drom drɔ̃m suffix
dromo
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drogą, torem, biegiem, wyścigiem

ek ɛk suffix
llo tto
tworzy zdrobnienia rzeczowników rodzaju męskiego

fag suffix
fago
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z organizmem odżywiającym się danym pokarmem

fagia ˈfaɟja suffix
fagia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem

fil suffix
filo
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających amatora lub miłośnika czegoś

filia ˈfʲilʲja suffix
filia
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających upodobania, zamiłowania, skłonności do czegoś

fob suffix
fobo
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających: strach, lęk

fobia ˈfɔbʲja suffix
fobia
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś

gamia suffix
gamia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z małżeństwem lub określonym systemem rozmnażania się

iatria suffix
iatria
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami działów medycyny

ista suffix
ista
tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu

izm ism̥ suffix
ismo
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami

log lɔk suffix
logo
ostatni człon wyrazów złożonych tworzący rzeczowniki określające osoby zajmujące się badaniem, nauką

logia ˈlɔɟja suffix
logia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

mancja suffix
manzia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wróżbą, wróżeniem

metria ˈmɛtrʲja suffix
metria
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z mierzeniem

onim ˈɔ̃ɲĩm suffix
onimo
ostatni człon wyrazów złożonych mający znaczenie: nazwa, imię, wyraz

plegia ˈplɛɟja suffix
plegia
(medycyna, medyczny) w złożeniach: paraliż określonego rodzaju

skop skɔp suffix
scopio
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania

terapia tɛˈrapʲja suffix
terapia
(medycyna, medyczny) ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze sposobem leczenia

tomia ˈtɔ̃mʲja suffix
tomia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cięciem, operacją chirurgiczną

zaur suffix
sauro
…tworzący wyrazy oznaczające jaszczurkę lub szerzej gada

A-dur ˈa‿dur n
la maggiore
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami);

AA a‿ˈː acronym
AA
= Anonimowi Alkoholicy;

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
ABS
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;

AIDS ɛjts n
AIDS
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

Aaron aˈːrɔ̃n pn
Aronne
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
imię męskie;

Abakuk aˈbakuk pn
Abaco
imię męskie;

Abaza aˈbaza pn
Abaza
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej w Republice Chakasji, położone w śródgórskiej kotlinie w górnym biegu rzeki Abakan;

Abchaz ˈapxas n
abcaso abkhaso abkhazo
mieszkaniec Abchazji;

Abchazja apˈxazʲja pn
Abcasia Abkhazia Abkhasia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abchazka apˈxaska n
abcasa abkhasa abkhaza
mieszkanka Abchazji

Abdiasz pn
Abdia
(biblijny) postać biblijna, prorok;

Abdon ˈabdɔ̃n pn
Abdone Abdon
imię męskie;

Abel ˈabɛl pn
Abele
imię męskie;

Abelard aˈbɛlart pn
Abelardo
imię męskie;

Aberdeen pn
Aberdeen
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
Abidjan
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abigail pn
Abigail
imię żeńskie;

Abihu pn
Abiu
(biblijny) imię męskie;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Abissinia
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Abisynka ˌabʲiˈsɨ̃nka n
abissina
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii

Abisyńczyk ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
abissino
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

Aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
aborigeno
(antropologia, antropologiczny) pierwotny mieszkaniec Australii;

Abraham abˈraxãm pn
Abramo
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abram ˈabrãm pn
Abramo Abram
imię męskie

Abruzja abˈruzʲja pn
Abruzzo
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

Abruzyjczyk ˌabruˈzɨjʧ̑ɨk n
abruzzese
mieszkaniec Abruzji

Absalom apˈsalɔ̃m pn
Assalonne
(biblijny) postać biblijna, syn króla Dawida;

Abudża aˈbuʤ̑a pn
Abuja
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;

Abundiusz pn
Abbondio Abondio Abundio
imię męskie

Achaja aˈxaja pn
Acaia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w Grecji;

Achalciche pn
Akhaltsikhe
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia;

Achilles aˈxʲilːɛs pn
Achille
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Achitofel ˌaxʲiˈtɔfɛl pn
Achitofel
(biblijny) postać biblijna, doradca króla Dawida, przyłączył się do jego zbuntowanego syna Absaloma;

Achtuba pn
Achtuba
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Ad-Dauha ad‿ˈːawxa pn
Doha
(geografia, geograficzny) stolica Kataru;

Ada ˈada pn
Ada
imię żeńskie;

Adalbert aˈdalbɛrt pn
Adalberto
imię męskie;

Adam ˈadãm pn
Adamo
imię męskie;
(biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

Addis Abeba ˈaddʲis aˈbɛba pn
Addis Abeba
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii;

Adela aˈdɛla pn
Adele
imię żeńskie;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
Adelaida Adelaide
imię żeńskie;
Adelaide
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;

Adolf ˈadɔlf pn
Adolfo
imię męskie;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Adone
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Adria ˈadrʲja pn
Adria
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, położone między dolnym Padem i Adygą; w starożytności ważny port morski;

Adrian ˈadrʲjãn pn
Adriano
imię męskie;

Adriana aˈdrʲjãna pn
Adriana
imię żeńskie;

Adrianna aˈdrʲjãnːa pn
Adriana
imię żeńskie;

Adriatyk aˈdrʲjatɨk pn
Adriatico
(zobacz) Morze Adriatyckie

Adyga pn
Adige
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech uchodząca do Zatoki Weneckiej;

Adżaria pn
Agiaria
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

Adżarska Republika Autonomiczna pn
Repubblica Autonoma Agiara
(geografia, geograficzny) (administracja) (oficjalnie) Adżaria (nazwa oficjalna)

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afghanistan Afganistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afganka avˈɡãŋka n
afghana afgana
obywatelka Afganistanu

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
afghano afgano
obywatel Afganistanu

Afroamerykanka n
afroamericana
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóra Amerykanka pochodzenia subsaharyjskiego

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
Afrodite
(mitologia grecka) bogini miłości;

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
Afrodisia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

Afryka ˈafrɨka pn
Africa
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
Nordafrica
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu;

Afryka Wschodnia pn
Africa orientale
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący wschodnią część kontynentu;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
africano
mieszkaniec Afryki

Afrykanka ˌafrɨˈkãŋka n
africana
mieszkanka Afryki

Agadir pn
Agadir
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Maroku, port nad Oceanem Atlantyckim;

Agamemnon ˌaɡãˈmɛ̃mnɔ̃n pn
Agamennone
(mitologia grecka) mityczny władca Myken;

Agan pn
Agan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, lewy dopływ rzeki Tromjogan;

Agapit pn
Agapito
imię męskie;

Agata aˈɡata pn
Agata
imię żeńskie;

Agaton pn
Agatone
imię męskie;

Aggeusz pn
Aggeo
(biblijny) Księga Aggeusza;
imię męskie;

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
Agnese
imię żeńskie;

Agrigento pn
Agrigento
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na południowym wybrzeżu Sycylii;

Agrykola ˌaɡrɨˈkɔla pn
Agricola
imię męskie;

Agrypina ˌaɡrɨˈpʲĩna pn
Agrippina
imię żeńskie;

Agryppa aˈɡrɨpːa pn
Agrippa
imię męskie;

Agryz pn
Agryz
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż;

Ahwaz pn
Ahvaz
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan;

Aj pn
Ai
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne kananejskie miasto-państwo, położone w środkowym Izraelu;
Aj
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii i obwodzie czelabińskim;
Ay
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Akadia aˈkadʲja pn
Acadia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;

Akka pn
Acri
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Izraelu, w Dystrykcie Północnym;

Akra ˈakra pn
Accra
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Aksu pn
Aksu
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

Akwileja ˌakfʲiˈlɛja pn
Aquileia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech; w starożytności ważne miasto, później siedziba patriarchy;

Akwin pn
Aquino
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;

Akwinata pn
Aquinate
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek Tomasza z Akwinu, świętego Kościoła katolickiego;

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
Aquitania
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Aquisgrana
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Al-Falludża pn
Falluja
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Iraku;

Al-Hilla pn
Al-Hilla
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla;

Alabama ˌalaˈbãma pn
Alabama
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych;

Aladyn aˈladɨ̃n pn
Aladino
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”;

Alan ˈalãn pn
Alano
imię męskie;

Alaska aˈlaska pn
Alaska Alasca
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Albania alˈbãɲja pn
Albania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albanka alˈbãŋka n
albanese
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
albanese
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Albert ˈalbɛrt pn
Alberto
imię męskie;

Alberta alˈbɛrta pn
Alberta
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
imię żeńskie;

Albin ˈalbʲĩn pn
Albino
imię męskie;

Alcybiades pn
Alcibiade
(historia, historyczny, historycznie) ateński strateg;
imię męskie

Aldona alˈdɔ̃na pn
Aldona
imię żeńskie;

Alej pn
Alej
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;

Alejsk pn
Alejsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
Alessandro Sandro
imię męskie;

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
Alessandra
imię żeńskie;

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
Alessandria
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Aleksja aˈlɛksʲja pn
Alessia
imię żeńskie;

Aleksy aˈlɛksɨ pn
Alessio
imię męskie;

Alemania ˌalɛ̃ˈmãɲja pn
Svizzera tedesca
(geografia, geograficzny) środkowa, niemieckojęzyczna część Szwajcarii;

Alençon pn
Alençon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii;

Aleppo aˈlɛpːɔ pn
Aleppo
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

Alessandria pn
Alessandria
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie, stolica prowincji Alessandria (1.2);

Alfa Romeo pn
Alfa Romeo
(motoryzacja) marka samochodu;

Alfeusz pn
Alfio
imię męskie;

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
Alfonso
imię męskie;

Alfred ˈalfrɛt pn
Alfredo
imię męskie;

Alfreda alfˈrɛda pn
Alfreda
imię żeńskie;

Alghero pn
Alghero
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;

Algier ˈalʲɟɛr pn
Algeri
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
algerino
obywatel Algierii

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Algeria
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierka alʲˈɟɛrka n
algerina
obywatelka Algierii

Alicante pn
Alicante
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii;

Alicja aˈlʲiʦ̑ʲja pn
Alice
imię żeńskie;

Alina aˈlʲĩna pn
Alina
imię żeńskie;

Allah ˈalːax pn
Allah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alojzy aˈlɔjzɨ pn
Aloisio
imię męskie;

Alpy ˈalpɨ pn
Alpi
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alpy Apuańskie pn
Alpi Apuane
(geografia, geograficzny) mały łańcuch górski w Toskanii, we Włoszech, część Apeninów;

Alpy Bergamskie pn
Alpi Bergamasche
(geografia, geograficzny) pasmo górskie położone w Alpach Wschodnich we Włoszech;

Alpy Berneńskie pn
Alpi bernesi
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii;

Alpy Graickie pn
Alpi Graie
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na granicy Francji i Włoch;

Alpy Julijskie pn
Alpi Giulie
(geografia, geograficzny) część Alp Wapiennych rozciągająca się równoleżnikowo od północno-wschodnich Włoch, do Słowenii, ograniczona od północy doliną Sawy;

Alpy Karnickie pn
Alpi Carniche
(geografia, geograficzny) grupa górska, część Alp Wschodnich znajdująca się we Włoszech i Austrii;

Alpy Kotyjskie pn
Alpi Cozie
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech;

Alpy Liguryjskie pn
Alpi Liguri
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich, obejmująca odcinek głównego grzbietu wododziałowego Alp, położona na terenie Włoch oraz Francji;

Alpy Zillertalskie pn
Alpi della Zillertal
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Centralnych, na terenie Austrii i Włoch;

Alpy Ötztalskie pn
Alpi Venoste
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na granicy Austrii z Włochami;

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja pn
Alsazia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Alzatczyk alˈzaṭʧ̑ɨk n
alsaziano
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

Alzatka alˈzatka n
alsaziana
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu

Amadeusz ˌãmaˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Amedeo
imię męskie;

Amalfi pn
Amalfi
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w Kampanii; ważny średniowieczny ośrodek handlowy;

Amanda ãˈmãnda pn
Amanda
imię żeńskie;

Amazonia ˌãmaˈzɔ̃ɲja pn
Amazzonia
(geografia, geograficzny) dorzecze Amazonki i tropikalny las tego dorzecza;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Amazzone
(mitologia grecka) członkini plemienia wojowniczych kobiet;
Rio delle Amazzoni Amazzoni
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

Ambrozja ãmˈbrɔzʲja pn
Ambrosia
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
Ambrogio
imię męskie;

Amelia ãˈmɛlʲja pn
Amelia
(geografia, geograficzny) gmina we Włoszech z siedzibą władz w Amelii (1.2)
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni;
imię żeńskie;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
America
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
America meridionale America del Sud
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
America del Nord Nordamerica
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
America Latina America latina
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
America Centrale
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
americano
mieszkaniec Ameryki – kontynentu
mieszkaniec Stanów Zjednoczonych

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
americana
obywatelka Stanów Zjednoczonych
mieszkanka kontynentu amerykańskiego

Amga pn
Amga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu;

Amiens pn
Amiens
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;

Amman ˈãmːãn pn
Amman
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amos ˈãmɔs pn
Amos
(biblijny) postać biblijna, prorok;
imię męskie

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Amsterdam
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Amu Darya
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Amur
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

An-Nadżaf pn
Najaf
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;

Anabar pn
Anabar
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów;

Anaklet pn
Anacleto
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Ananiasz ãˈnãɲaʃ pn
Anania
imię męskie;

Anapa pn
Anapa
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
Anastasia
imię żeńskie;

Anastazy ˌãnaˈstazɨ pn
Anastasio
imię męskie;

Anatol ãˈnatɔl pn
Anatolio
imię męskie;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Andalusia
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andaluzyjczyk ˌãndaluˈzɨjʧ̑ɨk n
andaluso
mieszkaniec Andaluzji

Andaluzyjka ˌãndaluˈzɨjka n
andalusa
mieszkanka Andaluzji

Andegawenia pn
Angiò
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary;

Andegaweńczyk n
angioino
mieszkaniec Andegawenii

Andiżan pn
Andijan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;

Andora ãnˈdɔra pn
Andora
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Liguria, w prowincji Savona;
Andorra
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;
Andorra la Vella
(geografia, geograficzny) stolica państwa Andora (1.1);

Andorczyk ãnˈdɔrʧ̑ɨk n
andorrano
obywatel Andory

Andorka ãnˈdɔrka n
andorrana
obywatelka Andory

Andromacha pn
Andromache Andromaca
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Andromeda
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;
(mitologia grecka) królewna etiopska, córka Cefeusza i Kasjopei oraz żona Perseusza, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Andromedy (1.3);

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
Andrea
imię męskie;

Andy ˈãndɨ pn
Ande
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Angara pn
Angara
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

Angarsk pn
Angarsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;

Angelika pn
Angelica
imię żeńskie;

Angers pn
Angers
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
inglese
kobieta narodowości angielskiej

Angl n
Anglo
(historia, historyczny, historycznie) członek plemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
Inghilterra
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii

Anglia Wschodnia pn
Anglia Orientale
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna we wschodniej Anglii, obejmująca hrabstwa Norfolk i Suffolk;

Anglik ˈãŋɡlʲik n
inglese
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Angolczyk ãŋˈɡɔlʧ̑ɨk n
angolano
obywatel Angoli

Angolka ãŋˈɡɔlka n
angolana
obywatelka Angoli

Anguilla pn
Anguilla
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Anicet pn
Aniceto
imię męskie;

Aniela ãˈɲɛla pn
Angela
imię żeńskie;

Anioł Pański ˈãɲɔw ˈpãj̃sʲci pn
Angelus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa maryjna przypominająca o Zwiastowaniu Najświętszej Maryi Pannie;

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
angelo custode
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

Anita ãˈɲita pn
Anita
imię żeńskie;

Ankara ãŋˈkara pn
Ankara
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Ankona pn
Ancona
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, położone nad Adriatykiem;

Anna ˈãnːa pn
Anna
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Annamaria ˌãnːãˈmarʲja pn
Annamaria
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Antananarivo
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antares ãnˈtarɛs pn
Antares
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Antartide
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antarktyda Zachodnia pn
Antartide Minore Antartide Occidentale
(geografia, geograficzny) zachodnia część kontynentu Antarktydy;

Antarktyka ãnˈtarktɨka pn
Antartica
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

Antek ˈãntɛk pn
Tonio
imię męskie (zdrobniale) od: Antoni

Antifa pn
Antifa
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) międzynarodowy, nieformalny antyfaszystowski ruch społeczny luźnych, niepowiązanych grup młodzieżowych, stanowiący siłowe ramię organizacji lewicowych i prospołecznych;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antigua e Barbuda
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antioch ˈãntʲjɔx pn
Antioco
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Antiochia pn
Antiochia
(geografia, geograficzny) współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

Antiochia Pizydyjska pn
Antiochia di Pisidia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Antiochia, starożytne miasto w Azji Mniejszej, położone na granicy Pizydii i Frygii;

Antiochia Syryjska pn
Antiochia di Siria
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Antiochia, miasto w Turcji nad Orontesem;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Antonio
imię męskie;

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
Antonia
imię żeńskie;

Antonietta pn
Antonietta
imię żeńskie

Antonin pn
Antonino
imię męskie

Antonina ˌãntɔ̃ˈɲĩna pn
Antonina
imię żeńskie;

Antoniusz pn
Antonio
imię męskie;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Anversa
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antychryst pn
Anticristo
(wariant) (biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) antychryst

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Antille olandesi Antille Olandesi
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Anzelm ˈãw̃zɛlm pn
Anselmo
imię męskie;

Anżero-Sudżeńsk pn
Anžero-Sudžensk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Aosta aˈɔsta pn
Aosta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

Apeliotes ˌapɛˈlʲjɔtɛs pn
Apeliote
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru wschodniego;

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
Appennini
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

Apia ˈapʲja pn
Apia
(geografia, geograficzny) stolica Samoa;

Apolinary ˌapɔlʲĩˈnarɨ pn
Apollinare
imię męskie;

Apollo aˈpɔlːɔ pn
Apollo
(mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;

Apolonia ˌapɔˈlɔ̃ɲja pn
Apollonia
imię żeńskie;

Apoloniusz ˌapɔˈlɔ̃ɲuʃ pn
Apollonio
imię męskie;

Appalachy ˌapːaˈlaxɨ pn
Appalachi
(geografia, geograficzny) system górski we wschodniej części Ameryki Północnej, w USA i Kanadzie;

Appenzell Innerrhoden pn
Appenzello Interno
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w północno-wschodniej części Szwajcarii;

Apulia pn
Puglia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Apulijczyk n
pugliese
mieszkaniec Apulii

Apulijka n
pugliese
mieszkanka Apulii

Arab ˈarap n
arabo
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

Arabela ˌaraˈbɛla pn
Arabella
imię żeńskie;

Arabia aˈrabʲja pn
Arabia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Arabia Saudita
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabika aˈrabʲika pn
Arabika
(geografia, geograficzny) masyw górski w Wielkim Kaukazie, położony na terytorium Abchazji;

Arabka aˈrapka n
araba
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

Arad pn
Arad
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana;

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Aragona
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Aragonka n
aragonese
mieszkanka Aragonii

Aragończyk n
aragonese
mieszkaniec Aragonii

Aragwi pn
Aragvi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury;

Arak pn
Arak
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros;

Araks pn
Aras
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Archimede
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Archipelag Malajski pn
arcipelago malese
(geografia, geograficzny) największy archipelag na Ziemi znajdujący się między Azją Południowo-Wschodnią a Australią;

Ardeny pn
Ardenne
(geografia, geograficzny) silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu;

Arezzo pn
Arezzo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Arezzo (1.2);

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Argentina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Argentynka ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka n
argentina
obywatelka Argentyny

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
argentino
obywatel Argentyny

Argowia arˈɡɔvʲja pn
Argovia
(geografia, geograficzny) kanton w północnej Szwajcarii

Ariadna arʲˈjadna pn
Arianna
imię żeńskie;

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
Arizona
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arka Przymierza pn
arca dell’alleanza
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;

Arkadia arˈkadʲja pn
Arcadia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim

Arkadiusz arˈkadʲjuʃ pn
Arcadio
imię męskie;

Arktyka ˈarktɨka pn
Artide
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
Armageddon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Armenia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armenka arˈmɛ̃ŋka n
armena
obywatelka Armenii

Armeńczyk arˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
armeno
obywatel Armenii

Armida arˈmʲida pn
Armida
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w poemacie Jerozolima wyzwolona piękna czarodziejka i uwodzicielka bohaterów;
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Armoryka pn
Armorica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

Arnold ˈarnɔlt pn
Arnaldo
imię męskie;

Aron ˈarɔ̃n pn
Aronne
imię męskie;

Arseniusz arˈsɛ̃ɲuʃ pn
Arsenio
imię męskie;

Artakserkses pn
Artaserse
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
Artemide
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

Artiom pn
Artëm
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku;

Artur ˈartur pn
Arturo
imię męskie;

Aruba aˈruba pn
Aruba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Arubanka n
arubana
mieszkanka Aruby

Arubańczyk n
arubano
mieszkaniec Aruby

Arwad pn
Arados Arwad
(geografia, geograficzny) syryjskie miasto na wyspie nad Morzem Śródziemnym, w czasach starożytnych jedno z macierzystych osiedli i portów fenickich;

Arystokles ˌarɨˈstɔklɛs pn
Aristocle
imię męskie;

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Aristotele
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,
imię męskie

Arzamas pn
Arzamas
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim;

Asbiest pn
Asbest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;

Asklepios asˈklɛpʲjɔs pn
Asclepio
(mitologia grecka) bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona;

Asmara asˈmara pn
Asmara
(geografia, geograficzny) stolica Erytrei;

Astana aˈstãna pn
Astana
(historia, historyczny, historycznie) stolica Kazachstanu;

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Astrachan'
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Asturia pn
Asturie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

Asturyjczyk n
asturiano
mieszkaniec Asturii

Asunción pn
Asunción
(geografia, geograficzny) stolica Paragwaju;

Asyria aˈsɨrʲja pn
Assiria
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Asyż ˈasɨʃ pn
Assisi
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Umbrii;

Aszkelon pn
Ascalona
(geografia, geograficzny) miasto w Izraelu;

Atanazy pn
Atanasio
imię męskie;

Atena aˈtɛ̃na pn
Atena
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Atene
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Atina pn
Atina
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;

Atlanta aˈtlãnta pn
Atlanta
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
Atlantide
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
Atlantico
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki

Atlas ˈatlas pn
Atlante
(astronomia, astronomiczny) mały, wewnętrzny księżyc Saturna;
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w północno-zachodniej Afryce;
(mitologia grecka) tytan dźwigający na barkach z rozkazu Zeusa sklepienie niebieskie;

Atrek pn
Atrek
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;

Attyka pn
Attica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Augia
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augsburg ˈawɡzburk pn
Augusta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

August ˈawɡust pn
Augusto
imię męskie;

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
Agostino
imię męskie;

Augustyna ˌawɡuˈstɨ̃na pn
Agostina
imię żeńskie;

Aurelia awˈrɛlʲja pn
Aurelia
imię żeńskie;

Aurora awˈrɔra pn
Aurora
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 94, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1867 r.;
(mitologia rzymska) bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos;
imię żeńskie;

Austin pn
Austin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;

Australia awˈstralʲja pn
Australia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
Oceania Australia
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australia Zachodnia pn
Australia Occidentale
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

Australijczyk ˌawstraˈlʲijʧ̑ɨk n
australiano
mieszkaniec, obywatel Australii

Australijka ˌawstraˈlʲijka n
australiana
mieszkanka, obywatelka Australii

Austria ˈawstrʲja pn
Austria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriaczka awstrʲˈjaʧ̑ka n
austriaca
mieszkanka lub obywatelka Austrii

Austriak ˈawstrʲjak n
austriaco
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Austria-Ungheria Impero Austro-Ungarico
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Autonomia Palestyńska ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja ˌpalɛˈstɨ̃j̃ska pn
Autorità Nazionale Palestinese
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (potocznie, potoczny) tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu;

Autun pn
Autun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii;

Awentyn pn
Aventino
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Avignone
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
Azerbaijan Azerbaigian
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azerbejdżanin ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãɲĩn n
azerbaigiano
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

Azerbejdżanka ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãŋka n
azerbaigiana
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

Azja ˈazʲja pn
Asia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Asia Minore
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azja Zachodnia pn
Asia occidentale
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azja Środkowa pn
Asia Centrale
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azjata aˈzʲjata n
asiatico
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

Azjatka aˈzʲjatka n
asiatica
mieszkanka Azji

Azory aˈzɔrɨ pn
Azzorre
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Aztek n
azteca azteco
(etnografia, etnograficzny) członek historycznego indiańskiego plemienia z Ameryki Środkowej;

Ałapajewsk pn
Alapaevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą;

Ałatau Kuźniecki pn
Kuzneckij Alatau
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na terytorium Rosji, w Syberii Południowej, pomiędzy rzekami Tomem a Białym Ijusem;

Ałmaty pn
Almaty
(geografia, geograficzny) największe miasto Kazachstanu, do 1997 stolica kraju;

Babel pn
Babele
(biblijny) biblijna wieża opisana w Księdze Rodzaju

Babilonia ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja pn
Babilonia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

Babol pn
Babol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran;

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Baden-Württemberg
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec

Bagdad ˈbaɡdat pn
Bagdad
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Baghlan pn
Baghlan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodnim Afganistanie;

Bahamczyk baˈxãmʧ̑ɨk n
bahamense
obywatel Bahamów

Bahamka baˈxãmka n
bahamense
obywatelka Bahamów

Bahamy baˈxãmɨ pn
Bahamas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Bahrain Bahrein
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Bahranka baxˈrãŋka n
bahreinita bahrainita
obywatelka Bahrajnu

Bahrańczyk baxˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
bahrainita bahreinita
obywatel Bahrajnu

Baje pn
Baia
(geografia, geograficzny) miasto nad Zatoką Neapolitańską w Kampanii, słynne uzdrowisko już w czasach starożytnych;

Bajkał ˈbajkaw pn
Bajkal
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

Baktria pn
Battria Bactriana Battriana
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

Baku ˈbaku pn
Baku
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Balbina balˈbʲĩna pn
Balbina
imię żeńskie;

Baldwin ˈbaldvʲĩn pn
Baldovino
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Baleary pn
Baleari
(geografia, geograficzny) archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego;

Baltazar balˈtazar pn
Baldassarre
imię męskie;

Bamako bãˈmakɔ pn
Bamako
(geografia, geograficzny) stolica Mali;

Bamberg pn
Bamberga
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Bawarii;

Bamian pn
Bamiyan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie, w górach Hindukusz;

Bandar Seri Begawan ˈbʌndərˈsɛribəˈgɑwən pn
Bandar Seri Begawan
(geografia, geograficzny) stolica Brunei;

Bandżul ˈbãn͇ʤ̑ul pn
Banjul
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;

Bangi ˈbãŋʲɟi pn
Bangui
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Republiki Środkowoafrykańskiej;

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Bangkok
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Bangladesh
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Banglijczyk n
bangladese
obywatel Bangladeszu

Banglijka n
bangladese
obywatelka Bangladeszu

Barabasz baˈrabaʃ pn
Barabba
(biblijny) imię męskie;

Baran ˈbarãn pn
Ariete
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
Agnello di Dio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;

Barbados barˈbadɔs pn
Barbados
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

Barbadoska n
barbadiana
obywatelka Barbadosu

Barbadosyjczyk n
barbadiano
obywatel Barbadosu

Barbara barˈbara pn
Barbara
imię żeńskie;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 234;

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
Barcellona
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Bari bari pn
Bari
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii i prowincji Bari (1.2);

Barnaba barˈnaba pn
Barnaba
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
Bartolomeo
imię męskie;

Baruch pn
Baruc
(biblijny) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Basilicata pn
Basilicata
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech z ośrodkiem administracyjnym w Potenzy;

Bask bask n
basco
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

Baskijka baˈsʲcijka n
basca
(etnografia, etnograficzny) kobieta z ludu Basków, przedstawicielka narodu zamieszkującego tereny na pograniczu Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską

Basra pn
Bassora
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, położone nad rzeką Szatt al-Arab;

Basseterre ˌbasːɛˈtɛrːɛ pn
Basseterre
(geografia, geograficzny) stolica Saint Kitts i Nevis;

Bastia pn
Bastia
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji;

Baszan pn
Basan
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Palestynie, równina na wschód od rowu Jordanu;

Baszkiria pn
Baschiria
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Bawarczyk baˈvarʧ̑ɨk n
bavarese
mieszkaniec Bawarii

Bawaria baˈvarʲja pn
Baviera
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bawarka baˈvarka n
bavarese
mieszkanka Bawarii

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Basilea
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;

Bazylea-Miasto pn
Basilea Città
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton szwajcarski powstały z podziału dawnego kantonu Bazylea;

Bazylea-Okręg ˌbazɨˈlɛa ˈɔkrɛ̃ŋk pn
Basilea Campagna
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton szwajcarski, powstały z podziału dawnego kantonu Bazylea;

Bazyli baˈzɨlʲi pn
Basilio
imię męskie;

Bazylisa pn
Basilissa Basilla
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Bałaszow pn
Balašov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie saratowskim, położone nad rzeką Chopior;

Bałaszycha pn
Balašicha
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, położone na wschód od Moskwy;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Balcani
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Bałtyk ˈbawtɨk n
Baltico
(geografia, geograficzny) Morze Bałtyckie

Bałtyka bawˈtɨka pn
Baltica
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent;

Beata bɛˈata pn
Beata
imię żeńskie;

Beatrycze ˌbɛaˈtrɨʧ̑ɛ pn
Beatrice
imię żeńskie;

Beda pn
Beda
imię męskie;

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
beduino
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Beirut
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

Belfast ˈbɛlfast pn
Belfast
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej,

Belfort pn
Belfort
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté;

Belg bɛlk n
belga
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Belgio
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
belga
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Belgrado
stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Belize
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Belizenka ˌbɛlʲiˈzɛ̃nka n
beliziana
obywatelka Belize

Belizeńczyk ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
beliziano
obywatel Belize

Belmopan bɛlˈmɔpãn pn
Belmopan
(geografia, geograficzny) stolica Belize;

Beludżystan pn
Belucistan
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-zachodnim Pakistanie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Azji;

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
Benedetto Benito
imię męskie;

Benedykta ˌbɛ̃nɛˈdɨkta pn
Benedetta
imię żeńskie;

Benewent pn
Benevento
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benewent (1.2);

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Bengala
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Bengalczyk n
bengalese
(etnografia, etnograficzny) członek azjatyckiego narodu posługującego się językiem bengalskim i zamieszkującego krainę historyczną Bengal

Bengalka n
bengalese
(etnografia, etnograficzny) członkini azjatyckiego narodu posługującego się językiem bengalskim i zamieszkującego krainę historyczną Bengal

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
Beniamino
imię męskie;

Beniamina pn
Beniamina
imię żeńskie

Benigna pn
Benigna
imię żeńskie

Benigny pn
Benigno
imię męskie;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Benin
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Beninka bɛ̃ˈɲĩŋka n
beninese
obywatelka Beninu

Benińczyk bɛ̃ˈɲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
beninese
obywatel Beninu

Beocja bɛˈɔʦ̑ʲja n
Beozia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Grecji;

Bergamo pn
Bergamo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja we Włoszech, w regionie Lombardia ze stolicą w Bergamo (1.1);

Beringia pn
Beringia
(geologia, geologiczny) pas lądu łączący Azję i Amerykę w okresie zlodowaceń;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Berlino
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Berlino Ovest
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Bermuda Bermude
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);
Bermude
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, w Ameryce Środkowej

Bernadeta pn
Bernadette
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Bernard ˈbɛrnart pn
Bernardo
imię męskie;

Bernardyn bɛrˈnardɨ̃n pn
Bernardino
imię męskie;

Berno ˈbɛrnɔ pn
Berna
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Berta ˈbɛrta pn
Berta
imię żeńskie;

Besarabia pn
Bessarabia
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Beskidy pn
Beschidi
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych;

Betesda pn
Betzaeta
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Betlemme
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bhutan ˈbutãn pn
Bhutan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Bhutanka buˈtãŋka n
bhutanese
obywatelka Bhutanu

Bhutańczyk buˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
bhutanese
obywatel Bhutanu

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
bielorusso
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

Białorusinka ˌbʲjawɔruˈɕĩŋka n
bielorussa
kobieta lub dziewczyna narodowości białoruskiej, obywatelka Białorusi, mieszkanka Białorusi

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
Bielorussia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Biały Drin pn
Beli Drim
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodnim Kosowie i północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego;

Bibiana bʲiˈbʲjãna pn
Bibiana
(geografia, geograficzny) miejscowość we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Turyn;
imię żeńskie;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Bibbia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Biebrza pn
Biebrza
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Narwi;

Biełaja pn
Belaja
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi;

Biełogorsk pn
Belogorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Tomem;

Biełorieck pn
Beloreck
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkirii, w Rosji;

Biełowo pn
Belovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Birma ˈbʲirma pn
Birmania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Birmanka bʲirˈmãŋka n
birmana
obywatelka Mjanmy (Birmy)

Bissau ˈbʲisːaw pn
Bissau
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Bissau;

Bitynia pn
Bitinia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Mniejszej, prowincja rzymska;

Bitynka n
bitina
mieszkanka Bitynii

Bityńczyk n
bitino
mieszkaniec Bitynii

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
Bisanzio
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;
impero bizantino
termin stosowany przez nowożytnych historyków na określenie cesarstwa bizantyńskiego/cesarstwa bizantyjskiego

Bizerta pn
Biserta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Tunezji, port nad Morzem Śródziemnym;

Blandyn pn
Blandino
imię męskie;

Blandyna pn
Blandina
imię żeńskie;

Blanka ˈblãnka pn
Bianca
imię żeńskie;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Vicino Oriente
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
Gemelli
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bochum ˈbɔxũm pn
Bochum
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;

Bogarodzica n
Madre di Dio
(staropolski) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Bogarodzicielka pn
Madre di Dio
(teologia, teologiczny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Bogini Matka pn
Dea Madre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) główne żeńskie bóstwo wielu religii, dawczyni życia, utożsamiana często z Ziemią, płodnością i macierzyństwem;

Bogota bɔˈɡɔta pn
Bogotà
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii;

Bogurodzica n
Madre di Dio
(staropolski) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Bolivia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijʧ̑ɨk n
boliviano
obywatel Boliwii

Boliwijka ˌbɔlʲiˈvʲijka n
boliviana
obywatelka Boliwii

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Bologna
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolton pn
Bolton
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii;

Bolzano pn
Bolzano
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech w regionie Trydent-Górna Adyga;

Bombaj ˈbɔ̃mbaj pn
Mumbai Bombay
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach;

Bona ˈbɔ̃na pn
Bona
imię żeńskie;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Bonaventura
imię męskie;

Bonifacy ˌbɔ̃ɲiˈfaʦ̑ɨ pn
Bonifacio
imię męskie;

Bonn bɔ̃n pn
Bonn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Booz pn
Boaz Booz
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Bordeaux bɔrˈdɔ pn
Bordeaux
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania;

Bordżomi pn
Borjomi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia;

Borneo bɔrˈnɛɔ pn
Borneo
(geografia, geograficzny) wyspa w Archipelagu Malajskim;

Borys ˈbɔrɨs pn
Boris
imię męskie;

Borysoglebsk pn
Borisoglebsk
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie woroneskim;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
Bosforo
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Bosra pn
Bosra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Syrii;

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
Boston
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Botnia pn
Botnia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (dawniej, dawny) kraina historyczna położona nad Zatoką Botnicką, niegdyś w całości pod panowaniem szwedzkim, obecnie podzielona między Szwecję i Finlandię

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botswana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Botswanka bɔtsˈfãŋka n
botswana
obywatelka Botswany

Botswańczyk bɔtsˈfãj̃n͇ʧ̑ɨk n
botswano botswaniano
obywatel Botswany

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Bosnia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Bosnia-Erzegovina Bosnia ed Erzegovina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Bośniaczka bɔɕˈɲaʧ̑ka n
bosniaca
mieszkanka Bośni

Bośniak ˈbɔɕɲak n
bosniaco
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny

Boża Rodzicielka pn
Madre di Dio
(teologia, teologiczny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Boże interjection
oddio
(potocznie, potoczny) wyraża zdenerwowanie, zdziwienie lub przerażenie

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
Natale
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Boże święty interjection
santo cielo
(potocznie, potoczny) wyraża zdenerwowanie, zdziwienie lub przerażenie

Boży Grób pn
Santo Sepolcro
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pozostałości grobu Jezusa Chrystusa w Jerozolimie zamienione w kaplicę

Brabancja pn
Brabante
(geografia, geograficzny) kraina historyczna obejmująca część obecnej Belgii i Holandii, w średniowieczu tworzyła niezależne księstwo;

Brandenburgia pn
Brandeburgo
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Brasília pn
Brasilia
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Bratislava
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Brasile
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
brasiliano
obywatel Brazylii

Brazylijka ˌbrazɨˈlʲijka n
brasiliana
obywatelka Brazylii

Brazzaville pn
Brazzaville
(geografia, geograficzny) stolica Konga;

Brenner ˈbrɛ̃nɛr pn
passo del Brennero
(geografia, geograficzny) jedna z najważniejszych alpejskich przełęczy na granicy Austrii i Włoch;

Brescia pn
Brescia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, drugie pod względem wielkości miasto Lombardii; siedziba władz prowincji Brescia (1.2);

Brest brɛst pn
Brest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;

Bretania brɛˈtãɲja pn
Bretagna
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Bretonka n
bretone
mieszkanka Bretanii

Bretończyk n
bretone
mieszkaniec Bretanii

Bridgetown pn
Bridgetown
(geografia, geograficzny) stolica Barbadosu;

Brindisi pn
Brindisi
(geografia, geograficzny) miasto portowe i gmina we Włoszech, w Apulii, położone na Półwyspie Salentyńskim;

Bristol ˈbrʲistɔl pn
Bristol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii;

Bronisław brɔ̃ˈɲiswaf pn
Bronislao
imię męskie;

Brugia pn
Bruges
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;

Bruksela bruˈksɛla pn
Bruxelles
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Brunei
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brunejczyk brũˈnɛjʧ̑ɨk n
bruneiano
obywatel Brunei

Brunejka brũˈnɛjka n
bruneiana
obywatelka Brunei

Bruno ˈbrũnɔ pn
Bruno
imię męskie;

Brunon ˈbrũnɔ̃n pn
Brunone
imię męskie;

Brutus pn
Bruto
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Brygida brɨˈɟida pn
Brigida
imię żeńskie;

Bryzgowia pn
Brisgovia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodnich Niemczech, między Renem a Schwarzwaldem;

Bucefał pn
Bucefalo
(historia, historyczny, historycznie) koń Aleksandra Wielkiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Budapest
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budziszyn buˈʥ̑iʃɨ̃n pn
Bautzen
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Buenos Aires pn
Buenos Aires
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;

Bug buk pn
Bug Occidentale
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez terytorium Polski, Ukrainy i Białorusi;

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
Bucarest
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;

Burbonia pn
Borbonese
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona na terenie obecnych departamentów Aller i Cher;

Burgenland burˈɡɛ̃nlãnt pn
Burgenland
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii;

Burgundia burˈɡũndʲja pn
Borgogna
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Burkina Faso
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Burkinka burʲˈcĩŋka n
burkinabé
obywatelka Burkiny Faso

Burkińczyk burʲˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
burkinabé
obywatel Burkiny Faso

Burundi buˈrũndʲi pn
Burundi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Burundyjczyk ˌburũnˈdɨjʧ̑ɨk n
burundese
obywatel Burundi

Burundyjka ˌburũnˈdɨjka n
burundese
obywatelka Burundi

Buszehr pn
Bushehr
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, nad Zatoką Perską;

Bułgar ˈbuwɡar n
bulgaro
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
Bulgaria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Bułgarka buwˈɡarka n
bulgara
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii

Bużumbura ˌbuʒũmˈbura pn
Bujumbura
(geografia, geograficzny) największe miasto Burundi, dawniej stolica tego państwa;

Byblos pn
Biblo
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl;

Byk bɨk pn
Toro
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Ex Repubblica Jugoslava di Macedonia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ

Bóg buk n
Dio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Bóg Ojciec pn
Dio Padre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej;

Bóg pomaga tym, co sami sobie pomagają ˈbuk pɔ̃ˈmaɡa ˈtɨ̃m ˈʦ̑ɔ ˈsãmʲi ˈsɔbʲjɛ ˌpɔ̃maˈɡajɔ̃w̃ proverb
aiutati che Dio t'aiuta
jeśli chcesz coś osiągnąć, działaj, a nie bądź bierny; pomóż losowi, a nie tylko czekaj na mannę z nieba

Błażej ˈbwaʒɛj pn
Biagio
imię męskie;

Błażeja pn
Biagia
imię żeńskie;

COVID n
COVID
(medycyna, medyczny) choroba wywołana koronawirusem

Cagliari pn
Cagliari
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, stolica autonomicznego regionu Sardynia;

Cambrai pn
Cambrai
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Hauts-de-France;

Cambridge pn
Cambridge
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej;

Camerata pn
Camerata
(geografia, geograficzny) (administracja) dzielnica Florencji w północno-wschodniej części miasta

Canberra pn
Canberra
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Cappadocia pn
Cappadocia
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina we Włoszech, z ośrodkiem administracyjnym w Cappadocii (1.1)
(geografia, geograficzny) miejscowość we Włoszech, w regionie Abruzja, w prowincji L'Aquila;

Caracas kaˈrakas pn
Caracas
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Carcassonne pn
Carcassona
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji, w Oksytanii

Carmagnola pn
Carmagnola
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie;

Carrara pn
Carrara
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania;

Catanzaro pn
Catanzaro
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona na południu kraju, w Kalabrii;
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech, stolica regionu Kalabria i prowincji Catanzaro (1.2);

Cchinwali pn
Tskhinvali
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji;

Cecylia ʦ̑ɛˈʦ̑ɨlʲja pn
Cecilia
imię żeńskie;

Cecylian pn
Ceciliano
imię męskie;

Cecyliusz pn
Cecilio
imię męskie;

Cedron pn
Cedron
(geografia, geograficzny) strumień w Judei, przepływający przez Jerozolimę i Pustynię Judzką;

Cefeusz ʦ̑ɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Cefeo
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok;

Cejlon ˈʦ̑ɛjlɔ̃n pn
Ceylon
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;

Cejlonka n
singalese
mieszkanka Cejlonu

Cejlończyk n
singalese
mieszkaniec Cejlonu

Celebes ʦ̑ɛˈlɛbɛs pn
Sulawesi
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;

Celestyn pn
Celestino
imię męskie;

Celia ˈʦ̑ɛlʲja pn
Celia
imię żeńskie;

Celina ʦ̑ɛˈlʲĩna pn
Celia
imię żeńskie;

Celius pn
Celio
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu wzgórz, na których wznosił się starożytny Rzym, położone między Eskwilinem a Awentynem;

Centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr pn
Centauro
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Cesarstwo Rzymskie ʦ̑ɛˈsarstfɔ ˈʒɨ̃msʲcɛ pn
impero romano
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego;

Cetynia pn
Cettigne
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Czarnogórze, kolebka państwowości czarnogórskiej;

Ceuta pn
Ceuta
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto będące eksklawą Maroka,

Cezarea pn
Cesarea
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego;

Cezarea Filipowa pn
Cesarea di Filippo
(geografia, geograficzny) starożytne miasto w Palestynie, w Galilei;

Cezarea Kapadocka pn
Cesarea in Cappadocia
(geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej, w Kapadocji;

Cezary ʦ̑ɛˈzarɨ pn
Cesario
imię męskie;

Chalcedon pn
Calcedone
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Bitynii, na terenie dzisiejszego Stambułu;

Chaldejczyk n
caldeo
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego ludu semickiego;

Chamor pn
Camor
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych

Chanka pn
Lago Chanka
(geografia, geograficzny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku;

Chantajka pn
Chantajka
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju

Charków ˈxarkuf pn
Kharkiv Kharkov
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
Cheronea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
Cheronea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Chersoń pn
Cherson
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;

Cherubin pn
Cherubino
imię męskie;

Chetyta n
eteo hittita hittito ittita ittito
(starożytność) członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię;

Chewsuretia pn
Khevsureti
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna położona w północno-wschodniej Gruzji;

Chicago pn
Chicago
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
Cile
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chilijczyk ʧ̑ʲiˈlʲijʧ̑ɨk n
cileno
obywatel Chile

Chilijka ʧ̑ʲiˈlʲijka n
cilena
obywatelka Chile

Chinka ˈxʲĩŋka n
cinese
kobieta lub dziewczyna narodowości chińskiej, obywatelka lub mieszkanka Chin

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Cina
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chioggia pn
Chioggia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska, w prowincji Wenecja;

Chittyta n
eteo hittita hittito ittita ittito
(starożytność) członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię;

Chiwa pn
Khiva
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto nad rzeką Amu-darią w wilajecie chorezmijskim Uzbekistanu w Azji Środkowej;

Chiłok pn
Chilok
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Selengi;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
cinese
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
Repubblica Popolare Cinese
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chlodwig pn
Clodoveo
imię męskie

Chloe pn
Cloe
imię żeńskie;

Chocim pn
Chotyn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem;

Chodżent pn
Chujand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;

Choj pn
Khoy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni;

Chorasan pn
Khorasan
(geografia, geograficzny) (administracja) dawna największa prowincja Iranu
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej;

Chorezm pn
Corasmia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu;

Chorog pn
Choruǧ
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
Croazia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
croato
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chorwatka xɔrˈvatka n
croata
kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji

Chronos pn
Chronos
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Cristo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Chrystus Pan pn
Cristo Signore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Jezus Chrystus

Chryzostom xrɨˈzɔstɔ̃m pn
Crisostomo Grisostomo
imię męskie;

Cieśnina Kerczeńska pn
Stretto di Kerč'
(geografia, geograficzny) płytka cieśnina pomiędzy Półwyspem Kerczeńskim i Półwyspem Tamańskim, łącząca Morze Azowskie z Morzem Czarnym;

Cieśnina Koreańska pn
stretto di Corea
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Wschodniochińskie i Morze Żółte z Morzem Japońskim;

Cieśnina Mesyńska pn
stretto di Messina
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca wody Morza Tyrreńskiego i Morza Jońskiego;

Como pn
Como
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Lombardii, stolica prowincji Como (1.3);
(geografia, geograficzny) polodowcowe jezioro we Włoszech, w Lombardii

Compiègne pn
Compiègne
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, miejsce podpisania zawieszeń broni w dwóch wojnach światowych;

Cosenza pn
Cosenza
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w Kalabrii;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Kalabrii, stolica prowincji Cosenza (1.2);

Cremona pn
Cremona
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, położone w Lombardii, na lewym brzegu Padu, stolica prowincji Cremona (1.2);

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
zingaro gitano zigano zingano
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyganka n
zingara
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości cygańskiej

Cylicja pn
Cilicia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
Cipro
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cyprian ˈʦ̑ɨprʲjãn pn
Cipriano
imię męskie;

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
cipriota
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cypryjka ʦ̑ɨˈprɨjka pn
cipriota
obywatelka Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cyrena pn
Cirene
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyrenajka ˌʦ̑ɨrɛ̃ˈnajka pn
Cirenaica
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl pn
Compasso
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów na niebie południowym;

Cyryl ˈʦ̑ɨrɨl pn
Cirillo
imię męskie;

Czad ʧ̑at pn
Ciad
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;
(geografia, geograficzny) zanikające jezioro w Afryce na pograniczu Nigerii, Nigeru, Kamerunu i Czadu (1.1);

Czadyjczyk ʧ̑aˈdɨjʧ̑ɨk n
ciadiano
obywatel Czadu

Czadyjka ʧ̑aˈdɨjka n
ciadiana
obywatelka Czadu

Czapajewsk pn
Čapaevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką dopływem Wołgi;

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
Montenegro
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czarnogórzec ˌʧ̑arnɔˈɡuʒɛʦ̑ n
montenegrino
człowiek narodowości czarnogórskiej, obywatel Czarnogóry, mieszkaniec Czarnogóry

Czarny Drin pn
Drin Nero
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Macedonii i północno-wschodniej Albanii, wypływająca jako niewielka rzeka z północnego brzegu Jeziora Ochrydzkiego;

Czarysz pn
Čaryš
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu;

Czaun pn
Čaun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Zatoki Czauńskiej Morza Wschodniosyberyjskiego;

Czech ʧ̑ɛx n
boemo
mieszkaniec Czech (krainy historycznej)
ceco
osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
Cecoslovacchia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
Boemia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Cechia Repubblica Ceca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
Cecenia
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czeczenka n
cecena
członkini narodu Czeczenów

Czepca pn
Čepca
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki;

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Croce Rossa
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czeszka ˈʧ̑ɛʃka n
ceca
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech

Czesław ˈʧ̑ɛswaf pn
Ceslao
imię męskie;

Czona pn
Čona
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji; w obwodzie irkuckim i Jakucji; prawy dopływ Wiluja;

Czumysz pn
Čumyš
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Obu;

Czuna pn
Čuna
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji w obwodzie irkuckim, wraz z Biriusą tworzy Tasiejewę;

Czusowaja pn
Čusovaja
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Czusowoj pn
Čusovoj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową;

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
DNA
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

Dacjusz pn
Dazio
imię męskie

Dafne ˈdafnɛ pn
Dafne
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;

Dagestan daˈɡɛstãn n
Daghestan
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dagestanka n
daghestana
(etnografia, etnograficzny) obywatelka Dagestanu

Dagestańczyk n
daghestano
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Dagestanu

Dagobert daˈɡɔbɛrt pn
Dagoberto
imię męskie;

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Dakota del Sud
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych;

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔʦ̑na pn
Dakota del Nord
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych;

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut pn
Estremo Oriente
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
Dalmazia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Dalmacjusz pn
Dalmazio Dalmazzo
imię męskie;

Dalmatynka ˌdalmaˈtɨ̃nka n
dalmata
mieszkanka Dalmacji

Dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
dalmata
mieszkaniec Dalmacji

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Damasco
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;

Damazy pn
Damaso
imię męskie;

Damian ˈdãmʲjãn pn
Damiano
imię męskie;

Dania ˈdãɲja pn
Danimarca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Daniele Danilo
imię męskie;

Daniela dãˈɲɛla pn
Daniela
imię żeńskie;

Daria ˈdarʲja pn
Daria
imię żeńskie;

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
Dario
imię męskie;

Darmstadt pn
Darmstadt
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Hesji;

Daszoguz pn
Daşoguz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Turkmenistanie przy granicy z Uzbekistanem;

Dawid ˈdavʲit pn
Davide
imię męskie;

Debora pn
Debora
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;
imię żeńskie;

Deimos dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs pn
Deimos
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;

Dejmos pn
Deimos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy;

Dekalog dɛˈkalɔk n
decalogo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w judaizmie i chrześcijaństwie: kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju;

Dekapol pn
Decapoli
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) antyczny związek dziesięciu miast na Bliskim Wschodzie;

Delfin ˈdɛlfʲĩn pn
Delfino
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na niebie w pobliżu równika;

Delfina pn
Delfina
imię żeńskie;

Dema pn
Dëma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Demawend pn
Damavand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Teheran;

Demetriusz dɛ̃ˈmɛtrʲjuʃ pn
Demetrio
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Repubblica Democratica del Congo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
Repubblica Democratica di São Tomé e Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Dezful pn
Dezful
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;

Diana ˈdʲjãna pn
Diana
(mitologia rzymska) bogini łowów i przyrody, utożsamiana z grecką Artemidą;
imię żeńskie;

Diemjanka pn
Dem'janka
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Dijon pn
Digione
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Diogene
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
imię męskie;

Dioma pn
Dëma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Dionizje pn
dionisie
(historia, historyczny, historycznie) antyczne uroczystości ku czci boga Dionizosa

Dionizy dʲjɔ̇̃ˈɲizɨ pn
Dionisio Dionigi
imię męskie;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Dnepr Nipro
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
Dnipro
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Dniestr dʲɲɛstr̥ pn
Dnestr
(geografia, geograficzny) rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię;

Dobrudża pn
Dobrugia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna między Morzem Czarnym a dolnym odcinkiem Dunaju;

Doha pn
Doha
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kataru (egzonim wariantowy wg. KSNG)

Dolina Aosty dɔˈlʲĩna ːˈɔstɨ pn
Valle d'Aosta
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i autonomiczny region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech;

Dolna Austria pn
Bassa Austria
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;

Dolny Śląsk pn
Bassa Slesia
(geografia, geograficzny) część Śląska położona w południowo-zachodniej Polsce oraz w północnej części Czech;

Dolomity pn
Dolomiti
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północno-wschodniej części Włoch;

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
Domenico
imię męskie;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Domenica
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim w grupie Wysp Zawietrznych
Dominica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
Dominicana Repubblica Dominicana
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
dominicano
obywatel Dominikany

Dominikanka ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãnka n
dominicana
obywatelka Dominikany

Dominikańczyk ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
dominicano
obywatel Dominiki

Donat pn
Donato
imię męskie;

Dorian ˈdɔrʲjãn pn
Doriano
imię męskie;

Dorota dɔˈrɔta pn
Dorotea
imię żeńskie;

Doryda pn
Doride
(geografia, geograficzny) (starożytność) część starożytnej Grecji obejmująca wyspy Rodos, Kos, część wybrzeża Karii i inne mniejsze wyspy w pobliżu, zasiedlone przez Greków mówiących dialektem doryckim;
(geografia, geograficzny) (starożytność) niewielka kraina położona w Grecji Środkowej w dolinie rzeki Pindos, w starożytności uważana za kolebkę Dorów;
(mitologia grecka) jedna z oceanid;

Drawa pn
Drava
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech, południowej Austrii, wschodniej Słowenii i północnej Chorwacji, stanowi część granicy chorwacko-węgierskiej, prawy dopływ Dunaju ;

Drezno ˈdrɛznɔ pn
Dresda
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
Via Lattea
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Dublin ˈdublʲĩn pn
Dublino
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
Ragusa
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem;

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Spirito Santo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Dudinka pn
Dudinka
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem;

Dudypta pn
Dudypta
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Piasiny;

Duisburg pn
Duisburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry;

Dunaj ˈdũnaj pn
Danubio
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Dunka ˈdũŋka n
danese
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
danese
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii

Dydak pn
Diego
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Dystrykt Kolumbii pn
Distretto di Columbia
(geografia, geograficzny) (administracja) formalnie Waszyngton, stolica Stanów Zjednoczonych;

Dyzma pn
Disma
imię męskie;

Dzieciątko n
Gesù Bambino il bambinello Gesù
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Chrystus jako dziecko

Dzielnica Łacińska pn
Quartiere Latino
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża;

Dziewica Maryja pn
Vergine Maria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Dzień Matki n
festa della mamma
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek;

Dzień Świstaka pn
giorno della marmotta
(folklor) święto obchodzone 2. lutego w USA i Kanadzie, w którym przepowiada się pogodę z udziałem świstaka amerykańskiego;

Dzukia pn
Dzūkija
(geografia, geograficzny) jeden z regionów etnograficznych Litwy w południowej części kraju, a także na Białorusi i w niewielkiej części w Polsce, znajdują się tutaj największe miasta litewskie jak Wilno czy Kowno;

Dżakarta ʤ̑aˈkarta pn
Giacarta
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;

Dżalalabad pn
Jalalabad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;
Žalal-Abad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w południowo-zachodnim Kirgistanie;

Dżanin ˈʤ̑ãɲĩn pn
Jenin
(geografia, geograficzny) miasto położone na północy Zachodniego Brzegu na terenie Autonomii Palestyńskiej;

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
Gibuti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

Dżyzak pn
Jizzax
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, stolica wilajetu dżyzackiego;

EBI acronym
BEI
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Inwestycyjny;

EBOR ˈɛbɔr acronym
BERS
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EBOiR ɛbɔˈir acronym
BERS
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EKUZ ˈɛkus acronym
TEAM
= (administracja) Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego;

EPDM acronym
EPDM
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) tworzywo sztuczne, rodzaj elastomeru, terpolimer otrzymywany z monomerów etylenowo-propylenowo-dienowych;

EPL acronym
PPE
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Europejska Partia Ludowa;

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
SEBC
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;

EUG acronym
UEE
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Euroazjatycka Unia Gospodarcza;

Ebisu pn
Ebisu
(mitologia japońska) jeden z siedmiorga bogów szczęścia z mitologii japońskiej, patron handlu i innych interesów, gejszy, rybaków oraz rolników;

Ebro ˈɛbrɔ pn
Ebro
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;

Edam pn
Edam
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Holandii, w prowincji Holandia Północna;

Edmund ˈɛdmũnt pn
Edmondo
imię męskie;

Edom ˈɛdɔ̃m pn
Edom
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnym Lewancie na południe od Morza Martwego;

Edward ˈɛdvart pn
Edoardo Eduardo
imię męskie;

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Edimburgo
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Edyta ɛˈdɨta pn
Editta
imię żeńskie;

Efez pn
Efeso
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej;

Efraim pn
Efraim
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) nazwa jednego z dawnych plemion Izraela
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jeden z regionów Izraela w środkowej części tego kraju

Efrem pn
Efrem
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Egina ɛˈɟĩna pn
Egina
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich;

Egipcjanin ˌɛɟipˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
egiziano
mieszkaniec Egiptu

Egipcjanka ˌɛɟipˈʦ̑ʲjãŋka n
egiziana
mieszkanka Egiptu

Egipt ˈɛɟipt pn
Egitto
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Eklezjastes pn
Ecclesiaste
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) Księga Koheleta
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Ecuador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrʧ̑ɨk n
ecuadoriano
obywatel Ekwadoru

Ekwadorka ˌɛkfaˈdɔrka n
ecuadoriana
obywatelka Ekwadoru

Ela pn
Ela
(biblijny) imię męskie;
Elah
(geografia, geograficzny) dolina na Szefeli w Judei;

Elba ˈɛlba pn
Elba
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Tyrreńskim, położona między Półwyspem Apenińskim a Korsyką;

Eleonora ˌɛlɛɔ̃ˈnɔra pn
Eleonora Leonora
imię żeńskie;

Eleuteriusz pn
Eleuterio
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Elfryda pn
Elfrida
imię żeńskie;

Elgi pn
Ėl'gi
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Indygirki;

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
Elia
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Eligiusz ɛˈlʲiɟuʃ pn
Eligio
imię męskie;

Elred pn
Aelredo
imię męskie

Elwira pn
Elvira
imię żeńskie;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
Elisabetta
imię żeńskie;

Emanuel ˌɛ̃mãˈnu<sup>w</sup>ɛl pn
Emanuele
imię męskie;

Emerencjana pn
Emerenziana
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Emeryk ɛ̃ˈmɛrɨk pn
Amerigo
imię męskie;

Emil ˈɛ̃mʲil pn
Emilio
imię męskie;

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
Emilia
imię żeńskie;

Emilia-Romania ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja pn
Emilia-Romagna
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech;

Emilian ɛ̃ˈmʲilʲjãn pn
Emiliano
imię męskie;

Emmanuel ˌɛ̃mːãˈnu<sup>w</sup>ɛl pn
Emanuele
imię męskie;

Eneasz pn
Enea
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

Engelbert ɛ̃ŋˈɡɛlbɛrt pn
Engelberto
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Enniusz pn
Ennio
imię męskie;

Eolia ɛˈɔlʲja pn
Eolia
(mitologia grecka) skalista wyspa pływająca po morzu i otoczona wałem ze spiżu, identyfikowana ze Stromboli lub Lipari; siedziba władcy wiatrów, Eola;
Eolia Eolide
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północno-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej;

Eos ˈɛɔs pn
Eos
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą;

Epifaniusz pn
Epifanio
imię męskie;

Epikur pn
Epicuro
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof;

Epir pn
Epiro
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;

Erazm ˈɛrasm̥ pn
Erasmo
imię męskie;

Eris ˈɛrʲis pn
Eris
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;

Ermentruda pn
Ermentrude
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Eros ˈɛrɔs pn
Eros
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem);
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 433;

Erydan ɛˈrɨdãn pn
Eridano
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;

Eryk ˈɛrɨk pn
Erico
imię męskie;

Eryka ɛˈrɨka pn
Erica
imię żeńskie

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Eritrea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erytrejczyk ˌɛrɨˈtrɛjʧ̑ɨk n
eritreo
obywatel Erytrei

Erytrejka ˌɛrɨˈtrɛjka n
eritrea
obywatelka Erytrei

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Erevan
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Eskwilin pn
Esquilino
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie;

Estera ɛˈstɛra pn
Ester
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Estonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
estone
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej, obywatelka Estonii

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
estone
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpʧ̑ɨk n
etiope etiopico
obywatel Etiopii

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Etiopia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etiopka ɛˈtʲjɔpka n
etiope etiopica
obywatelka Etiopii

Etna pn
Etna
(geografia, geograficzny) czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech;

Etol n
etolico
mieszkaniec Etolii

Etolia ɛˈtɔlʲja pn
Etolia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji

Etruria ɛˈtrurʲja pn
Etruria
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;

Etrusk ˈɛtrusk n
etrusco
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Etruska ɛˈtruska n
etrusca
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawicielka starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Eubeja pn
Eubea Negroponte Evia
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego;

Eucheriusz pn
Eucherio
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Eufemia ɛwˈfɛ̃mʲja pn
Eufemia
imię żeńskie;

Eufemiusz pn
Eufemio
imię męskie;

Eufrat ˈɛwfrat pn
Eufrate
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Eugenia ɛwˈɡɛ̃ɲja pn
Eugenia
imię żeńskie;

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
Eugenio
imię męskie;

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
Euclide
grecki matematyk;

Eunika ɛwʲˈɲika pn
Eunice
imię żeńskie;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Eurasia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Europa
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 52;
(geografia, geograficzny) wyspa na południu Afryki;

Europa Południowa n
Europa meridionale
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej

Europa Północna n
Europa settentrionale
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
Europa Centrale Mitteleuropa
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
europeo
mieszkaniec Europy

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
europea
mieszkanka Europy

Eustachy ɛwˈstaxɨ pn
Eustachio
imię męskie;

Eutyches pn
Eutiche
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Euzebia ɛwˈzɛbʲja pn
Eusebia
imię żeńskie;

Euzebiusz ɛwˈzɛbʲjuʃ pn
Eusebio
imię męskie;

Ewa ˈɛva pn
Eva
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
imię żeńskie;
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) każda kobieta

Ewald ˈɛvalt pn
Evaldo
imię męskie;

Ewaryst pn
Aristo Evaristo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ewarysta pn
Evarista
imię żeńskie;

Ewelina ˌɛvɛˈlʲĩna pn
Evelina
imię żeńskie;

Ezaw pn
Esaù
(biblijny) imię męskie

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
Esdra
imię męskie;

Ezechiel ɛˈzɛxʲjɛl pn
Ezechiele
imię męskie;

Ezop ˈɛzɔp pn
Esopo
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

Fabian ˈfabʲjãn pn
Fabiano
imię męskie;

Fabiana pn
Fabiana
imię żeńskie;

Fabrycy ˈfabrɨʦ̑ɨ pn
Fabrizio
imię męskie;

Faenza pn
Faenza
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Faleria pn
Faleria
(geografia, geograficzny) gmina włoska w regionie Lacjum

Famagusta pn
Famagosta
(geografia, geograficzny) miasto na Cyprze w tureckiej części wyspy;

Farerczyk n
faroese
mieszkaniec, obywatel Wysp Owczych

Fatima faˈtʲĩma pn
Fatima
imię żeńskie

Faustyn pn
Faustino
imię męskie,

Faustyna fawˈstɨ̃na pn
Faustina
imię żeńskie;

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
Federazione Russa
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Felicja fɛˈlʲiʦ̑ʲja pn
Felicia
imię żeńskie;

Felicjan fɛˈlʲiʦ̑ʲjãn pn
Feliciano Feliziano
imię męskie;

Felicyta pn
Felicita
imię żeńskie;

Feliks ˈfɛlʲiks pn
Felice Felicio Feliziano
imię męskie;

Feniks ˈfɛ̃ɲiks pn
Fenice
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
Ferdinando
imię męskie;

Fergana pn
Fergana
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu fergańskiego;

Ferrara pn
Ferrara
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Fidelis fʲiˈdɛlʲis pn
Fedele
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
Figi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Fiesole pn
Fiesole
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w prowincji Florencja;

Filip ˈfʲilʲip pn
Filippo
imię męskie;

Filipinka ˌfʲilʲiˈpʲĩnka n
filippina
obywatelka Filipin

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Filippine
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Filistea pn
Filistea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na obszarze Palestyny, zamieszkana przez Filistynów

Filistyn n
filisteo
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Filistei;

Filistynka n
filistea
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Filistei

Filomena ˌfʲilɔ̃ˈmɛ̃na pn
Filomena
imię żeńskie;

Filon ˈfʲilɔ̃n pn
Filone
imię męskie;

Fin fʲĩn n
finlandese
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

Finka ˈfʲĩnka n
finlandese
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Finlandia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Fionia pn
Fionia
(geografia, geograficzny) wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią;

Flawiusz ˈflavʲjuʃ pn
Flavio
imię męskie;

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
Firenze
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Florencjusz pn
Fiorenzo Florenzio
imię męskie;

Florentyn pn
Fiorentino Florentino
imię męskie;

Florentyna pn
Fiorentina
imię żeńskie;

Florian ˈflɔrʲjãn pn
Floriano
imię męskie;

Floryda flɔˈrɨda n
Florida
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Ameryki Północnej;

Floryn pn
Florin
imię męskie;

Foggia pn
Foggia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowych Włoszech, w Apulii; stolica prowincji Foggia (1.2);

