109. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

melk /mɛlk/ n
şîr

melken /mɛlkə(n)/ v
dotin doşîn دۆشین
overgankelijk, (veeteelt) de melk uit de klieren van een zoogdier halen

melodie n
awaz
(muziek) een opeenvolging van toonhoogtes die een bepaald muzikaal gestalte vormt

meloen n
gundor petêx qawin qire qomî

mendelevium /ˌmɛndeˈleviʏm/ n
mendelevyûm

meneer /məˈneːr/ /məˈnɪːr/ n
mamoste
een formele manier om een man aan te spreken

mening /ˈmeːnɪŋ/ n
helwest
oordeel, opinie

mens n
mirov مرۆڤ
de (primaten) Homo sapiens , het zoogdier waar wij toe gerekend worden en dat zich door zijn rede en taal van de dieren onderscheidt

mensheid n
mirovatî
een verzamelnaam voor alle mensen ter wereld met al hun onderlinge sociale relaties

merel /meːrəl/ /ˈmɪːrəɫ/ n
boqijeya reş
(zangvogels) bepaald soort zwarte vogel met een gele snavel, Turdus merula , uit de familie van de lijsters

merkwaardig adj
bi
vreemd, raar

meroniem n
meronîm
(taalkunde) een term die een deel van iets anders weergeeft

merrie /ˈmɛri/ n
mehîn
(dierkunde) (paardrijden) een vrouwelijk paard

mes /mɛs/ n
kêr
(gereedschap) (huishouden) een dun lang werktuig met een scherp geslepen kant waarmee gesneden kan worden

mest n
rêx
uitwerpselen van sommige dieren waarmee men land vruchtbaar maakt

metaal n
kanza
ieder element dat gekenmerkt wordt door glans en het vermogen om warmte en elektriciteit te geleiden

metabolisme n
metabolîzma
(biologie) (medisch) het geheel van de biochemische processen op celniveau

metafoor /me.ta.ˈfɔːr/ /mæː.ta.ˈfoːr/ n
mecaz
(taalkunde) beeldspraak waarbij men een woord B zegt in plaats van het woord A terwijl er tussen A en B een verband is van gelijkenis

meteoor n
stêrerij
(astronomie) een kortstondig lichtspoor aan de hemel door de verbranding van een uit de ruimte vallende meteoriet

meteorologie /meteˌjoroloˈɣi/ n
meteorolojî
(wetenschap) de studie van het weer en het klimaat

meter n
mitir
m (natuurkunde), (eenheid) de SI-basiseenheid van lengte, weergegeven met symbool m

methode /meˈtodə/ n
rebaz

metro n
bana binerdê
(verkeer) ondergronds openbaar vervoer, meestal per trein of tram

metropolis n
metropol

metropool n
metropol
wereldstad

micro-organisme /ˈmiːkroʔɔrɣaːnɪzmə/ /ˈmiːkroʔɔrʝaːnɪzmə/ n
hûrjînewer
(biologie) meestal eencellig wezen, dat niet met het blote oog zichtbaar is

microbiologie n
hûrjînewerzanist
(wetenschap) de tak van de biologie die zich bezighoudt met micro-organismen en hun effecten op de mens en andere levende organismen

microscoop /mɪkroˈskoːp/ n
hûrbîn
(optica) instrument voor het bestuderen van objecten die te klein zijn om goed met het blote oog gezien te kunnen worden

middag n
nîvro
(tijdrekening) het midden van de dag, 12.00
(tijdrekening) (in Nederland) het gedeelte van de dag tussen 12.00 en 18.00 uur; namiddag

middeleeuwen /ˈmɪdəɫe:wə(n)/ n
Çaxa navîn
(geschiedenis) de periode tussen ongeveer 300 n.Chr. tot 1500 n.Chr.

middelpunt n
nawend
(wiskunde) van een cirkel of bol is het punt dat tot alle punten op de omtrek dezelfde afstand heeft

miegen v
mîstin
inergatief (spreektaal) via de blaas als vloeistof lozen van lichamelijke afvalstoffen

mier /mir/ n
gêre
(vliesvleugeligen) Formicidae een kruipend, in grote kolonies levend omnivoor insect

migraine n
mîgren
(medisch) schele hoofdpijn

mijl /mɛi̯l/ abbreviation
hezar

militair /ˌmiliˈtæːr/ /ˌmiliˈtɛːr/ adj
piyon
met het leger te maken hebbend

militair /ˌmiliˈtæːr/ /ˌmiliˈtɛːr/ n
esker
(beroep), (militair) lid van het leger, soldaat

miljard n
milyar
het getal 1.000.000.000

miljoen n
milyon
het getal 1.000.000
1.000.000 eenheden of exemplaren

miltvuur /ˈmɪltfyr/ n
kumirr
(medisch) een infectieziekte, die wordt veroorzaakt door de bacterie Bacillus anthracis

minister n
wezîr
(regering) (beroep) een persoon die deelneemt aan de regering van een land

minuut n
deqe
(tijdrekening), (eenheid) eenheid van tijd

misschien adv
belkî
duidt aan dat er een bepaalde kans bestaat dat de uitspraak waar is

mist /mɪst/ n
mij
(meteorologie) laaghangende bewolking die het zicht belemmert

mitochondrium /ˌmito'xɔndriɵm/ n
mîtokondrî
(biologie) een organel dat energie voor een cel beschikbaar maakt

mobieltje /moˈbilcə/ n
telefona berîkê
een gsm, een draagbare telefoon

moderniteit n
modernîteya

moe /muː/ adj
betilî
geneigd tot rusten of slapen, afgemat

moed /mud/ /mut/ n
mêranî
dapperheid, lef, branie

moeder n
dayik
persoon of zaak die op een moeder lijkt omdat dit het oorspronkelijk voortbrengende is bijv. moederbedrijf

moederschap n
dayikî
het fungeren als moeder

moedertaal n
zimanê dayikî

moedig /ˈmuːdəx/ /ˈmuːdəç/ adj
bistehî
geen angst voor gevaar tonend

moeite /ˈmuitə/ n
berxwedan
een grote inspanning

moer n
avzê
(verouderd) drassig land, vooral gebruikt voor natte veengebieden

moeras n
avzê

moerbei n
tû

moerbeiboom n
tû

moervos n
rûvî
wijfje van de vos

mogelijk adv
gengaz
van iets dat het misschien zou kunnen

mohammedaan n
misilman

mol n
koremişk
(insecteneters) bepaald soort zoogdier, Talpa europaea zwart, zoogdier met spitse snuit en voorzien van graafpoten, dat leeft in gegraven gangen in de grond

molecule /moləˈkyɫ/ n
molekul
(natuurkunde), (scheikunde) het kleinste deeltje van een stof dat nog alle eigenschappen van die stof bezit

molecuul /moləˈkyɫ/ n
molekûl
(scheikunde) een neutraal deeltje bestaande uit meer dan één door chemische bindingen bijeengehouden atomen

molen n
aş
(techniek) een installatie die de stroming van lucht of water als energiebron gebruikt voor het aandrijven van allerlei machines

molenaar /ˈmolənar/ n
ئاشه‌وان
(beroep) iemand die het werken in een molen als beroep heeft

molenwiek n
bêr
een van de uitstekende bladen van een windmolen

molybdeen n
molîbden
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mo en atoomnummer 42. Het is een grijs overgangsmetaal

mond n
dev
(anatomie) ingang van het spijsverteringskanaal, hoofdzakelijk gezegd van dit orgaan bij mensen; zowel voor de ingang zelf als de achterliggende holte gebruikt

money n
pere

monnik n
abon
(religie) man die uit religieuze overwegingen teruggetrokken leeft, voornamelijk in een klooster

monteren v
hilketin
de juiste beelden achter elkaar zetten

mooi /moːj/ adj
bedew
prettig in voorkomen, aangenaam om naar te kijken.

moordenaar /mordənar/ n
qatil
iemand die een moord gepleegd heeft

morfologie /ˌmɔr.fo.lo.ˈɣi/ /ˌmɔr.fo.lo.ˈχi/ n
morfolojî
(geologie) de wetenschap die de vorm van de oppervlakte van de aarde bestudeert

morgen /ˈmɔrxə(n)/ /ˈmɔrɣə(n)/ adv
sibe
(tijdrekening) de eerstvolgende dag na vandaag

morgen /ˈmɔrxə(n)/ /ˈmɔrɣə(n)/ n
sibe
(tijdrekening) het eerste deel van de dag, na de nacht en vóór de middag

mos n
kevz

moskee n
mizgeft
(religie) gebedshuis van moslims

moslim n
misilman
(religie) een geloofsaanhanger van de islam

muis /mœʏ̯s/ /mœːs/ n
mişk
(knaagdieren) klein zoogdier, meestal van het geslacht Mus , met spitse snuit, grote oren en ogen en een lange, bijna onbehaarde staart
(informatica) invoerapparaat voor de computer dat wordt bewogen over een mat of ander oppervlak om een aanwijzer op een beeldscherm te bewegen

munt /mʏnt/ n
pûjan nane
(bloemplanten) een geslacht Mentha van vaste planten uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae ). Ze hebben sterk geurende stoffen (menthol) die gebruikt worden in diverse producten als smaak- en geurstof, bijvoorbeeld in snoep, thee en tandpasta. De muntolie wordt met name gewonnen uit pepermunt en aarmunt. In de supermarkt of bij de groenteboer wordt meestal aarmunt verkocht (wikidata: munt )

mus n
çûk
(zangvogels) benaming voor vogels uit de familie Passeridae , behorend tot de wevervogels die zelden ver van de mensen nestelen

museum /myˈzeʏm/ n
عه‌نتیکه‌ خانه‌ مووزه‌خانه‌
een gebouw waarin voorwerpen van culturele waarde tentoongesteld worden

musiceren v
lê xistin
(muziek), inergatief het ten gehore brengen van muziek door middel van een muziekinstrument of de stem

musicus n
muzîkvan
(muziek), (beroep) iemand die muziek maakt en ten gehore brengt

muts /mʏʦ/ n
qutik
(hoofddeksel) hoofddeksel van textiel zonder harde rand

muur /myːr/ n
dîwar دیوار
(bouwkunde) verticale vlakke constructie van metselwerk

muzelman n
misilman

muziek /my'zik/ n
muzîk
(kunst) door mensen geordend akoestisch fenomeen binnen een afgebakend tijdsinterval

muziekinstrument /myˈzikˌɪnstrymɛnt/ n
amûrên muzîkê
(muziek) instrument om muziek mee te spelen

muzikant n
muzîkvan
(muziek), (beroep) iemand die muziek maakt

mythologie /mi.tɔ.lɔ.ɣi/ n
mîtolojî

naaien /ˈnaːi̯ə(n)/ v
gan
inergatief, (dysfemisme) (seksualiteit) geslachtsgemeenschap hebben

naakt /naːkt/ adj
rûs
zonder beharing of andere fysieke bescherming van de huid, ontkleed

naald /nald/ /naɫt/ n
derzî
(gereedschap) een soort gereedschap dat gebruikt wordt voor het aan elkaar bevestigen (naaien) van kledingstukken of andere voorwerpen van stof, zoals leer

naam /nam/ n
nav ناو
kort stukje tekst dat een persoon, instelling of object kan benoemen
ناو nav
bekendheid, reputatie

naamwoord /namwort/ n
nav
(grammatica) een woord dat een persoon of zaak noemt, bepaalt of aanduidt

naar /naːr/ adv
li
prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord

nacht /nɑx/ /nɑxt/ /nɑχt/ n
şev
(tijdrekening) de tijd tussen zonsondergang en zonsopkomst

nachtclub n
kabare
een uitgaansgelegenheid voor volwassenen, vaak met erotisch vermaak

nachtegaal /ˈnɑxtəˌɣal/ n
bilbil
(zangvogels) lijsterachtige zangvogel met een rossig bruine staart die heel mooi kan zingen, Luscinia megarhynchos

nagel n
nînok
(anatomie) dunne, doorzichtige plaat van harde keratine op de bovenkant van vinger- en teentoppen van mensen en primaten
mix
(techniek) spijker [1] (meestal met een kleine kop)

nagerecht n
şêranî

najaar n
payîz
herfst

natie n
netewe
(geopolitiek), (sociologie) een groep mensen (volk) die zich door gemeenschappelijke taal, cultuur of politieke geschiedenis verbonden voelt en een staat vormen

natrium n
natrîyûm

natuur n
surîşt
(filosofie) oorspronkelijke, onaangeroerde verschijningsvorm van alles wat zich op, in en rond de Aarde bevindt; min of meer synoniem aan "schepping" of "wildernis", als tegenstelling tot cultuur, technologie of beschaving
(maatschappij) oorspronkelijke wildernis en de nabootsing daarvan, omringend landschap dat wordt beleefd alsof het nooit door de mens is gewijzigd
(wetenschap) alles wat niet door bewust menselijk handelen is ontstaan, zoals het bestudeerd en beschreven wordt door wetenschappen als zoals de natuurkunde en de biologie, te vergelijken met het begrip heelal, universum of kosmos, meestal beschouwd als gezien vanuit het standpunt van de mens op Aarde
(psychologie) de aard van iets of iemand; diens karakter
(verouderd) (seksualiteit) teelvocht; mannelijk zaad en geslachtsorgaan

natuurkunde /naˈtyrkʏndə/ /naˈtyːrkʏndə/ n
fizîk
(wetenschap) de wetenschap van de materie en de bestudering van het gedrag en de interactie in ruimte en tijd

navel /'navəl/ n
navik

navigeren v
seyirîn

nederzetting n
kolonî
een vestiging, een bewoonde plaats

nee /neː/ interjection
na
duidt ontkenning aan, het tegengestelde van ja

neef /nef/ n
kurap
(familie) een zoon van iemands broer of zus; een mannelijke oomzegger
(familie) een zoon van iemands oom of tante

neen /nen/ interjection
na
(palindroom) nee

neerlaten v
daketin
overgankelijk laten zakken

negen /ˈne.ɣə(n)/ /ˈne.χə(n)/ /ˈneɣə(n)/ cardinalNumeral
neh
"9", het getal tussen acht en tien

negende /ˈne.ɣən.də/ /ˈne.χən.də/ ordinalAdjective
nehem
nummer negen in een rij

negenentwintig cardinalNumeral
bîst û neh
"29", het getal tussen achtentwintig en dertig, twintig plus negen

negenhonderd /ˈne.ɣə(n).ˌhɔn.dərd/ /ˈne.ɣə(n).ˌɦɔn.dərt/ /ˈne.χə(n).ˌɦɔn.dərt/ cardinalNumeral
neh sed
"900", het getal tussen achthonderdnegenennegentig en negenhonderdeen, negen maal honderd

negentien cardinalNumeral
nozde nozdeh
"19", het getal tussen achttien en twintig, tien plus negen

negentig /ˈne.ɣə(n).təx/ /ˈne.ɣə(n).tɪx/ /ˈne.χə(n).təχ/ cardinalNumeral
nod not nehwed
"90", het getal tussen negenentachtig en eenennegentig, negen maal tien

neger n
reşik
(extensie) persoon wiens voorouders (gedeeltelijk of volledig) uit Afrika bezuiden de Sahara afkomstig zijn, hebbende een donkere huidskleur en eventueel, zwart kroeshaar

negorij n
kun
(pejoratief) een afgelegen gehucht

nemen /ˈne.mə(n)/ v
girtin
(palindroom) overgankelijk iets vastpakken met de handen

neon n
neon
(scheikunde), (element) een chemisch element, met symbool Ne en atoomnummer 10, en een kleurloos edelgas

neptunium n
neptunyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Np en atoomnummer 93. Het is een zilverkleurig metalliek actinide

nest /nɛst/ n
hêlîn
(dierkunde) de verblijf- en broedplaats van bepaalde diersoorten zoals vogels

net adj
pak
proper, rein, schoon, ordelijk, keurig

netjes /ˈnɛcəs/ adj
pak
tot netheid geneigd

neuken v
گانکردن
overgankelijk (dysfemisme) (seksualiteit) geslachtsgemeenschap hebben met

neurologie n
neurologî
(wetenschap) een discipline binnen de biologie en geneeskunde die zich bezighoudt met alles wat aandoeningen van het centrale zenuwstelsel betreft

neus /nøʏs/ /nøːs/ n
لووت poz
(anatomie) orgaan dat gebruikt wordt bij de ademhaling en om te ruiken

neushoorn n
rîno
(onevenhoevigen) een groot en zwaar zoogdier uit de familie van de Rhinocerotidae dat in Afrika en Azië leeft en gekenmerkt wordt door de hoorn op zijn kop

nicht n
dotmam
(informeel) mannelijke homoseksueel, met de bijbetekenis dat die zich verwijfd gedraagt

nier n
gurçik
(anatomie) een van beide organen in de onderrug die het bloed zuiveren van afvalstoffen en deze uitscheiden in de urine

niet adv
نا
ontkenning, tegenovergestelde van 'wel'

niets indefinitePronoun
هیچ
geen enkel ding, geen enkele zaak

nieuw /niβ̞/ /nyʊ̯/ adj
nû تازه نوێ
recentelijk gemaakt
nû taze تازه‌ نوێ
recentelijk ontdekt
تازه‌ نوێ
huidige
onderscheidt nieuwere namen van oudere
تازه نوێ
in originele staat, nog niet eerder gebruikt
بێگانه تازه‌
vreemd, onbekend

nieuwsgierig /ˈniu̯sˌɣirəx/ adj
bi
verlangend om iets te weten of waar te nemen

niezen v
bêhnijîn
inergatief plotselinge, krachtige uitademing om de neus te reinigen van prikkelende stoffen

nijlpaard n
hespê avê
(evenhoevigen) groot en zwaar in Afrika levend zoogdier, Hippopotamus amphibius , dat meestal in het water verblijft en een enorme muil heeft

nijptang n
kelbetan
(gereedschap) een tang met een in de lengterichting afgeplatte bek bedoeld om er ingeslagen spijkers mee uit te trekken

nikkel n
nîkel
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ni en atoomnummer 28. Het is een zilverwit/grijs overgangsmetaal

niobium /niˈjobijʏm/ n
niyobyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Nb en atoomnummer 41. Het is een glanzend grijs/blauwachtig overgangsmetaal

niveau n
qat
rang in een hiërarchie, stadium van ontwikkeling, plaats in een rangschikking van hoog naar laag

nobelium n
nobelyûm
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool No en atoomnummer 102. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide

nonkel /ˈnɔŋkəɫ/ n
mam
(familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

nooit /ˈnoːit/ adv
hîç
op geen enkel eerder moment

noord /ˈnoːrd/ /ˈnoːrt/ /ˈno̝ːrt/ adv
bakur

noorden n
bakur
(windstreek) een van de windstreek, die op landkaarten overeenkomt met de bovenkant

noordoost adv
bakurê rojhilat

noordwest adv
bakurê rojava

noot /noːt/ n
gûz
(kookkunst) (voeding) iedere grote, oliehoudende vrucht (of het zaad ervan) met een pit in een al dan niet harde schaal en die in voedsel wordt gebruikt

normaal /nɔrˈmaɫ/ adj
normal
als norm dienend

nou adv
niha
(spreektaal) op dit moment

november n
sermawez
(tijdrekening) elfde maand van het jaar

nu adv
niha
op het huidige tijdstip

nucleus /nykleʏs/ n
dendik
(biologie) het organel dat de genetische code (DNA) bevat

nuttig adj
kêr

ocelot n
ozelot
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Leopardus pardalis , een kleine katachtige, behorende tot de groep van de pardelkatten

ochtend n
به‌یانی
(tijdrekening) deel van de dag tussen 6.00 en 12.00 uur

oester /ustər/ n
îstirîdye
(tweekleppigen) een weekdier uit de familie Ostreidae , gewoonlijk eetbaar, met één platte en één bolle schelp

oever n
berav
(waterbeheer) een rand van kanaal, rivier of meer

of conjunction
an
en anders (nevenschikkend): gebruikt om een keuze aan te geven, waarbij alle keuzemogelijkheden expliciet worden genoemd

offeren v
xeniqandin
belasting betalen (volkstaal)

oksel n
biçeng

oktober n
cotmeh
(tijdrekening) de tiende maand van het jaar

olie n
zeyt
(scheikunde), (voeding) benaming voor uiteenlopende soorten vettige vloeistoffen die niet of nauwelijks met water mengen

olifant n
fîl فیل
(slurfdieren) groot dikhuidig en veelhoevig zoogdier met een lange slurf uit de familie Elephantidae

olijf /oˈlɛɪf/ /oˈlɛːf/ n
zeytûn
(voeding) (fruit) een vrucht van deze boom. De olijf zelf wordt gegeten, uit de pit en het vruchtvlees wordt olijfolie gewonnen

olijfboom /o'lɛifbom/ n
darzeytûn
(plantkunde) Olea europaea Olea europaea var. europaea een boom waaraan olijven groeien

olijfkleurig /oˈlɛɪ̯fkløːrɪx/ /oˈlɛɪ̯fklʏːrəχ/ /oˈlɛːfkløːrəx/ adj
rengzeytûnî zeytûnî
de kleur van olijven hebbend

olijfolie n
zeyt
(voeding) fijne, spijsolie verkregen door persing uit olijven

oma n
داپیر داپیره‌
(familie) moeder van een ouder

omdat /ɔm.'dɑt/ conjunction
çimkî
geeft onderschikkend een reden aan

omdraaien /ɔmdrajə(n)/ v
zivirîn
overgankelijk in het tegenovergestelde doen veranderen

omhoogsteken v
hilatin
overgankelijk iets boven de gewone positie brengen, meestal met de bedoeling om het voor iedereen goed zichtbaar te maken

omkeren /ˈɔmkerə(n)/ v
zivirîn
overgankelijk omdraaien: de andere zijde boven- of voorleggen

omkomen /ˈɔmkomə(n)/ v
mirin
ergatief bij een gebeurtenis het leven laten

omkopen /ˈɔmkopə(n)/ v
kirrîn
overgankelijk (iemand ~) met behulp van geschenken, geld e.d. overhalen om van zijn plicht, partij, overtuiging te verzaken

omlaaggaan /ɔm'laːxan/ v
daketin
ergatief naar beneden gaan

onderbreken /ɔndərˈbrekə(n)/ v
navber dan
overgankelijk actie ondernemen om een in gang zijnd proces tot staan te brengen

ondergang n
ava bûn
het verdwijnen onder de horizon van een hemellichaam
het verdwijnen van een stad, staat of cultuur, met name ten gevolge van oorlog
het kapot gaan van iets
de dood of het verzinken in ellende van een persoon

onderwijs n
perwerde
(onderwijs) het overbrengen van kennis en vaardigheden (door leraren)

onderwijzer n
مامۆستا
(beroep), (onderwijs) iemand die les geeft (vooral basisschool)

onderzeeboot n
noqav

onderzeeër n
noqav
een vaartuig dat onder het wateroppervlak kan varen

onderzoek /ɔndər'zuːk/ n
lêkolîn
het iets bekijken en waarnemen met als doel iets beter te begrijpen

onderzoeken /ˌɔndərˈzukə(n)/ v
lê gerrîn

onkel /ˈɔŋkəɫ/ n
ap
(familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

ontbijt n
qehwaltî
(voeding) eerste maaltijd van de dag

onthullen /ɔntˈɦɵlə(n)/ /ɔntˈɦʏlə(n)/ v
faş kirin
overgankelijk openbaren van onbekende feiten

ontnemen v
hilanîn
overgankelijk zorgen dat iemand ergens niet meer over beschikt

ontsteking n
îltihab
(medisch) een beschermende reactie van lichaamsweefsel op een schadelijke prikkel, vaak gekenmerkt door een rode, warme, pijnlijke zwelling
(techniek) het tot ontploffing of ontbranding brengen van een mengsel van brandstof en zuurstof, ontbranding

ontvangen /ɔndˈvaŋ(g)ə(n)/ /ɔntfɑŋə(n)/ v
standin
overgankelijk het verkrijgen van zaken zoals loon en berichten

ontvoeren /ɔnt'furə(n)/ v
hilanîn
overgankelijk wederrechtelijk en onder dwang iemand weghalen

ontvouwen v
bas
overgankelijk iets in detail verklaren

ontwikkeling n
nûjenbûn
geleidelijke verandering in een zekere richting

oog /ox/ /oːx/ /oχ/ n
çav
(anatomie) gezichtsorgaan voor het waarnemen van lichtprikkels

oogkas n
xulgeh

ooi n
mî
(dierkunde) wijfjesschaap, vrouwelijk schaap

ooievaar n
leglega spî
(ooievaarachtigen) bepaald soort grote witte vogel met zwarte vleugelranden en rode poten, Ciconia ciconia

oom /om/ n
xal
(familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

oor /oːr/ n
guh
(anatomie) lichaamsdeel waarmee geluiden kunnen worden gehoord

oorbel n
guhar
een ornament dat in of op het oor aangebracht wordt

oorlel n
gûçik
(anatomie) het onderste deel van de oorschelp bestaande uit vetweefsel

oorlog n
şer ceng
(militair) (politiek) een gewapende strijd tussen twee of meer bevolkingsgroepen en/of tussen twee of meer landen of “de voortzetting van de politiek met andere middelen” (Clausewitz)

oost /ost/ adv
rojhilat

oosten /ˈostə(n)/ n
rojhilat
(windstreek) een van de windstreken, die op landkaarten overeenkomt met de rechterkant

opa n
باپیر
(familie) de vader van een ouder

opblazen /'ɔp.bla.zə(n)/ v
perçivandin
overgankelijk een gas in een uitzetbare ruimte pompen

open /ˈoː.pə(n)/ adv
vekirî کراوه‌ته‌وه‌
op open wijze
bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

ophouden v
sekinandin
ergatief ~ met, ~ te: een activiteit beëindigen, stoppen [5]

opium n
afyon
(scheikunde) het ingedroogde melksap van de opiumpapaver of slaapbol (Papaver somniferum), een pijnstillend, verdovend en verslavend middel

opkomen v
hilatin
ergatief omhoogkomen

oplaaien /ˈɔp.la.jə(n)/ v
hilketin
ergatief plotseling heviger gaan branden

opleiden v
pêk anîn
overgankelijk kennis en vaardigheid bijbrengen

oplossen v
hatin bişaftin
ergatief, (scheikunde) een homogeen mengsel gaan vormen met een vloeistof, in een vloeistof verdwijnen

oplossing n
çare
een manier om van een probleem af te komen

oprollen /ˈɔprɔlə(n)/ v
pêçan
wederkerend zich ~, tot een rol vormen

optillen v
hilatin
overgankelijk iets van de grond opheffen

optreden /ˈɔp.tre.də(n)/ v
lê xistin
ergatief, inergatief voor een publiek bepaalde handelingen verrichten, bijvoorbeeld in kunstzinnige zin

opvatting n
بیروڕا

opwekken v
ajawe
overgankelijk opmonteren, animeren

opzuigen v
mêjîn

opzwellen /'ɔpsʋɛlə(n)/ v
perçivandin
ergatief in volume toenemen

oranje /oˈrɑɲə/ adj
pirteqalî
de kleur oranje hebbend

oranjeboom n
pirteqal
(plantkunde) boom van de soort Citrus communis (gewone sinaasappelboom), met goudgele vruchten

orgaan n
endam
(biologie) onderdeel van het organisme, samengesteld uit weefsels die één of meerdere specifieke functies vervullen, en een macroscopisch of microscopisch afzonderlijk geheel vormt
instelling, persoon, publicatie van een organisatie gebruikt als communicatiemiddel

organisatie /ˌɔrɣɑniˈzasi/ /ˌɔrχɑniˈzaʦi/ n
ده‌سگا ڕێکخراو
een groep, instantie e.d. die een bepaald doel of een bepaalde (vaak economische) rol in de maatschappij heeft (zoals een bedrijf e.d.)

os n
مانگا
(landbouw) gecastreerde stier

osmium n
osmiyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Os en atoomnummer 76. Het is een blauwgrijs overgangsmetaal

otter n
segav
bepaald soort zoogdier, Lutra lutra , een marterachtige met zwempoten en een donkere dichte bruine vacht

oud /aʊ̯d/ /ɔʊ̯t/ /ʌʊ̯t/ adj
kevn pîr پیر پیره‌مێرد پیره‌ژن کۆن
(van levende wezens) van hoge leeftijd
kevn کۆن
(van voorwerpen) al lange tijd bestaand, uit een vroeger tijd afkomstig, versleten
kevn berê پێشو کۆن
vorig, eerder, voormalig

oudheidkundige n
arkeolog

oudjaar n
Sersal

ouwelul n
kevn

oven /ovə/ n
firrne
(huishouden) (kookkunst) een besloten ruimte die verhit wordt om er voorwerpen in te smelten, te bakken enz

overal adv
herder
op alle plaatsen
als locatief deel van een samengesteld voornaamwoordelijk bijwoord vervangt het alles

overblijven v
man
nog overhouden

overgeven v
hilavêtin
wederkerend zich ~: de strijd staken en controle aan de vijand geven

overgrootvader /ˈovərɣrotˌvadər/ n
باپیره‌ گه‌وره‌
(familie) een vader van een grootouder

overleg /ovərˈlɛx/ n
بیركردنه‌وه
beraad, beraadslaging

overlijden v
mirin
ergatief ophouden met leven, meestal gezegd van mensen (oorspronkelijk als eufemisme)

overmits conjunction
çimkî
geeft onderschikkend een reden aan

overmorgen adv
دوو سبه‌ی

overstroming /ˌovərˈstromɪŋ/ n
lehî
het binnenlopen van water in doorgaans droog gebied

overvloed n
feyîz

paard /paːrt/ n
hesp bergîl bor
(onevenhoevigen) gedomesticeerd hoefdier uit de familie van de paardachtigen Equidae , met vloeiende manen, een langharige staart en relatief korte, opstaande oren, dat als rij- en trekdier gebruikt wordt
hesp
(schaak) schaakstuk dat over de andere stukken heen kan bewegen

paardenbloem n
xizêmok خزێمۆکئا
(bloemplanten) bepaald soort plant, Taraxacum officinale uit de composietenfamilie (Asteraceae ), met geel bloemhoofdje en gepluimde zaadjes (wikidata: paardenbloem ). In deze familie zijn bloemen sterk gereduceerd en klein en staan ze dicht bij elkaar in een bloemhoofdje. In april kunnen ze hele weilanden geel kleuren. Dat neemt niet weg dat bepaalde microsoorten en secties zeldzaam kunnen zijn

paardenboon n
baqil

paardenkracht /'pardə(n)krɑxt/ abbreviation
hesp
maat voor arbeidsvermogen

paardenstal /ˈpardəˌstɑɫ/ n
axur
(paardrijden) een stal bedoeld om paarden te huisvesten

paddenstoel n
kivark قارچک
(biologie) vruchtlichaam van een doorgaans onder de grond levende schimmel of zwam

pagina n
rûpel

paling n
مارماسی
(straalvinnigen) bepaald soort langwerpige consumptievis, Anguilla anguilla

palladium n
paladyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pd en atoomnummer 46. Het is een zilverwit overgangsmetaal

palm n
nexil
(plantkunde) (sub)tropisch gewas van de familie der Arecaceae

pantalon n
şalwar

panter n
pars
(roofdieren) benaming voor verschillende grote katachtige roofdieren

papaver n
gulebûk
(plantkunde) Papaver een plantengeslacht waarin ook de opiumpapaver thuis hoort

papegaai n
papaxal
(papegaaiachtigen) benaming voor vogels uit de orde Psittaciformes , vaak met een bont verenkleed en het vermogen de menselijke stem na te bootsen

papier n
kaxez
(materiaalkunde) een dun vezelachtig beschrijfbaar materiaal

paprika /ˈpaprika/ /ˈpɑprika/ n
bîber
(groente) vrucht van een bepaalde gekweekte vorm van een peperplant, Capsicum annuum

parachute n
په‌ڕاشوت

paradijs n
biheşt cenet

paraplu /ˌpa.ra.ˈply/ n
berbaran
een scherm waarover een waterdichte stof is gespannen om zich te beschermen tegen de regen

parel n
morî
een hard, rond voorwerp bestaande uit parelmoer dat door bepaalde weekdieren (hoofdzakelijk oesters, soms slakken) wordt gemaakt, en dat opgevist wordt om als sieraad te dienen

parelmoer /parəl'mur/ n
sedef
het glanzende mineraal dat de binnenzijde van bepaalde schelpen bedekt

parlement n
parleman

partikel n
partîkul
klein deeltje

pas n
pasaport
door een overheid verkregen identiteitsbewijs.

paspoort n
pasaport

passen /ˈpaːsə(n)/ /ˈpɑsə(n)/ v
çûn
absoluut, (kleding) precies de goede maat zijn, erin kunnen (van kleding, schoenen e.d.)