Fokida pn
Focide
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielka kraina w środkowej Grecji, na terenie której znajdowały się słynne z wyroczni Delfy i góra Parnas;

Foligno pn
Foligno
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia;

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
Francesco
imię męskie;

Franciszka frãɲˈʨ̑iʃka pn
Francesca
imię żeńskie;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
Francia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
francese
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
francese
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Franek ˈfrãnɛk n
Cecco Cesco Checco Chicco Ciccio Cuccio
imię męskie; (zdrobniale) Franciszek

Frania pn
Cecca Cesca Checca Chicca Fra' Franca
imię żeńskie, poufała forma imienia Franciszka

Franio pn
Cecchino Cecco Cesco Cesto Checco Chicco
(zdrobniale) od: Franciszek

Franuś pn
Cecchino Cecco Cesco Cesto Checco Chicco
(zdrobniale) od: Franciszek

Fredeswinda pn
Fridesvida
imię żeńskie;

Freja ˈfrɛja pn
Freyja
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny;

Friuli-Wenecja Julijska pn
Friuli-Venezia Giulia
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północno-wschodnich Włoszech;

Frosinone pn
Frosinone
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;

Fryburg pn
Friburgo Friborgo
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad rzeką Sarine, stolica kantonu Fryburg (1.2);
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden z kantonów Szwajcarii;

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
Federico Federigo Fedrico
imię męskie;

Fryderyka ˌfrɨdɛˈrɨka pn
Federica
imię żeńskie;

Frygia pn
Frigia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;

Frygijczyk n
frigio
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Frygii

Fryz n
frisone
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu germańskiego ((historia, historyczny, historycznie) plemienia) zamieszkującego Fryzję, jej pogranicze oraz Szlezwik-Holsztyn;

Fryzyjka n
frisone
(etnografia, etnograficzny) mieszkanka Fryzji

Fudżi ˈfuʤ̑ʲi pn
Fuji
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu;

Fulcjusz pn
Folco
imię męskie

Fulda pn
Fulda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2);

GMO ɟɛ‿ɛ̃m‿ˈɔ acronym
OGM
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) organizm zmodyfikowany genetycznie;

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Gabon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gabonka ɡaˈbɔ̃ŋka n
gabonese
obywatelka Gabonu

Gabończyk ɡaˈbɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
gabonese
obywatel Gabonu

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
Gabriele
imię męskie;

Gabriela ɡaˈbrʲjɛla pn
Gabriella Gabbriella Gabriela
imię żeńskie;

Gaeta pn
Gaeta
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, na wybrzeżu Morza Tyrreńskiego, w regionie Lacjum, prowincji Latina;

Gagauzja pn
Gagauzia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar autonomiczny, położony w południowej części Mołdawii;

Gagra pn
Gagra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, u stóp Kaukazu;

Galacja pn
Galazia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej;

Galaktyka Andromedy ɡaˈlaktɨka ˌãndrɔ̃ˈmɛdɨ pn
Galassia di Andromeda
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna w gwiazdozbiorze Andromedy oznaczona jako M31;

Galapagos pn
Galapagos Galápagos
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z prowincji w Ekwadorze;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym, na zachód od wybrzeża Ameryki Południowej;

Galia ˈɡalʲja pn
Gallia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
Galizia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Galilea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;
(geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja;

Galilejczyk ˌɡalʲiˈlɛjʧ̑ɨk n
Galileo
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (dawniej, dawny) jedno z określeń Jezusa
galileo
mieszkaniec Galilei

Galilejka ˌɡalʲiˈlɛjka n
galilea
mieszkanka Galilei

Galisyjczyk n
galiziano gallego
mieszkaniec Galicji (na Półwyspie Iberyjskim)

Galisyjka n
galiziana gallega
mieszkanka Galicji (na Półwyspie Iberyjskim)

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Gambia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) rzeka w Afryce;

Gambijczyk ɡãmˈbʲijʧ̑ɨk n
gambiano
obywatel Gambii

Gambijka ɡãmˈbʲijka n
gambiana
obywatelka Gambii

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
Gange
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach;

Gargamel pn
Gargamella
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zły czarodziej z komiksów i filmów o smerfach

Gargantua pn
Gargantua
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Gaweł ˈɡavɛw pn
Gallo
imię męskie;

Gaza ˈɡaza pn
Gaza
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
Danzica
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Polsce, stolica województwa pomorskiego;

Gdynia ˈɡdɨ̃ɲa pn
Gdynia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce;

Gelazjusz pn
Gelasio
imię męskie

Gemma ˈɡɛ̃mːa pn
Gemma
imię żeńskie;

Genesis pn
Genesi
(biblijny) Księga Rodzaju

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Ginevra
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
(administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Genezaret pn
lago di Gennesaret
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie;
Gennesaret
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Tyberiadzkim

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
Genoveffa
imię żeńskie;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Genova
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

Georgia pn
Georgia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;

Georgia Południowa pn
Georgia del Sud
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy

Geraldyna pn
Geraldina
imię żeńskie;

German ˈɡɛrmãn pn
Germano
imię męskie

Germanin n
germano
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy;

Gertruda ɡɛrˈtruda pn
Geltrude
imię żeńskie;

Gerwazy ɡɛrˈvazɨ pn
Gervasio
imię męskie;

Geszur pn
Ghesur
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowej części Golanu, na wschód od Jeziora Galilejskiego;

Ghana ˈɡãna pn
Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Ghanka ˈɡãŋka n
ghanese
obywatelka Ghany

Ghazni pn
Ghazni
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna w Afganistanie;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie;

Ghańczyk ˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
ghanese
obywatel Ghany

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Gibilterra
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Gilbert ˈɟilbɛrt pn
Gilberto
imię męskie;

Gilead pn
Galaad
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w starożytnej Palestynie, pomiędzy rzekami Arnon i Jarmuk;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych

Gioconda pn
Gioconda
(sztuka) kobieta sportretowana na słynnym obrazie Leonarda da Vinci

Giza pn
Giza
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie;

Glarus pn
Glarona
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich;
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii położony we wschodniej części kraju;

Gliceriusz pn
Glicerio
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Goa pn
Goa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Godfryd ˈɡɔtfrɨt pn
Goffredo
imię męskie;

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
Godzilla
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;

Godzina czytań n
Ufficio delle letture
jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

Godzina dla Ziemi n
Ora della Terra
ekologiczna akcja wygaszania świateł, obchodzona jako święto w ostatnią sobotę marca;

Golan pn
Golan
(geografia, geograficzny) płaskowyż położony na granicy Izraela, Syrii i Libanu;

Golgota pn
Golgota
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Goliat pn
Golia
(biblijny) filistyński olbrzym pokonany przez Dawida strzałem z procy;

Gomora pn
Gomorra
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Gondwana ɡɔ̃ndˈvãna pn
Gondwana
(geologia, geologiczny) jeden z superkontynentów powstałych w wyniku rozpadu Pangei;

Gonsalwy pn
Consalvo
imię męskie;

Gordion pn
Gordio
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Frygii;

Gorgonia pn
Gorgonia
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Gori pn
Gori
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia;

Gorycja pn
Gorizia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska;

Goszen pn
Goscen Gosen
(biblijny) biblijna kraina w Delcie Nilu

Gouda pn
Gouda
(geografia, geograficzny) miasto położone w zachodniej części Holandii;

Gołąb ˈɡɔwɔ̃mp pn
Colomba
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Gracjan ˈɡraʦ̑ʲjãn pn
Graziano
imię męskie;

Gram-ujemny adj
gram-negativo
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) barwiący się na czerwono w barwieniu metodą Grama;

Graz pn
Graz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich;

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
Grecia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
greca
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Grek ɡrɛk n
greco
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Grenada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Grenadyn, największa wyspa państwa Grenada (1.1)

Grenlandczyk n
groenlandese
mieszkaniec Grenlandii

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Groenlandia
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenlandka n
groenlandese
mieszkanka Grenlandii

Grenoble pn
Grenoble
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Gruzinka ɡruˈʑĩŋka n
georgiana
kobieta lub dziewczyna narodowości gruzińskiej lub obywatelka Gruzji

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Georgia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Gryzonia ɡrɨˈzɔ̃ɲja pn
Grigioni
(geografia, geograficzny) jeden z dwudziestu sześciu szwajcarskich kantonów;

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
Gregorio
imię męskie;

Grób Pański pn
Santo Sepolcro
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pozostałości grobu Jezusa Chrystusa w Jerozolimie zamienione w kaplicę

Gudauta pn
Gudauta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;

Guernsey pn
Guernsey
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Gujana ɡuˈjãna pn
Guyana Guaiana Guiana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Brytyjska pn
Guyana britannica Guiana britannica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna posiadłość brytyjska w Ameryce Południowej;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
Guyana francese Guayana francese
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Gujanka ɡuˈjãŋka n
guianese
obywatelka Gujany

Gujańczyk ɡuˈjä̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
guianese
obywatel Gujany

Guria pn
Guria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Gustaw ˈɡustaf pn
Gustavo
imię męskie;

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Guadalupa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;

Gwardia Papieska pn
guardia pontificia
(wojskowość, wojskowy) watykańska formacja wojskowa

Gwardia Szwajcarska pn
guardia svizzera
(wojskowość, wojskowy) watykańska formacja wojskowa;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Guatemala
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
guatemalteco
obywatel Gwatemali

Gwatemalka ˌɡvatɛ̃ˈmalka n
guatemalteca
obywatelka Gwatemali

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Guinea-Bissau Guinea Bissau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Guinea Equatoriale
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gwinejczyk ɡvʲĩˈnɛjʧ̑ɨk n
guineano
obywatel Gwinei
obywatel Gwinei Bissau
obywatel Gwinei Równikowej

Gwinejka ɡvʲĩˈnɛjka n
guineana
obywatelka Gwinei, Gwinei Bissau lub Gwinei Równikowej

Gymnopedia pn
Gimnopedie
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto w starożytnej Sparcie poświęcone Apollinowi, Artemidzie i Dionizosowi, podczas którego odbywały się zawody lekkoatletyczne;

Góra Oliwna pn
Monte degli Ulivi
(geografia, geograficzny) wzniesienie nieopodal starego miasta Jerozolimy w Judei;

Góra Stołowa ˈɡura stɔˈwɔva pn
Mensa
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Górna Austria pn
Alta Austria
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu;

Górna Kraina pn
Alta Carniola
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy;

Górna Sabaudia pn
Alta Savoia
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Górny Śląsk pn
Alta Slesia
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
Nagorno-Karabakh Nagorno Karabakh
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;

Góry Kantabryjskie pn
Cordigliera Cantabrica Monti Cantabrici
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej części Hiszpanii na Półwyspie Iberyjskim, położone na północnym skraju Mesety Iberyjskiej, usytuowane równolegle do wybrzeża Zatoki Biskajskiej;

Góry Sabińskie pn
Monti Sabini
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Apeninach, ograniczony od zachodu przez dolinę rzeki Tyber;

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
Montagne Rocciose
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej;

Göteborg pn
Göteborg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;

Habakuk pn
Abacuc Abacucco
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Hadrian ˈxadrʲjãn pn
Adriano
imię męskie;

Haga ˈxaɡa pn
L'Aia L'Aja
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Hagar pn
Agar
(biblijny) postać biblijna, matka Izmaela;

Haitanka ˌxa<sup>j</sup>iˈtãŋka n
haitiana
obywatelka Haiti

Haitańczyk ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
haitiano
obywatel Haiti

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Haiti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;

Hajfa pn
Haifa
(geografia, geograficzny) miasto portowe na północy Izraela;

Hajfong pn
Haiphong
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części Wietnamu, w delcie Rzeki Czerwonej, nad Zatoką Tonkińską;

Hajmos pn
Emo
(geografia, geograficzny) (mitologia grecka) łańcuch górski na północy Tracji, według mitu o tyfonomachii, zabarwiony czerwono krwią broczącego Tyfona, współcześnie identyfikowany ze Starą Płaniną

Hama pn
Hama
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Syrii;

Hamadan pn
Hamadan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Hamburg ˈxãmburk pn
Amburgo
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Hamilkar xãˈmʲilkar pn
Amilcare
imię męskie;

Hanoi ˈxãnɔj pn
Hanoi
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu;

Haralampiusz pn
Charalampos
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Harald ˈxaralt pn
Aroldo
imię męskie;

Harare xaˈrarɛ pn
Harare
(geografia, geograficzny) stolica Zimbabwe;

Hasmoneusz n
asmoneo
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel dynastii Hasmoneuszy (1.1)

Hasmoneusz pn
Asmoneo
(historia, historyczny, historycznie) tylko w lm Hasmoneusze → dynastia panująca w Judei 147–37 p.n.e., żydowski ród kapłański;

Hawajczyk xaˈvajʧ̑ɨk n
avaiano hawaiano
mieszkaniec Hawajów

Hawaje xaˈvajɛ pn
Hawaii
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA położony na archipelagu Hawajów (1.1);

Hawajka xaˈvajka n
avaiana hawaiana
mieszkanka Hawajów

Hawana xaˈvãna pn
L'Avana
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Hebrajczyk n
ebreo
(biblijny) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego, półkoczowniczego ludu semickiego posługującego się biblijnym językiem hebrajskim

Hefajstos xɛˈfajstɔs pn
Efesto
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem;

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Elena
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Helga ˈxɛlɡa pn
Elga
imię żeńskie;

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
Helsinki
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;

Helwidiusz pn
Elvidio
imię męskie

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
Enrico
imię męskie;

Henryka xɛ̃nˈrɨka pn
Enrica
imię żeńskie;

Herakliusz pn
Eraclio
imię męskie

Herat pn
Herat
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat;

Herbert ˈxɛrbɛrt pn
Erberto
imię męskie;

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
Erzeg-Bosnia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Hercegowinka n
erzegovese
mieszkanka Hercegowiny

Hercegowińczyk n
erzegovese
mieszkaniec Hercegowiny

Herkulanum pn
Ercolano
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone u stóp Wezuwiusza

Herkules xɛrˈkulɛs pn
Ercole
(mitologia rzymska) mityczny heros;
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na półkuli północnej;

Herman ˈxɛrmãn pn
Ermanno
imię męskie;

Hermon pn
Hermon
(geografia, geograficzny) (biblijny) najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu;

Herod ˈxɛrɔt pn
Erode
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) imię męskie

Hestia ˈxɛstʲja pn
Estia
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;

Hetyta n
eteo hittita hittito ittita ittito
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię;

Hezbollah xɛzˈbɔlːax n
Hezbollah
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) libańska partia polityczna muzułmańskich szyitów;

Hiacynta pn
Giacinta
imię żeńskie;

Hiady ˈxʲjadɨ pn
Iadi
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Hieronim xʲjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
Girolamo Geronimo Gerolamo Geromino
imię męskie;

Hieronima pn
Geronima Gerolama Girolama
imię żeńskie

Hilary xʲiˈlarɨ pn
Ilario
imię męskie;

Himalaje ˌxʲĩmaˈlajɛ pn
Himalaya Himalaia
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;

Hims pn
Homs
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Syrii w dolinie rzeki Orontes;

Hindukusz xʲĩnˈdukuʃ pn
Hindu Kush Hindukush
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;

Hiob xʲjɔp pn
Giobbe
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Hipolit xʲiˈpɔlʲit pn
Ippolito
imię męskie;

Hippona pn
Ippona
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północno-wschodniej Algierii, niedaleko obecnego miasta Annaba;

Hisar pn
Hisor
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Tadżykistanie;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
spagnolo
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Spagna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
spagnola
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Olanda
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów;
Olanda Paesi Bassi
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
olandese
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
olandese
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii

Holofernes pn
Oloferne
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;

Honduranin ˌxɔ̃nduˈrãɲĩn n
honduregno
obywatel Hondurasu

Honduranka ˌxɔ̃nduˈrãŋka n
honduregna
obywatelka Hondurasu

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Honduras
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Hong Kong
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Hongkonka n
hongkonghese
mieszkanka Hongkongu

Hongkończyk n
hongkonghese
mieszkaniec Hongkongu

Honiara xɔ̃ˈɲara pn
Honiara
(geografia, geograficzny) miasto na wyspie Guadalcanal, stolica Wysp Salomona;

Honorat xɔ̃ˈnɔrat pn
Onorato
imię męskie;

Honorata ˌxɔ̃nɔˈrata pn
Onorata
imię żeńskie;

Honoriusz pn
Onorio
imię męskie;

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
Orazio
imię męskie;

Horus ˈxɔrus pn
Horo
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Houston pn
Houston
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto stanu Teksas, w Stanach Zjednoczonych;

Hubal pn
Hubal
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;

Hubert ˈxubɛrt pn
Uberto
imię męskie;

Hugo ˈxuɡɔ pn
Ugo
imię męskie;

Hun n
unno
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę;

Hydra ˈxɨdra pn
Idra
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;
(astronomia, astronomiczny) największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór na niebie;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;
(geografia, geograficzny) wyspa należąca do archipelagu Wysp Sarońskich;

Hygin pn
Igino
imię męskie;

IPP acronym
IPP
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitor pompy protonowej

Ibrahim iˈbraxʲĩm pn
Ibrahim
imię męskie;

Ida ˈida pn
Ida
imię żeńskie;

Idaho pn
Idaho
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Idrijca pn
Idria
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Słowenii;

Idzi ˈiʥ̑i pn
Egidio
imię męskie;

Ieper pn
Ipro Ypres
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Belgii, w Zachodniej Flandrii;

Ifigenia pn
Ifigenia
imię żeńskie;

Ignacy iɡˈnaʦ̑ɨ pn
Ignazio
imię męskie;

Ildefons ilˈdɛfɔ̃w̃s pn
Ildefonso
imię męskie;

Ilek pn
Ilek
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Uralu;

Imeretia pn
Imerezia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Imperium Rzymskie pn
impero romano
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn n
indiano
czerwonoskóry, rdzenny mieszkaniec obu Ameryk, zaliczany do rasy żółtej;

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn pn
Indiano
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Indie ˈĩndʲjɛ pn
India
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Indie Zachodnie pn
Indie occidentali
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) zbiorcza nazwa wysp leżących między Morzem Karaibskim a Oceanem Atlantyckim;

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Indonesia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
indonesiano
obywatel Indonezji

Indonezyjka ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjka n
indonesiana
obywatelka Indonezji

Innocenty ˌĩnːɔˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
Innocenzo
imię męskie;

Innsbruck pn
Innsbruck
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn;

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
Internet internet
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa;

Irak ˈirak pn
Iraq
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Irakijczyk ˌiraˈcijʧ̑ɨk n
iracheno irakeno
obywatel Iraku

Irakijka ˌiraˈcijka n
irachena irakena
obywatelka Iraku

Iran ˈirãn pn
Iran
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Iranka iˈrãŋka n
iraniana
obywatelka Iranu

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
iraniano
obywatel Iranu

Irbil pn
Arbil
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku;

Irena iˈrɛ̃na pn
Irene
imię żeńskie;

Ireneusz ˌirɛ̃ˈnɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Ireneo
imię męskie;

Irkut pn
Irkut
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Angary;

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
irlandese
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
Irlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
Irlanda del Nord
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Irlandka irˈlãntka n
irlandese
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej

Irma ˈirma pn
Irma
imię żeńskie;

Iryda iˈrɨda pn
Iride
(mitologia grecka) (zobacz) Iris
imię żeńskie;

Isfahan isˈfaxãn pn
Esfahan
(geografia, geograficzny) miasto w Iranie, położone w oazie na Wyżynie Irańskiej, u stóp łańcucha górskiego Zagros;

Islamabad ˌislãˈmabat pn
Islamabad
(geografia, geograficzny) stolica Pakistanu;

Islamska Republika Afganistanu pn
Repubblica Islamica dell'Afghanistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa;

Islamska Republika Iranu pn
Repubblica Islamica dell'Iran
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa

Islamska Republika Pakistanu pn
Repubblica Islamica del Pakistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa

Islandczyk isˈlãnṭʧ̑ɨk n
islandese
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii

Islandia isˈlãndʲja pn
Islanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Islandka isˈlãntka n
islandese
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii

Istria pn
Istria
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Morza Adriatyckiego, podzielony między Chorwację, Słowenię i Włochy;

Itaka iˈtaka pn
Itaca
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Iwo ˈivɔ pn
Ivo
imię męskie;

Iwona iˈvɔ̃na pn
Yvonne
imię żeńskie;

Izaak iˈzaːk pn
Isacco
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Izabela ˌizaˈbɛla pn
Isabella
imię żeńskie;

Izajasz iˈzajaʃ pn
Isaia
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Izajaszowy possessiveAdjective
isaiano
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Izajasza

Izaura iˈzawra pn
Isaura
imię żeńskie;

Izauria pn
Isauria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w południowej Azji Mniejszej;

Izauryjczyk n
isaurico
(starożytność) mieszkaniec Izaurii

Izmir pn
Smirne
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską;

Izolda iˈzɔlda pn
Isotta
imię żeńskie

Izrael izˈraɛl pn
Israele
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;
(podniośle) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawcy judaizmu
imię męskie;

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
israeliano
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Izraelita ˌizraɛˈlʲita n
israelita
(starożytność) przedstawiciel narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu;

Izraelka ˌizraˈɛlka n
israeliana
obywatelka Izraela

Izyda iˈzɨda pn
Iside
(mitologia egipska) staroegipska bogini płodności;
imię żeńskie;

Izydor iˈzɨdɔr pn
Isidoro
imię męskie;

Iż pn
Iž
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przepływająca przez Udmurcję i Tatarstan, prawy dopływ Kamy;

Iżma pn
Ižma
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca w Rosji przez terytorium Republiki Komi, lewy dopływ Peczory;

Iżora pn
Ižora
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Newy;

J jɔt ˈlʲistʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈjãna ˌɛvãŋˈɡɛlʲja ˈvɛdwuc ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈjãna abbreviation
Gv
= (biblijny) Ewangelia według świętego Jana

Jacek ˈjaʦ̑ɛk pn
Giacinto
imię męskie;

Jadwiga jadˈvʲiɡa pn
Edvige
imię żeńskie;

Jafet pn
Iafet
(biblijny) postać starotestamentowa, jeden z synów Noego;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Yahweh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Giacobbe Giacomo
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
Giacomo Giacobbe Jacopo Iacopo
imię męskie;

Jakuck ˈjakuʦ̑k pn
Jakutsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w północno-wschodniej Syberii, stolica Jakucji;

Jamajczyk jãˈmajʧ̑ɨk n
giamaicano
obywatel Jamajki

Jamajka jãˈmajka n
giamaicana
mieszkanka Jamajki (1.1-2), obywatelka Jamajki (1.2)

Jamajka jãˈmajka pn
Giamaica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jamusukro ˌjãmuˈsukrɔ pn
Yamoussoukro
(geografia, geograficzny) stolica Wybrzeża Kości Słoniowej;

Jan jãn pn
Giovanni Gianni
imię męskie;

Jan Kowalski n
Tizio, Caio e Sempronio
ktoś typowy, przeciętny, anonimowy obywatel

Janikulum pn
Gianicolo
(geografia, geograficzny) wzgórze w obrębie Rzymu, na prawym brzegu Tybru, jako znajdujące się poza starożytnymi murami nie jest zaliczane do historycznych siedmiu wzgórz;

Janina jä̃ˈɲĩna pn
Gianna
imię żeńskie;

Jankes n
yankee
(pogardliwie, pogardliwy) albo (żartobliwie) Amerykanin

Janowy possessiveAdjective
giovanneo
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Jana

January ˌjãnuˈ<sup>w</sup>arɨ pn
Gennaro
imię męskie;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Giappone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japonka jaˈpɔ̃nka n
giapponese
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
giapponese
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Jarkend-daria pn
Yarkand
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, źródłowy odcinek rzeki Tarym;

Jarmuk pn
Yarmuk
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, dopływ Jordanu, rzeka graniczna między Syrią i Jordanią oraz Izraelem i Jordanią;

Jarowit pn
Jarovit
(mitologia słowiańska) połabski bóg wojny czczony w Wołogoszczy i Hobolinie;

Jassy pn
Jassi
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Rumunii, w historycznej Mołdawii;

Jaszczurka jaʃˈʧ̑urka pn
Lucertola
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Jaunde jawnˈdɛ pn
Yaoundé
(geografia, geograficzny) stolica Kamerunu;

Jawa ˈjava pn
Giava
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jazd pn
Yazd
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie;

Jazon ˈjazɔ̃n pn
Giasone
imię męskie;

Jałta ˈjawta pn
Jalta Yalta
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Unicorno
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Jegorjewsk pn
Egor'evsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, położone na południowy wschód od Moskwy;

Jehowa pn
Geova
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii

Jejsk pn
Ejsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Azowskim;

Jelec pn
Elec
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie lipieckim;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Yemen
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jemenka jɛ̃ˈmɛ̃ŋka n
yemenita
obywatelka Jemenu

Jemeńczyk jɛ̃ˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
yemenita
obywatel Jemenu

Jena ˈjɛ̃na pn
Jena
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą;

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
Enisej
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Jenisejsk pn
Enisejsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad Jenisejem;

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
Geremia
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jeremiaszowy possessiveAdjective
geremiano
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Jeremiasza

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Gerusalemme
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jersey pn
Jersey
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Jerusłan pn
Eruslan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej (obwody saratowski i wołgogradzki), lewy dopływ Wołgi;

Jeruzalem jɛˈruzalɛ̃m pn
Gerusalemme
(podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny synonim nieba, miejsca przebywania z Bogiem w przyszłym życiu;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Gerico
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Giorgio
imię męskie;

Jesse ˈjɛsːɛ pn
Iesse Jesse
(biblijny) postać biblijna;

Jezioro Bodeńskie pn
Lago di Costanza lago di Costanza
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezioro Czterech Kantonów pn
lago dei Quattro Cantoni
(geografia, geograficzny) jezioro w środkowej części Szwajcarii, nad jego brzegami wznosi się miasto Lucerna;

Jezioro Genewskie pn
lago Lemano lago di Ginevra
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;

Jezioro Trazymeńskie pn
Lago Trasimeno
(geografia, geograficzny) jezioro tektoniczne w środkowych Włoszech, w Umbrii;

Jezioro Tyberiadzkie pn
lago di Tiberiade
(geografia, geograficzny) największe jezioro słodkowodne Izraela, położone na północy kraju w Galilei;

Jezioro Zuryskie pn
lago di Zurigo
(geografia, geograficzny) jezioro polodowcowe w Szwajcarii, położone w północno-wschodniej części kraju;

Jezus ˈjɛzus pn
Gesù
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;
imię męskie;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
Gesù Cristo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Jezyd n
yazido
(etnografia, etnograficzny) Kurd wyznający jezydyzm

Joachim jɔˈaxʲĩm pn
Gioacchino Gioachino
imię męskie;

Joanna jɔˈãnːa pn
Giovanna
imię żeńskie;

Joel ˈjɔɛl pn
Gioele
(biblijny) Księga Joela;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jolanta jɔˈlãnta pn
Iolanda
imię żeńskie;

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
Giona
imię męskie;
(biblijny) postać biblijna, prorok;

Jonatan jɔ̃ˈnatãn pn
Gionata Gionatan
imię męskie;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Giordano
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;
imię męskie;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Giordania
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Jordanka jɔrˈdãnka n
giordana giordaniana
obywatelka Jordanii

Jordańczyk jɔrˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
giordano giordaniano
obywatel Jordanii

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Giove
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;

Jowita jɔˈvʲita pn
Giovita
imię męskie;

Jozafat pn
Giosafat
imię męskie;

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
Giosuè
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Juda ˈjuda pn
Giuda
imię męskie; imię biblijne;
Giudea
(administracja) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo na Bliskim Wschodzie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Judea, nazwa krainy;

Judasz pn
Giuda
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;

Judea juˈdɛa pn
Giudea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;

Judejczyk n
giudeo
mieszkaniec Judei

Judejka n
giudea
mieszkanka Judei

Judyta juˈdɨta pn
Giuditta
imię żeńskie;

Jug pn
Jug
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji po połączeniu z Suchoną tworzy Dwinę;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Jugoslavia Iugoslavia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Jugosłowianin ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn n
jugoslavo
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii

Jugosłowianka n
jugoslava
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Jugosławii

Julia ˈjulʲja pn
Giulia
imię żeńskie;

Julian ˈjulʲjãn pn
Giuliano
imię męskie;

Julianna juˈlʲjãnːa pn
Giuliana
imię żeńskie;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Giulio
imię męskie;

Juniper pn
Ginepro
imię męskie

Jura pn
Giura
(geografia, geograficzny) (administracja) francuskojęzyczny kanton, w północno-zachodniej części Szwajcarii;

Justyn pn
Giustino
imię męskie;

Justyna juˈstɨ̃na pn
Giustina
imię żeńskie;

Jutrznia ˈjuṭʃʲɲa n
lodi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa poranna stanowiąca pierwszą część Liturgii godzin;

Józef ˈjuzɛf pn
Giuseppe
imię męskie;

Józefa juˈzɛfa pn
Gioseffa Giuseppa
imię żeńskie;

Józefina ˌjuzɛˈfʲĩna pn
Giuseppina
imię żeńskie;

KC ka‿ˈʦ̑ɛ acronym
CC
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet centralny;

KKK ka‿ka‿ˈka acronym
CCC
= (kościelny) katechizm Kościoła katolickiego;
KKK
= (historia, historyczny, historycznie) (społeczny) Ku Klux Klan;

KM ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ ‿ka‿ˈɛ̃m acronym
CV
= (fizyka, fizyczny) koń mechaniczny (jednostka)

KRLD ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ acronym
RPDC
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna

KTG acronym
CTG
(medycyna, medyczny) kardiotokografia

Kabowerdeńczyk ˌkabɔvɛrˈdɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
capoverdiano
(rzadki, rzadko używany) mieszkaniec Wysp Zielonego Przylądka

Kabul ˈkabul pn
Kabul
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afganistanie i Pakistanie, prawy dopływ Indusu;

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
Cabilia
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii

Kabylka kaˈbɨlka n
cabila
kobieta wywodząca się z chamickich, berberyjskich ludów północnej Algierii; kobieta pochodzący z Kabylii

Kachetia pn
Cachezia
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi;

Kacper ˈkaʦ̑pɛr pn
Gaspare
imię męskie;

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
Paolino Paperino Paperino
bohater filmów animowanych;

Kafarnaum pn
Cafarnao
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;

Kain pn
Caino
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Il Cairo
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kairos pn
Kairos
(mitologia grecka) pogański bożek szczęśliwej chwili, zbiegu okoliczności;

Kajenna kaˈjɛ̃nːa pn
Caienna
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gujany Francuskiej;

Kajetan kaˈjɛtãn pn
Gaetano
imię męskie;

Kajfasz pn
Caifa
imię męskie
Caifa Caifas Caifasso
(biblijny) nowotestamentowy arcykapłan;

Kajmany kajˈmãnɨ pn
Isole Cayman
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej;

Kajros pn
Kairos
(mitologia grecka) pogański bożek szczęśliwej chwili, zbiegu okoliczności;

Kaka ˈkaka pn
Caca
(mitologia rzymska) postać mitologiczna, siostra Kakusa, wnuczka Hefajstosa;

Kalabria kaˈlabrʲja n
Calabria
(geografia, geograficzny) (administracja) region w południowych Włoszech;

Kalabryjczyk n
calabrese
mieszkaniec Kalabrii

Kalabryjka n
calabrese
mieszkanka Kalabrii

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Caledonia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją;

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
California
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kalifornijczyk n
californiano
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalifornijka n
californiana
mieszkanka Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalikst ˈkalʲikst pn
Callisto
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Kaliningrad pn
Kaliningrad
(geografia, geograficzny) (administracja) Królewiec, miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;

Kalmar ˈkalmar pn
Kalmar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską;

Kalwaria pn
Calvario
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Kama pn
Kama
(geografia, geograficzny) (administracja) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi;

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
Cambogia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kambodżanin ˌkãmbɔˈʤ̑ãɲĩn n
cambogiano
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży

Kambodżanka ˌkãmbɔˈʤ̑ãŋka n
cambogiana
obywatelka Kambodży

Kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n pn
Camaleonte
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Camerun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kamerunka ˌkãmɛˈrũŋka n
camerunese
obywatelka Kamerunu

Kameruńczyk ˌkãmɛˈrũj̃n͇ʧ̑ɨk n
camerunese
obywatel lub mieszkaniec Kamerunu

Kamil ˈkãmʲil pn
Camillo
imię męskie;

Kamila kãˈmʲila pn
Camilla
imię żeńskie;

Kampala kãmˈpala pn
Kampala
(geografia, geograficzny) stolica Ugandy;

Kampania kãmˈpãɲja pn
Campania
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;

Kampańczyk n
campano
mieszkaniec Kampanii

Kan pn
Kan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Kanaan pn
Canaan
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego;
(biblijny) imię biblijne

Kanada kãˈnada pn
Canada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
canadese
obywatel Kanady

Kanadyjka ˌkãnaˈdɨjka n
canadese
mieszkanka Kanady

Kanaryjczyk n
canario
mieszkaniec Wysp Kanaryjskich

Kanaryjka n
canaria
mieszkanka Wysp Kanaryjskich

Kanał Korsykański pn
canale di Corsica
(geografia, geograficzny) cieśnina w zachodniej części Morza Śródziemnego oddzielająca Korsykę od archipelagu Wysp Toskańskich;

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
canale di Suez
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;

Kandahar kãnˈdaxar pn
Kandahar
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand;
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna w Afganistanie;

Kandake pn
Candace
imię żeńskie

Kanossa pn
Canossa
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Kantabria pn
Cantabria
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Hiszpanii, nad brzegiem Zatoki Biskajskiej

Kapadocja pn
Cappadocia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kapitol kaˈpʲitɔl pn
Campidoglio
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) wzgórze w Rzymie;
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) siedziba Kongresu Stanów Zjednoczonych;

Kaplica Sykstyńska pn
Cappella Sistina
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) zabytkowa watykańska kaplica z freskami Michała Anioła;

Kapsztad ˈkapʃtat pn
Città del Capo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;

Kapua kaˈpu<sup>w</sup>a pn
Capua
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, położone na południe od Rzymu nad rzeką Volturno;

Kara-daria pn
Kara Darya
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Narynem tworzy Syr-darię;

Karabach kaˈrabax pn
Karabakh
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu;

Karadż pn
Karaj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs;

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
Caraibi
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;

Karakałpacja pn
Karakalpakstan
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukusie;

Karakorum ˌkaraˈkɔrũm pn
Harhorin
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Mongolii,
Karakorum
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) stolica mongolskiego imperium w XIII wieku;
(geografia, geograficzny) przełęcz we wschodniej części gór Karakorum (1.1), na granicy chińsko-indyjskiej;
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Indii, Pakistanu i Chin, drugi po Himalajach pod względem wysokości na Ziemi;

Karbala pn
Kerbela
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej części Iraku, w pobliżu Eufratu;

Kargopol pn
Kargopol'
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego, na lewym brzegu rzeki Onegi;

Karmel ˈkarmɛl pn
Carmelo
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnym Izraelu;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakon karmelitański, wszystko co związane jest z duchowością karmelitańską
imię męskie

Karol ˈkarɔl pn
Carlo
imię męskie;

Karolina ˌkarɔˈlʲĩna pn
Carolina
imię żeńskie;

Karolina Południowa pn
Carolina del Sud
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karolina Północna pn
Carolina del Nord
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Carpazi
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Karszy pn
Karshi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie, nad Kaszka-darią, ośrodek administracyjny wilajetu kaszkadaryjskiego;

Kartagina ˌkartaˈɟĩna pn
Cartagine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu

Kartlia pn
Cartalia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna kraina we wschodniej Gruzji;

Karyntia pn
Carinzia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii

Kas pn
Kas
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Kasjan pn
Cassiano
imię męskie

Kasjopea ˌkasʲjɔˈpɛa pn
Cassiopea
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 5 jasnych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie litery W;
(mitologia grecka) królowa Etiopii, żona Cefeusza i matka Andromedy, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Kasjopei (1.2);

Kastylia n
Castiglia
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii;

Kaszan pn
Kashan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie w ostanie Isfahan;

Kaszka-daria pn
Kashka-Darya
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Uzbekistanie;

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
Kashmir
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim

Kaszub ˈkaʃup n
casciubo casciubico
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel Słowian z północy Polski;

Kaszubka kaˈʃupka n
casciuba casciubica
przedstawicielka Słowian z północy Polski

Kaszuby pn
Casciubia Cassubia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Polsce;

Kaszyn pn
Kašin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie twerskim;

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Catalogna
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katania pn
Catania
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;

Katar ˈkatar pn
Qatar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katarczyk kaˈtarʧ̑ɨk n
qatariano
obywatel Kataru

Katarka kaˈtarka n
qatariana
obywatelka Kataru

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
Caterina Rina
imię żeńskie;

Katmandu katˈmãndu pn
Kathmandu
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu

Kaukaz ˈkawkas pn
Caucaso
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;

Kazach ˈkazax n
kazako
osoba narodowości kazachskiej;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Kazakistan Cazachistan Cosacchia Kazakhstan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kazanka pn
Kazanka
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, lewy dopływ Wołgi;

Kazaszka kaˈzaʃka n
kazaka
obywatelka Kazachstanu

Kazimiera ˌkaʑĩˈmʲjɛra pn
Casimira
imię żeńskie;

Kazimierz kaˈʑĩmʲjɛʃ pn
Casimiro
imię męskie;

Kazwin pn
Qazvin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kałacz pn
Kalač
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto rejonowe położone w obwodzie woroneskim;

Kałmuk n
calmucco
(etnografia, etnograficzny) członek ludu z grupy ojrackiej zamieszkującego Kałmucję;

Kefas pn
Cefa
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Kem pn
Kem'
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Republice Karelii, uchodzi do Morza Białego;

Kemosz pn
Camos
(mitologia, mitologiczny) bóstwo moabickie, bóg wojny;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Kenya Kenia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kenijczyk kɛ̃ˈɲijʧ̑ɨk n
keniano keniota
obywatel lub mieszkaniec Kenii

Kenijka kɛ̃ˈɲijka n
keniana keniota
obywatelka Kenii

Kent kɛ̃nt pn
Kent
(geografia, geograficzny) nazwa wielu hrabstw, miejscowości, gmin oraz innych toponimów w krajach anglojęzycznych;

Keresz pn
Cris
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy;

Kerman pn
Kerman
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kermanszah pn
Kermanshah
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu;

Keszm pn
Qeshm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, na wyspie Keszm;

Kijów ˈcijuf pn
Kiev Kijev
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

Kil cil pn
Carena
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kilimandżaro ˌcilʲĩmãn͇ˈʤ̑arɔ pn
Kilimangiaro
(geografia, geograficzny) najwyższa góra Afryki położona w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią;

King Kong pn
King Kong
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kingisepp pn
Kingisepp
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługa;

Kinszasa cĩw̃ˈʃasa pn
Kinshasa
(geografia, geograficzny) stolica Demokratycznej Republiki Konga;

Kioto pn
Kyoto
(geografia, geograficzny) japońskie miasto na Honsiu, dawna stolica Japonii;

Kirenia pn
Kyrenia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Cyprze, nad Morzem Śródziemnym;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Kirghizistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Kiribati
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kiribatyjczyk ˌcirʲibaˈtɨjʧ̑ɨk n
kiribatese
obywatel Kiribati

Kiribatyjka ˌcirʲibaˈtɨjka n
kiribatese
obywatelka Kiribati

Kirkuk pn
Kirkuk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie;

Klakier pn
Birba
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kocur komiksowego i filmowego Gargamela;

Klara ˈklara pn
Chiara Clara
imię żeńskie;

Klaudia ˈklawdʲja pn
Claudia
imię żeńskie;

Klaudiusz ˈklawdʲjuʃ pn
Claudio
imię męskie;

Klaźma pn
Kljaz'ma
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Klemens ˈklɛ̃mɛ̃w̃s pn
Clemente
imię męskie;

Klementyna ˌklɛ̃mɛ̃nˈtɨ̃na pn
Clementina
imię żeńskie;

Kleofas klɛˈɔfas pn
Cleofa
imię męskie;

Klet pn
Cleto
(zdrobniale) Anaklet (hipokorystyk)
imię męskie;

Klin pn
Klin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Klotylda klɔˈtɨlda pn
Clotilde
imię żeńskie;

Knin pn
Tenin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji;

Kobuleti pn
Kobuleti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Gruzji, w Adżarii, nad Morzem Czarnym;

Kocyt ˈkɔʦ̑ɨt pn
Cocito
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu; rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych;

Kohelet pn
Qoelet
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta;

Kokand pn
Kokand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w wilajecie fergańskim, we wschodnim Uzbekistanie, w południowo-zachodniej części Kotliny Fergańskiej;

Kokytos kɔˈkɨtɔs pn
Cocito
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu, rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych;

Kolchida pn
Colchide
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji;

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Colonia
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Colombo
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba
imię męskie;

Kolumba pn
Colomba
imię żeńskie

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Colombia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Ameryce Północnej, przepływa przez Kanadę i Stany Zjednoczone, uchodzi do Oceanu Spokojnego;
(historia, historyczny, historycznie) (poetycki, poetycko) Stany Zjednoczone;

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijʧ̑ɨk n
colombiano
obywatel Kolumbii

Kolumbijka ˌkɔlũmˈbʲijka n
colombiana
obywatelka Kolumbii

Kom pn
Qom
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, w ostanie Kom;

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
Commissione europea
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Comore
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Komoryjczyk ˌkɔ̃mɔˈrɨjʧ̑ɨk n
comoriano
obywatel Komorów

Kompas ˈkɔ̃mpas pn
Bussola
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kompleta n
compieta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

Konda pn
Konda
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Irtysza;

Konfederacja Szwajcarska pn
Confederazione Svizzera
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;

Konfucjusz pn
Confucio
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongijczyk kɔ̃ŋʲˈɟijʧ̑ɨk n
congolese
obywatel Demokratycznej Republiki Konga
obywatel Konga

Kongijka kɔ̃ŋʲˈɟijka n
congolese
obywatelka Demokratycznej Republiki Konga
obywatelka Konga

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Congo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afryce;
Repubblica del Congo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Konkordiusz pn
Concordio
imię męskie;

Konon pn
Conone
imię męskie

Konrad ˈkɔ̃nrat pn
Corrado
imię męskie;

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnʦ̑ʲja pn
Costanza
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
imię żeńskie;

Konstantyna pn
Costantina
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Algierii;
imię żeńskie;

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
Costantinopoli
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;

Kopciuszek pn
Cenerentola
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Copenaghen
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Kopernik kɔˈpɛrʲɲik pn
Copernico
(astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów na powierzchni Księżyca;
(astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów na powierzchni Marsa;

Koran ˈkɔrãn pn
Corano Coran Qur'an Quran
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Korcza pn
Corizza
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-wschodniej Albanii;

Kordoba kɔrˈdɔba n
Cordova
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Corea del Sud
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
Corea del Nord
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Koreanka ˌkɔrɛˈãŋka n
coreana
obywatelka Korei Południowej lub Korei Północnej; kobieta narodowości koreańskiej

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
coreano
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Repubblica Democratica Popolare di Corea
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;

Korkino pn
Korkino
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, na Uralu;

Kornel ˈkɔrnɛl pn
Cornelio
imię męskie;

Kornelia kɔrˈnɛlʲja pn
Cornelia
imię żeńskie;

Korneliusz kɔrˈnɛlʲjuʃ pn
Cornelio
imię męskie;

Kornwalia pn
Cornovaglia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Corona Australe
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba;

Korona Północna kɔˈrɔ̃na puwˈnɔʦ̑na pn
Corona Boreale
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Corsica
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korsykanin n
corso
mieszkaniec Korsyki

Korynt pn
Corinto
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Koryntia pn
Corinzia
(administracja) nomos ze stolicą w Koryncie;

Koryntianin n
corintio corinzio
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Koryntu

Korytarz Wachański pn
corridoio del Wakhan
(geografia, geograficzny) pas terytorium Afganistanu oddzielający Tadżykistan od Pakistanu;

Kos kɔs pn
Coo
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;

Kosma ˈkɔsma pn
Cosma
imię męskie;

Kosowe Pole pn
Kosovo Polje
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Kosowie, położone na południowy zachód od Prisztiny, w kotlinie Kosowe Pole (1.2);

Kosowianka n
kosovara
obywatelka Kosowa

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
Kosovo
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;

Kosowo i Metohija kɔˈsɔvɔ ˌi‿mɛtɔˈxʲija pn
Kosovo e Metohija
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa dawnej serbskiej prowincji (obecnie niezależne państwo Kosowo, nieuznawane przez Serbię);

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Costa Rica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kostarykanin ˌkɔstarɨˈkãɲĩn n
costaricano
obywatel Kostaryki

Kostarykanka ˌkɔstarɨˈkãŋka n
costaricana
obywatelka Kostaryki

Kotonu kɔˈtɔ̃nu pn
Cotonou
(geografia, geograficzny) miasto w Beninie;

Kotor pn
Cattaro
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-zachodniej części Czarnogóry;

Kotorosl pn
Kotorosl'
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Kotuj pn
Kotuj
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, po połączeniu z Chetą tworzy Chatangę;

Kowrow pn
Kovrov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim, nad Klaźmą;

Kozak ˈkɔzak n
cosacco
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Capricorno
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Koła pn
Kola
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w obwodzie murmańskim, na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Zatoki Kolskiej Morza Barentsa w odległości;

Kościół ˈkɔɕʨ̑uw pn
chiesa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna;

Kościół katolicki ˈkɔɕʨ̑uw ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci n
Chiesa cattolica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;

Kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Carniola
(geografia, geograficzny) region historyczno-etnograficzny Słowenii;

Kraj Ałtajski pn
territorio dell’Altaj
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona w południowej części Syberii;

Kraj Basków ˈkraj ˈbaskuf pn
Paesi Baschi
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, część Kraju Basków (1.1);

Kraj Sudetów ˈkraj suˈdɛtuf pn
Sudetenland
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich;

Kraków ˈkrakuf pn
Cracovia
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Krasnodar
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
Krasnojarsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;

Krasnokamsk pn
Krasnokamsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, nad Kamą;

Krasnoturjinsk pn
Krasnotur'insk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu;

Kreta ˈkrɛta pn
Creta
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Kronos pn
Crono
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, jeden z tytanów;

Kropotkin pn
Kropotkin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem;

Kruja pn
Croia
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Albanii;

Kruk kruk pn
Corvo
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Krym krɨ̃m pn
Crimea
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
Crispino
imię męskie;

Kryspus pn
Crispo
imię męskie

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
Cristiano
imię męskie;

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
Cristina
imię żeńskie;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Cristoforo
imię męskie;

Krzyż Południa ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa pn
Croce del Sud
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów;

Królestwo Niderlandów pn
Regno dei Paesi Bassi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Holandii jako państwa;

Królestwo Polskie pn
Regno di Polonia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) historyczne państwo w Europie;

Królewiec pn
Conisberga
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;

Ksawery ksaˈvɛrɨ pn
Saverio
imię męskie;

Ksenia ˈksɛ̃ɲja pn
Xenia
imię żeńskie;

Kserkses pn
Serse
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Luna
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Kuala Lumpur pn
Kuala Lumpur
(geografia, geograficzny) stolica Malezji;

Kuba ˈkuba pn
Cuba
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;

Kubanka kuˈbãŋka n
cubana
obywatelka Kuby

Kubańczyk kuˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
cubano
obywatel Kuby

Kubuś pn
Como Giacomello Giacometto Giacomino Giacominuccio Mino
imię męskie, (zdrobniale) od: Jakub

Kudymkar pn
Kudymkar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji europejskiej, w Kraju Permskim;

Kujawy kuˈjavɨ pn
Cuiavia
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej Polsce;

Kulab pn
Külob
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Tadżykistanie;

Kuma pn
Kuma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji płynąca we wschodniej części Przedkaukazia;

Kunduz pn
Konduz Kunduz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej części Afganistanu;

Kunegunda pn
Cunegonda
imię żeńskie;

Kungur pn
Kungur
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, siedziba administracyjna rejonu kungurskiego;

Kura pn
Kura
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Turcję, Gruzję i Azerbejdżan, uchodzi małą deltą do Morza Kaspijskiego;

Kusz kuʃ pn
Cush
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama;
Kush
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Kuwait
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kuwejtczyk kuˈvɛjṭʧ̑ɨk n
kuwaitiano
obywatel Kuwejtu

Kuwejtka kuˈvɛjtka n
kuwaitiana
obywatelka Kuwejtu

Kwieta pn
Quieta
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kwintus pn
Quinto
imię męskie;

Kwiryna pn
Querina Quirina
imię żeńskie

Kwirynał pn
Quirinale
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższe z siedmiu wzgórz Rzymu;
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) pałac prezydenta Włoch znajdujący się na Kwirynale (1.1)

Kyrie eleison interjection
kyrie kyrie eleison
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) „Panie, zmiłuj się (nad nami)”, chrześcijańska formuła liturgiczna;

LGBT acronym
LGBT
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;

La Manche pn
Manica La Manica
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

Labrador laˈbradɔr pn
Labrador
(geografia, geograficzny) kanadyjski półwysep;
(geografia, geograficzny) region obejmujący Labrador (1.1);

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
Lazio
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Laguna Wenecka pn
Laguna di Venezia
(geografia, geograficzny) laguna na Morzu Adriatyckim, w zachodniej części Zatoki Weneckiej;

Lahaur pn
Lahore
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Pakistanie, stolica prowincji Pendżab;

Lakonia pn
Laconia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na południowym wschodzie Peloponezu, z największym ośrodkiem w Sparcie, graniczyła od zachodu z Mesenią, od północy zaś z Arkadią;

Lambert ˈlãmbɛrt pn
Lamberto
imię męskie;

Lambro ˈlãmbrɔ pn
Lambro
rzeka w Lombardii, w północnych Włoszech

Laon pn
Laon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;

Laos ˈlaɔs pn
Laos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laotanka ˌlaɔˈtãŋka n
laotiana
obywatelka Laosu

Laotańczyk ˌlaɔˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
laotiano
obywatel Laosu

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
Lapponia
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;

Laramidia pn
Laramidia
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) kontynent istniejący w późnej kredzie, 98-65 mln lat temu, który obejmował tereny stanowiące współcześnie zachód Ameryki Północnej;

Larnaka pn
Larnaca
(geografia, geograficzny) miasto portowe na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru;

Las Bregencki pn
Prealpi di Bregenz
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Północnych Alp Wapiennych, od zachodu graniczy z Renem, od wschodu z Alpami Algawskimi;

Latakia pn
Laodicea
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Lateran pn
Laterano
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) zespół pałacowo-kościelny w Rzymie;

Latyńczyk n
latino
(starożytność) rdzenny mieszkaniec Lacjum

Laura ˈlawra pn
Laura
imię żeńskie;

Laurazja lawˈrazʲja pn
Laurasia
(geologia, geologiczny) superkontynent powstały w wyniku rozpadu Pangei;

Laurencja pn
Lorenza
imię żeńskie

Laurenty pn
Lorenzo
imię męskie

Lazyka pn
Egrisi
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i królestwo istniejące w zachodniej części współczesnej Gruzji;

Lecce pn
Lecce
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, stolica prowincji Lecce (1.2);

Lecco pn
Lecco
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Lombardii, położone nad jeziorem Como;
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja we Włoszech, w regionie Lombardia, ze stolicą w Lecco (1.1);

Legia Cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska pn
Legione straniera francese
(wojskowość, wojskowy) francuska jednostka wojskowa składająca się głównie z cudzoziemców;

Lejda pn
Leida
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Leningrado
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Leokadia ˌlɛɔˈkadʲja pn
Leocadia
imię żeńskie;

Leokadiusz ˌlɛɔˈkadʲjuʃ pn
Leocadio
imię męskie;

Leon ˈlɛɔ̃n pn
Leone
imię męskie;

Leonard lɛˈɔ̃nart pn
Leonardo
imię męskie;

Leonardowski possessiveAdjective
leonardesco
(sztuka) należący do Leonarda da Vinci

Leontyna pn
Leontina
imię żeńskie;

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
Leopoldo
imię męskie;

Leopolda pn
Leopolda
imię żeńskie, odpowiednik męskiego imienia Leopold;

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Lesotho
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lesotyjczyk ˌlɛsɔˈtɨjʧ̑ɨk n
lesothiano
obywatel Lesotho

Lesotyjka ˌlɛsɔˈtɨjka n
lesothiana
obywatelka Lesotho

Lew lɛf pn
Leone
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Lewant ˈlɛvãnt pn
levante
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska);

Lewantyńczyk n
levantino
mieszkaniec Lewantu

Lewi pn
Levi
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów;

Liban ˈlʲibãn pn
Libano
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;

Libanka lʲiˈbãŋka n
libanese
obywatelka Libanu

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
libanese
obywatel Libanu

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Liberia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Liberiusz pn
Liberio
imię męskie;

Liberyjczyk ˌlʲibɛˈrɨjʧ̑ɨk n
liberiano
obywatel Liberii

Liberyjka ˌlʲibɛˈrɨjka n
liberiana
obywatelka Liberii

Libia ˈlʲibʲja pn
Libia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
libico
obywatel Libii

Libijka lʲiˈbʲijka n
libica
obywatelka Libii

Libreville pn
Libreville
(geografia, geograficzny) stolica Gabonu;

Lidia ˈlʲidʲja pn
Lidia
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina i państwo w zachodniej Azji Mniejszej;

Lidian pn
Lidiano
imię męskie

Lidyjczyk n
lidio
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Lidii

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Liechtenstein
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Liechtensteinka n
liechtensteiniana
obywatelka Liechtensteinu

Liechtensteińczyk n
liechtensteiniano
obywatel Liechtensteinu

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
Liguria
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;

Liguryjczyk n
ligure
mieszkaniec Ligurii

Liguryjka n
ligure
mieszkanka Ligurii

Likaonia pn
Licaonia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Azji Mniejszej;

Liliana lʲiˈlʲjãna pn
Liliana Lilliana
imię żeńskie

Lille pn
Lilla
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;

Lilongwe pn
Lilongwe
(geografia, geograficzny) stolica Malawi;

Lima ˈlʲĩma pn
Lima
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;

Limassol pn
Limassol
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym;

Lina ˈlʲĩna pn
Lina
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Linus ˈlʲĩnus pn
Lino
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Linz pn
Linz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria;

Lipsk lʲipsk pn
Lipsia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Lisek ˈlʲisɛk pn
Volpetta
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Liturgia godzin pn
liturgia delle ore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) codzienna modlitwa liturgiczna Kościoła katolickiego;

Litwa ˈlʲitfa pn
Lituania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
lituano
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy

Litwinka lʲitˈfʲĩŋka n
lituana
kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy

Livorno pn
Livorno
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, położone na wybrzeżu Morza Liguryjskiego, stolica prowincji Livorno (1.2);

Liwia ˈlʲivʲja pn
Livia
imię żeńskie;

Liwiusz pn
Livio
imię męskie;

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Lisbona
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Loara lɔˈara pn
Loira
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Lodi pn
Lodi
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w Lombardii;

Lokryda pn
Locride
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji, zamieszkana przez Lokrów, rozdzielona przez Dorydę i Fokidę na trzy odrębne części;

Lombardczyk lɔ̃mˈbarṭʧ̑ɨk n
lombardo
mieszkaniec Lombardii, osoba płci męskiej pochodząca z Lombardii

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Lombardia
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Lombardka lɔ̃mˈbartka n
lombarda
mieszkanka Lombardii, osoba płci żeńskiej pochodząca z Lombardii

Lomé pn
Lomé
(geografia, geograficzny) stolica Togo;

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Londra
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Longin ˈlɔ̃ŋʲɟĩn pn
Longino
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Loreto pn
Loreto
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech nad Adriatykiem;

Lotar pn
Lotario
imię męskie;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Lorena
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lotarynka n
lorenese
mieszkanka Lotaryngii

Lotaryńczyk n
lorenese
mieszkaniec Lotaryngii

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Losanna
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Luanda luˈ<sup>w</sup>ãnda pn
Luanda
(geografia, geograficzny) stolica Angoli;

Lubencjusz pn
Lubenzio
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Lublana luˈblãna pn
Lubiana
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii;

Lublin ˈlublʲĩn pn
Lublino
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Lubelszczyzny i województwa lubelskiego;

Lucerna luˈʦ̑ɛrna pn
Lucerna
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów;

Lucjan ˈluʦ̑ʲjãn pn
Luciano
imię męskie;

Lucjusz ˈluʦ̑ʲjuʃ pn
Lucio
imię męskie;

Lucyna luˈʦ̑ɨ̃na pn
Lucina
imię żeńskie;

Ludmiła ludˈmʲiwa pn
Ludmila
imię żeńskie;

Ludwik ˈludvʲik pn
Luigi
imię męskie;

Lugano pn
Lugano
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-wschodniej Szwajcarii;

Luiza luˈ<sup>j</sup>iza pn
Luisa
imię żeńskie;

Lukania pn
Lucania
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na południu antycznej Italii, między Zatoką Tarencką a Morzem Tyrreńskim;

Lukka pn
Lucca
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Lukka (1.2);

Luksemburczyk ˌluksɛ̃mˈburʧ̑ɨk n
lussemburghese
obywatel Luksemburga

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Lussemburgo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1);

Luksemburka ˌluksɛ̃mˈburka n
lussemburghese
obywatelka Luksemburga

Luksor pn
Luxor
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Egipcie, na prawym brzegu Nilu;

Luna ˈlũna pn
Luna
(mitologia rzymska) bogini księżyca, utożsamiana z grecką Selene;

Luneta lũˈnɛta pn
Telescopio
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Lusaka luˈsaka pn
Lusaka
(geografia, geograficzny) stolica Zambii;

Lutacjusz pn
Lutazio
imię męskie

Luter pn
Lutero
nazwisko niemieckiego reformatora, spolszczona wersja niemieckiego nazwiska Luther;

Lutnia ˈlutʲɲa pn
Lira
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Luzytania pn
Lusitania
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Leopoli
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Lione
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

L’Aquila pn
L’Aquila
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, położone na północny wschód od Rzymu, u podnóża Apeninu Abruzyjskiego;

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
AIEA
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;

MFW ɛ̃m‿ɛv‿ˈːu acronym
FMI
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Międzynarodowy Fundusz Walutowy;

MKOl acronym
CIO
= (sport, sportowy) Międzynarodowy Komitet Olimpijski

MP3 ɛ̃m‿pɛ‿ˈṭʃɨ pn
MP3
(informatyka, informatyczny) jeden z formatów kompresji dźwięku;

MSM acronym
USU
= (seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna mający kontakty seksualne z mężczyznami;

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
Macedonia Repubblica di Macedonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Macedonka ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ŋka n
macedone
kobieta lub dziewczyna narodowości macedońskiej, obywatelka Macedonii

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
macedone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii;

Macerata pn
Macerata
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech;

Machabeusz n
Macabeo Maccabeo
(historia, historyczny, historycznie) przydomek Judy Hasmoneusza;

Maciej ˈmaʨ̑ɛ̇j pn
Mattia
imię męskie;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagascar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim

Madera maˈdɛra pn
Madera
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka;

Madonna pn
Madonna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu

Madryt ˈmadrɨt pn
Madrid
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) jeden z siedemnastu autonomicznych regionów Hiszpanii;

Magdala pn
Magdala
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad Jeziorem Galilejskim w Palestynie;

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
Maddalena
imię żeńskie;

Magdeburg maɡˈdɛburk pn
Magdeburgo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Maghreb ˈmaɡrɛp n
Maghreb Magreb
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;

Magnezja pn
Magnesia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto w Jonii;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto w Lydii;

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Maometto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Maja ˈmaja pn
Maia
(astronomia, astronomiczny) gwiazda w Plejadach, w gwiazdozbiorze Byka;
(mitologia grecka) nimfa góry Kyllene w Arkadii, jedna z Plejad; kochanka Zeusa i matka Hermesa; córka Atlasa i Plejone; przeniesiona na firmament jako gwiazda Maja (1.3);
imię żeńskie;
Maja
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Ałdanu;

Majuro maˈʤ̑urɔ pn
Majuro
(geografia, geograficzny) stolica Wysp Marshalla;

Makarska pn
Macarsca
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Chorwacji nad Morzem Adriatyckim;

Makau ˈmakaw pn
Macao
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;

Maksencja pn
Massenza Massenzia
imię żeńskie;

Maksencjusz pn
Massenzio
imię męskie;

Maksym ˈmaksɨ̃m pn
Massimo
imię męskie;

Maksymian pn
Massimiano
imię męskie;

Maksymilian ˌmaksɨ̃ˈmʲilʲjãn pn
Massimiliano
imię męskie;

Maksymin pn
Massimino
imię męskie

Malabo maˈlabɔ pn
Malabo
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Równikowej;

Malachiasz pn
Malachia
(biblijny) imię męskie;

Malarz ˈmalaʃ pn
Pittore
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Malawi maˈlavʲi pn
Malawi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Malawijczyk ˌmalaˈvʲijʧ̑ɨk n
malawiano
obywatel Malawi

Malawijka ˌmalaˈvʲijka n
malawiana
obywatelka Malawi

Malcheusz pn
Malco
(biblijny) imię męskie;

Malchos pn
Malco
(biblijny) imię męskie;

Malchus pn
Malco
(biblijny) imię męskie;

Male ˈmalɛ pn
Malé
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów;

Malediwczyk ˌmalɛˈdʲifʧ̑ɨk n
maldiviano
obywatel Malediwów

Malediwka ˌmalɛˈdʲifka n
maldiviana
obywatelka Malediwów

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Maldive
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Malesia Malaysia
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Malezyjczyk ˌmalɛˈzɨjʧ̑ɨk n
malese
obywatel Malezji

Malezyjka ˌmalɛˈzɨjka n
malese
obywatelka Malezji

Mali ˈmalʲi pn
Mali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malijczyk maˈlʲijʧ̑ɨk n
maliano
obywatel Mali

Malijka maˈlʲijka n
maliana
obywatelka Mali

Malmö ˈmalmɛ pn
Malmö
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;

Malta ˈmalta pn
Malta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Maltanka malˈtãŋka n
maltese
obywatelka Malty

Maltańczyk malˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
maltese
obywatel Malty

Malwina malˈvʲĩna pn
Malvina
imię żeńskie o literackim pochodzeniu;

Malwiny malˈvʲĩnɨ pn
Isole Malvine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) archipelag na południowym Atlantyku, dawne argentyńskie terytorium;

Mama ˈmãma pn
Mama
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; lewy dopływ Witimu;

Managua ˌmãnaˈɡu<sup>w</sup>a pn
Managua
(geografia, geograficzny) stolica Nikaragui;

Manama mãˈnãma pn
Manama
(geografia, geograficzny) stolica Bahrajnu;

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
Manciuria
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manfred ˈmãnfrɛt pn
Manfredo
imię męskie;

Manila mãˈɲila pn
Manila
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;

Mannheim pn
Mannheim
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Mantua pn
Mantova
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii; stolica prowincji Mantua (1.2);

Manuela ˌmãnuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Manuela
imię żeńskie;

Maputo maˈputɔ pn
Maputo
(geografia, geograficzny) stolica Mozambiku;

Maraton pn
Maratona
miejscowość w Grecji, w Attyce, miejsce słynnego zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e.;

Marcel pn
Marcello
imię męskie;

Marceli marˈʦ̑ɛlʲi pn
Marcello
imię męskie;

Marcelin pn
Marcellino
imię męskie

Marcelina ˌmarʦ̑ɛˈlʲĩna pn
Marcellina
imię żeńskie;

Marcha pn
Marcha
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluja;

Marche pn
Marca Anconetana Marca Anconitana Marca d'Ancona
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii
Marche
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;

Marchia pn
Marca Anconetana Marca Anconitana Marca d'Ancona
(rzadki, rzadko używany) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii
Marche
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;

Marchia Ankonitańska pn
Marca Anconetana Marca Anconitana Marca d'Ancona
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii;

Marchia Ankony pn
Marca d'Ancona
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii;

Marchia Ankońska pn
Marca Anconetana Marca Anconitana Marca d'Ancona
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii;

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
Martino
imię męskie;

Marcjan pn
Marciano
imię męskie

Marcjanna pn
Marzia Marziana
imię żeńskie

Mardocheusz pn
Mardocheo
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać z Księgi Estery, opiekun Estery;

Marek ˈmarɛk pn
Marco
imię męskie;

Maria ˈmarʲja pn
Maria
imię żeńskie;

Marian ˈmarʲjãn pn
Mariano
imię męskie;

Marianna marʲˈjãnːa pn
Marianna
imię żeńskie;

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
Isole Marianne Settentrionali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii;

Maribor pn
Maribor
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Słowenii, położone na północnym wschodzie kraju, nad Drawą;

Marica pn
Evros
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji, uchodzi do Morza Egejskiego;

Marika maˈrʲika pn
Marica
imię żeńskie;

Mariusz ˈmarʲjuʃ pn
Mario
imię męskie;

Markowy possessiveAdjective
marciano
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Marka

Marneuli pn
Marneuli
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Gruzji, w regionie Dolna Kartlia;

Marokanka ˌmarɔˈkãŋka n
marocchina
obywatelka Maroka

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
marocchino
obywatel Maroka

Maroko maˈrɔkɔ pn
Marocco
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Mars mars pn
Marte
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Marsala pn
Marsala
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone na zachodnim wybrzeżu Sycylii;

Marsjanin marˈsʲjä̃ɲĩn n
marziano
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Marsa

Marsjanka marˈsʲjãŋka n
marziana
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Marsa

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Marsiglia
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Marsyliusz pn
Marsilio
imię męskie

Marta ˈmarta pn
Marta
imię żeńskie;

Martyna pn
Martina
imię żeńskie;