passievrucht n
berê hindek gul kovanan
(fruit) (eetbare) vrucht van het plantengeslacht Passiflora (wikidata: passievrucht )

pat n
lep
(kleding) reep stof met een knoopsgat aan het uiteinde en met het andere uiteinde bevestigd aan het kledingstuk
(fietsen) een van beide houders die het wiel in de vork houden, deel van het frame of zelfstandig te bevestigen onderdeel

paternalisme n
paternalîzm
zich te pas en vooral te onpas als een zorgzame vader gedragen, bevoogding

patrijs n
kew
(hoendervogels) Perdix perdix , een vogel uit de familie van de fazanten

paus /pɑu̯s/ n
papa
(beroep) (religie) hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk en bisschop van Rome

pauw n
tawis
(hoendervogels) benaming voor siervogels uit het geslacht Pavo , waarvan het mannetje een lange sleep van verlengde dekveren bezit die hij om indruk te maken rechtop kan zetten

peer n
hirmî karçîn
(fruit) vrucht van de perenboom, Pyrus communis

peil /pɛːl/ /pɛːɫ/ n
qat
(waterbeheer) niveau of stand van bijvoorbeeld water

pen /pɛn/ n
qelem
(teken- en schrijfmateriaal) instrument om met inkt te schrijven of te tekenen

perenboom /perə(n)bom/ n
hirmî
(plantkunde)een boom met peren als vrucht

perfectie n
bêkêmasîtî

periodiek systeem n
sîstema vedorî ya elementan

peronisme n
peronizm
(politiek) populistische en nationalistische politieke stroming in Argentinië

personeel adj
تایبه‌تی

persoon n
devrî
menselijk individu
(grammatica) een van de drie klassen van de persoonlijke voornaamwoorden, wordt ook gebruikt in relatie tot de vervoeging van een werkwoord die hierop gebaseerd is, namelijk de eerste, tweede en derde personen

perzik n
xox şeftalî
(fruit) (voeding) sappige vrucht van de perzikboom

peterselie n
gêjnak
(voeding) (kruid) bladeren van Petroselinum crispum gebruikt als een keukenkruid (en garnering)

piano n
piyano
(muziekinstrument) algemene benaming voor een groot snaarinstrument waarvan de snaren via een toetsenbord (klavier) door hamertjes zacht of hard kunnen worden aangeslagen

pijl n
tîr تیر
(militair), (sport) langwerpig projectiel met scherpe punt dat met behulp van een boog afgeschoten kan worden

pijn /pɛɪ̯n/ /pɛːn/ n
azar derd elem ezab ezyet kul
(medisch) lichamelijk leed, veroorzaakt door ziekte of verwonding

pion /piˈɔn/ n
piyon
(schaak) een schaakstuk dat per zet slechts één vakje vooruit kan lopen en schuin vooruit slaat

pissen v
mîstin
inergatief, (informeel) vloeibare afvalstoffen lozen via de urinebuis

pistache n
fistiq

pizza /ˈpidza/ /ˈpitsa/ n
pîza
(voeding) gerecht van een belegde broodbodem

pizzeria n
pîzaxane
een restaurant dat zich toelegt op pizza's

planeet n
gerstêrk
(astronomie) een groot, rond en massief hemellichaam dat zelf geen licht geeft en in een vaste baan rond een ster draait

planten v
nan
overgankelijk (een plant) in de aarde zetten om te laten groeien of bloeien

planteneter n
giyaxur
dier dat uitsluitend plantaardig voedsel eet

plantkunde n
giyanasî
(wetenschap), (biologie) het onderdeel van de biologie dat zich bezighoudt met de studie van de planten

platina n
platîn
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pt en atoomnummer 78. Het is een grijswit overgangsmetaal

plechtigheid n
ayîn
een sociale gebeurtenis die met ernst en ceremonieel gepaard gaat

plein n
meydan

ploeg n
cot
(landbouw) landbouwwerktuig om de aardoppervlakte, waarin het gewas wordt gezaaid of geplant, te keren, te verkruimelen en te leggen

plutonium n
plutonyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pu en atoomnummer 94. Het is een zilverwit actinide

poep n
گوو
uit de darmen uitgescheiden afvalstoffen van mens of dier

poes n
pisîk
vrouwelijke huiskat, ook wel gebruikt als algemene benaming voor huiskat
een vrouw

polis /ˈpo.lɪs/ n
emnîyet
schriftelijke vastlegging van een overeenkomst

politie n
polîs
(spreektaal), (beroep) ambtenaar bij de politie

politiek /poliˈtik/ adj
siyasî
betreffende de politiek

polonium n
polonyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Po en atoomnummer 84. Het is een zilvergrijs hoofdgroepmetaal

pols n
bask
(anatomie) het gewricht tussen onderarm en hand

polygoon n
pirgoşe
(wiskunde) een gesloten stelsel lijnsegmenten die samen een plat vlak omsluiten, veelhoek

pomp n
bombe

pompier n
agirkuj

pond n
kitêb
(financieel) naam voor verschillende munteenheden die in het Verenigd Koninkrijk en sommige Engelstalige landen worden gebruikt

poolshoogte /ˈpɔːɫshoxtə/ n
hêlîpan
de hoogte van de hemelpool

poot n
lep

pop /pɔp/ n
bûk
(speelgoed) nagemaakte mens, meest als speeltuig

populier n
چنار
(plantkunde) zeer snel groeiende boom uit de wilgenfamilie (Populus )

poreus adj
kunkunî

portret n
wêne
schilderij, foto of andere artistieke voorstelling van een persoon

positie /po'zisi/ n
barûdox
een vaste betrekking

postzegel /ˈpɔseɣəl/ /ˈpɔseχəɫ/ n
پوول
betalingsmiddel voor het verzenden van post

potlood /'pɔtlot/ n
پێنووس
(teken- en schrijfmateriaal) schrijfgerei met een zachte stift vervaardigd van klei en grafiet ingebed in een houten huls

pover adj
داماو
teleurstellend klein of gering

praten ˈpraː.tə(n) v
axaftin
inergatief zich met behulp van de stem uiten

prei /prɛi/ n
pirasa پراسا
(plantkunde) plant Allium porrum (wikidata: prei )
(groente) eetbare bladeren van Allium porrum (wikidata: prei )

preservatief adj
kondom
voorbehoedend

prijzen v
meth pesinandin pesn
overgankelijk iemand lof toezwaaien, loven

prikkelen /ˈprɪkələn/ v
ajawe
(figuurlijk) aansporen, aanzetten

primula /'primyla/ n
bihar
Primula sleutelbloem, een bloem die vroeg in het voorjaar bloeit

prins n
mîr
(adel) hoogste adellijke titel van een man of jongen
(adel) laagste koninklijke titel van een man of jongen

printer /ˈprɪntər/ n
çaper
(informatica) toestel om gegevens af te drukken onder andere op papier

profeet n
pêxember
(religie) een persoon die boodschappen van een godheid aan de mensen doorgeeft

professor /proˈfɛsɔr/ n
dersdar
(wetenschap) (beroep) de aanspreektitel voor een hoogleraar

profijt n
daleqandin
het -met name financiële- voordeel dat men heeft bij een bepaalde zaak

programma n
bername
(informatica) applicatie voor de computer

proost /prost/ interjection
saxlemî
heildronk, dronk op iemands gezondheid

proportie n
par

protactinium n
protaktinyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pa en atoomnummer 91. Het is een metalliek zilverkleurig actinide

provincie /pro.ˈvɪn.si/ n
parêzgeh
een staatkundig onderdeel van een land

pruim n
hilûk
(fruit) vrucht van de pruimenboom

psychologie /psixoloˈɣi/ /psiχoloˈχi/ n
psîkolojî
(wetenschap) de wetenschap die zich bezighoudt met het onderzoek naar bewustzijnsverschijnselen, het bewuste, het onderbewuste en het onbewuste

puber n
genc

puberaal adj
genc
behorende tot, zich voordoend bij pubers

publiek /pyˈblik/ n
جمهور
een groep toeschouwers

pupil /py'pɪl/ n
bîbîk
(anatomie) opening in het midden van de iris in het oog

pyrexie n
تا
(medisch) koorts

python n
pîton
(reptielen) een geslacht Python van wurgslangen uit de familie pythons (Pythonidae ) waarvan de soorten niet giftig zijn en die soms erg lang kunnen worden

quark /kwɑrk/ n
quark

ra interjection
xav
raad eens, (altijd tweemaal: ra, ra) een verkorting van de gebiedende wijs van "raden"

raadplegen v
şêwirîn
overgankelijk een bron van informatie of ervaring aanspreken

raaf /raːf/ n
داڵ
(zangvogels) grootste van alle zangvogels, met flinke snavel, Corvus corax

raam /ram/ n
pencere
(Nederlands-Nederlands) (bouwkunde) een opening in de wand of muur van een gebouw om licht door te laten, vaak gevuld met een ruit doorzichtig materiaal zoals glas

rabarber n
rêvaz
(groente) stengels van Rheum rhabarbarum (wikidata: rabarber )

radijs n
tivir
(plantkunde) bepaalde soort uit de kruisbloemfamilie, Raphanus sativus

radio /ˈradijo/ n
radyo
(elektronica), (media) toestel dat uitgezonden radiogolven kan ontvangen en omzetten in geluid
(communicatie), (media) (geen verbuiging) medium om informatie en amusement uit te zenden

radioactief adj
radyoaktîf

radium n
radyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ra en atoomnummer 88. Wit/zilverkleurig aardalkalimetaal

radius n
radyûm

radon n
radon
(scheikunde), (element) met symbool Rn en atoomnummer 86. Een kleurloos edelgas

ramen /ˈramə(n)/ v
nirxandin
overgankelijk inschatten, vaak middels berekening

ras n
نه‌ته‌وه‌

rat /rɑt/ n
cird
(knaagdieren) muisachtig knaagdier uit het geslacht Rattus dat vaak gezien wordt als ongedierte

rauw adv
xav
ongekookt en vers

rechtbank n
دادگا
(juridisch) een instelling waar rechtgesproken wordt

rechts adj
rast
tegenovergestelde van links

refugié n
penaber

regen /reχən/ n
baran باران
(meteorologie) neerslag van tot druppels gecondenseerde waterdamp

regenachtig adj
bibaran
regelmatig regenend of neigend naar regen

regenboog /ˈreːχənboːx/ n
keskesor keskûala
een natuurfenomeen dat na regen als een verschijnende veelkleurige boog te zien is

regenen /ˈreɣənə(n)/ v
baran باران
onpersoonlijk (meteorologie) het vallen van neerslag in de vorm van waterdruppels

regenscherm n
چه‌تر
(België) een paraplu

reiger n
masîxwer
(roeipotigen) benaming voor ooievaarachtige watervogels uit de familie Ardeidae , met lange poten en spitse snavel

rein adj
pak
zonder vuil

rekenkunde n
arîtmetîk
(wiskunde) de leer van de operaties die op getallen worden uitgevoerd (optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen, machtsverheffen en worteltrekken)

religie /rə'liɣi/ n
ol
een godsdienst

remedie /rəˈmedi/, /reˈmedi/ n
چاره‌سه‌ر
(figuurlijk) iets dat iets anders corrigeert of iets schadelijks wegwerkt

renderen v
vegerandin

rendier n
şivira kedî
(evenhoevigen) Rangifer tarandus , een hertachtig zoogdier met een breed uitlopend gewei

renium n
renyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Re en atoomnummer 75. Het is een grijswit overgangsmetaal

rennen n
baz dan
(sport) (meestal in meevoud) een snelheidsproef op de weg of in het terrein

repareren v
çê kirin
overgankelijk iets weer in werkende staat brengen

republiek /repʏˈbliːk/ n
komar
(regering) staatsvorm waarbij het staatshoofd voor een aantal jaren verkozen of benoemd wordt

resistantie n
tirûş

resistentie n
tirûş

restaurant n
xwaringeh

resteren /rɛstɪːrə(n)/ v
man
~ van: ergens van overblijven

reu n
kûç
mannelijke hond

revolutie /revol'yʦi/ n
şoreş
een omwenteling in de politieke machtsverhoudingen
een omwenteling in andere zin

rib /rɪp/ n
parsû
(anatomie) elk van de platte, boogvormige beenderen die de borstkas omsluiten

ribbenkast n
sîng
(anatomie) het geraamte van de borst

ribonucleïnezuur n
rNA

ribosoom /riboˈzom/ n
rîbozom
(biologie) het molecuulcomplex dat eiwitten synthetiseert

ridder n
şovalye
(beroep) (geschiedenis), (adel) oorspronkelijk een bereden en bepantserde ruiter die de ridderslag ontvangen had

rietje /ˈri.cə/ n
ka
(huishouden) dun drinkbuisje, pijpenstrootje

rif n
rûvî
(geologie) een ondiepte in water, koraalbank, klip

rijk /rɛɪ̯k/ /rɛːk/ adj
dewlemend
(persoon) veel geld en/of eigendommen hebbend

rijst /rɛi̯st/ n
birinc riz
(graan) (voeding) graan van het geslacht Oryza

rijtuig n
tirimbêl
(verkeer) een van de wagens van trein of tram, treinwagon, tramwagon

rivier /riːˈviːr/ n
çem robar ro
(geologie) een natuurlijke waterstroom

robot /ˈro.bɔt/ n
robot
(techniek) een machine die beschikt over een stoffelijke vorm ('lichaam') en een beslissingsmodel (programma)

roddel n
kurtepist
kwaadsprekerij, achterklap

rode biet n
pincar

rodekool n
sorkelem
(bloemplanten) donkerrood sluitkoolgewas Brassica oleracea convar. capitata var. rubra

rodium n
rodyûm
(scheikunde), (element) chemisch element met symbool Rh en atoomnummer 45.Het is een zilverwit overgangsmetaal

roek n
qirika reş
(zangvogels) bepaalde soort kraaiachtige vogel, Corvus frugilegus

roentgenium n
röntgenyûm

roest /rust/ n
ژه‌نگ
m of o (metallurgie) een rood- of bruingele bedekking aan de oppervlakte van ijzer die ontstaat door aantasting door de zuurstof van de lucht
(jachttaal) m uitwerpselen van met name patrijzen bij hoopjes, bij de gulplaats

rogge n
şilêl شلێل
(plantkunde) (enige) graansoort van het geslacht Secale , te weten Secale cereale die vooral geteeld wordt om er roggebrood en ontbijtkoek van te maken. In Ierland en de Verenigde Staten ook voor de productie van whisky (wikidata: rogge )

rok n
damen
(kleding) een voornamelijk vrouwelijk (in Schotland ook voor mannen) buis- of kegelvormig kledingstuk dat om de taille wordt gedragen en een deel van de benen bedekt

roken /ˈroːkə(n)/ v
جگه‌ره‌ کێشان
inergatief rook afgeven
overgankelijk (van sommige genotsmiddelen, zoals tabak) nuttigen door het inhaleren van de rook ervan
overgankelijk (van rauwe vis of rauw vlees) conserveren door langdurige blootstelling aan rook.

roman n
roman
(letterkunde) een lang soort verhaal in boekvorm

romp n
beden
(anatomie) het lichaam van een mens of dier zonder ledematen, kop of staart
skelet
het gedeelte van een vliegtuig zonder vleugels en stabilo

rood /rod/ /rot/ adj
sor
(kleur) de kleur rood hebbend

roodborstje n
bersorik
(zangvogels) bepaald soort vrij gedrongen vogeltje met opvallende bruinrode keel, Erithacus rubecula

roodvis n
sor
(straalvinnigen) bepaald soort vis die leeft in de Atlantische Oceaan, Lutjanus campechanus , een snapper uit de familie Lutjanidae , onderorde van de baarsvissen

rook /roːk/ n
dûxan dûkêl dû moran دوکه‌ڵ
geen meervoud zichtbaar mengsel van gassen, dampen en fijne vaste deeltjes dat bij verbranding opstijgt

roos /roːs/ n
pembe
(plantkunde) plant met doornen op de stengel van het geslacht Rosa
aandoening van de hoofdhuid die schilfers veroorzaakt
hezar
kleine cirkelvormige middensectie van een schietschijf

roteren v
zivirîn
ergatief draaien om een as

rouw /ra<sup>ʊ</sup>/ /rʌʊβ̞/ /rʌːβ̞/ n
xem
grote smart of droefenis na een verlies

rouwen /rʌʊβ̞ə(n)/ /rʌːβ̞ə(n)/ v
girîn
inergatief de emotionele nasleep van het overlijden van een geliefd persoon

rover n
eşqiya heydûd keleş korsan nijdevan rêbirr
(juridisch) iemand die door geweldpleging iemand besteelt

roze /roːzə/ /rɔːs/ /rɔːzə/ adj
ئاڵ
(kleur) de kleur roze hebbend

rozemarijn n
XXX
(kruid) de, verse of gedroogde, bladen van Rosmarinus officinalis worden gebruikt om gerechten te kruiden

rubidium n
rubîdyûm rûbîdyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rb en atoomnummer 37. Het is een zilverwit alkalimetaal

rug /rɵx/ n
pişt
(anatomie) zijde van de romp tegenover de buik en borst gelegen; bij mensen aan de achterzijde en bij andere dieren aan de bovenzijde gelegen

ruggengraat n
birrbirre

rugzijde /ˈrʌɣzɛidә/ n
pişt

ruimte n
valageh
(natuurkunde) (astronomie) heelal, universum

ruin /rœʏn/ n
hestir
(paardrijden) gecastreerde hengst

ruiter n
siwar
(persoon) de berijder van een rijdier, meestal een paard
iets wat ergens op zit en er boven uit steekt

ruthenium n
rûtenyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ru en atoomnummer 44. Het is een zilverwit overgangsmetaal

rutherfordium n
rûtherfordiyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rf en atoomnummer 104. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

ruïne /ryˈinə/ n
شوێنه‌وار
een zeer vervallen gebouw

ruïneren /ˌryiˈnerə(n)/ v
ruxandin
overgankelijk helemaal kapotmaken

röntgenium n
ûnûnûnyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rg en atoomnummer 111. Het is een overgangsmetaal

saffraan n
zaferan
(specerij) specerij bereid uit de saffraankrokus Crocus sativus

salaris n
meaş
regelmatige, meestal maandelijkse beloning voor werk verricht in een werkverband

samen adv
bi hev re

samoerai /ˈsɑmuˌrɑɪ/ n
samuray
een lid van de vroegere Japanse krijgsstand

scandium n
skandiyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sc en atoomnummer 21. Het is een zilverwit overgangsmetaal

schaak n
kişik
het schaakspel als zodanig

schaakbord /ˈsxagbɔrt/ /ˈsχagbɔrt/ n
textê kişikê
(schaak) een vierkant bord met 64 donkere en lichte vakjes waarop schaak gespeeld wordt

schaakspel n
kişik
(sport), (schaak) een spel met verschillende stukken op een schaakbord

schaap n
mî
(evenhoevigen) Ovis aries , een holhoornige herkauwer waarvan de gedomesticeerde soort wol levert

schaar n
meqes مهقهس
(gereedschap) knipwerktuig waarbij een tweetal langs elkaar snijdende messen een rechte of strakke snede maakt

schaduw /ˈsxaː.dyu̯/ n
sî
slechts door indirect zonlicht beschenen oppervlak

scharrelaar n
qelaşînk
(scharrelaarvogels) bepaald soort vogel, Coracias garrulus uit de familie van de scharrelaars Coraciidae

schat n
gencîne
verzamelde rijkdom

schedel /'sχedəl/ n
kilox

scheepvaart n
deryagerî
(verkeer) het verkeer op het water

scheermes /sxeːrmɛs/ /sχɪːrmɛs/ n
devik
een bijzonder scherp mes waarmee men zich kan scheren

scheikunde n
kîmya
(wetenschap) wetenschap die zich bezig houdt met de studie van de samenstelling en de bouw van de stoffen, de chemische veranderingen die plaats vinden onder bepaalde omstandigheden en de wetmatigheden die daaruit voort vloeien

scheikundig adj
kîmyasal
dat wat tot de scheikunde behoort, volgens de scheikunde

schenken /'sxɛŋ.kə(n)/ v
dan
ditransitief overdragen van bezit aan iemand anders (zonder tegenprestatie)
overgankelijk in een ander vat laten vloeien, overgieten

scheppen /ˈsxɛpə(n)/ v
afirandin
overgankelijk het doen ontstaan uit niets

scheurbuik n
eskerpot
(medisch) ziekte die vroeger veel voorkwam bij zeevarenden, veroorzaakt door een ernstig en langdurig tekort aan vitamine C (ascorbinezuur), zich o.a. kenmerkend door bloedend gezwollen tandvlees, blauwe vlekken, bloeding van huid en slijmvliezen en extreme zwakte.

schiereiland /ˈsxirɛilɑnt/ n
nîvgirav
(aardrijkskunde) een landmassa die voor het grootste deel door water omgeven wordt, en slechts op (relatief) smalle verbinding heeft met het vasteland

schijn /sxɛi̯n/ n
ronahî
zweem, glans

schijngestalte n
faz
(astronomie) de periodiek wisselende aanblik van de maan (en de planeet Venus) ten gevolge van de veranderende belichting door de zon

schijt /sxɛɪt/ n
gû
vaste uitwerpselen

schilder n
hunermend
(beroep) (kunst) een kunstenaar die geschilderde afbeeldingen maakt

schilderij /ˌsxɪldə'rɛː/ /ˌsχɪɫdə'rɛɪ/ n
wêne
(kunst) een met verf op doek of andere achtergrond gemaakte afbeelding

schildklier /sxɪldkliːr/ /sxɪɫtkliːr/ /sχɪɫtkliːr/ n
toşpiya zençelokê
(anatomie) een (endocriene) klier gelegen aan de voorzijde van de hals, voor het strottenhoofd, tegen de luchtpijp aan

schildpad n
req
v/m (reptielen) orde van reptielen waarvan het voornaamste kenmerk is dat het lichaam omsloten wordt door een verhard rug- en buikschild

schillen v
پاک کردن
overgankelijk de schil van een vrucht verwijderen

schimmels n
karok
meervoudsvorm als officiële benaming (biologie) rijk binnen de eukaryoten Fungi

schip n
keştî
(scheepvaart) groot zeevarend vaartuig voor het vervoer van passagiers of goederen, meestal voortbewogen door zeilen of motoren

schizofrenie n
şîzofrenî
(psychologie) chronische geestesziekte met perioden van verwardheid en psychose

schoeisel n
pêlav
(schoeisel) alles wat men om de voeten heen kan dragen, zoals schoenen en laarzen

schoen /sxun/ n
pêlav sol پێڵاو
(schoeisel) bekleedsel om de voet warm te houden en te beschermen

schoenlapper n
solçêker
(beroep) iemand die als vak schoenen repareert

schoenmaker n
solçêker

schoft n
xaç
(zoötomie) het hoogste deel van de rug tussen de schouderbladen, van viervoetige dieren

scholen /ˈsxolə(n)/ v
pêk anîn
overgankelijk aan een opleiding onderwerpen

school /sxoːl/ /sxoːɫ/ /sχoːɫ/ n
dibistan
(onderwijs) een onderwijsinstelling waar les wordt gegeven aan leerlingen.

schoolbord n
texte

schoonbroer /ˈsxombruːr/ n
bûra
(familie) de echtgenoot van iemands broer of zus, of de broer van iemands echtgenoot of echtgenote

schoondochter n
bûk
(familie) de vrouw van een zoon of dochter

schoonheid /'sxon.ɦɛjt/ n
delalî
de hoedanigheid prachtig en aantrekkelijk te zijn

schoonmoeder /ˈsxonmudər/ n
xesû
(familie) de moeder van de huwelijkspartner

schoonvader /ˈsxomvadər/ n
خه‌زور
(familie) de vader van de huwelijkspartner

schoonzoon n
zava
(familie) de man van een dochter of zoon

schoonzus /ˈsxonzʉs/ n
baltûz
(familie) de echtgenote van iemands broer of zus, of de zus van iemands echtgenoot of echtgenote

schoot /sxot/ /sχot/ n
nav
(anatomie) de bovenkant van de dijen van iemand die zit

schop n
شه‌ق
trappende aanraking met de voet

schorpioen n
dûpişk
(spinachtigen) benaming voor nachtactieve, levendbarende, spinachtige landdieren uit de orde Scorpiones , van subtropische en tropische gebieden, met scharen en een gifstekel aan het einde van een langwerpige gesegmenteerde staart

schouder n
sermil
(anatomie) (bij uitbreiding) elk van de bovenste delen van de romp van de hals tot en met het begin van de bovenarm

schrift /srɪft/ /sxrɪf/ /sxrɪft/ n
defter
(teken- en schrijfmateriaal) een dun boekje met lege bladzijden om in te schrijven

schrijven /ˈsxrɛ(i)və(n)/ v
nivîsîn
overgankelijk tekst in tekens vastleggen

schrijver /ˈs(x)rɛɪvər/ n
nivîskar
(beroep) een persoon die beroepsmatig schrijft

schrikkeljaar n
sala bermayî
een jaar met 366 dagen

schuit /sxœyt/ n
gemî
(scheepvaart) een eenvoudig open vrachtvaartuig zonder dek, opbouw of aandrijving

sclerose n
skleroza
(medisch) ziekelijke verharding

seaborgium n
seaborgiyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sg en atoomnummer 106. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit overgangsmetaal

seconde n
sanîye
(tijdrekening), (natuurkunde), (eenheid) SI-grondeenheid van tijd, weergegeven met symbool s

seizoen /sɛɪ̯.ˈzun/ /sɛː.ˈzun/ n
werz
(tijdrekening), (eenheid) elk van de vier periodes waarin het jaar verdeeld wordt, en gekenmerkt wordt door astronomische en klimatologische eigenschappen

sekse n
seks
(seksualiteit) geslacht, het man of vrouw zijn

sekte /ˈsɛktə/ n
mezheb
(sociologie) (vaak religieuze) groepering die opziet naar een bepaald mens als leider

semantiek n
semantîk
(taalkunde) wetenschap die zich bezighoudt met de betekenis van taalkundige constructies zoals woorden (woordsemantiek) en zinnen (zinssemantiek)

senaat n
senato

september n
îlon
(tijdrekening) de negende maand van het jaar

sergeant n
sercan
(beroep) (militair) een rang onder de onderofficieren

sering /sə.'rɪŋ/ n
lîlek
(bloemplanten) boomsoort met welriekende bloesem, meest paars of wit in de vorm van een kaars Syringa vulgaris

serpent n
mar
(reptielen) een slang

shampoo /ˈʃɑm.po/ n
şampo شامپۆ
product, meestal in vloeibare vorm, dat bedoeld is om het haar te wassen

sikkel /ˈsɪkəl/ n
das
(landbouw) (gereedschap) handzeis of snijmes met halvemaanvormig lemmet en korte steel

silicium n
sîlîsyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Si en atoomnummer 14. Het is een donkergrijs niet-metaal

sinaasappel n
pirteqal
(fruit) Citrus aurantium Citrus sinensis oranje vrucht van de sinaasappelboom

sinds preposition
ji
sedert, vanaf het moment dat

situatie /sity'waː(t)si/ n
barûdox
hoe de zaken er voorliggen, toestand

sjaal n
şal
(kleding) een langwerpige lap stof die om de hals gedragen wordt

sjalot n
pîvazterk
(voeding) (bloemplanten) Allium ascalonicum een plant uit de narcisfamilie (Amaryllidaceae ). Er zijn verschillende soorten sjalotten met diverse vormen (rond of langwerpig) en kleuren (van bruin tot grijs). In tegenstelling tot de ui vormt de sjalot trossen van knolletjes, net als knoflook. Daarnaast plant ze zich via ondergrondse wortelscheuten voort

sjiisme n
Şiîtî

sjoel /ʃul/ n
kenîsa jahodya

skelet /skəˈlɛt/ n
skelet
(anatomie) samenstel van onderdelen dat het lichaam stevigheid geeft

sla /sla/ n
kaho xes Kahû v xas خاسئا
(groente) eetbare bladeren van Lactuca sativa (wikidata: sla )

slaap /slap/ n
xew
periode van inactiviteit waarbij het lichaam tot rust komt

slaapkamer n
oda xewê xewxane
(bouwkunde) een kamer die gebruikt wordt om in te slapen

slagader n
xwînber
(anatomie) een bloedvat waarin het bloed van het hart af stroomt

slagveld /ˈslaxfɛlt/ n
meydana şerrî
(militair) een gebied waarop een militair treffen tussen twee legers plaatsvindt of plaatsgevonden heeft

slang /slɑŋ/ n
mar
(reptielen), Serpentes een reptiel met een relatief lang lijf en een vaak glad lichaam zonder ledematen

slapen /slapə(n)/ v
nivistin
in een toestand verkeren waarbij de ademhaling dieper en trager verloopt, en de hartslag trager, en er minder energie wordt gebruikt

slaperig /ˈsla.pə.rəx/ /ˈsla.pə.rəχ/ /ˈsla.pə.rɪx/ adj
betilî
behoefte tot slaap vertonend

slaperigheid /ˈsla.pə.rəx.ˌɦɛːt/ /ˈsla.pə.rəχ.ˌɦɛɪ̯t/ /ˈsla.pə.rɪx.ˌhɛɪ̯d/ n
xew
de neiging te gaan slapen

slavenarbeid n
xulamî

sleutel /sløːtəl/ /sløːtəɫ/ /ˈslø.tɔɫ/ n
enextar kilîd
(techniek), (gereedschap) een stuk gereedschap om bouten en moeren mee aan te draaien
(techniek) een voorwerp bedoeld om er een mechaniek zoals van een klok of speeldoos mee op te winden, een kraan open te draaien e.d.

slikken /'slɪkən/ v
dabilandin
overgankelijk de mondinhoud de slokdarm doen afdalen

slim adj
زیره‌ک
intelligent, snel van begrip

slokdarm n
soricik

slot n
kilît
(techniek) mechanisme of elektronisch(-mechanische) hulpmiddel waarmee in combinatie met een sleutel of ander mechanisch hulpmiddel, of een cijfercode, een vingerafdruk of ander biometrische eigenschap een object met bijvoorbeeld een deur of een raam kan worden afgesloten

sluiten v
girtin
overgankelijk, (techniek) door middel van een apparaat (zoals een paal, grendel, slot, deksel, knop, haak e.d.) dichtmaken
onovergankelijk dichtgaan

smijten /smɛitə(n)/ v
avêtin
overgankelijk hard gooien of werpen

smoren v
fetisandin
overgankelijk onderdrukken

sms n
XPK
(telecommunicatie) berichtje verstuurd met een mobiele telefoon

snavel /ˈsnavəɫ/ n
ده‌ندوک
(zoötomie) bek van een vogel of schildpad

sneeuw /sneʊ̯/ /sneːβ̞/ /snɪːβ̞/ n
berf befr
(meteorologie) in vlokkige kristallen bevroren water

sneeuwen v
berf barîn
onpersoonlijk (meteorologie) het vallen van hemelwater onder de vorm van sneeuwvlokken

sneeuwman n
berfmêr
een pop gemaakt van sneeuw

sneeuwpop n
berfmêr
een pop die gemaakt is van sneeuw

sneeuwstorm /'snew.stɔrm/ n
bakuzîr

snijden /ˈsnɛɪdə(n)/ v
birrîn
overgankelijk met een scherp voorwerp in stukken delen

snijselderij n
kerefs

snoeien /ˈsnujə(n)/ v
birrîn
overgankelijk planten terugbrengen op gewenste lengte

snoep /snup/ n
نوقڵ
(snoepgoed) een meestal grotendeels van suiker vervaardigde lekkernij

snoepgoed n
şîrîn

snor n
simbêl
beharing tussen neus en bovenlip

socialisme n
sosyalîzm

sociologie n
civaknasî
(wetenschap) de wetenschap die zich bezighoudt met de studie van de menselijke samenleving

soennisme n
sunîtî

soep n
şorbe
(voeding) vloeibaar gerecht dat bereid wordt door bepaalde ingrediënten, met name groenten en/of vlees, met bouillon en veel water te koken

soera n
sûre

software n
nermalav
(informatica) de verzamelnaam voor besturings- en toepassingsprogramma's, voornamelijk voor de computer

sok n
گۆره‌وی
(kleding) kous die tot net boven de enkel komt

soldaat /sɔlˈdaːt/ n
esker
(beroep) (militair), krijgsman met de laagste rang binnen een strijdmacht
(dierkunde) termiet of mier die vooral op roof uitgaat, of het nest verdedigt

sorghum n
baçîk

sorgo n
baçîk

sorry interjection
efû
een informele verontschuldiging of excuses

spaak n
radyûm
een staaf die de naaf en de velg van een wiel verbindt

spaakbeen /ˈspakbeɪn/ n
radyûm
(anatomie) een van de twee beenderen van de onderarm

speciaal /spe.si.ˈjal/ /spe.ˈsjaːl/ /spe.ˈʃaːl/ adj
taybet
op een positieve manier anders dan het andere

speeksel n
tûk
vocht dat in de mond vloeit uit de speekselklieren

speelgoed /ˈspelɣud/ /ˈspelɣut/ /ˈspɪːɫχut/ n
lîstok
(speelgoed) één of meer voorwerpen voor kinderen om mee te spelen

speenvarken n
kudik
(evenhoevigen) een big dat nog gezoogd wordt

spel n
yarî
bezigheid ter ontspanning volgens vaste regels met elementen als competitie, behendigheid, inzicht en kans

spelen /ˈspeːlə(n)/ v
lê xistin

sperwer n
başe
(havikachtigen) Accipiter nisus , een kleine snelle roofvogel

spiegel n
eynik
(meubel), (natuurkunde), (optica) voorwerp dat licht (en andere soorten elektromagnetische straling) weerkaatst volgens de regel: "hoek van inval = hoek van terugkaatsing"

spier /spir/ n
masûlke
(scheepvaart) een algemene benaming voor een ronde, houten paal op een schip

spijker n
mix
m (techniek) metalen pin waarmee twee voorwerpen door doorboring vast verbonden kunnen worden

spin n
pîrê
(spinachtigen) geleedpotig dier met acht poten uit de orde Araneae , dat met speciale klieren een web maakt, waarin prooien worden gevangen

spinazie n
îspenax
(groente), (plantkunde), (voeding) Spinacia oleracea , een snelgroeiende, eenjarige bladgroente

spinnenkobbe n
pîrê
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae , met acht poten die met speciale klieren een web maken, waarin prooien worden gevangen

spinnenkop n
pîrê
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae , met acht poten die met speciale klieren een web maken, waarin prooien worden gevangen

sport /spɔrt/ n
sîpor
lichamelijke bezigheid ter ontspanning of als beroep met spel- of wedstrijdelement waarbij conditie en vaardigheid vereist zijn

spraak /sprak/ n
ziman
het vermogen om te spreken

spraakkunst n
rêziman
(grammatica) een systeem van regels en principes voor het schrijven en spreken van een taal

spreeuw n
cîq
(zangvogels) Sturnus vulgaris , een middelgrote zangvogel uit de familie van de spreeuwachtigen (Sturnidae) en de orde zangvogels (Passeriformes)

spreken /ˈspreːkə(n)/ v
gotin
inergatief zich met behulp van de stem uiten
zich met behulp van de stem kunnen uiten in een bepaald taal

sprinkhaan n
kulî melex
(rechtvleugeligen) benaming voor insecten uit de orde Orthoptera -orde, die zeer ver kunnen springen en waarvan de meeste geluid produceren door de vleugels langs de achterpoten te wrijven

spruit n
kelemê Brukselê
(groente) een uitloper van de spruitkool Bressica (wikidata: spruit )

spruw n
xeydoka gulanê
(medisch) een door een infectie met de gist Candida albicans veroorzaakte hardnekkige witte uitslag op de lippen, de tong en het mondslijmvlies

spuitgast n
agirkuj

staal n
polat pola
(metallurgie) een legering van ijzer en koolstof

staart n
dû
(zoötomie) een verlengstuk van de ruggengraat bij sommige dieren
(techniek) het achterste stuk van een vliegtuig of een auto
(figuurlijk), (anatomie) een bundel lang haar
(figuurlijk), (informeel) ietwat schampere bijnaam voor een jongen die zijn haar in een staart [3] draagt

staartster n
dûvstêrk

staat n
dewlet
(regering), (geopolitiek) binnen een afgebakend grondgebied werkzame, in hoge mate soevereine organisatie die gezag uitoefent over de op dat grondgebied wonende bevolking
toestand of gesteldheid

staatsburger n
acincî
(juridisch) iemand die burgerrechten in een staat heeft

stad /stɑd/ /stɑt/ n
bajar
(geschiedenis) plaats met stadsrecht

stal /stɑl/ n
axur
(veeteelt) ruimte bestemd voor de huisvesting van dier(en)

stam n
qurm
(plantkunde) deel van de boom tussen de wortels en de kruin
eşîr
(antropologie) op verwantschap berustende samenlevingsvorm van meer families in beschavingen met weinig verstedelijking