Maryja maˈrɨja pn
Maria
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;

Maryja Panna pn
Maria Vergine
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) (zobacz) Maria z Nazaretu;

Maryn pn
Marino
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Maryna maˈrɨ̃na pn
Marina
imię żeńskie;

Maseru maˈsɛru pn
Maseru
(geografia, geograficzny) stolica Lesotho;

Maskareny pn
Mascarene
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim, na wschód od Madagaskaru;

Maskat ˈmaskat pn
Mascate
(geografia, geograficzny) stolica Omanu;

Masseo pn
Masseo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Matatiasz pn
Mattatia
imię męskie

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Matteo
imię męskie;

Mateuszowy possessiveAdjective
matteano
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Mateusza

Matka Boska ˈmatka ˈbɔska pn
Madre di Dio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu

Matka Boża pn
Madre di Dio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Matka Pana pn
Madre del Signore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) matka Jezusa Chrystusa

Matterhorn pn
Monte Cervino
(geografia, geograficzny) szczyt w Alpach Zachodnich, na granicy Szwajcarii i Włoch;

Matuzal n
Matusalemme
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Matuzalem n
Matusalemme
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Matylda maˈtɨlda pn
Matilde
imię żeńskie;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Mauritania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauretanka ˌmawrɛˈtãŋka n
mauritana
obywatelka Mauretanii

Mauretańczyk ˌmawrɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mauritano
obywatel Mauretanii

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Mauritius Maurizio
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Maurycjusz pn
Maurizio
imię męskie;

Maurycy mawˈrɨʦ̑ɨ pn
Maurizio
imię męskie;

Maurytyjczyk ˌmawrɨˈtɨjʧ̑ɨk n
mauriziano
obywatel Mauritiusu

Maurytyjka ˌmawrɨˈtɨjka n
mauriziana
obywatelka Mauritiusu

Mazar-i Szarif pn
Mazar-i Sharif
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Afganistanie;

Mazowsze maˈzɔfʃɛ pn
Masovia
(geografia, geograficzny) kraina w centralno-wschodniej Polsce;

Mazury pn
Masuria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny i geograficzny w północno-wschodniej Polsce;

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Orsa Minore
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;

Mała Tyrnawa pn
Târnava Piccolo
(geografia, geograficzny) rzeka w Rumunii, mająca źródła w Karpatach Wschodnich, łączy się z Wielką Tyrnawą tworząc Tyrnawę

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
Margherita
imię żeńskie;

Małopolska ˌmawɔˈpɔlska pn
Piccola Polonia
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski;

Mały Jenisej pn
Malyj Enisej
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;

Mały Lew ˈmawɨ ˈlɛf pn
Leone Minore
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
Cane Minore
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Mbabane mbaˈbãnɛ pn
Mbabane
stolica Eswatini;

Mccheta pn
Mtskheta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia;

Mccheta-Mtianetia pn
Mtskheta-Mtianeti
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny w północnej Gruzji, ze stolicą w Mcchecie;

Meander pn
Meandro
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) kręta rzeka w zachodniej Turcji, przepływająca przez Frygię, Karię i Jonię;

Med n
medo
mieszkaniec Medii, członek plemienia Medów;

Medard ˈmɛdart pn
Medardo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Medarda n
Medarda
imię żeńskie;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Milano
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Medziugorie pn
Medjugorje Međugorje
(geografia, geograficzny) wieś i ośrodek kultu religijnego w Bośni i Hercegowinie, w południowej części Hercegowiny;

Mefistofeles pn
Mefistofele
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) upadły anioł;

Megrelia pn
Mingrelia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym;

Megrelia-Górna Swanetia pn
Mingrelia-Alta Svanezia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Meklemburgia pn
Meclemburgo
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, położona nad Bałtykiem, pomiędzy rzekami Łabą a Recknitz;

Meklemburgia-Pomorze Przednie pn
Meclemburgo-Pomerania Anteriore
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie;

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
Mekong
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Azji;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Città del Messico
(geografia, geograficzny) stolica Meksyku (1.1);
Messico
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Meksykanin ˌmɛksɨˈkãɲĩn n
messicano
obywatel Meksyku

Meksykanka ˌmɛksɨˈkãnka n
messicana
obywatelka Meksyku

Melania mɛˈlãɲja pn
Melania
imię żeńskie;

Melaniusz pn
Melanio
imię męskie;

Melchior ˈmɛlxʲjɔr pn
Melchiorre Melchiore
imię męskie;

Melchizedek pn
Melchisedec Melchisedek
(biblijny) imię męskie;

Melilla mɛˈlʲila pn
Melilla
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto będące enklawą na terytorium Maroka,

Melpomena ˌmɛlpɔ̃ˈmɛ̃na pn
Melpomene
(mitologia grecka) muza tragedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Meluzyna pn
Melusina
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) postać z literatury średniowiecznej i mitów, pół-kobieta, pół-ryba;

Men mɛ̃n pn
Meno
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech;

Mentona pn
Mentone
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina w południowej Francji, w departamencie Alpy Nadmorskie;

Mercja pn
Mercia
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo anglosaskie istniejące w środkowej Anglii w latach 527–918;

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Mercurio
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Mesjasz pn
Messia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Mesyna pn
Messina
(geografia, geograficzny) miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;

Metody mɛˈtɔdɨ pn
Metodio
imię męskie;

Metuszelach n
Matusalemme
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Mezoameryka pn
Mesoamerica
(geografia, geograficzny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;

Miami maˈjãmʲi pn
Miami
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Michalina ˌmʲixaˈlʲĩna pn
Michela Michelina
imię żeńskie;

Michał ˈmʲixaw pn
Michele
imię męskie;

Micheasz pn
Michea
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Micheaszowy possessiveAdjective
micheano
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Micheasza

Michigan pn
Michigan
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;

Miedwiedica pn
Medvedica
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) lewy dopływ Donu mający swe źródła w obwodzie saratowskim;

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
Nicola Niccolò
imię męskie;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Micronesia
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;
Stati Federati di Micronesia Micronesia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);

Mikronezyjczyk ˌmʲikrɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
micronesiano
mieszkaniec Mikronezji

Mikronezyjka ˌmʲikrɔ̃nɛˈzɨjka n
micronesiana
mieszkanka Mikronezji

Mikroskop mʲiˈkrɔskɔp pn
Microscopio
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Milena mʲiˈlɛ̃na pn
Milena
imię żeńskie;

Milet pn
Mileto
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Minerwa mʲĩˈnɛrva pn
Minerva
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną;

Minorka pn
Minorca
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;

Mira ˈmʲira pn
Mira
imię żeńskie;

Mirela mʲiˈrɛla pn
Mirella
imię żeńskie;

Miriam ˈmʲirʲjãm pn
Miriam
imię żeńskie;

Miron ˈmʲirɔ̃n pn
Mirone
imię męskie;

Missisipi ˌmʲisʲiˈsʲipʲi pn
Mississippi
(geografia, geograficzny) rzeka w USA;
(geografia, geograficzny) stan w południowej części Stanów Zjednoczonych;

Międzynarodowy Dzień Kobiet ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt pn
Festa della Donna Giornata Internazionale della Donna
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet;

Mińsk mʲĩj̃sk pn
Minsk
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;

Mjanmańczyk n
birmano
obywatel Mjanmy

Moab pn
Moab
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnym Lewancie po wschodniej stronie Morza Martwego;
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych Ameryki;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych

Moabita n
moabita
(etnografia, etnograficzny) (biblijny) mieszkaniec starożytnego Moabu

Modena mɔˈdɛ̃na pn
Modena
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Modest ˈmɔdɛst pn
Modesto
imię męskie;

Modlitwa w ciągu dnia n
Ora media
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

Mogadiszu ˌmɔɡaˈdʲiʃu pn
Mogadiscio
(geografia, geograficzny) stolica Somalii;

Mohikanin n
mohicano moicano
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Mosè
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Mojżeszowy possessiveAdjective
mosaico
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Mojżesza

Moksza pn
Mokša
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Oki;

Moliza pn
Molise
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Molise, region administracyjny we Włoszech

Moluki pn
Maluku
(geografia, geograficzny) prowincja w Indonezji obejmująca południową część archipelagu Moluki (1.1);
Molucche
(geografia, geograficzny) grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Monaco di Baviera Monaco
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monakijczyk ˌmɔ̃naˈcijʧ̑ɨk n
monegasco
obywatel Monako

Monakijka ˌmɔ̃naˈcijka n
monegasca
obywatelka Monako

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Monaco Principato di Monaco
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Mongolia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Mongoł ˈmɔ̃ŋɡɔw n
mongolo
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej

Mongołka mɔ̃ŋˈɡɔwka n
mongola
kobieta narodowości mongolskiej, obywatelka Mongolii

Monika mɔ̃ˈɲika pn
Monica
imię żeńskie;

Monrovia mɔ̃nˈrɔvʲja pn
Monrovia
(geografia, geograficzny) stolica Liberii;

Mont Blanc pn
Monte Bianco
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Alp;

Monte Cassino pn
Montecassino
(geografia, geograficzny) wzgórze we Włoszech, w Apeninach Środkowych;

Montevideo ˌmɔ̃ntɛvʲiˈdɛɔ pn
Montevideo
(geografia, geograficzny) stolica Urugwaju;

Montpellier pn
Montpellier
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Francji, w regionie Oksytania;

Monza pn
Monza
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w Lombardii;

Morawy mɔˈravɨ pn
Moravia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;

Mordechaj pn
Mordecai
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Morfeo
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;

Moria pn
Moriah
(biblijny) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie, występującego w Starym Testamencie jako miejsce ofiary Abrahama

Moroni mɔˈrɔ̃ɲi pn
Moroni
(geografia, geograficzny) stolica Komorów;

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
mare Adriatico
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Alborańskie pn
mare di Alborán
(geografia, geograficzny) akwen w zachodniej części Morza Śródziemnego, oddzielający północne wybrzeże Afryki od południowego wybrzeża Półwyspu Iberyjskiego;

Morze Balearskie pn
mare delle Baleari mare Iberico
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Mar Baltico Baltico
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
Mar Bianco
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
Mar Nero
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
Mar Rosso
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ pn
mar Egeo
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Filipińskie pn
mare delle Filippine
(geografia, geograficzny) morze otwarte w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Galilejskie pn
mare di Galilea
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie;

Morze Japońskie pn
Mar del Giappone
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
Mar Ionio
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
mar Caspio Mar Caspio
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Kreteńskie pn
mare di Creta
(geografia, geograficzny) morze w południowej części Morza Egejskiego, na północ od Krety;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
Mar Morto
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Norweskie ˈmɔʒɛ nɔrˈvɛsʲcɛ pn
mare di Norvegia
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone na północny zachód od wybrzeży Norwegii, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
mare del Nord
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Mar Mediterraneo Mediterraneo
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Moskwa ˈmɔskfa pn
Mosca
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mostar ˈmɔstar pn
Mostar
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:

Mosul pn
Mosul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem;

Mount Everest pn
Monte Everest
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Mowgli pn
Mowgli
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, bohater serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;

Moza ˈmɔza pn
Mosa
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Mozambijczyk ˌmɔzãmˈbʲijʧ̑ɨk n
mozambicano
obywatel Mozambiku

Mozambijka ˌmɔzãmˈbʲijka n
mozambicana
obywatelka Mozambiku

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Mozambico
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Moldavia Moldova
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
moldavo
obywatel Mołdawii

Mołdawianka ˌmɔwdaˈvʲjãŋka n
moldava
obywatelka Mołdawii

Mołoga pn
Mologa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi mający swe źródła na wzgórzach Wałdaj w obwodzie twerskim;

Msta pn
Msta
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie obwodów nowogrodzkiego i twerskiego, uchodzi do jeziora Ilmen;

Mt maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ ɛ̃m‿ˈtɛ ˌɛvãŋˈɡɛlʲja ˈvɛdwuc ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˌmatɛˈ<sup>w</sup>uʃa abbreviation
Mt
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Ewangelia według świętego Mateusza, Ewangelia Mateusza, Mateusz

Mucha ˈmuxa pn
Mosca
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Mulat ˈmulat n
mulatto
(antropologia, antropologiczny) mieszaniec białej i czarnej rasy człowieka;

Muna pn
Muna
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Leny;

Muntenia pn
Muntenia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w południowej Rumunii;

Murom pn
Murom
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie włodzimierskim, nad Oką;

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
negro
(etnografia, etnograficzny) człowiek czarnoskóry

Myanmar pn
Myanmar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Mykeny mɨˈkɛ̃nɨ pn
Micene
(starożytność) starożytna grecka polis w północno-wschodniej części Peloponezu;

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
Topolino
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya

Młoda Polska pn
Giovane Polonia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) polska odmiana modernizmu w literaturze, muzyce i sztuce na przełomie XIX i XX wieku;

MŚP acronym
PMI
= (ekonomia, ekonomiczny) małe i średnie przedsiębiorstwa;

NASA n
NASA
(administracja) (astronautyka, astronautyczny) amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej, zajmująca się planowaniem, koordynacją i realizacją badań nad kosmosem;

NATO ˈnatɔ acronym
NATO OTAN
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NKWD ˌɛ̃ŋ‿ka‿vu‿ˈdɛ acronym
NKVD
= Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR;

NLPZ acronym
FANS
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
RDT
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna

Nabatea pn
Nabatea Nabatene
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, zamieszkana przez Nabatejczyków

Nabatejczyk n
nabateo
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Nabatei;

Nabatejka n
nabateo
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Nabatei

Nablus ˈnablus pn
Nablus
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Nabuchodonozor ˌnabuxɔdɔ̃ˈnɔzɔr pn
Nabucodonosor
(starożytność) babilońskie imię męskie noszone m.in. przez kilku władców Babilonii

Nadab pn
Nadab
(biblijny) imię męskie;

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
Transnistria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;

Nadia ˈnadʲja pn
Nadia
imię żeńskie;

Nadrenia pn
Renania
(geografia, geograficzny) luźno zdefiniowana kraina obejmująca ziemie wokół północnego i środkowego odcinka niemieckiego Renu;

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Renania Settentrionale-Vestfalia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadym pn
Nadym
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej Syberii, wpada do Zatoki Obskiej;

Nagoja pn
Nagoya
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu;

Nahum pn
Nahum Naum
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Nairobi
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Najświętsza Maria Panna pn
Beata Vergine Maria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) matka Jezusa Chrystusa

Najświętsza Maryja Panna pn
Beata Vergine Maria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) (zobacz) Maria z Nazaretu;

Najświętszy Sakrament n
Santissimo Sacramento
(kościelny) sakrament eucharystii

Namangan pn
Namangan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu namangańskiego;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Namibia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Namibijczyk ˌnãmʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
namibiano
obywatel Namibii

Namibijka ˌnãmʲiˈbʲijka n
namibiana
obywatelka Namibii

Nantes pn
Nantes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
Napoleone
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Narbona pn
Narbona
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude;

Narcyz ˈnarʦ̑ɨs pn
Narciso
(mitologia grecka) piękny młodzieniec ukarany miłością do własnego odbicia;
imię męskie;

Narodzenie Pańskie pn
Natale del Signore
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa

Naryn pn
Naryn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Kara-darią tworzy Syr-darię;

Nassau ˈnasːaw pn
Nassau
(geografia, geograficzny) stolica Bahamów;

Natalia naˈtalʲja pn
Natalia
imię żeńskie;

Natalis pn
Natale
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Natanael ˌnatãˈnaɛl pn
Natanaele
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;

Natasza naˈtaʃa pn
Natascia
imię żeńskie;

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
Nauru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);

Nauruanka ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãŋka n
nauruana
obywatelka Nauru

Nauruańczyk ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
nauruano
obywatel Nauru

Nawakszut naˈvakʃut pn
Nouakchott
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii;

Nazaret naˈzarɛt pn
Nazaret
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;

Nazjanz pn
Nazianzo
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Kapadocji w Azji Mniejszej;

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
N'Djamena
(geografia, geograficzny) stolica Czadu;

Ne ɛ̃n‿ˈɛ ˈcɕɛ̃ŋɡa ˌnɛxɛ̃ˈmʲjaʃa abbreviation
Ne
= Księga Nehemiasza

Neandertal pn
Neandertal
(geografia, geograficzny) niewielka dolina w Niemczech, w okolicach Düsseldorfu; miejsce odnalezienia pierwszego szkieletu neandertalczyka;

Neapol nɛˈapɔl pn
Napoli
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nefretete pn
Nefertiti
imię żeńskie

Nehemiasz pn
Neemia
(biblijny) imię męskie

Nepal ˈnɛpal pn
Nepal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Nepalczyk nɛˈpalʧ̑ɨk n
nepalese
obywatel Nepalu

Nepalka nɛˈpalka n
nepalese
obywatelka Nepalu

Neptun ˈnɛptũn pn
Nettuno
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Neretwa pn
Narenta
(geografia, geograficzny) rzeka w Bośni i Hercegowinie i Chorwacji, uchodząca do Adriatyku;

Neron pn
Nerone
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Neronowy possessiveAdjective
neroniano
(historia, historyczny, historycznie) należący do Nerona

Nevers pn
Nevers
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą;

Nica pn
Nica
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Tury;

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
Nizza
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;

Niebieska Jerozolima pn
Gerusalemme celeste
(peryfrastyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nowotestamentowy Kościół Chrystusa
(peryfrastyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starotestamentowe niebo, zwłaszcza w odniesieniu do czasów ostatecznych

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla palˈmɔva n
Domenica delle Palme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Germania
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Niemen ˈɲɛ̃mɛ̃n pn
Nemunas
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Białoruś, Litwę i Rosję;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
tedesco
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Repubblica Democratica Tedesca
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Niemka ˈɲɛ̃mka n
tedesca
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Niepokalana pn
Immacolata
(teologia, teologiczny) Matka Boska
katolicka uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny

Niepokalane Poczęcie pn
Immacolata Concezione
(teologia, teologiczny) katolicki dogmat ogłoszony 8 grudnia 1854;

Nierl pn
Nerl'
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Niger ˈɲiɡɛr pn
Niger
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongu);

Nigerczyk ɲiˈɡɛrʧ̑ɨk n
nigerino
obywatel Nigru

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Nigeria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nigerka ɲiˈɡɛrka n
nigerina
obywatelka Nigru

Nigeryjczyk ˌɲiɡɛˈrɨjʧ̑ɨk n
nigeriano
obywatel Nigerii

Nigeryjka ˌɲiɡɛˈrɨjka n
nigeriana
obywatelka Nigerii

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Nicaragua
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nikaraguanka ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
nicaraguense
obywatelka Nikaragui

Nikaraguańczyk ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
nicaraguense
obywatel Nikaragui

Nike pn
Nike
(mitologia grecka) bogini zwycięstwa;

Nikifor ɲiˈcifɔr pn
Niceforo
imię męskie;

Nikodem ɲiˈkɔdɛ̃m pn
Nicodemo
imię męskie;

Nikozja ɲiˈkɔzʲja pn
Nicosia
(geografia, geograficzny) stolica Cypru;

Nikołajewsk pn
Nikolaevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Rosji w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

Nil ɲil pn
Nilo
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;
imię męskie;

Niukża pn
Njukža
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim i amurskim; prawy dopływ Olokmy;

Nix ɲiks pn
Notte
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Nizina Padańska ɲiˈʑĩna paˈdãj̃ska pn
Pianura Padana
(geografia, geograficzny) nizina w północnych Włoszech;

Niżny Nowogród pn
Nižnij Novgorod
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;

Noe ˈnɔɛ pn
Noè
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Noemi pn
Noemi
imię żeńskie;

Nora ˈnɔra pn
Nora
imię żeńskie;

Norbert ˈnɔrbɛrt pn
Norberto
imię męskie;

Norma ˈnɔrma pn
Norma
imię żeńskie;

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Normandia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Nortumbria nɔrˈtũmbrʲja pn
Northumbria
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo anglosaskie;

Norweg ˈnɔrvɛk n
norvegese
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Norvegia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
norvegese
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
Terranova
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador;

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Nuova Caledonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Nuova Zelanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Nuova Delhi
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Noworosja n
Nuova Russia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
Novosibirsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Nowozelandczyk ˌnɔvɔzɛˈlãnṭʧ̑ɨk n
neozelandese
obywatel Nowej Zelandii

Nowozelandka ˌnɔvɔzɛˈlãntka n
neozelandese
obywatelka Nowej Zelandii

Nowy Aton pn
Nuovo Athos
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
New York Nuova York
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
New Orleans Nuova Orleans
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
capodanno Capodanno Anno Nuovo
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Nuovo Testamento
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nubia ˈnubʲja pn
Nubia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Nubijczyk n
nubiano
mieszkaniec Nubii

Nubijka n
nubiana
mieszkanka Nubii

Nukus pn
Nukus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum;

Numidia nũˈmʲidʲja pn
Numidia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

Numidyjczyk n
numida
mieszkaniec Numidii

Numidyjka n
numida
mieszkanka Numidii

Nuristan nuˈrʲistãn pn
Nurestan
(geografia, geograficzny) kraina w północno-wschodnim Afganistanie, przy granicy z Pakistanem;

Nursja pn
Norcia
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia;

Nyks nɨks pn
Notte Nyx
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy;

OB acronym
VES
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego);

OBWE acronym
OSCE
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie;

Ob ɔp pn
Ob'
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Obłok Oorta ˈɔbwɔk ɔˈːrta pn
nube di Oort
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczny obłok pyłu i małych ciał niebieskich obiegający Słońce w odległości większej niż 30 j.a.;

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
Atlantico oceano Atlantico
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
oceano Indiano Oceano Indiano
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Pacifico oceano Pacifico
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Oceania
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Oczamczyra pn
Ochamchire
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Czarnym, położone na wybrzeżu Abchazji;

Odoryk pn
Odorico
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Odra ˈɔdra pn
Oder
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech;

Odyseusz ˌɔdɨˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Odisseo
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera;

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
Ofelia
imię żeńskie;

Ojcze nasz ˈɔjʧ̑ɛ ˈnaʃ pn
Padre nostro
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”;

Okawango pn
Okavango
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Afryce;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Oklahoma
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Oktant ˈɔktãnt pn
Ottante
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Oktawia pn
Ottavia Ottava
imię żeńskie;

Oktawian ɔkˈtavʲjãn pn
Ottaviano
imię męskie;

Oktawiusz ɔkˈtavʲjuʃ pn
Ottavio Ottavo
imię męskie;

Olga ˈɔlɡa pn
Olga
imię żeńskie;

Olimp ˈɔlʲĩmp pn
Olimpo
(geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas;
(mitologia grecka) legendarna siedziba głównych bogów greckich

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Olimpia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;

Oliwer ɔˈlʲivɛr pn
Oliviero
imię męskie;

Oliwia ɔˈlʲivʲja pn
Olivia
imię żeńskie;

Oliwier ɔˈlʲivjɛr pn
Oliviero
imię męskie

Oltenia pn
Oltenia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w południowej Rumunii;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Oman
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omanka ɔ̃ˈmãŋka n
omanita
obywatelka Omanu

Omańczyk ɔ̃ˈmãj̃n͇ʧ̑ɨk n
omanita
obywatel Omanu

Omołoj pn
Omoloj
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, uchodzi do Morza Łaptiewów;

Omołon pn
Omolon
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim, Czukockim Okręgu Autonomicznym i Jakucji; prawy i zarazem najdłuższy dopływ Kołymy;

Omsk pn
Omsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Onon pn
Onon
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Mongolii i Rosji, po połączeniu z Ingodą tworzy Szyłkę;

Onufry ɔ̃ˈnufrɨ pn
Onofrio
imię męskie;

Optat pn
Ottato
imię męskie

Or pn
Or'
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
Organizzazione delle Nazioni Unite Nazioni Unite
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
Organizzazione del Trattato Nord Atlantico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Oriana pn
Oriana
imię żeńskie;

Orinoko n
Orinoco
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej w Wenezueli i Kolumbii;

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
Orione
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Orlando pn
Orlando
imię męskie

Orleania pn
Orleanese
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Regionie Centralnym we Francji, położona w dolinie Loary, jej głównym ośrodkiem jest Orlean;

Ormianin ɔrˈmʲjä̃ɲĩn pn
armeno
osoba narodowości ormiańskiej

Ormianka n
armena
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości ormiańskiej

Orontes pn
Oronte
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję;

Orvieto pn
Orvieto
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni;

Orzeł ˈɔʒɛw pn
Aquila
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Osaka ɔˈsaka pn
Osaka
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;

Osijek pn
Osijek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą;

Osinniki pn
Osinniki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Syberii w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim;

Oskar ˈɔskar pn
Oscar
imię męskie;

Oslo ˈɔslɔ pn
Oslo
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Ostatnia Wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈʧ̑ɛʒa pn
Ultima Cena
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;

Ostia pn
Ostia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;

Oswald ˈɔsfalt pn
Osvaldo
imię męskie;

Otmar ˈɔtmar pn
Otmar Otmaro
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Otranto pn
Otranto
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowo-wschodnich Włoszech, położone na Półwyspie Salentyńskim nad cieśniną Otranto (1.2);

Ottawa ɔtˈːava pn
Ottawa
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;
(geografia, geograficzny) rzeka w Kanadzie;

Otton pn
Oddone Ottone
imię męskie;

Outremer pn
Oltremare Terre d'Oltremare
(dosłownie) zamorze; tereny zajęty przez krzyżowców w wyniku I wyprawy krzyżowej;

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
Alvernia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji;

Owidiusz pn
Ovidio
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny poeta rzymski;
imię męskie

Ozeasz pn
Osea
(biblijny) Księga Ozeasza;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ozeaszowy possessiveAdjective
oseano
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Ozeasza

Ozurgeti pn
Ozurgeti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, stolica regionu Guria;

Ołoniec pn
Olonec
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Rosji, na terenie Republiki Karelii;

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
Altare Ara
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

PC pɛ‿ˈʦ̑ɛ n
PC
(informatyka, informatyczny) komputer osobisty

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
PIL
= produkt krajowy brutto;

PNA acronym
CAP
= pocztowy numer adresowy

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
BPCO
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;

PP pɛ‿ˈpɛ acronym
PP
= (chemia, chemiczny) polipropylen;

Pachomiusz pn
Pacomio
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Pacyfik paˈʦ̑ɨfʲik pn
Pacifico
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Spokojny
imię męskie;

Pad pat pn
Po
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Padewczyk n
padovano
mieszkaniec regionu Padwy

Padwa ˈpadva pn
Padova
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Pafos pn
Pafo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;

Pakistan paˈcistãn pn
Pakistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Pakistanka ˌpaciˈstãŋka n
pachistana pakistana
obywatelka Pakistanu

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
pachistano pakistano
obywatel Pakistanu

Palatyn pn
Palatino
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;

Palau ˈpalaw pn
Palau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palearktyka n
Paleartico
(geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) najrozleglejszy lądowy rejon zoogeograficzny, leżący w obrębie Holarktyki, a obejmujący całą Europę, północną i środkową Azję oraz północną Afrykę

Palermo paˈlɛrmɔ pn
Palermo
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Palestina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
palestinese
mieszkanka Palestyny

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
palestinese
mieszkaniec Palestyny

Palikir paˈlʲicir pn
Palikir
(geografia, geograficzny) stolica Mikronezji;

Palma de Mallorca pn
Palma di Maiorca
(geografia, geograficzny) główne miasto Majorki, stolica Balearów;

Palmyra pn
Palmira
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej;

Pamela pãˈmɛla pn
Pamela
imię żeńskie;

Pamir ˈpãmʲir pn
Pamir
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Tadżykistanie i w północno-zachodnim Afganistanie;
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Środkowej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne;

Pampeluna pn
Pamplona
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Hiszpanii, stolica prowincji Nawarra;

Pan Bóg nierychliwy, ale sprawiedliwy ˈpãn‿buc ˌɲɛrɨxˈlʲivɨ ˈalɛ ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ proverb
la vendetta di Dio non piomba in fretta
sprawiedliwość boska czasami jest powolna, ale jest zapewniona

Pan Jezus pn
Signore Gesù
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Jezus Chrystus

Panama pãˈnãma pn
Panama Panamá
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) stolica Panamy (1.1);

Panamczyk pãˈnãmʧ̑ɨk n
panamense
obywatel Panamy

Panamka pãˈnãmka n
panamense
obywatelka Panamy

Pandora pãnˈdɔra n
Pandora
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Pangea pãŋˈɡɛa pn
Pangea
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze;

Pankracy pãŋˈkraʦ̑ɨ pn
Pancrazio
imię męskie;

Panna ˈpãnːa pn
Vergine
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Pannonia
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Pantaleon pn
Pantaleo Pantaleone
imię męskie;

Panu Bogu świeczkę, a diabłu ogarek ˈpãnu ˈbɔɡu ˈɕfʲjɛʧ̑kɛ a‿ˈdʲjabwu ɔˈɡarɛk proverb
accendi una candela a Dio e una al diavolo dare un colpo al cerchio e uno alla botte
zadowolić obydwie przeciwstawne strony

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Papua Nuova Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Papuanka ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
papuana
obywatelka Papui-Nowej Gwinei

Papuańczyk ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
papuano
obywatel Papui-Nowej Gwinei

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Paraguay Paraguai
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Paragwajczyk ˌparaˈɡvajʧ̑ɨk n
paraguaiano
obywatel Paragwaju

Paragwajka ˌparaˈɡvajka n
paraguaiana
obywatelka Paragwaju

Paraklet pn
Paraclito
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Ducha Świętego;

Paramaribo ˌparãmaˈrʲibɔ pn
Paramaribo
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Surinamu;

Parma ˈparma pn
Parma
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; stolica prowincji Parma (1.2);

Partia pn
Partia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina historyczna, położona w dzisiejszym północno-wschodnim Iranie i Turkmenistanie, na południowy wschód od Morza Kaspijskiego;

Parys ˈparɨs pn
Paride
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317;

Paryż ˈparɨʃ pn
Parigi
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pas Kuipera ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra pn
nube di Oort
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji;

Pascha ˈpasxa pn
Pasqua
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;
Wielkanoc we wschodnich Kościołach chrześcijańskich;

Paschalis pn
Pasquale
imię męskie;

Paschazjusz pn
Pascasio
imię męskie;

Paschazy pn
Pascasio
imię męskie;

Pasztunistan pn
Pashtunistan
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) region w Azji Środkowej zamieszkiwany przez Pasztunów;

Patrycja paˈtrɨʦ̑ʲja pn
Patrizia
imię żeńskie;

Patryk ˈpatrɨk pn
Patrizio
imię męskie;

Paulina pawˈlʲĩna pn
Paolina
imię żeńskie;

Paw paf pn
Pavone
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Paweł ˈpavɛw pn
Paolo
imię męskie;

Pawia pn
Pavia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii, położone w zachodniej części Niziny Padańskiej nad rzeką Ticino;

Pawłowskij Posad pn
Pavlovskij Posad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad rzeką Klaźmą;

Pawłowy possessiveAdjective
paolino
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Pawła

Państwo Islamskie pn
Stato Islamico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Państwo Izrael pn
Stato d'Israele
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa

Państwo Kościelne pn
Stato Ecclesiastico Stato della Chiesa
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) państwo istniejące w środkowej Italii w latach 755-1870;

Państwo Watykańskie pn
Stato della Città del Vaticano
(geografia, geograficzny) miasto-państwo w Europie Południowej;

Państwo Środka n
Regno di Mezzo
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny

Pegaz ˈpɛɡas pn
Pegaso
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Enifa; w Polsce widoczny jesienią; góruje o północy we wrześniu;
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Pechino
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Pelagia pɛˈlaɟja pn
Pelagia
imię żeńskie;

Pelagiusz pɛˈlaɟuʃ pn
Pelagio
imię męskie;

Pelops ˈpɛlɔps pn
Pelope
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, syn Tantala złożony przez niego w ofierze bogom;

Penelopa pn
Penelope
(mitologia grecka) imię mitycznej królowej Itaki, żony Odysa;

Pentezylea pn
Pentesilea
(mitologia grecka) jedna z mitycznych Amazonek;

Peregryn pɛˈrɛɡrɨ̃n pn
Pellegrino
imię męskie;

Perpetua pn
Perpetua
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Perpignan pn
Perpignano
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;

Pers pɛrs n
persiano
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu)

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Perseo
(mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

Peru ˈpɛru pn
Perù
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Perugia pn
Perugia
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;

Peruwianka ˌpɛruˈvʲjãŋka n
peruviana
obywatelka Peru

Peruwiańczyk ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
peruviano
obywatel Peru

Peruzja pn
Perusia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Perugia

Pesaro pn
Pesaro
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche;

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
Pietroburgo
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Petronela pn
Petronilla
imię żeńskie;

Petroniusz pn
Petronio
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Phnom Penh pn
Phnom Penh
(geografia, geograficzny) stolica Kambodży;

Piacenza pn
Piacenza
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Piasina pn
Pjasina
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Morza Karskiego;

Piast pn
Piast
(historia, historyczny, historycznie) imię legendarnego założyciela dynastii piastowskiej

Piawa pn
Piave
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodnich Włoszech;

Picunda pn
Pitsunda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, przy ujściu rzeki Bzyp;

Piec pʲjɛʦ̑ pn
Fornace
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Piemonte
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Piemontczyk pʲjɛ̃ˈmɔ̃nṭʧ̑ɨk n
piemontese
mieszkaniec Piemontu lub osoba płci męskiej pochodząca z Piemontu

Piemontka n
piemontese
mieszkanka Piemontu

Pietropawłowsk pn
Petropavl
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kazachstanie, położone nad Iszymem;

Pigmej n
pigmeo
(etnografia, etnograficzny) członek ludu afrykańskiego;

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
Piccardia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (administracja) były region administracyjny we Francji; zniesiony w 2016 roku;
Piccardia Picardia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche;

Pikardyjczyk n
piccardo
mieszkaniec Pikardii

Pikardyjka n
piccarda
mieszkanka Pikardii

Pinokio pn
Pinocchio
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) bohater powieści Carla Collodiego;

Pio pn
Pio
imię męskie

Piombino pn
Piombino
(geografia, geograficzny) nadmorska miejscowość i gmina we Włoszech; położona w Toskanii, naprzeciw wyspy Elby;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Pietro Piero
imię męskie;

Piotrowy pʲjɔˈtrɔvɨ possessiveAdjective
petrino
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Piotra

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Pirenei
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pireus ˈpʲirɛws pn
Pireo
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;

Pismo Święte n
Santa Scrittura
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Biblia

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Pitagora
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pittsburgh pn
Pittsburgh
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Pius pʲjus pn
Pio
imię męskie;

Piusowy possessiveAdjective
pio
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Piusa

Piza pn
Pisa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);

Pięcioksiąg pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔ̇cɕɔ̃ŋk pn
Pentateuco
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę

Pięćdziesiątnica n
Pentecoste
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w judaizmie: święto obchodzone 6 dnia miesiąca siwan, upamiętniające nadanie Tory

Pińsk pn
Pinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port rzeczny na Białorusi, na Polesiu, nad rzeką Piną, u jej ujścia do Prypeci

Pjongjang ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk pn
Pyongyang
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej;

Platforma Obywatelska platˈfɔrma ˌɔbɨvaˈtɛlska pn
Piattaforma Civica
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich partii politycznych;

Platon ˈplatɔ̃n pn
Platone
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;

Pleton ˈplɛtɔ̃n pn
Pletone
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof Jerzy Gemist;

Pliniusz pn
Plinio
imię męskie

Plutarch pn
Plutarco
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki;
imię męskie;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Plutone
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Poczdam ˈpɔʤ̑dãm pn
Potsdam
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica landu Brandenburgia;

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
Podgorica
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry;

Podlasie pɔdˈlaɕɛ n
Podlachia
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski;

Pola Flegrejskie pn
Campi Flegrei
(geografia, geograficzny) niewielka kraina położona na południe od Neapolu będąca kalderą superwulkanu;

Polak ˈpɔlak n
polacco
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Pole Marsowe pn
Campo Marzio
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;

Polikarp pɔˈlʲikarp pn
Policarpo
imię męskie;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
Polinesia francese
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polinezyjczyk n
polinesiano
mieszkaniec Polinezji

Polinezyjka n
polinesiana
mieszkanka Polinezji

Polka ˈpɔlka n
polacca
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego

Polska ˈpɔlska pn
Polonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Polska Rzeczpospolita Ludowa ˈpɔlska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita luˈdɔva pn
Repubblica Popolare di Polonia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Pomerania
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Pomorze Zachodnie pn
Pomerania occidentale
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w Polsce nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej, między Reknicą a Łebą;

Pompa ˈpɔ̃mpa pn
Macchina Pneumatica
(astronomia, astronomiczny) nazwa jednego gwiazdozbiorów;

Pompeje pn
Pompei
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;

Poncjan pn
Ponziano
imię męskie

Poncjusz pn
Ponzio
imię męskie

Ponoj pn
Ponoj
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Morza Białego, położona w całości w Rosji;

Popigaj pn
Popigaj
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, uchodzi do estuarium Chatangi;

Port Louis pn
Port Louis
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Mauritiusa;

Port Moresby n
Port Moresby
(geografia, geograficzny) stolica Papui-Nowej Gwinei;

Port Vila pn
Port Vila
(geografia, geograficzny) stolica Vanuatu;

Port of Spain pn
Port of Spain
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago

Port-au-Prince pn
Port-au-Prince
(geografia, geograficzny) stolica Haiti;

Porto-Novo pn
Porto-Novo
(geografia, geograficzny) stolica Beninu;

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Porto Rico
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
portoghese
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Portogallo
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Portugalka ˌpɔrtuˈɡalka n
portoghese
kobieta narodowości portugalskiej

Posejdon pɔˈsɛjdɔ̃n pn
Poseidone
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem;

Potenza pn
Potenza
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Basilicata
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Apeninie Lukańskim, stolica regionu Basilicata i prowincji Potenza (1.2);

Poti pn
Poti
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Połtawa pn
Poltava
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Południe pɔˈwudʲɲɛ n
mezzogiorno
(geografia, geograficzny) kraje leżące na południu Europy (głównie Włochy, Hiszpania, Grecja i Portugalia)
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Konfederacja Stanów Zjednoczonych Ameryki, państwo istniejące w latach 1860-1865

Południowoafrykanka ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãŋka n
sudafricana
obywatelka Republiki Południowej Afryki

Południowoafrykańczyk ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
sudafricano
obywatel Republiki Południowej Afryki

Praga ˈpraɡa pn
Praga
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Praia pn
Praia
stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Prakseda pn
Prassede
imię żeńskie;

Prato pn
Prato
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Prato (1.2);

Prawo i Sprawiedliwość ˈpravɔ ˌi‿spravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ pn
Diritto e Giustizia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z czeskich narodowo-konserwatywnych partii politycznych;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich konserwatywno-chadeckich partii politycznych;

Prealpy pn
Prealpi
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa części łańcucha górskiego Alp;

Prealpy Lombardzkie pn
Prealpi Lombarde
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w południowej części Alp, we Włoszech i w Szwajcarii

Prealpy Włoskie pn
Prealpi italiane
(geografia, geograficzny) grupa pasm górskich w południowej części Alp;

Prekmurje pn
Oltremura
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;

Pretoria prɛˈtɔrʲja pn
Pretoria
(geografia, geograficzny) stolica Republiki Południowej Afryki;

Prisztina pn
Pristina
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Prokop ˈprɔkɔp pn
Procopio
imię męskie;

Prokrustowe łoże n
letto di Procuste
(mitologia grecka) narzędzie tortur mitycznego attyckiego rozbójnika w formie łoża, na którym dopasowywał ofiarę rozciągając jej ciało lub skracając członki
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której coś jest gwałtem dostosowywane do jakiegoś sztywnego schematu; arbitralny standard, z którym zgodność jest egzekwowana

Prokula pn
Procula
imię żeńskie

Prometeusz pn
Prometeo
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;

Prot pn
Proto
imię męskie;

Protazy prɔˈtazɨ pn
Protasio Protaso
imię męskie;

Prowansalczyk n
provenzale
mieszkaniec Prowansji

Prowansalka n
provenzale
mieszkanka Prowansji

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Provenza
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prusy ˈprusɨ n
Prussia
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Pryscylla pn
Priscilla
imię żeńskie;

Pryska pn
Prisca
imię żeńskie;

Przemienienie Pańskie n
Trasfigurazione di Gesù
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystość katolicka obchodzona 6 sierpnia
(teologia, teologiczny) ukazanie się Chrystusa odmienionego na Taborze wybranym apostołom;

Psia Gwiazda ˈpʲɕa ˈɡvʲjazda pn
Stella Canicola Stella del Cane
(astronomia, astronomiczny) (zobacz) Syriusz

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
Cani da Caccia
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Ptah ptax pn
Ptah
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;

Ptak Rajski ˈptak ˈrajsʲci pn
Uccello del Paradiso
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba;

Ptolemeusz ˌptɔlɛ̃ˈmɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Tolomeo
imię męskie;

Puchar ˈpuxar pn
Cratere
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Pula pn
Pola
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim;

Pur pn
Pur
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;

Pustynia Judzka pn
deserto della Giudea
(biblijny) (geografia, geograficzny) skalista pustynia we wschodniej części Judei;

Pyszma pn
Pyšma
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Federacji Rosyjskiej na Syberii, prawy dopływ Tury;

Périgord pn
Périgord
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny;

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
penisola appenninica penisola italiana penisola italica
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego;

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci pn
penisola araba penisola arabica
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
Penisola balcanica
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;

Półwysep Chalcydycki pn
penisola Calcidica
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej Grecji;

Półwysep Helski pn
penisola di Hel
(geografia, geograficzny) piaszczysty półwysep w północnej Polsce

Półwysep Iberyjski puwˈvɨsɛp ˌibɛˈrɨjsʲci pn
penisola iberica
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Europie, między Oceanem Atlantyckim a Morzem Śródziemnym;

Półwysep Przylądkowy pn
Penisola del Capo
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południu Afryki otoczony wodami Atlantyku;

Półwysep Salentyński pn
Salento
(geografia, geograficzny) południowo-wschodnie odgałęzienie Półwyspu Apenińskiego leżące między Morzem Adriatyckim a Jońskim;

Quebec n
Québec
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Québec n
Québec
miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
RNA
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas rybonukleinowy;

Rabat ˈrabat pn
Rabat
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;

Rachela raˈxɛla pn
Rachele
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia pn
Racha-Lechkhumi e Kvemo Svaneti
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Rafael raˈfaɛl pn
Raffaello
(sztuka) spolszczone imię włoskiego malarza i architekta Raffaella Santiego;

Rafał ˈrafaw pn
Raffaele Raffaello
imię męskie;

Rajmund ˈrajmũnt pn
Raimondo
imię męskie;

Rak rak pn
Cancro
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Ramzes pn
Ramesse
(historia, historyczny, historycznie) imię kilkunastu faraonów;

Rapallo pn
Rapallo
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w Ligurii; ośrodek turystyczno-wypoczynkowy położony na Riwierze Włoskiej;

Raszt pn
Rasht
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w pobliżu ujścia rzeki Safidrud do Morza Kaspijskiego;

Ratyzbona pn
Ratisbona
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Rawenna pn
Ravenna
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna (1.2);

Rea pn
Rea
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Saturna;
(mitologia grecka) w mitologii greckiej bóstwo pogańskie, tytanida, bogini płodności;
(mitologia rzymska) w mitologii rzymskiej jedna z westalek, matka Romulusa i Remusa;
(geografia, geograficzny) miejscowość we Włoszech;

Rebeka rɛˈbɛka pn
Rebecca
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Izaaka;

Reggio di Calabria pn
Reggio Calabria
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowych Włoszech, nad Cieśniną Mesyńską;

Regina rɛˈɟĩna pn
Regina
imię żeńskie;

Region Autonomiczny Doliny Aosty pn
Regione Autonoma Valle d’Aosta
(geografia, geograficzny) (administracja) pełna oficjalna nazwa Doliny Aosty, regionu administracyjnego w północnych Włoszech

Reims pn
Reims
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna;

Remigiusz rɛ̃ˈmʲiɟuʃ pn
Remigio Remo
imię męskie;

Ren rɛ̃n pn
Reno
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Renata rɛ̃ˈnata pn
Renata
imię żeńskie;

Rennes pn
Rennes
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;

Republika Albanii pn
Repubblica d'Albania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa;

Republika Chińska pn
Repubblica di Cina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
Repubblica Ceca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
Repubblica Federale di Germania Repubblica Federale Tedesca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Gabońska pn
Repubblica Gabonese
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gabonu

Republika Ghany pn
Repubblica del Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Ghany

Republika Irlandii pn
Repubblica d'Irlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii

Republika Kirgiska pn
Repubblica del Kirghizistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Repubblica del Congo
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Liberii pn
Repubblica di Liberia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) oficjalna nazwa Liberii

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
Sudafrica Repubblica del Sudafrica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika San Marino pn
Repubblica di San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa San Marino jako państwa;

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
Repubblica Slovacca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Togijska pn
Repubblica Togolese
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Togo jako państwa

Republika Wenecka rɛˈpublʲika vɛ̃ˈnɛʦ̑ka pn
Repubblica Veneta Repubblica di Venezia Serenissima
(historia, historyczny, historycznie) dawne państwo włoskie ze stolicą w Wenecji;

Republika Włoska pn
Repubblica Italiana
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Capo Verde Repubblica di Capo Verde
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Repubblica Centrafricana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Reykjavík pn
Reykjavík
(geografia, geograficzny) stolica Islandii;

Rieti pn
Rieti
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, stolica prowincji Rieti (1.2);

Rijad ˈrʲijat pn
Riad Riyad
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rijeka pn
Fiume
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego;

Rimini pn
Rimini
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Rino pn
Rino
imię męskie

Robert ˈrɔbɛrt pn
Roberto
imię męskie;

Roberta rɔˈbɛrta pn
Roberta
imię żeńskie;

Roch rɔx pn
Rocco
imię męskie;

Rodezja rɔˈdɛzʲja pn
Rodesia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Zimbabwe, w latach 1965-1979;

Rodos ˈrɔdɔs pn
Rodi
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na greckiej wyspie o tej samej nazwie;

Roksana rɔˈksãna pn
Rossana
imię żeńskie;

Roland ˈrɔlãnt pn
Orlando Rolando
imię męskie;

Roma ˈrɔ̃ma pn
Roma
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miast w różnych państwach świata
(mitologia rzymska) bogini Rzymu i tradycyjne uosobienie państwa rzymskiego;
imię żeńskie;

Roman ˈrɔ̃mãn pn
Romano
imię męskie;

Romana pn
Romana
imię żeńskie;

Romandia pn
Svizzera romanda
(geografia, geograficzny) zachodnia, francuskojęzyczna część Szwajcarii;

Romania rɔ̃ˈmãɲja pn
Romagna
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnych Włoszech, razem z Emilią tworząca region administracyjny Emilia-Romania, jej najważniejszym ośrodkiem jest Rawenna;

Romeo pn
Romeo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię bohatera dramatu Szekspira

Romuald rɔ̃ˈmu<sup>w</sup>alt pn
Romualdo
imię męskie;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Russia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
russo
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
russa
obywatelka Rosji

Rostock pn
Rostock
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech;

Rotterdam pn
Rotterdam
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Rozalia rɔzˈalʲja pn
Rosalia
imię żeńskie;

Rozamunda ˌrɔzãˈmũnda pn
Rosamunda Rosmunda
imię żeńskie;

Rożawa pn
Rojava
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii;

Rudolf ˈrudɔlf pn
Rodolfo
imię męskie;

Rufa ˈrufa pn
Poppa
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rufus ˈrufus pn
Rufo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Rumun ˈrũmũn n
romeno
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Romania
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rumunka rũˈmũŋka n
romena
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii

Rustawi pn
Rustavi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą;

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut abbreviation
Rt
= (biblijny) Księga Rut

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut pn
Rut
imię żeńskie;

Ruwenzori pn
Ruwenzori
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Afryce Środkowej, na pograniczu Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy;

Rwanda ˈrvãnda pn
Ruanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Rwandyjczyk rvãnˈdɨjʧ̑ɨk n
ruandese
obywatel Rwandy

Rwandyjka rvãnˈdɨjka n
ruandese
obywatelka Rwandy

Ryba Latająca ˈrɨba ˌlataˈjɔ̃nʦ̑a pn
Pesce Volante
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryba Południowa ˈrɨba ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Pesce Australe
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Pesci
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Riga
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Rylec ˈrɨlɛʦ̑ pn
Bulino
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryszard ˈrɨʃart pn
Riccardo
imię męskie;

Ryszarda pn
Ricarda Riccarda
imię żeńskie;

Ryta pn
Rita
imię żeńskie;

Ryś rɨɕ pn
Lince
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Rzeczpospolita Obojga Narodów pn
Confederazione di Entrambe le Nazioni Repubblica delle Due Nazioni
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej;

Rzeka Świętego Wawrzyńca ˈʒɛka ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ vavˈʒɨ̃j̃nʦ̑a pn
San Lorenzo
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej;

Rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ pn
Scultore
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rzym ʒɨ̃m pn
Roma
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
romano
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego

Rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
romana
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: obywatelka państwa rzymskiego

Róża ˈruʒa pn
Rosa
imię żeńskie;

Rżew pn
Ržev
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą;

SA ɛs‿ˈa acronym
S.p.A.
= (ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka akcyjna;

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
SMS
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej

Sabaudczyk n
savoiardo
mieszkaniec Sabaudii

Sabaudka n
savoiarda
mieszkanka Sabaudii

Sabina saˈbʲĩna pn
Sabina
imię żeńskie;

Sabrina saˈbrʲĩna pn
Sabrina
imię żeńskie;

Sachalin saˈxalʲĩn pn
Sachalin
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;

Sadok pn
Zadok
imię męskie;

Safakis saˈfacis pn
Sfax
(geografia, geograficzny) miasto portowe we wschodniej Tunezji

Sahara saˈxara pn
Sahara
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Saint Kitts i Nevis pn
Saint Kitts e Nevis
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej;

Saint Vincent i Grenadyny pn
Saint Vincent e Grenadine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Saipan pn
Saipan
(administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Sakmara pn
Sakmara
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Sassonia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Saladyn pn
Saladino
(historia, historyczny, historycznie) władca ajjubidzki,

Salerno pn
Salerno
(geografia, geograficzny) nadmorskie miasto i gmina we Włoszech, w Kampanii;

Salomea ˌsalɔ̃ˈmɛa pn
Salomea
imię żeńskie;

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
Salomone
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
imię męskie;

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
Salonicco
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji;

Saluin pn
Saluen
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie;

Saluzzo pn
Saluzzo
(geografia, geograficzny) miasto włoskie położone w Piemoncie;

Salwador salˈvadɔr pn
El Salvador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Salwadorczyk ˌsalvaˈdɔrʧ̑ɨk n
salvadoregno
obywatel Salwadoru

Salwadorka ˌsalvaˈdɔrka n
salvadoregna
obywatelka Salwadoru

Salwator pn
Salvatore
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Salzburg ˈzalʣ̑burk pn
Salisburgo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

Samanta sãˈmãnta pn
Samanta Samantha
imię żeńskie;

Samaria sãˈmarʲja pn
Samaria
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasta położonego w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;

Samarkanda pn
Samarcanda
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samarytanin n
samaritano
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek małej semickiej grupy etniczno-religijnej żyjącej w Izraelu i Autonomii Palestyńskiej i wyznającej samarytanizm, potomek mieszkańców starożytnej Samarii oraz imigrantów z Mezopotamii;
(etnografia, etnograficzny) (biblijny) mieszkaniec starożytnej Samarii

Samarytanka n
samaritana
(etnografia, etnograficzny) (biblijny) mieszkanka starożytnej Samarii

Samcche-Dżawachetia pn
Samtskhe-Javakheti
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowej Gruzji;

Samoa sãˈmɔa pn
Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
Samoa Americane Samoa americane
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Samoanka ˌsãmɔˈãŋka n
samoana
obywatelka Samoa

Samoańczyk ˌsãmɔˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
samoano
obywatel Samoa

Samotraka pn
Samotracia
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Trackim;

Samson ˈsãmsɔ̃n pn
Sansone
(biblijny) imię męskie;

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
Samuele
imię męskie;

Samuela pn
Samuela
imię żeńskie;

San Francisco pn
San Francisco
(geografia, geograficzny) miasto w USA, w stanie Kalifornia;

San Giovanni Rotondo pn
San Giovanni Rotondo
(geografia, geograficzny) miejscowość i ośrodek kultu religijnego we Włoszech;

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

San Remo pn
Sanremo
(geografia, geograficzny) miasto i ośrodek turystyczny we Włoszech;

Sankt Moritz pn
San Maurizio
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii, w Gryzonii, kurort i ośrodek sportów zimowych;

Sanmarynka ˌsãnmaˈrɨ̃nka n
sammarinese
obywatelka San Marino

Sanmaryńczyk ˌsãnmaˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
sammarinese
obywatel San Marino

Santiago sãnˈtʲjaɡɔ pn
Santiago del Cile
(geografia, geograficzny) stolica Chile;

Sara ˈsara pn
Sara
imię żeńskie;
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;

Saragossa ˌsaraˈɡɔsːa pn
Saragozza
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Hiszpanii;

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Sarajevo
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Sarapuł pn
Sarapul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Udmurcji, położone nad Kamą;

Sarcia pn
Saretta Sarina
imię żeńskie (zdrobniale) Sara

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Sardegna
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Sardyńczyk sarˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
sardo
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii

Sarunia pn
Saretta Sarina
imię żeńskie (zdrobniale) Sara

Satledź pn
Sutlej
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;

Saturn ˈsaturn pn
Saturno
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;

Saudyjczyk sawˈdɨjʧ̑ɨk n
saudita
obywatel Arabii Saudyjskiej

Saudyjka sawˈdɨjka n
saudita
obywatelka Arabii Saudyjskiej

Saul sawl pn
Saul
(biblijny) postać biblijna, król Izraela
imię męskie;

Scholastyka sxɔˈlastɨka pn
Scolastica
imię żeńskie;

Schwyz pn
Svitto
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Szwajcarii;

Scypion pn
Scipione
imię męskie;

Seattle pn
Seattle
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w stanie Waszyngton, w Stanach Zjednoczonych;

Sebastian sɛˈbastʲjãn pn
Sebastiano
imię męskie;

Sebastiana pn
Sebastiana
imię żeńskie

Sedan pn
Sedan
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny;

Sefora pn
Sefora
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie
Sefora Zippora
(biblijny) żona Mojżesza;

Sekstant ˈsɛkstãnt pn
Sestante
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Senna
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Seleucja pn
Seleucia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) toponim, nazwa szeregu starożytnych miast na świecie;

Selinunt pn
Selinunte
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto założone w południowo-zachodniej części Sycylii, zniszczone w 408 r. p.n.e. przez Kartagińczyków;

Sem pn
Sem
(biblijny) postać starotestamentowa, protoplasta Semitów;

Semita sɛ̃ˈmʲita n
semita
(etnografia, etnograficzny) członek jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan;

Semitka n
semita
(etnografia, etnograficzny) członkini jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Senegal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce;

Senegalczyk ˌsɛ̃nɛˈɡalʧ̑ɨk n
senegalese
obywatel, mieszkaniec Senegalu

Senegalka ˌsɛ̃nɛˈɡalka n
senegalese
obywatelka, mieszkanka Senegalu

Serafin pn
Serafino
imię męskie;

Serb sɛrp n
serbo
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Serbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
Serbia e Montenegro
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Serbka ˈsɛrpka n
serba
kobieta lub dziewczyna narodowości serbskiej, obywatelka Serbii, mieszkanka Serbii

Serena sɛˈrɛ̃na pn
Serena
imię żeńskie;

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
Sergio
imię męskie;

Sergiuszowy possessiveAdjective
di Sergio
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Sergiusza

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Seychelles
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;

Set sɛt pn
Set
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;
Seth
(mitologia egipska) demoniczne bóstwo egipskie, pan pustyń i chaosu;

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Seul Seoul
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Seweryn sɛˈvɛrɨ̃n pn
Severino
imię męskie;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Siviglia
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
Stati Federati di Micronesia
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Sfinks n
Sfinge
(mitologia grecka) stwór z głową niewieścią i tułowiem lwa żyjący pod Tebami;

Siedmiogród ɕɛdˈmʲjɔɡrut pn
Transilvania
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w środkowej Rumunii;

Siedmiorzecze pn
Semirech'e
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej nad granicą chińską, obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu i Chin;

Siena ˈsʲjɛ̃na pn
Siena
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone w Toskanii; stolica prowincji Siena (1.2);

Sienenka n
Senese
mieszkanka regionu Sieny

Sieneńczyk n
Senese
(geografia, geograficzny) mieszkaniec regionu Sieny

Sierpuchow pn
Serpuchov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, nad Oką;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Sierra Leone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Sierraleonka ˌsʲjɛrːalɛˈɔ̃ŋka n
sierraleonese
obywatelka Sierra Leone

Sierraleończyk ˌsʲjɛrːalɛˈɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
sierraleonese
obywatel Sierra Leone

Sieć ɕɛ̇ʨ̑ pn
Reticolo
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Sikoku pn
Shikoku
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, najmniejsza z wysp japońskich;

Simona sʲĩˈmɔ̃na pn
Simona
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Singapore
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
singaporiano
obywatel Singapuru

Singapurka ˌsʲĩŋɡaˈpurka n
singaporiana
obywatelka Singapuru

Skandynaw skãnˈdɨ̃naf pn
scandinavo
mieszkaniec Skandynawii

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
Scandinavia
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skandynawka ˌskãndɨ̃ˈnafka n
scandinava
mieszkanka Skandynawii

Skopje ˈskɔpʲjɛ pn
Skopje
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii Północnej;

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Scorpione
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Sm ɛs‿ˈɛ̃m ˈcɕɛ̃ŋɡa ˌsãmuˈ<sup>w</sup>ɛla abbreviation
Sam
= (biblijny) Księga Samuela

Smok smɔk pn
Dragone
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Socza pn
Isonzo
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Włochy i Słowenię, wypływa z Alp Julijskich i uchodzi do Zatoki Weneckiej;

Sodoma sɔˈdɔ̃ma pn
Sodoma
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Sofia ˈsɔfʲja pn
Sofia
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii;

Sofoniasz pn
Sofonia
(biblijny) imię męskie;

Sofroniusz pn
Sofronio
imię męskie;

Sogdiana pn
Sogdiana
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Socrate
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
imię męskie;

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
Solone
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;

Solura pn
Soletta
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w północno-zachodniej Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Szwajcarii, w kantonie Solura (1.2), nad rzeką Aare;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Somalia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijʧ̑ɨk n
somalo
obywatel Somalii

Somalijka ˌsɔ̃maˈlʲijka n
somala
obywatelka Somalii

Sonia ˈsɔ̃ɲja pn
Sonia
imię żeńskie;

Sopot ˈsɔpɔt pn
Sopot
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe i nadmorski kurort w Polsce, w województwie pomorskim;

Sorrento pn
Sorrento
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Neapol;

Soter pn
Sotero
imię męskie;

Sowiet ˈsɔvʲjɛt n
sovietico
(potocznie, potoczny) obywatel Związku Radzieckiego

Sperlonga pn
Sperlonga
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w południowym Lacjum, w prowincji Latina;

Spider-Man pn
Uomo Ragno
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać komiksowa i filmowa;

Spitsbergen ʃpʲiʣ̑ˈbɛrɡɛ̃n pn
Spitsbergen
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Arktycznym, na północ od Norwegii;

Spoleto pn
Spoleto
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia;

Sri Dźajawardanapura Kotte ˈsrʲi ˌʥ̑äjavardãnaˈpura ˈkɔtːɛ pn
Sri Jayawardenapura Kotte
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Sri Lanka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stambuł ˈstãmbuw pn
Istanbul
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stanisław stãˈɲiswaf pn
Stanislao
imię męskie;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
Stati Uniti Stati Uniti d'America
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stara Saksonia pn
Antica Sassonia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodnich Niemczech, pokrywająca się w dużej mierze z obecną Dolną Saksonią, gdzie mieściły się we wczesnym średniowieczu siedziby plemienia Sasów a później księstwo Saksonii;

Stare Miasto pn
Città Vecchia
(administracja) (geografia, geograficzny) toponim, nazwa dzielnicy w szeregu polskich miast;

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Antico Testamento Primo Testamento Vecchio Testamento
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą;

Stawropol pn
Stàvropol
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, stolica Kraju Stawropolskiego;

Stefan ˈstɛfãn pn
Stefano
imię męskie;

Stefania stɛˈfãɲja pn
Stefania
imię żeńskie;

Stella ˈstɛlːa pn
Stella
imię żeńskie;

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
Step'anakert
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska pn
Santa Sede
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan

Stolica Święta pn
Santa Sede
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organ władzy zwierzchniej w Kościele katolickim

Stralsund pn
Stralsund
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ;

Strasburg pn
Strasburgo
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
Striscia di Gaza
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Strzała ˈsṭʃawa pn
Freccia
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
Sagittario
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Stoccarda
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Styks pn
Stige
(mitologia grecka) główna rzeka Hadesu;

Styria pn
Stiria
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;

Suazi pn
Swaziland
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Suchona pn
Suchona
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji na wschód od jeziora Ładoga, tworzy Dwinę po połączeniu się z Jugiem;

Sucre ˈsukrɛ pn
Sucre
(geografia, geograficzny) stolica Boliwii;

Sudan ˈsudãn pn
Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Sudan del Sud
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudanka suˈdãnka n
sudanese
mieszkanka Sudanu, obywatelka Sudanu albo Sudanu Południowego

Sudańczyk suˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
sudanese
mieszkaniec Sudanu, obywatel Sudanu albo Sudanu Południowego

Sudety suˈdɛtɨ pn
Sudeti
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;

Suez ˈsu<sup>w</sup>ɛs pn
Suez
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Egipcie;

Sugoj pn
Sugoj
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim; prawy dopływ Kołymy;

Sulejman pn
Solimano
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Sumatra sũˈmatra pn
Sumatra
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;

Suna ˈsũna pn
Suna
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w należącej do tego państwa Republice Karelii;

Sungari pn
Songhua
(geografia, geograficzny) rzeka w Mandżurii w Chinach, prawobrzeżny i zarazem największy dopływ Amuru;

Surami pn
Surami
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w środkowej Gruzji, w regionie Wewnętrzna Kartlia;

Surchan-daria pn
Surkhan Darya
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodnim Uzbekistanie, prawy dopływ Amu-darii;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Suriname
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;
(geografia, geograficzny) rzeka w Surinamie (1.1);

Surinamczyk ˌsurʲĩˈnãmʧ̑ɨk n
surinamese
obywatel Surinamu

Surinamka ˌsurʲĩˈnãmka n
surinamese
obywatelka Surinamu

Suva pn
Suva
(geografia, geograficzny) stolica Fidżi;

Suza pn
Shush
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, w ostanie Chuzestan;

Swanetia pn
Svanezia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji;

Swijaga pn
Svijaga
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Wołgi;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Siberia
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Syberyjka pn
siberiana
(etnografia, etnograficzny) mieszkanka Syberii

Sybilla sɨˈbʲilːa pn
Sibilla
imię żeńskie;

Sybiraczka ˌsɨbʲiˈraʧ̑ka n
siberiana
mieszkanka Syberii

Sybirak sɨˈbʲirak n
siberiano
mieszkaniec Syberii

Sychem pn
Sichem
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) starożytne miasto w środkowej Palestynie, przejściowo stolica Samarii;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
Sicilia
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylijczyk ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijʧ̑ɨk n
siciliano
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

Sycylijka n
siciliana
mieszkanka Sycylii, kobieta z tej wyspy

Sydney pn
Sydney
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii;

Sydon ˈsɨdɔ̃n pn
Sidone
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Sydoniusz pn
Sidonio
imię męskie

Syjam ˈsɨjãm pn
Siam
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii

Syjamczyk n
siamese
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Syjamu

Syjamka n
siamese
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Syjamu

Syjon pn
Sion
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy;

Sykstus ˈsɨkstus pn
Sisto
imię męskie;

Sylas pn
Sila
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Sylwan pn
Silvano
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i opiekun majątku domowego;

Sylweriusz pn
Silverio
imię męskie;

Sylwester sɨlˈvɛstɛr pn
Silvestro
imię męskie;

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
Silvia
imię żeńskie;

Sylwiusz ˈsɨlvʲjuʃ pn
Silvio
imię męskie;

Sym pn
Sym
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Symeon sɨ̃ˈmɛɔ̃n pn
Simeone
imię męskie;

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
Sinferopoli Simferopoli
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;

Symmachus pn
Simmaco
imię męskie;

Symplicjusz pn
Simplicio
imię męskie;

Synopa pn
Sinope
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym;

Syr-daria pn
Syr Darya
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria;

Syrach pn
Sira Siracide
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracydesa

Syracydes pn
Siracide
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracha

Syrakuzy pn
Siracusa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syrdaria pn
Syrdarya
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w wilajecie syrdaryjskim;

Syria ˈsɨrʲja pn
Siria
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syryjczyk sɨˈrɨjʧ̑ɨk n
siriano
obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii

Syryjka sɨˈrɨjka n
siriana
obywatelka Syrii

Syryjska Republika Arabska sɨˈrɨjska rɛˈpublʲika ːˈrapska pn
Repubblica Araba di Siria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Syrii

Sysoła pn
Sysola
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, lewy dopływ Wyczegdy;

Syzyf pn
Sisifo
(mitologia grecka) mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;

Syłwa pn
Sylva
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie swierdłowskim i Kraju Permskim, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Szafuza pn
Sciaffusa
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Szwajcarii, nad Renem, przy granicy z Niemcami, stolica kantonu Szafuza (1.2);

Szanghaj pn
Shanghai
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;