standbeeld n
peykel heykel
(beeldhouwkunst) een kunstzinnige afbeelding vaak van een persoon in drie dimensies, meestal gehouwen in steen of gegoten in metaal

stapel n
baterî
een gestructureerde hoop spullen

start n
سه‌ره‌تا
begin van iets

station /sta.ˈsʲɔn/ n
[[ئێستگه‌]]
(spoorwegen), (verkeer) plaats waar voertuigen (met name treinen) kunnen stoppen voor het in- en uitstappen van reizigers en het in- en uitladen van goederen

steeds adv
daîme
voortdurend

steen /sten/ /steːn/ n
kevir
m harde stof, vaak op kiezel gebaseerd maar ook andere mineralen omvattend

steenbok n
şemkur
(evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Capra ibex

steenkool n
kumirr
(mijnbouw) zwart-bruine stof die ontstaan is door plantenafzettingen en gebruikt wordt als energiebron

steenuil /ˈstenœʏ̯ɫ/ /ˈsteːnœːl/ n
kundê çiçk
(uilen) bepaald soort vogel, Athene noctua , kleine, gedrongen uil met felle gele ogen en witte wenkbrauwstrepen

stem n
awaz
(biologie) geluid dat onder meer door het trillen van de menselijke stembanden wordt geproduceerd
(communicatie) geluid dat een mens bij het spreken voortbrengt

stemband n
dengejê
(anatomie) geluidvoortbrengende plooien in het strottenhoofd

ster n
stêr stêrk
(astronomie) een van de lichtpunten aan de nachtelijke hemel die maar heel traag van plaats lijken te veranderen, feitelijk een enorm ver verwijderde gasbol die licht uitzendt door kernfusie

sterrenkunde n
astronomî
(wetenschap) (astronomie) wetenschap die de objecten in de ruimte bestudeert

sterven /stɛrvə(n)/ v
mirin
ergatief overgaan van levende toestand naar dode toestand

stiefmoeder /ˈstif.mu.dər/ n
damarî
latere levenspartner van vader dan de eigen moeder

stier /stiːr/ n
tor

stijgbeugel /ˈstɛi̯xˌbøː.ɣəl/ n
rikêb
(paardrijden) een metalen beugel die met een riem aan een zadel hangt, bedoeld om het opstijgen te vergemakkelijken en de ruiter vooral tegen zijwaartse sprongen van het paard te beschermen

stijgen /ˈstɛi̯ɣə(n)/ v
hilketin
ergatief naar boven gaan, toenemen

stikstof /ˈstɪkstɔf/ n
nîtrojen
(scheikunde), (element) een chemisch element en een kleurloos niet-metaal met symbool N en atoomnummer 7

stilte /'stɪl.tə/ n
bêdengî

stilzetten v
sekinandin

stoel /stul/ /stuɫ/ n
kursî
(meubel) een zitmeubel voor één persoon met een rugleuning

stoep n
peyarê
meestal stenen verhoging bij de ingang van een woning
(verkeer) vaak verhoogd onderdeel van een weg bedoeld voor voetgangers
horizontaal gemaakt vlak langs een waterkant, gebruikt voor werkzaamheden of als deel van een brug
(waterbeheer) op- en afrit langs een dijk

stof n
toz
heel kleine deeltjes

stoffelijk adj
hişkalav
tot de materie behorend of eruit bestaand, materieel

stofzuiger n
gêziya ceryanê
(techniek) (huishouden) een elektrisch toestel dat stof en kleine deeltjes opzuigt

stoplicht /ˈstɔplɪxt/ n
agir
(verkeer) een installatie die middels gekleurde lichten het verkeer op een kruispunt regelt

stormram n
baz
(militair) (geschiedenis) (in een belegering) een toestel, balk, stootblok, e.d. om de poort van een vesting open te beuken

straal /straɫ/ /ˈstral/ n
radyûm
(wiskunde) een rechte lijn vanaf het middelpunt naar een punt op een boloppervlak of cirkelomtrek

straat /strat/ n
rê
een weg tussen de huizen in een bewoonde plaats

straf n
ceza siza
(juridisch) onprettige maatregel of behandeling ter vergelding van een misdaad of overtreding

straling n
tîrojandin

strand n
plaj
(aardrijkskunde) strook met zand bedekt land langs de kust

strontium n
stronsuyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sr en atoomnummer 38. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

stroom /stroːm/ n
robar
(aardrijkskunde) rivier, beek

stropdas n
kravat

strot n
geru

strottenhoofd n
qirrik

struisvogel /ˈstrœʏ̯sˌfoχɔɫ/ /ˈstrœːsˌfoːɣəl/ /ˈstrœːzˌvoːɣəl/ n
hêştirme
(loopvogels) Struthio camelus , grote loopvogel, die niet kan vliegen

student /styˈdɛnt/ n
fêrber
(onderwijs) iemand die hoger onderwijs volgt

stuifmeel n
ger
(plantkunde) poederachtig materiaal dat bloeiende planten afscheiden en dat de mannelijke zaadcellen bevat

stuk /stɵk/ n
pisîk
(informeel) een aantrekkelijk persoon (man of vrouw)

sturen /'styːrə(n)/ v
ajotin
inergatief het stuur van een auto bedienen
şandin
overgankelijk [een persoon] ergens heen doen gaan

subjectiviteit n
kirdewarî

substantief n
nav
zelfstandig naamwoord

suffix n
paşgir
(taalkunde) een woorddeel dat achter de stam van een woord gevoegd wordt

suiker n
şekir
(scheikunde) een type verbinding van koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen

suikerappel n
gurçik

suikerspin /ˈsœʏkərˌspɪn/ /ˈsœːkərˌspɪn/ n
pirça kiçka
(voeding) lekkernij bestaande uit een hoeveelheid gesponnen suiker aan een stokje

suikerziekte n
nexweşiya sekir
(medisch) stofwisselingsziekte waarbij het bloed een te hoog gehalte aan suiker bevat

syfilis n
agire

synagoge n
kinîşt
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) gebedshuis, gebouw voor joodse godsdienstige bijeenkomst

synoniem n
hevwate
(taalkunde) woord met dezelfde betekenis als een ander woord in dezelfde taal

systeem /siˈstem/ n
koendam
een uit meerdere interagerende onderdelen bestaand stelsel dat als geheel toegevoegde eigenschappen heeft

taal /taːl/ n
ziman
(taalkunde) een systeem van spraakklanken door middel waarvan mensen met elkaar communiceren en de schriftelijke vastlegging hiervan

taalbeheersing /ˈtaːlbəˌɦeːrsɪŋ/ n
ziman
(taalkunde), (onderwijs) studie van de juiste aanwending van taal (als vak)

taalboek n
rêziman

taaleigen n
biwêj
(taalkunde) uitdrukkingen en zegswijzen uit een bepaalde taal

taalfamilie n
zimanmalbat
talengroepen die een zelfde voorgeschiedenis hebben

taalklank /ˈtalklɑŋk/ n
vac
(taalkunde) een klank die betekenisonderscheidend werkt in een taal

taalkunde n
zimannasî
(wetenschap) wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft

taalkundig adj
zimannasî
(taalkunde) volgens de regels van de taalkunde

taalwetenschap n
zimannasî
(wetenschap), de wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft (taal- en letterkunde.)

tabak n
توتن
genotsmiddel afkomstig van de bladeren van de tabaksplant, Nicotiana tabacum , dat wordt gerookt, gekauwd en gesnoven

tabakspijp n
qelûn

tabel n
texte
een geordende lijst met gegevens

tachtig cardinalNumeral
heştê
"80", het getal tussen negenenzeventig en eenentachtig, acht maal tien

tafel /ˈtafəɫ/ n
mase mêze
(meubel) een meestal rechthoekig, soms rond meubelstuk met poten, bedoeld om dingen op te zetten of te leggen

tafelkleed /ˈtafəlˌklet/ n
سفره‌
(huishouden), (textiel) kleed dat als bescherming of versiering over een tafel ligt

tak /tɑk/ n
alaş
(plantkunde) een deel van een boom of struik dat aan de stam vastzit en waaraan bladeren groeien

tamboer n
dahol
trommelslager die de maat aangeeft bij het marcheren van soldaten

tand n
diran didan
(anatomie) harde en wittige gecalcificeerde structuur in de mond van mensen en veel dieren, hoofdzakelijk gebruikt voor het kauwen van voedsel
(techniek) een uit een reeks meestal hoekige of scherpe uitsteeksels aan bepaalde voorwerpen, zoals zagen of tandwielen

tandarts n
diransaz
(beroep) (medisch) een medisch specialist met universitair diploma op het gebied van de tandheelkunde

tandartsboor /xxxx/ n
tûfiringî
(medisch) (gereedschap) een soort kleine boor waarmee de tandarts zieke tanden openboort

tandrad n
fistiqên çaman

tandvlees /ˈtɑntfles/ n
pedû
(tandheelkunde) stevig, met slijmvlies bedekt bindweefsel dat de tandkassen in het kaakbeen omhult en de tandhalzen omgeeft

tantaal n
tantal
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ta en atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal

tantalium n
tantal
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ta en atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal

tante /ˈtɑntə/ n
amojin
(familie) zus of schoonzus van iemands vader of moeder

tapijt n
berr

tapioca n
tapyoka
(voeding) zetmeel verkregen uit de wortelknol van Manihot esculenta (wikidata: tapioca )

tarwe /ˈtɑrʋə/ n
genim
(graan) (voeding) zaad van tarwe, onder andere gebruikt voor het maken van brood en pasta (wikidata: tarwe )

tatoeage n
deq
een tekening die met naald en inkt blijvend in de huid is aangebracht

tatoeëring n
deq
een tekening die met naald en inkt blijvend in de huid is aangebracht

tattoo n
deq
een tekening die met naald en inkt blijvend in de huid is aangebracht

taxonomie n
taksonomî

technetium n
teknesyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tc en atoomnummer 43. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

teer /ter/ n
qîr qetran
olieachtige vloeistof met een zeer hoge viscositeit

teerling n
hestî
kubusvormig voorwerp met op elk van de zijden een van de ogenaantallen "één" tot en met "zes"

tegengif n
jehrkuj
(medisch) een middel dat de werking van een gif neutraliseert of afzwakt

tegenhouden v
sekinandin
overgankelijk iets of iemand stoppen

tegenlachen v
bişirîn
lachend tegemoet zien

tegenstand n
tirûş
verzet

tegenstreven n
tirûş
het iemand tegenwerken

tegenweer n
tirûş
verdediging

teken /'te.kə(n)/ n
dawer
(semiotiek) symbool, signaal, aanduiding

tekening n
nîgar
een door tekenen ontstane afbeelding of voorstelling
een wijze waarop iets van figuren is voorzien of zich in figuren vertoont

tekst /tɛkst/ n
nivîsar
(taalkunde) verzameling van letters en/of woorden

telefoon /ˌtelə'fon/ /ˌteːlə'foːn/ n
telefon bihîstok
(elektrotechniek), (telecommunicatie) een toestel waarmee men geluid over kan brengen door middel van galvanische stroom, telefoontoestel

telegram n
دایره‌

telen v
çandin
overgankelijk door nauwgezette verzorging doen groeien

telescoop n
teleskop
(techniek), (optica), (astronomie) een optisch instrument, waarmee ver verwijderde objecten bekeken kunnen worden

televisie n
televîzyon
(communicatie) communicatiemedium dat het versturen van beelden en geluiden mogelijk maakt

tempel /ˈtɛm.pəl/ /ˈtɛm.pəɫ/ n
peristgeh
(religie) een gebouw voor godsverering

temperatuur /ˈtɛmpɛrɑtyːr/ n
germapîv
(natuurkunde) grootheid die aangeeft hoe warm het is gerelateerd aan de beweging van de moleculen

tendens n
ڕه‌وه‌ت
beweging in bepaalde richting, neiging

tent /tɛnt/ n
kon
(kamperen) verplaatsbare constructie van over stokken of buizen gespannen doek die als (tijdelijk) onderdak dient

terechtstellen v
xeniqandin
overgankelijk (juridisch) het beëindigen van een mensenleven op gerechtelijk bevel

teringzooi n
kerxane
(krachtterm) onoverzichtelijke en zeer onaangename toestand

terrorisme /tɛroˈrɪsmə/ n
terorîzm
(misdaad) het ontwrichten van een samenleving door terreurdaden tegen burgers, vaak met een politiek of religieus oogmerk

terrorist n
terorîst
iemand die terroristische aanslagen beraamt, pleegt of wil plegen met een godsdienstig of politiek doel

test /tɛst/ n
تاقیکردنه‌وه‌
toets, examen

testikel n
gun
(anatomie) teelbal, zaadbal

tevreden /təˈvredə(n)/ adj
dilxweş
geen behoefte voelend om aanmerkingen te maken

thallium n
talyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tl en atoomnummer 81. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal

thans adv
niha

theater /te'jatər/ n
dik
(toneel) een uitgaansgelegenheid waar theatervoorstellingen gegeven worden

thee /teː/ n
çay

theepot n
qûre
(huishouden) kan met deksel en schenktuit waarin een warme drank wordt bereid door bladeren, vaak in gedroogde en gemalen vorm, in heet water te laten trekken

theocratie n
teokrasî
(politiek) (religie) staatsvorm die gebaseerd is op goddelijke (Grieks: θεος) macht (Grieks: κρατος)

theorie n
bîrdozî
een wetenschappelijk model of uitspraak over waarnemingen in de empirie

thorium n
toryûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Th en atoomnummer 90. Het is een zilverwit actinide

tien cardinalNumeral
deh
"10", het getal tussen negen en elf

tiende ordinalAdjective
dehem
nummer tien in een rij

tiener /ˈti.nər/ n
genc
een jong persoon tussen 10 en 20

tijd /tɛit/ /tɛɪ̯d/ /tɛːt/ n
dem wext
onstuitbare gang der dingen van toekomst door het heden naar het verleden

tijdperk /tɛitpɛrək/ n
emir

tijdschrift n
kovar
(media) blad waarvan met vaste tussenpozen afleveringen verschijnen

tijger n
پڵنگ piling
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera tigris , een grote katachtige met een geelachtige huid en donkere strepen

tijm n
awîşen
(kruid) de blaadjes, vers of gedroogd, van Thymus vulgaris worden gebruikt om (Mediterrane) gerechten te kruiden (wikidata: tijm )

tillen /tɪlə(n)/ v
hilatin
overgankelijk van de grond opheffen

timmeren /ˈtɪmərə(n)/ v
ava kirin
inergatief houten zaken in elkaar zetten

timmerman n
dartaş
(beroep) iemand die zich beroepsmatig vooral met houtbewerking bezighoudt

tin n
pîl
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sn en atoomnummer 50; het is een zilvergrijs overgangsmetaal

titaan n
tîtan

titanium n
tîtanyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ti en atoomnummer 22. Het is een grijs overgangsmetaal

toedienen v
dan
ditransitief het doen opnemen van bijvoorbeeld een medicijn door iemand

toerisme n
geştûguzarî
(toerisme) reizen (soms voor ontspanning, soms om zakelijke of medische redenen)

toetje n
şêranî
dim. tant. (voeding) het gerecht waarmee een maaltijd kan worden afgesloten.

tolk n
terciman
(beroep) een persoon die gesproken tekst (meteen) vertaalt naar gesproken tekst in een andere taal

tomaat /toˈmat/ n
bacansor pamîdor
(fruit) (groente) (voeding) een eetbare vrucht van de tomatenplant die toch meestal als groente wordt beschouwd

tong n
زمان ziman
(anatomie) beweeglijk lichaamsdeel in de mond van mensen en veel dieren
ziman
(figuurlijk) wat gesproken wordt, gesproken taal

tonsil /ˈtɔnsɪl/ n
aloq
(anatomie), (medisch) lymfatische orgaan die zich aan het begin van farynx beviendt

toren /tɔːrə(n)/ n
birc
(schaak) een bepaald schaakstuk in de vorm van een toren

torenvalk n
teztezok
(valkachtigen) meest algemene Europese valk die vaak in nestkasten en gebouwen nestelt, Falco tinnunculus

toucheren v
bale kirin
(medisch) inwendig onderzoeken met de vingers, voorzichtig aanraken

tourkaravaan n
karwan

transistor n
transîstor

trap n
شه‌ق
stoot met de voet

treffen /ˈtrɛfə(n)/ v
bale kirin
overgankelijk raak schieten; raken en daardoor kapot of beschadigd worden

trein n
trên
(spoorwegen) rij wagons die door een krachtvoertuig (bijvoorbeeld een locomotief) voortbewogen wordt

trekken v
kaş kirin
overgankelijk bestanddelen uit plantaardig of dierlijk weefsel door onderdompeling in heet water daarin overbrengen
(spreektaal), (seksualiteit) masturberen, rukken [2]

trend n
moda
nieuwe mode

triangel n
sêgoşe
(muziekinstrument) een slaginstrument in de vorm van een vrijhangende metalen driehoek

trolleybus /'trɔ.li.bɵs/ n
troleybus

trommel n
dahol def
(muziekinstrument) een cilindervormig, met een vel bespannen slaginstrument

troon /troːn/ n
text
(adel) zetel waar een vorst op zit tijdens formele plechtigheden

trottoir /trɔˈtʋar/ n
peyarê
(verkeer) verhoging langs de weg waarover voetgangers zich kunnen bewegen

tsaar /tsaːr/ n
çar
(adel) vroegere Russische keizer (vóór de Oktoberrevolutie), vroegere Bulgaarse keizer

tsunami /tsuˈnami/ n
tsunamî
een grote vloedgolf door een aardbeving veroorzaakt

tuin /tœy̯n/ n
gulistan bax
(tuinbouw), (tuinieren) een omheind stuk grond waar bloemen gekweekt of groenten geteeld worden

tuinpeterselie n
bexdenûs

tulp n
lale tule
(plantkunde) plant uit het geslacht Tulipa

twaalf /twaːlf/ /tʋaːl(ə)f/ cardinalNumeral
dazde
"12", het getal tussen elf en dertien, tweemaal zes of driemaal vier

twee /tʋeː/ cardinalNumeral
du
"2", het getal tussen één en drie

twee /tʋeː/ n
du
het cijfer twee

tweede /ˈtʋeːdə/ ordinalAdjective
duyem

tweeëntwintig cardinalNumeral
bîst û du
"22", het getal tussen eenentwintig en drieëntwintig, twintig plus twee

tweeënveertig cardinalNumeral
çil û du
"42", het getal tussen eenenveertig en drieënveertig, veertig plus twee

twijfel /ˈtʋɛɪfəɫ/ n
guman şik gûş hulhul şube şûf
innerlijke staat van onzekerheid ten aanzien van wat men in een gegeven situatie moet beslissen

twintig /ˈtʋɪntəx/ cardinalNumeral
bîst
"20", het getal tussen negentien en eenentwintig, twee maal tien

twintigste ordinalAdjective
bîstan

typisch /ˈtipis/ adj
bi
vreemd, eigenaardig

u /yː/ personalPronoun
hûn
tweede persoon enkelvoud en meervoud formeel
tweede persoon voorwerpsvorm van gij

ui /œʏ̯/ /œː/ n
pîvaz
(plantkunde) (voeding) Allium cepa , een eetbaar bolgewas

uil /œʏ̯ɫ/ /œːl/ n
kund bu
(dierkunde) benaming voor vogels uit de orde Strigiformes , roofvogels die vooral 's nachts jagen; onderverdeeld in twee families: Strigidae en Tytonidae

uitdoen v
reş kirin
overgankelijk uitschakelen

uiteengaan /œʏ̯tˈen.χan/ /œːtˈen.ɣan/ v
telaq dan

uitleggen v
bas
ditransitief iets doen begrijpen; iets verklaren; iets begrijpelijk maken

uitschakelen v
birrîn
overgankelijk deactiveren

uitspraak /œytspra:k/ n
bilêvkirin
(taalkunde) manier waarop iemand een woord, zin of taal ten gehore brengt of zou moeten brengen

uitwerpen v
hilavêtin
overgankelijk met kracht naar buiten brengen

uitzicht n
dîmen
wat men van de omgeving vanaf een bepaalde plek kan zien

ultimatum /ʏltɪˈmatʏm/ n
pêşnêrî
een laatste eis alvorens men tot een actie overgaat

universiteit /ynivɛrzitɛɪt/ n
zanîngeh zanko دانیشتگا زانکۆ
(onderwijs) een instelling voor hoger onderwijs, wetenschappelijk onderzoek en dienstverlening

universum n
barîgeh
(astronomie) gehele tijd-ruimtecontinuüm waarin wij bestaan, samen met alle materie en energie

ununbium n
ûnûnbiyûm
(scheikunde), (element) verouderde naam van een scheikundig element met symbool Uub en atoomnummer 112. Het is een overgangsmetaal. Thans heet het copernicium met symbool Cn

uploaden v
şandin
overgankelijk, (informatica) een bestand van een lokale computer of server naar een computer of server op afstand overbrengen

uraan n
uranyûm
(scheikunde) scheikundig element met symbool U en atoomnummer 92. Het is een metalliekgrijs actinide

uranium n
uranyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool U en atoomnummer 92. Het is een metalliekgrijs actinide

urine n
mîz
een vloeistof die bij dieren door de nieren wordt geproduceerd en periodiek wordt geloosd

urologie n
ûrolojî

uur /yːr/ n
saet
(tijdrekening), (eenheid) een eenheid van tijd die bestaat uit 60 minuten, weergegeven met de afkorting u of h

uurwerk n
demjimêr
(tijdrekening) een mechaniek dat de tijd bijhoudt of aangeeft

vaatwasmachine n
amanşok
een apparaat om automatisch de afwas te doen

vaatwasser n
amanşok
een apparaat om automatisch de afwas te doen

vacuüm n
vala
(natuurkunde) een materievrije ruimte

vader / ˈvadər / n
bav
een man binnen een gemeenschap wiens toewijding allen binnen die gemeenschap dient

vak /vɑk/ n
hokar
(economie) beroep [1]

val /vɑɫ/ n
dab
apparaat met een vallende deur of klem, met als doel bepaalde dieren te vangen

valk /vɑlk/ n
baz atemce
(valkachtigen) benaming voor roofvogels uit het geslacht Falco , met lange spitse vleugels en een omlaag gebogen haakvormige snavel

vallei /vɑˈlɛɪ/ n
دۆڵ
een laagte tussen bergen

vallen /vɑlə(n)/ v
ketin keftin
ergatief vrijelijk onder invloed van de zwaartekracht naar de aarde bewegen

vanadium n
vanadyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool V en atoomnummer 23. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

vanaf adv
ji
van een last verlost zijn

vandaag adv
îro
(tijdrekening), (spreektaal) op deze dag

varken n
beraz
(veeteelt) (evenhoevigen) tam zwijn, gehouden voor zijn vet en vlees behorend tot de familie Suidae

varkensvlees n
beraz

vasteland /vɑstə'lɑnt/ n
kîşwer
land dat in verbinding staat met een continentale landmassa

vasten v
rojî girtin
inergatief zich onthouden van voedsel

vat n
bermîl
(techniek) ronde ton waar allerhande vloeistoffen in opgeslagen worden

vatten v
girtin
overgankelijk vastgrijpen, beetkrijgen

vechtpartij n
ceng

veel /feɪɫ/ /veːl/ indefiniteCardinalNumeral
زۆر
groot in hoeveelheid

veelhoek n
pirgoşe
(wiskunde) een gesloten stelsel lijnsegmenten die samen een plat vlak omsluiten

veelvraat n
xwere
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Gulo gulo , een marterachtig roofdier, de grootste in de familie Mustelidae

veer /veːr/ /vɪːr/ n
perr
(zoötomie) lichaamsbedekking van een vogel
buhar
(techniek) mechanische tong of spiraal waarop door buiging spanning gezet kan worden

veertien /ˈvɪːrtin/ cardinalNumeral
çarde
"14", het getal tussen dertien en vijftien, tien plus vier

veertig /ˈfɪːrtəx/ cardinalNumeral
çil çel
"40", het getal tussen negenendertig en eenenveertig, vier maal tien

veiling /ˈvɛɪ̯.lɪŋ/ /ˈvɛː.lɪŋ/ n
mezad
een plaats waar goederen bij opbod of afslag verkocht worden

veld /vɛlt/ n
zevî
(natuurkunde) (elektrotechniek) ruimte waarbinnen een kracht of een stelsel van krachten werkt of kan werken

veldleeuwerik n
çizçizonek

veldtocht /vɛltɔxt/ n
gundewar
een trektocht van een leger met het doel de vijand te verslaan

veldzuring /ˈvɛld.zyː.rɪŋ/ /ˈvɛɫ.tsyː.rɪŋ/ n
tirşo ترشۆ
(plantkunde) Rumex acetosa , een overblijvende plant uit het geslacht van de zuring die meer dan een halve meter hoog kan worden en waarvan de bladeren in salades verwerkt worden (wikidata: veldzuring )

venijnboom n
주목속
(coniferen) soort naaldboom Taxus baccata die van nature voorkomt in in Europa, het noorden van Afrika en het zuidwesten van Azië

venkel n
rizyane رزیانە
(groente) knol of bladeren van de Foeniculum vulgare , een naar anijs smakende groente

venster /ˈvɛn.stər/ n
paçe
(techniek), (bouwkunde) een opening in de wand of muur van een gebouw, waardoor licht naar binnen kan, vaak voorzien van lucht- en waterdicht materiaal als glas

ver adv
dûr
op grote afstand

veranderen v
guherîn
overgankelijk zodanig aan iets werken of iets behandelen dat het anders wordt
zivirîn
wederkerend zich ~ - zodanig aan zichzelf werken of zichzelf behandelen dat men anders wordt
ergatief het proces van anders worden

verbanning /vər.ˈbɑ.nɪŋ/ n
nefî
het verbod opgelegd krijgen naar een bepaalde plaats terug te keren

verbergen v
veşartin
overgankelijk iets ergens plaatsen waar het niet gemakkelijk door anderen gevonden wordt

verbouwen v
çandin
overgankelijk planten telen

verdenken /vɛrdɛŋkə(n)/ v
gumanbarbûn şik birin ser#Kurdi yekî
overgankelijk iemand ~ van: van iemand een kwaad vermoeden hebben

verderven v
hilweşandin

verdienste n
kar
het geld dat een arbeider krijgt voor het uitvoeren van werk

verdieping /vər.ˈdi.pɪŋ/ n
qat
alle ruimten op één hoogte in een gebouw

vereisen /vɛrɛɪsə(n)/ v
pirsîn
overgankelijk nodig hebben

vergeven v
bexşandin
overgankelijk vergiffenis schenken, iemand een kwade of verkeerde daad niet langer toerekenen

vergeving n
efû
het iemand niet kwalijk nemen van iets

vergif /vərˈɣɪf/ n
jehr jar
iets dat levende wezens schaadt

vergiffenis n
efû
het iemand niet kwalijk nemen van iets

vergift n
jahr
een stof die in kleine hoeveelheden toegediend een zeer schadelijke of zelfs dodelijke werking heeft

verhaal /vər'ɦal/ n
mêjû
verslag (mondeling of schriftelijk) van een waargebeurde of verzonnen gebeurtenis

verkeerslicht n
agir
(verkeer) een installatie die middels gekleurde lichten het verkeer op een kruispunt regelt

verkiezen v
bijartin
overgankelijk iemand door een stemming een ambt doen toekomen

verkiezing /vər.ˈki.zɪŋ/ /vɛr.ˈki.zɪŋ(g)/ n
helbijartin
het kiezen door middel van stemming, een methode waarbij een aantal personen, de kiesgerechtigden, door middel van een stemming bepaalt aan wie een bepaalde functie, post of titel moet worden toegekend.

verklaren /vɛrˈklarə(n)/ v
şirove kirin
overgankelijk duidelijk maken

verkopen /vərˈkopə(n)/ v
firotin firoştin
overgankelijk goederen tegen betaling aan een nieuwe eigenaar geven

verkoper /vər'kopər/ n
firoşkar
(beroep) iemand die goederen of diensten verkoopt

verlangen n
xwestek
(psychologie) graag iets willen hebben

verlangen v
نیاز
inergatief ~ naar iets erg graag willen hebben

verlaten v
çûn
overgankelijk weggaan (van)

verleiden v
ajawe
overgankelijk tot kwaad brengen

verlenen /vərlenə(n)/ v
dan
ditransitief iemand iets ~: iemand begunstigen met iets, iemand iets toestaan

verliezen v
دۆڕاندن
inergatief niet winnen

vermiljoen adj
sor
(RAL-kleur) deze kleur hebbend, een kleur 0, met RAL-nummer 2002.

vermits conjunction
çimkî
(meestal gebruikt in België) geeft onderschikkend een reden aan

vermoeid adj
betilî
behoefte hebbend om uit te rusten

vermoorden v
kuştin
overgankelijkmet opzet gewelddadig van het leven beroven

vernietigen /vərˈnitəɣə(n)/ v
hilweşandin
overgankelijk een einde maken aan, het bestaan uitwissen van, volledig tenietdoen

vers /vɛrs/ n
helbest
(dichtkunst) gedicht

versiering n
nexş
iets aangebracht om het uiterlijk fraaier te maken

versnelling n
lezan
(natuurkunde) de tweede afgeleide van de positie als functie van de tijd: d2x/dt2

verspreiden v
rayeka navdêrî
overgankelijk in omloop brengen, over een groter oppervlak uitbreiden

verstellen /'vərˈstɛlə(n)/ v
çê kirin
overgankelijk (kleding) (kleding of schoenen) weer in orde brengen, zorgen dat het heel wordt

verstikken v
fetisandin
overgankelijk doen stikken, door verstikking doden

verstoppen /vər'stɔpə(n)/ v
veşartin
overgankelijk iets ~: iets stoppen waar het niet gemakkelijk gevonden zal worden

versturen /vər'styrə(n)/ v
şandin
overgankelijk iets aan een verzendbedrijf ter bezorging afgeven

vertalen v
wergerrandin
overgankelijk omzetten van geschreven of gesproken informatie naar een andere taal

vertaler n
wergêr

vertaling /vərˈtalɪŋ/ n
tercime
iets dat omgezet is van de ene naar de andere taal

vertrekken /vərtrɛkə(n)/ v
çûn
ergatief weggaan.

vervaardigen v
çê kirin
maken, samenstellen

vervellen /vər'vɛlə(n)/ v
پاک کردن
ergatief oude huid afwerpen om daarmee nieuwe onderliggende huid bloot te stellen

verven v
rengandin
overgankelijk met verf bestrijken

verver n
nîgarvan

vervoeging /vər.ˈvu.ɣɪŋ/ /vər.ˈvu.χɪŋ/ /vɛr.ˈvu.ɣɪŋ(g)/ n
çivan
(taalkunde) de flexie van een werkwoord onder invloed van persoon, getal, tijd, wijs

vervolledigen v
temam kirin
overgankelijk iets compleet ofwel volledig maken, voltooien

verwijderen /vərˈwɛɪ̯dərə(n)/ /vərˈʋɛɪ̯dərə(n)/ /vərˈβ̞ɛːdərə(n)/ v
hilanîn
overgankelijk weghalen

verwoesten v
hilweşandin
overgankelijk totaal vernielen, niets intact laten

verwonden v
birrîn
overgankelijk lichamelijk letsel veroorzaken

verzenden v
şandin
ditransitief een bericht via post of e-mail overbrengen

verzet n
tirûş
handelingen gericht tegen de heersende macht of de aanvallende vijand alsmede de personen die die handelingen uitvoeren (de verzetsbeweging)

verzoek n
daxwaz
vraag om iets te doen, te laten of toe te staan
daxwazname
document waarin wordt gevraagd om iets te doen, te laten of toe te staan

verzoeken /vɛrˈzukə(n)/ v
داوا کردن
inergatief aan iemand vragen iets al dan niet te doen

vesting n
هێز

vet adj
قه‌ڵه‌و
rijk aan vet, vetrijk

vet n
به‌ز
(biochemie) gespecialiseerd dierlijk weefsel
rûn zeyt don kere nîvişk چه‌وری
(techniek) als smeermiddel gebruikte substantie

veulen n
canî
(dierkunde) (paardrijden) jong van bepaalde hoefdieren als het paard, de ezel, de kameel en de zebra

vier /viːr/ n
çar
het cijfer 4

vierde /ˈviːrdə/ ordinalAdjective
çarem
nummer vier in een rij

vierhoek n
çargoşe
(wiskunde) een geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit vier hoeken en derhalve ook vier zijden

vierkant adj
çarçik
met de vorm van een vierkant

vierkant n
çarçik
(wiskunde) geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit 4 gelijke hoeken van 90 graden en 4 zijden met gelijke lengte

vijf /vɛi̯f/ cardinalNumeral
pênc
5, het getal tussen vier en zes

vijfde /ˈvɛɪ̯f.də/ /ˈvɛɪ̯v.də/ /ˈvɛːv.də/ ordinalAdjective
pêncan
nummer vijf in een rij

vijfentwintig cardinalNumeral
bîstûpênc
"25", het getal tussen vierentwintig en zesentwintig, twintig plus vijf of vijf maal vijf

vijfenvijftig cardinalNumeral
pêncî û pênc
"55", het getal tussen vierenvijftig en zesenvijftig, vijftig plus vijf

vijfhoek n
pêncgoşe
(wiskunde) een geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit vijf hoeken en derhalve ook vijf zijden

vijftien /ˈvɛi ̯ftin/ cardinalNumeral
panzdeh pazdeh
"15", het getal tussen veertien en zestien, tien plus vijf

vijftig /ˈfɛi̯ftəx/ cardinalNumeral
pêncî
"50", het getal tussen negenenveertig en eenenvijftig, vijf maal tien

vijg n
hejîr
(fruit) Ficus carica peervormige, zoete vrucht met eetbare zaden van de vijgenboom (wikidata: vijg )

vinden /'vɪndə(n)/ v
dîtin
overgankelijk iets aantreffen nadat ernaar gezocht is

vinger n
til pêçî
(anatomie) elk van de 5 gelede extremiteiten waar de hand zich in splitst

vink n
befrîk

violentie n
şidet

viool n
keman
(muziekinstrument) viersnarig strijkinstrument

viooltje n
benefşe
(bloemplanten) een geslacht Viola uit de viooltjesfamilie (Violaceae )

vis n
masî
(dierkunde) benaming voor dieren uit de groep Pisces : gewerveld dier met kieuwen, levend in water

visvangst n
xox
het vangen van vis.
hoeveelheid gevangen vis.