Szardara pn
Šardara
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Kazachstanie;

Szaweł pn
Saulo
(biblijny) pierwotne imię apostoła Pawła

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
Stettino
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;

Szechina pn
Shekhinah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widoczna obecność Boga w świecie, jego immanencja występująca w wierzeniach judaistycznych, czasem personifikowana i rozumiana jako boski pierwiastek żeński lub jedno z wielu imion Boga;

Szeksna pn
Šeksna
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej Rosji, lewy dopływ Wołgi;

Szekspirowski possessiveAdjective
scespiriano shakespeariano
należący do Szekspira

Sziraz pn
Shiraz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Sziszapangma pn
Shisha Pangma
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik na terytorium Tybetu w Wysokich Himalajach;

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Scozia
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkodra pn
Scutari
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii;

Szkop n
crucco cruco
(pogardliwie, pogardliwy) Niemiec;

Szkot ʃkɔt n
scozzese
mieszkaniec Szkocji

Szkotka ˈʃkɔtka n
scozzese
mieszkanka Szkocji

Szopenowski possessiveAdjective
chopiniano
należący do Szopena

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Stoccolma
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szuja pn
Šuja
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim;

Szwabia ˈʃfabʲja pn
Svevia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
svizzero
(wojskowość, wojskowy) członek Gwardii Szwajcarskiej
svizzero elvetico
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
Svizzera
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwajcarka ʃfajˈʦ̑arka n
elvetica svizzera
obywatelka Szwajcarii

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
Svezia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
svedese
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Szwedka ˈʃfɛtka n
svedese
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji

Szybenik pn
Sebenico
(geografia, geograficzny) miasto w Chorwacji, w środkowej Dalmacji;

Szymon ˈʃɨ̃mɔ̃n pn
Simone
imię męskie;

São Tomé ˈsãɔ tɔ̃ˈmɛ pn
São Tomé
(geografia, geograficzny) stolica Wysp Świętego Tomasza i Książęcej;

Sąd Najwyższy pn
corte suprema
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) naczelny sąd w państwie;

Sąd Ostateczny ˈsɔ̃nt ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ n
Giudizio finale Giudizio universale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie: moment, w którym Bóg dokona ostatecznego sądu nad ludźmi i określi, którzy z nich zostaną zbawieni, a którzy potępieni;

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
Slovacchia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej;

Słowaczka swɔˈvaʧ̑ka n
slovacca
osoba płci żeńskiej narodowości słowackiej, obywatelka Słowacji, mieszkanka Słowacji

Słowak ˈswɔvak n
slovacco
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Slovenia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
sloveno
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii

Słowenka swɔˈvɛ̃ŋka pn
slovena
kobieta narodowości słoweńskiej

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
slavo
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słowianka swɔˈvʲjãnka n
slava
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
Sole sole
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

T-shirt n
maglietta
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;

TV acronym
TV
= telewizja

Tabor pn
Tabor
(geografia, geograficzny) (biblijny) góra w Galilei na północy Izraela;
(geografia, geograficzny) jeden z grzbietów górskich w Pieninach;
(geografia, geograficzny) nazwa cieków wodnych w Izraelu i Polsce
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miast, miejscowości, gmin lub ich części w Polsce i innych krajach

Tadeusz taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Taddeo
imię męskie;

Tadź Mahal pn
Taj Mahal
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
Tagikistan
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tag tak pn
Tago
(geografia, geograficzny) rzeka na Półwyspie Iberyjskim;

Taganrog pn
Taganrog
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Tajlandczyk tajˈlãnṭʧ̑ɨk n
tailandese thailandese
obywatel Tajlandii

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Thailandia Tailandia Tailandia Thailandia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajmyra pn
Tajmyra
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji na półwyspie Tajmyr, na północy Kraju Krasnojarskiego, przepływająca przez jezioro Tajmyr;

Tajwan ˈtajvãn n
Taiwan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;

Tajwańczyk tajˈvãj̃n͇ʧ̑ɨk n
taiwanese
mieszkaniec Tajwanu

Talmud pn
Talmud
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór przepisów judaistycznych;

Tamara tãˈmara pn
Tamara
imię żeńskie;

Tambow pn
Tambov
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;

Tamiza tãˈmʲiza pn
Tamigi
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tanganika pn
Tanganica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego, a między 1961 a 1964 niepodległe państwo;
(geografia, geograficzny) jezioro w Afryce Wschodniej w strefie ryftu wschodnioafrykańskiego;

Tantal ˈtãntal pn
Tantalo
(mitologia grecka) syn Zeusa i Pluto, ojciec Niobe i Pelopsa, władca góry Sipylos w Lidii;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Tanzania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tanzanka tãw̃ˈzãŋka n
tanzaniana
obywatelka Tanzanii

Tanzańczyk tãw̃ˈzãj̃n͇ʧ̑ɨk n
tanzaniano
obywatel Tanzanii

Tara ˈtara pn
Tara
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na pograniczu obwodów nowosybirskiego i omskiego w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Tarcza ˈtarʧ̑a pn
Scudo
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tarent ˈtarɛ̃nt pn
Taranto
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;

Tarnopol pn
Ternopil'
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Tars pn
Tarso
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowej Azji Mniejszej, obecnie tureckie Tarsus;

Tarsycjusz pn
Tarcisio Tarciso Tarsicio Tarsizio
imię męskie;

Tartar pn
Tartaro
(biblijny) piekło
(mitologia grecka) najniższa część krainy podziemia;
(mitologia, mitologiczny) bóstwo personifikujące otchłanie podziemi, syn Gai i Etera;

Tartus pn
Tartus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tarym pn
Tarim
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej;

Tasiejewa pn
Taseeva
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, powstaje z połączenia Czuny i Biriusy, uchodzi do Angary;

Tasmania tasˈmãɲja pn
Tasmania
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;

Tatry ˈtatrɨ pn
Tatra
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;

Tawda pn
Tavda
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w dorzeczu Obu, lewy dopływ rzeki Toboł;

Taz pn
Taz
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, na zachodniej Syberii, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;

Tb tɛ‿ˈbɛ ˈcɕɛ̃ŋɡa tɔˈbʲjaʃa abbreviation
Tb
= Księga Tobiasza

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Tbilisi
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Tebriz pn
Tabriz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie;

Teby pn
Tebe
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Górnym Egipcie, położone nad Nilem;
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, w Beocji;

Tedżen pn
Tejen
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Turkmenistanie, w wilajecie achalskim;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Teheran
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Tejrezjasz n
Tiresia
(mitologia grecka) wróżbita z rodu Spartów, syn nimfy Chariklo

Teksas ˈtɛksas pn
Texas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Teksańczyk n
texano
mieszkaniec Teksasu

Tel Awiw pn
Tel Aviv
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym;

Telawi pn
Telavi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia;

Telesfor tɛˈlɛsfɔr pn
Telesforo
imię męskie;

Temistokles pn
Temistocle
(historia, historyczny, historycznie) polityk i wódz ateński;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Teneryfa pn
Tenerife Teneriffa
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;

Teodor tɛˈɔdɔr pn
Teodoro
imię męskie;

Teodora ˌtɛɔˈdɔra pn
Teodora
imię żeńskie;

Teodozja pn
Feodosia
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, na wybrzeżu Krymu;
Teodosia
imię żeńskie;

Teodozjusz pn
Teodosio
imię męskie;

Teofil tɛˈɔfʲil pn
Teofilo
imię męskie;

Teofila pn
Teofila
imię żeńskie

Tercjusz pn
Terzo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Teresa tɛˈrɛsa pn
Teresa
imię żeńskie;

Termez pn
Termez
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Termopili
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terni pn
Terni
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w środkowej części kraju, w regionie Umbria;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone w Umbrii;

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
Tersicore
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Tertulian pn
Tertulliano
imię męskie;

Tesaloniczanin n
tessalonicese
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Tesaloniki

Tessyn pn
Ticino
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Ticino, kanton w Szwajcarii;

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Teseo
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Tierieszka pn
Tereška
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Timor Est Timor Orientale
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Timpton pn
Timpton
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Tirana tʲiˈrãna pn
Tirana
(geografia, geograficzny) stolica Albanii;

Tirsa pn
Tirza
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Samarii, stanowisko archeologiczne;

Tiung pn
Tjung
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluju;

Tivoli pn
Tivoli
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Rzym;

Tobiasz ˈtɔbʲjaʃ pn
Tobia
imię męskie;

Tobruk pn
Tobruch Tobruk
(geografia, geograficzny) miasto w Libii nad Morzem Śródziemnym;

Togijczyk tɔˈɟijʧ̑ɨk n
togolese
obywatel Togo

Togijka tɔˈɟijka n
togolese
obywatelka Togo

Togo ˈtɔɡɔ pn
Togo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokaj ˈtɔkaj pn
Tokaj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w północno-wschodnich Węgrzech;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Tokyo Tokio
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Toledo pn
Toledo
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
Tommaso
imię męskie;

Tompo pn
Tompo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Tomsk pn
Tomsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Tonga
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Tonia ˈtɔ̃ɲa pn
Tonia
poufała forma żeńskiego imienia Antonina

Torżok pn
Toržok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą;

Toskania tɔˈskãɲja pn
Toscana
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Toskanka n
toscana
mieszkanka Toskanii

Toskańczyk tɔˈskãj̃n͇ʧ̑ɨk n
toscano
mieszkaniec Toskanii

Tours pn
Tours
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii;

Tracja pn
Tracia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Trajan pn
Traiano
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Transeufratea pn
Oltrefiume
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny kraj na Bliskim Wschodzie, zależny od Babilonii

Treviso pn
Treviso
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Wenecja Euganejska;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Triduum Paschalne n
Triduo pasquale
(kościelny) w liturgii chrześcijańskiej dni od Wielkiego Czwartku do Niedzieli Wielkanocnej włącznie;

Triest pn
Trieste
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska;

Tristan ˈtrʲistãn pn
Tristano
(mitologia celtycka) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) imię bohatera tragicznej, niespełnionej miłości;

Troada n
Troade
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w Azji Mniejszej, pomiędzy Morzem Egejskim a Hellespontem i rzeką Ajespos, obecnie jest to półwysep Biga;

Troick pn
Troick
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad Ujem w dorzeczu Obu;

Troja ˈtrɔja pn
Troia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;

Troyes pn
Troyes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;

Trybunał Konstytucyjny n
corte costituzionale tribunale costituzionale
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) polski sąd, którego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności z konstytucją ustaw oraz aktów prawnych niższej rangi niż ustawa;

Trydent pn
Trentino
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północnych Włoszech;
Trento
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w północnych Włoszech;
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) sobór trydencki

Trydent-Górna Adyga pn
Trentino-Alto Adige
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech ze stolicą w Trydencie;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Trinidad e Tobago
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;

Trypolitanka n
tripolitana
mieszkanka Trypolitanii

Trypolitańczyk n
tripolitano
mieszkaniec Trypolitanii

Trzej Królowie ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ pn
Magi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami;

Trójca Święta ˈtrujʦ̑a ˈɕfʲjɛ̃nta pn
Santa Trinità Trinità
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg;

Trójkąt ˈtrujkɔ̃nt pn
Triangolo
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Trójkąt Południowy ˈtrujkɔ̃nt ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Triangolo Australe
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tuba ˈtuba pn
Tuba
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;

Tukan ˈtukãn pn
Tucano
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tuluza tuˈluza pn
Tolosa
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Tunisia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjʧ̑ɨk n
tunisino
obywatel Tunezji

Tunezyjka ˌtũnɛˈzɨjka n
tunisina
obywatelka Tunezji

Tunis ˈtũɲis pn
Tunisi
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
Turchia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turczynka turˈʧ̑ɨ̃ŋka n
turca
kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji

Turecka Republika Cypru Północnego tuˈrɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˈʦ̑ɨpru ˌpuwnɔʦ̑ˈnɛɡɔ pn
Repubblica Turca di Cipro del Nord
państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową;

Turek ˈturɛk n
turco
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

Turenia pn
Turenna
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji z głównym ośrodkiem w Tours;

Turgaj pn
Turgai
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie;

Turgowia pn
Turgovia
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w północno-wschodniej Szwajcarii;

Turkmen ˈturkmɛ̃n n
turkmeno
obywatel Turkmenistanu

Turkmenbaszy pn
Türkmenbaşy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Turkmenistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turkmenka turkˈmɛ̃ŋka n
turkmena
obywatelka Turkmenistanu

Turks i Caicos pn
Turks e Caicos
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim;

Turuchan pn
Turuchan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Torino
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Turingia
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

Tuszetia pn
Tuscezia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;

Tutanchamon pn
Tutankhamon
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Tutonczana pn
Tutončana
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Dolnej Tunguzki;

Tuvalu tuˈvalu pn
Tuvalu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;

Tuwalczyk tuˈvalʧ̑ɨk n
tuvaluano
obywatel Tuvalu

Tuwalka tuˈvalka n
tuvaluana
obywatelka Tuvalu

Twerca pn
Tverca
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi, do której wpada na terenie miasta Twer;

Tyber ˈtɨbɛr pn
Tevere
(geografia, geograficzny) rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym;

Tyberiada pn
Tiberiade
(geografia, geograficzny) miasto w Izraelu, w Dystrykcie Północnym, nad Jeziorem Tyberiadzkim;

Tyberiusz tɨˈbɛrʲjuʃ pn
Tiberio
imię męskie;

Tybet ˈtɨbɛt pn
Tibet
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
kraj na Wyżynie Tybetańskiej

Tybetanka ˌtɨbɛˈtãnka n
tibetana
mieszkanka Tybetu

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
tibetano
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Tybinga pn
Tubinga
(geografia, geograficzny) powiatowe miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, siedziba rejencji Tybinga (1.2);

Tyburcjusz pn
Tiburzio
imię męskie;

Tycjan ˈtɨʦ̑ʲjãn pn
Tiziano
imię męskie

Tym pn
Tym
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Tymon ˈtɨ̃mɔ̃n pn
Timone
imię męskie

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Timoteo
imię męskie;

Tyr tɨr pn
Tiro
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyrol ˈtɨrɔl pn
Tirolo
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;

Tyrolczyk n
tirolese
mieszkaniec Tyrolu

Tyrolka n
tirolese
mieszkanka Tyrolu

Tyrteusz pn
Tirteo
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

Tytus ˈtɨtus pn
Tito
imię męskie;

UE u‿ˈɛ acronym
UE
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska

UGW u‿ɟɛ‿ˈvu acronym
UEM
= (ekonomia, ekonomiczny) Unia Gospodarcza i Walutowa;

UKF u‿ka‿ˈɛf acronym
VHF
(technologia, technika, techniczny) = fale ultrakrótkie;

Ubald pn
Ubaldo
imię męskie;

Udine pn
Udine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Uganda uˈɡãnda pn
Uganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ugandyjczyk ˌuɡãnˈdɨjʧ̑ɨk n
ugandese
obywatel Ugandy

Ugandyjka ˌuɡãnˈdɨjka n
ugandese
obywatelka Ugandy

Ugarit pn
Ugarit
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii;

Uglicz pn
Uglič
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą;

Ugra pn
Ugra
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Uj pn
Uj
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu;

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Ucraina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukraina Słobodzka pn
Sloboda Ucraina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
ucraino
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Ukrainka ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka n
ucraina
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
sistema solare
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Ulisses pn
Ulisse
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera

Uljanowsk pn
Ul'janovsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Ulm ulm pn
Ulma
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Ulryk ˈulrɨk pn
Ulrico
imię męskie;

Ulryka ulˈrɨka pn
Ulrica
imię żeńskie;

Ulster ˈulstɛr pn
Ulster
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;

Umbria ˈũmbrʲja pn
Umbria
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech;

Umbryjczyk n
umbro
mieszkaniec Umbrii

Umbryjka n
umbra
mieszkanka Umbrii

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Unione Europea Unione europea
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Uppsala upˈsala pn
Uppsala
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwecji, w prowincji historycznej Uppland;

Ural ˈural pn
Ural
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;
Urali
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;

Uran ˈurãn pn
Urano
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Urban ˈurbãn pn
Urbano
imię męskie;

Urbino pn
Urbino
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche, położona u podnóża Apeninu Umbryjsko-Marchijskiego;

Urgencz pn
Urgench
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-środkowym Uzbekistanie, w dolinie Amu-darii;

Uriasz pn
Uria
(biblijny) imię męskie

Uriel pn
Uriel Uriele Uriello
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Urlyk pn
Ulderico Ulrico
imię męskie

Urmia pn
Urmia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Ursus pn
Orso Urso
imię męskie

Ursyn pn
Orsino
imię męskie;

Urszula urˈʃula pn
Orsola Ursula
imię żeńskie;

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Uruguay
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Urugwajczyk ˌuruɡˈvajʧ̑ɨk n
uruguaiano
obywatel Urugwaju

Urugwajka ˌuruɡˈvajka n
uruguaiana
obywatelka Urugwaju

Usa pn
Usa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji, w Republice Komi, prawy dopływ Peczory;

Uzbek ˈuzbɛk n
usbeco
(etnografia, etnograficzny) członek narodu Uzbeków;

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Uzbekistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Uznam pn
Usedom
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy

Uzłowaja pn
Uzlovaja
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie tulskim;

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
Ulan Bator
(geografia, geograficzny) stolica Mongolii;

VIP vʲip acronym
VIP padreterno
ktoś bardzo ważny, najczęściej ze świata polityki lub biznesu;

Vaduz pn
Vaduz
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Liechtensteinu;

Valletta pn
La Valletta Valletta
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vanuatu pn
Vanuatu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

Vercelli pn
Vercelli
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie, stolica prowincji Vercelli;

Viareggio pn
Viareggio
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii;

Vicenza pn
Vicenza
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Vichy pn
Vichy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Victoria pn
Victoria
(geografia, geograficzny) stolica Seszeli;

Viterbo pn
Viterbo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, stolica prowincji Viterbo (1.2);

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
CSI
= Wspólnota Niepodległych Państw;

WSE n
ZEE
= (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyłączna strefa ekonomiczna;

Wachan pn
corridoio del Wakhan
(geografia, geograficzny) pas terytorium Afganistanu oddzielający Tadżykistan od Pakistanu;

Wacław ˈvaʦ̑waf pn
Venceslao
imię męskie;

Wacława pn
Venceslava
imię żeńskie

Waga ˈvaɡa pn
Bilancia
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Wagadugu pn
Ouagadougou
(geografia, geograficzny) stolica Burkiny Faso;

Waldemar valˈdɛ̃mar pn
Valdemaro
imię męskie;

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
Valentino Valente
imię męskie;

Walentyna ˌvalɛ̃nˈtɨ̃na pn
Valentina
imię żeńskie;

Walerian vaˈlɛrʲjãn pn
Valeriano
imię męskie;

Waleriana ˌvalɛrʲˈjãna pn
Valeriana
imię żeńskie;

Waleriusz pn
Valerio
imię męskie;

Walery vaˈlɛrɨ pn
Valerio
imię męskie;

Walia ˈvalʲja pn
Galles
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
gallese
mieszkaniec Walii

Walijka n
gallese
mieszkanka Walii

Walonia pn
Vallonia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii

Walter pn
Walter
imię męskie;

Wandal ˈvãndal n
vandalo
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego;

Wardar pn
Vardar
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Republice Macedonii i regionie Macedonia północnej Grecji;

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
Chioma di Berenice
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;

Warmia ˈvarmʲja pn
Varmia
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Polsce, na wschód od Pasłęki;

Warszawa varˈʃava pn
Varsavia
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Waryn pn
Guarino
imię męskie

Waszka pn
Vaška
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim, lewy dopływ rzeki Mezeń;

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
Washington
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;

Watykan vaˈtɨkãn pn
Monte Vaticano Vaticano
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie;
Vaticano Stato della Città del Vaticano
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Vaticano
(mitologia rzymska) bóstwo pogańskie

Wawrzyniec vavˈʒɨ̃ɲɛʦ̑ pn
Lorenzo
imię męskie;

Weimar pn
Weimar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;

Wellington pn
Wellington
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii;

Wenanty pn
Venanzio
imię męskie;

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
Venezia
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
Veneto
(geografia, geograficzny) region we Włoszech;

Wenecja Julijska pn
Venezia Giulia
(geografia, geograficzny) kraina nad północnym Adriatykiem, podzielona obecnie między Włochy, Chorwację i Słowenię, pokrywała się w dużym stopniu z Pobrzeżem Austriackim

Wenecja Trydencka pn
Venezia Tridentina
(geografia, geograficzny) kraina w obecnych Włoszech, której obszar pokrywa się z regionem Trydent-Górna Adyga

Wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
veneziano
(geografia, geograficzny) mieszkaniec Wenecji Euganejskiej

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Venezuela
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
venezuelano
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli

Wenezuelka ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlka n
venezuelana
obywatelka Wenezueli

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Venere
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Werena pn
Verena
imię żeńskie

Wergiliusz vɛrʲˈɟilʲjuʃ pn
Vergilio
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny, rzymski poeta;
imię męskie, (zobacz) Wirgiliusz

Wergiliuszowy possessiveAdjective
vergiliano virgiliano
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) należący do Wergiliusza

Werona pn
Verona
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
Veronica
imię żeńskie;

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
Buon Natale
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia
Buona Pasqua
…używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy

Westa ˈvɛsta pn
Vesta
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią;

Westfalia vɛˈstfalʲja pn
Westfalia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w zachodnich Niemczech;

Wewnętrzna Kartlia pn
Shida Kartli
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Vesuvio
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wiczuga pn
Vičuga
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa;

Wieczne Miasto ˈvʲjɛʧ̑nɛ ˈmʲjastɔ n
città eterna
(książkowy) (peryfrastyczny) Rzym

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Vienna
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielikaja pn
Velikaja
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na zachodzie europejskiej części Rosji, uchodzi deltą do jeziora Pejpus;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Gran Bretagna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Orsa Maggiore
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielka Sobota n
Sabato Santo sabato santo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;

Wielka Tyrnawa pn
Tarnava Grande
(geografia, geograficzny) rzeka w Rumunii, łączy się z Małą Tyrnawą tworząc Tyrnawę

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Pasqua
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Czwartek n
giovedì santo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę ostatniej wieczerzy;

Wielki Kiniel pn
Bol'šoj Kinel'
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, dopływ Samary;

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
Cane Maggiore
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wielki Pit pn
Bol'šoj Pit
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Venerdì Santo venerdì santo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;

Wielki Tydzień ˈvʲjɛlʲci ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
Settimana Santa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
Big Bang
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;

Wielki Wóz pn
Gran Carro Grande Carro
(astronomia, astronomiczny) asteryzm składający się z siedmiu najjaśniejszych gwiazd gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy;

Wielki Zab pn
Grande Zab
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys;

Wielkie Antyle ˈvʲjɛlʲcɛ ãnˈtɨlɛ pn
Grandi Antille
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży;

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
Grandi Pianure
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią;

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska n
Grande Polonia
(geografia, geograficzny) kraina w środkow-o-zachodniej Polsce;

Wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp pn
Balena
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Vientiane
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wiesbaden pn
Wiesbaden
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Vietnam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmʧ̑ɨk n
vietnamita
(etnografia, etnograficzny) obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej

Wietnamka vʲjɛtˈnãmka n
vietnamita
obywatelka Wietnamu, mieszkanka Wietnamu, kobieta narodowości wietnamskiej

Wietługa pn
Vetluga
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
Vigilia di Natale
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Wikipedia
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Wikizionario
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
Wikisource
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
Vittorio
imię męskie;

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
Victoria
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów w Australii;
Vittoria
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike;
imię żeńskie;

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
Guglielmo
imię męskie;

Wilhelmina pn
Guglielmina Guglielma
imię żeńskie;

Wilk vʲilk pn
Lupo
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Vilna Vilnius
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Wiminał pn
Viminale
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu klasycznych wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Kwirynał i Eskwilin;

Wincencja pn
Vicenta Vincenza
imię żeńskie;

Wincenta pn
Vincenza
imię żeńskie;

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
Vincenzo
imię męskie;

Windhuk ˈvʲĩntxuk pn
Windhoek
(geografia, geograficzny) stolica Namibii;

Winicjusz vʲĩˈɲiʦ̑ʲjuʃ pn
Vinicio
imię męskie;

Wioleta vʲjɔˈlɛta pn
Viola Violetta
imię żeńskie;

Wirakocza pn
Viracocha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;

Wirgiliusz vʲirʲˈɟilʲjuʃ pn
Virgilio
imię męskie;

Wiszera pn
Višera
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Permskim, lewy dopływ Kamy;

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
Vishnu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Wisła ˈvʲiswa pn
Vistola
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;

Wit vʲit pn
Vito
imię męskie;

Witebsk pn
Vicebsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;

Witold ˈvʲitɔlt pn
Vitoldo
imię męskie;

Wizygot n
visigoto
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów;

Wjosa pn
Aoos
(geografia, geograficzny) rzeka w Albanii i Grecji, wypływająca z gór Pindos, uchodząca do Morza Adriatyckiego;

Wlora pn
Valona
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Albanii, na wybrzeżu Adriatyku;

Wniebowzięcie pn
Assunzione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot wiary chrześcijańskiej dotyczącej wzięcia do nieba z ciałem i duszą Najświętszej Maryi Panny
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wzięcie Matki Boskiej do nieba;

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Acquario Aquario
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wodła pn
Vodla
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Karelii, uchodzi do jeziora Onega;

Wogezy n
Vosgi
(geografia, geograficzny) pasmo górskie we wschodniej Francji;

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
Boote
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wolfgang ˈvɔlvɡãŋk pn
Volfango
imię męskie;

Wolne Miasto Gdańsk ˈvɔlnɛ ˈmʲjastɔ ˈɡdãj̃sk pn
Libera Città di Danzica
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pod kontrolą Ligi Narodów, istniejące w latach 1920–1939, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;
Repubblica di Danzica
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące w latach 1807–1814 pod protektoratem Francji, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;

Wolsk pn
Vol'sk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi;

Wolta Czarna pn
Volta Nero
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce, uchodzi do Wolty Białej w Ghanie;

Woroneż pn
Voronež
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Volga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołoch n
valacco vlacco
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi;

Wołoszczyzna pn
Valacchia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach;
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku;

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
Volinia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
Auriga
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wrocław ˈvrɔʦ̑waf pn
Breslavia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;

Wspólnota Niepodległych Państw fspulˈnɔta ˌɲɛpɔˈdlɛɡwɨx ˈpãj̃stf pn
Comunità degli Stati Indipendenti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR;

Wszystkich Świętych n
Ognissanti Tutti i Santi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;

Wulkan ˈvulkãn pn
Vulcano
(mitologia rzymska) bóg ognia, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z greckim Hefajstosem;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Costa d'Avorio
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wybrzeże Pieprzowe pn
Costa del Pepe
(dawniej, dawny) (geografia, geograficzny) region przybrzeżny w zachodniej Afryce, tereny w Sierra Leone i Liberii;

Wyg pn
Vyg
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, uchodzi do Zatoki Oneskiej Morza Białego;

Wysokie Himalaje pn
Grande Himalaya
(geografia, geograficzny) najwyższy fragment pasma Himalajów;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
Isola di Natale
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Króla Jerzego pn
Isola di re Giorgio
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Szetlandów Południowych;

Wyspa Man ˈvɨspa ˈmãn pn
Isola di Man
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim;

Wyspa Wielkanocna pn
Isola di Pasqua
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspa Wniebowstąpienia ˈvɨspa ˌvʲɲɛbɔfstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲa pn
Isola di Ascensione
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim;

Wyspy Alandzkie ˈvɨspɨ aˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Isole Åland
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii;

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
Arcipelago Britannico
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
Isole Cook
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;

Wyspy Eolskie ˈvɨspɨ ɛˈɔlsʲcɛ pn
Isole Eolie
(geografia, geograficzny) dawna nazwa Wysp Liparyjskich

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Isole Canarie
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Keelinga ˈvɨspɨ ciˈlʲĩŋɡa pn
Isole Keeling
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Oceanie Indyjskim;

Wyspy Kurylskie pn
isole Curili
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką;

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Isole Marshall
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnʦ̑ʲcɛ pn
Isole del Canale
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche;

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
Isole Salomone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
São Tomé e Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Wyszni Wołoczok pn
Vyšnij Voločëk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;

Wysznij Wołoczok pn
Vyšnij Voločëk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;

Wyżyna Irańska pn
altopiano iranico
(geografia, geograficzny) rozległy region wyżynno-górski w Azji Zachodniej;

Wzgórze Watykańskie pn
Colle Vaticano Monte Vaticano
(geografia, geograficzny) wzniesienie w Rzymie

Wąż vɔ̃w̃ʃ pn
Serpente
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Węgielnica ˌvɛ̃ŋʲɟɛlʲˈɲiʦ̑a pn
Regolo
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
ungherese magiaro
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
ungherese magiara
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Ungheria
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Wężownik vɛ̃w̃ˈʒɔvʲɲik pn
Ofiuco
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Władysław vwaˈdɨswaf pn
Ladislao
imię męskie;

Włoch vwɔx n
italiano
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
Italia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

Włodzimierz vwɔˈʥ̑ĩmʲjɛʃ pn
Vladimiro
imię męskie;

Włoszka ˈvwɔʃka n
italiana
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch

York pn
York
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;

ZEA zɛt‿ɛ‿ˈa ˈzɛa acronym
EAU
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
URSS
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Zabulon pn
Zabulon
imię męskie;

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Zaccaria
imię męskie;

Zacheusz pn
Zaccheo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
Cisgiordania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zadar pn
Zara
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, nad Morzem Adriatyckim;

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
Zagabria
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zagłębie Ruhry pn
regione della Ruhr
(geografia, geograficzny) region przemysłowy w Niemczech, nad rzeką Ruhrą;

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
Zaire
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga

Zairczyk n
zairese zairiano
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Zairu

Zairka n
zairese zairiana
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Zairu

Zając ˈzajɔ̃nʦ̑ pn
Lepre
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Zakarpacie ˌzakarˈpaʨ̑ɛ pn
Rutenia subcarpatica
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią;

Zakaukazie pn
Transcaucasia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;

Zambezi zãmˈbɛzʲi pn
Zambesi Zambezi
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej części Afryki;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Zambia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zambijczyk zãmˈbʲijʧ̑ɨk n
zambiano
obywatel Zambii

Zambijka zãmˈbʲijka n
zambiana
obywatelka Zambii

Zandżan pn
Zanjan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan;

Zarafszan pn
Zeravshan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie;

Zatoka Adeńska pn
golfo di Aden
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;

Zatoka Akademii pn
golfo Akademii golfo dell'Accademia
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona u wybrzeży Kraju Chabarowskiego

Zatoka Anabarska pn
golfo dell'Anabar
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Anabar

Zatoka Awaczyńska pn
golfo dell'Avača
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Spokojnego, położona w pobliżu południowego krańca półwyspu Kamczatka;

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska pn
golfo del Bengala
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
golfo di Biscaglia golfo di Guascogna
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
golfo di Botnia
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;

Zatoka Chajpudyrska pn
baia della Chajpudyra
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Peczorskiego, położona u wschodniego wybrzeża Półwyspu Jugorskiego

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
golfo di Finlandia
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Gaecka pn
golfo di Gaeta
(geografia, geograficzny) zatoka morska, położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, stanowiąca Morza Tyrreńskiego;

Zatoka Gdańska pn
baia di Danzica
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo-wschodniej części Morza Bałtyckiego, pomiędzy Polską i Rosją;

Zatoka Genueńska pn
golfo di Genova
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego;

Zatoka Gwinejska pn
golfo di Guinea
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Gydańska pn
baia della Gyda
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, wcinająca się w Półwysep Gydański

Zatoka Kalifornijska pn
golfo di California
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;

Zatoka Kamczacka pn
golfo della Kamčatka
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego, u wschodnich brzegów rosyjskiego półwyspu Kamczatka, przy ujściu rzeki Kamczatka;

Zatoka Katańska pn
golfo di Catania
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Jońskim, po wschodniej stronie Sycylii

Zatoka Kołymska pn
golfo della Kolyma
(geografia, geograficzny) największa z zatok Morza Wschodniosyberyjskiego, położona u ujścia rzeki Kołymy

Zatoka Lwia pn
golfo del Leone
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
golfo del Messico Golfo del Messico
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Merabelska pn
baia di Mirabella golfo di Mirabella
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północno-wschodniego wybrzeża Krety

Zatoka Nagajewa pn
baia di Nagaev
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Ochockiego, nieopodal miasta Magadan, część Zatoki Taujskiej

Zatoka Neapolitańska pn
golfo di Napoli
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Oleniocka pn
golfo dell'Olenëk
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Oleniok, na zachód od delty Leny

Zatoka Orfańska pn
golfo di Orfani
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego

Zatoka Pagasyjska pn
golfo Pagaseo
(geografia, geograficzny) okrągła zatoka Morza Egejskiego położona u wschodnich wybrzeży Grecji, w Magnezji;

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
golfo Persico
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem;

Zatoka Piasińska pn
golfo della Pjasina
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona u ujścia rzeki Piasiny

Zatoka Pomorska pn
baia della Pomerania
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;

Zatoka Sachalińska pn
golfo di Sachalin
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona między kontynentalną Rosją a północnym końcem wyspy Sachalin

Zatoka Sueska zaˈtɔka suˈ<sup>w</sup>ɛska pn
golfo di Suez
(geografia, geograficzny) zatoka na północno-zachodnim końcu Morza Czerwonego należąca do Egiptu;

Zatoka Tajlandzka zaˈtɔka tajˈlãnʦ̑ka pn
golfo del Siam golfo della Thailandia
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego;

Zatoka Tamańska pn
baia di Taman
(geografia, geograficzny) płytka zatoka położona na wschodnim wybrzeżu Cieśniny Kerczeńskiej

Zatoka Tarencka pn
golfo di Taranto
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim;

Zatoka Taujska pn
baia del Tauj
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona na południe od miasta Magadan

Zatoka Termajska pn
golfo Termaico
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego;

Zatoka Tokijska pn
baia di Tokyo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zatoka Triesteńska pn
golfo di Trieste
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej;

Zatoka Tugurska pn
golfo del Tugur
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona na południe od Wysp Szantarskich

Zatoka Udzka pn
golfo della Uda
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Ochockiego, na zachód od Wysp Szantarskich;

Zatoka Wenecka pn
golfo di Venezia
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji;

Zatoka Wlorska pn
baia di Valona
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w południowej części Albanii

Zatoka Wyborska pn
baia di Vyborg
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji;

Zatybrze pn
Trastevere
(geografia, geograficzny) historyczna część Rzymu położona na prawym, zachodnim, brzegu Tybru;

Zbawiciel zbaˈvʲiʨ̑ɛl pn
Salvatore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Zegar ˈzɛɡar pn
Orologio
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
Selandia Zelanda
(geografia, geograficzny) wyspa Danii;
Zelanda
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;

Zenobia zɛ̃ˈnɔbʲja pn
Zenobia
imię żeńskie;

Zenobiusz zɛ̃ˈnɔbʲjuʃ pn
Zenobio
imię męskie;

Zenon ˈzɛ̃nɔ̃n pn
Zenone Zeno
imię męskie;

Zeus ˈzɛus pn
Zeus
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Terra
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Ziemia Królowej Maud pn
Terra della regina Maud
(geografia, geograficzny) część Antarktydy, do której rości prawo Norwegia;

Ziemia Obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna pn
Terra Promessa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii terytorium, które Bóg obiecał Abrahamowi i jego potomkom, Kanaan;

Ziemia Święta pn
Terra santa Terrasanta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;

Ziemianin ʑɛ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
terrestre
mieszkaniec Ziemi

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Zimbabwe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zimbabwenka n
zimbabwese
mieszkanka Zimbabwe

Zimbabweńczyk n
zimbabwano
mieszkaniec Zimbabwe

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Emirati Arabi Uniti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Regno Unito
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
Regno Unito di Gran Bretagna e Irlanda del Nord
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;

Zofia ˈzɔfʲja pn
Sofia
imię żeńskie;

Zug ʦ̑uk pn
Zugo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;

Zugdidi pn
Zugdidi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Zurych pn
Zurigo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Susanna
imię żeńskie;

Zwiastowanie ˌzvʲjastɔˈvãɲɛ pn
Annunciazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie powiadomienie Marii przez archanioła Gabriela o tym, że będzie matką Jezusa Chrystusa

Związek Komorów pn
Unione delle Comore
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Komorów jako państwa

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
Unione Sovietica
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
Unione delle Repubbliche Socialiste Sovietiche
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

Zygfryd ˈzɨkfrɨt pn
Sigfrido
imię męskie;

Zygmunt ˈzɨɡmũnt pn
Sigismondo Sigismundo
imię męskie;

Zygmunta n
Sigismonda Sigismunda
imię żeńskie;

Zygmuntowski possessiveAdjective
di Sigismondo
taki, który należy do Zygmunta

Zyta ˈzɨta pn
Zita
imię żeńskie;

Złota Ryba ˈzwɔta ˈrɨba pn
Dorado
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

a battuta adv
a battuta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nakaz powrotu do poprzedniego tempa wykonywania utworu;

a cappella adv
a cappella
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu

a psik a‿ˈpʲɕik interjection
eccì etciù
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

a-moll ˈa‿mɔl n
la minore
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);

abaja aˈbaja n
abaya
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

abaka aˈbaka n
abacà
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;

abakus aˈbakus n
abaco abbaco
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;

abalienacja ˌabalʲjɛ̃ˈnaʦ̑ʲja n
abalienazione
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie zupełne odstąpienie własności;

abandon aˈbãndɔ̃n n
abbandono
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

abasiofilia ˌabasʲiɔˈfʲilʲja n
abasiofilia
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu;

abassi n
abbasi
srebrna moneta zdawkowa;

abazja aˈbazʲja n
abasia
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

abażur aˈbaʒur n
paralume
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abchaski apˈxasʲci adj
abcaso abkhaso abkhazo
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abchaski apˈxasʲci n
abcaso abkhaso abkhazo
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

abcyksymab ˌapʦ̑ɨˈksɨ̃map n
abciximab
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwpłytkowy będący fragmentem Fab przeciwciała monoklonalnego przeciw receptorowi GPIIb/IIIa na powierzchni ludzkich płytek krwi;

abdominoplastyka ˌabdɔ̃ˈmʲĩnɔˈplastɨka n
addominoplastica
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg kosmetyczny poprawiający wygląd brzucha poprzez skrócenie mięśni oraz usunięcie nadmiaru tłuszczu i skóry;

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
abdicazione
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

abdykacyjny ˌabdɨkaˈʦ̑ɨjnɨ adj
di abdicazione
związany z abdykacją, dotyczący abdykacji

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
abdicare rinunciare
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

abdżad ˈabʤ̑at n
abjad
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek;

abecadło ˌabɛˈʦ̑adwɔ n
alfabeto abbiccì
(przenośnie, przenośnia) elementarne podstawy jakiejś dziedziny wiedzy, rzemiosła, itp.
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku

abecedariusz ˌabɛʦ̑ɛˈdarʲjuʃ n
indice
skorowidz

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
aberrazione
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

abetalipoproteinemia ˌabɛtalʲipɔprɔtɛ<sup>j</sup>ĩˈnɛ̃mʲja n
abetalipoproteinemia
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB;

abiogeneza ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza n
abiogenesi
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej;

abiologia ˌabʲjɔˈlɔɟja n
abiologia
nauka o ciałach nieorganicznych

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
abissino
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

abiturient ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt n
licenziando maturando
uczeń kończący szkołę średnią, przystępujący do matury;

abiturientka ˌabʲiturʲˈjɛ̃ntka n
licenzianda maturanda
uczennica kończąca szkołę, najczęściej średnią, przystępująca do matury

ablatyw abˈlatɨf n
ablativo
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

ablatywny adj
ablativo
(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

ablucja abˈluʦ̑ʲja n
abluzione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie;

ablutofobia ˌablutɔˈfɔbʲja n
ablutofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed kąpielą;

ablutomania ˌablutɔ̃ˈmãɲja n
ablutomania
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk;

abnegacja ˌabnɛˈɡaʦ̑ʲja n
abnegazione
(przestarzałe, przestarzały) wyrzeczenie się, rezygnacja z korzyści dla dobra innych
sciatteria trascuratezza
(książkowy) zaniedbanie czegoś np. wyglądu, niedbałość, niechlujstwo

abnegat abˈnɛɡat n
uomo trascurato sciatto
człowiek, który nie dba o swój wygląd

abolicja ˌabɔˈlʲiʦ̑ʲja n
abolizione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców;

abolicjonizm ˌabɔlʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
abolizionismo
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
abbonamento forfait
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
sottoscrizione
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
abbonato
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

abonentka ˌabɔ̃ˈnɛ̃ntka n
abbonata
kobieta płacąca stałą opłatę, abonament

abonować ˌabɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
abbonarsi
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
aborto
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

abordaż aˈbɔrdaʃ n
abbordaggio arrembaggio abbordo
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
aborigeno
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju

abrakadabra ˌabrakaˈdabra interjection
abracadabra
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

abrakadabra ˌabrakaˈdabra n
rebus
(przenośnie, przenośnia) coś niezrozumiałego; wypowiedź bezsensowna lub zagmatwana

abrazja abˈrazʲja n
abrasione
(geologia, geologiczny) ścieranie podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez wodę;

abrewiacja ˌabrɛˈvʲjaʦ̑ʲja n
abbreviazione
(książkowy) (termin specjalistyczny) skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie, szczególnie w odniesieniu do dawnych rękopisów

abrewiatura ˌabrɛvʲjaˈtura n
abbreviazione abbreviatura abbreviamento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skrót zapisu muzycznego

abrogacja ˌabrɔˈɡaʦ̑ʲja n
abrogazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylenie uregulowania prawnego lub wyroku

abruzyjski ˌabruˈzɨjsʲci adj
abruzzese
związany z Abruzją

absces ˈapsʦ̑ɛs n
ascesso
(medycyna, medyczny) ropień

absencja apˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
assenza
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

absolucja ˌapsɔˈluʦ̑ʲja n
assoluzione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;
(przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego

absolut apˈsɔlut n
assoluto
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
assolutamente
całkowicie, niezależnie od niczego, niedopuszczając wyjątków

absolutorium ˌapsɔluˈtɔrʲjũm n
approvazione
(oficjalnie) zatwierdzenie sprawozdania z działalności, zwykle finansowej;

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
assolutismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego takie wartości, jak prawda, dobro, piękno są niezmienne, wieczne i niezależne od człowieka;

absolutyzm oświecony n
assolutismo illuminato dispotismo illuminato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ostatnia faza absolutyzmu;

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
laureato diplomato licenziato
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

absolwentka ˌapsɔlˈvɛ̃ntka n
laureata diplomata licenziata
dziewczyna lub kobieta, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs

absorbent apˈsɔrbɛ̃nt n
assorbente
(chemia, chemiczny) substancja, która pochłania wgłębnie (absorbuje) inną (absorbat)

absorber apˈsɔrbɛr n
assorbitore
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do pochłaniania niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz.

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
assorbire
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie
(przenośnie, przenośnia) całkowicie pochłaniać czyjeś myśli, uwagę, czas; zajmować kogoś

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
assorbimento
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
(optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

abstrahowanie ˌapstraxɔˈvãɲɛ n
astrazione
(książkowy) celowe i świadome pomijanie w rozważaniach jakiejś cechy lub aspektu, aby ułatwić analizę

abstrahować ˌapstraˈxɔvaʨ̑ v
astrarre
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego
astrarre prescindere tralasciare
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś

abstrakcja apsˈtrakʦ̑ʲja n
astrazione
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
pojęcie ogólne
coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania
nierealny pogląd
proces tworzenia pojęć ogólnych;

abstrakcjonista ˌapstrakʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
astrattista
artysta tworzący dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

abstrakcjonistka n
astrattista
artystka tworząca dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

abstrakcjonizm ˌapstrakˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
astrattismo
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

abstrakcyjnie adv
a tavolino astrattamente
w sposób abstrakcyjny

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
astratto
nie mający związku z rzeczywistością

abstrakt ˈapstrakt n
astratto
(filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
astinenza
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

abstynent apsˈtɨ̃nɛ̃nt n
astemio astinente
osoba nie pijąca napojów alkoholowych
astinente
osoba wstrzemięźliwa, powściągliwa, powstrzymująca się od czegoś

absurd ˈapsurt n
assurdo
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
assurdamente
w sposób absurdalny

absurdalność n
assurdità
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
assurdo
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu

absynt ˈapsɨ̃nt n
assenzio
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

absztyfikant ˌapʃtɨˈfʲikãnt n
spasimante
(książkowy) (żartobliwie) osoba starająca się o względy kobiety; konkurent, zalotnik

abulia aˈbulʲja n
abulia
(medycyna, medyczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

abuliczny adj
abulico
(psychologia, psychologiczny) związany z abulią, dotyczący abulii

acciaccatura n
acciaccatura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobnik, przednutka zmniejszająca wartość nuty, przed którą stoi;

acenokumarol n
acenocumarolo
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;

acerra n
acerra
mały, przenośny ołtarzyk, ustawiany przed zmarłym, na którym palono perfumy, używany też jako przenośny ołtarz w czasie uroczystości pogrzebowych;
skrzynka z brązu lub marmuru, służąca w starożytnym Rzymie do przechowywania kadzidła do ofiar;

acetal aˈʦ̑ɛtal n
acetale
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;

acetaldehyd n
acetaldeide
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

acetalowy ˌaʦ̑ɛtaˈlɔvɨ adj
acetalico
(chemia, chemiczny) związany z acetalem, odnoszący się do acetali

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
acetone
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetonemia n
acetonemia
(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii

acetonowy adj
acetonico
(chemia, chemiczny) związany z acetonem, zawierający aceton

acetylen ˌaʦ̑ɛˈtɨlɛ̃n n
acetilene
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

acetylenowy adj
acetilenico
(chemia, chemiczny) lub (technologia, technika, techniczny) dotyczący acetylenu, zawierający acetylen, wykorzystujący acetylen do działania

acetylocholina n
acetilcolina
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

acetylocholinoesteraza n
acetilcolinesterasi
(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;

ach ax interjection
ah che paura uh
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie

acheiropita n
acheropita
(plastyka) wizerunek postaci uważany za powstały w nadnaturalny, cudowny sposób;

achromatopsja n
acromatopsia acromatismo
(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw;

acyklowir n
aciclovir acyclovir
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwwirusowy na zakażenia herpeswirusami; analog guanozyny

aczkolwiek aʧ̑ˈkɔlvʲjɛk conjunction
benché sebbene seppure quantunque
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

adadżio aˈdaʤ̑ʲjɔ n
adagio
(choreografia, choreograficzny) liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;

adaks n
addax
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Addax Laurillard, rodzaj ssaka parzystokopytnego z podrodziny antylopowców;

adamantan n
adamantano
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
damasco
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adamowy ˌadãˈmɔvɨ adj
adamitico di Adamo
związany z biblijnym Adamem, dotyczący biblijnego Adama

adaptacja ˌadapˈtaʦ̑ʲja n
adattamento
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
(psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
dostosowanie się organów do sytuacji
efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

adaptacyjny adj
adattivo
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

adaptator ˌadapˈtatɔr n
riduttore
osoba dokonująca adaptacji

addytywny adj
additivo
związany z dodawaniem, powstający przez dodawanie

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
adeguato congruo proporzionato
dokładnie czemuś odpowiadający

adenoidalny adj
adenoide adenoideo
związany z adenoidem, dotyczący adenoidu

adenotomia n
adenoidectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;

adept ˈadɛpt n
adepto seguace
zwolennik jakiejś idei, doktryny
novizio principiante
osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną

adeptka aˈdɛptka n
adepta seguace
(książkowy) (filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolenniczka jakiejś idei, doktryny
novizia principiante
(książkowy) (sztuka) (fantasy) kobieta zdobywająca wiedzę, w szczególności praktyczną, tajemną lub magiczną

adherent atˈxɛrɛ̃nt n
aderente
(dawniej, dawny) stronnik

adiabatyczny adj
adiabatico
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

adiudykacja ˌadʲjudɨˈkaʦ̑ʲja n
aggiudicazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) decyzja sądowa, przyznająca prawo własności

adiunkt ˈadʲjũŋkt n
professore associato
stanowisko w instytucji naukowej zajmowane przez pracowników posiadających co najmniej stopień doktora;

adiutant aˈdʲjutãnt n
aiutante di campo
(wojskowość, wojskowy) żołnierz asystujący dowódcy;

adiutantka ˌadʲjuˈtãntka n
aiutante di campo
forma żeńska od: adiutant

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
amministrazione
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
amministrativo
związany z administracją i administrowaniem

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
amministratore gestore
osoba zarządzająca czymś

administratorka ˌadmʲĩɲistraˈtɔrka n
amministratrice
kobieta, która jest administratorem, zarządzająca czymś

administrować ˌadmʲĩɲiˈstrɔvaʨ̑ v
amministrare gestire
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
ammiragliato
władze naczelne marynarki wojennej
budynek mieszący admiralicję (1.1)
korpus admirałów

admirator ˌadmʲiˈratɔr n
ammiratore
(przestarzałe, przestarzały) wielbiciel

admirał adˈmʲiraw n
ammiraglio
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)

admitancja n
ammettenza
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adnotacja ˌadnɔˈtaʦ̑ʲja n
annotazione
uwaga, dopisek, przypisek, notatka

adonis aˈdɔ̃ɲis n
adone
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) (żartobliwie) lub (ironicznie) piękny, przystojny zwykle młody mężczyzna, przesadnie dbający o swoją urodę
adonide
(botanika, botaniczny) (zobacz) miłek

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
adozione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

adopcjanizm n
adozionismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;

adoptować ˌadɔpˈtɔvaʨ̑ v
adottare
dokonywać / dokonać adopcji

adoracja ˌadɔˈraʦ̑ʲja n
adorazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ceremonia oddawania czci Bogu lub świętym
(książkowy) zachwyt kimś wyrażany w taki sposób, aby ten ktoś to widział

adorator ˌadɔˈratɔr n
adoratore
mężczyzna zabiegający o względy kobiety

adoratorka ˌadɔraˈtɔrka n
adoratrice
forma żeńska od: adorator

adorować ˌadɔˈrɔvaʨ̑ v
adorare
uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
adrenalina
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adres ˈadrɛs n
indirizzo
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adres mailowy n
indirizzo e-mail
(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

adresat aˈdrɛsat n
destinatario
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

adresatka ˌadrɛˈsatka n
destinataria
kobieta, do której coś jest adresowane

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
indirizzare intestare
umieszczać adres na liście, przesyłkę

adret n
adret
(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;

adriatycki adj
adriatico
dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
adsorbimento
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

adular aˈdular n
adularia
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

adwent ˈadvɛ̃nt n
avvento Avvento
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

adwentysta ˌadvɛ̃nˈtɨsta n
avventista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

adwentystka ˌadvɛ̃nˈtɨstka n
avventista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

adwersarz adˈvɛrsaʃ n
avversario
(przestarzałe, przestarzały) oponent, rywal

adwokacina n
mangiacarte
(pogardliwie, pogardliwy) kiepski adwokat

adwokacki adj
avvocatesco
związany z adwokatem lub adwokaturą

adwokat adˈvɔkat n
avvocato
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
avvocato del diavolo
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze
(przenośnie, przenośnia) (dawniej, dawny) obrońca sprawy złej, niewłaściwej

aeracja ˌaɛˈraʦ̑ʲja n
aerazione
napowietrzanie;

aero- aˈɛrɔ prefix
aero-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem

aerobowy adj
aerobico
(fizjologia, fizjologiczny) wymagający obecności tlenu do przemian metabolicznych

aerobus ˌaɛˈrɔbus n
aerobus
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów;

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
aerodromo
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
aerodinamico
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
aerodinamica
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

aerofagia ˌaɛrɔˈfaɟja n
aerofagia
(medycyna, medyczny) zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia;

aerofobia ˌaɛrɔˈfɔbʲja n
aerofobia
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)

aerofon n
aerofono
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty

aerograf n
aerografo
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

aerografit n
aerografite
(technologia, technika, techniczny) syntetyczna piana zbudowana z siatki pustych węglowych nanorurek, jeden z najlżejszych na świecie materiałów;

aeroklub n
aeroclub
organizacja, której członkami są piloci sportowi, skoczkowie spadochronowi, lotniarze, paralotniarze, modelarze lotniczy oraz miłośnicy lotnictwa

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
aerologia
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

aerologiczny adj
aerologico
(meteorologia, meteorologiczny) związany z aerologią

aerometr ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥ n
aerometro
(fizyka, fizyczny) przyrząd do pomiaru gęstości gazu

aerometria ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja n
aerometria
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza

aeronauta ˌaɛrɔ̃ˈnawta n
aeronauta
(przestarzałe, przestarzały) lotnik

aeronautyka ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka n
aeronautica aviazione
(książkowy) lotnictwo

aeronomia ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
aeronomia
nauka badająca właściwości fizyczne i chemiczne górnych warstw atmosfery;

aeroplan ˌaɛˈrɔplãn n
aeroplano
(przestarzałe, przestarzały) samolot

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
aerostato
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

aerozol ˌaɛˈrɔzɔl n
aerosol
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym
(potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
aerogel
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

afatyczka n
afasica
kobieta cierpiąca na afazję

afatyczny adj
afasico
(medycyna, medyczny) związany z afazją; cierpiący na afazję

afazja aˈfazʲja n
afasia
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

afektacja ˌafɛkˈtaʦ̑ʲja n
affettazione
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany

afektowanie ˌafɛktɔˈvãɲɛ adv
affettatamente
(książkowy) w afektowany sposób

afera aˈfɛra n
affare
wydarzenie, które wywołało skandal;

afereza ˌafɛˈrɛza n
aferesi
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie;

aferzysta ˌafɛˈʒɨsta n
affarista
człowiek biorący udział w aferach kryminalnych

afganistański ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci adj
afgano afghano
odnoszący się do Afganistanu (państwa na Środkowym Wschodzie)

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
afghano afgano
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

afgański avˈɡãj̃sʲci n
afgano afghano
(potocznie, potoczny) niepoprawna, potoczna nazwa języka paszto używanego przez Pasztunów w Pakistanie i Afganistanie

afiks ˈafʲiks n
affisso
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek;

afisz ˈafʲiʃ n
manifesto cartellone
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

afiszować ˌafʲiˈʃɔvaʨ̑ v
sgargiare
zwracać na siebie uwagę otoczenia swoim zachowaniem; popisywać się; przesadnie coś ujawniać

afonia aˈfɔ̃ɲja n
afonia
(medycyna, medyczny) zaburzenie polegające na braku głosu;

aforystyczny adj
aforistico
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
aforisma aforismo
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

afrikaans n
afrikaans
(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

afro- ˈafrɔ prefix
afro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką

afroamerykański adj
afroamericano
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

afrobeat afˈrɔbʲit n
afrobeat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem;

afrykanizacja n
africanizzazione
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przejmowania przez rdzennych Afrykanów kontroli nad niektórymi obszarami Afryki i wypierania z nich białych
nadawanie lub przywracanie czemuś afrykańskiego charakteru lub właściwości

afrykanizować v
africanizzare
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać afrykańskość, przymuszać kogoś do zostania Afrykaninem, zmieniać coś na afrykańskie

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
africano
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

afrykański pomór koni n
peste equina africana
(weterynaria, weterynaryjny) ostra wirusowa choroba nieparzystokopytnych;

afrykański pomór świń n
peste suina africana
(weterynaria, weterynaryjny) ostra wirusowa choroba świń;

agamia aˈɡãmʲja n
agamia
(biologia, biologiczny) rozmnażanie bezpłciowe
bezżeństwo, stan wolny

agape aˈɡapɛ n
agape
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezwarunkowa miłość Boga do człowieka;
bezwarunkowa, bezinteresowna miłość opierająca się na więzi duchowej

agawa aˈɡava n
agave
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

ageizm n
ageismo
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
agenzia
firma świadcząca różne usługi

agenda aˈɡɛ̃nda n
agenda rubrica
terminarz
succursale filiale
filia urzędu lub instytucji

agent ˈaɡɛ̃nt n
agente
przedstawiciel jakiejś firmy
pracownik wywiadu
tajny pracownik policji lub służb specjalnych

aggiornamento n
aggiornamento
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego;

agitacja ˌaɟiˈtaʦ̑ʲja n
agitazione
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

agitator ˌaɟiˈtatɔr n
agitatore
osoba prowadząca agitację

agitatorka ˌaɟitaˈtɔrka n
agitatrice
forma żeńska od: agitator

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
agnosticismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
agnostico
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
agnostico
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

agogika n
agogica
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielkie odchylenia i zmiany w tempie i rytmie wykonywanego utworu muzycznego, uzasadnione interpretacją muzyczną wykonawcy

agonalny adj
terminale
związany z agonią, stanem poprzedzającym zgon

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
agonia
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
agorafobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

agrafia aˈɡrafʲja n
agrafia
(medycyna, medyczny) częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania; (zobacz) dysgrafia

agrafka aˈɡrafka n
spilla di sicurezza
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

agresja aˈɡrɛsʲja n
aggressione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

agrest ˈaɡrɛst n
uva spina
(botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)

agresywnie adv
aggressivamente
w sposób agresywny

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
aggressivo
zachowujący się wrogo, napastliwie

agrochemia n
agrochimica
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

agrofizyka n
fisica agraria
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
agronomo
specjalista zajmujący się agronomią;

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
agronomia
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

agronomiczny ˌaɡrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
agronomico
związany z agronomią, dotyczący agronomii

agronomka ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mka n
agronoma
kobieta agronom

agroturystyka ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka n
agriturismo
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;

aguti aˈɡutʲi n
aguti
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;

aha ˈaxa interjection
ah
…wyrażenie przypomnienia
ho capito
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia

ahinsa aˈxʲĩw̃sa n
ahimsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;

ailurofobia ˌajlurɔˈfɔbʲja n
ailurofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed kotami;

ais-moll n
la diesis minore la♯ minore
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku ais (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
acacia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
accademico
(edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
zgodny z określonymi, utartymi wzorami
teorico
taki, który jest teoretyczny; nie jest praktyczny

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
accademico
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) członek akademii
studente
(sztuka) przedstawiciel akademizmu
casa dello studente studentato
(studencki) dom akademicki;

akadiański ˌakaˈdʲjä̃j̃sʲci adj
acadiano
odnoszący się do Akadii

akalkulia ˌakalˈkulʲja n
acalculia
(medycyna, medyczny) zaburzenie zdolności procesów liczenia;

akatyst aˈkatɨst n
akathistos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
accento
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;

akceptacja ˌakʦ̑ɛpˈtaʦ̑ʲja n
accettazione
wyrażenie zgody

akceptor n
accettore
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;

akceptować ˌakʦ̑ɛpˈtɔvaʨ̑ v
accettare
aprobować coś

akcja ˈakʦ̑ʲja n
azione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);
działanie zorganizowane
(sport, sportowy) działania ofensywne, atak
przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;

akebia pięciolistkowa n
akebia a cinque punte
(botanika, botaniczny) Akebia quinata, gatunek pnącza z rodziny krępieniowatych;

akmeizm n
acmeismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

akolada n
accollatura graffa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;

akolita ˌakɔˈlʲita n
accolito
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;

akolitat n
accolitato
(kościelny) jedna ze współczesnych posług w Kościele;

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
accompagnamento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

akompaniatorka ˌakɔ̃mpãɲaˈtɔrka n
accompagnatrice
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawczyni akompaniamentu

akompaniować ˌakɔ̃mpãˈɲɔvaʨ̑ v
accompagnare
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

akonityna n
aconitina
(biochemia, biochemiczny) bardzo silnie trujący związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący głównie w bulwach i liściach tojadu;

akord ˈakɔrt n
accordo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
fisarmonica
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
fisarmonicista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

akordyka n
accordi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dział harmonii badający budowę i łączenie akordów

akredytacja n
accreditamento
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

akredytować v
accreditare
udzielać akredytacji

akredytywa n
lettera di credito
(ekonomia, ekonomiczny) forma bezgotówkowych rozliczeń krajowych i zagranicznych realizowanych za pośrednictwem banku, wykorzystywana przy zawieraniu transakcji, którym towarzyszą różne zwiększone ryzyka;

akrobacja n
acrobazia
widowiskowe ćwiczenie, często niebezpieczne, które wymaga wielkiej sprawności;

akrobata ˌakrɔˈbata n
acrobata
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrobatka n
acrobata
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe

akrobatyczny adj
acrobatico
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
acrofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akroleina n
acroleina
(chemia, chemiczny) trująca, drażniąca ciecz, najprostszy aldehyd nienasycony;

akromegalia n
acromegalia
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akropol aˈkrɔpɔl n
acropoli
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

aksamit aˈksãmʲit n
velluto
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

aksjologiczny adj
assiologico
(filozofia, filozoficzny) związany z aksjologią, dotyczący aksjologii

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
assioma
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
(przenośnie, przenośnia) uznana prawda

akson ˈaksɔ̃n n
assone
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;

aksynomancja n
assinomanzia axinomanzia
(ezoteryka) wróżba z rozżarzonego topora

akt oskarżenia n
atto d'accusa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe oskarżyciela zawierające żądanie ukarania przez sąd sprawcy czynu zabronionego;

akt płciowy n
atto sessuale
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) odbywanie stosunku seksualnego

akt strzelisty n
giaculatoria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: krótka żarliwa modlitwa, pobożne westchnienie;

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲa n
atto di nascita
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
attore
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
attrice
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktualizacja ˌaktu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
aggiornamento attualizzazione
czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
attuale presente
dotyczący teraźniejszości

aktyn ˈaktɨ̃n n
attinio
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktyno- akˈtɨ̃nɔ
actino- attino-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z promieniem, promieniowaniem, promieniotwórczością

aktynometryczny adj
attinometrico
(fizyka, fizyczny) związany z aktynometrią lub aktynometrem, dotyczący aktynometrii lub aktynometru

aktynon n
attinon
(chemia, chemiczny) radon-219, naturalnie występujący izotop radonu o symbolu An powstający na skutek radioaktywnego rozpadu aktynu

aktywa n
asse
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
attivista
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

aktywizm n
attivismo
czynna postawa; bycie aktywnym

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
attività
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

aktywny akˈtɨvnɨ adj
attivo
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

aktywować ˌaktɨˈvɔvaʨ̑ v
attivare
sprawiać, że coś staje się aktywne

akumulacja n
accumulazione accumulamento
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
accumulatore batteria
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akupresura ˌakuprɛˈsura n
acupressione
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
agopuntura acupuntura
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akustyka n
acustica
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
ostetrica levatrice
(przestarzałe, przestarzały) położna;

akwaforta ˌakfaˈfɔrta n
acquaforte
(sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1)
(sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;

akwalung aˈkfalũŋk n
autorespiratore
zespół urządzeń i czynników oddechowych pozwalających nurkowi na swobodne nurkowanie i przebywanie pod wodą;

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
acquamarina
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

akwarium aˈkfarʲjũm n
acquario
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwarysta n
acquariofilo
(książkowy) hodowca zwierząt i roślin akwariowych

akwedukt aˈkfɛdukt n
acquedotto
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

akwen n
acque bacino
(książkowy) określony obszar wodny

akwilejczyk ˌakfʲiˈlɛjʧ̑ɨk n
aquileiese
mieszkaniec Akwilei

akwilejka ˌakfʲiˈlɛjka n
aquileiese
mieszkanka Akwilei

akwilejski ˌakfʲiˈlɛjsʲci adj
aquileiese
dotyczący Akwilei, związany z Akwileją

akwińczyk n
aquinate
mieszkaniec Akwinu, osoba rodem z Akwinu

akwiński adj
aquinate
związany z Akwinem, dotyczący Akwinu

al dente ˈal ˈdɛ̃ntɛ adj
al dente
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półtwardy, nierozgotowany, nie za miękki

alabaster ˌalaˈbastɛr n
alabastro
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

alabastrowy ˌalabaˈstrɔvɨ adj
alabastrino
dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
(książkowy) przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

alanina ˌalãˈɲĩna n
alanina
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
allarme
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

alarmować v
allarmare
wywoływać niepokój

alasz ˈalaʃ n
kimmel kummel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy, klarowny likier kminkowy koloru żółtego;

albatros alˈbatrɔs n
albatro
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

albański alˈbãj̃sʲci adj
albanese
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
albanese
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

albertynizm n
albertinismo
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii średniowiecznej zapoczątkowany przez Alberta Wielkiego

albigeński adj
albigese
związany z albigensami, dotyczący albigensów

albigeński possessiveAdjective
albigese
należący do albigensów, będący ich własnością

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
albinismo
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu

albinos alˈbʲĩnɔs n
albino
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

albo ˈalbɔ conjunction
o
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

album ˈalbũm n
albo
(w starożytnym Rzymie) część muru pomalowana na biało przeznaczona do umieszczania ogłoszeń
album
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydawnictwo muzyczne zawierające nagrania muzyczne na płycie długogrającej longplay (LP) lub dysku kompaktowym (CD);
(przestarzałe, przestarzały) pamiętnik, imiennik, sztambuch, gdzie na pamiątkę przyjazne osoby zapisują swoje imiona, wiersze lub kreślą rysunki

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
albumina
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

albuminuria ˌalbũmʲĩˈnurʲja n
albuminuria
(medycyna, medyczny) (zobacz) białkomocz;

alchemiczny adj
alchimico
dotyczący alchemii

alcista alʲˈʨ̑ista n
controtenore
chłopiec lub mężczyzna śpiewający altem

aldehyd octowy n
aldeide acetica
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

aldehyd salicylowy n
aldeide salicilica
(chemia, chemiczny) związek organiczny wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym i w syntezie chemicznej;

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
aldosterone
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
ma però
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

ale jaja interjection
porca miseria
wyrażająca zaskoczenie

alef ˈalɛf n
alef
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
allegoria
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

alegorycznie ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
allegoricamente
przenośnie, w sposób alegoryczny

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
allegorico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

aleja aˈlɛja n
viale corso
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

aleksandretta n
parrocchetto
(ornitologia, ornitologiczny) Psittacula, ptak z rodziny papug wschodnich

aleksandretta obrożna n
parrocchetto dal collare
(ornitologia, ornitologiczny) Psittacula krameri, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujący m.in. w środkowej Afryce i na Półwyspie Indyjskim;

aleksytymia n
alessitimia
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

alemański adj
alemannico
(historia, historyczny, historycznie) związany z Alemanami (Alamanami)
związany z Alemanią

alepski adj
aleppino
związany z Aleppo, dotyczący Aleppo

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
allergene
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
allergia
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
allergico
związany z alergią

alergolog ˌalɛrˈɡɔlɔk n
allergologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych
allergologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka alergologii

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
allergologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

alergologiczny adj
allergologico
(medycyna, medyczny) związany z alergologią, dotyczący alergologii

ależ ˈalɛʃ interjection
addirittura
wykrzyknik stosowany dla wyrażenia protestu, braku zgody

ależ ˈalɛʃ particle
ma
podkreślenie kontrastu z wcześniejszą wypowiedzią
wyraz zdumienia, zaskoczenia

alfa ˈalfa n
alfa
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfa ˈalfa ordinalAdjective
alfa
pierwszy (przy oznaczaniu np. kątów, faz, współczynników, wersji itp.)

alfabet alˈfabɛt n
abbiccì alfabeto
uporządkowany zbiór znaków jakiegoś systemu znakowego, odpowiadających literom alfabetu (1.1)
alfabeto abbiccì
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

alfabetycznie ˌalfabɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
alfabeticamente
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨʧ̑nɨ adj
alfabetico
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie

alfons ˈalfɔ̃w̃s n
magnaccia pappone lennone
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę

algebra alˈɡɛbra n
algebra
jeden z działów matematyki;

algebraiczny adj
algebrico
dotyczący algebry

algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
algerino
mieszkaniec Algieru

algierka alʲˈɟɛrka n
algerina
mieszkanka Algieru

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
algerino
odnoszący się do państwa Algieria

algo- ˈalɡɔ
algo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z bólem

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
algofobia
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem;

algolagnia ˌalɡɔˈlaɟɲja n
algolagnia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;

algologia ˌalɡɔˈlɔɟja n
algologia
(botanika, botaniczny) nauka o glonach
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się badaniem i leczeniem bólu

algometria ˌalɡɔ̃ˈmɛtrʲja n
algometria
(medycyna, medyczny) pomiar wrażliwości na ból

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
algoritmo
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

algorytmiczny adj
algoritmico
związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

aliant n
alleato
(historia, historyczny, historycznie) państwo opozycyjne w stosunku do Niemiec w I i II wojnie światowej
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stojący po tej samej stronie w działaniach wojennych

alibi aˈlʲibʲi n
alibi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

alif n
alif
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu arabskiego, ا;

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
alligatore
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

alimentacyjny adj
alimentare
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z alimentami

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
allitterazione
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
alizarina
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

alka ˈalka n
alca
(ornitologia, ornitologiczny) Alca torda, ptak morski gnieżdżący się na wybrzeżach Atlantyku;

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
alcaloide
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

alkantaryn n
alcantarino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego w Hiszpanii

alkierz ˈalʲcɛʃ n
alcova
(dawniej, dawny) mały boczny pokój służący za sypialnię

alkohol alˈkɔxɔl n
alcol alcool alcole
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
alcool alcol
(spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
alcolizzato
osoba, która cierpi na alkoholizm

alkoholiza n
alcolisi alcoolisi
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
alcolismo alcoolismo
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo
alcolismo etilismo alcoolismo
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;

alkoholowe zapalenie wątroby n
epatite alcolica
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie;

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
alcolico alcoolico
zawierający alkohol; związany z alkoholem

allegro alˈːɛɡrɔ n
allegro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkie tempo;

allegro, ma non troppo alˈːɛɡrɔ ˈma ˈnɔ̃n ˈtrɔpːɔ adv
allegro ma non troppo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiarkowanie szybko

allel ˈalːɛl n
allele
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
alleluia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

allelujatyczny ˌalːɛlujaˈtɨʧ̑nɨ adj
alleluiatico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z okrzykiem radości i triumfu zaczynającym lub kończącym psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne

allopurinol ˌalːɔpuˈrʲĩnɔl n
allopurinolo
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) lek, inhibitor oksydazy ksantynowej;

almanach alˈmãnax n
almanacco lunario
rodzaj publikacji;

almandyn n
almandino
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

almucja n
almuzia almuzio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (krawiectwo) futrzana peleryna noszona dawniej przez osoby duchowne

aloes aˈlɔɛs n
aloe
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

alokazja n
alocasia
(botanika, botaniczny) Alocasia (Schott) G. Don, rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju alokazji (1.1)

alokucja n
allocuzione
uroczysta przemowa;

alopatia n
allopatia
(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

alopatyczny adj
allopatico
(medycyna, medyczny) związany z alopatią

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
allotropia
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

alpaka alˈpaka n
alpaca
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
wełna z lamy (1.1)
gładka, wełniana tkanina w pasy;
alpacca
(chemia, chemiczny) stop miedzi, cynku i niklu o białym kolorze; nowe srebro;

alpejski alˈpɛjsʲci adj
alpino
związany z Alpami, dotyczący Alp

alpinarium ˌalpʲĩˈnarʲjũm n
giardino alpino
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród skalny roślin wysokogórskich;

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
alpinista
osoba uprawiająca alpinizm;

alpinistka ˌalpʲĩˈɲistka n
alpinista
kobieta uprawiająca alpinizm

alpinistyka n
alpinismo
(sport, sportowy) (dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska
(sport, sportowy) szerzej: wspinaczka wysokogórska
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
alpinismo
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

alt alt n
contralto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;

altana alˈtãna n
gazebo
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

alteracja n
alterazione
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
alternatore
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

altocumulus n
altocumulo
(meteorologia, meteorologiczny) kłębiasta chmura średniego piętra;

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
altruista
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

altruistka ˌaltruˈ<sup>j</sup>istka n
altruista
kobieta bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

altruistyczny ˌaltru<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
altruista
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
altruismo
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

altówka alˈtufka n
viola
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

aluzja aˈluzʲja n
allusione accenno
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

aluzyjny adj
allusivo
związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
alsaziano
związany z Alzacją

amadeita n
amadeita
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego we Włoszech

amalfitanin n
amalfitano
mieszkaniec Amalfi, osoba z tego miasta

amalfitański adj
amalfitano
związany z miastem Amalfi

amalgamat n
amalgama
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem;
(przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów

amantadyna n
amantadina
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu;

amatofobia ˌãmatɔˈfɔbʲja n
amatofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed kurzem

amator ãˈmatɔr n
amatore
osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo
amatore dilettante
miłośnik, ktoś oddany czemuś

ambasada ˌãmbaˈsada n
ambasciata
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)
gwara więzienna brzuch, żołądek

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
ambasciatore
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambasador dobrej woli n
ambasciatore di buona volontà
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

ambi- ˈãmbʲi
ambi-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dwoistość tego, co jest nazwane drugim członem

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
ambizione
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
ambizioso
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambiwalencja ˌãmbʲivaˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
ambivalenza
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

amblygonit n
ambligonite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;

ambona ãmˈbɔ̃na n
pulpito
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

ambrozjański possessiveAdjective
ambrosiano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący życia i twórczości Ambrożego z Mediolanu, charakterystyczny, typowy dla Ambrożego z Mediolanu lub jego twórczości, taki jak u Ambrożego z Mediolanu

ambulans ãmˈbulãw̃s n
ambulanza autoambulanza
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
ambulante ambulatoriale
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

ameba ãˈmɛba n
amoeba ameba
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

ameloblast n
ameloblasto
(biologia, biologiczny) komórka nabłonkowa wytwarzająca szkliwo podczas rozwoju zęba;

amen ˈãmɛ̃n interjection
amen così sia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

ameryk ãˈmɛrɨk n
americio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
americanismo
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

amerykanizować v
americanizzare
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
americano statunitense
dotyczący Ameryki (kontynentu)
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

ametyst ãˈmɛtɨst n
ametista
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
anfetamina
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfetaminowy adj
anfetaminico
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) związany z amfetaminą, dotyczący amfetaminy

amfibolowy adj
anfibolico
(mineralogia, mineralogiczny) związany z amfibolami, dotyczący amfibolów

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
anfiteatro
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

amharski ãmˈxarsʲci n
amarico
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii

amina n
ammina
(chemia, chemiczny) związek organiczny zawierający w budowie jedną lub więcej grup aminowych;

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
amminoacido aminoacido
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

aminokwas egzogenny ˌãmʲĩˈnɔkfas ˌɛɡzɔˈɡɛ̃nːɨ n
amminoacido essenziale
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu

amiotrofia n
amiotrofia
utrata masy mięśniowej

amnestia ãmˈnɛstʲja n
amnistia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amnezja ãmˈnɛzʲja n
amnesia
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
ammoniaca
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
ammortizzatore
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

amper ˈãmpɛr n
ampere
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
amperora
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
ampiezza
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
amputazione
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

ampułka ãmˈpuwka n
fiala
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

amulet ãˈmulɛt n
amuleto
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

amunicja ˌãmũˈɲiʦ̑ʲja n
munizione
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

anabioza n
anabiosi
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

anachroniczny adj
anacronistico sorpassato
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

anadromiczny adj
anadromo
(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
anafilassi
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

anafilaktyczny adj
anafilattico
(medycyna, medyczny) związany z anafilaksją, dotyczący anafilaksji

anaforeza n
anaforesi
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

anagogiczny ˌãnaɡɔˈɟiʧ̑nɨ adj
anagogico
(teologia, teologiczny) chrzesc. podnoszący na duchu, wzniosły

anagram ãˈnaɡrãm n
anagramma
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
anaconda
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

anakreontyk ˌãnakrɛˈɔ̃ntɨk n
anacreontica
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;

analcym n
analcime
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

analfabeta ˌãnalfaˈbɛta n
analfabeta
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) ktoś zupełnie nieznający się na czymś

analfabetka ˌãnalfaˈbɛtka n
analfabeta
(edukacja, edukacyjny) osoba płci żeńskiej niepotrafiąca pisać i czytać

analfabetyzm funkcjonalny n
analfabetismo funzionale
niezdolność rozumienia sensu tekstów pisanych występujących w codziennym otoczeniu, nieumiejętność pojmowania i wypełniania dokumentów oraz formularzy a także wykonywania prostych obliczeń arytmetycznych

analgezja n
analgesia
(medycyna, medyczny) niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

analiza ˌãnaˈlʲiza n
analisi
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analny ãˈnalnɨ adj
anale
(książkowy) odbytniczy, odbytowy

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
analogia
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
anamnesi
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,
(filozofia, filozoficzny) sposób poznania przez przypominanie, niezależny od doświadczenia zmysłowego,
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa, część liturgii eucharystycznej,

ananas ãˈnãnas n
ananas ananasso
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

anapest ãˈnapɛst n
anapesto
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

anarchia ãˈnarxʲja n
anarchia
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

anarchiczny adj
anarchico
związany z anarchią

anarchista ˌãnarˈxʲista n
anarchico
zwolennik anarchizmu

anarchistyczny ˌãnarxʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
anarchico
związany z anarchizmem

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
anarchismo
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anarchopacyfizm n
anarco-pacifismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

anataz n
anatasio
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
anatema
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

anatolian ˌãnaˈtɔlʲjãn n
pastore dell'Anatolia
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy molosów;

anatolijski ˌãnatɔˈlʲijsʲci adj
anatolico
dotyczący Anatolii, związany z Anatolią

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
anatomia
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
anatomico
związany z anatomią, dotyczący anatomii

anch n
ankh
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie;

andaluzyt ˌãndaˈluzɨt n
andalusite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

andezyt n
andesite
(geologia, geologiczny) obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna;

andoniedźwiedź n
orso andino
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tremarctos Gervais, rodzaj drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych występujących w Ameryce Południowej;

andoniedźwiedź okularowy n
orso andino
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tremarctos ornatus Cuvier, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych, występujących w Ameryce Południowej;

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
andorrano
odnoszący się do Andory (państwa)

andradyt n
andradite
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

andro- ˈãndrɔ
andro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi

androfobia n
androfobia
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

androlog ãnˈdrɔlɔk n
andrologo
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii
androloga
(medycyna, medyczny) lekarka, specjalistka andrologii

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
andrologia
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

androsteron n
androsterone
(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy

andyjski ãnˈdɨjsʲci adj
andino
związany z Andami, dotyczący Andów

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
aneddoto storiella
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

anegdotyczny ˌãnɛɡdɔˈtɨʧ̑nɨ adj
aneddotico
posiadający cechy anegdoty

aneks kuchenny n
angolo cottura
część pomieszczenia mieszkalnego, która pełni rolę kuchni

aneksja ãˈnɛksʲja n
annessione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

anemiczny adj
anemico
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

anemo- ãˈnɛ̃mɔ
anemo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

anemologia ˌãnɛ̃mɔˈlɔɟja n
anemologia
(meteorologia, meteorologiczny) nauka o wiatrach

anemometr ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥ n
anemometro
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

anemometria ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja n
anemometria
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru

anemoskop n
anemoscopio
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd wskazujący kierunek wiatru

aneroid ˌãnɛˈrɔ<sup>j</sup>it n
aneroide
(technologia, technika, techniczny) sprężynowy barometr próżniowy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
anestesista
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

anestezjologia n
anestesiologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

anestezjologiczny adj
anestesiologico
(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami

angelologia n
angelologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii
(teologia, teologiczny) w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;

angeologia n
angelologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii
(teologia, teologiczny) w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
inglese
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
inglese
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angina ãŋʲˈɟĩna n
tonsillite
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

angio- ˈãŋʲɟɔ prefix
angio-
(medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z układem naczyniowym

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
angiografia
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

angiolog ãŋʲˈɟɔlɔk n
angiologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego
angiologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka angiologii

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
angiologia
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

angiologiczny adj
angiologico
(medycyna, medyczny) związany z angiologią

anglezyt n
anglesite
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
anglicismo anglismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

anglikanin ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn n
anglicano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu

anglikanizm n
anglicanesimo anglicanismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

anglikanka ˌãŋɡlʲiˈkãnka n
anglicana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni anglikanizmu

anglikański adj
anglicano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

anglo- ˈãŋɡlɔ
anglo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim

anglofon n
anglofono
(książkowy) osoba mówiąca po angielsku

anglojęzyczny ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
anglofono
posługujący się językiem angielskim
spisany, stworzony w języku angielskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim

anglomania ˌãŋɡlɔ̃ˈmãɲja n
anglomania
nadmierna i bezkrytyczna sympatia do osób, przedmiotów, zjawisk związanych z Anglią;

anglosaski ˌãŋɡlɔˈsasʲci adj
anglosassone
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)

angolski ãŋˈɡɔlsʲci adj
angolano
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
anedonia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

anhydryt ãnˈxɨdrɨt n
anidrite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4);

ani trochę ˈãɲi ˈtrɔxɛ adv
né punto né poco
zupełnie nie, wcale nie; nawet nie odrobinę, nawet nie w całym stopniu

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
serafico angelico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami

anihilacja n
annichilazione
zniszczenie, unicestwienie
(fizyka, fizyczny) proces w którym cząstki i anty-cząstki, podlegają unicestwieniu;

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
animazione
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

animator ˌãɲĩˈmatɔr n
animatore
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie leader mniejszej grupy wiernych, np. w którymś z ruchów czy duszpasterstw
człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska

animatorka n
animatrice
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta wykonująca rysunki do filmu rysunkowego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie liderka mniejszej grupy wiernych, np. w którymś z ruchów czy duszpasterstw
kobieta zachęcająca do jakiegoś działania, pobudzająca działania, aktywna w danej dziedzinie i wzbudzająca nią zainteresowanie środowiska

animista ˌãɲĩˈmʲista n
animista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

animistyczny adj
animistico animista
związany z animizmem, właściwy animizmowi

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
animismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

anionowy adj
anionico
(chemia, chemiczny) związany z anionami, dotyczący anionów

anioł ˈãɲɔw n
angelo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czuwa nad kimś

aniwersarz n
anniversario
(dawniej, dawny) rocznica

anizokoria n
anisocoria
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

ankieta ãŋʲˈcɛta n
inchiesta intervista
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

ankieter ãŋʲˈcɛtɛr n
sondaggista
osoba, która zbiera informacje za pomocą ankiety

ankoński adj
anconetano anconitano
odnoszący się do Ankony, związany z Ankoną, pochodzący z Ankony

annały n
annali
dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
anomalia
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

anomalny adj
anomalo
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anonimowo adv
anonimamente
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
anonimo
o nieujawnionym nazwisku

anons ˈãnɔ̃w̃s n
annuncio
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
anoressia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

anorektyczka n
anoressica
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na anoreksję

anorektyk ˌãnɔˈrɛktɨk n
anoressico
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję

anorgazmia n
anorgasmia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

anormalność n
anormalità
cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni

anortyt n
anortite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

anoskopia n
anoscopia
(medycyna, medyczny) badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy

anosmia n
anosmia
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
antagonismo
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

antarktyczny adj
antartico
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
antenna
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antiochenka n
antiochena
mieszkanka Antiochii

antiocheńczyk n
antiocheno
mieszkaniec Antiochii

antiocheński adj
antiocheno
odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią

antleryt n
antlerite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4;

antofyllit n
antofillite
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
antologia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

antologiczny adj
antologico
związany z antologią, stanowiący antologię

antonomazja n
antonomasia
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

antropo- ãnˈtrɔpɔ
antropo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

antropocentryczny adj
antropocentrico
skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

antropocentryzm n
antropocentrismo
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
antropofagia
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
antropofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropogeneza n
antropogenesi
(antropologia, antropologiczny) pochodzenie człowieka jako gatunku, historia jego rozwoju;

antropogeograficzny adj
antropogeografico
(geografia, geograficzny) (antropologia, antropologiczny) związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
antropologo
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
antropologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
antropologico
związany z antropologią, dotyczący antropologii

antropometryczny adj
antropometrico
związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

antropomorfizacja ˌãntrɔpɔ̃mɔrfʲiˈzaʦ̑ʲja n
antropomorfismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; nadawanie rzeczom, zjawiskom lub pojęciom cech ludzkich

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
antropomorfismo
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

antropozoficzny adj
antroposofico
związany z antropozofią, dotyczący antropozofii

anty- ˈãntɨ prefix
anti- contro-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny

antyalkoholowy ˌãntɨalkɔxɔˈlɔvɨ adj
antialcolico antialcoolico
przeznaczony do walki z alkoholizmem, leczący alkoholików

antyamerykański adj
antiamericano
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów

antyatom n
antiatomo
(fizyka, fizyczny) atom zbudowany z antycząstek;

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
antibatterico
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antybiogram ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm n
antibiogramma
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie;

antybiotyczny adj
antibiotico
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
antibiotico
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antybohater ˌãntɨbɔˈxatɛr n
antieroe
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;

antybolszewicki ˌãntɨbɔlʃɛˈvʲiʦ̑ʲci adj
antibolscevico
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików

antybolszewik n
antibolscevico
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik bolszewizmu, bolszewików

antycholinergiczny adj
anticolinergico
(biochemia, biochemiczny) blokujący działanie acetylocholiny lub wykazujący działanie do niej przeciwne

antychryst n
anticristo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antychrześcijański ˌãntɨxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
anticristiano
skierowany przeciwko chrześcijaństwu

antycyklon n
anticiclone
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antycypacja ˌãntɨʦ̑ɨˈpaʦ̑ʲja n
anticipazione
przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego

antydatować ˌãntɨdaˈtɔvaʨ̑ v
antidatare
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

antydopingowy ˌãntɨdɔpʲĩŋˈɡɔvɨ adj
anti-doping antidoping
przeznaczony do walki z dopingiem u sportowców, do wykrywania niedozwolonych środków dopingujących

antyelektrostatyczny adj
antistatico
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się

antyfaszysta ˌãntɨfaˈʃɨsta n
antifascista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu

antyfaszystka n
antifascista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka faszyzmu

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
antifascista antifascistico
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
antifascismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

antyfeministyczny ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
antifemminista
taki, który opiera się na antyfeminizmie

antyfeminizm n
antifemminismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

antyfeudalny adj
antifeudale
skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

antyfona n
antifona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;

antyfonarz n
antifonario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca antyfony

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
antigene
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antyimperialistyczny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩmpɛrʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
antimperialista antimperialistico
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów

antyinflacyjny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩnflaˈʦ̑ɨjnɨ adj
antiinflazionistico antinflazionistico
mający na celu zmniejszenie lub przeciwdziałanie inflacji

antykatolicki ˌãntɨkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
anticattolico
wrogi katolicyzmowi, skierowany przeciwko katolicyzmowi

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
anticlericalismo
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

antykoagulant ˌãntɨkɔaˈɡulãnt n
anticoagulante
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi;

antykomunista ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista n
anticomunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

antykomunistka ˌãntɨkɔ̃mũˈɲistka n
anticomunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm

antykomunistyczny ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
anticomunistico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
anticomunismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
contraccezione
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

antykoncepcyjny ˌãntɨkɔ̃nʦ̑ɛpˈʦ̑ɨjnɨ adj
contraccettivo
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę

antykorozyjny ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ adj
antiruggine
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

antykwariusz ˌãntɨˈkfarʲjuʃ n
antiquario
ktoś handlujący antykami, dziełami sztuki, starymi mapami, używanymi książkami

antylogia ˌãntɨˈlɔɟja n
antilogia
(językoznawstwo, językoznawczy) zestawienie przeciwieństw

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
antilope
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antymafijny ˌãntɨ̃maˈfʲijnɨ adj
antimafia
zwalczający mafię, prowadzący walkę z mafią

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
antimateria
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymitotyczny adj
antimitotico
(biologia, biologiczny) hamujący mitozę

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
antimonio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antymonowy ˌãntɨ̃mɔ̃ˈnɔvɨ adj
antimoniale
(chemia, chemiczny) dotyczący antymonu, zawierający antymon

antynarodowy adj
antinazionale
wrogi narodowi; działający na szkodę na narodu

antynatalizm n
antinatalismo
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

antyniewolniczy adj
antischiavista
skierowany przeciwko niewolnictwu, działający przeciw niewolnictwu

antynomia n
antinomia
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

antynuklearny adj
antinucleare
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko wykorzystaniu energii jądrowej
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko wykorzystaniu, badaniu czy rozmieszczaniu broni jądrowej

antyoksydacyjny adj
antiossidante
taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
antipapa
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
antipatia
niechęć do kogoś

antypatyczny ˌãntɨpaˈtɨʧ̑nɨ adj
antipatico
budzący odrazę, niechęć

antypaństwowy adj
antistatale
taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości

antypolski ˌãntɨˈpɔlsʲci adj
antipolacco
wymierzony przeciwko Polakom, dyskryminujący Polaków

antypowieść n
antiromanzo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

antyrasizm n
antirazzismo
ruch społeczny, postawa lub pogląd sprzeciwiający się rasizmowi

antyreligijny ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ adj
antireligioso
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

antyrewolucyjny adj
antirivoluzionario
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji

antyrządowy ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
antigovernativo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko rządowi

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
antisemitismo
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
antisettico
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

antyspołeczny adj
antisociale
wrogi społeczeństwu; działający na szkodę społeczeństwa

antysyjonista n
antisionista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik syjonizmu

antysyjonistyczny ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
antisionista
wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu

antytoksyczny ˌãntɨtɔˈksɨʧ̑nɨ adj
antitossico
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych

antytrynitarski adj
antitrinitario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z antytrynitarzami, antytrynitaryzmem lub odrzuceniem dogmatu o Trójcy Świętej

antytrynitaryzm n
antitrinitarismo
(teologia, teologiczny) doktryna odrzucająca istnienie Trójcy Świętej

antytrynitarz ˌãntɨtrɨ̃ˈɲitaʃ n
antitrinitario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca antytrynitaryzmu

anulować ˌãnuˈlɔvaʨ̑ v
annullare
stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś

anuria n
anuria
(medycyna, medyczny) (zobacz) bezmocz

anyż gwiazdkowy ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ n
anice stellato
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy

aojda aˈɔjda n
aedo
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;

aorta aˈɔrta n
aorta
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aostański adj
aostano
związany z Aostą, dotyczący Aosty

aparat aˈparat n
apparato
(anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
instytucje, urzędy zajmujące się kontrolą lub kierowaniem pewną dziedziną życia państwowego, społecznego
apparecchio
(medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
fotocamera macchina fotografica
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

aparat kompaktowy aˈparat ˌkɔ̃mpakˈtɔvɨ n
fotocamera compatta macchina compatta macchina fotografica compatta
(fotografia) aparat fotograficzny (analogowy lub cyfrowy) o małych gabarytach i prostej konstrukcji, wyposażony w niewymienny obiektyw (stałoogniskowy lub częściej zmiennoogniskowy);

aparat rentgenowski aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci n
apparecchio per radiografia
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim

apartament ˌaparˈtãmɛ̃nt n
appartamento
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie

apateizm n
apateismo
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

apatia aˈpatʲja n
apatia
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apatycznie adv
apaticamente
w sposób apatyczny

apelacja n
ricorso apello impugnativa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

apeniński ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
appenninico
(geografia, geograficzny) związany z Apeninami

apetyczny ˌapɛˈtɨʧ̑nɨ adj
appetitoso
zachęcający do jedzenia

apetyt aˈpɛtɨt n
appetito
chęć jedzenia, łaknienie;

apetyt rośnie w miarę jedzenia aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈʣ̑ɛ̃ɲa proverb
l'appetito vien mangiando
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

aphelium n
afelio
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

aplauz ˈaplaws n
applauso
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
applicatore
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

aplikować ˌaplʲiˈkɔvaʨ̑ v
somministrare propinare
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku

apofiza n
apofisi
(geologia, geologiczny) rodzaj żyły skalnej;
(geologia, geologiczny) rozgałęzienie masy głębinowej wypełnione magmą;

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
troncamento apocope
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

apokryficzny ˌapɔkrɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
apocrifo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu

apolipoproteina ˌapɔlʲipɔprɔtɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
apolipoproteina
(biochemia, biochemiczny) białko wchodzące w skład lipoprotein;

apolitycznie adv
apoliticamente
w sposób apolityczny

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
apologia
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

apoptoza ˌapɔˈptɔza n
apoptosi
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

aporia aˈpɔrʲja n
aporia
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
apostasia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

apostolat n
apostolato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność apostolska, krzewienie wiary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność biskupia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
apostolico
dotyczący apostołów
dotyczący papieża (jako następcy św. Piotra Apostoła)

apostolstwo n
apostolato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) propagowanie wiary chrześcijańskiej;

apostoł aˈpɔstɔw n
apostolo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo

apostołowanie n
apostolato evangelizzazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) głoszenie wiary chrześcijańskiej

apostołować v
evangelizzare
wypełniać obowiązki apostoła, głosić chrześcijaństwo

apoteoza ˌapɔtɛˈɔza n
apoteosi
(książkowy) otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią;
(sztuka) przedstawienie osoby, idei lub wydarzenia w sposób gloryfikujący
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urzędowa deifikacja człowieka lub zwierzęcia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) scena finalna w niektórych przedstawieniach dziewiętnastowiecznych

apoteozować v
fare l' apoteosi
(książkowy) uznawać za boga

apotropeiczny adj
apotropaico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów

appendektomia ˌapːɛ̃ndɛkˈtɔ̃mʲja n
appendicectomia
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;

aprobata ˌaprɔˈbata n
approvazione
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

aprowizacja ˌaprɔvʲiˈzaʦ̑ʲja n
approvvigionamento
zaopatrzenie w artykuły pierwszej potrzeby

apsyda apˈsɨda n
abside
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej
apside
(astronomia, astronomiczny) każdy z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej;

apteczka pierwszej pomocy apˈtɛʧ̑ka ˈpʲjɛrfʃɛj pɔ̃ˈmɔʦ̑ɨ n
cassetta di pronto soccorso
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy

apteka apˈtɛka n
farmacia
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarz apˈtɛkaʃ n
farmacista
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

apulski adj
pugliese
związany z Apulią

aquapark akˈfapark n
acquapark
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.;

ar ar n
ara
(jednostka miary) jednostka powierzchni gruntu równa stu metrom kwadratowym;

ara ˈara n
ara
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

ara błękitna n
ara indaco
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus leari, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus;

ara hiacyntowa n
ara giacinto
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus hyacinthinus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Anodorhynchus;

ara marakana n
ara frontecastana
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius maracana, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius

ara modra ˈara ˈmɔdra n
ara di Spix
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

arab ˈarap n
cavallo arabo
(hipologia, hipologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń czystej krwi arabskiej;

arabeska ˌaraˈbɛska n
arabesco
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
(choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;

arabista ˌaraˈbʲista n
arabista
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

arabistka ˌaraˈbʲistka n
arabista
specjalistka w zakresie arabistyki

arabizacja n
arabizzazione
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

arabizm aˈrabʲism̥ n
arabismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;
grupa cech charakterystycznych dla Arabów, kultury bądź świata arabskiego

arabizować v
arabizzare
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie
arabizzarsi
stawać się Arabem, nabierać cech arabskich

arabski aˈrapsʲci adj
arabo
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
arabo
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arachid n
arachide nocciolina
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
aracnofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
aracnologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

aragonit ˌaraˈɡɔ̃ɲit n
aragonite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
aragonese
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci adj
aramaico
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
aramaico
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

arbiter arˈbʲitɛr n
arbitro
(sport, sportowy) sędzia sportowy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór

arbitraż n
arbitrato arbitraggio
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

arbuz ˈarbus n
anguria cocomero
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;
cocomero anguria
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
arcaico
będący typowym dla dawnych czasów

archaizm n
arcaismo
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

archanioł arˈxãɲɔw n
arcangelo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeo- arˈxɛɔ
archeo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
archeologo
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw
archeologa
uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
archeologia
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
archeologico
związany z archeologią, dotyczący archeologii

archeolożka n
archeologa
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

archetyp arˈxɛtɨp n
archetipo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

archi- ˈarxʲi
archi-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: główny, naczelny

archidiecezja n
arcidiocesi archidiocesi
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;

archimandryta n
archimandrita
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji

archiopactwo n
arciabbazia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najstarsze opactwo na danym terytorium

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
arcipelago
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

architekt arˈxʲitɛkt n
architetto
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury

architektoniczny ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
architettonico
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
architettura
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

architraw arˈxʲitraf n
architrave
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;

archiwista n
archivista
pracownik archiwum

arcosolium n
arcosolio
(architektura, architektoniczny) wczesnochrześcijańska nisza grobowa o łukowym sklepieniu;

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
arcivescovo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcybiskupi adj
archiepiscopale arcivescovile
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem

arcybiskupstwo n
arcivescovado arcivescovato
(administracja) biskupstwo pod jurysdykcją arcybiskupa;
godność arcybiskupa, jego urząd

arcydzieło ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛwɔ n
capolavoro
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;
(przenośnie, przenośnia) dobrze wykonana praca

arcykapłan n
sommo sacerdote
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich;
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi

arcyksiążę n
arciduca
austriacki tytuł książęcy
osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)

aretyńczyk n
aretino
mieszkaniec miasta Arezzo

aretyński adj
aretino
związany z Arezzo, dotyczący Arezzo

argentyt n
argentite
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S;

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
argentino
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

argon ˈarɡɔ̃n n
argon argo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argument arˈɡũmɛ̃nt n
argomento
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

argumentacja n
argomentazione ragionamento
uzasadnianie za pomocą argumentów

argusowe oczy ˌarɡuˈsɔvɛ ˈɔʧ̑ɨ idiom
occhi d'Argo
umiejętność dokładnego postrzegania uchybień, złych stron czegoś; czujny wzrok

aria ˈarʲja n
aria
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

ariański arʲˈjä̃j̃sʲci adj
ariano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
arca di Noè
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;

arkada arˈkada n
arcata
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;

arkebuz arˈkɛbus n
archibugio
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;

arkoza n
arcosa
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie;

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈʦ̑ɨjnɨ n
foglio di calcolo foglio elettronico
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;

arlekin n
arlecchino
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

armator n
armatore
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek;

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
armeno
odnoszący się do Armenii

armia ˈarmʲja n
armata esercito
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
arroganza prepotenza
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arogancki ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲci adj
arrogante ardito strafottente tracotante
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja

arogant aˈrɔɡãnt n
arrogante spocchione
człowiek arogancki, zuchwały

arogantka n
arrogante
kobieta arogancka, zuchwała

aromaterapeutyczny adj
aromaterapico
związany z aromaterapią

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
aromaterapia
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

aromatyzować v
aromatizzare
(chemia, chemiczny) nadawać zapachu

arotron wielki n
pesce palla stellato
(ichtiologia, ichtiologiczny) Arothron stellatus, gatunek morskiej ryby z rodziny rozdymkowatych;

arpeggio arˈpɛʤ̑ʲjɔ n
arpeggio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;

arras ˈarːas n
arazzo
(sztuka) ozdobny dywan, gobelin z motywem figuratywnym zawieszany na ścianie;

arsen ˈarsɛ̃n n
arsenico
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arsenał arˈsɛ̃naw n
arsenale
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

arsenopiryt n
arsenopirite orpimento
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

arsenowy adj
arsenico
(chemia, chemiczny) dotyczący arsenu, zawierający arsen

artefakt arˈtɛfakt n
artefatto
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;

arteria arˈtɛrʲja n
arteria
(anatomia, anatomiczny) tętnica
ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

artezyjski adj
artesiano
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

artykuł arˈtɨkuw n
articolo
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
(handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek

artykuły gospodarstwa domowego ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ n
elettrodomestico
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
artiglieria
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej

artysta arˈtɨsta n
artista
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
artistico
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty
bello estetico
piękny, estetyczny

arubański adj
arubano
związany z Arubą, dotyczący Aruby

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
aristocratico
osoba należąca do arystokracji

arystokratka ˌarɨstɔˈkratka n
aristocratica
kobieta należąca do arystokracji

arystokratycznie adv
aristocraticamente
w sposób arystokratyczny

arystotelesowski adj
aristotelico
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk

arystotelizm n
aristotelismo
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa

arytmia aˈrɨtmʲja n
aritmia
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

as a ɛs as n
asso
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą

asamblaż n
assemblage
(sztuka) trójwymiarowy kolaż z gotowych przedmiotów;

ascetycznie adv
asceticamente
w sposób ascetyczny

ascetyczny adj
ascetico
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń
austero ascetico
pełen prostoty, oszczędny, surowy

ascetyzm n
ascetismo
filozofia i praktyki ascetów

asceza asˈʦ̑ɛza n
ascesi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
asessualità
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

aseksualny ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
asessuato asessuale
(potocznie, potoczny) pozbawiony seksu, zmysłowości

aseptyczny adj
asettico
(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

asertywność ˌasɛrˈtɨvnɔɕʨ̑ n
assertività
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;

asfalt ˈasfalt n
asfalto
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asfaltować v
asfaltare
pokrywać powierzchnię asfaltem

asklepiejon n
asclepeion
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

asonans n
assonanza
(językoznawstwo, językoznawczy) rym polegający na identyczności tylko samogłosek

aspartam asˈpartãm n
aspartame
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
aspetto sfaccettatura
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana

aspermia n
aspermia
(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie;

aspiracja ˌaspʲiˈraʦ̑ʲja n
ambizione aspirazione desiderio
dążenie do czegoś, pragnienie zrobienia lub dokonania czegoś

aspirant aˈspʲirãnt n
aspirante candidato
ktoś, kto się o coś ubiega, np. o stanowisko

aspirować v
aspirare
starać się, ubiegać się o coś

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
aspirina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

aspołeczny adj
asociale forastico
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

astat ˈastat n
astato
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astenia n
astenia
(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

asteniczny adj
astenico
wątły, o słabej budowie ciała lub odporności

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
astenosfera
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
asteroide pianetino planetoide
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

asterysk aˈstɛrɨsk n
stellina
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

astma ˈastma n
asma
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astma sercowa ˈastma sɛrˈʦ̑ɔva n
asma cardiaco
(medycyna, medyczny) zaburzenie występujące w formie napadów duszności, związane z przebiegiem przewlekłej, lewokomorowej niewydolności serca;

astmatyczka ˌastmaˈtɨʧ̑ka n
asmatica
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na astmę

astmatyczny adj
asmatico
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

astrafobia ˌastraˈfɔbʲja n
astrafobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami

astragal aˈstraɡal n
astragalo
(anatomia, anatomiczny) kość od wewnętrznej strony stopy między wgłębieniem a kostką;
(architektura, architektoniczny) ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków;

astro- ˈastrɔ
astro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi

astrofizyczka n
astrofisica
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astrofizyki

astrofizyczny adj
astrofisico
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
astrofisico
specjalista w zakresie astrofizyki

astrofizyka n
astrofisica
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrofotometr ˌastrɔfɔˈtɔ̃mɛtr̥ n
astrofotometro
(technologia, technika, techniczny) fotometr używany do pomiaru natężenia światła ciał niebieskich;

astrograf aˈstrɔɡraf n
astrografo
luneta astronomiczna używana do fotografowania ciał niebieskich;

astrolabium ˌastrɔˈlabʲjũm n
astrolabio
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

astrolatria ˌastrɔˈlatrʲja n
astrolatria
kult ciał niebieskich uważanych za bóstwa, demony lub ich za siedziby;

astrolog aˈstrɔlɔk n
astrologo
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
astrologia
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
astrologico
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

astrologować ˌastrɔlɔˈɡɔvaʨ̑ v
astrologare
(przestarzałe, przestarzały) wróżyć, przepowiadać

astrolożka n
astrologa
kobieta zajmująca się astrologią, przepowiadająca przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrometryczny adj
astrometrico
(astronomia, astronomiczny) związany z astrometrią, dotyczący astrometrii

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
astronauta
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronautyczny adj
astronautico
związany z astronautyką lub astronautami, dotyczący astronautyki lub astronautów

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
astronomo
specjalista w zakresie astronomii;
miłośnik i znawca astronomii

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
astronomia
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
astronomico
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
(przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci adj
asturiano
dotyczący Asturii, związany z Asturią

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
asturiano
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

astygmatyzm n
astigmatismo
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;
(optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
asimmetrico
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymilacja n
assimilazione
przystosowanie się do życia w obcej społeczności

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
asintote asintoto
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asyriolog n
assiriologo
specjalista w dziedzinie asyriologii

asyriologiczny adj
assiriologico
(archeologia, archeologiczny) związany z asyriologią, dotyczący asyriologii

asyrologia n
assiriologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

asyski adj
assisano assisiate
związany z Asyżem, dotyczący Asyżu

asystent n
assistente
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy

asystentka n
assistente
kobieta asystent

asyżanin n
assisano assisiate
mieszkaniec Asyżu

asyżanka n
assisana assisiate
mieszkanka Asyżu

aszkenazyjski ˌaʃkɛ̃naˈzɨjsʲci adj
ashkenazita askenazita
związany z Aszkenezyjczykami, dotyczący Aszkenazyjczyków

atak ˈatak n
attacco
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych

atak serca ˈatak ˈsɛrʦ̑a n
infarto del miocardio infarto miocardico coccolone
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

atakować ˌataˈkɔvaʨ̑ v
attaccare
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie
attaccare inveire
występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś

ataksyt n
atassite
(mineralogia, mineralogiczny) meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu;

atanazjański adj
atanasiano
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim

atanor n
athanor
(ezoteryka) specjalny piec do celów alchemicznych;

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
atavico
o cechach podobnych jak u odległych przodków

atawizm aˈtavʲism̥ n
atavismo
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
ateo ateista
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistka ˌatɛˈ<sup>j</sup>istka n
atea ateista
kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
ateistico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
ateismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
ateniese
mieszkaniec Aten

atlant ˈatlãnt n
atlante
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;

atlantycki ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci adj
atlantico
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący państw NATO

atlas ˈatlas n
atlante
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

atletycznie adv
atleticamente
z wyćwiczoną muskulaturą

atletyczny adj
atletico
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie
(sport, sportowy) odnoszący się do atletyki, związany z atletyką

atletyka aˈtlɛtɨka n
atletica
wszystkie ćwiczenia sportowe

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
atmosfera
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.

atol ˈatɔl n
atollo
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

atom ˈatɔ̃m n
atomo
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atomista ˌatɔ̃ˈmʲista n
atomista
(filozofia, filozoficzny) filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii
(fizyka, fizyczny) badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
inchiostro
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

atrament sympatyczny aˈtrãmɛ̃nt ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ n
inchiostro simpatico
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika;

atrofia aˈtrɔfʲja n
atrofia
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

atropina n
atropina
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

atrybucja ˌatrɨˈbuʦ̑ʲja n
attribuzione
przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś)

atto- ˈatːɔ
atto-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

atut ˈatut n
trionfo
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru

atłas ˈatwas n
raso
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

au aw interjection
ahi ahia
…wyrażający ból

audiencja awˈdʲjɛ̃nʦ̑ʲja n
udienza
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku

audiogram awˈdʲjɔɡrãm n
audiogramma
(medycyna, medyczny) zapis wyniku badania słuchu za pomocą audiometru;

audiolog awˈdʲjɔlɔk n
audiologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu
audiologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka audiologii

audiologiczny adj
audiologico
(medycyna, medyczny) związany z audiologią, dotyczący audiologii

audiometr awˈdʲjɔ̃mɛtr̥ n
audiometro
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;

audiowizualny adj
audiovisivo
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych

audycja awˈdɨʦ̑ʲja n
audizione
rodzaj wewnętrznego popisu w szkole muzycznej
trasmissione
program radiowy;

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
auditorio
sala wykładowa, odczytowa;
pubblico
ogół słuchaczy zgromadzonych na wykładzie, odczycie, koncercie

augment ˈawɡmɛ̃nt n
aumento
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego

augmentacja ˌawɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
aggravamento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika imitacyjna polegająca na wydłużeniu, najczęściej dwukrotnym, wszystkich wartości rytmicznych tematu;

augustyński adj
agostiniano
związany z Augustynem z Hippony lub augustynizmem

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
asta incanto
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

auksyna awˈksɨ̃na n
auxina
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu;

aula ˈawla n
aula
duża sala wykładowa wykorzystywana również w celach reprezentacyjnych, na koncerty, pokazy

aura ˈawra n
atmosfera aura
(przenośnie, przenośnia) nastrój panujący w określonym miejscu, czasie, momencie
aura
(medycyna, medyczny) zespół objawów przed wystąpieniem ataku padaczki
tempo
(meteorologia, meteorologiczny) zespół zjawisk atmosferycznych

auskultacja ˌawskulˈtaʦ̑ʲja n
ascoltazione auscultazione
(medycyna, medyczny) osłuchiwanie narządów wewnętrznych pacjenta;

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
australiano
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
austriaco
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

austro-węgierski adj
austro-ungarico austroungarico
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

austrofaszyzm n
austrofascismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;

auszpik ˈawʃpʲik n
aspic
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa lub ryby w galarecie; (zobacz) też auszpik w Encyklopedii staropolskiej

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
autenticamente
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
autenticità
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
autentico
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

auto ˈawtɔ n
auto
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

auto- ˈawtɔ prefix
auto-
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
autobiografia
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobiograficzny adj
autobiografico
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

autobus awˈtɔbus n
autobus
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autobusowy ˌawtɔbuˈsɔvɨ adj
dello autobus di autobus
odnoszący się do autobusu, związany z autobusem

autochton n
autoctono
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium

autochtoniczny adj
autoctono
związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

autodafe ˌawtɔdaˈfɛ n
autodafé
(historia, historyczny, historycznie) wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję;

autodrom n
autodromo
(sport, sportowy) wyścigowy tor samochodowy

autoerotyczny adj
autoerotico
(seksuologia, seksuologiczny) charkteryzujący się autoerotyzmem, świadczący o wzmożonym zainteresowaniu swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

autoerotyzm n
autoerotismo
(seksuologia, seksuologiczny) wzmożone zainteresowanie swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

autograf awˈtɔɡraf n
autografo
własnoręczny podpis
rękopis wykonany przez autora dzieła

autoironia ˌawtɔ<sup>j</sup>iˈrɔ̃ɲja n
autoironia
ironia dotycząca samego siebie

autokar awˈtɔkar n
pullman autopullman
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

autokefalia ˌawtɔkɛˈfalʲja n
autocefalia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;

autokefaliczny adj
autocefalo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

autoklaw awˈtɔklaf n
autoclave
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

autokomentarz n
autocommento
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) opinia wyrażona przez kogoś na temat własnego zachowania, własnej osoby, własnego utworu

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
autocrazia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

automat biletowy n
distributore automatico di biglietti
automat służący do zakupu biletu;

automatycznie adv
automaticamente
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
automatico
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka
(przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli
rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami

automatyzm n
automatismo
wykonywanie czynności nie używając do tego świadomości, bez analizy, bez myślenia

automobilista ˌawtɔ̃mɔbʲiˈlʲista n
automobilista
(dawniej, dawny) kierowca
(przestarzałe, przestarzały) człowiek uprawiający sporty samochodowe

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
autonomia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;
swoboda działania

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
autonomo
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

autonomista n
autonomista
zwolennik idei autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
autoritratto
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autor ˈawtɔr n
autore
twórca, wynalazca, założyciel
pisarz
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oskarżyciel, powód, poprzedni właściciel

autorka n
autrice
twórczyni jakiegoś dzieła, projektu lub wynalazku

autorski awˈtɔrsʲci adj
di autore
realizowany według własnego pomysłu
związany z autorem

autorstwo n
il il autore
fakt bycia twórcą dzieła

autorytaryzm n
autoritarismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

autorytatywny ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ adj
autorevole
oparty na wiarygodnym autorytecie
autoritario
władczy, stanowczy

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
autorità
wpływ osobisty, powaga, prestiż
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi

autostop awˈtɔstɔp n
autostop
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami

autostopowicz ˌawtɔstɔˈpɔvʲiʧ̑ n
autostoppista
ktoś, kto podróżuje autostopem

autostopowiczka ˌawtɔstɔpɔˈvʲiʧ̑ka n
autostoppista
kobieta, która podróżuje autostopem

autostrada ˌawtɔˈstrada n
autostrada
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autostradowy adj
autostradale
związany z autostradą, dotyczący autostrady, występujący na autostradzie lub dla niej charakterystyczny

autosugestia ˌawtɔsuˈɡɛstʲja n
autosuggestione
(psychologia, psychologiczny) wmawianie czegoś sobie samemu;

autotomia n
autotomia
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autunit n
autunite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

autysta n
autista
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osoba mająca autyzm

autystka n
autista
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) kobieta mająca autyzm

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
autistico
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

autyzm ˈawtɨsm̥ n
autismo
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

awal ˈaval n
avallo
(bankowość, bankowy) poręczenie na wekslu lub czeku

awangarda n
avanguardia
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny

awangardowy ˌavãŋɡarˈdɔvɨ adj
avanguardistico
(sztuka) związany z awangardą, charakteryzujący awangardę (kierunek w dwudziestowiecznej sztuce)

awansować v
essere promosso
uzyskiwać / uzyskać wyższe stanowisko lub stopień
promuovere avanzare
przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień

awanturnik ˌavãnˈturʲɲik n
avventuriero
osoba prowadząca burzliwe życie, gotowa podjąć ryzyko
bisbetico
osoba skłonna do wszczynania kłótni

awanturować się ˌavãntuˈrɔvaʨ̑‿ɕɛ v
fare delle scenate litigare
wszczynać awanturę, kłócić się z kimś

awanturyn ˌavãnˈturɨ̃n n
avventurina
(mineralogia, mineralogiczny) zielony, żółty lub brunatnoczerwony kamień półszlachetny;

awaria aˈvarʲja n
avaria
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie

awenturyn n
avventurina
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2;

awentyński adj
aventiniano
odnoszący się do Awentynu, związany z Awentynem

awifauna n
avifauna
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;

awinioński adj
avignonese
(geografia, geograficzny) związany z Awinionem (miastem we Francji)

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
avitaminosi
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

awokado ˌavɔˈkadɔ n
avocado
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

azalia n
azalea
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azbest ˈazbɛst n
amianto asbesto
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azelainowy adj
azelaico
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu azelainowego

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
azerbaigiano
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
asiatico
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azot ˈazɔt n
azoto
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotek n
nitruro
(chemia, chemiczny) związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
nitrico
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

aztecki asˈtɛʦ̑ʲci adj
azteco
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

azymut n
azimut
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

azymutalny adj
azimutale
związany z azymutem, dotyczący azymutu

ałun ˈawũn n
allume
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

ałunit n
alunite
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

aż aʃ conjunction
che finché
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

aż aʃ particle
anche fino persino
…podkreślająca wielkość jakiejś cechy

ażio n
aggio
(handel, handlowy) nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną;

babcia ˈbapʲʨ̑a n
nonna
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
estate di San Martino
wczesnojesienne dni;

babilończyk n
babilonese
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
babilonico babilonese
związany z Babilonią, Babilonem

babirussa n
babirussa
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju babirussa (1.1)

babizm ˈbabʲism̥ n
babaismo babismo
dziewiętnastowieczny perski ruch społeczny i religijny sprzeciwiający się muzułmańskiemu fanatyzmowi;

babka z piasku ˈbapka ˈs‿pʲjasku n
castello di sabbia
bryła zlepionego piasku, robiona przez dzieci w piaskownicy lub na plaży

bachowski adj
bachiano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Jana Sebastiana Bacha, charakterystyczny, typowy dla Bacha lub jego muzyki, taki jak u Bacha

baczny ˈbaʧ̑nɨ adj
attento intento
czujny, uważny

badacz ˈbadaʧ̑ n
esploratore scopritore
odkrywca, podróżnik
ricercatore investigatore indagatore scienziato studioso
człowiek zajmujący się badaniami naukowymi

badanie baˈdãɲɛ n
esame
(medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia
esame disamina vaglio
szczegółowa obserwacja i analiza

badać ˈbadaʨ̑ v
esaminare analizzare studiare
przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia)
esaminare visitare
sprawdzać stan zdrowia pacjenta, poddawać pacjenta oględzinom lekarskim
scrutare
przyglądać się czemuś lub komuś uważnie

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
badminton
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

badmintonista n
badmintonista
gracz w badmintona

bagaż ˈbaɡaʃ n
bagaglio bagagli
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
portabagagli bagagliaio baule
miejsce na bagaż wydzielone w rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach i innych pojazdach

bagażnik dachowy n
portabagagli
(motoryzacja) metalowa konstrukcja na dachu samochodu służąca do mocowania i transportu rzeczy

bagażowy n
portabagagli
pomocnik wynajęty do przeniesienia bagażu, np. na dworcu lub w hotelu

bagienny baˈɟɛ̃nːɨ adj
palustre
związany z bagnem, dotyczący bagna, właściwy bagnom, rosnący na bagnach

bagno ˈbaɡnɔ n
palude
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

bahaizm baˈxa<sup>j</sup>ism̥ n
bahaismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam;

bahamski baˈxãmsʲci adj
bahamense
odnoszący się do archipelagu Bahamy
odnoszący się do państwa Bahamy

bahrański baxˈrãj̃sʲci adj
bahreinita bahrainita
odnoszący się do państwa Bahrajn

bajeczka baˈjɛʧ̑ka n
favoletta
(potocznie, potoczny) (ekspresywnie, ekspresywny) o bajce dla dzieci

bajeczny adj
favoloso
(przenośnie, przenośnia) cechujący się niezwykłością
istniejący w bajce

bajka ˈbajka n
favola
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej
(potocznie, potoczny) zmyślona informacja

bajkopisarz ˌbajkɔˈpʲisaʃ n
favolista
pisarz zajmujący się tworzeniem bajek

bajt bajt n
byte
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

bakarat baˈkarat n
baccarà
(termin karciany) hazardowa gra w karty;
(sztuka) rodzaj szkła kryształowego wyrabiany w hucie w Baccarat

bakelit baˈkɛlʲit n
bachelite
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

bakteria bakˈtɛrʲja n
batterio
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujʧ̑ɨ adj
germicida
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je

bakteriolityczny adj
batteriolitico
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) niszczący bakterie na drodze bakteriolizy

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
batteriologo
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
batteriologia
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteriologiczny adj
batteriologico
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

bakteriomocz n
batteriuria
(medycyna, medyczny) obecność bakterii w moczu;

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
batterico
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

bakłażan bakˈwaʒãn n
melanzana
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;

bal bal n
ballo veglione
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;
trave
duży, wstępnie obrobiony pień

bal kostiumowy ˈbal ˌkɔstʲjũˈmɔvɨ n
ballo in costume
zabawa, której uczestnicy są w przebraniach; bal przebierańców

bal maskowy ˈbal maˈskɔvɨ n
ballo in maschera
zabawa, której uczestnicy zakładają maski na twarz oraz często są w przebraniu

balast ˈbalast n
zavorra
(morski) obciążenie stosowane głównie do obniżenia środka ciężkości i poprawienia stateczności;
(przenośnie, przenośnia) zbędny ciężar psychiczny lub fizyczny

baldachim balˈdaxʲĩm n
baldacchino
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element w kształcie wieżyczki lub aediculi, umieszczony nad ołtarzem, amboną, posągiem, nagrobkiem itp.

baldaszkowaty adj
umbellato
(botanika, botaniczny) o cechach roślin z rodziny baldaszkowatych

balearski adj
balearico
dotyczący Balearów

balet ˈbalɛt n
balletto
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;

baletnica ˌbalɛtʲˈɲiʦ̑a n
ballerina
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie

baletowy adj
di balletto
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu, zajmujący się baletem, skupiający się na balecie

balijski adj
balinese
związany z wyspą Bali

balista baˈlʲista n
balista
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza;

balkon ˈbalkɔ̃n n
balcone
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

ballada balˈːada n
ballata
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nastrojowy utwór

balneologia ˌbalnɛɔˈlɔɟja n
balneologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;

balneoterapeutyczny adj
balneoterapico
(medycyna, medyczny) związany z balneoterapią, dotyczący balneoterapii; oparty na balneoterapii

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
balneoterapia
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;

balon ˈbalɔ̃n n
mongolfiera
(lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;
pallone
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

balsam ˈbalsãm n
balsamo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;

balsam po goleniu n
balsamo dopobarba
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynny kosmetyk o niskiej lepkości rozsmarowywany na skórze twarzy po zgoleniu zarostu

balsamiczny ˌbalsãˈmʲiʧ̑nɨ adj
balsamico
o przyjemnym zapachu, aromatyczny, przesycony balsamem

balsamista n
imbalsamatore
osoba, która balsamuje zwłoki

balustrada ˌbaluˈstrada n
balaustra parapetto
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;

bambus ˈbãmbus n
bambù
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

banalność n
banalità
cecha tego, co banalne

banalny bãˈnalnɨ adj
banale
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
banana
(spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty
banano banana
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;

bananówka n
liquore da banana liquore di banana
(spożywczy) nalewka bananowa

banał ˈbãnaw n
banalità
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane
brak oryginalności w czymś

bandaż ˈbãndaʃ n
benda bendaggio
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

bandażować ˌbãndaˈʒɔvaʨ̑ v
bendare
zakładać bandaż, owijać bandażem

bandura bãnˈdura n
bandura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;

bandyta bãnˈdɨta n
bandito brigante fuorilegge
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw

bangladeski ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci adj
bangladese
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu

banicja n
bando confino
karne wygnanie bez prawa powrotu

bank bãŋk n
banca
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
banca banco
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
banca del sangue emoteca
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem

bank pobożny n
banco dei pegni monte di pietà
(bankowość, bankowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) instytucja udzielająca nieoprocentowanych pożyczek ubogim wiernym;

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
banca dello sperma
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy;

banknot ˈbãŋknɔt n
banconota biglietto di banca
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

bankowiec n
bancario
pracownik banku

bankowość n
tecnica bancario
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (bankowość, bankowy) nauka zajmująca się działalnością sektora bankowego;

bankowy bãŋˈkɔvɨ adj
bancario
związany z bankami, dotyczący banków

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
bancarotta
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd

bankrut ˈbãŋkrut n
bancarottiere
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność

bankster ˈbãŋkstɛr n
bankster
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji

baobab afrykański n
baobab africano
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku baobab afrykański (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;

bar bar n
banco
(gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol
bar
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
bario
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

baran ˈbarãn n
montone ariete
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy

baranek baˈrãnɛk n
agnello
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran
(potocznie, potoczny) łagodna, miła osoba

barbadoski ˌbarbaˈdɔsʲci adj
barbadiano
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa

barbakan n
barbacane barbacana
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nʦ̑a n
barbaro
ktoś niecywilizowany, prymitywny
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;

barbarzyński adj
barbaro barbarico barbaresco
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barbarzyństwo n
barbarità
brak cywilizacji

barbeta barˈbɛta n
barbetta
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) nieruchoma opancerzona niska cylindryczna osłona działa na okręcie;

barcelonka n
barcellonese
mieszkanka Barcelony

barcelończyk n
barcellonese
mieszkaniec Barcelony

barceloński ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃j̃sʲci adj
barcellonese
związany z Barceloną, dotyczący Barcelony, pochodzący z Barcelony

barchan ˈbarxãn n
fustagno
(włókiennictwo) rodzaj grubej tkaniny bawełnianej

barczysty adj
di spalla robusto quadrato di spalla robusto di spalla
szeroki w barkach

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
molto assai
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo
più
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków

bariatryczny adj
bariatrico
(medycyna, medyczny) związany z bariatrią, leczeniem otyłości

baribal baˈrʲibal n
baribal
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursus americanus Pallas, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, występujący w Ameryce Północnej;

barierka barʲˈjɛrka n
transenna
przegroda postawiona, aby uniemożliwić przejście w danym miejscu lub zabezpieczyć coś

bark bark n
spalla
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

barkentyna ˌbarkɛ̃nˈtɨ̃na n
goletta
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;

barman ˈbarmãn n
barista
osoba, która obsługuje bufet w barze;

barmanka barˈmãnka n
barista
kobieta, która sprzedaje i podaje napoje alkoholowe w barze

barnabita ˌbarnaˈbʲita n
barnabita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Antoniego Marię Zaccaria;

barograf n
barografo
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów

barok ˈbarɔk n
barocco
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;

barokowy ˌbarɔˈkɔvɨ adj
barocco
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku

barologia ˌbarɔˈlɔɟja n
barologia
(dawniej, dawny) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
barometro
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
barone
niski tytuł arystokratyczny;
osoba nosząca tytuł barona (1.1)

baronet baˈrɔ̃nɛt n
baronetto
dziedziczny, szlachecki brytyjski tytuł honorowy;
mężczyzna noszący tytuł baroneta (1.1)

baronostwo n
baronia
włości podległe baronowi

baronowski adj
baronale
związany z osobą lub tytułem barona, baronostwem

barwena barˈvɛ̃na n
triglia
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaskrawa ryba z Morza Śródziemnego;

barwnik ˈbarvʲɲik n
colorante
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

barwnik spożywczy ˈbarvʲɲik spɔˈʒɨfʧ̑ɨ n
colorante alimentare
(spożywczy) substancja służąca do barwienia żywności;

baryjczyk n
barese
mieszkaniec Bari

baryjski adj
barese
związany z Bari, dotyczący Bari

barykada ˌbarɨˈkada n
barricata
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

baryton baˈrɨtɔ̃n n
baritono
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;
mężczyzna śpiewający barytonem (1.1)

bas bas n
basso
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;

baseball n
baseball pallabase
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;
mazza
(slangowo) kij baseballowy

basen ˈbasɛ̃n n
bacino
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) region wokół morza lub innego zbiornika wodnego
pappagallo
(medycyna, medyczny) płaskie naczynie najczęściej z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka;
piscina
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
basco
związany z Baskami, dotyczący Basków

baszta ˈbaʃta n
maschio mastio
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
battaglione
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;
combattente
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;

batat n
patata dolce batata patata americana
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;

batofobia ˌbatɔˈfɔbʲja n
batofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed głębokością

batrachologia ˌbatraxɔˈlɔɟja n
batracologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o płazach;

batuta baˈtuta n
bacchetta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu;

baty ˈbatɨ n
bastonatura busse frustatura
kara cielesna wykonywana za pomocą bata

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
batimetria
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;

batymetryczny adj
batimetrico
związany z batymetrią, dotyczący batymetrii

batyst ˈbatɨst n
batista
(włókiennictwo) cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym

bawarski baˈvarsʲci adj
bavarese
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią

bawenit n
bavenite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

bawełna baˈvɛwna n
cotone
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie;

bawełniany ˌbavɛwʲˈɲãnɨ adj
cottoniero
związany z bawełną jako surowcem
di cotone
wykonany z bawełny

bawić ˈbavʲiʨ̑ v
divertire giocare
zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki

bawoły n
bovino
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bovinae Gray, podrodzina ssaków z rzędu parzystokopytnych;

baza danych n
banca dati database
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym

bazalt ˈbazalt n
basalto
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazar ˈbazar n
mercato
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazgrać ˈbazɡraʨ̑ v
scarabocchiare scombiccherare scribacchiare sgorbiare
(potocznie, potoczny) pisać niestarannie i niewyraźnie

bazia ˈbaʑa n
amento gattino
(botanika, botaniczny) kwiatostan niektórych roślin drzewiastych w kształcie wiotkiego kłosa

bazooka baˈzuka n
bazooka
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;

bazować baˈzɔvaʨ̑ v
avere la base stazionare
(wojskowość, wojskowy) mieć gdzieś bazę, stacjonować
basare fare assegnamento fondarsi
opierać się na czymś, mieć coś za podstawę

bazylia baˈzɨlʲja n
basilico ocimo
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);

bazylika baˈzɨlʲika n
basilica
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu

bazylozaur n
basilosauro
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Basilosaurus, rodzaj prawalenia żyjącego w eocenie;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju bazylozaur (1.1)

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
inquietarsi temere
martwić się, niepokoić się
paventare avere paura
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś

bać się własnego cienia ˈbaʨ̑‿ɕɛ vwasˈnɛɡɔ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲa v
avere paura della propria ombra
bać się przesadnie, być bardzo podejrzliwym, ostrożnym, tchórzliwym

bałagan baˈwaɡãn n
disordine soqquadro
stan braku porządku

bałaganiarz n
arruffone confusionario disordinato
(potocznie, potoczny) osoba łatwo robiąca bałagan

bałałajka ˌbawaˈwajka n
balalaika
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;

bałkanizacja n
balcanizzazione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
balcanico
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
baltico
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

bałwan ˈbawvãn n
pupazzo di neve
figura człowieka ulepiona ze śniegu;

bałwochwalstwo n
idolatria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (pejoratywnie, pejoratywny) kult bożków (bałwanów);

bańka ˈbãɲka n
bidone latta
blaszane naczynie na płyny
bolla
(potocznie, potoczny) bańka mydlana
coppetta
(medycyna, medyczny) szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
bolla di sapone
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie;
(przenośnie, przenośnia) coś ulotnego, nietrwałego, złudnego

baśń baɕɲ̊ n
favola
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowiadanie o treści fantastycznej;

bażant ˈbaʒãnt n
fagiano
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

bażant zwyczajny n
fagiano comune
(ornitologia, ornitologiczny) Phasianus colchicus, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
beatificazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;

beatyfikować v
beatificare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym

beczeć ˈbɛʧ̑ɛʨ̑ v
belare
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos

beczka ˈbɛʧ̑ka n
avvitamento
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji powietrznej;
barile botte
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;

beczka bez dna ˈbɛʧ̑ka bɛz‿ˈdna n
pozzo senza fondo
coś, co wymaga ciągłych nakładów
ktoś, kto ma potrzeby niemożliwe do zaspokojenia ze względu na ich nadmiar

bednarz ˈbɛdnaʃ n
bottaio
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem

beduina n
beduina
(krawiectwo) damski płaszcz z kapturem

beduinka n
beduina
arabska koczowniczka

beduiński adj
beduino
związany z Beduinem; dotyczący Beduinów

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
bistecca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

begard n
begardo
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek średniowiecznego heretyckiego bractwa propagującego ideał prostego życia

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
begonia
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;

behawioryzm n
comportamentismo
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bekać ˈbɛkaʨ̑ v
ruttare
odbijać się

bekerel n
becquerel
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;

bel bɛl n
bel
(fizyka, fizyczny) bezwymiarowa jednostka wyrażająca porównanie dwu wielkości równe logarytmowi dziesiętnemu ich stosunku, zwykle stosowana do określania głośności, mocy akustycznej źródła dźwięku, stopnia wzmocnienia sygnału itp.;