vlag /vlɑχ/ n
ئاڵا
lap stof met een vast patroon van kleuren die gevoerd wordt als symbool van een organisatie, beweging of natie

vlecht n
gulî
een gebonden pluk haar of andere vezels

vleermuis n
şevrevînk bacemok
(dierkunde), klein vliegend zoogdier behorend tot de orde van de Chiroptera

vlees n
goşt
(anatomie) spierweefsel van bepaalde organen
goşte
(voeding) spierweefsel van dieren dat opgegeten kan worden als onderdeel van de voeding

vleeseter /ˈvlesetər/ n
goştxur
(biologie) een vleesetend dier

vleugel n
باڵ
een lichaamsdeel van een vogel dat vliegen mogelijk maakt

vlieden /'vlidə(n)/ v
baz dan
ergatief formeel: (van tijd) voorbijgaan
ergatief formeel: snel weg trachten te komen, vluchten

vlieg /vlix/ /vliχ/ n
mêş
(tweevleugeligen) Brachycera tweevleugelig insect

vliegen /ˈvli.ɣə(n)/ /ˈvli.χə(n)/ v
firîn
inergatief zich door de lucht voortbewegen

vlieger n
balafirvan
(beroep) iemand die vliegt

vliegtuig /ˈvlixtœːx/ /ˈvliχtœʏχ/ n
balafir
(verkeer) (luchtvaart) vervoermiddel dat speciaal ontworpen is voor het reizen door de lucht

vliegveld /ˈvlixfɛɫt/ n
balafirgeh
(luchtvaart) een terrein waar vliegtuigen kunnen landen en opstijgen

vlieten /'vlitə(n)/ v
baz dan
ergatief (formeel) zachtjes vloeien of stromen
ergatief (formeel) als iets vluchtigs voorbijgaan

vlinder n
pelatînk
(dierkunde) benaming voor nectar etende insecten uit de orde Lepidoptera , gekenmerkt door vier vaak gekleurde vleugels die met heel kleine schubben zijn bedekt, zuigende monddelen met een oprolbare tong en een rupsachtige larve die zich destructief voedt met planten

vlo n
kêç
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Siphonaptera , vleugelloze bloedzuigende huidparasieten

vloeibaar /ˈvluɪbar/ adj
ronatî
(thermodynamica) in staat te vloeien, gezegd van de aggregatietoestand van stoffen die niet vast en niet gasvormig zijn

vluchteling /'vlɵxtəlɪŋ/ n
penaber
iemand die uit angst voor vervolging zijn land is ontvlucht
iemand die voortvluchtig is

vlug /vlɵx/ adv
bi lez
met hoge snelheid, in korte tijd

vocatief n
dariştina bazîkerî
(grammatica) de vijfde naamval waarin een naamwoord staat dat aanduidt tot wie het woord wordt gericht

voet n
pê pî
(anatomie) voortzetting van het been beneden de enkel; lichaamsdeel waar een mens en dier op staan

voetbal /ˈvut.bɑɫ/ n
futbol
(sport) o een balsport waarbij twee teams van 11 spelers met hun voeten (of hoofd) een bal in het doel van de tegenstander proberen te krijgen

voetpad /'vutpɑt/ n
rêç
verhoogde of gemarkeerde strook langs een rijweg waar mensen kunnen lopen

vogel /ˈvoːɣəl/ /ˈvoχɔɫ/ n
firrinde teyr
(dierkunde) gewerveld dier behorend tot de klasse Aves met twee vleugels, twee poten, een snavel en een met veren bedekt lichaam dat zich voortplant door het leggen van eieren

vol /vɔl/ /vɔɫ/ adj
tijî
geheel gevuld

volksvergadering n
hertişt
een vergadering waaraan de gehele bevolking van een stad, streek of land deelneemt

volleybal n
voleybol
(sport), m bal waarmee het spel 'volleybal' wordt gespeeld.

volt n
volt

voltrekken /vɔl'trɛkə(n)/ v
xeniqandin
overgankelijk ten uitvoer brengen

volwassene n
gihaştî
een persoon die de volwassen leeftijd heeft bereikt waarop men normaal fysiek volgroeid is en normaal en verantwoordelijk kan functioneren in de samenleving

voois n
awaz

voor /vor/ preposition
berî
eerder in tijd

voorbeeld n
nimûne
iets of iemand ter navolging

voorhoofd n
enî
(anatomie) het deel van het gezicht tussen de wenkbrauwen, de normale haarlijn en de slapen

voorjaar n
به‌هار
de lente

voorkeur /ˈvoːrkør/ n
preferans
de neiging tot kiezen van het één boven het ander

voorlezen v
xwendin
ditransitief hardop een tekst lezen ten aanhoren van anderen

voornaamwoord /ˈvɔːr.nam.ˌʋɔːrt/ n
cînav

voorzetsel n
daçek
(grammatica) een onverbuigbaar woord dat de aard van de relatie tussen verschillende elementen in de zin aangeeft

vork n
çetel
aftakking van een boomtak of van een weg
çatel çetel
(gereedschap) (huishouden) voorwerp bestaande uit een greep en (meestal 3 of 4) tanden, waarmee vast voedsel wordt gegeten

vormen v
pêk anîn
in de juiste vorm brengen
deel uitmaken van, fungeren als bouwsteen van

vos n
رێوی rûvî
(roofdieren) bepaald zoogdier, Vulpes vulpes , met bruinrode kleur en dikbehaarde staart

vraag /vra:x/ /vra:χ/ n
پرسیار
een verzoek (om inlichting)

vrachtboot n
keştî
(scheepvaart) een boot die gebouwd is om vracht te vervoeren

vragen /ˈvraɣə(n)/ /ˈvraχə(n)/ v
پرسین pirsîn
ditransitief mondeling of schriftelijk informatie verzoeken
داواکردن پرسین
ditransitief mondeling of schriftelijk actie verzoeken

vrede /ˈvredə/ n
aştî
(politiek) het ontbreken van oorlog

vreemd adj
بێگانه‌
van buiten, niet van hier, buitenlands

vreemdeling n
بێگانه‌
iemand die afkomstig is uit een ander gebied of land dan dat waar hij verblijft

vreugde n
şabûnî
een blij gevoel

vriend /vriːnt/ n
dost
(sociologie) een persoon met wie je een speciale, vriendschappelijke, persoonlijke band hebt
(sociologie) de mannelijke persoon met wie je verkering hebt; de mannelijke persoon met wie je een liefdesrelatie hebt

vriendschap n
dostî
(sociologie) gelijkwaardige relatie tussen personen die elkaar wederzijds genegen zijn en een vergelijkbare relatie tegelijkertijd ook met anderen kunnen hebben

vrijdag n
eynî cume în
(tijdrekening), (dag) dag van de week die na donderdag en voor zaterdag komt

vrijheid /ˈvrɛi̯ɦɛi̯t/ n
azadî
het vrij zijn

vroedvrouw /ˈvrud.vrɑu/ n
maman
(medisch) (beroep) een vrouw die een bevalling begeleidt

vrouw n
jin afret
(biologie) volwassen mens van het vrouwelijk geslacht
(kaartspel) speelkaart waarop een vrouwelijke figuur (vaak een koningin) staat afgebeeld
jin
(pregnant), (familie), (juridisch) vrouwelijke partner in een blijvende relatie

vrouwelijk adj
mê

vrucht /vrʏxt/ n
fêkî
(plantkunde) volgroeid vruchtbeginsel van een boom of plant

vruchtboom n
dara bi fekî
(plantkunde) boom die eetbare vruchten voortbrengt

vuil /vœy̯l/ adj
qilêr
niet schoon, bevuild

vulkaan n
volkan

vuur /vyːr/ n
agir nar
(scheikunde) het geheel van de licht- en warmteverschijnselen die zich voordoen wanneer iets verbrandt, d.w.z. een oxidatiereactie ondergaat

vuurtoren n
fanûsgeh
(scheepvaart) een hoog lichtbaken aan de kust

vuurwerk n
agirbazî
één of meerdere voorwerpen die gevuld zijn met ontploffende, brandbare en lichtgevende stofmengsels.

waar /ʋar/ adv
kû
Vragend: op welke plaats?
Betrekkelijk op welke plaats

waarderen v
buha pê dan
overgankelijk op waarde schatten
begem kirin
overgankelijk op prijs stellen, appreciëren

waarnemen v
oruspu cocuklari
overgankelijk iets via de zintuigen in zich opnemen

waarom /ʋaːˈrɔm/ adverbialPronoun
çima
vanwege welke oorzaak?

wachten /ˈʋɑx.tə(n)/ /ˈβɑx.tə(n)/ v
sekinîn
inergatief op dezelfde plaats of in dezelfde situatie blijven tot iemand komt of iets gebeurt

waf interjection
حەو
krachtig geluid met korte tussenpozen, zoals een hond dat kan uitstoten

wagen /ˈʋaːɣə(n)/ /ˈʋaːχə(n)/ n
diwêrê
(verkeer) auto

wal n
berav
vaste land in tegenstelling tot het boord van een schip

walvis n
balîna hûf
(walvisachtigen) benaming voor zoogdieren uit de onderorde Cetacea , de gemeenschappelijke naam voor een groep van circa 80 soorten geheel in het water levende zoogdieren

wandelen /ˈʋɑn.də.lə(n)/ /ˈβ̞ɑn.də.lə(n)/ v
پیاسە کردن
ergatief gericht een wandeling maken
inergatief ongericht een wandeling maken

wang n
gep
(anatomie) zijkant van het gezicht onder het oog

want /ʋɑnt/ conjunction
ji ber ku
geeft nevenschikkend een reden aan.

wapen /ˈʋaːpən/ n
sîleh çek
een werktuig van geweld

warmte n
germahî
de mate waarin het weer warm is
(thermodynamica) de hoeveelheid thermische energie

wassen /'ʋɑsə(n)/ v
şûştin
overgankelijk iets met water of een andere vloeistof zuiveren
wederkerend zich ~; zichzelf met water schoonmaken

waterdamp n
hilm

waterhoen n
mirîşka avî
(kraanvogelachtigen) bepaald soort watervogel, Gallinula chloropus

watermeloen /ˈʋaːtərməˌlun/ n
zebeş
(fruit) (bloemplanten) Citrullus lanatus (syn: Citrullus vulgaris) een eenjarige, eenhuizige plant uit de familie Cucurbitaceae met grote, grijs-groene gelobde bladeren. De bloemen zijn eenslachtig en geel tot wit van kleur. De vruchten, die afhankelijk van de soort kunnen variëren in gewicht van 1 tot 50 kg, bevatten vochtig, zoet vruchtvlees. In het vruchtvlees, dat meestal rood is, maar ook wit, roze, geel of oranje van kleur kan zijn, zitten de pitten. Het rode vruchtvlees bevat het hoogste gehalte lycopeen van alle rauw geconsumeerde vruchten (indien een tomaat gekookt wordt, bevat deze relatief meer lycopeen)

waterpokken n
sorik
alleen meervoud (medisch) goedaardige infectieziekte die gepaard gaat met het verschijnen van rode vlekjes op de huid die daarna overgaan in jeukende blaasjes

waterstof /ˈʋatərˌstɔf/ n
hîdrojen
(scheikunde), (element) een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met symbool H en atoomnummer 1

website n
malper
(internet) plaats waar zich informatie bevindt op het internet, aangeduid met een URL

weduwe /ˈʋeːdyʋə/ n
jinebî
vrouw wier huwelijkspartner overleden is

weduwnaar /'ʋedyʋnar/ n
mêrebî
man wiens huwelijkspartner overleden is

wee /ʋeː/ interjection
azar
uitroep van groot verdriet

weegschaal n
terazî
(gereedschap) een meetinstrument waarmee het gewicht kan worden bepaald

week /wek/ /ʋek/ /β̞ek/ n
hefte
(tijdrekening), (eenheid) tijdseenheid van 7 dagen, meestal beginnend op maandag of zondag

weekblad /'ʋekblɑt/ n
heftename
een publicatie die wekelijks verschijnt

weer /weːr/ /ʋɪːr/ /β̞eːr/ n
hewa
(meteorologie) de atmosferische omstandigheden

weerstand n
tirûş
een reactie die poogt een bepaalde actie tegen te werken, tegenstand
(natuurkunde) (elektrotechniek) elektrische ~ de tegenstand die een stroom in een stroomgeleider ondervindt; de Wet van Ohm beschrijft het verband tussen spanning, stroom en weerstand
(natuurkunde) (elektronica) (elektrotechniek) een onderdeel dat wordt toegepast in elektrische en elektronische schakelingen

wees /ʋes/ n
هه‌تیو

weggeven v
dan
overgankelijk afstand nemen van iets door het aan iemand te geven

weghalen v
hilanîn
overgankelijk van zijn plaats halen

wegvliegen /ˈwɛxvliɣə(n)/ /ˈʋɛχfliχə(n)/ /ˈβ̞ɛxvliɣə(n)/ v
çûn
ergatief heel snel en plotseling een plaats verlaten

weiland /'ʋɛɪlɑnt/ n
çergeh
een stuk grasland in gebruik voor de begrazing door vee

wekken v
ji xewê rakirin
overgankelijk wakker maken

welkom /ˈʋɛɫkɔm/ adj
bi xêr hatin
gewenst zijn te blijven

welkom /ˈʋɛɫkɔm/ interjection
bi xêr bên
begroeting uitgesproken wanneer een persoon of groep ergens arriveert

welkomst n
bi xêr hatin

wellicht /ʋɛˈlɪxt/ adv
belkî
misschien, mogelijk, mogelijkerwijs

welvarend v
ava
over ruime financiële middelen beschikkend

wenkbrauw / ˈwɛŋɡbrɑu / n
birû
(anatomie) knokige rand boven het oog, meestal begroeid met haar

wens /ʋεns/ n
xwestek

wensen /'ʋɛnsən/ v
نیاز

wereld /ˈweː.ʁəlt/ /ˈʋɪː.rɔɫt/ /ˈβ̞eː.rəɫt/ n
dinya cîhan
de aarde

werk /ʋɛrk/ n
kar
dat wat gedaan moet worden, klus, arbeid, karwei
erk
beroep
de plek waar men werkt, werkplek

werken /ʋɛrkən/ v
kar kirin
inergatief arbeid verrichten, lichte vorm van zwoegen en daarmee een resultaat proberen te bewerkstelligen en geld verdienen
meşîn
inergatief functioneren, draaien

werkloosheid /wɛrkˈloshɛit/ n
bêkarî
(economie) deel van de beroepsbevolking dat geen baan heeft
(verouderd) niet actief zijn, niks doen

werktuig n
amûr
(gereedschap) een stuk gereedschap om een taak eenvoudiger en/of lichter te maken

werkwoord n
lêker
(grammatica) woordsoort die in de eerste plaats een handeling of toestand uitdrukt

werpen v
avêtin
overgankelijk met een krachtige zwaai van de arm iets uit de hand naar iets of iemand heen laten gaan

wervel n
movik
(anatomie) een bot van de wervelkolom

wervelkolom n
birrbirre

wesp n
moz
(vliesvleugeligen) Apocrita een zwart-geel gestreept vliesvleugelig insect dat geen mier of bij is

west /ʋɛst/ adv
rojava

westen /ˈʋɛs.tə(n)/ n
rojava

westnoordwest adv
rojava-bakurê rojava

wet /wɛt/ n
qanûn
(juridisch) een door de overheid opgestelde regel

weten /ˈʋeː.tə(n)/ v
zanîn
ergens kennis van hebben

wetenschap /'ʋetənsxɑp/ n
zanist
de georganiseerde activiteit tot het vergroten van kennis en begrip, op wetenschappelijk niveau

wetenschappelijk /,ʋetən'sxapələk/ adj
zanistî

wettigheid /'ʋɛtəxhɛɪt/ n
meşrûiyet
(juridisch) het in overeenkomst met de wet zijn

weven /ˈweː.və(n)/ /ˈʋe.və(n)/ v
uye
overgankelijk (kleding) (textiel) een weefsel vervaardigen door lengte- en dwarsdraden in elkaar rechthoekig te vlechten

wie /wiː/ /ʋiː/ /β̞iː/ relativePronoun
kî
betrekkelijk voornaamwoord met ingesloten antecedent: degene die

wiek /ʋik/ n
bêr
molenarm, windvanger op het gevlucht van een windmolen

wiel n
çerx
o ronddraaiende schijf voor voortbeweging met minimale weerstand

wij /wɛɪ̯/ /ʋɛɪ̯/ /β̞ɛː/ personalPronoun
em
nominatief (onderwerp), verwijst naar de groep mensen waar de spreker of schrijver bij hoort

wijl conjunction
ji ber ku
(verouderd) geeft onderschikkend een reden aan

wijn /wɛɪ̯n/ /ʋɛɪ̯n/ /β̞ɛːn/ n
şerab
(oenologie), (drinken) sterke drank met alcoholgehalte van 10 tot 15 procent die verkregen wordt door de gisting van druivensap.

wijnstok /ˈʋɛi̯n.stɔk/ n
rez
(plantkunde) Vitis vinifera klimplant uit de wijnstokfamilie met handvormige bladeren en geel-groenachtige bloemen, die de druif als vrucht voortbrengt

wijsbegeerte n
felsefe
de oudste wetenschap, die de wereld en het menselijk bestaan tracht te doorgronden

wil /ʋɪl/ n
ber
de bereidheid of zin om iets te doen

wild zwijn n
beraz
(evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Sus scrofa uit de familie van de varkens (Suidae ), de wilde voorouder van het gedomesticeerde varkenHet wilde zwijn heeft van de varkens van de Oude Wereld het grootste verspreidingsgebied, en komt in grote delen van Europa, Azië en Noord-Afrika voor.