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
belga
odnoszący się do Belgii lub Belgów

belizeński ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃sʲci adj
beliziano
związany z Belize, dotyczący Belize lub jego mieszkańców

belka ˈbɛlka n
balla
długi, obrobiony pień drzewa
mostrina
(wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) naszywka oznaczająca rangę w służbach mundurowych
trave putrella
(technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie

belladonna n
belladonna
(botanika, botaniczny) Atropa belladonna L., pokrzyk wilcza jagoda

beludżi n
beluci
(językoznawstwo, językoznawczy) język Beludżów;

bemol ˈbɛ̃mɔl n
bemolle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton;

benedyktyńska praca ˌbɛ̃nɛdɨkˈtɨ̃j̃ska ˈpraʦ̑a n
lavoro da certosino
bardzo żmudna, precyzyjna i długa praca

benedyktyński adj
benedettino
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów

benewencki adj
beneventano
związany z Benewentem, dotyczący Benewentu

beniński bɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
beninese
odnoszący się do Beninu, państwa w Afryce

bentos n
bentos benthos
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów zasiedlających dno zbiorników wodnych, penetrujących osady denne lub żyjących na ich powierzchni;

bentosowy adj
bentonico
(ekologia, ekologiczny) związany z bentosem, dotyczący bentosu

benzen ˈbɛ̃w̃zɛ̃n n
benzolo benzene
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzodiazepina n
benzodiazepina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mający działanie uspokajające, nasenne i zapobiegające drgawkom;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
benzina
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

berbeć ˈbɛrbɛʨ̑ n
mimma mimmo
(potocznie, potoczny) małe dziecko

berek n
acchiapparella acchiappino
dziecięca gra ruchowa, w której jedna osoba musi dogonić i dotknąć dowolną z pozostałych osób

beret ˈbɛrɛt n
berretto basco
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

bergamczyk n
bergamasco
mieszkaniec Bergamo

bergamski adj
bergamasco
związany z Bergamo, dotyczący Bergamo

beri-beri n
beriberi
(medycyna, medyczny) awitaminoza, choroba wywoływana ostrym niedoborem witaminy B1;

berkel ˈbɛrkɛl n
berkelio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berlinka bɛrˈlʲĩnka n
berlinese
mieszkanka Berlina

berlińczyk bɛrˈlʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
berlinese
mieszkaniec Berlina

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
berlinese
odnoszący się do miasta Berlin

bermudy n
bermuda
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży

bernardyn n
bernardino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek odłamu franciszkanów w Polsce, na Ukrainie i na Litwie
cane di San Bernardo
(zoologia, zoologiczny) rasa psa

berneński bɛrˈnɛ̃j̃sʲci adj
bernese
odnoszący się do miasta Berno

berneński pies pasterski n
bovaro del bernese
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy szwajcarskich psów pasterskich;

bersalier n
bersagliere
(wojskowość, wojskowy) żołnierz włoskiej lekkiej piechoty zmechanizowanej;

beryl ˈbɛrɨl n
berillio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;
berillo
(mineralogia, mineralogiczny) minerał należący do grupy krzemianów pierścieniowych;

beryllonit ˌbɛrɨlˈːɔ̃ɲit n
berillonite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał;

beryloza n
berilliosi
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba układu oddechowego powodowana kontaktem z pyłem berylowym;

bestia ˈbɛstʲja n
bestia belva
dzikie, drapieżne zwierzę

bestialsko adv
bestialmente
w sposób bestialski

beta ˈbɛta n
beta
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;

betlejemita n
betlemita
mieszkaniec Betlejem

betlejemitka n
betlemita
mieszkanka Betlejem

betlejemski ˌbɛtlɛˈjɛ̃msʲci adj
betlemita
odnoszący się do Betlejem, związany z Betlejem

betlejka n
presepe presepio
(regionalizm, regionalny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami

beton ˈbɛtɔ̃n n
calcestruzzo beton
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

betonować ˌbɛtɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
cementificare
pokrywać coś betonem

bez bɛs n
sambuco
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;

bez bɛs preposition
senza
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

bez ceregieli ˌbɛs‿ʦ̑ɛrɛˈɟɛlʲi idiom
senza tanti complimenti
bez konwencjonalnej grzeczności, ceremonii, zbędnych działań; bezpośrednio

bez ogródek ˌbɛz‿ɔˈɡrudɛk adv
chiaro e tondo fuori dai denti senza giri di parole senza peli sulla lingua
bez zbędnych słów, wprost, nazywając rzeczy po imieniu, szczerze

bez porównania adv
senza confronto
dużo, bardziej

bez pracy nie ma kołaczy bɛs‿ˈpraʦ̑ɨ ˈɲɛ‿ma kɔˈwaʧ̑ɨ proverb
chi dorme non piglia pesci
żeby coś osiągnąć, trzeba najpierw na to zapracować

bez przerwy adv
continuamente
cały czas, nieprzerwanie

bez wytchnienia ˌbɛz‿vɨˈtxʲɲɛ̇̃ɲa adv
senza respiro
bez przerwy, bez odpoczynku, non stop

bez wątpienia adv
senza dubbio
nie mając wątpliwości

bez zarzutu ˌbɛz‿ːaˈʒutu adv
impeccabile
idealnie, nienagannie

bez- bɛs bɛz prefix
in-
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
analcolico analcoolico
niezawierający, pozbawiony alkoholu
senza la vendita di alcolico
taki, w którym nie sprzedaje się alkoholu

bezapelacyjnie adv
decisivamente inappellabilmente irrevocabilmente
w sposób ostateczny, kategorycznie

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
incolore
pozbawiony barwy, mający kolor nieokreślony
incolore monotono piatto
(przenośnie, przenośnia) niczym się nie wyróżniający

bezboleśnie ˌbɛzbɔˈlɛɕɲɛ adv
in modo indolore senza dolore senza fare soffrire
w sposób bezbolesny

bezbożnica ˌbɛzbɔʒʲˈɲiʦ̑a n
atea senzadio
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (obraźliwie) kobieta negująca istnienie boga lub bogów, występująca przeciw religii

bezbożnie adv
empiamente
(przestarzałe, przestarzały) w sposób bezbożny

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
ateo senzadio
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga

bezbożność bɛzˈbɔʒnɔɕʨ̑ n
indevozione
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga

bezbronny bɛzˈbrɔ̃nːɨ adj
disarmato indifeso inerme
nie mający broni i możliwości obrony, obronienia się

bezczelny bɛʃˈʧ̑ɛlnɨ adj
sfrontato sfacciato impudente insolente
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością

bezcześcić v
dissacrare profanare
znieważać coś, pozbawiać czci

bezdech ˈbɛzdɛx n
apnea
(medycyna, medyczny) chorobowy lub wywołany celowo zanik oddechu;

bezdeszczowy ˌbɛzdɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
senza pioggia
charakteryzujący się brakiem deszczu

bezdzietnie bɛʑˈʥ̑ɛtʲɲɛ adv
senza figlio
w sposób właściwy bezdzietności, osobom bezdzietnym; bez potomstwa

bezdzietny bɛʑˈʥ̑ɛtnɨ adj
senza figlio
niemający dzieci, potomstwa

bezgorączkowy ˌbɛzɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
apiretico sfebbrato
(medycyna, medyczny) taki, który objawia się bez gorączki

bezgłowy bɛzˈɡwɔvɨ adj
senza testa
(książkowy) taki, który nie ma głowy; pozbawiony głowy

bezhołowie ˌbɛsxɔˈwɔvʲjɛ n
anarchia caos confusione disordine
(potocznie, potoczny) brak organizacji, dyscypliny, porządku, spowodowane brakiem kierownictwa (głowy) lub bezmyślnością

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
innominato anonimo ignoto
nie mający imienia czy nazwy

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
disinteressato altruista
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków

bezinwestycyjny ˌbɛzʲĩnvɛstɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
senza investimento
odbywający się bez inwestycji, nie wymagający podejmowania inwestycji

bezkarny adj
impunito
taki, który uchodzi bez kary

bezkofeinowy ˌbɛskɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
decaffeinato
niezawierający kofeiny

bezkompromisowy ˌbɛskɔ̃mprɔ̃mʲiˈsɔvɨ adj
intransigente
nieidący na kompromisy, nieuznający kompromisów

bezkresny bɛsˈkrɛsnɨ adj
vasto
bardzo rozległy; wydający się pozbawionym granic

bezkręgowiec n
invertebrato
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;

bezkręgowy adj
invertebrato
(zoologia, zoologiczny) nieposiadający szkieletu

bezksiężycowy adj
illune
pozbawiony widoku księżyca, światła księżycowego

bezkształtny bɛsˈkʃtawtnɨ adj
informe
o niewyraźnym, nieregularnym kszatłcie

bezlitosny ˌbɛzlʲiˈtɔsnɨ adj
spietato
okrutny; taki, który nie ma litości

bezmięsny bɛzˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
scarno
o jedzeniu, diecie: niezawierający mięsa, pozbawiony mięsa

bezmyślny adj
irriflessivo scriteriato spensierato
taki, który nad niczym się nie zastanawia; (także, też) świadczący o takiej cesze

beznadzieja ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇ja n
disperazione
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz

beznadziejny ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɨ adj
disperato
pozbawiony wszelkiej nadziei

beznamiętność ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
insensibilità indifferenza
cecha tego, kto lub co jest beznamiętne; obojętność, apatia

beznamiętny ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
impassibile spassionato
pozbawiony emocji, emocjonalnego zaangażowania; obojętny, chłodny

beznożny adj
apodo
nie posiadający wcale nóg

bezobjawowy adj
asintomatico
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
infinito
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
impersonale
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezpański adj
randagio
(książkowy) nienależący do nikogo, niemający właściciela

bezpaństwowiec n
senzapatria
osoba nieposiadająca obywatelstwa żadnego z państw

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
sicurezza
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
fusibile
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
malfondato
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw

bezpowrotnie adv
irrevocabilmente
nieodwołalnie, nieodwracalnie

bezpośredni ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲi adj
diritto
taki, który nie ma pośredników ani ogniw pośrednich; taki, który trafia do kogoś lub czegoś wprost
naturale
taki, który nie działa zgodnie z konwencjami lub konwenansami; jest szczery, naturalny

bezpośrednio ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ adv
direttamente
w sposób bezpośredni

bezprawie n
illegalità
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny

bezprawnie adv
illegalmente
w sposób bezprawny, niezgodnie z prawem

bezprawny adj
illegale illecito
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z przepisami prawa

bezprecedensowy adj
inaudito
(książkowy) bez precedensu

bezpłatnie bɛsˈpwatʲɲɛ adv
gratis
w sposób bezpłatny, bez opłat(y)

bezpłodny adj
sterile
(biologia, biologiczny) taki, który nie może rozmnażać się

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
disoccupazione
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrobotna n
disoccupata
kobieta bez pracy

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
insonnia
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezsens ˈbɛsːɛ̃w̃s n
assurdo incongruenza
brak sensu, uzasadnienia w czymś

bezsensowny ˌbɛsːɛ̃w̃ˈsɔvnɨ adj
insensato sballato
taki, który jest pozbawiony sensu, uzasadnienia

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
impotente inerme
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać

bezsporny adj
incontestabile indisputabile indubitabile
taki, który nie budzi wątpliwości

bezsprzeczny adj
incontestabile
taki, który nie budzi sprzeciwu

bezstronność n
imparzialità equità
cecha tego, co jest bezstronne, kto jest bezstronny

bezstronny bɛsˈːtrɔ̃nːɨ adj
neutrale
taki, który nie opowiada się po żadnej ze stron (np. konfliktu)

beztroski bɛsˈtrɔsʲci adj
spensierato buontempone
nie mający trosk, zmartwień

bezustannie adv
continuativamente ininterrottamente
bez przerwy, ciągle, nieprzerwanie

bezustanny adj
incessante
taki, który trwa ciągle, bez przerwy

bezwarunkowo adv
assolutamente
koniecznie, bezwzględnie, absolutnie

bezwarunkowy ˌbɛzvarũŋˈkɔvɨ adj
incondizionato intero pieno
nieograniczony warunkami, niezależny od żadnych warunków; całkowity, absolutny, zupełny

bezwodnik n
anidride
(chemia, chemiczny) tlenek niemetalu tworzący kwas lub zasadę w połączeniu z wodą

bezwodnik octowy bɛzˈvɔdʲɲik ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
anidride acetica
(chemia, chemiczny) związek organiczny; bezbarwna ciecz o ostrym zapachu octu;

bezwodny adj
anidro
(chemia, chemiczny) niezawierający wody w swej strukturze krystalicznej

bezwstyd n
impudenza inverecondia spudoratezza svergognatezza
nieskromność w postępowaniu

bezwstydnie adv
sfacciatamente
w sposób bezwstydny

bezwstydnik n
impudente spudorato svergognato
osoba zachowująca się nieskromnie lub wręcz rozpustnie

bezwzględnie adv
assolutamente
w sposób całkowity, zupełnie

bezwzględność n
spietatezza
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: bezwzględny

bezwładność bɛzˈvwadnɔɕʨ̑ n
inerzia
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
sdentato
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

bezładny adj
disordinato
pozbawiony ładu, porządku

bezłodygowy adj
acaule
(botanika, botaniczny) taki, który nie posiada łodygi

bełkot ˈbɛwkɔt n
supercazzola
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie

bełt bɛwt n
quadrello
pocisk kuszy;

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
beige
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

bhutański buˈtãj̃sʲci adj
bhutanese
odnoszący się do Bhutanu, państwa w Azji

biatlon n
biathlon
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

biatlonista n
biathleta
(sport, sportowy) sportowiec, który uprawia biatlon

biatlonistka ˌbʲjatlɔ̃ˈɲistka n
biathleta
(sport, sportowy) kobieta, która uprawia biatlon

biała flaga ˈbʲjawa ˈflaɡa n
bandiera bianca
międzynarodowy znak poddania się lub propozycji rokowań;

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
tè bianco
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji

biała magia ˈbʲjawa ˈmaɟja n
magia bianca
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku

biała śmierć ˈbʲjawa ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ idiom
morte bianca
(eufemistycznie) kokaina

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
leucemia
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

białe ciałko krwi ˈbʲjawɛ ˈʨ̑awkɔ ˈkr̥fʲi n
globulo bianco
(biologia, biologiczny) bezbarwna komórka jądrzasta, znajdująca się we krwi;

białko ˈbʲjawkɔ n
proteina
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;

białkomocz n
proteinuria
(medycyna, medyczny) obecność białka w moczu;

białkowy adj
proteico
(biochemia, biochemiczny) dotyczący białka

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
bielorusso
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
bielorusso
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białość n
bianchezza biancore
barwa biała

biały ˈbʲjawɨ adj
bianco
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biały fosfor ˈbʲjawɨ ˈfɔsfɔr n
fosforo bianco
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;

biały jak śnieg ˈbʲjawɨ ˈjäc ˈɕɲɛk adj
bianco come la neve
bardzo jasny, blady, biały

biały kruk ˈbʲjawɨ ˈkruk n
araba fenice mosca bianca
(przenośnie, przenośnia) bardzo rzadki egzemplarz książki, publikacji lub innej rzeczy
mosca bianca araba fenice
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach

biały ser ˈbʲjawɨ ˈsɛr n
ricotta
(spożywczy) ser twarogowy, świeży, niedojrzewający

biały węgiel ˈbʲjawɨ ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
carbone bianco
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych

bibelocik n
ninnolo
(zdrobniale) od bibelot

biblicyzm n
biblicismo
(teologia, teologiczny) rygoryzm w interpretacji biblijnej, uznanie Biblii za jedyną bazę w przepowiadaniu

biblijnie adv
biblicamente
właściwie dla Biblii

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
biblico
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii

biblio- ˈbʲiblʲjɔ
biblio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z książką

bibliobus bʲiˈblʲjɔbus n
autolibro bibliobus
autobus z objazdową biblioteką

bibliofil bʲiˈblʲjɔfʲil n
bibliofilo
miłośnik książek

bibliograf n
bibliografo
(rzadki, rzadko używany) specjalista w dziedzinie bibliografii

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
bibliografia
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;

bibliograficzny adj
bibliografico
związany z bibliografią

bibliolatria ˌbʲiblʲjɔˈlatrʲja n
bibliolatria
oddawanie zbytniej czci Biblii, kult Biblii

bibliologiczny adj
bibliologico
związany z bibliologią, dotyczący bibliologii

bibliomania ˌbʲiblʲjɔ̃ˈmãɲja n
bibliomania
zamiłowanie albo obsesja posiadania i gromadzenia książek, zwłaszcza rzadkich czy cennych

bibliomaniak n
bibliomane
(potocznie, potoczny) osoba z pasją gromadząca książki

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
biblioteca
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem
biblioteca libreria
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;
libreria biblioteca
mebel do przechowywania książek

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
bibliotecario
pracownik biblioteki;

biblista bʲiˈblʲista n
biblista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawca Biblii, badacz zajmujący się Biblią

biblistka bʲiˈblʲistka n
biblista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) znawczyni Biblii, badaczka zajmująca się Biblią

biblistyka n
biblistica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;

bibuła n
carta assorbente tampone
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;
carta velina carta sugante
kolorowy papier do wyrobu ozdób
samizdat stampato clandestino
(potocznie, potoczny) wydawnictwo konspiracyjne;

biceps n
bicipite bicipite brachiale
(anatomia, anatomiczny) mięsień dwugłowy ramienia;

bicykl ˈbʲiʦ̑ɨkl̥ n
biciclo
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;

bicz bʲiʧ̑ n
frusta
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści

bidet ˈbʲidɛt n
bidet bidè
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

bieda ˈbʲjɛda n
povertà
stan braku środków do życia

biedaczek n
poveretto
ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa

biedaczka n
poveraccia poveretta poverina
ze współczuciem: kobieta biedna lub nieszczęśliwa

biedaczyna n
poverello poveretto
(potocznie, potoczny) ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa

biedaczysko n
poveretto
ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa

biedak ˈbʲjɛdak n
poveraccio
ze współczuciem o kimś
povero
osoba, której brakuje środków do życia

biedniutki bʲjɛdʲˈɲutʲci adj
poverello
(zdrobniale) od: biedny

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
povero indigente miserabile straccio
taki, któremu brakuje środków do życia

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
coccinella
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;

bieg bʲjɛk n
corsa
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety
corso
prąd wody, nurt
corso andamento svolgimento
postępowanie, rozwój zdarzenia lub procesu
marcia
(motoryzacja) przełożenie w skrzyni biegów

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
corridore podista
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi

bieganie bʲjɛˈɡãɲɛ n
corsa
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa

biegun ˈbʲjɛɡũn n
polo
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
diarrea
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
biancheria
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka
(krawiectwo) wyroby z tkaniny, używane w domu

bielizna osobista n
biancheria intima
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

biennale bʲjɛ̃nˈːalɛ n
biennale
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata

bierki ˈbʲjɛrʲci n
mikado sciangai shanghai
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych;

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
fumo passivo
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
accusativo
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
accusativo
(gramatyka) dotyczący biernika

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
cresima confermazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;

bierzmować bʲjɛʒˈmɔvaʨ̑ v
cresimare confermare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać sakramentu bierzmowania

biesiadnik n
commensale
(książkowy) uczestnik biesiady

bieżąca woda n
acqua corrente
woda doprowadzana od ujęcia do użytkowników w sposób ciągły przez system rur

bifobia n
bifobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;

biforium n
bifora
(architektura, architektoniczny) podwójne arkadowe okno, podzielone kolumienką, charakterystyczne dla architektury romańskiej;

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
bigamia
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami;

bigamiczny adj
bigamo
związany z bigamią, dotyczący bigamii; będący bigamią

bigamista n
bigamo
ten, kto popełnia bigamię tzn. ma dwie żony

bigoreksja n
bigoressia vigoressia anoressia riversa dismorfia muscolare
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała

bigot ˈbʲiɡɔt n
bigotto santone
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś przesadnie religijny lub gorliwie manifestujący swą religijność

bijatyka n
baruffa
bójka z udziałem większej liczby osób

bijekcja n
biiezione
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna;

bikini bʲiˈcĩɲi n
bikini
dwuczęściowy damski kostium plażowy;

bikorn ˈbʲikɔrn n
feluca
dwurożny kapelusz;

bilbil n
bulbul
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny bilbili (Pycnonotidae);

bilet ˈbʲilɛt n
biglietto ticket
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

bilet wizytowy n
biglietto da visita
(książkowy) kartonik z wydrukowanymi danymi kontaktowymi

bileter bʲiˈlɛtɛr n
bigliettaio
pracownik teatru, kina itp. kontrolujący bilety przy wejściu

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
bilirubina
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

billboard n
cartellone
duża przydrożna tablica reklamowa

bilokacja n
bilocazione
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

binturong bʲĩnˈturɔ̃ŋk n
binturong
(zoologia, zoologiczny) Arctictis binturong, ssak leśny południowo-wschodniej Azji;

bio- bʲjɔ prefix
bio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
biochimica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biochemiczny adj
biochimico
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii

biodegradacja n
biodegradazione
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
anca fianco
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda

bioelektryczny adj
bioelettrico
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący zjawisk elektrycznych w żywych organizmach

biogenetyczny adj
biogenetico
(biologia, biologiczny) związany z biogenezą, dotyczący biogenezy

biogeograficzny adj
biogeografico
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) związany z biogeografią, dotyczący biogeografii

biograf ˈbʲjɔɡraf n
biografo
autor biografii;

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
biografia
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficznie adv
biograficamente
w sposób dotyczący biografii

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
biografico
związany z biografią, dotyczący biografii

bioindykator n
bioindicatore
(ekologia, ekologiczny) biologiczny wskaźnik jakości środowiska, którym jest zwierzę lub roślina o dużej wrażliwości na działanie określonych czynników

biolog ˈbʲjɔlɔk n
biologo
specjalista w zakresie biologii

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
biologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologia molekularna n
biologia molecolare
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach

biologicznie adv
biologicamente
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
biologico
związany z biologią, dotyczący biologii

biolożka n
biologa
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie biologii

biomedycyna ˌbʲjɔ̃mɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
biomedicina
dziedzina medycyny oparta na zasadach nauk biologicznych;

biomedyczny ˌbʲjɔ̃mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
biomedico
związany z biomedycyną, dotyczący biomedycyny

biopaliwo n
biocombustibile
paliwo otrzymywane z biomasy;

biopierwiastek n
bioelemento
pierwiastek wchodzący w skład organizmów żywych, który jest niezbędny do budowy ich ciała oraz do przemiany materii

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
biopsia
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;

biopsyjny adj
bioptico
(medycyna, medyczny) dotyczący biopsji, związany z biopsją

biorca n
ricevente
(medycyna, medyczny) przyjmujący przeszczep lub przetaczaną krew

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
biodiversità
zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji;

biosfera n
biosfera
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe

biotechnologia ˌbʲjɔtɛxnɔˈlɔɟja n
biotecnologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;

biotop n
biotopo
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
biotina
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;

biret ˈbʲirɛt n
berretta tricorno
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanciaste nakrycie głowy duchownych

birmański bʲirˈmãj̃sʲci adj
birmano
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)

biruang malajski n
orso del sole orso malese
(zoologia, zoologiczny) Helarctos malayanus Horsfield, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w południowej i południowo-wschodniej Azji;

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
bisessualità
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

bisior ˈbʲiɕɔr n
bisso
(zoologia, zoologiczny) wiązka jedwabistych nici powstająca z szybko krzepnącej wydzieliny niektórych małży;

biskajski n
biscaglino
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Bizkai

biskup ˈbʲiskup n
vescovo vescova
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

biskupi bʲisˈkupʲi adj
episcopale vescovile
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący do biskupa, związany z biskupem

biskupstwo n
vescovado
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa

bislama bʲisˈlãma n
bislama
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych na Vanuatu;

bit bʲit n
bit
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
panna montata lattemiele
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;

bitcoin n
bitcoin
(finanse, finansowy) jedna z kryptowalut, wprowadzona do użytku w 2009 roku;

bitwa ˈbʲitfa n
battaglia
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;
(przenośnie, przenośnia) każda inna potyczka, również dla zabawy

bityński adj
bitinico bitinio bitino
związany z Bitynią, dotyczący Bitynii, pochodzący z Bitynii

biuletyn n
bollettino
(drukarstwo, drukarski) małonakładowe wydawnictwo różnych instytucji, ugrupowań czy organizacji;

biurko ˈbʲjurkɔ n
scrivania scrittoio
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro ˈbʲjurɔ n
ufficio
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
agenzia turistica
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
reggiseno reggipetto
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

bizantyjski ˌbʲizãnˈtɨjsʲci adj
bizantino
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący Bizancjum, związany z Bizancjum

bizmut ˈbʲizmut n
bismuto
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

biznes ˈbʲiznɛs n
affare
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk

biznesmen bʲizˈnɛsmɛ̃n n
uomo d'affari
(potocznie, potoczny) (ekonomia, ekonomiczny) osoba oficjalnie prowadząca działalność gospodarczą

biznesowy adj
commerciale mercantile
(handel, handlowy) dotyczący biznesu

bizon ˈbʲizɔ̃n n
bisonte americano
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy;

bić się w piersi ˈbʲiʨ̑‿ɕɛ ˈf‿pʲjɛrʲɕi v
battersi il petto
bardzo czegoś żałować, przyznawać się do popełnionej winy

bić się z myślami v
fare tira e molla
nie móc się zdecydować, przeżywać rozterki

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
gioiello gioielleria
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;

blacha ˈblaxa n
lamiera
cienki, płaski kawałek metalu;

blacharz n
carrozziere
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik naprawiający karoserię samochodową
lattoniere
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający lub naprawiający przedmioty z blachy

blady ˈbladɨ adj
pallido
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
pallido smorto scialbo
o mało intensywnej barwie

blagier ˈblaɟɛr n
bugiardo mentitore
(potocznie, potoczny) kłamca, krętacz

blanszowanie n
sbollentamento
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krótkotrwałe obgotowywanie warzyw lub owoców, a następnie poddanie ich schłodzeniu;

blasfemia blasˈfɛ̃mʲja n
blasfemia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo

blask blask n
bagliore fulgore splendore
jaskrawe światło

blastula n
blastula
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem

blazonowanie ˌblazɔ̃nɔˈvãɲɛ n
blasonatura
opis herbu wykonany zgodnie z zasadami heraldyki

bliski ˈblʲisʲci adj
imminente vicino
taki, który jest w niewielkiej odległości czasowej; który ma niedługo nastąpić
intimo vicino
bezpośrednio spokrewniony
vicino accosto circostante
taki, który jest w niewielkiej odległości
vicino prossimo
taki, który prawie osiągnął jakiś stan
zbliżony do czegoś, podobny

blisko ˈblʲiskɔ adv
vicino
w niewielkiej odległości

blisko ˈblʲiskɔ preposition
a ridosso di nei pressi di
…informujący o małej odległości między obiektami, miejscami, przedmiotami

bliskość ˈblʲiskɔɕʨ̑ n
vicinanza
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami

blizna ˈblʲizna n
cicatrice
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;

bliźni n
prossimo
(biblijny) każdy człowiek

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ n
gamelli siamesi
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał;

blog blɔk n
blog diario in rete
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;

blogosfera n
blogosfera
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;

blogować v
bloggare
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog

blok blɔk n
blocco
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy
(budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związek państw, partii politycznych
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;
zeszyt, notes z kartkami większego formatu
condominio fabbricato
rodzaj budynku wielopiętrowego; (zobacz) blok mieszkalny

blok mieszkalny ˈblɔk mʲjɛˈʃkalnɨ n
casamento
budynek mieszkalny, często wielopiętrowy i wieloklatkowy;

blondyn ˈblɔ̃ndɨ̃n n
biondo
mężczyzna mający włosy koloru blond

blondynka blɔ̃nˈdɨ̃nka n
bionda
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie

blołdżob ˈblɔwʤ̑ɔp n
pompino
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) oralna stymulacja penisa

bluszcz bluʃʧ̑ n
edera
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluszcz pospolity n
edera comune
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hedera helix L., gatunek wiecznie zielonego pnącza należący do rodziny araliowatych;

bluza ˈbluza n
blusa
(odzieżownictwo) (krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów;

bluźnierca n
blasfemo
ten, kto bluźni; osoba urągająca świętościom

bluźnierczo adv
profanamente
w sposób bluźnierczy

boa ˈbɔa n
boa
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny dusicieli;
długi kobiecy szal z piór lub futra

bobas ˈbɔbas n
bebè bimba bimbo mimma mimmo
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

bobasek n
bebè bimba bimbo
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

bobowate n
fabacee leguminose
(systematyka) (botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców;

bobrokształtne n
castorimorfo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castorimorpha A. E. Wood, podrząd ssaków z rzędu gryzoni;

bobrowate n
castoride
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castoridae Hemprich, rodzina ssaków z rzędu gryzoni;

bobsleista ˌbɔpslɛˈ<sup>j</sup>ista n
bobbista
(sport, sportowy) zawodnik, który jeździ na bobslejach

bobsleistka ˌbɔpslɛˈ<sup>j</sup>istka n
bobbista
forma żeńska od: bobsleista

bobslej ˈbɔpslɛj n
bob guidoslitta
sanki sportowe wyposażone w kierownicę i hamulec;

bobsleje bɔpsˈlɛjɛ n
bob guidoslitta
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
cicogna
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały
(dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;

bocian biały ˈbɔʨ̑ãn ˈbʲjawɨ n
cicogna bianca cicogna europea
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
cicogna nera
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;

boczny ˈbɔʧ̑nɨ adj
accessorio laterale
(przenośnie, przenośnia) nie główny
laterale
znajdujący się, umiejscowiony na boku czegoś

bodhićitta n
bodhicitta
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;

bodziec ˈbɔʥ̑ɛʦ̑ n
stimolo
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;

bogatemu to i byk się ocieli ˌbɔɡaˈtɛ̃mu ˈtɔ i‿ˈbɨc‿ɕɛ ɔˈʨ̑ɛlʲi proverb
piove sul bagnato
bogatym zawsze lepiej niż ubogim

bogato adv
abbondantemente
obfitując w coś
riccamente
w sposób świadczący o bogactwie

bogaty bɔˈɡatɨ adj
ricco
taki, który obfituje w coś
dający dużą możliwość wyboru
ricco opulento agiato facoltoso
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody

bogini bɔˈɟĩɲi n
dea
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej

bogobójca n
deicida
ten, kto zabił boga

bohater bɔˈxatɛr n
eroe
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu
osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia

bohater dnia bɔˈxatɛr ˈdʲɲa n
eroe del giorno
osoba, na której na krótko koncentruje się uwaga otoczenia

bohaterski ˌbɔxaˈtɛrsʲci adj
eroico
postępujący jak bohater
związany z bohaterstwem, właściwy bohaterowi

bohatersko adv
eroicamente
w sposób bohaterski

bohomaz bɔˈxɔ̃mas n
crosta
źle namalowany obraz

bohr bɔxr̥ n
bohrio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boisko bɔˈ<sup>j</sup>iskɔ n
campo
(sport, sportowy) plac przeznaczony do gier sportowych;

boja ˈbɔja n
boa gavitello
pływający znak nawigacyjny

bojaźliwy ˌbɔjäʑˈlʲivɨ adj
pavido
skłonny do bojaźni, dający się łatwo wystraszyć

bojkot ˈbɔjkɔt n
boicottaggio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bojkotować v
boicottare
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu

bojler ˈbɔjlɛr n
scaldabagno
zbiornik do podgrzewania wody

bojownik wspaniały n
pesce combattente pesce siamese combattente
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta splendens Regan, słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych, pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej;

bojówkarz n
militante
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek bojówki

bokeh n
bokeh
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

boki zrywać ˈbɔci ˈzrɨvaʨ̑ v
sbellicarsi spanciarsi
śmiać się bez opamiętania

boksyt n
bauxite
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;

bolesny bɔˈlɛsnɨ adj
doloroso dolente dolorifico
(medycyna, medyczny) taki, który sprawia ból fizyczny
sgradito spiacevole
(psychologia, psychologiczny) taki, który sprawia przykrość, żal, ból psychiczny

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
dolere far male aver male
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

boleń pospolity n
aspio
(ichtiologia, ichtiologiczny) Leuciscus aspius, gatunek ryby z rodziny karpiowatych;

boleść n
dolore
(książkowy) żal, wielkie zmartwienie

boliviano ˌbɔlʲiˈvʲjãnɔ n
boliviano
(jednostka monetarna) waluta Boliwii;

boliwijski ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci adj
boliviano
odnoszący się do Boliwii

bolonka bɔˈlɔ̃nka n
bolognese
mieszkanka Bolonii

bolończyk bɔˈlɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
bolognese
mieszkaniec Bolonii

boloński bɔˈlɔ̃j̃sʲci adj
bolognese felsineo
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii

bolzański adj
bolzanino
związany z Bolzano, dotyczący Bolzano

bom bɔ̃m n
boma
(marynarka) poziome drzewce na żaglowcu, do którego przymocowany jest dolny lik żagla;

bomba ˈbɔ̃mba n
bomba
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;
(wojskowość, wojskowy) (kryminologia, kryminologiczny) terrorystyczny ładunek wybuchowy w publicznym miejscu

bomba atomowa n
bomba atomica
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bomba lotnicza ˈbɔ̃mba lɔtʲˈɲiʧ̑a n
bomba aerea
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;

bombajka n
bumalo
(ichtiologia, ichtiologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Harpadon nehereus Hamilton, ryba morska i słonawowodna z rodziny jaszczurnikowatych, poławiana w Indiach;

bombarda bɔ̃mˈbarda n
bombarda
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
bombardare
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi

bombonierka ˌbɔ̃mbɔ̃ˈɲɛrka n
bomboniera
(spożywczy) ozdobne pudełko z czekoladkami lub cukierkami w środku;

bonapartyzm n
bonapartismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;

bonawenturianizm n
bonaventurianesimo
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna teologiczna Bonawentury z Bagnoregio

bonawenturiański adj
bonaventuriano
związany z Bonawenturą z Bagnoregio lub bonawenturianizmem

bonito bɔ̃ˈɲitɔ n
tonnetto striato
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała

bonsai bɔ̃w̃ˈzaj n
bonsai
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

bor bɔr n
boro
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

bora n
borea
(meteorologia, meteorologiczny) zimowy suchy wiatr od gór

bordo ˈbɔrdɔ n
bordò
ciemnoczerwony, ciemnowiśniowy kolor

bordoski adj
bordolese
związany z Bordeaux, dotyczący Bordeaux

bordowy bɔrˈdɔvɨ adj
bordò
mający kolor ciemnoczerwony, ciemnoróżowy, ciemnowiśniowy, taki jak kolor czerwonego wina bordo

boromeuszka n
borromea borromeiana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica należąca do jednego ze zgromadzeń Kongregacji Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza;

borowik bɔˈrɔvʲik n
porcino
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
porcino boletus edulis
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;

borowina ˌbɔrɔˈvʲĩna n
fango
(medycyna, medyczny) stosowany w lecznictwie torf;

borowodór n
borano
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny złożony z wodoru i boru;

borsalino n
borsalino
rodzaj filcowego kapelusza;

borsuk ˈbɔrsuk n
tasso
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju borsuków (1.1)
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

bosak ˈbɔsak n
gaffa
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;

boston n
boston
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych będący rodzajem powolnego walca; także muzyka do tego tańca;
(termin karciany) gra karciana popularna w XVIII wieku

bostonka n
bostoniana
mieszkanka Bostonu

bostończyk n
bostoniano
mieszkaniec Bostonu

bostoński adj
bostoniano
związany z Bostonem, dotyczący Bostonu

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
botanico
związany z botaniką, dotyczący botaniki

botanik bɔˈtãɲik n
botanico
specjalista w zakresie botaniki

botanika bɔˈtãɲika n
botanica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

botswański bɔtsˈfãj̃sʲci adj
botswano
odnoszący się do państwa Botswana

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
botulismo
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bouillabaisse n
bouillabaisse
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska zupa rybna (lub gulasz);

bowling ˈbɔwlʲĩŋk n
bowling
(sport, sportowy) rodzaj kręgli

boysband ˈbɔjzbɛ̃nt n
boy band
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;

bozzetto n
bozzetto
(sztuka) projekt, szkic rzeźbiarski, zwykle w małej skali lub z tanich materiałów;

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
bosniaco
związany z Bośnią lub Bośniakami

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci n
bosniaco
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
natalizio di Natale
związany z Bożym Narodzeniem

boży ˈbɔʒɨ adj
divino
związany z bogiem/Bogiem

bożyszcze n
idolo
(historia, historyczny, historycznie) bożek pogański i/lub jego bałwan, idol
(przenośnie, przenośnia) idol, osoba uwielbiana

brachiozaur n
brachiosauro
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Brachiosaurus Riggs, rodzaj zauropoda z rodziny brachiozaurów;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju brachiozaurów (1.1)

brachylogia ˌbraxɨˈlɔɟja n
brachilogia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań;

braciszek braˈʨ̑iʃɛk n
fratellino
(zdrobniale) od: brat
mały, niedorosły brat
fraticello fratino
(potocznie, potoczny) poufale o bracie zakonnym

bractwo n
compagnia
(żartobliwie) grono znających się osób
confraternita congrega congregazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeckie stowarzyszenie wiernych o konkretnych celach
corporazione gilda
(dawniej, dawny) związek osób konkretnego zawodu lub zainteresowania

bradykardia ˌbradɨˈkardʲja n
bradicardia
(medycyna, medyczny) stan, kiedy częstość akcji serca wynosi poniżej pięćdziesięciu razy na minutę;

bradykinezja n
bradicinesia
(medycyna, medyczny) spowolnienie ruchowe często towarzyszące chorobom układu nerwowego, objawiające się niezdolnością do wykonywania szybkich ruchów oraz opóźnioną inicjacją ruchu;

brak brak n
mancanza assenza
fakt nieistnienia czegoś
manchevolezza
defekt, wada, usterka

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇ʧ̑ʲci n
amenorrea
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;

brakować braˈkɔvaʨ̑ v
mancare
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać

brakteat n
bratteato
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) jednostronnie bita moneta w średniowiecznej Europie;

brama ˈbrãma n
cancello portone
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu;
porta
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ufortyfikowany wjazd lub wejście do twierdzy lub miasta
(architektura, architektoniczny) budowla wznoszona na cześć zwycięskiego wodza dla triumfalnego wjazdu wojsk

bramka samobójcza n
autogol
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
portiere
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

brandenburski ˌbrãndɛ̃nˈbursʲci adj
brandenburghese
od Brandenburg

bransoleta n
braccialetto
ozdoba, biżuteria noszona na nadgarstku lub ramieniu
metalowy pasek od zegarka

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka ˌbrãw̃zɔˈlɛtka n
braccialetto
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze;

brat brat n
confratello
członek braci szlacheckiej
fratello
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
fratello frate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich

brat mniejszy n
frate minore
członek Zakonu Braci Mniejszych

braterski braˈtɛrsʲci adj
fraterno fratellevole
odnoszący się do brata, braci

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
fraternità fratellanza
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie
pokrewieństwo między synami jednych rodziców

bratnia dusza ˈbratʲɲa ˈduʃa idiom
anima gemella
osoba bliska pod jakimś względem

brazylianit ˌbrazɨˈlʲjä̃ɲit n
brasilianite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał pegmatytowy;

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
brasiliano
związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii
charakterystyczny dla Brazylii i Brazylijczyków, mający cechy lub właściwości przypisywane Brazylii

brać braʨ̑ v
prendere
chwytać coś ręką, unosić coś
zobowiązywać się do czegoś
(potocznie, potoczny) przekraczać, mijać coś
chwytać, łapać, zniewalać
korzystać z czegoś
kupić lub wynająć coś
posiąść kogoś w sensie seksualnym
wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś

brać udział ˈbraʨ̑ ˈuʥ̑aw v
partecipare
uczestniczyć

brać w łapę ˈbraʥ̑ ˈv‿wapɛ v
ungersi le ruote
(potocznie, potoczny) brać łapówki

bredzić ˈbrɛʥ̑iʨ̑ v
blaterare sragionare
mówić głupstwa
delirare
mówić bez sensu we śnie lub w chorobie

breja ˈbrɛja n
polta poltiglia
(potocznie, potoczny) gęsta, nieprzyjemnie wyglądająca ciecz

brelok n
portachiavi
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk

bresaola n
bresaola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna włoska solona wołowina, która dojrzewa przez dwa, trzy miesiące suszona na powietrzu, aż stwardnieje i zmieni kolor na ciemnoczerwony, prawie fioletowy

brescianin n
bresciano
mieszkaniec Brescii, osoba z tego miasta

bresciański adj
bresciano
związany z Brescią, dotyczący Brescii

brew brɛf n
sopracciglio
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brewiarz n
breviario
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;

briefing ˈbrʲifʲĩŋk n
briefing
(lotnictwo, lotniczy) odprawa dla pilotów przed odlotem

broda ˈbrɔda n
barba
zarost na brodzie (1.1)
mento
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka

broda mędrcem nie czyni ˈbrɔda ˈmɛ̃ntr̥ʦ̑ɛ̃mʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
la barba non fa il filosofo
pozory mylą, pewne rzeczy widziane u ludzi z zewnątrz potrafią być złudne

brodawka n
verruca
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
capezzolo
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;

brodzić ˈbrɔʥ̑iʨ̑ v
guadare
chodzić po czymś grząskim

brokat ˈbrɔkat n
broccato
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;
glitter
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających;

brokuł ˈbrɔkuw n
broccolo
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z kwiatostanów brokułu (1.1)

brom brɔ̃m n
bromo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

bromatologia n
bromatologia
nauka zajmująca się badaniem żywności;

bromek n
bromuro
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;

bromoform n
bromoformio
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;

bromowy adj
bromico
(chemia, chemiczny) dotyczący bromu, zawierający brom

brona ˈbrɔ̃na n
erpice raspatoio
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;
saracinesca
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;

bronchotomia ˌbrɔ̃nxɔˈtɔ̃mʲja n
broncotomia
(medycyna, medyczny) zabieg operacyjny polegający na przecięciu tchawicy w jej części szyjnej

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
difendere
odpierać atak
proteggere
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą
difendere
chronić siebie przed atakiem, odpierać atak na siebie

broszura brɔˈʃura n
opuscolo fascicolo
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;

browar ˈbrɔvar n
birrificio
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

broń brɔ̃ɲ n
arma
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

broń biała ˈbrɔ̃ɲ ˈbʲjawa n
arma bianca
(wojskowość, wojskowy) ogół broni służącej do walki wręcz;

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
arma biologica
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
arma da fuoco
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;

brud brut n
sporcizia sudiciume sudicio
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś

brudny ˈbrudnɨ adj
sporco lurido sudicio lercio lordo sordido
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud

brudzić v
sporcare insudiciare bruttare
czynić brudnym, pokrywać brudem

bruk bruk n
selciato lastrico
nawierzchnia ulicy lub drogi wyłożona kamieniem naturalnym lub kostką;

brukarz n
selciaio selciatore
rzemieślnik, robotnik, który zajmuje się układaniem bruku

brukiew ˈbrucɛf n
rutabaga
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;

brukselka bruˈksɛlka n
cavolo di Bruxelles
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana kapusty warzywnej;

brunatnieć v
imbrunire
przybierać barwę brunatną

brunatny brũˈnatnɨ adj
bruno
mający kolor ciemnobrązowy
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) [[hitlerowski, faszystowski]]

brunch n
brunch
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;

brunet ˈbrũnɛt n
bruno
człowiek o włosach czarnego koloru

brutal ˈbrutal n
brutale bruto bullo
(książkowy) człowiek brutalny, agresywny, grubiański, nadużywający swojej przewagi nad słabszymi

brutalny bruˈtalnɨ adj
brutale manesco violente
działający za pomocą siły, agresywny

bruzda n
solco
(rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa;

brydż brɨʧ̑ n
bridge
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

brygantyna ˌbrɨɡãnˈtɨ̃na n
brigantino
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;

brylantyna n
brillantina
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów

brylować v
far faville far figo tirarsela
wyróżniać się czymś i być przedmiotem powszechnego podziwu

brytfanna brɨtˈfãnːa n
teglia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
britannico
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako wyspy

bryza ˈbrɨza n
brezza
(meteorologia, meteorologiczny) lekki wiatr wiejący między lądem a morzem;

bryłka ˈbrɨwka n
zolletta
(zdrobniale) od: bryła
mała bryła

bryłonosek n
orecchione
(zoologia, zoologiczny) nietoperz z rodzaju bryłonosków (1.1)

brzask bʒask n
alba
światło widoczne na niebie przed wschodem słońca
(książkowy) blask rzucany przez określone źródło światła

brzdąc n
bebè bimba bimbo
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (potocznie, potoczny) małe dziecko

brzeg bʒɛk n
bordo riva
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;
orlo ciglio
krańcowa linia czegoś

brzemienny bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
incinta gravido
(tylko (rodzaj żeński)) (książkowy) o kobiecie: ciężarna

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
suono
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
pesca pesco
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)

brzoza ˈbʒɔza n
betulla
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;

brzuch bʒux n
pancia addome ventre
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzuchaty adj
corpacciuto panciuto
(potocznie, potoczny) mający duży brzuch
panciuto
(przenośnie, przenośnia) mający wyraźnie wypukły kształt

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
ventriloquo
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu

brzuchomówczyni ˌbʒuxɔ̃mufˈʧ̑ɨ̃ɲi n
ventriloqua
(książkowy) forma żeńska od: brzuchomówca

brzuchomówstwo ˌbʒuxɔ̃ˈmufstfɔ n
ventriloquio ventriloquia ventriloquismo
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
brutto
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych
cattivo
moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami

brzydki jak grzech śmiertelny ˈbʒɨtʲci ˈjaɡ ˈːʒɛxʲ ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
brutto come il peccato
(przestarzałe, przestarzały) bardzo brzydki

brzydota bʒɨˈdɔta n
bruttezza brutto
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzydzić v
aborrire avere ripugnanza provare ripulsione
odczuwać wstręt do czegoś

brzęczenie bʒɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
sonata
powtarzające się brzęki; chaotyczny zbiór różnych dźwięków

brzęczeć ˈbʒɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
ronzare
o owadach: wydawać brzęk
tintinnare
o metalowych lub szklanych przedmiotach: wydawać brzęk

brzęk n
tintinnio ronzio
przytłumiony, wibrujący dźwięk

bród brut n
guado
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg

brązowieć v
imbrunire
nabierać barwy brązowej

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
di bronzo
wykonany z brązu, zrobiony z brązu
marrone bruno
mający kolor brązu;

brązowy medal brɔ̃w̃ˈzɔvɨ ˈmɛdal n
medaglia di bronzo
medal przyznawany za trzecie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.

bucik ˈbuʨ̑ik n
scarpetta
(zdrobniale) od but
mały but

budapesztenka ˌbudapɛˈʃtɛ̃nka n
budapestiana
mieszkanka Budapesztu

budapeszteńczyk ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
budapestiano
mieszkaniec Budapesztu

budapeszteński ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃sʲci adj
budapestiano
odnoszący się do Budapesztu (stolicy Węgier)

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
buddistico buddista
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddysta budˈːɨsta n
buddista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu

buddystka budˈːɨstka n
buddista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje buddyzm

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
buddismo buddhismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
cabina telefonica
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;

budowa ciała buˈdɔva ˈʨ̑awa n
corporatura
sylwetka, wygląd i właściwości zewnętrzne ciała

budować buˈdɔvaʨ̑ v
costruire
ogólnie: tworzyć, kreować
costruire erigere
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje

budować zamki na lodzie buˈdɔvaʥ̑ ˈzãmʲci na‿ˈlɔʥ̑ɛ v
fare castelli in aria
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć

budowla buˈdɔvla n
costruzione
(budownictwo) coś, co zostało zbudowane

budowniczy ˌbudɔvʲˈɲiʧ̑ɨ n
edificatore
osoba, która zajmuje się budowaniem, wznoszeniem budynków, budowli, infrastruktury

budynek buˈdɨ̃nɛk n
edificio stabile
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
budino
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;

budyń Noego n
budino di Noè
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny deser kuchni tureckiej podawany na święto Aszura, rodzaj kleiku z gotowanych na mleku ziaren zbóż, ciecierzycy, fasoli i ryżu z dodatkiem orzechów i bakalii

budzik ˈbuʥ̑ik n
sveglia
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory

bufor n
respingente
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych

bujny ˈbujnɨ adj
lussureggiante rigoglioso
taki, który się obficie rozrasta
vivo
z rozmachem

buk buk n
faggio
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;

bukiet ˈbucɛt n
mazzo
wiązanka, pęk kwiatów;

bukolika n
bucolica
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielki utwór liryczno-epiczny nawiązujący do życia pasterzy;

bukszpan ˈbukʃpãn n
bosso
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
bompresso
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;

bula ˈbula n
boccia
(sport, sportowy) kula do petanki;

buldog francuski ˈbuldɔk frãnˈʦ̑usʲci n
bouledogue francese
(kynologia, kynologiczny) rasa małego psa z grupy psów do towarzystwa;

bulgur n
bulgur
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;

bulimia buˈlʲĩmʲja n
bulimia
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;

bulterier bulˈtɛrʲjɛr n
bull terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa mocno zbudowanych i umięśnionych psów z grupy terierów;

bulterier miniaturowy n
bull terrier miniatura
(kynologia, kynologiczny) rasa psa będąca mniejszą wersją bulteriera;

bulwar ˈbulvar n
viale
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym

bumerang bũˈmɛrãŋk n
boomerang bumerang
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

buntowniczy adj
facinoroso riottoso sedizioso
skłonny do buntu

buntownik n
ribelle rivoltoso
osoba buntująca się, uczestnicząca w buncie

burak ˈburak n
barbabietola bieta
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
barbabietola da zucchero
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;

burdel ˈburdɛl n
bordello
(pospolicie) dom publiczny
(pospolicie) (grubiański, grubiańsko) brak porządku

burkiński burʲˈcĩj̃sʲci adj
burkinabé
odnoszący się do Burkiny Faso, państwa w Afryce

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
sindaco
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

burnus ˈburnus n
burnus aselham
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem

burrata n
burrata
(spożywczy) tradycyjny włoski ser z mleka krowiego lub bawolego, wytwarzany z mozzarelli i śmietany;

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
ambra
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

bursztynian n
succinato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu bursztynowego

bursztynowy ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ adj
ambrato
mający kolor złocistożółty, taki jak kolor bursztynu lub przypominający kolor bursztynu

burundyjski ˌburũnˈdɨjsʲci adj
burundese
odnoszący się do państwa Burundi

burza ˈbuʒa n
temporale tempesta bufera burrasca
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza piaskowa n
tempesta di sabbia
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnʦ̑ɛ ˈvɔdɨ n
tempesta in un bicchiere d’acqua tempesta in un bicchiere d'acqua
zamęt wywołany z błahych powodów

burzanka n
coloquintide
(przestarzałe, przestarzały) (botanika, botaniczny) arbuz kolokwinta, Citrullus colocynthis

burzyć ˈbuʒɨʨ̑ v
demolire abbattere diroccare distruggere sventrare
powodować rozpad czegoś budowanego
agitare
wprowadzać niepokój; tracić spokój

busola buˈsɔla n
bussola
kompas służący do wskazywania stron świata

but but n
scarpa calzatura
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butelka buˈtɛlka n
bottiglia
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

butelkować v
imbottigliare
rozlewać płyn z większego naczynia do butelek

butla gazowa n
bombola
(technologia, technika, techniczny) pojemnik do przechowywania gazu pod wysokim ciśnieniem

butonierka n
occhiello bottoniera
(krawiectwo) niewielki otwór na guzik w lewej klapie marynarki lub żakietu na wysokości obojczyka; obecnie często fabrycznie zaszyty;

buzuki buˈzuci n
bouzouki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
bulgaro
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
bulgaro
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;

bułka ˈbuw.ka n
panino filone pagnotta
wypiek o niewielkich rozmiarach;

bułka z masłem ˈbuwka ˈz‿maswɛ̃m n
gioco da ragazzi
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania

byczek ˈbɨʧ̑ɛk n
torello
(zdrobniale) od byk
vitello giovenco vitellone
(potocznie, potoczny) młody byk
giovenco
(ironicznie) młody, silny mężczyzna

bydlak ˈbɨdlak n
bestia
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o mężczyźnie, implikując jego prymitywność, podłość, brak kultury

bydło ˈbɨdwɔ n
bestiame
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;
gentaglia
(przenośnie, przenośnia) (obraźliwie) określenie ludzi zachowujących się w sposób przywodzący na myśl zachowanie stada bydła (1.1)

byk bɨk n
toro
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.

byle jak adv
alla carlona coi piedi
bez należytej staranności, nie przykładając się

byle kto
chiunque
dowolna osoba, bez znaczenia kto
il primo venuto
(pogardliwie, pogardliwy) ktoś niegodny uwagi

bylina n
pianta perenne
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina zielna o zimujących pąkach

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j interjection
macché
… stanowiący przeczącą odpowiedź na pytanie: wcale nie, ani trochę, w ogóle, wręcz przeciwnie

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
niente affatto per niente
… wzmacniająca przeczenie: wcale, w najmniejszym stopniu, w żadnym razie

bystry ˈbɨstrɨ adj
acuto perspicace accorto
o osobie: mądry, inteligentny, taki, który szybko coś zrozumie

bytować v
dimorare risiedere vivere
(książkowy) żyć w konkretnych warunkach

bytowy adj
materiale
odnoszący się do bytu lub bytowania, mający związek z bytem lub bytowaniem

być bɨʨ̑ v
essere stare
istnieć; trwać
znajdować się w jakimś miejscu

być bardziej papieskim niż papież idiom
essere più papalino del papa
wykazywać większą gorliwość w jakiejś sprawie, jakimś działaniu, niż jest to wymagane czy potrzebne

być gotowym na każde czyjeś skinienie ˈbɨʥ̑ ɡɔˈtɔvɨ̃m na‿ˈkaʒdɛ ˈʧ̑ɨjɛ̇ɕ sʲcĩˈɲɛ̇̃ɲɛ v
essere pronto ad ogni cenno
być zawsze zdecydowanym na spełnienie czyjejś woli, prośby, polecenia

być jedną nogą na tamtym świecie ˈbɨʨ̑ ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈnɔɡɔ̃w̃ na‿ˈtãmtɨ̃mʲ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ v
essere più di là che di qua
być bardzo chorym, być umierającym

być może
può darsi magari
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

być na dobrej drodze ˈbɨʨ̑ na‿ˈdɔbrɛj ˈdrɔʣ̑ɛ v
essere a buon punto
być blisko sukcesu, powodzenia, zmierzać w dobrym kierunku

być na noże ˈbɨʨ̑ na‿ˈnɔʒɛ v
essere ai ferri corti
być z kimś w skrajnie wrogich stosunkach; mieć bardzo złe relacje z kimś; walczyć z kimś

być na wojennej stopie ˈbɨʨ̑ ˌna‿vɔˈjɛ̃nːɛj ˈstɔpʲjɛ v
essere sul piede di guerra
mieć z kimś złe relacje; ścierać się, kłócić się z kimś

być przy zdrowych zmysłach ˈbɨʨ̑ pʃɨ‿ˈzdrɔvɨγ ˈzmɨswax v
essere sano di mente
być zdrowym psychicznie, zachowywać równowagę, postępować zgodnie ze zdrowym rozsądkiem

być samemu jak palec ˈbɨʨ̑ sãˈmɛ̃mu ˈjak ˈpalɛʦ̑ v
essere solo come un cane
być zupełnie samotnym, nie mieć nikogo bliskiego

być skończonym ˈbɨʨ̑ skɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ̃m v
essere fritto
nie mieć szans w jakiejś sytuacji; przegrać coś, stracić jakąś okazję, możliwość

być w Rzymie i nie widzieć papieża ˈbɨʥ̑ ˈv‿ʒɨ̃mʲjɛ ˌi‿ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ paˈpʲjɛʒa proverb
andare a Roma e non vedere il papa
nie zwiedzić czegoś najważniejszego w jakimś kraju lub miejscowości

być w dobrych rękach ˈbɨʥ̑ ˈv‿dɔbrɨx ˈrɛ̃ŋkax v
essere in buone mani
mieć dobrą opiekę, wsparcie; być całkowicie bezpiecznym pod czyjąś opieką

być w dołku ˈbɨʥ̑ ˈv‿dɔwku v
essere giù di morale
być w złym nastroju, być w trudnej sytuacji

być w siódmym niebie ˈbɨʨ̑ ˈfʲ‿ɕudmɨ̃mʲ ˈɲɛbʲjɛ idiom
essere al settimo cielo
być z czegoś bardzo zadowolonym, uradowanym

być w swoim żywiole ˈbɨʨ̑ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ʒɨˈvʲjɔlɛ v
essere nel proprio elemento
znajdować się w doskonałym dla siebie środowisku, czuć się świetnie w jakiejś sytuacji

być żądnym krwi v
avere sete di sangue
szukać zemsty

bzdura ˈbzdura n
amenità baggianata fandonia frottola storiella
coś nieprawdziwego, niedorzecznego

bób bup n
fava baccello
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej

bóbr bupr̥ n
castoro
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóbr europejski n
castoro europeo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castor fiber L., gatunek bobra, największego współczesnego gryzonia Eurazji;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
dio iddio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

bój buj n
battaglia combattimento lotta
starcie zbrojne walczących stron

bójka ˈbujka n
rissa baruffa zuffa
awantura połączona z biciem;

ból bul n
dolore
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne

bólowy adj
dolorifico doloroso
związany z bólem, dotyczący bólu

bór bur n
foresta selva
(leśnictwo) wysoki, gęsty las iglasty;

bóstwo ˈbustfɔ n
dio idolo
(przenośnie, przenośnia) przedmiot uwielbienia
divinità
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów
właściwość bycia bogiem

bóść buɕʨ̑ v
cozzare
uderzać rogami
pungere urtarsi con le corno
uderzać rogami siebie wzajemnie

bąbel ˈbɔ̃mbɛl n
bolla
coś nabrzmiałego, wypełnionego płynem lub gazem
bolla vescica
(medycyna, medyczny) kliniczne określenie tworu powstałego na skórze zazwyczaj w wyniku skórnej reakcji alergicznej

bączek ˈbɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
tarabusino
(ornitologia, ornitologiczny) Ixobrychus, ptak brodzący z rodziny czaplowatych;

bąk bɔ̃ŋk n
peto
(potocznie, potoczny) śmierdzący, gazowy efekt przemiany materii

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
bastardo
(pogardliwie, pogardliwy) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);

błagalny adj
implorante supplice supplichevole
wyrażający pokorną prośbę

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
implorare supplicare
żarliwie, usilnie prosić

błam bwãm n
pelliccia
materiał kuśnierski ze zszytych brzegami skór futerkowych, służący m.in. do podszycia płaszcza lub uszycia futra; również sztuka futra pewnej miary

błazen ˈbwazɛ̃n n
giullare
(historia, historyczny, historycznie) zawodowy nadworny żartowniś i prześmiewca zabawiający króla;
pulcinella
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto jest przesadnie wesoły lub nadmiernie dowcipkuje

błazenada n
pulcinellata
niedorzeczne zachowanie się

błazeński bwaˈzɛ̃j̃sʲci adj
pulcinellesco
podobny do błazna, charakterystyczny dla błazna

błogi adj
beato
sprawiający zadowolenie lub przyjemność, świadczący o zadowoleniu lub przyjemności

błogostan n
beatitudine
stan błogości, szczęśliwości, zadowolenia

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
benedizione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu
sprzyjanie, przychylność, pomyślność

błogosławiony n
beato
(kościelny) ktoś zmarły uznany przez kościół lub społeczność za godnego kultu;

błogosławić v
benedire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błogość n
beatitudine
przyjemny stan zadowolenia, spokoju

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
timpano membrana timpanica
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego;

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
imene
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
mucosa membrana mucosa tonaca mucosa
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
fibra alimentare
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
parafango
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błoto ˈbwɔtɔ n
fango limo
mieszanina ziemi i wody;

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
lampo
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błyskawicznie ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
in un lampo
bardzo szybko, prędko

błyskać v
balenare
świecić z częstymi, krótkimi przerwami

błyskotliwy adj
acuto lesto d'ingegno perspicace
wyróżniający się inteligentnym przemyśleniem, dowcipem
lucente
(dawniej, dawny) taki, który się mieni

błyszczący adj
brillante risplendente
taki, który się błyszczy

błąd bwɔ̃nt n
errore sbaglio
niezgodność z zasadami, założeniami

błąd ortograficzny ˈbwɔ̃nt ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
errore di ortografia strafalcione
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
circolo vizioso
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;

błędnik n
labirinto
(anatomia, anatomiczny) część wewnętrzna ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

błędny rycerz ˈbwɛ̃ndnɨ ˈrɨʦ̑ɛʃ n
cavaliere errante
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca;

błękit ˈbwɛ̃ŋʲcit n
azzurrità
kolor błękitny

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
sangue blu
pochodzenie arystokratyczne

błękitne hełmy bwɛ̃ŋʲˈcitnɛ ˈxɛwmɨ n
caschi blu
żołnierze sił pokojowych ONZ wysyłani na tereny objęte wojną w celu przywrócenia pokoju

błękitny bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
azzurro
mający kolor intensywnie niebieski

błękitny przycisk bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ ˈpʃɨʨ̑isk n
bottone blu
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) meduza z gatunku Porpita porpita

cacyki ʦ̑aˈʦ̑ɨci n
tzatziki
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grecki zimny sos z jogurtu i świeżego ogórka;

cal ʦ̑al n
pollice
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

capoeira n
capoeira
(sport, sportowy) brazylijska sztuka walki;

cappuccinator n
cappuccinatore
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) urządzenie lub jego część służące do spieniania mleka na cappuccino

cappuccino n
cappuccino
(spożywczy) włoski napój składający się z kawy z dodatkiem spienionego mleka;

car ʦ̑ar n
zar
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

caryca n
zarina
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

casanova n
casanova
(pejoratywnie, pejoratywny) bałamut, uwodziciel

casting n
casting provino
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora (czasem także zwierzę) do jakiejś roli, prezentera, modelkę itp.;

casus belli n
casus belli
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;

cała nuta n
semibreve intero
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta stanowiąca podstawową wartość rytmiczną;

całka ˈʦ̑awka n
integrale
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całka nieoznaczona ˈʦ̑awka ˌɲɛɔznaˈʧ̑ɔ̃na n
integrale indefinito
(matematyka, matematyczny) pojęcie odwrotne do pochodnej;

całka oznaczona ˈʦ̑awka ˌɔznaˈʧ̑ɔ̃na n
integrale definito
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
completamente affatto interamente
w sposób całkowity, zupełny, pełny

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
completamente interamente pienamente integralmente a pieno
w sposób całkowity, pełny, bez reszty

całkowity ˌʦ̑awkɔˈvʲitɨ adj
intero totale completo
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy

całopalenie n
olocausto
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) złożenie w ofierze całego zwierzęcia lub daru ofiarnego

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
baciare
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
baciarsi
dawać i dostawać pocałunek

całość ˈʦ̑awɔɕʨ̑ n
integrità interezza totalità
wszystkie elementy czegoś tworzące razem jakąś samodzielną jednostkę

całun n
sudario sindone
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;

cały ˈʦ̑awɨ adj
grande intatto
duży, wielki
integro incolume indenne
nie uszkodzony
intero tutto
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni
tutto unico solo
jedyny, wyłączny

cały boży dzień ˈʦ̑awɨ ˈbɔʒɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ idiom
tutto il santo giorno
przez cały długi dzień; od rana do wieczora

cały czas adv
continuamente in continuazione per tutto il tempo
nieustannie, ciągle

cały i zdrowy ˈʦ̑awɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
sano e salvo
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory

cebula ʦ̑ɛˈbula n
cipolla
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)

cebulka n
bulbillo
(botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych

cecha ˈʦ̑ɛxa n
caratteristica
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

cechować ʦ̑ɛˈxɔvaʨ̑ v
distinguere
być czyjąś (lub czegoś) cechą; charakteryzować kogoś; być komuś lub czemuś właściwym

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
cedro
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;

cedr libański ˈʦ̑ɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci n
cedro del Libano
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;

ceduła n
listino
(handel, handlowy) lista cen giełdowych

cedzić słowa idiom
parlare con il contagocce
bardzo wolno mówić

cefalosporyna n
cefalosporina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);

cegielnia ʦ̑ɛˈɟɛlʲɲa n
mattonaia mattonificio fornace
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny;

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
mattone laterizio
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cejloński ʦ̑ɛjˈlɔ̃j̃sʲci adj
singalese
związany z wyspą Cejlon

cekin n
zecchino
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;
(krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru;

cel ʦ̑ɛl n
fine scopo
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))
scopo meta
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
il fine giustifica i mezzi
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel

cela ˈʦ̑ɛla n
cella
pokój więźnia w więzieniu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha

celadon n
celadon
(technologia, technika, techniczny) porcelanowe szkliwo o seledynowej barwie

celebra n
celebrazione
uroczyste sprawowanie mszy lub nabożeństwa

celebracja n
celebrazione
praktykowanie czegość z namaszczeniem, uroczyście

celebracja eucharystyczna n
celebrazione eucaristica
(kościelny) odprawianie, sprawowanie eucharystii

celebrans n
celebrante
(kościelny) główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrant;

celebrant n
celebrante
(kościelny) główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrans;

celebrować ˌʦ̑ɛlɛˈbrɔvaʨ̑ v
celebrare
obchodzić uroczyście doniosłe wydarzenie, uroczyście coś świętować
odprawiać nabożeństwo

celestyn ʦ̑ɛˈlɛstɨ̃n n
celestina celestite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan strontu;

celibat ʦ̑ɛˈlʲibat n
celibato
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych;

cella ˈʦ̑ɛlːa n
cella
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa;

cellulit ʦ̑ɛˈlulʲit n
cellulite
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;

cellulitis ˌʦ̑ɛluˈlʲitʲis n
cellulite
(medycyna, medyczny) zapalenie tkanki łącznej;

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
doganiere
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celofyz n
celofisio
(paleontologia, paleontologiczny) Coelophysis Cope, rodzaj dinozaura, teropoda z rodziny celofyzów;

celować ʦ̑ɛˈlɔvaʨ̑ v
puntare prendere la mira
mierzyć do celu

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
dativo
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;
mirino
część aparatu fotograficznego umożliwiająca wstępne kadrowanie obrazu
mirino alzo
urządzenie ułatwiające celowanie z broni;

celownikowy adj
dativo
(gramatyka) związany z celownikiem, dotyczący celownika

celowo ʦ̑ɛˈlɔvɔ adv
apposta di proposito volontariamente volutamente
w sposób celowy

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
celtico
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci n
celtico
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków z grupy celtyckiej (1.1), współcześnie reprezentowanej przez iryjski (irlandzki), szkocki (gaelicki), walijski i bretoński;

celuloza n
cellulosa
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;

cembrowina n
argine in muratura rivestimento in muratura
(budownictwo) obmurowanie wzmacniające studnię, zbiornik wodny lub rzekę;

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
cemento
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina)

cementować v
cementare
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu
(przenośnie, przenośnia) jednoczyć, spajać lub wzmacniać, umacniać, utrwalać

cementownia n
cementeria cementificio
fabryka cementu;

cementyt ʦ̑ɛ̃ˈmɛ̃ntɨt n
cementite
(technologia, technika, techniczny) faza międzymetaliczna występująca w stopach żelaza z węglem;

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
prezzo costo
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cennik ˈʦ̑ɛ̃ɲːik n
listino
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami

cenobicki adj
cenobitico
związany z cenobityzmem i cenobitami, dotyczący cenobityzmu

cenobita ˌʦ̑ɛ̃nɔˈbʲita n
cenobita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik prowadzący życie wspólnotowe, mieszkaniec cenobium

cenobityzm n
cenobitismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia monastycznego;

cenobium n
cenobio
(biologia, biologiczny) skupienie komórek glonów;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia zakonnego

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
cenotafio
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
centauro
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centesimo n
centesimo
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) włoska moneta zdawkowa odpowiadająca setnej części lira, zastąpiona w swojej roli, po wprowadzeniu euro, przez cent

centralista ˌʦ̑ɛ̃ntraˈlʲista n
centralista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik centralizmu

centralizacja n
centralizzazione
proces skupiania elementów lub prerogatyw w jednym ośrodku

centrolewica n
centrosinistra
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie ogółu partii i ruchów politycznych o umiarkowanym programie lewicowym;

centrum handlowe n
centro commerciale emporio
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi

centurion ʦ̑ɛ̃nˈturʲjɔ̃n n
centurione
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) niższy oficer, dowódca centurii;

centyl ˈʦ̑ɛ̃ntɨl n
centile
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
centimetro
miara długości; jedna setna metra;

cenzor n
censoro
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli;
urzędnik prowadzący kontrolę treści publikacji pod względem obyczajowym lub politycznym

cep ʦ̑ɛp n
correggiato
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;

cer ʦ̑ɛr n
cerio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

cera ˈʦ̑ɛra n
carnagione cera
skóra na powierzchni twarzy
carnagione colorito
wygląd cery (1.1)
rammendo
ścieg wypełniający rozdarcie

cerata n
tavoletta
nieprzemakalne nakrycie stołu kuchennego, wykonane z bawełnianej flaneli pokrytej jednostronnie barwną warstwą olejną z nadrukowanym deseniem, użytkowane powszechnie w XIX-XX wieku;

ceremonia ˌʦ̑ɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
cerimonia
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd;
(przenośnie, przenośnia) czynność wykonywana z namaszczeniem, powagą

ceremonialny ˌʦ̑ɛrɛ̃mɔ̃ˈɲalnɨ adj
cerimoniale
sztywnie wynikający z etykiety, z reguł grzecznościowych
związany z uroczystością

ceremoniarz n
cerimoniale
(dawniej, dawny) zasady regulujące obchodzenie uroczystości
cerimoniere
osoba kierująca przebiegiem liturgii

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
rammendare dare un punto
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
certificato
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

certyfikować v
certificare
wydawać certyfikat, potwierdzając coś oficjalnie

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
taglio cesareo
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha;

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
impero
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;

cesarstwo bizantyńskie n
impero bizantino
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) średniowieczne państwo ze stolicą w Konstantynopolu;

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
imperatore
najwyższy stopień monarchiczny;

cesja n
cessione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby

cetyryzyna ˌʦ̑ɛtɨrɨˈzɨ̃na n
cetirizina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii;

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
uretra
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
catetere
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;

cez ʦ̑ɛs n
cesio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

chaber ˈxabɛr n
fiordaliso
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Centaurea cyanus, chaber bławatek

chaber łąkowy n
fiordaliso stoppione
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea jacea L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;

chabeta n
rozza brenna brocco
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
calcedonio
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;

chalcedoński adj
calcedonese
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Chalcedonu, związany z Chalcedonem

chaldejski adj
caldeo
odnoszący się do Chaldei lub Chaldejczyków

chaldejski n
caldeo
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;
(językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak;

cham xãm n
burino cafone villano
(przestarzałe, przestarzały) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek niskiego stanu, chłop, parobek
cafone villano zoticone burino screanzato
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm

chan xãn n
khan
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;

chanat n
canato khanato
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
caotico
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
carattere
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby

charakterologia n
caratterologia
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze;

charakterologiczny adj
caratterologico
(psychologia, psychologiczny) związany z charakterologią, dotyczący charakterologii

charakterystycznie adv
caratteristicamente
w sposób charakterystyczny

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
caratteristico spiccato
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów
distinguibile distintivo
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska

charcik włoski ˈxarʲʨ̑iɡ ˈvwɔsʲci n
piccolo levriero italiano
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy chartów pochodząca z północnej Afryki;

chart xart n
levriero
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;

charytatywny ˌxarɨtaˈtɨvnɨ adj
caritatevole
dobroczynny, wspierający biednych, potrzebujących i zagrożonych marginalizacją w życiu społecznym

charyzmat n
carisma
(teologia, teologiczny) szczególny dar otrzymywany przez człowieka od Ducha Świętego;

charyzmatyczny adj
carismatico
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami

charyzmatyk n
carismatico
(teologia, teologiczny) członek ewangelikalnego Kościoła charyzmatycznego
(teologia, teologiczny) członek wspólnoty charyzmatycznej
(teologia, teologiczny) ktoś obdarzony charyzmatami;

chasydyzm n
chassidismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;

chata ˈxata n
casolare casalino
drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach

chatka ˈxatka n
casetta
(zdrobniale) chata

chałka ˈxawka n
pagnotta dolce terccia di pan brioche
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;

chałwa ˈxawva n
halva
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chcieć xʲʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
volere
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chciwość ˈxʲʨ̑ivɔɕʨ̑ n
avidità cupidigia
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chciwy ˈxʲʨ̑ivɨ adj
avido ingordo crapulone sordido
taki, który odznacza się chciwością

chemia ˈxɛ̃mʲja n
chimica
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
chimica organica
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
chimico
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
chimico
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemikaliowiec n
chimichiera
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek handlowy przystosowany do przewozu chemikaliów;

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
chemioterapia chemio
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chemosynteza n
chemiosintesi
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;

chemotaksja ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja n
chemiotassi
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;

chemotropizm ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥ n
chemiotropismo
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny;

cherub ˈxɛrup n
cherubino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) (zobacz) cherubin

cherubin xɛˈrubʲĩn n
cherubino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;

chełpić się v
boriarsi
pysznić się, przechwalać się, wynosić się

chełpliwość n
vanagloria
wyniosłość, buta

chiaroscuro n
chiaroscuro
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie

chichot ˈxʲixɔt n
ghigno
tłumiony śmiech o wysokim tonie

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
cileno
odnoszący się do państwa Chile

chimera xʲĩˈmɛra n
chimera
(ichtiologia, ichtiologiczny) morska ryba głębinowa z rodzaju Chimaera;
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, fantastycznego, wymyślonego
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach;

chinina xʲĩˈɲĩna n
chinino
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chinolina n
chinolina
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający azot, wykorzystywany do tworzenia barwników;

chioggiański adj
chioggiotto
(rzadki, rzadko używany) związany z Chioggią, dotyczący Chioggii

chiralny adj
chirale
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi

chiromancja n
chiromanzia
(ezoteryka) sztuka wróżenia i odczytywania charakteru człowieka z bruzd na jego dłoniach;

chiromanta n
chiromante
(ezoteryka) wróżbita zajmujący się chiromancją, czytający przyszłość z rąk

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
chirurgia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chirurgia kosmetyczna xʲiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑na n
chirurgia plastica
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała

chirurgia plastyczna xʲiˈrurʲɟja plaˈstɨʧ̑na n
chirurgia plastica
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała

chitozan n
chitosano
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;

chityna n
chitina
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
cinese
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
cinese
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;

chlapać jęzorem ˈxlapaʨ̑ jɛ̃w̃ˈzɔrɛ̃m v
parlare della rava e della fava vaneggiare
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki

chleb xlɛp n
pane
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chleb pokładny n
pane di proposizione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu;

chleb świętojański ˈxlɛpʲ ˌɕfʲjɛ̃ntɔˈjä̃j̃sʲci n
carruba
(spożywczy) jadalne podsuszone strąki z chleba świętojańskiego (1.1)
carrubo
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;

chlew xlɛf n
porcile
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno

chlipać ˈxlʲipaʨ̑ v
lappare
pić wciągając płyn z odgłosem

chlor xlɔr n
cloro
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
cloruro di sodio
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;

chlorobenzen n
clorobenzene
(chemia, chemiczny) rozpuszczalnik organiczny będący chlorową pochodną benzenu

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
cloroformio
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chloroheksydyna n
clorexidina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;

chloroplast xlɔˈrɔplast n
cloroplasto
(biochemia, biochemiczny) organellum komórkowe występujące u roślin i glonów eukariotycznych;

chlorować v
clorurare
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor

chlorowy adj
clorico
(chemia, chemiczny) dotyczący chloru, związany z chlorem, zawierający chlor

chlupanie n
scrosciamento
(rzeczownik odczasownikowy) od chlupać

chmara ˈxmara n
moltitudine nuvolo turba
(przenośnie, przenośnia) duża liczba kogoś lub czegoś
sciame stormo nuovolo
nagromadzenie latających owadów, rzadziej ptaków

chmiel xmʲjɛl n
luppolo
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)

chmura ˈxmura n
nuvola nube
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chmurny adj
nuvoloso
pokryty chmurami

chochla ˈxɔxla n
mestolo cazza
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
benché sebbene anche se quantunque bensì che
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ particle
almeno
…uznająca to, co następuje za minimum, na które można się jednak zgodzić

chodak n
zoccolo
but z drewnianą podeszwą, bez pięty

chodnik ˈxɔdʲɲik n
marciapiede
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodziarz n
marciatore
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający chód sportowy

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
andare
poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce
o mechanizmie: działać, pracować
mieć coś na myśli
andare camminare
poruszać się za pomocą nóg
andare passare
o środkach komunikacji: kursować

chodzić jak szwajcarski zegarek ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˈjak ʃfajˈʦ̑arsʲci zɛˈɡarɛk v
andare come un orologio funzionare come un orologio
(przenośnie, przenośnia) działać bardzo dokładnie, precyzyjnie, niezawodnie, punktualnie, bezbłędnie, bezzwłocznie, bez opóźnień

chodzić spać z kurami ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˈspaʨ̑ s‿kuˈrãmʲi v
andare a letto coi polli andare a letto con i polli
chodzić spać bardzo wcześnie

chodzić z podniesionym czołem ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈʧ̑ɔwɛ̃m v
andare a testa alta
być dumnym z siebie, zachować godność, nie okazywać strachu, nie wstydzić się

chodząca encyklopedia xɔˈʣ̑ɔ̃nʦ̑a ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
enciclopedia ambulante
osoba bardzo inteligentna, posiadająca dużą wiedzę z wielu dziedzin

choina n
pino di Scozia pino silvestre
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
albero di Natale
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

cholangiopankreatografia n
colangio-pancreatografia
(medycyna, medyczny) obrazowe badanie dróg żółciowych i trzustki

cholecystektomia ˌxɔlɛʦ̑ɨstɛkˈtɔ̃mʲja n
colecistectomia
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego;

cholera xɔˈlɛra interjection
accidenti mannaggia
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholera xɔˈlɛra n
colera
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

choleryk xɔˈlɛrɨk n
colerico coleroso
(psychologia, psychologiczny) jeden z typów temperamentu; człowiek o szybkich i silnych reakcjach uczuciowych, za to wytrwały i odporny
collerico
człowiek o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
colesterolo
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

cholewa xɔˈlɛva n
tomaia
część obuwia okrywająca nogę ponad kostką

chomer n
homer
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka objętości ciał sypkich i płynów;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
criceto
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;

chomikowate n
cricetide
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Cricetidae Fischer, rodzina ssaków z rzędu gryzoni;

chopinowski adj
chopiniano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Fryderyka Chopina, charakterystyczny, typowy dla Chopina lub jego muzyki, taki jak u Chopina

chora n
malata
(medycyna, medyczny) kobieta dotknięta chorobą

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
coreografo
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
coreografia
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

choroba xɔˈrɔba n
malattia infermità
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlʦ̑xajˈmɛra n
morbo di Alzheimer
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;

choroba Heinego-Medina n
poliomielite
(medycyna, medyczny) choroba, którą powoduje wirus polio, objawiająca się często porażeniem mięśni;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
morbo di Parkinson malattia di Parkinson
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba legionistów n
malattia del legionario
(medycyna, medyczny) ciężka choroba zakaźna dróg oddechowych wywoływana przez bakterię Legionella pneumophila;

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
mal di mare
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku

choroba niedokrwienna serca n
coronaropatia
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;

choroba psychiczna n
malattia mentale
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
malattia di von Willebrand
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;

choroba wysokościowa n
mal di montagna
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu;

chorobotwórczość ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
pathogenicità
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób;

chorograficzny adj
corografico
(geografia, geograficzny) związany z chorografią, dotyczący chorografii

chorować xɔˈrɔvaʨ̑ v
essere malato soffrire
cierpieć z powodu choroby, mieć jakąś chorobę, być chorym

chorowity ˌxɔrɔˈvʲitɨ adj
malaticcio
często chorujący; skłonny do chorób; mający słabe zdrowie

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
croato
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci n
croato
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
malato ammalato
dotknięty chorobą

chory ˈxɔrɨ n
malato malata
osoba dotknięta chorobą

chowany xɔˈvãnɨ n
nascondino rimpiattino
dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka;

chować ˈxɔvaʨ̑ v
nascondere
ukrywać kogoś / coś przed kimś

chrabąszcz n
maggiolino
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) mały brązowawy chrząszcz

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
russare ronfare
oddychać w trakcie snu charcząc

chrom xrɔ̃m n
cromo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromatyna ˌxrɔ̃maˈtɨ̃na n
cromatina
(biologia, biologiczny) włóknista substancja występująca w jądrze komórkowym;

chromolitograficzny adj
cromolitografico
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) związany z chromolitografią, wykonany w technice chromolitografii

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
cromosfera
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

chromosferyczny adj
cromosferico
(astronomia, astronomiczny) związany z chromosferą, dotyczący chromosfery

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
cromosoma
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chromosomowy adj
cromosomico
(biologia, biologiczny) związany z chromosomem, dotyczący chromosomów

chromoterapeutyczny adj
cromoterapico
(medycyna, medyczny) związany z chromoterapią, dotyczący chromoterapii

chromować v
cromare
pokrywać chromem

chromowy adj
cromico
związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu

chronicznie adv
cronicamente
w sposób chroniczny

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
proteggere tutelare
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
cronologia
następstwo, kolejność zdarzeń

chronometr n
cronometro
(metrologia, metrologiczny) bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji;

chronometrażysta n
cronometrista
osoba mierząca czas trwania czegoś

chronometryczny adj
cronometrico
związany z chronometrią, dotyczący chronometrii

chronotyp n
cronotipo
wewnętrzny zegar biologiczny regulujący czas spania i czas aktywności

chropowaty ˌxrɔpɔˈvatɨ adj
ruvido scabroso
z powierzchnią pełną drobnych wypukłości

chrust xrust n
ramaglia
suche gałęzie służące za opał;

chruścik ˈxruɕʨ̑ik n
portalegna portasassi tricotteri
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;

chruścić v
scricchiolare crocchiare
wydawać odgłos przypominający chrzęst

chrypa n
raucedine abbassamento della voce
(medycyna, medyczny) mówienie niskim głosem na skutek jego nadwyrężenia lub zapalenia krtani

chrypieć v
avere la voce rauco
mówić zachrypniętym głosem
gracchiare
wydawać niskie chrypliwe dźwięki

chrypka ˈxrɨpka n
raucedine
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań

chrypliwie adv
fiocamente raucamente
o wydawaniu głosu nisko i chropowato

chrypliwy adj
fioco rauco
o głosie mający chropowatą i niską barwę

chrystadelfiański ˌxrɨstadɛlˈfʲjä̃j̃sʲci adj
cristadelfiano
dotyczący chrystadelfianów

chrystianizowanie n
cristianizzazione
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzanie chrześcijaństwa

chrystianizować v
cristianizzare
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzać chrześcijaństwo

chrystogram n
cristogramma
(sztuka) (teologia, teologiczny) monogram symbolizujący Chrystusa w formie akronimu;

chrystolog n
cristologo
(teologia, teologiczny) badacz, specjalista w chrystologii

chrystologia n
cristologia
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;

chrystologiczny adj
cristologico
(teologia, teologiczny) związany z chrystologią

chryzantema ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma n
crisantemo
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju chryzantem (1.1)

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
crisoprasio crisopraso
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu;

chrzan xʃãn n
barbaforte cren rafano rusticano rafano tedesco
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity
(potocznie, potoczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., chrzan pospolity
cren barbaforte
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)

chrzan pospolity n
barbaforte cren rafano rusticano rafano tedesco
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa;

chrzciciel n
battista
osoba chrzcząca

chrzcielny adj
battesimale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze chrztem

chrzciny n
battesimo
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu

chrzcić v
battezzare
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością
(przenośnie, przenośnia) nadawać komuś lub czemuś imię lub nazwę

chrzest xʃɛst n
battesimo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;

chrzest bojowy ˈxʃɛzd bɔˈjɔvɨ n
battesimo di fuoco
pierwszy bój, pierwsza walka lub bitwa

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
cristiano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
cristiano
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
cristianesimo Cristianesimo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;
cristianità
ogół wiernych wszystkich wyznań w obrębie chrześcijaństwa (1.1)

chrześniaczka n
figlioccia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna

chrześniak n
figlioccio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) syn chrzestny

chrześnica n
figlioccia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
cartilagine
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząstkowy adj
cartilagineo cartilaginoso
(anatomia, anatomiczny) związany z chrząstką, dotyczący chrząstek

chude lata ˈxudɛ ˈlata idiom
anni magri
czas niedostatku, biedy, braków materialnych

chudnięcie n
perdita di peso
tracenie wagi

chudość ˈxudɔɕʨ̑ n
magrezza
stan bycia chudym

chudy ˈxudɨ adj
magro
o jedzeniu: zawierający mało tłuszczu
magro smilzo mingherlino scarno
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości

chudy jak patyk ˈxudɨ ˈjak ˈpatɨk adj
magro come un chiodo magro come un stecco
bardzo chudy, przesadnie szczupły

chudy jak szczapa ˈxudɨ ˈjak ˈʃʧ̑apa adj
magro come un chiodo magro come un stecco
bardzo chudy, przesadnie szczupły

chudy jak szkielet ˈxudɨ ˈjak ˈʃʲcɛlɛt adj
magro come un chiodo magro come un stecco
bardzo chudy, przesadnie szczupły

chudzielec n
acciuga fuscello grissino mingherlino stecco
(potocznie, potoczny) chudy człowiek

chuj xuj interjection
cazzo
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknik, gdy coś się nie udało, nie wyszło, poszło nie po naszej myśli

chuj xuj n
cazzo
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek
coglione
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) bardzo obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny

chuligańsko adv
teppisticamente
w sposób chuligański

chuligaństwo n
teppismo vandalismo
zachowanie właściwe chuliganom

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
fazzoletto
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
fazzoletto
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chusteczka higieniczna n
fazzoletto di carta
jednorazowa chusteczka do nosa wykonana z celulozy

chustka ˈxustka n
fazzoletto
chusteczka do nosa

chwalba n
lode
(dawniej, dawny) uwielbienie, chwalenie

chwalebnie adv
gloriosamente
w sposób chwalebny

chwalebny xfaˈlɛbnɨ adj
encomiabile lodevole glorioso
godny pochwały

chwalipięta ˌxfalʲiˈpʲjɛ̃nta n
spaccone
(potocznie, potoczny) ktoś, kto stale się czymś chwali

chwast xfast n
erbaccia malerba
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;

chwiejny adj
traballante malfermo
chylący się w różne strony
vacillante indeciso
często zmieniający zdanie, niestały

chwila ˈxfʲila n
momento
punkt w czasie
momento attimo istante un po'
bardzo krótki czas

chwilami xfʲiˈlãmʲi adv
a tratti
co jakiś czas, czasami, od czasu do czasu

chwilowo xfʲiˈlɔvɔ adv
momentaneamente per il momento per ora
przez chwilę; bardzo krótko
per ora
tymczasowo

chwytać ˈxfɨtaʨ̑ v
afferrare prendere attanagliare avvinghiare carpire
szybko łapać coś lub kogoś i mocno trzymać

chwytliwość n
accattivanza
cecha tego, co chwytliwe

chwytny ˈxfɨtnɨ adj
prensile
posiadający zdolność łapania przedmiotów; dostosowany do chwytania

chyba ˈxɨba particle
forse
…wyrażająca niepewność, przypuszczenie

chytry ˈxɨtrɨ adj
avaro avido spilorcio
skąpy, chciwy
furbo astuto scaltro
podstępny, przebiegły
ingegnoso
(potocznie, potoczny) pomysłowy

chytrze adv
artatamente astutamente
w sposób chytry, przebiegły

chyżość ˈxɨʒɔɕʨ̑ n
celerità
(rzadki, rzadko używany) (przestarzałe, przestarzały) cecha tego, co porusza się chyżo lub jest szybko wykonywane

chyży ˈxɨʒɨ adj
celere
(poetycki, poetycko) poruszający się szybko

chód sportowy n
marcia
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na pokonywaniu trasy chodem;

chór xur n
coro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów

chórzysta xuˈʒɨsta n
corista
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa w chórze

chórzystka xuˈʒɨstka n
corista
kobieta lub dziewczyna, która śpiewa w chórze

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
con piacere di buongrado di buon animo di buono voglia volontieri
z chęcią, z ochotą

chętny ˈxɛ̃ntnɨ adj
voglioso
mający chęć zrobienia czegoś

chłodzić ˈxwɔʥ̑iʨ̑ v
raffreddare
sprawiać, że coś staje się chłodniejsze

chłoniak n
linfoma
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

chłop xwɔp n
agricoltore
(potocznie, potoczny) rolnik
contadino villano
(historia, historyczny, historycznie) członek warstwy społecznej chłopstwa
maschio uomo
(potocznie, potoczny) mężczyzna
uomo
(potocznie, potoczny) mąż

chłopak ˈxwɔpak n
ragazzo
dziecko płci męskiej
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
ragazzo caruso
młody człowiek płci męskiej

chłopiec do piłek n
raccattapalle
(sport, sportowy) chłopak zbierający piłki podczas meczu i podający je grającemu

chłopiec okrętowy n
mozzo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) marynarz najniższy stopniem, praktykant na statku;

chłopka n
contadina campagnola
kobieta ze wsi

chłopstwo n
contadiname contadinanza
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;

chłostać ˈxwɔstaʨ̑ v
flagellare frustare vergare
bić rózgą, biczem (i tym podobne, i temu podobne)

chłód xwut n
freddo freddezza fresco
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ciasnota ʨ̑asˈnɔta n
grettezza
(przenośnie, przenośnia) niski poziom umysłowy, ograniczoność, brak szerokich horyzontów umysłowych
brak przestrzeni, brak wolnego miejsca

ciastko ˈʨ̑astkɔ n
dolce pasticcino
mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;

ciasto ˈʨ̑astɔ n
dolce
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;
pasta impasto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciało ˈʨ̑awɔ n
corpo
organizm ludzki lub zwierzęcy
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
zwłoki człowieka lub zwierzęcia
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
corpo celeste oggetto celeste
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

ciało obce ˈʨ̑awɔ ˈːpʦ̑ɛ n
corpo estraneo
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów

ciało stałe n
corpo solido
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;

ciało szkliste n
corpo vitreo
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;

cibora jadalna n
zigolo dolce
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cyperus esculentus L., gatunek roślin z rodziny ciborowatych;

cicerone n
cicerone
(dawniej, dawny) przewodnik oprowadzający po zabytkach

cicha woda ˈʨ̑ixa ˈvɔda n
acqua cheta
osoba z pozoru cicha, ale zdolna do działań, których nikt by się nie spodziewał

cicha woda brzegi rwie ˈʨ̑ixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
l'acqua cheta rovina i ponti
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska

cicho ˈʨ̑ixɔ adv
con un filo di voce sottotono
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
quieto
spokojny
silenzioso tacito
o małej głośności

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
cece
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
cece
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;

cieciorka ʨ̑ɛ̇ˈʨ̑ɔrka n
coronilla
(botanika, botaniczny) Coronilla L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;

ciecz łzowa ˈʨ̑ɛʧ̑ ˈwzɔva n
liquido lacrimale
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;

ciekawić ʨ̑ɛˈkavʲiʨ̑ v
incuriosire
interesować, wzbudzać czyjąś ciekawość

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
curiosità
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawski adj
curioso
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
curioso
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat
interessante
taki, który wzbudza zainteresowanie

cieknąć v
colare gocciolare grondare
płynąć powoli strużkami

cielec n
vitello
(przestarzałe, przestarzały) młody byk, większe cielę

cielesność n
carnalità corporalità
cecha tego, co jest cielesne, co dotyczy ciała

cielić się v
figliare
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
vitello carne di vitello
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)

ciemięzca ʨ̑ɛ̃ˈmʲjɛ̃w̃sʦ̑a n
oppressore
ktoś, kto ciemięży

ciemnia n
camera oscura
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;

ciemnica n
altare della reposizione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem;

ciemnobrązowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
marrone scuro
mający kolor brązowy o ciemnym odcieniu

ciemnoczerwony ˌʨ̑ɛ̃mnɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
rosso scuro
mający kolor czerwony o ciemnym odcieniu

ciemnoniebieski ˌʨ̑ɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
azzurro scuro
mający kolor niebieski o ciemnym odcieniu

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
oscurità
stan, w którym jest brak światła, jasności;

cieniowanie n
sfoltimento
(fryzyjski) ścinanie włosów na różnej długości, by zwiększyć ich objętość lub nadać odpowiedni kształt fryzurze

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
sottile
mający niewielki przekrój poprzeczny

cieplik n
calorico
(historia, historyczny, historycznie) (fizyka, fizyczny) domniemana nieważka i niewidzialna substancja uważana dawniej za przyczynę zjawisk związanych z ciepłem i spalaniem;

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ adv
caldo
(przenośnie, przenośnia) w sposób serdeczny, przyjazny, otwarty, uprzejmy

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
calore
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
caldo
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny

ciernisty ʨ̑ɛrʲˈɲistɨ adj
prunoso spino
taki, który ma wiele cierni

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
sofferenza
długotrwały lub silny ból

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
soffrire tribolare
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny

cierpiętnik ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̃ntʲɲik n
portatore di passione
tytuł przysługujący męczennikom, którzy cierpieli od swych współwyznawców

cierpki ˈʨ̑ɛrpʲci adj
acerbio acre
o smaku: kwaskowaty, gorzkawo-kwaśny; sprawiający, że cierpnie język
acre
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) sprawiający przykrość

cierpkość n
acerbità
cecha tego, co ma kwaskowaty smak

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
pazienza
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych
zdolność spokojnego wyczekiwania na coś lub dążenia do czegoś

cieszyć ˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ v
far piacere rallegrare
dawać radość, szczęście, weselić; nastrajać pozytywnie, radośnie
godere
mieć coś (najczęściej coś, co daje satysfakcję)
godere rallegrare
być radosnym, mieć radość, zadowolenie z czegoś
ridere
weselić się, śmiać się

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
fagiano di monte gallo forcello
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
ombra
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
(przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś
obszar osłonięty całkowicie od promieni słonecznych i dzięki temu chłodniejszy oraz bardziej zaciemniony niż oświetlony teren
(fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych
ombretto
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) farba kosmetyczna do makijażu na powiece
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) makijaż na powiece; (zobacz) cień do powiek

cień do powiek ˈʨ̑ɛ̇̃ɲ dɔ‿ˈpɔvʲjɛk n
ombretto
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) barwny kosmetyk nakładany na powieki;

cieśla ˈʨ̑ɛ̇ɕla n
falegname carpentiere
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
stretto
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

cingulum ʦ̑ʲĩŋˈɡulũm n
cingolo
(kościelny) pas lub sznur, element stroju liturgicznego;

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
zia
siostra matki

cios ʨ̑ɔs n
batosta
negatywny skutek wywarty na uczuciach, oczekiwaniach itd.
colpo botta cazzotto
uderzenie albo cięcie częścią ciała lub narzędziem
zanna
(zoologia, zoologiczny) siekacz słonia

ciotka ˈʨ̑ɔtka n
ciclo marchese mestruazione mestruo
(potocznie, potoczny) miesiączka
zia
siostra matki
(potocznie, potoczny) żona stryja
(potocznie, potoczny) żona wuja
siostra ojca

cipa ˈʨ̑ipa n
figa fica
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy

cirrocumulus n
cirrocumulo
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chmury, kłębiasto-pierzasta chmura wysokiego piętra;

cis ʦ̑is ʨ̑is n
tasso
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

cisnąć w kąt ˈʨ̑isnɔ̃ɲʨ̑ ˈf‿kɔ̃nt v
abbandonare farsene una ragione mandare al diavolo
porzucić coś nagle, przestać się czymś zajmować, przerwać jakieś działanie

cisza ˈʨ̑iʃa n
silenzio
brak dźwięku

cisza przed burzą n
calma prima la tempesta quiete prima la tempesta
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

cisza wyborcza n
silenzio elettorale
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres tuż przed wyborami i podczas ich przebiegu, w którym pod groźbą kary obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia kampanii wyborczej i agitacji wyborczej;

ciuciubabka ˌʨ̑üʨ̑uˈbapka n
mosca cieca
zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;

ciułać ˈʨ̑uwaʨ̑ v
raccattare racimolare
powoli, systematycznie oszczędzać

ciąg arytmetyczny ˈʨ̑ɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ n
progressione aritmetica
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;

ciągle ˈʨ̑ɔ̃ŋɡlɛ adv
ciclicamente
cyklicznie, co i rusz
continuamente di seguito in continuazione per tutto il tempo
bez przerw, nieustannie
sempre
w dalszym ciągu, wciąż

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
tagliare mozzare sforbiciare
dzielić na części ostrym narzędziem

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
gravidanza gestazione stato interessante
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

ciąża pozamaciczna n
gravidanza ectopica
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;

ciążowy ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ adj
gravidico
dotyczący ciąży, związany z ciążą

cięcie ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
fendente taglio
cios zadany ostrym, tnącym narzędziem

cięciwa n
corda
linka łącząca końce łuku albo kuszy;

ciężarek ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarɛk n
manubrio
przedmiot o danej wadze, służący do ćwiczeń wzmacniających mięśnie

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
incinta gravido
będący w ciąży

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
autocarro camion
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
ostico tosto
nieprzyjemny, trudny
pesante
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciężko ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃkɔ adv
pesantemente a fatica difficilmente duramente
w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko

ciężkostrawny adj
pesante
trudny do strawienia

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
pressione
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
pressione pressione del sangue
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;

ciśnienie krwi ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈkr̥fʲi n
pressione del sangue
(medycyna, medyczny) parcie krwi na ściany naczyń krwionośnych

ciśnienie tętnicze ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɛ n
pressione arteriosa
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic;

ciżba ˈʨ̑iʒba n
calca folla stuolo turba
duża liczba stłoczonych ludzi

ckliwy adj
nauseante
o zapachu: wywołujący nudności, mdlący, mdły
sdolcinato
przesadnie sentymentalny

cmentarny ʦ̑mɛ̃nˈtarnɨ adj
cimiteriale
związany z cmentarzem, dotyczący cmentarza

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
camposanto cimitero
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cnota ˈʦ̑nɔta n
verginità
(przenośnie, przenośnia) dziewictwo
virtù
dodatnia cecha moralna

cnotliwy ʦ̑nɔˈtlʲivɨ adj
puro
który zachowuje powściągliwość seksualną; (także, też) świadczący o takiej powściągliwości
virtuoso
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi

cnoty kardynalne ˈʦ̑nɔtɨ ˌkardɨ̃ˈnalnɛ n
virtù cardinali
w chrześcijaństwie: zbiór czterech zalet moralnych

co ʦ̑ɔ interrogativePronoun
che che cosa
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co ʦ̑ɔ pronoun
che
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak

co chwila adv
ogni poco
w krótkich odstępach czasu

co chwilę adv
ogni momento
w krótkich odstępach czasu

co dopiero
nonché per non parlare di tantomeno
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej

co dwie głowy, to nie jedna ˈʦ̑ɔ ˈdvʲjɛ ˈɡwɔvɨ ˈtɔ ɲɛ‿ˈjɛdna proverb
due teste sono meglio di una
dwie osoby zrobią coś lepiej niż jedna; będą miały więcej pomysłów i rozwiązań

co dzień adv
giornalmente ogni giorno tutti i giorni
każdego dnia, codziennie

co kraj, to obyczaj ˈʦ̑ɔ ˈkraj ˈtɔ ːˈbɨʧ̑aj proverb
ogni paese ha la sua usanza paese che vai, usanza che trovi
każdy kraj (region, miejscowość, rodzina, itp.) ma własną kulturę, zwyczaje

co nagle, to po diable ˈʦ̑ɔ ˈnaɡlɛ ˈtɔ pɔ‿ˈdʲjablɛ proverb
presto e bene raro avviene chi fa in fretta, ha disdetta
jeśli robi się coś szybko, to nie wychodzi to na dobre

co roku adv
ogni anno
w każdym roku, każdego roku

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
lontano dagli occhi, lontano dal cuore
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina

cocker-spaniel n
cocker cocker spaniel
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski typu wyżłowatego

codziennie ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
ogni giorno quotidianamente
w każdym dniu, co dzień

codzienność ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɔɕʨ̑ n
quotidianità
życie i sprawy codzienne (zwykłe, powszechne)

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
quotidiano giornaliero
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
qualcosa
jakakolwiek rzecz, dowolna rzecz

cokół ˈʦ̑ɔkuw n
zoccolo
(budownictwo) rodzaj wykończenia podłogi przy styku ze ścianą

copula n
copula
(językoznawstwo, językoznawczy) łącznik;

coraz ˈʦ̑ɔras adv
sempre
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym

corocznie adv
ogni anno
(powtarzając) co rok

coroczny ʦ̑ɔˈrɔʧ̑nɨ adj
anniversario
powtarzający się co roku

corso n
corso
(urbanistyka, urbanistyczny) szeroka ulica miejska
pochód z ukwieconymi pojazdami

cos kɔˈsʲĩnus symbol
cos
= (matematyka, matematyczny) cosinus

cosalit n
cosalite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków;

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
settimanale
powtarzający się co tydzień

country adj
country
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzyką countrową, właściwy muzyce countrowej

country n
country
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny;

coup de grâce n
colpo di grazia
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień

covidiota n
covidiota
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
qualcosa qualche cosa
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

crescendo krɛˈʃɛ̃ndɔ n
crescendo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stopniowe wzmacnianie siły dźwięku

crostata krɔˈstata n
crostata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoskie kruche ciasto z owocami lub inną słodką masą, rodzaj tarty

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
cot ctg
= (matematyka, matematyczny) cotangens

cud ʦ̑ut n
miracolo prodigio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

cudowne dziecko ʦ̑uˈdɔvnɛ ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ idiom
bambino prodigio
dziecko nieprzeciętnie zdolne, bardzo rozwinięte na swój wiek

cudowny ʦ̑uˈdɔvnɨ adj
meraviglioso prodigioso
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
straniero
osoba pochodząca z innego kraju

cudzoziemka n
straniera
kobieta, dziewczyna z innego kraju

cudzołożny ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒnɨ adj
adultero fedifrago
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem

cudzołożyć ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒɨʨ̑ v
adulterare
dopuszczać się lub dopuścić się zdrady małżeńskiej; zdradzać lub zdradzić męża, żonę

cudzołóstwo ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwustfɔ n
adulterio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;

cudzysłów ʦ̑uˈʣ̑ɨswuf n
virgolette
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;

cukier ˈʦ̑ucɛr n
zucchero
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
zucchero a velo
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków;

cukier trzcinowy n
zucchero de canna zucchero di canna
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
caramella dolcetto
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
zuccheriera
naczynie, w którym podaje się cukier;

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
zucchina zucchino
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;

cukrownia ʦ̑uˈkrɔvʲɲa n
zuccherificio
fabryka cukru

cukrowniczy adj
saccarifero zuccheriero
dotyczący cukrowni, cukrownika lub cukrownictwa

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
diabete
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

cukrzycowy ˌʦ̑ukʃɨˈʦ̑ɔvɨ adj
diabetico
(medycyna, medyczny) związany z cukrzycą; wywołany cukrzycą

cukrówka n
tortora dal collare africana
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia roseogrisea Sundevall, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;

cuma ˈʦ̑ũma n
cima
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża;

cumować ʦ̑ũˈmɔvaʨ̑ v
attraccare
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mocować statek do nabrzeża

cwaniak n
furbacchione furbo volpone
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych

cwał n
galoppo carriera
(jeździectwo, jeździecki) najszybszy czterotaktowy chód konia;

cyber- prefix
ciber-
(potocznie, potoczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)

cyberatak ˌʦ̑ɨbɛrˈatak n
cyberattacco
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu

cyberkultura n
cybercultura
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;

cybernauta n
cibernauta cybernauta
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni

cybernautka n
cibernauta cybernauta
futurystyczna podróżniczka po cyberprzestrzeni

cybernetyczny adj
cibernetico
odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką

cybernetyk n
cibernetico
specjalista w dziedzinie cybernetyki

cybernetyka n
cibernetica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

cyberprzestrzeń ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
ciberspazio cyberspazio
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery

cyberprzestępca n
cyberbandito cyberbullo cyberteppista
(informatyka, informatyczny) (kryminologia, kryminologiczny) przestępca łamiący prawo w Internecie

cyberstalker n
cyberstalker
(informatyka, informatyczny) (kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia używając środków komunikacji elektronicznej

cyborium n
ciborio
(architektura, architektoniczny) obudowa ołtarza w kształcie baldachimu opartego na czterech kolumnach;
pisside
(kościelny) puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów

cyceroński adj
ciceroniano
związany z rzymskim mówcą i politykiem Cyceronem; taki jak w jego dziełach

cydr ʦ̑ɨtr̥ n
sidro
(spożywczy) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu;

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
cifra
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)

cyganologia n
romanologia romologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Cyganach/Romach;

cygaretka ˌʦ̑ɨɡaˈrɛtka n
cigarillo
cienkie cygaro;

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
sigaro
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cygański adj
zigano
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów

cyjanazyna n
cianazina
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) herbicyd z grupy triazyn pod postacią białego, krystalicznego proszku

cyjanek n
cianuro
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanek potasu n
cianuro di potassio
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;

cyjanowodorowy adj
cianidrico
(chemia, chemiczny) związany z cyjanowodorem, dotyczący cyjanowodoru

cykada ʦ̑ɨˈkada n
cicala
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;

cykać ˈʦ̑ɨkaʨ̑ v
frinire
wydawać ciche, trzeszczące, powtarzające się dźwięki

cyklamenowy adj
ciclamino
koloru cyklamenu: różowego o odcieniu fioletowym

cykliczny adj
ciclico
dotyczący cyklu, należący do cyklu

cykloniczny adj
ciclonico
(meteorologia, meteorologiczny) związany z cyklonem, dotyczący cyklonu

cyklotronowy adj
ciclotronico
(fizyka, fizyczny) związany z cyklotronem, dotyczący cyklotronu

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
ciclotimia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
cicoria
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cykoria (1.1)

cylinder miarowy n
cilindro graduato
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;

cymbał n
alocco sprovveduto tontolone
(pogardliwie, pogardliwy) głupiec

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
stagno
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
cannella
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynamonowiec cejloński n
cannella
(botanika, botaniczny) Cinnamomum verum gatunek drzewa z rodziny wawrzynowatych;

cynia ˈʦ̑ɨ̃ɲja n
zinnia
(botanika, botaniczny) Zinnia L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

cynicznie adv
cinicamente
w sposób cyniczny

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
cinismo
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
soffiata spiata
(potocznie, potoczny) informacja, zazwyczaj poufna
zinco
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cyprofloksacyna ˌʦ̑ɨprɔflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
ciprofloxacina
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego;

cypryjski ʦ̑ɨˈprɨjsʲci adj
cipriota
odnoszący się do państwa Cypr
odnoszący się do wyspy Cypr

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
cipresso
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

cyranka ʦ̑ɨˈrãnka n
marzaiola
(ornitologia, ornitologiczny) Anas querquedula, wodny ptak eurazjatycki;

cyrk ʦ̑ɨrk n
circo
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
compasso
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
zircone
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów;
zirconio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrkonia n
zirconia
(jubilerstwo, jubilerski) syntetyczny kamień ozdobny;

cyrkowy ʦ̑ɨrˈkɔvɨ adj
circense
związany z cyrkiem, dotyczący cyrku

cyrkulacja n
circolazione
obieg zamknięty

cyrulik n
cerusico
(dawniej, dawny) fryzjer wykonujący również proste zabiegi medyczne;

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
alfabeto cirillico
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

cyrylicki adj
cirillico
(językoznawstwo, językoznawczy) napisany cyrylicą, związany z cyrylicą

cysalpiński adj
cisalpino
położony na południe od Alp

cysoida n
cissoide
(geometria) typ krzywej płaskiej;

cysterka n
cistercense
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu cysterskiego

cysters n
cistercense
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme;

cysterski adj
cistercense
związany z cystersami, dotyczący cystersów

cyto- ˈʦ̑ɨtɔ
cito-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z komórką zwierzęcą lub roślinną

cytogenetyczny adj
citogenetico
(biologia, biologiczny) związany z cytogenetyką

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
citologia
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;

cytologiczny adj
citologico
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii

cytoplast n
citoplasto
(biologia, biologiczny) oocyt pozbawiony jądra

cytoplazma n
citoplasma
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytoplazmatyczny adj
citoplasmatico
(biologia, biologiczny) związany z cytoplazmą

cytoszkielet n
citoscheletro
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;

cytotoksyczność n
citotossicità
cecha tego, co cytotoksyczne

cytra ˈʦ̑ɨtra n
cetra zither
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
limone
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce;

cytrynian n
citrato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu cytrynowego;

cywil ˈʦ̑ɨvʲil n
civile
(wojskowość, wojskowy) ktoś niebędący w czynnej służbie wojskowej;

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
civiltà civilizzazione
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilizowany adj
civilizzato civile
korzystający ze zdobyczy cywilizacji

cyzelować ˌʦ̑ɨzɛˈlɔvaʨ̑ v
cesellare
(przenośnie, przenośnia) bardzo starannie, z pieczołowitą dokładnością, coś wykańczać, opracowywać
(rzemiosło, rzemieślniczy) (sztuka) wykańczać, wygładzać przedmioty rzemiosła artystycznego i rzeźby odlewane w metalu

cza-cza ˈʧ̑a‿ʧ̑a n
cha cha cha
(choreografia, choreograficzny) południowoamerykański szybki taniec rozpowszechniony obecnie na całym świecie;

czador ˈʧ̑adɔr n
chador
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

czadyjski ʧ̑aˈdɨjsʲci adj
ciadiano
odnoszący się do państwa Czad

czajka ˈʧ̑ajka n
pavoncella
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

czapka ˈʧ̑apka n
berretto
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈʧ̑apla n
airone
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czapla biała n
airone bianco maggiore
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea alba Linnaeus, duży ptak o śnieżnobiałym upierzeniu;

czapla modronosa n
ciuffetto sgarza ciuffetto
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeola ralloides Scopoli, ptak brodzący z rodziny czaplowatych;

czapla siwa n
airone cenerino
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;

czaprak n
gualdrappa
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj kapy zakładanej na konia pod siodło, chroniącej grzbiet zwierzęcia, krótszej od kropierza, czasem ozdobnej;

czara n
coppa nappo
owalne płytkie naczynie służące do picia win i miodów

czarcie koło n
cerchio delle fate
(mikologia, mikologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów;

czardasz n
ciarda
(choreografia, choreograficzny) (ludowy) taniec węgierski;

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
buco nero
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna herbata n
tè nero
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna jagoda ˈʧ̑arna jaˈɡɔda n
mirtillo
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;
owoc czarnej jagody (1.1)

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
magia nera
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;

czarna owca ˈʧ̑arna ˈɔfʦ̑a n
pecora nera
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
ribes nero
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc tego krzewu

czarna skrzynka n
scatola nera
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej

czarne koszule ˈʧ̑arnɛ kɔˈʃulɛ n
camicie nere
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) określenie włoskiej paramilitarnej organizacji faszystowskiej założonej przez Benito Mussoliniego w 1923 roku;

czarne złoto ˈʧ̑arnɛ ˈzwɔtɔ n
oro nero
ropa naftowa

czarnobrązowy ˌʧ̑arnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
ebano
mający kolor brązowy o odcieniu czarnym

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
montenegrino
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

czarnotek arabski n
storno di Tristram
(ornitologia, ornitologiczny) Onychognathus tristramii, gatunek ptaka z rodziny szpakowatych występujący od Egiptu po zachodni Półwysep Arabski;

czarnuszka ʧ̑arˈnuʃka n
nigella
(botanika, botaniczny) Nigella L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
nero
mający najciemniejszy możliwy kolor
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
nielegalny

czarny blok n
black bloc
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;

czarny humor ˈʧ̑arnɨ ˈxũmɔr n
umore nero
przedstawienie rzeczy tragicznych w sposób humorystyczny;

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
mercato nero
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;

czarodziej n
mago
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

czarodziejka n
fata
(fantasy) kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary
(przenośnie, przenośnia) kobieta piękna, oczarowująca, uwodzicielska

czarować v
fare stregonerie
czynić czary
stregare
wprowadzać w podziw

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
strega
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) kobieta stara, brzydka, złośliwa
strega fattucchiera
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
affascinante incantevole seducente
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący

czas ʧ̑as n
tempo
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi
chwila, moment, pora

czas leczy rany ˈʧ̑as ˈlɛʧ̑ɨ ˈrãnɨ proverb
il tempo cura le ferite
po jakimś czasie człowiek lepiej znosi wspomnienie o nieszczęściu, które go spotkało

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
tempo passato passato
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
tempo futuro
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
presente tempo presente
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
il tempo è denaro
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czas wolny n
tempo libero balocco
wolne od zajęć, pracy

czas zaprzeszły n
trapassato
(gramatyka) czas wyrażający m.in. czynność wcześniejszą niż inna czynność przeszła;

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
talvolta
niekiedy, co pewien czas

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
rivista periodico
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzeń ˌʧ̑asɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
spaziotempo
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
verbo
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
verbo intransitivo
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
verbo transitivo
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej

czasownik zwrotny ʧ̑aˈsɔvʲɲiɡ ˈzvrɔtnɨ n
verbo riflessivo
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny

czasowo adv
temporaneamente
przez jakiś czas

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
provvisorio temporaneo
dotyczący czasu
temporale
trwający przez krótki czas

czaszka ˈʧ̑aʃka n
cranio teschio
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czaszkowy adj
cranico
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki

czatować ʧ̑aˈtɔvaʨ̑ v
appostarsi
pilnować, śledzić kogoś z ukrycia

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
adoratore
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

czcicielka n
adoratrice ammiratrice
(przenośnie, przenośnia) wielbicielka kogoś lub czegoś
adoratrice veneratrice
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta oddająca cześć i uwielbienie

czcigodny adj
esimio
taki, który zasługuje na wielki szacunek

czecho-słowacki ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲci adj
ceco-slovacco
dotyczący Czecho-Słowacji, związany z Czecho-Słowacją

czechosłowacki ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲci adj
cecoslovacco
dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją

czego oko nie widzi, tego sercu nie żal ˈʧ̑ɛɡɔ ˈːkɔ ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑i ˈtɛɡɔ ˈsɛrʦ̑u ˈɲɛ‿ʒal proverb
occhio non vede, cuore non duole
łatwo znieść stratę, o której się nic nie wie

czekaj tatka latka ˈʧ̑ɛkaj ˈtatka ˈlatka proverb
campa cavallo campa cavallo che l'erba cresce
nie należy mieć większej nadziei na spełnienie danych oczekiwań, obietnic

czekan ˈʧ̑ɛkãn n
piccozza
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
aspettare
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy
przerywać wykonywanie jakiejś czynności

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
cioccolata cioccolato
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladka ˌʧ̑ɛkɔˈlatka n
cioccolatino
(spożywczy) wyrób cukierniczy z nadziewanej czekolady i dodatków, w małych porcjach, często w wyrafinowanej formie

czeladnik ʧ̑ɛˈladʲɲik n
garzone
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra

czelesta ʧ̑ɛˈlɛsta n
celesta celestino
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;

czelność n
sfacciataggine
(pejoratywnie, pejoratywny) bycie nadmiernie zuchwałym, odważyć się na coś wbrew przyjętym konwenansom

czepek ˈʧ̑ɛpɛk n
cuffia
(sport, sportowy) gumowe lub płócienne nakrycie głowy pływaka;

czepek kąpielowy n
cuffia da bagno
osłona na włosy zakładana do ochrony przed zamoczeniem podczas kąpieli

czepek pływacki n
cuffia da bagno
(sport, sportowy) elastyczna osłona zakładana na włosy podczas pływania

czepiać v
aversela
(potocznie, potoczny) wynajdywać złe strony czegoś, niedobre intencje kogoś

czeremcha zwyczajna n
ciliegio a grappoli pado
(botanika, botaniczny) Padus avium Mill., gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych;

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
ciliegia
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego
ciliegio
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;

czereśniówka n
kirsch
(spożywczy) napój alkoholowy przygotowany poprzez zalanie spirytusem owoców czereśni

czerstwy ˈʧ̑ɛrstfɨ adj
raffermo
o chlebie nieświeży, suchy

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
giugno
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
rosso
kolor czerwony

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
cartellino rosso
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwona porzeczka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛʧ̑ka n
ribes rosso
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;
owoc tego krzewu

czerwone mięso ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
carne rossa
(spożywczy) mięso o ciemnym kolorze: wieprzowina, wołowina, baranina, dziczyzna itp.

czerwonoskóry adj
di pellerossa
mający czerwonawy kolor skóry

czerwonoskóry n
pellerossa pellirossa
(książkowy) Indianin

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
rosso
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
gigante rossa
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;

czerwony śnieg n
neve rossa
(meteorologia, meteorologiczny) (biologia, biologiczny) zakwit śniegu powodowany przez glony o czerwonej barwie;

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
pettinare strigliare
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
ceco
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
ceco
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
ciao salve
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czkawka ˈʧ̑kafka n
singhiozzo
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czkać ʧ̑kaʨ̑ v
singhiozzare
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czop ʧ̑ɔp n
perno
(technologia, technika, techniczny) w ciesielstwie: klin stanowiący rodzaj połączenia
perno tappo turacciolo
(technologia, technika, techniczny) w bednarstwie: klin służący do zamykania beczki;

czopek ˈʧ̑ɔpɛk n
cono
(anatomia, anatomiczny) światłoczuły receptor siatkówki oka;
supposta
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
aglio
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czosnek niedźwiedzi n
aglio orsino
(systematyka) (botanika, botaniczny) Allium ursinum L., gatunek rośliny z podrodziny czosnkowych, z rodziny amarylkowatych;

czołg ʧ̑ɔwk n
carro armato tank
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
fronte
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czterocyfrowy ˌʧ̑tɛrɔʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
di quattro cifra di quattro numero
składający się z czterech cyfr, mający cztery cyfry

czterokrotnie ˌʧ̑tɛrɔˈkrɔtʲɲɛ adv
quattro volta
cztery razy

czteroletni ˌʧ̑tɛrɔˈlɛtʲɲi adj
di quattro anno
mający cztery lata
quadriennale
trwający cztery lata

czterolistny ˌʧ̑tɛrɔˈlʲistnɨ adj
quadrifogliato
mający liść złożony z czterech części w kształcie małych listków

czteromiesięczny ˌʧ̑tɛrɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
di quattro mese
będący w wieku czterech miesięcy
quadrimestrale
trwający cztery miesiące

czterotomowy ˌʧ̑tɛrɔtɔ̃ˈmɔvɨ adj
di quattro volume
składający się z czterech tomów, zawarty w czterech tomach, wydany w czterech tomach

czubajka n
bubbola mazza di tamburo
(mikologia, mikologiczny) grzyb kapeluszowy, pospolicie rosnący na pastwiskach i rzadkich lasach sosnowych

czubatka europejska n
cincia dal ciuffo
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;

czujność ˈʧ̑ujnɔɕʨ̑ n
vigilanza attenzione
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo

czujny ˈʧ̑ujnɨ adj
vigile
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały

czule adv
affettuosamente
w sposób czuły, przepełniony czułością

czupiradło n
spauracchio spaventapasseri
(potocznie, potoczny) osoba śmiesznie wyglądająca, mająca dziwaczną fryzurę

czuwać ˈʧ̑uvaʨ̑ v
vegliare
nie spać

czuć ʧ̑uʨ̑ v
sentire
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów

czuć się jak zbity pies ˈʧ̑uʨ̑‿ɕɛ ˈjaɡ ˈzbʲitɨ ˈpʲjɛs v
sentirsi come un cane bastonato
czuć się sponiewieranym, odtrąconym; skrzywdzonym przez kogoś, komu ufało się

czuć, że coś śmierdzi ˈʧ̑uʥ̑ ˈʒɛ ˈʦ̑ɔɕ ˈːmʲjɛrʲʥ̑i v
sentire odore di bruciato
czuć, że coś jest podejrzane

czułość ˈʧ̑uwɔɕʨ̑ n
rapidità sensibilità velocità
(fotografia) wielkość określająca stopień reagowania filmu fotograficznego na światło

czuły ˈʧ̑uwɨ adj
sensitivo
dokonywany z czułością, uczuciem, miłością, serdecznością

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
giovedì
czwarty dzień tygodnia

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
quaternario
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

czworoboczny adj
quadrilatero
mający cztery boki

czworobok ʧ̑fɔˈrɔbɔk n
quadrilatero
(geometria) wielobok płaski o czterech bokach

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
quadrangolo tetragono
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czworokątny adj
tetragonale quadrangolare
mający cztery kąty

czworościan n
tetraedro
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

czy ʧ̑ɨ conjunction
oppure
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia

czyj ʧ̑ɨj pronoun
di chi
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czyjś ʧ̑ɨjɕ indefinitePronoun
di qualcuno
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi

czym prędzej adv
al più presto il prima possibile quanto prima
w tym samym momencie lub bezpośrednio po

czynel n
cinelli piatto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) perkusyjny instrument muzyczny w postaci metalowego talerza;

czynność ˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
attività
wykonywanie, robienie czegoś
funzionamento operazione
działanie, funkcjonowanie

czynsz ʧ̑ɨ̃w̃ʃ n
pigione affitto canone fitto
terminowa opłata za wynajem

czyrak n
foruncolo
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

czyste sumienie ˈʧ̑ɨstɛ sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
coscienza pulita
poczucie, że zachowało się w sposób właściwy moralnie i uczciwy

czystka etniczna n
pulizia etnica
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
castità
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna
pulizia
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne
purezza
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
pulito puro
pozbawiony brudu

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
lettura
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin
fragment tekstu Pisma Świętego odczytywany podczas mszy świętej i Liturgii godzin

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
leggere
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną
czynność urządzenia technicznego polegająca na odkodowywaniu informacji
mieć umiejętność rozumienia treści zawartych w rysunkach technicznych, schematach, mapach, nutach
wypowiadać na głos zapisane słowa

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
sala di lettura
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

czytelnie adv
leggibilmente
w sposób czytelny, łatwy do przeczytania

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
lettore
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czytnik książek elektronicznych n
lettore di ebook lettore di libri elettronici eReader ebook reader
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej;

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
purgatorio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
pulire
usuwać brud, zanieczyszczenia

czyżyk ˈʧ̑ɨʒɨk n
lucherino
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis spinus L., mały ptak o zielonawożółtym upierzeniu

czółenko ʧ̑uˈwɛ̃nkɔ n
spoletta
(włókiennictwo) (technologia, technika, techniczny) element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici;

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
santoreggia
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego

cząstkowy adj
parziale
fragmentaryczny, niecałkowity

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
spesso frequentemente soventemente
(zobacz) częsty

częstować v
offrire
dzielić się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność; podejmować poczęstunkiem
servirsi
korzystać z poczęstunku

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
frequente sovente
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
parte tempo
fragment jakiejś całości

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
parte del discorso
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;

członkostwo n
appartenenza
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej

człowieczeństwo n
umanità
bycie człowiekiem
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj ludzki

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
uomo
ktoś, jakaś osoba
pracownik, podwładny, członek
uomo umano
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;

człowiek interesu n
uomo d'affari
osoba odznaczająca się przedsiębiorczością

człowiek pekiński n
uomo di Pechino
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus pekinensis Black, hominid, którego szczątki odkryto w Chinach;

człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈsṭʃɛla ˈpãn‿buk ˈːulɛ ˈnɔɕi proverb
l'uomo propone e Dio dispone
zamierzenia, plany nie zawsze udaje się zrealizować

człowiek śniegu n
abominevole uomo delle nevi
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach

córka ˈʦ̑urka n
figlia
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cętka ˈʦ̑ɛ̃ntka n
macchia
mała plamka na tle o jednolitej barwie

cętkowany adj
chiazzato picchiettato screziato
taki, który ma cętki

cło ʦ̑wɔ n
dogana gabella
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

dach dax n
tetto
(przenośnie, przenośnia) dom, mieszkanie
tetto spiovente
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dachowiec n
gatto randagio gatto selvatico
(potocznie, potoczny) zdziczały, bezpański kot

dachowy daˈxɔvɨ adj
del tetto
dotyczący dachu, związany z dachem

dachówka daˈxufka n
tegola coppo
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów;

dadaistyczny adj
dadaista
(sztuka) związany z dadaizmem lub dadaistami

dagerotypia n
dagherrotipia
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;

daktyl ˈdaktɨl n
dattero
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

daktyloskopijny adj
dattiloscopico
związany z daktyloskopią, dotyczący daktyloskopii

daktylowiec n
palma da datteri palma da dattero
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;

daktylowiec właściwy n
palma da datteri palma da dattero
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix dactylifera L., palma z rodziny arekowatych, uprawiana w wielu krajach świata;

dalajlama ˌdalajˈlãma n
dalai-lama
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł zwierzchnika szkoły Gelug buddyzmu tybetańskiego, do roku 1959 tradycyjnie piastujący funkcję szefa rządu tybetańskiego;

daleki daˈlɛci adj
lontano distante
taki, który jest w dużej odległości

dalekomorski adj
di alto mare
zdolny do pracy, przebywania na pełnym morzu

dalekopis n
telescrivente
(telekomunikacja) aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej

dalia ˈdalʲja n
dalia
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;

dalmatyka n
dalmatica
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna diakonów;

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
dalmata
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dalmatyński ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci adj
dalmata dalmatico
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców

dandys ˈdãndɨs n
bellimbusto damerino fichetto fighetto figurino
mężczyzna skrupulatnie dbający o strój i o przestrzeganie form towarzyskich

dane ˈdãnɛ n
dati
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków

danio pręgowany n
danio zebrato pesce zebra
(ichtiologia, ichtiologiczny) Danio rerio Hamilton, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej w akwariach;

daremnie adv
inutilmente
w sposób nie przynoszący rezultatów pomimo starań

darmozjad n
mangiapane profittatore scroccone
(potocznie, potoczny) ktoś, kto żyje na cudzy koszt

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
darmstadtio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
a caval donato non si guarda in bocca
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie

darwinista ˌdarvʲĩˈɲista n
darvinista darwinista
zwolennik darwinizmu

darwinizm n
darwinismo
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt

darń darʲɲ n
piota zolla
zwarty splot trawy, czasem wraz z innymi roślinami, silnie związany z wierzchnią warstwą gleby; pocięta na płaty używana jest jako umocnienie skarp, nasypów, mogił;

daszek ˈdaʃɛk n
pensilina
mały dach

data ˈdata n
data
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;
(przestarzałe, przestarzały) czas, epoka, era, okres

datura daˈtura n
datura
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) bieluń (rodzaj)
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju datura (1.1)

dawać ˈdavaʨ̑ v
dare
(zobacz) dać

dać daʨ̑ v
dare
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
lasciare permettere
pozwolić, umożliwić coś
rinunciare
umożliwić komuś pokonanie się lub oszukanie

dać do wiwatu v
dare addosso a qualcuno
(żartobliwie) sprawić duże problemy

dać w łapę ˈdaʥ̑ ˈv‿wapɛ v
ungere le ruote
dać komuś łapówkę, przekupić kogoś

dać wolną rękę ˈdaʥ̑ ˈvɔlnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ v
dare carta bianca
pozwolić komuś samodzielnie działać, decydować o czymś

dać wyraz ˈdaʥ̑ ˈvɨras v
dare atto di qualcosa
wyrazić, ujawnić, okazać coś

dbać dbaʨ̑ v
curare
troszczyć się o coś lub kogoś; zajmować się czymś z dużą uwagą lub poświęceniem
curarsi tenerci
interesować się czymś, przywiązywać wagę do czegoś

debil ˈdɛbʲil n
babbeo cretino deficiente idiota imbecille mongoloide
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba mało inteligentna

debiut ˈdɛbʲjut n
esordio
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie

debiutant n
debuttante
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

debiutować v
esordire debuttare
zaczynać coś oficjalnie; występować pierwszy raz; rozpoczynać karierę

decembrysta n
decembrista
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik Napoleona III i jego zamachu stanu z 1851 roku

decemwir n
decemviro decenviro
(historia, historyczny, historycznie) członek decemwiratu

decemwirat n
decemvirato decenvirato
(historia, historyczny, historycznie) kolegium rządzące Rzymem zamiast konsulów 451-449 p.n.e.

dechrystianizować v
decristianizzare
(teologia, teologiczny) zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
decidere
podejmować decyzję, postanawiać o czymś

decydujący adj
decisivo
przesądzający o czymś, przełomowy

decyhenr n
decihenry
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) dziesiąta część henra

decyma dɛˈʦ̑ɨ̃ma n
decima
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał

decymetr n
decimetro
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
decisione
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

dedukcja n
deduzione
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków

dedukcyjny adj
deduttivo
związany z dedukcją; oparty na dedukcji

dedykować ˌdɛdɨˈkɔvaʨ̑ v
dedicare
dodawać dedykację do daru wręczanego komuś; poświęcać komuś (najczęściej własne dzieło: utwór, wiersz itp.)

defekt ˈdɛfɛkt n
difetto
uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny
(fizyka, fizyczny) (biologia, biologiczny) niedobór, brak;
ułomność moralna

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
defenestrazione
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
disfattismo
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką

deficyt dɛˈfʲiʦ̑ɨt n
deficit perdita
niedobór, brak;

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
definizione
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

definiować ˌdɛfʲĩˈɲɔvaʨ̑ v
definire
objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję

deflagracja n
deflagrazione
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

defloracja n
deflorazione
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej

deformować v
deformare
(pejoratywnie, pejoratywny) pozbawiać pierwotnego kształtu lub sensu

defragmentacja ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
deframmentazione
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;

defragmentować ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
deframmentare
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację

deifikacja ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkaʦ̑ʲja n
deificazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;

deista dɛˈ<sup>j</sup>ista n
deista
wyznawca deizmu

deistyczny adj
deistico
(filozofia, filozoficzny) związany z deizmem, dotyczący deizmu

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
deismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

deka- ˈdɛka
deca-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych;
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć

dekabrysta ˌdɛkaˈbrɨsta n
decabrista
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;

dekabrystka ˌdɛkaˈbrɨstka n
decabrista
(historia, historyczny, historycznie) forma żeńska od: dekabrysta

dekabrystowski ˌdɛkabrɨˈstɔfsʲci adj
decabrista
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów

dekadent dɛˈkadɛ̃nt n
decadente
(sztuka) przedstawiciel dekadentyzmu

dekalitr n
decalitro
(metrologia, metrologiczny) dziesięć litrów

dekametr n
decametro
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesięciu metrom;

dekametrowy adj
decametrico
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z długością rzędu 10 metrów
(fizyka, fizyczny) mający długość 10 metrów

dekanat dɛˈkãnat n
decanato decania
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
decapitazione
ucięcie głowy;

dekarz ˈdɛkaʃ n
conciatetti copritetti posategole
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonawca pokrycia dachowego;

deklamować ˌdɛklãˈmɔvaʨ̑ v
declamare recitare
z ekspresją wygłaszać utwór literacki

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
dichiarazione
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań

deklaracja podatkowa ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja ˌpɔdatˈkɔva n
dichiarazione dei redditi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;

deklarować v
dichiarare
wypowiadać oficjalnie
offrire promettere
wyrażać gotowość, przyrzekać pomoc

deklasować v
surclassare
sprawiać, że ktoś ulega deklasacji

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
decolonizzazione
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

dekolt ˈdɛkɔlt n
scollatura
część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1)
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy

dekomunizować v
decomunizzare
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usuwać wpływy doktryny komunistycznej

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
decorazione
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈʦ̑ɨjnɨ adj
decorativo
związany z dekoracją, stanowiący dekorację