willen /ˈʋɪ.lən/ v
xwestin
modaal werkwoord iets als verlangen of voorkeur hebben

wind /ʋɪnt/ n
ba
(meteorologie) de stroming van lucht veroorzaakt door luchtdrukverschillen

winden /ˈʋɪndə(n)/ v
pêçan
overgankelijk een draad of kabel draaiend op een as of klos aanbrengen

winst /ʋɪnst/ n
kar
(economie) het verschil tussen de verkoopsprijs en alle kosten die men heeft gemaakt

winter /ʋɪntər/ n
zivistan zistan
(meteorologie) het vierde van de vier seizoenen: op het noordelijk halfrond van 21 december tot 20 maart, op het zuidelijk halfrond van 21 juni tot 20 september

wiskunde n
matematîk jimarnasî bîrkarî hesab jimêryarî
(wetenschap) de formele studie van patronen en structuren

wisselstroom n
rewteka pêlpêlokî
(natuurkunde), (elektrotechniek) elektrische stroom die periodiek van richting en van sterkte verandert

wit /ʋɪt/ n
spî
(kleur) lichtst mogelijke kleur, kleur die wordt waargenomen bij een gelijkmatige vermenging van alle zichtbare kleurtinten in het spectrum

wittekool n
kelem
(bloemplanten) sluitkoolgewas Brassica oleracea var. capitata dat lichtgroen tot wit van kleur is (wikidata: wittekool )

wodka n
vodka
(drinken) een heldere, kleurloze en nagenoeg geurloze sterkedrank, gestookt uit uiteenlopende plantaardige grondstoffen

woef interjection
حەو
krachtig geluid met korte tussenpozen, zoals een hond dat kan uitstoten

woensdag /ˈʋunzdɑx/ n
çarşem
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na dinsdag en voor donderdag komt

woerd n
مراوی
(eendvogels) het mannetje van een eendensoort

woestijn n
beyaban
grote dorre vlakte, met weinig neerslag (relatief t.a.v. de daar heersende temperatuur) en weinig vegetatie

wol /ʋɔl/ n
hirî
(textiel) weefsel van wollen garens

wolf /wɔlf/ /ʋɔlf/ n
gur
(roofdieren) bepaald zoogdier, Canis lupus , dat in groepen jaagt en voorkomt op het noordelijk halfrond

wolfraam n
wolfram
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool W en atoomnummer 74. Het is een grijswit overgangsmetaal

wolk n
ewr mişale
(meteorologie) samenhangende verzameling van merendeels zwevende waterdruppeltjes

wolkenkrabber /ˈwɔlkə(n)ˌkrɑbər/ /ˈʋɔɫkə(ŋ)ˌkrɑbər/ /ˈβ̞ɔɫkə(ŋ)ˌkrɑbər/ n
balexane
(bouwkunde) een zeer hoog gebouw dat met bewolkt weer zichtbaar in de wolken kan steken

wolvin /wɔlˈvɪn/ /ʋɔlˈvɪn/ n
dêlegur
(dierkunde) vrouwelijke wolf

wonen /ˈwo.nə(n)/ /ˈʋo.nə(n)/ /ˈβ̞o.nə(n)/ v
jîn
inergatief een permanente behuizing hebben

woord /ʋoːrt/ /ˈʋʊːrt/ /ˈβoːrd/ /ˈβoːrt/ n
bêje gotin peyv kelîme şor çeko
(taalkunde) spraakklank of betekeniseenheid die bestaat uit minimaal één vrij morfeem en minimaal nul gebonden morfemen
gotin
(informatica) de natuurlijke eenheid van informatie voor een bepaalde computerarchitectuur

woordenboek /ˈʋɔːrdə(n)ˌbuk/ n
ferheng bêjename peyvname
(taalkunde) een boek waarin de woorden en uitdrukkingen van een taal zijn gerangschikt met hun grammatische eigenschappen, gebruiksmogelijkheden, betekenissen of vertalingen

worden /ˈwɔrdə(n)/ /ˈʋɔrdə(n)/ /ˈβ̞ɔrdə(n)/ v
bûn

worm /ʋɔrm/ n
gur
(informatica) is een zichzelf vermenigvuldigend computerprogramma. Via een netwerk worden kopieën van deze worm doorgestuurd zonder een tussenkomst van een gebruiker. Een worm is geen computervirus want hij heeft geen computerprogramma nodig om zich aan vast te hechten. Men kan stellen dat een worm schade toebrengt aan een netwerk, waar een virus een gerichte aanval op een computer doet

wortel /ˈʋɔrtəl/ n
kok rîş qurm reh ڕه‌گ
(plantkunde) het ondergrondse gedeelte van een plant of boom

xyleem /ksiˈlem/ n
ksîlem
(biologie) het houtgedeelte van de vaatbundels in houtige gewassen

xylofoon n
darînk
(muziekinstrument) melodisch slaginstrument dat bestaat uit een reeks op toon gestemde hardhouten staafjes waar met kleine hamertjes op geslagen wordt

yard n
yard
een Angelsaksische lengtemaat (3 voet is 0,9144 m)
een Engelse vlaktemaat (12,14 ha)

yoghurt /ˈjɔxərt/ /ˈjɔχərt/ n
mast
(voeding) lichtzuur en enigszins lobbig zuivelproduct, gemaakt door het toevoegen van melkzuurbacteriën aan gewone melk

yttrium n
îtriyûm
(scheikunde), (element) een element en zilverwit overgangsmetaal met het symbool Y en het atoomnummer 39

zaadbal /'zadbɑl/ n
gun
het mannelijke orgaan waar de spermacellen gemaakt worden

zaag /zax/ n
mişar
(gereedschap) een stuk gereedschap met een scherp getand metalen blad om voorwerpen in stukken te verdelen

zaaien v
çandin
overgankelijk zaad strooien

zacht adv
nerm
met weinig geluidsvolume

zachtzinnig adj
şîrîn
niet al te ruw, de dingen ontziend

zadel n
kurtan
zitplaats op de rug van een (rij)dier
zitplaats op een (gemotoriseerde) fiets

zagen /ˈza.ɣə(n)/ /ˈza.χə(n)/ v
mişar kirin
overgankelijk in stukken delen door middel van een zaag

zak n
girfan گیرفان
een plek in kleding waarin kleine spullen kunnen worden meegedragen

zakkenroller n
berîk bir
(beroep) iemand die ongemerkt waardevolle zaken steelt die mensen bij zich dragen zoals een portemonnee, geld of telefoon

zand n
qûm
(geologie) losse massa die bestaat uit miljoenen stukjes steen, schelpen [1], kwarts en glimmer [1]

zanger /ˈzɑŋər/ n
stranbêj
(muziek), (beroep) iemand die zingt.

zaterdag n
paşînî sebt şemî
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na vrijdag en voor zondag komt

ze personalPronoun
ew
clitische vorm van zij; derde persoon vrouwelijk enkelvoud, onderwerp

zebra n
zebra
(onevenhoevigen) Equus snel, paardachtig kuddedier van de Afrikaanse steppen, gekenmerkt door zijn witte of lichtgele huid met zwarte of donkerbruine strepen, opstaande manen, tamelijk lange oren en zijn niet tot de wortel behaarde staart

zee /ze/ /zeː/ n
derya
(aardrijkskunde) een uitgestrekt oppervlak zoutwater dat het grootste deel van de aarde bedekt

zee-egel n
jijiya deryayî
(stekelhuidigen) op de zeebodem levend bol-, hart- of schijfvormig stekelig ongewerveld diertje dat behoort tot het fylum stekelhuidigen (Echinodermata)

zee-engte n
tengav
smalle doorgang tussen twee zeeën en daarmee tevens de scheiding tussen twee landmassa's

zeebanket n
masî
(voeding) gevarieerde vismaaltijd

zeeman n
deryavan

zeemeeuw n
qaqlîbaz
(steltloperachtigen) benaming voor zeevogels uit de familie meeuwen, Laridae , die vooral op zee en langs de kust te vinden zijn

zeep n
sabûn
(scheikunde) (huishouden) substantie met een desinfecterende werking, gebruikt als schoonmaakmiddel of voor de persoonlijke hygiëne

zeggen v
gotin
overgankelijk, (communicatie) (meestal mondeling) mededelen, zich met gesproken taal uiten

zeilen /ˈzɛɪlə(n)/ v
seyirîn
(scheepvaart) zich in een zeilboot met behulp van de wind over het water voortbewegen

zeldzaam /'zɛltsam/ adj
hindik caran
naar verhouding gering in aantal

zelfdoding n
xwekuştin
Het zich benemen van het leven

zelfmoord /ˈzɛɫfmoːrt/ n
xwekuştin
handeling waarbij men een einde maakt aan zijn eigen leven

zelfstandig naamwoord n
navdêr
(grammatica) woordsoort die een zekere mate van zelfstandigheid van het genoemde uitdrukt, in veel talen standaard gecombineerd met een lidwoord.

zenuwstelsel n
demarekoendam
(anatomie) het orgaansysteem dat bij dieren een coördinerende rol speelt bij alle handelingen, zoals het aansturen van de spieren, het verwerken van zintuiglijke prikkels en bij hogere diersoorten de emotionele en cognitieve processen

zes n
şeş
het cijfer 6
dat wat in een (rang)ordening met 6 is aangeduid
groep van 6 eenheden

zesendertig cardinalNumeral
sî û şeş
"36", het getal tussen vijfendertig en zevenendertig, dertig plus zes of zes maal zes

zestien cardinalNumeral
şazdeh
(wiskunde) natuurlijk getal tussen vijftien en zeventien, tien plus zes, in cijfers uitgeschreven als "16"

zestig cardinalNumeral
şêst
"60", het getal tussen negenenvijftig en eenenzestig, zes maal tien

zeug n
madek
(vulgair) scheldwoord voor een vrouw, waarmee de vrouw met een varken wordt vergeleken

zeven /ˈzøvən/ cardinalNumeral
heft
"7", het getal tussen zes en acht

zeventien /ˈzøvənˌtin/ cardinalNumeral
hevde
"17", het getal tussen zestien en achttien, tien plus zeven

zeventig /ˈzøvəntəx/ cardinalNumeral
heftê حه‌فتا
"70", het getal tussen negenenzestig en eenenzeventig, zeven maal tien

zichzelf reflexivePersonalPronoun
hev

ziek adj
nexweş
(medisch) verkerend in een toestand waarbij sommige lichamelijke processen niet goed werken, niet gezond zijnd; gezegd van mensen en dieren

ziekenhuis /ˈzi.kǝn.ˌɦœʏs/ n
bîmaristan
(medisch) instelling voor onderzoek, behandeling en verpleging van zieken

ziekte n
nexweşî

zielkunde n
psîkolojî

zien v
dîtin
inergatief het vermogen hebben om met het oog waar te nemen

zij /sɛɪ̯/ /zɛɪ̯/ /zɛː/ personalPronoun
ew
3e persoon enkelvoud vrouwelijk, nominatief
3e persoon meervoud, nominatief

zijkant /zɛɪkɑnt/ n
لا
datgene dat de zijde vormt

zijn v
bûn
ergatief: bestaan, existeren
ergatief: zich bevinden, ergens aanwezig zijn
koppelwerkwoord (gevolgd door zelfstandignaamwoordgroep): gelijk zijn aan:
koppelwerkwoord(gevolgd door zelfstandignaamwoordgroep): tot de groep behoren van
koppelwerkwoord (gevolgd door adjectief): de eigenschap hebben:
hulpwerkwoord: ~ + voltooid deelwoord: hulpwerkwoord van de voltooide tijd van een ergatief werkwoord
hulpwerkwoord: ~ + voltooid deelwoord: hulpwerkwoord van de voltooide tijd van de lijdende vorm

zilver n
zîv

zindelijk adj
pak
van huisdieren: alleen buitenshuis of binnenshuis op een daarvoor bestemde plaats (als een kattenbak) poepend en plassend
van kinderen: poepend en plassend op een toiletpot
helder, proper, rein, schoon

zingen v
گۆرانی وتن
overgankelijk (muziek) met de eigen stem als muziek laten horen

zink n
çînko
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Zn en atoomnummer 30. Het is een blauw/wit overgangsmetaal

zinken /zɪŋkə(n)/ v
noq bûn
ergatief in een vloeistof, meestal water, traag naar beneden zakken

zintuig /ˈzɪntœx/ /ˈzɪntœyx/ n
hest
een orgaan dat prikkels uit de buitenwereld in elektrische signalen voor de hersenen omzet

zirkonium n
zîrkonyûm
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Zr en atoomnummer 40. Het is een goudkleurig overgangsmetaal

zitkamer n
odeya rûniştinê

zitten /ˈzɪ.tə(n)/ v
rûniştin
inergatief op het zitvlak rusten

zoals conjunction
mîna
op dezelfde manier
bijvoorbeeld.

zoeken v
dîtin
overgankelijk proberen te vinden

zoet /ˈzut/ adj
şîrîn
ter omschrijving van een vaak als aangename ervaren smaak zoals die van suiker

zoethout /ˈzuthʌʊt/ n
binebelek
Glycyrrhiza glabra , een plant die tot de vlinderbloemigen behoort

zomer n
havîn هاوين

zon n
roj tav
(astronomie) de ster waar de planeet aarde omheen draait, hemellichaam dat o.a. de aarde het daglicht schenkt

zondag n
yekşem يه‌کشه‌ممه
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na zaterdag en voor maandag komt

zonder preposition
bê
in afwezigheid van.

zonnebloem /ˈzɔnəˌblum/ n
berberoj
(plantkunde) Helianthus annuus , een tot 3 meter hoge plant met een grote gele bloem

zonnebloemolie n
rûnê gulberojê
(voeding) een plantaardige spijsolie geperst uit zonnebloempitten

zonnebril n
berçavka rojê
een bril met speciale glazen (dikwijls polaroid) om de ogen tegen het zonlicht te beschermen

zonneschijn n
hetav tav
het licht dat van de zon afkomstig is

zonnewende /ˈzɔnəˌwɛndə/ /ˈzɔnəˌʋɛndə/ /ˈzɔnəˌβ̞ɛndə/ n
rojveger
de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest noordelijke of zuidelijke positie (de keerkringen) bereikt

zoo /zo/ n
baxçeyê heywanan
verzameling levende, oorspronkelijk wilde dieren die in een vaak parkachtige omgeving in gevangenschap worden gehouden om het publiek de gelegenheid te geven ze te kunnen bekijken

zoon /zoːn/ n
law
(familie) een mannelijk kind

zout /zɑu̯t/ adj
têrxwê
zout bevattend of zout smakend

zout /zɑu̯t/ n
xwê
alledaagse naam voor keukenzout bedoeld (natriumchloride)

zuid /zœʏ̯t/ /zœːd/ /zœːt/ adv
başûr

zuiden /ˈzœy̯.də(n)/ n
başûr

zuidoost adv
başûr rojhilat

zuidwest adv
başûr rojava

zuigen /ˈzœy̯.ɣə(n)/ v
mêjîn mêtin
een verlaagde druk aanleggen met de mond of met een apparaat

zuiver oranje adj
pirteqalî

zus n
xwişk
(familie) een ander kind van dezelfde ouders van het vrouwelijk geslacht

zuster /ˈzʏs.tər/ n
xuşk
vrouwelijk kind van dezelfde ouders, zus

zuur /zyːr/ n
تورش
vloeistof, die een verhoogde concentratie waterstofionen bevat

zuurstof /ˈzyːrstɔf/ n
oksîjen
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool O en atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O2 en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof

zwaar adj
dijwar
van groot gewicht

zwaard n
şimşûr
een lang, scherp voorwerp, vaak van ijzer gemaakt, dat werd gebruikt als wapen; tegenwoordig heeft het eerder een symbolische waarde

zwaartekracht n
erdkêşî
(natuurkunde) de kracht die de wederzijdse aantrekking van massa veroorzaakt

zwager /ˈzʋa.ɣər/ n
bûra

zwageres /zwaɣəˈrɛs/ n
baltûz
(familie) de echtgenote van iemands broer of zus, of de zus van iemands echtgenoot of echtgenote

zwagerin /zwaɣəˈrɨn/ n
baltûz
(familie) de echtgenote van iemands broer of zus, of de zus van iemands echtgenoot of echtgenote

zwaluw n
dûvmeqesk
(zangvogels) benaming voor trekvogels uit de familie Hirundinidae , die van insecten leven

zwart adj
reş
(figuurlijk) een donker gelaat of uiterlijk hebbend, opgevat als een etnisch kenmerk

zwartkop n
abon
(zangvogels) bepaald soort vogel, Sylvia atricapilla , uit de familie van zangers Sylviidae , van deze grasmus heeft het mannetje een zwarte kop en het vrouwtje een bruine.

zwavel /zʋavəl/ n
kewkurd
(scheikunde), (element), (mineraal) scheikundig element met symbool S en atoomnummer 16. Het is een geel niet-metaal

zwellen v
perçivandin
ergatief in volume toenemen

zwembad /ˈzwɛmbɑd/ /ˈzʋɛmbɑt/ /ˈzβ̞ɛmbɑt/ n
birka
(zwemmen) een bassin om in te zwemmen

zwemmen v
soberîkirin
(sport) inergatief zich gecoördineerd door het water voortbewegen

zwijn n
beraz
(evenhoevigen) benaming voor zoogdieren uit de familie Suidae , waarvan de mannetjes slagtanden hebben
(scheldwoord) (figuurlijk) iemand die zich vies, onbeschaafd of zeer slecht gedraagt

één /eːn/ cardinalNumeral
yek
de inhoud van de kleinste niet-lege verzameling, het kleinste getal van de verzameling \mathbb{N}_0; komt na nul en vóór twee, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I