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
decorare
upiększać coś, dodawać dekoracje

dekret ˈdɛkrɛt n
decreto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

del credere ˈdɛl krɛˈdɛrɛ
del credere
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dodatkowe wynagrodzenie pobrane przez komisanta za poręczenie, że sprzedany towar zostanie opłacony w określonym terminie

delegat dɛˈlɛɡat n
delegato
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

delegować v
delegare
wysyłać jako przedstawiciela celem wykonania określonego zadania

delfin ˈdɛlfʲĩn n
delfino
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
(sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;

deliberować ˌdɛlʲibɛˈrɔvaʨ̑ v
deliberare
(książkowy) (żartobliwie) rozważać, rozmyślać, debatować, roztrząsać

delikatnie ˌdɛlʲiˈkatʲɲɛ adv
delicatamente
w sposób delikatny, subtelnie, nieznacznie

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
delicatezza
cecha tego, co jest delikatne

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
delicato
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
demagogia
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

demagogiczny adj
demagogico
związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom

demiurg ˈdɛ̃mʲjurk n
demiurgo
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
demografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
demografico
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
democrazia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo o ustroju demokratycznym
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stronnictwo polityczne opowiadające się za zasadami demokratycznymi

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
democratico
zwolennik demokracji

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
democratico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demolować ˌdɛ̃mɔˈlɔvaʨ̑ v
demolire scardinare sgangherare
świadomie niszczyć coś w sposób nieodwracalny

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
demonio demone
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

demoniczny ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
demoniaco
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity

demonolog n
demonologo
(teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie demonologii

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
demonologia
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demonologiczny adj
demonologico
(teologia, teologiczny) dotyczący demonologii (działu teologii)

demoskopia n
demoscopia
(socjologia, socjologiczny) badanie opinii publicznej

denazalizacja ˌdɛ̃nazalʲiˈzaʦ̑ʲja n
denasalizzazione
(językoznawstwo, językoznawczy) proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe;

dendro- ˈdɛ̃ndrɔ
dendro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drzewem lub drewnem

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
dendrologia
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

dendrologiczny adj
dendrologico
(botanika, botaniczny) (leśnictwo) związany z dendrologią, wiedzą o drzewach

denerwować ˌdɛ̃nɛrˈvɔvaʨ̑ v
irritare far venire nervi rendere nervoso
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej
innervosire irritare snervarsi
być czymś przejętym, wzburzonym, podekscytowanym; odczuwać zdenerwowanie

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
dentista odontoiatra
(zobacz) stomatolog;

dentystyczny ˌdɛ̃ntɨˈstɨʧ̑nɨ adj
dentistico odontoiatrico
związany z dentystą (stomatologiem) lub dentystyką (stomatologią)

departament ˌdɛparˈtãmɛ̃nt n
dipartimento
(administracja) jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji,

depenalizacja n
depenalizzazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie;

depesza n
telegramma
(telekomunikacja) tekst przesłany telegraficznie, blankiet z tym tekstem

depigmentacja n
depigmentazione
utrata barwy skóry

depilacja ˌdɛpʲiˈlaʦ̑ʲja n
depilazione
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;

depilować v
depilare
dokonywać depilacji, usuwać owłosienie z ciała

deponować v
depositare
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie

depozyt n
deposito
formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego

deprawacja ˌdɛpraˈvaʦ̑ʲja n
depravazione
zepsucie obyczajów, przyjętych zasad, zejście z uczciwej drogi

depresja dɛˈprɛsʲja n
depressione
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;

depresja poporodowa dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva n
depressione post-natale depressione post-partum
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;

depresyjny adj
depressivo
(psychologia, psychologiczny) taki, który wywołuje depresję, przygnębienie

deprymować ˌdɛprɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
deprimere
wprawiać w stan zakłopotania, niepewności

deptak ˈdɛptak n
isola pedonale
ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych

deputowany n
deputato
wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu

deratyzacja ˌdɛratɨˈzaʦ̑ʲja n
derattizzazione
(zobacz) odszczurzanie;

deregulacja n
delegificazione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś

deresz n
roano
(zootechnika, zootechniczny) koń, którego maść sierści ma mieszane kolory: kary, gniady lub kasztanowaty z białym

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
corniola
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego
corniola corniolo
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
re di quaglie
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie;

dermato- dɛrˈmatɔ
dermato-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze skórą

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
dermatologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach
dermatologa
(medycyna, medyczny) kobieta dermatolog (1.1), dermatolożka

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
dermatologia
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;

dermatologiczny adj
dermatologico
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii

dermografizm n
dermografismo
(medycyna, medyczny) zmiany skórne wywoływane przez zadrapanie, potarcie lub ucisk skóry;

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
derviscio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

desant ˈdɛsãnt n
sbarco
(wojskowość, wojskowy) operacja taktyczna przeniesienia wojsk na teren nieprzyjaciela;

deska ˈdɛska n
tavola asse
płaski kawałek drewna;

deska do krojenia n
tagliere
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności

deska do prasowania n
tavola da stiro asse da stiro
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
cruscotto
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;

deska snowboardowa n
snowboard
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;

deska zjazdowa n
snowboard
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;

deski ˈdɛsʲci n
palcoscenico
(przenośnie, przenośnia) scena teatralna

deskryptywizm n
descrittivismo
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny

desperat dɛsˈpɛrat n
disperato
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje

despota dɛsˈpɔta n
despota
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca absolutny, mający nieograniczoną władzę
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;
(przenośnie, przenośnia) człowiek bezwzględny, narzucający swoją wolę

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
destabilizzazione
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu

destabilizować v
destabilizzare
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym
destabilizzarsi
wchodzić w stan destabilizacji, tracić równowagę

destalinizacja n
destalinizzazione
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

destrukcja dɛˈstrukʦ̑ʲja n
distruzione
niszczenie, zniszczenie, rozpad

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
distillazione
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

deszcz dɛʃʧ̑ n
pioggia
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie
pioggia acqua
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

deszczomierz dɛʃˈʧ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
pluviometro udometro ombrometro pluviografo
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych;

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
piovoso buzzo piovano
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

deszczyk ˈdɛʃʧ̑ɨk n
pioggerella
(zdrobniale) od: deszcz

deszczówka n
acqua piovana
(potocznie, potoczny) woda pochodząca z opadów deszczu

detal ˈdɛtal n
dettaglio
szczegół, coś mało ważnego

detalista ˌdɛtaˈlʲista n
dettagliante
(handel, handlowy) przedsiębiorstwo lub kupiec zajmujący się handlem w małych ilościach

determinista ˌdɛtɛrmʲĩˈɲista n
determinista
zwolennik determinizmu

deterministka n
determinista
zwolenniczka determinizmu

deterministyczny adj
deterministico
dotyczący determinizmu, związany z determinizmem, oparty na determinizmie

determinizm n
determinismo
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu

detonacja ˌdɛtɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
detonazione
eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem;
(mechanika) nadmiernie szybkie spalanie się mieszanki paliwowej w cylindrze silnika połączone z charakterystycznym stukaniem

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
detonatore
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

detrytus n
detrito
(ekologia, ekologiczny) drobnoszczątkowa, martwa materia organiczna;

deuter ˈdɛwtɛr n
deuterio
(chemia, chemiczny) izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;

deuteron dɛwˈtɛrɔ̃n n
deuterone deutone
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jądro atomu deuteru;

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
svalutazione
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

dewaluować ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
svilire
(książkowy) obniżać wartość lub znaczenie czegoś

dewon ˈdɛvɔ̃n n
Devoniano
(geologia, geologiczny) czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej;

dewot n
bigotto
(przestarzałe, przestarzały) osoba manifestacyjnie pobożna

dezaprobata ˌdɛzaprɔˈbata n
disapprovazione
negatywny stosunek do czegoś, negatywna ocena

dezercja n
diserzione
ucieczka z wojska
odejście skądś, rezygnacja, odstąpienie

dezerter n
disertore
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

dezindustrializacja n
deindustrializzazione
zanikanie uprzemysłowienia;

dezinformacja n
disinformazione
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezorientacja ˌdɛzɔrʲjɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
disorientamento
brak orientacji w jakiejś sprawie, niewłaściwy pogląd

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
disinfezione
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

dezynfekować ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvaʨ̑ v
disinfestare
dokonywać dezynfekcji

dezynsekcja n
disinfestazione disinsettazione
tępienie stawonogów ze względów sanitarnych i gospodarczych;

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
diabolico
związany z diabłem, dotyczący diabła

diabetolog ˌdʲjabɛˈtɔlɔk n
diabetologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań
diabetologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka diabetologii

diabetologia ˌdʲjabɛtɔˈlɔɟja n
diabetologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań;

diabeł ˈdʲjabɛw n
diavolo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diabeł morski n
diavolo di mare razza cornuta
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z gatunku diabłów morskich (1.2)

diablica n
diavola
(folklor) (mitologia, mitologiczny) żeńska forma diabła
(przenośnie, przenośnia) zła kobieta

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
diadema
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
diagnostico
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
diagnosi
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby
określenie stanu rzeczy lub zjawiska na podstawie dogłębnej analizy

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvaʨ̑ v
diagnosticare
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

diagram ˈdʲjaɡrãm n
diagramme diagramma
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

diakon n
diacono
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;

diakoński adj
diaconale
(kościelny) związany z osobą lub tytułem diakona

dialekt ˈdʲjalɛkt n
dialetto parlata
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialektolog n
dialettologo
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz dialektów

dialektologia n
dialettologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;

dialektologiczny adj
dialettologico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach

dialektyk n
dialettico
(filozofia, filozoficzny) zwolennik teorii filozoficznej, która za nadrzędne prawo uznaje rozwój przez przeciwieństwa
(potocznie, potoczny) ktoś biegły w dyskusji

dializa n
dialisi
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dializacyjny ˌdʲjalʲizaˈʦ̑ɨjnɨ adj
dialitico
(medycyna, medyczny) mający związek z dializą - zabiegiem leczniczym

diamagnetyczny adj
diamagnetico
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
diamante
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

diapozytyw n
diapositiva
(fotografia) slajd, przezrocze

diaskop ˈdʲjaskɔp n
diaproiettore diascopio
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie;

dichlorodifenylotrichloroetan n
diclorodifeniltricloroetano
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
diocesi
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

diecezjalny ˌdʲjɛʦ̑ɛˈzʲjalnɨ adj
diocesano
dotyczący diecezji, związany z diecezją

diecezjanin n
diocesano
(kościelny) członek wspólnoty diecezjalnej

diecezjanka n
diocesana
(kościelny) członkini wspólnoty diecezjalnej

dieta ˈdʲjɛta n
dieta
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się
(potocznie, potoczny) odchudzanie się, niskokaloryczne jedzenie
pieniądze na podróż służbową

dietetyczka ˌdʲjɛtɛˈtɨʧ̑ka n
dietista nutrizionista
forma żeńska od: dietetyk

dietetyk dʲjɛˈtɛtɨk n
dietista nutrizionista
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie racjonalnego żywienia, opracowujący diety dostosowane do potrzeb ludzi zdrowych oraz do różnych schorzeń;

dietetyka dʲjɛˈtɛtɨka n
dietetica nutrizionistica
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;

dilofozaur n
dilofosauro
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Dilophosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w epoce jury wczesnej na terenie Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju dilofozaur (1.1)

dimer ˈdʲĩmɛr n
dimero
(chemia, chemiczny) oligomer zbudowany z dwóch merów;

dinar ˈdʲĩnar n
dinaro
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
dingo
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
dinosauro
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
diodo
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

dionizyjski adj
dionisiaco
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kultem Dionizosa

diopsyd n
diopside
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg[Si2O6];

diorama dʲjɔˈrãma n
diorama
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami

dioteletyzm n
ditelismo duotelismo
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna uznająca istnienie dwóch woli w Jezusie Chrystusie;

dipterologia ˌdʲiptɛrɔˈlɔɟja n
ditterologia
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) nauka o muchówkach;

ditionin n
ditionito
(chemia, chemiczny) związek chemiczny będący solą lub estrem kwasu ditionawego

ditlenek krzemu n
anidride silicica diossido di silicio
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym krzem występuje na IV stopniu utlenienia;

divertimento n
divertimento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielka, kilkuczęściowa kompozycja instrumentalna o prostym charakterze, popularna w XVIII wieku;

dla dla preposition
per
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ interrogativePronoun
perché
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
perché
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dno dnɔ n
fondo fondale
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu

do dɔ n
do
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna dźwięku C;

do dɔ preposition
a in da
…określający końcowy punkt w przestrzeni
circa quasi
…określający maksymalną wartość
fino a a
…określający końcowy punkt w czasie
per a da
…określający przeznaczenie, użytek

do diabła interjection
alla malora diavolo mannaggia
…wyrażająca poczucie beznadziejności, bezradności lub zniecierpliwienia

do greckich kalend dɔ‿ˈɡrɛʦ̑ʲcix ˈkalɛ̃nt adv
alle calende greche
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) do bliżej nieokreślonego terminu w przyszłości

do góry adv
su
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do ostatniego tchu ˌdɔ‿ːstatʲˈɲɛɡɔ ˈtxu adv
fino all'ultimo respiro
robić coś do samego końca, do ostatnich sił

do przodu adv
avanti dinanzi
w kierunku celu

do przodu interjection
forza
fraza, która ma ośmielić odbiorcę wypowiedzi do działania

do szaleństwa ˌdɔ‿ʃaˈlɛ̃j̃stfa adv
alla follia
(przenośnie, przenośnia) bardzo, mocno, niezwykle, szczególnie, skrajnie

do szpiku kości dɔ‿ˈʃpʲiku ˈkɔɕʨ̑i adv
fino al midollo
do głębi, na wskroś, całkowicie, bardzo

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
arrivederci ciao arriverderla addio
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

do żywego adv
sul vivo
o odczuciu, odebraniu czegoś: dotkliwie, głęboko, bardzo, niesłychanie

doba ˈdɔba n
24 ore
(jednostka miary) jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny)
epoca era età
(przenośnie, przenośnia) charakterystyczny okres

doberman dɔˈbɛrmãn n
dobermann
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;

dobosz ˈdɔbɔʃ n
tamburino
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;

dobowy adj
diurno
mający związek z dobą; trwający dobę

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
buonanotte buona notte
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobrany adj
appaiato
taki, który pasuje

dobre maniery ˈdɔbrɛ mãˈɲɛrɨ n
belle maniere
umiejętność porządnego, kulturalnego zachowywania się; dobre wychowanie

dobre wychowanie n
buono educazione creanza
kultura osobista, umiejętność respektowania norm społecznych

dobro ˈdɔbrɔ n
bene
jedna z dwóch podstawowych wartości moralnych, przeciwieństwo zła;

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
benessere prosperità benestare
dobre warunki materialne

dobroczynność n
beneficenza carità
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym

dobrotliwie adv
amorevolmente benignamente con benignità
na sposób dobrotliwy

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
volontariamente
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
volontario spontaneo
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

dobroć ˈdɔbrɔʨ̑ n
bontà
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością

dobry ˈdɔbrɨ adj
buono bravo
miły, uczynny, usłużny, szlachetny

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
buonasera buona sera
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobry łotr n
buon ladrone
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) postać z Nowego Testamentu, ukrzyżowany z Chrystusem nawrócony przed śmiercią

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
bene
w należyty sposób
przyjemnie

dobrze ˈdɔbʒɛ interjection
bene
wyrażenie zgody

dobrze wychowany adj
beneducato
taki, który na skutek wychowania zachowuje się grzecznie

dobrze zbudowany adj
nerboruto
o muskularnej budowie ciała, szeroki w barach

dobudówka n
annesso dipendenza
(budownictwo) dobudowana część budynku

dobytek dɔˈbɨtɛk n
effetti personali
wszystko, co się posiada

dobór n
selezione
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów

doceniać dɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
apprezzare
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko

dochód ˈdɔxut n
reddito gettito incasso introito ricavo
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;

dodawanie ˌdɔdaˈvãɲɛ n
addizione
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus);

dodawać dɔˈdavaʨ̑ v
aggiungere
dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość

dodekafoniczny adj
dodecafonico
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii

dogmat n
dogma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół
twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości

dogmatyzm n
dogmatismo
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

dogodnie adv
convenientemente
przynosząc korzyść

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
mungere
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego
(potocznie, potoczny) wykorzystywać kogoś finansowo

dojenie dɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
mungitura
(rzeczownik odczasownikowy) od doić

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
maturo
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny

dojrzewanie ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ n
adolescenza
okres życia między dzieciństwem a dorosłością;

dojrzeć v
maturare
osiągnąć dojrzałość, pełnię rozwoju lub jakości

dok dɔk n
dock
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji

dokazywać v
folleggiare ruzzare
(potocznie, potoczny) bawić się w sposób nieskrępowany, płatać figle

doker n
scaricatore di porto stivatore portuale
(marynarka) robotnik portowy;

dokooptować v
cooptare
dokonać kooptacji, uzupełnić skład decyzją samych jego członków

dokończenie n
terminazione
ostatnia część czegoś niedokończonego

doktor ˈdɔktɔr n
dottore
(potocznie, potoczny) (grzecznościowy) lekarz
stopień naukowy;

doktor Kościoła n
dottore della Chiesa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany w Kościele katolickim świętym odznaczającym się znacznym wkładem w rozwój doktryny;

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
dottrina
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

dokuczać dɔˈkuʧ̑aʨ̑ v
infastidire molestare dar fastidio
sprawiać przykrość, kłopoty lub ból

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
documento carta
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;

dokumentacja ˌdɔkũmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
documentazione
zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś

dokądś ˈdɔkɔ̃ntʲɕ pronoun
da qualche parte
…w wyrażeniu zastępujący kierunek dokładnie nieznany, będący jednocześnie celem

dokładać dɔˈkwadaʨ̑ v
aggiungere rimetterci su
kłaść, dodawać coś do czegoś, co już jest

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
precisamente esattamente accuratamente scrupolosamente
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
accuratezza
cecha tego, co dokładne
puntualità
staranność, dbałość

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
esatto
wykonany z dużą starannością
o człowieku: robiący coś starannie

dolar ˈdɔlar n
dollaro
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolcetto n
dolcetto
wytrawne czerwone wino z Piemontu

dolegliwość ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
disturbo
coś sprawiającego przykrość

dolewać oliwy do ognia dɔˈlɛvaʨ̑ ɔˈlʲivɨ dɔ‿ˈːɟɲa v
gettare olio sulle fiamme mettere legna al fuoco
zwiększać czyjeś niezadowolenie lub rozdrażnienie, eskalować spór i potęgować negatywne emocje

dolewka n
bis un altro po'
(potocznie, potoczny) dodatkowa porcja zupy lub napoju

dolina dɔˈlʲĩna n
valle vallata
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolman n
dolman
(historia, historyczny, historycznie) węgierska kurtka obszyta futrem;
turecki ubiór męski

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
dolmen
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
casa
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
casa abitazione
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
casata casa
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia

dom akademicki ˈdɔ̃m ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci n
casa dello studente
(edukacja, edukacyjny) budynek, w którym mieszkają studenci;

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
orfanotrofio istituto
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;

dom pomocy społecznej n
casa di assistenza sociale
placówka świadcząca usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne osobom wymagającym całodobowej opieki;
residenza sanitario assistenziale
siedziba domu pomocy społecznej (1.1)

dom poprawczy n
casa di rieducazione correzionale riformatorio
instytucja resocjalizacyjna dla nieletnich

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
casa di tolleranza bordello casa chiusa casino lupanare
dom, w którym jest uprawiana prostytucja;

dom starców ˈdɔ̃m ˈstarʦ̑uf n
gerocomio gerontocomio
zakład, w którym mieszkają osoby stare i pozbawione opieki rodziny

dom wariatów n
gabbia di matti manicomio
(potocznie, potoczny) zakład dla osób z zaburzeniami psychicznymi

domator n
pantofolaio casalingo uomo
osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
castello di carte
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe
budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki

domieszka n
additivo
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
domenicano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;

dominikański ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃sʲci adj
dominicano
odnoszący się do państwa Dominikana

dominować ˌdɔ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
dominare sovrastare svettare troneggiare
panować nad czymś, nad kimś

domniemany ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ adj
presunto putativo presuntivo
oparty na przypuszczeniu

domofon dɔ̃ˈmɔfɔ̃n n
citofono
urządzenie elektroniczne wykorzystywane w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali;

domokrążca ˌdɔ̃mɔˈkrɔ̃w̃ʃʦ̑a n
ambulante
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
fatto in casa
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
domestico
związany z domem, dotyczący domu

domra ˈdɔ̃mra n
domra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ukraiński i rosyjski ludowy instrument strunowy z okrągłym pudłem rezonansowym;

domysł n
congettura
przypuszczenie, domniemanie

donatysta n
donatista
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik donatyzmu

donatyzm n
donatismo
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) rygorystyczna herezja wczesnochrześcijańska rozpowszechniona w północnoafrykańskich prowincjach Imperium Rzymskiego, odmawiającą apostatom możliwości powrotu na łono wspólnoty Kościoła;

donkiszoteria n
donchisciottismo
(książkowy) postępowanie, zachowanie właściwe donkiszotowi

donosiciel ˌdɔ̃nɔˈɕiʨ̑ɛl n
informatore
ten, kto donosi

donżuan n
dongiovanni
(pejoratywnie, pejoratywny) bałamut, uwodziciel

donżuański adj
dongiovannesco
odnoszący się do donżuana, związany z donżuanem

dopalacz dɔˈpalaʧ̑ n
postbruciatore postcombustore
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) w silniku turboodrzutowym: urządzenie stosowane do spalania dodatkowego paliwa za turbiną w celu zwiększenia siły ciągu silnika;

dopamina n
dopammina dopamina
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
genitivo caso genitivo
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

dopełniaczowy adj
genitivo
(gramatyka) związany z dopełniaczem, dotyczący dopełniacza

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
appena soltanto
dopiero co → przed chwilą, bardzo niedawno
postawienie warunku
przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano
soltanto appena
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające

dopiero co adv
appena or ora
przed chwilą

doping ˈdɔpʲĩŋk n
doping drogaggio
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości

dopisek n
nota
dodatkowa, krótka informacja dodana do uprzednio istniejącego tekstu
poscritto
dodatkowy, krótki przekaz tekstowy dołączony do listu pod tekstem głównym

doprawdy particle
veramente in verità invero
podkreślająca prawdziwość

dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie dɔˈputɨ ˈʣ̑bãn ˈvɔdɛ ˈnɔɕi dɔˈpuci‿mu‿ɕɛ ˈuxɔ ɲɛ‿ˈurvʲjɛ proverb
tanto va la gatta al lardo che ci lascia lo zampino
każdy ma swoje granice wytrzymałości

doradca n
consigliere consulente
osoba udzielająca porad

dorastać v
crescere
osiągać właściwy właściwy stan rozwoju

dorobkiewicz n
pidocchio rifatto pidocchio risalito
(pogardliwie, pogardliwy) osoba bogata lub o wysokiej pozycji społecznej osiągniętej z wykorzystaniem sprzyjających okoliczności

doroczny adj
annuale di ogni anno
odbywający się każdego roku

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
adulto
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym

dorosły dɔˈrɔswɨ n
adulto
dorosła (1.1) osoba

dorożkarz dɔˈrɔʃkaʃ n
vetturino
właściciel dorożki trudniący się zawodowo przewożeniem pasażerów

dorsz dɔrʃ n
merluzzo
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

dorsz atlantycki n
merluzzo nordico
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus morhua L., gatunek drapieżnej ryby morskiej z rodziny dorszowatych;

dorzecze dɔˈʒɛʧ̑ɛ n
bacino
(hydrologia, hydrologiczny) obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki

dosadny adj
forte
mocny, wyraźny w formie przekazu; daleki od subtelności
sboccato scurrile
przekraczający granicę dobrego smaku; daleki od subtelności

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
eccellenza eminenza idealità
wyborność, świetność, wybitność, bezbłędność, brak możliwości bycia jeszcze lepszym
perfezione
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia;

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
perfetto
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć

dostatecznie ˌdɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
abbastanza
w wystarczającym stopniu

dostatek dɔˈstatɛk n
abbondanza
dobrobyt; bogate, wygodne życie

dostatnio adv
agiatamente
odznaczając się dostatkiem i zasobnością

dostawa dɔˈstava n
consegna
dostarczenie towaru np. do sklepu

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
ricevere ottenere
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny

dostawać cholery dɔˈstavaʨ̑ xɔˈlɛrɨ v
andare in collera
(potocznie, potoczny) wpadać w gniew, złościć się, bardzo się denerwować

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
dignitario
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa

dostosowywać v
adeguare
sprawiać, że coś staje się odpowiednie
adeguarsi
zmieniać się tak, by być odpowiednim

dostrzegalny adj
discernibile percettibile
możliwy do dostrzeżenia, zobaczenia

dostrzegać v
vedere
zwracać uwagę na coś, zauważać coś

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
accesso adito
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
letteralmente
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

dotrzymywać v
mantenere
spełniać zobowiązania

dotyczyć dɔˈtɨʧ̑ɨʨ̑ v
concernere riguardare
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś

dotyczący adj
afferente pertinente relativo
mający bezpośrednie powiązanie

dotyk ˈdɔtɨk n
tatto
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
toccare
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego
(przenośnie, przenośnia) poruszać jakieś zagadnienie w rozmowie

dowcipny adj
faceto arguto
umiejący mówić i pisać żartobliwie i z humorem, lubiący żarty i dowcipy

dowiadywać się v
apprendere venire a sapere rinvenire
uzyskiwać informację
chiedere informazioni informarsi
domagać się informacji usilnie pytając o coś

dowodzić dɔˈvɔʥ̑iʨ̑ v
comandare
kierować i wydawać rozkazy swojej grupie
comprovare
przeprowadzać dowód

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
carta d'identità
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

dowództwo n
quadro
stanowisko i władza dowódcy

dozować dɔˈzɔvaʨ̑ v
dosare
wydzielać coś określonymi porcjami

dozymetria n
dosimetria
(fizyka, fizyczny) dział fizyki jądrowej obejmujący zagadnienia pomiarów i obliczeń dawek promieniowania jonizującego;

dozór n
sorveglianza
ludzie wyznaczeni do dozoru (1.1)
supervisione
sprawowanie pieczy nad kimś lub nad czymś

dołączać v
allegare
uzupełniać o coś
raggiungere
stawać się uczestnikiem lub elementem czego
unirsi
stawać się samemu członkiem lub częścią jakiegoś istniejącego zbioru (synonim (1.2))

dośrodkowy adj
centripeto
skierowany do środka

doświadczalny ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑alnɨ adj
empirico
bazujący na doświadczeniu; dowiedziony za pomocą doświadczenia
taki, który służy w doświadczeniu, przeznaczony do doświadczeń

doświadczać v
sperimentare vivere
doznawać czegoś

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
esperienza
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

dość dɔɕʨ̑ indefiniteCardinalNumeral
abbastanza
w pewnym stopniu; w sposób wystarczający, w miarę

dość dɔɕʨ̑ interjection
basta
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania

doża n
doge
(historia, historyczny, historycznie) władca Republiki Weneckiej lub Republiki Genui;

dożylny adj
endovenoso
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

dożywocie ˌdɔʒɨˈvɔʨ̑ɛ n
ergastolo
(potocznie, potoczny) kara dożywotniego pozbawienia wolności;

dragoman draˈɡɔ̃mãn n
dragomanno
(przestarzałe, przestarzały) tłumacz, przewodnik i pośrednik między cudzoziemcami a mieszkańcami Bliskiego Wschodu;

dramaturg drãˈmaturk n
drammaturgo
pisarz tworzący dramaty przeznaczone do wystawienia na scenie

dramatyczny adj
drammatico
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
grattacielo
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapać ˈdrapaʨ̑ v
grattare
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami

draperia n
drappo panneggio
materiał ułożony kunsztownie w fałdy

drapieżnictwo n
predazione
(ekologia, ekologiczny) forma zaspokajania potrzeb pokarmowych przez zjadanie ciała ofiary;

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
predatore
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drastycznie adv
drasticamente
w sposób drastyczny

drań drãɲ n
canaglia cialtrone farabutto lazzarone stronzo
(pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna podły, niegodziwy, zły, nikczemny

draństwo ˈdrãj̃stfɔ n
carognata porcata
(potocznie, potoczny) świństwo, wyjątkowa niesprawiedliwość; podły czyn

draża n
confetto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twardy cukierek w formie pastylki lub kulki

drażliwość draʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
irritabilità
cecha tego, kto jest drażliwy, kogo łatwo rozdrażnić

drażliwy draʒˈlʲivɨ adj
spinoso
taki, który drażni, prowadzi do rozdrażnienia, nieporozumień, zdenerwowania

drażnić ˈdraʒʲɲiʨ̑ v
irritare
irytować, denerwować kogoś; działać komuś na nerwy
podrażniać, wywoływać podrażnienie (np. skóry)

drenaż mózgów n
fuga di cervelli drenaggio di cervelli
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;

dres drɛs n
tuta
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców

dress code n
dress code
zbiór zasad dotyczących ubioru w określonej sytuacji, grupie zawodowej, firmie;

dreszcz drɛʃʧ̑ n
brivido ribrezzo
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;

drewniak ˈdrɛvʲɲak n
casa in legno
(potocznie, potoczny) drewniany budynek
zoccolo
but (zwykle klapek) z drewna lub na grubej drewnianej podeszwie

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
ligneo di legno
wykonany z drewna
cupo sordo
(przenośnie, przenośnia) o ludzkim głosie: drętwy, oschły, nieprzyjemny, bez wyrazu
inespressivo
(przenośnie, przenośnia) o człowieku, sztuce lub wyrażaniu emocji: bezbarwny, zimny, obojętny
rattrappito
(przenośnie, przenośnia) o częściach ciała: sztywny, drętwy, niezgrabny

drewno ˈdrɛvnɔ n
legna
(rzeczownik) zbiorowy kawałki drewna (1.2)
legno
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;
kawałek drewna (1.2)
legno legname
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;

drezdeński drɛzˈdɛ̃j̃sʲci adj
di Dresda
dotyczący Drezna, związany z Dreznem

drganie ˈdrɡãɲɛ n
sussulto tremito tremore
(rzeczownik odczasownikowy) od drgać

drgać drɡaʨ̑ v
trasalire
wykonywać szybkie, ledwo widoczne ruchy

drgnięcie ˈdrʲɟɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
sussulto
szybkie, drobne i nieznaczne, prawie niewidoczne poruszenie się

drobiarz n
pollaiolo
hodowca drobiu

drobiazg ˈdrɔbʲjask n
inezia
coś o niewielkim znaczeniu
minutaglia
coś drobnego, małego, niewielkiego

drobiazgowo adv
meticolosamente minuziosamente accuratamente dettagliatamente
szczegółowo, dokładnie, w sposób drobiazgowy

drobiazgowy adj
capillare
uwzględniający najdrobniejsze szczegóły
puntiglioso
przesadnie dokładny, skrupulatny

drobnomieszczanin n
piccolo-borghese piccoloborghese
osoba należąca do warstwy drobnomieszczańskiej

drobnomieszczanka n
piccolo-borghese piccoloborghese
kobieta należąca do warstwy drobnomieszczańskiej

drobnomieszczański adj
piccolo-borghese piccoloborghese
związany z drobnomieszczaństwem

drobnomieszczaństwo n
piccola borghesia
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku;

drobny ˈdrɔbnɨ adj
piccolo minuto
taki, którego budowa jest delikatna, słabo rozwinięta; taki, który ma niewielkie rozmiary, objętość

droga ˈdrɔɡa n
via strada
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;

droga cnoty ˈdrɔɡa ˈʦ̑nɔtɨ idiom
via della virtù
postępowanie zgodne z zasadami etycznymi

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
superstrada
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności;

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
Via Crucis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;
(plastyka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szereg czternastu kaplic lub obrazów, przy których się odprawia drogę krzyżową (1.3)

drogeria n
profumeria
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;

drogi ˈdrɔɟi adj
caro
bliski uczuciowo
costoso caro
posiadający wysoką cenę

drogocenny adj
prezioso
taki, który ma dużą wartość materialną

drogowskaz drɔˈɡɔfskas n
cartello cartello stradale
tabliczka lub tabliczki, najczęściej na słupie, stawiane w pobliżu drogi i wskazujące kierunek, w jakim trzeba się udać, by osiągnąć wymieniony na tabliczce cel oraz dodatkowo odległość lub czas tej podróży;

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
dromedario
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;

dron drɔ̃n n
drone
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych

dront dodo n
dodo dronte
(ornitologia, ornitologiczny) Raphus cucullatus Linnaeus, wymarły gatunek dużego ptaka z rodziny gołębiowatych;

drozd drɔst n
tordo
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;

drozd rudobrzuchy n
tordo rufiventre
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus rufiventris Vieillot, gatunek niewielkiego owadożernego ptaka z rodziny drozdowatych, narodowy ptak Brazylii;

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
lievito fermento
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie

drożeć v
crescere di prezzo diventare più caro rincarare
stawać się droższym

druga strona medalu ˈdruɡa ˈstrɔ̃na mɛˈdalu idiom
il rovescio di una medaglia
inny (zwykle negatywny) aspekt danej sprawy, kwestii

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
seconda guerra mondiale
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945;

drugie danie n
pietanza secondo secondo piatto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) w Polsce główne danie obiadowe, podawane po zupie

drugie śniadanie ˈdruɟjɛ ɕɲaˈdãɲɛ n
seconda colazione
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem;

drugorzędny adj
secondario
mniej ważny, niższej kategorii

druk druk n
motivo
wzór odbity na tkaninie
stampa
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania
(drukarstwo, drukarski) odbitka będąca efektem druku (1.1)

drukarka druˈkarka n
stampante
urządzenie służące do drukowania

drukarka atramentowa n
getto di inchiostro
(informatyka, informatyczny) drukarka wykorzystująca do druku tusz (umieszczony w kartridżach);

drukarnia druˈkarʲɲa n
tipografia
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje

drukarz ˈdrukaʃ n
tipografo
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni;

drumla ˈdrũmla n
marranzano scacciapensieri m
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;

drut drut n
ferro ago
(rękodzieło, rękodzielniczy) przyrząd do robótek ręcznych;
filo
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈʧ̑astɨ n
filo spinato
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;

drużyna druˈʒɨ̃na n
squadra
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania

drwal drval n
boscaiolo tagliaboschi taglialegna spaccalegna
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa;

drwalnia ˈdrvalʲɲa n
legnaia
(budownictwo) pomieszczenie do rąbania i przechowywania drewna (obecnie najczęściej na opał)

dryblas n
spilungone
chłopiec lub mężczyzna nadmiernie wyrośnięty i niezgrabny

drybling ˈdrɨblʲĩŋk n
dribbling
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki;

dryblować drɨˈblɔvaʨ̑ v
palleggiare
(sport, sportowy) poruszać się w sposób mający na celu zmylenie i ominięcie przeciwnika

dryfować v
andare alla deriva decadere
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poddawać się działaniu fal, prądów lub wiatru, unosząc się na wodzie

drzazga ˈḍʒazɡa n
scheggia
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.)

drzemać ˈḍʒɛ̃maʨ̑ v
sonnecchiare appisolare fare un sonnellino
lekko, czujnie spać

drzemka ˈḍʒɛ̃mka n
pisolino sonnellino pennichella riposino
krótki sen, przespanie się

drzewica białolica n
dendrocigna facciabianca
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Dendrocygna viduata, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący rozległe obszary półkuli południowej

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
albero
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
albero genealogico
graf przedstawiający koligacje rodzinne;

drzeworyt n
xilografia silografia
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;

drzeworytnik n
xilografo
(sztuka) artysta zajmujący się drzeworytnictwem

drzewostan n
patrimonio forestale
(leśnictwo) zespół drzew ze sobą sąsiadujących i oddziałujących na siebie;

drzwi ḍʒvʲi n
porta portiera
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
portellone porta
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać

drzwiczki ˈḍʒvʲiʧ̑ʲci n
porticina sportello
(zdrobniale) od: drzwi

dręczyć ˈdrɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
lacerare ossessionare straziare
męczyć, nękać; sprawiać komuś dyskomfort, ból fizyczny lub psychiczny

drętwieć v
aggranchire irrigidire
tracić czucie; tracić zdolność poruszania

dualizm n
dualismo
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.

dubbingować ˌdabʲĩŋˈɡɔvaʨ̑ v
doppiare
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) podkładać głos do filmu tłumaczonego z innego języka

dubeltówka ˌdubɛlˈtufka n
doppietta
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych – w pionie lub poziomie – lufach;

dubliński duˈblʲĩj̃sʲci adj
dublinese
odnoszący się do miasta Dublin

dubn dupn̥ n
dubnio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

duch dux n
anima
dusza ludzka
fantasma
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;
spirito
umysł, myśli ludzkie

duchacz n
spiritano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez sługę Bożego Klaudiusza Poullart des Places;

duchowieństwo n
clero chiericato
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny;

duchowny duˈxɔvnɨ adj
clericale chiericale ecclesiastico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z duchowieństwem

duchowny duˈxɔvnɨ n
chierico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: osoba po święceniach kapłańskich
chierico ecclesiastico sacerdote presbitero
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba sprawująca posługę duchową, religijną

duchowo duˈxɔvɔ adv
spiritualmente
w sposób duchowy, dotyczący duchowości

duchowość duˈxɔvɔɕʨ̑ n
spiritualità
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka

duchowy duˈxɔvɨ adj
spirituale
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

dudek ˈdudɛk n
upupa
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

dudziarz ˈduʥ̑aʃ n
cornamusiere
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na dudach

dukat ˈdukat n
ducato
(historia, historyczny, historycznie) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;

dulcynea ˌdulʦ̑ɨ̃ˈnɛa n
dulcinea
(książkowy) (ironicznie) wybranka, ukochana, dama serca

dulka ˈdulka n
forcola scalmo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji;

duloksetyna n
duloxetina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny o wzorze sumarycznym C18H19NOS, stosowany w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych oraz przewlekłego bólu;

duma ˈdũma n
orgoglio
poczucie osobistej godności
zbyt wysokie mniemanie o sobie
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)

dumnie adv
fieramente orgogliosamente
w sposób dumny

dumny ˈdũmnɨ adj
fiero orgoglioso
pewny siebie, mający poczucie własnej godności
superbo
wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu

dumping n
dumping
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju;

dunajski dũˈnajsʲci adj
danubiano
związany z rzeką Dunaj

duopol n
duopolio
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;

dupa ˈdupa n
culo chiappe
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupek ˈdupɛk n
stronzo testa di cazzo faccia di culo merda
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności

dupiasty adj
culone
(wulgarnie, wulgaryzm) o wydatnych pośladkach

duplikacja n
duplicazione
(genetyka) aberracja chromosomowa polegająca na podwojeniu fragmentu chromosomu;
dwukrotne zwiększenie ilości czegoś

duplikat n
copia
kopia
doppione
drugi egzemplarz lub odpis jakiegoś dokumentu

dur powrotny n
febbre ricorrente
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez krętki z rodzaju Borrelia, objawiająca się m.in. wysoką gorączką nawrotową;

dureń ˈdurɛ̃ɲ n
scemo coglione
(potocznie, potoczny) człowiek mało inteligentny

durny ˈdurnɨ adj
stupido scemo grullo
mało inteligentny, głupi; naiwny, mało rozsądny

durszlak ˈdurʃlak n
colapasta
(gastronomia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dziurkowana miska do odcedzania

dusić ˈduɕiʨ̑ v
asfissiare
podrażniać drogi oddechowe
brasare
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotować pod przykryciem, w niewielkiej ilości tłuszczu lub wody
strangolare strozzare affogare
tamować oddychanie, zaciskając gardło lub usta i nos

dusza ˈduʃa n
anima
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w instrumentach smyczkowych patyczek łączący górną i dolną płytę pudła rezonansowego;
anima spirito
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;

duszność n
dispnea affanno
(medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;

duszpasterski adj
pastorale
związany z duszpasterstwem

duszpasterstwo n
pastorale
zorganizowana działalność Kościoła, polegająca na głoszeniu zasad wiary i celebrowaniu liturgii;

duszpasterz n
cappellano curato padre parroco prete
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych

duszpasterzowanie n
pastorale
działalność duszpasterza, upowszechnianie zasad wiary i sprawowanie liturgii

duński ˈdũj̃sʲci adj
danese
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
danese
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

duża litera ˈduʒa lʲiˈtɛra n
maiuscola
(językoznawstwo, językoznawczy) litera pisana tak, jak na początku zdania albo nazwiska

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
molto
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
grande
mający znaczne, wielkie rozmiary
mający wiele elementów
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki

dwoinka dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
diplococco
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii powstająca w wyniku połączenia dwóch komórek utworzonych po podziale amitotycznym;

dwoinka zapalenia płuc dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka ˌzapaˈlɛ̃ɲa ˈpwuʦ̑ n
pneumococco
(medycyna, medyczny) bakteria będąca jedną z przyczyn zachorowań na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie płuc;

dwoić się i troić ˈdvɔ<sup>j</sup>iʨ̑‿ɕɛ i‿ˈtrɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
farsi in quattro mettercela tutta
starać się sprawnie coś zrobić, kilka rzeczy jednocześnie, wkładać w to wiele wysiłku

dwojaki dvɔˈjäci numeral
doppio
taki, który ma dwa typy, dwie postaci, odmiany, formy

dworzec autobusowy n
stazione degli autobus
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów

dworzec kolejowy n
stazione ferroviaria
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dwubarwny dvuˈbarvnɨ adj
bicolore
(książkowy) składający się z dwóch kolorów

dwucyfrowy ˌdvuʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
di due cifra di due cifre
składający się z dwóch cyfr

dwudziestolatka ˌdvuʥ̑ɛstɔˈlatka n
ventenne
kobieta mająca dwadzieścia lat

dwudziestościan n
icosaedro
(geometria) wielościan o dwudziestu ścianach

dwugłowy dvuˈɡwɔvɨ adj
bicefalo bicipite
mający dwie głowy

dwukolorowy ˌdvukɔlɔˈrɔvɨ adj
bicolore
taki, który ma dwa kolory

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
due punti
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwukółka dvuˈkuwka n
cisio
(przestarzałe, przestarzały) pojazd konny na dwóch kołach

dwulicowy ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
doppio
postępujący według zasad podwójnej moralności

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
duodeno
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwunastokąt n
dodecagono
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach

dwuoczny adj
binoculare
pozwalający na obserwowanie dwojgiem oczu

dwupostaciowość n
dimorfismo sessuale
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku;

dwupłat ˈdvupwat n
biplano
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;

dwupłatowy adj
biplano
(lotnictwo, lotniczy) mający dwa płaty, złożony z dwóch płatów nośnych, z dwóch skrzydeł

dwurożny adj
bicorne bicornuto
mający dwa rogi

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
bisettrice
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy;

dwusilnikowy ˌdvuɕilʲɲiˈkɔvɨ adj
bimotore
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w dwa silniki, posiadający dwa silniki

dwuspadowy ˌdvuspaˈdɔvɨ adj
a due falde
taki, który posiada dwie płaszczyzny spadku

dwutlenek n
diossido biossido
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwutlenek azotu n
diossido di azoto biossido di azoto ipoazotide
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, silnie toksyczny gaz o ostrym zapachu;

dwutlenek siarki n
diossido di zolfo
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków siarki, bezbarwny gaz o ostrym i duszącym zapachu;

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
diossido di carbonio biossido di carbonio
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;

dwutomowy ˌdvutɔ̃ˈmɔvɨ adj
di due volume in due volume
składający się z dwóch tomów, zawarty w dwóch tomach, wydany w dwóch tomach

dwójkowy adj
binario
związany z liczbą dwa, dotyczący liczby dwa

dwór dvur n
corte
siedziba władcy
maniero
(architektura, architektoniczny) duży dom mieszkalny, siedziba dawnego ziemiaństwa

dybuk ˈdɨbuk n
dybbuq
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość;

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
didattico
związany z dydaktyką

dydaktyk n
didatta didattico
(książkowy) zdolny pedagog

dydaktyzm n
didattismo
(książkowy) zespół cech stanowiący o walorach wychowawczych i edukacyjnych

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
dittongo
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;

dygać ˈdɨɡaʨ̑ v
fare la riverenza inchinare
zwykle o dziewczynie kłaniać się, lekko uginając nogi

dygnitarz dɨɟˈɲitaʃ n
dignitario
ktoś piastujący wysoki urząd

dykta ˈdɨkta n
compensato
płyta sklejona z fornirów

dyktafon dɨkˈtafɔ̃n n
dittafono
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku;

dyktando n
dettato
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktator dɨkˈtatɔr n
dittatore
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę

dyktatorski adj
dittatoriale
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyktatorem lub z dyktaturą

dyktatura n
dittatura
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dyktatura proletariatu n
dittatura del proletariato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;

dyletancki ˌdɨlɛˈtãnʦ̑ʲci adj
dilettante
właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
diligenza
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
fumo
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymorfizm n
dimorfismo
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;

dymorfizm płciowy n
dimorfismo sessuale
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku;

dynamicznie adv
dinamicamente
w sposób dynamiczny

dynamiczność ˌdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
dinamicità
cecha tego, co dynamiczne

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
dinamica
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
dynamite dinamite
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
dinastia
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii

dynastyczny adj
dinastico
związany z dynastią, dotyczący dynastii

dynia ˈdɨ̃ɲa n
zucca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
diploma brevetto patente
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomacja n
diplomazia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi
(przenośnie, przenośnia) umiejętność osiągania celu w trudnych warunkach relacji, bez urażania innych
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) instytucje i personel zajmujący się pokojowymi stosunkami międzynarodowymi

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
diplomatico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa
(przenośnie, przenośnia) człowiek bardzo taktowny, kulturalny

dyplomatka ˌdɨplɔ̃ˈmatka n
diplomatica
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wysoka urzędniczka zajmująca się sprawami zagranicznymi lub działająca za granicą
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) kobieta taktowna

dyplomatycznie adv
diplomaticamente
w myśl zasad dyplomacji, zgodnie z dyplomacją

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
diplomatico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą
(przenośnie, przenośnia) wyrażony z taktem, pomyślnie dla obu stron
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z dyplomatyką – nauką pomocniczą historii

dyrekcja n
amministrazione direzione
(administracja) grupa osób zarządzających instytucją z dyrektorem na czele
(zarządzanie) sprawowanie obowiązków dyrektorskich
direzione
(dawniej, dawny) kierunek
siedziba dyrekcji (1.1)

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
direttore
osoba zarządzająca jakąś instytucją

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
direttrice
forma żeńska od: dyrektor

dyrektorski adj
direttoriale
związany z dyrektorem, dotyczący dyrektora lub jego funkcji

dyscyplinarny adj
disciplinare
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odnoszący się do wykroczeń przeciwko dyscyplinie

dysfagia n
disfagia
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
disforia
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

dysfunkcyjny adj
disfunzionale
charakteryzujący się dysfunkcją, nieprzystosowany do pełnienia określonych funkcji lub pełniący je nieprawidłowo

dysharmonia n
disaccordo
brak współbrzmienia dźwięków

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
hard disk disco fisso
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskalceata n
scalzo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego w Hiszpanii

dyskografia n
discografia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
discriminazione
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskryminować v
discriminare
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.

dyskusja dɨsˈkusʲja n
discussione
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dyskutować ˌdɨskuˈtɔvaʨ̑ v
discutere disputare disquisire
prowadzić dyskusję

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
dislessia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dyslektyczny adj
dislessico
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) dotyczący dysleksji lub dyslektyka

dysmorfofobia n
dismorfofobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie;

dyspareunia n
dispareunia
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;

dyspensa dɨsˈpɛ̃w̃sa n
dispensa
(kościelny) zwolnienie od przepisów prawa kościelnego;

dyspozycyjny ˌdɨspɔzɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
disponibile
taki, którym można swobodnie dysponować, rozporządzalny

dysproz ˈdɨsprɔs n
disprosio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
distopia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;
wizja rzeczywistości przedstawiona w dystopii (1.1)

dystrofia n
distrofia
(medycyna, medyczny) zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych;

dystrybucyjny adj
distributore
związany z dystrybucją, dotyczący dystrybucji; służący do dystrybucji

dystymia n
distimia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;

dystyngowany ˌdɨstɨ̃ŋɡɔˈvãnɨ adj
distinto
taki, który charakteryzuje się wytwornością, elegancją

dysuria n
disuria
(medycyna, medyczny) bolesne oddawanie moczu;

dysydencki adj
dissidente
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dysydentem, dotyczący dysydenta

dysza ˈdɨʃa n
ugello
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu

dyszkant n
voce bianco
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wysoki głos chłopięcy;

dytyramb n
ditirambo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;

dywagować ˌdɨvaˈɡɔvaʨ̑ v
divagare andare per rano perdere un filo di un discorso
rozwlekle odchodzić od tematu

dywan ˈdɨvãn n
tappeto
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywersyfikacja ˌdɨvɛrsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
diversificazione
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej;

dywiz ˈdɨvʲis n
lineetta
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych;

dyzenteria n
dissenteria
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dyżur ˈdɨʒur n
turno
pełnienie obowiązków społecznych lub zawodowych w przedziale czasu, na określonych warunkach

dzbanek ˈʣ̑bãnɛk n
boccale brocchetta brocchina brocchino cuccuma
niewielki dzban

dziabka n
zappa
(Poznań) motyka

dziadek ˈʥ̑adɛk n
nonno
ojciec matki
(potocznie, potoczny) starszy pan, mężczyzna w podeszłym wieku
nonno avolo
ojciec ojca

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
schiaccianoci
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

dziadzio n
nonnino
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) dziadek

dzianet ˈʥ̑ãnɛt n
ginnetto
(jeździectwo, jeździecki) rasowy koń

dziać ʥ̑äʨ̑ v
succedere
odbywać się, mieć miejsce, zdarzać się

działalność ʥ̑aˈwalnɔɕʨ̑ n
attività
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres

działalność gospodarcza n
affari
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyjaś zorganizowana działalność zarobkowa

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
essere efficiente
wywoływać określony efekt (o leku)
funzionare
być sprawnym, funkcjonować
operare agire essere attivo
aktywnie uczestniczyć, pracować

działka ˈʥ̑awka n
appezzamento
wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę

działo ˈʥ̑awɔ n
bocca da fuoco
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru, która miotająca pociski na znaczne odległości;

dziczeć ˈʥ̑iʧ̑ɛʨ̑ v
rinselvatichire
o człowieku: stawać się dzikim, tracić cechy kogoś cywilizowanego
o roślinach i zwierzętach: stawać się dzikim, wracać do naturalnego stanu

dzidziuś ˈʥ̑iʥ̑üɕ n
bimbetto bimbino mimma mimmo
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

dziecinny ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩnːɨ adj
infantile
przeznaczony dla dziecka; (zobacz) dziecięcy
infantile puerile
zachowujący się jak dziecko

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
infanticidio
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

dziecięcy ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
infantile
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
infanzia
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
bambino bambina
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;
bambino figlio bambina
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;

dziedziczenie ˌʥ̑ɛ̇ʥ̑iˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
eredità
(rzeczownik odczasownikowy) od dziedziczyć

dziekan n
decano
(dawniej, dawny) (kościelny) stopień duchowieństwa Wojska Polskiego
(dyplomacja) najstarszy rangą i stażem przedstawiciel korpusu dyplomatycznego
(edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;
(kościelny) prezbiter kierujący dekanatem, wikariusz rejonowy;
(kościelny) przewodniczący kolegium kardynałów;

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
condividere
mieć z czymś / kimś coś wspólnego
dividere distribuire separare scorporare
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości
dividersi
być rozkładalnym na określone części

dzielić skórę na niedźwiedziu ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ ˈskurɛ ˌna‿ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑u v
vendere la pelle dell'orso prima d'averlo ucciso
przedwcześnie cieszyć się z osiągnięcia planowanych korzyści

dzielić włos na czworo ˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈvwɔs na‿ˈʧ̑fɔrɔ v
spaccare il capello in quattro
przesadnie coś analizować, być zbyt drobiazgowym w analizowaniu czegoś

dzielna n
dividendo
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
quartiere rione
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;
regione
region, prowincja historyczna, geograficzna, etnograficzna, itp.

dzielnica czerwonych latarni n
quartiere a luci rosse
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne;

dziennik okrętowy n
diario di bordo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg rejsu;

dziennik pokładowy n
diario di bordo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu;

dziennikarka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarka n
giornalista
kobieta zajmująca się dziennikarstwem

dziennikarski adj
giornalistico
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
giornalismo
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
giornalista
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dzierżawa n
affitto appalto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) użytkowanie czyjejś rzeczy lub prawa majątkowego przez określony czas w zamian za ustaloną umową opłatę
affitto fitto pigione
(potocznie, potoczny) czynsz opłacany przez dzierżawcę

dzierżawca n
affittuario appaltatore fittavolo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba użytkująca mienie lub prawo majątkowe oddane w dzierżawę w zamian za czynsz

dzierżawczy adj
possessivo
(językoznawstwo, językoznawczy) oznaczający relację przynależności lub posiadania

dzierżawić v
affittare prendere in affitto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) brać lub mieć w dzierżawie
dare in affitto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) oddawać w dzierżawę

dzierżawne n
canone d' affitto fitto
opłata należna za dzierżawiony grunt

dzierżawny adj
d' affitto
związany z dzierżawą, dotyczący dzierżawy

dzierżyć ˈʥ̑ɛrʒɨʨ̑ v
tenere
(przestarzałe, przestarzały) albo (książkowy) trzymać

dziesiąta muza ʥ̑ɛ̇ˈɕɔ̃nta ˈmuza n
decima arte
(przenośnie, przenośnia) sztuka filmowa, kinematografia

dziesiątek n
diecina
dziesięć sztuk

dziesiątkować ˌʥ̑ɛ̇ɕɔ̃ntˈkɔvaʨ̑ v
decimare
(książkowy) (historia, historyczny, historycznie) bić, zabijać, rozstrzeliwać, karać co dziesiątą osobę
(książkowy) niszczyć, tępić, uśmiercać masowo

dziesiątkowy adj
decimale
związany z liczbą dziesięć, dotyczący liczby dziesięć

dziesięcina n
decima
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów;

dziesięciobój n
decathlon
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

dziesięciocentówka ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔʦ̑ɛ̃nˈtufka n
decino
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta o nominale dziesięciu centów

dziesięciodniowy ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈdʲɲɔvɨ adj
di dieci giorno
będący w wieku dziesięciu dni
trwający dziesięć dni

dziesięciogodzinny ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
di dieci ora
będący w wieku dziesięciu godzin
trwający dziesięć godzin

dziesięciogroszowy ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡrɔˈʃɔvɨ adj
da dieci grosz
mający wartość dziesięciu groszy, kosztujący dziesięć groszy

dziesięciogroszówka ʥ̑ɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡrɔˈʃufka n
moneta da dieci grosz
moneta, której wartość wynosi dziesięć groszy

dziesięciokrotnie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtʲɲɛ adv
dieci volta
dziesięć razy

dziesięciokąt n
decagono
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach

dziesięciolatek ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatɛk n
decenne
dziecko w wieku dziesięciu lat

dziesięciolatka ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatka n
decenne
dziewczynka mająca dziesięć lat

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
decennale
dziesiąta rocznica (w latach)
decennio
okres dziesięciu lat

dziesięcioletni ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
decennale decenne di dieci anno
trwający dziesięć lat
decenne di dieci anno
mający dziesięć lat

dziesięcioro przykazań n
dieci comandamenti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju

dziesięciościan n
decaedro
(geometria) wielościan o dziesieciu ścianach

dziesiętny ʥ̑ɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ adj
decimale
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10

dziewanna ʥ̑ɛˈvãnːa n
verbasco
(botanika, botaniczny) Verbascum L., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
ragazza
młoda, niezamężna kobieta

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
ragazzina ragazza
dziecko płci żeńskiej

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
vergine
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
verginità
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewięciokąt n
ennagono
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach

dzieło sztuki ˈʥ̑ɛwɔ ˈʃtuci n
opera d'arte
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
giornata 24 ore giorno
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba
giorno giornata
okres od świtu do zmierzchu

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
buongiorno buondì
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzień po dniu adv
giorno per giorno
stale, regularnie

dzień skupienia n
giornata di ritiro
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przeżywany indywidualnie lub zbiorowo dzień poświęcony modlitwie, lekturze tekstów religijnych lub słuchaniu konferencji ascetycznych;

dzik ʥ̑ik n
cinghiale
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dziki ˈʥ̑ici adj
selvatico brado
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach

dzikość n
ferinità scapestrataggine selvatichezza selvaticità sfrenatezza
cecha tego, co jest dzikie, nieokiełznane, nieoswojone

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
ornitorinco platipo
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
oggi
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś
oggi ora
w obecnym czasie, w bieżącym okresie

dzisiejszy ʥ̑iˈɕɛ̇jʃɨ adj
di oggi odierno
ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach
taki, który wydarzył się dziś

dziupla ˈʥ̑upla n
albero cavo
otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa;

dziura ˈʥ̑ura n
buco
(potocznie, potoczny) ubytek w zębie
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa
buco foro
otwór powstały wskutek uszkodzenia
paesotto paesuccio
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejscowość biedna, położona z dala od cywilizacji

dziura ozonowa ˈʥ̑ura ˌɔzɔ̃ˈnɔva n
buco nell'ozono
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi;

dziurawić v
bucare forare sforacchiare
robić dziury w czymś

dziurka ˈʥ̑urka n
toppa
otwór w zamku lub kłódce do którego wkładany jest klucz

dziurkacz biurowy ˈʥ̑urkaʤ̑ bʲjuˈrɔvɨ n
perforatrice
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;

dziurkować v
bucherellare
robić w czymś dziurki, niewielkie otwory

dziwaczność n
bislaccheria
cecha tego, co dziwaczne, osobliwe

dziwaczny ʥ̑iˈvaʧ̑nɨ adj
bizzarro bislacco strano
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością

dziwak ˈʥ̑ivak n
strambo tomo sciroccato
osoba, która nie zachowuje się normalnie, zgodnie z przyjętymi normami

dziwić v
meravigliare stupire fare meraviglia
powodować odczucie zdumienia
stupirsi
odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
strano
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziób ʥ̑up n
becco
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) twarz lub usta
becco rostro
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
gengiva
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dziąsłowy adj
alveolare
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, którego głównym miejscem artykulacji są dziąsła

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
picchio
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
picchio nero
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;

dziękczynienie n
ringraziamento
uroczyste podziękowanie, hołd wdzięczności

dziękczynny adj
di ringraziamento
wyrażający wdzięczność

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
grazie
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci n
grazie
(podniośle) podziękowania

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci preposition
grazie a per merito di
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
ringraziare
(dosłownie) składać podziękowanie

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ interjection
grazie
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
campana
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonki mszalne n
campanelle da messa
idiofon używany podczas liturgii rzymskokatolickiej;

dzwonkowaty adj
campaniforme
(botanika, botaniczny) przypominający dzwonek, w kształcie dzwonka

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
campanile
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

dzwonnik ˈʣ̑vɔ̃ɲːik n
campanaro
człowiek mający za zadanie dzwonienie dzwonem kościelnym w dzwonnicy;

dzwony ˈʣ̑vɔ̃nɨ n
pantaloni a campana pantaloni a zampa di elefante
(potocznie, potoczny) spodnie rozszerzone poniżej kolan

dzwony rurowe ˈʣ̑vɔ̃nɨ ruˈrɔvɛ n
campane tubolari
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kilka metalowych rur zawieszonych na wspólnej ramie wydających dźwięk po uderzeniu młotkiem;

dąb dɔ̃mp n
quercia
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
quercia farnia
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;

dąb czerwony n
quercia rossa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus rubra L., północnoamerykańskie drzewo z rodziny bukowatych;

dąb ostrolistny n
leccio elce elcio
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus ilex L., gatunek drzewa z rodziny bukowatych, pochodzący z obszaru śródziemnomorskiego;

dąbrowa n
querceto querceta
(leśnictwo) las lub zagajnik porośnięty przeważnie dębem

dążyć ˈdɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
aspirare tendere
działać w kierunku realizacji danego celu

dębik ośmiopłatkowy n
camedrio alpino
(botanika, botaniczny) Dryas octopetala L., mała, płożąca się bylina występująca w Polsce niemal wyłącznie w Tatrach;

dętka ˈdɛ̃ntka n
camera d'aria
(motoryzacja) gumowy torus wypełniony powietrzem, znajdujący się wewnątrz opony;

dęty adj
a fiato
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: taki w którym źródłem dźwięku jest drgający wewnątrz słup powietrza

dławić v
soffocare strozzare
dusić kogoś
vessare
prześladować coś, gnębić

dłoń dwɔ̃ɲ n
palma mano
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

dług dwuk n
debito
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy;
debito dovere
(przenośnie, przenośnia) zobowiązanie moralne

długi ˈdwuɟi adj
lungo
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
trwający znaczny czas
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
(żartobliwie) o człowieku: wysoki

długo ˈdwuɡɔ adv
lungo
na znaczną długość
przez, na znaczny czas

długopis dwuˈɡɔpʲis n
penna a sfera biro
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długopłetwiec oceaniczny n
megattera
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych;

długoszpar n
squalo elefante cetorino
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cetorhinus maximus Gunnerus, ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;

długoterminowy adj
di lunga durata di lungo corso
trwający długo; przewidziany na długi okres lub mający odległy termin realizacji

długouchy adj
orecchiuto
mający długie uszy

długowieczność n
longevità
długie trwanie
długie życie;

długowieczny adj
longevo
długo żyjący lub mający długo żyć, długo trwający

długowłosy ˌdwuɡɔˈvwɔsɨ adj
zazzerone
(książkowy) mający długie włosy

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
lunghezza
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

długość fali ˈdwuɡɔɕʨ̑ ˈfalʲi n
lunghezza d'onda
(fizyka, fizyczny) odległość między dwoma kolejnymi punktami będącymi w tej samej fazie drgań;

dłuto ˈdwutɔ n
scalpello cesello
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

dłutownica ˌdwutɔvʲˈɲiʦ̑a n
stozzatrice
(maszynoznawstwo) strugarka pionowa, służąca do obróbki kół zębatych i otworów wielokątnych, rowków wpustowych (i tym podobne, i temu podobne);

dźgnięcie n
pugnalata
ugodzenie ostrym przedmiotem

dźwig ʥ̑vʲik n
ascensore
maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie

dźwięczeć v
tintinnare
wydawać dźwięk

dźwięczny adj
sonoro
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
suono rumore
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dźwiękowy ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
sonoro
dotyczący dźwięku

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
lombrico
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżem ʤ̑ɛ̃m n
marmellata
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżentelmen ʤ̑ɛ̃nˈtɛlmɛ̃n n
galantuomo
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,

dżibucki ʤ̑ʲiˈbuʦ̑ʲci adj
gibutiano
odnoszący się do miasta Dżibuti
odnoszący się do państwa Dżibuti

dżibutyjski ˌʤ̑ʲibuˈtɨjsʲci adj
gibutiano
odnoszący się do miasta Dżibuti
odnoszący się do państwa Dżibuti

dżins ʤ̑ʲĩw̃s n
denim tessuto di jeans
(włókiennictwo) (krawiectwo) mocna, bawełniana tkanina o skośnym splocie, klasycznie barwiona błękitem indygo, stosowana głównie do produkcji odzieży oraz toreb;

dżinsy ˈʤ̑ʲĩw̃sɨ n
jeans blue-jeans
(odzieżownictwo) (krawiectwo) spodnie z dżinsu;

dżip ʤ̑ʲip n
camionetta jeep
(motoryzacja) samochód marki Jeep;

dżokej ˈʤ̑ɔkɛj n
fantino
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

dżoker ˈʤ̑ɔkɛr n
jolly
(termin karciany) dodatkowa karta w talii, używana w niektórych grach, zastępująca dowolną inną kartę

dżuma ˈʤ̑ũma n
peste
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
giungla
wilgotny las tropikalny;

e-book n
e-book
(informatyka, informatyczny) książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej;

e-książka n
e-book libro elettronico eBook ebook
(informatyka, informatyczny) książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej;

e-mail ˈĩmɛjl n
e-mail
(informatyka, informatyczny) adres, na który wysyła się wiadomości w e-mailu (1.1)
(informatyka, informatyczny) usługa wysyłania elektronicznych wiadomości;
(informatyka, informatyczny) wiadomość wysłana za pośrednictwem e-maila (1.1)

ebenista ˌɛbɛ̃ˈɲista n
ebanista
stolarz-artysta, wytwórca mebli artystycznych;

ebola n
ebola
(biologia, biologiczny) takson wirusów występujących w Afryce;

ebonit n
ebanite
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

ebuliometryczny adj
ebulliometrico
(fizyka, fizyczny) związany z ebuliometrem lub ebuliometrią, dotyczący ebuliometru lub ebuliometrii

echo ˈɛxɔ n
eco
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echokardiografia ˌɛxɔkardʲjɔˈɡrafʲja n
ecocardiografia
(medycyna, medyczny) metoda badania serca przy zastosowaniu ultradźwięków;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
ecolalia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

echolokacja n
ecolocalizzazione ecolocazione
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;

editio princeps n
edizione principe
premierowe wydanie dzieła

edometr ɛˈdɔ̃mɛtr̥ n
edometro
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru ściśliwości i sprężystości gruntu;

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
edredone edredone comune
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;
piuma di edredone
puch edredona (1.1)

edukacja ˌɛduˈkaʦ̑ʲja n
educazione
nauczanie kogoś
proces uczenia się

edukacyjny ˌɛdukaˈʦ̑ɨjnɨ adj
educativo
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu

edycja n
edizione
wydanie, publikacja

edyl ˈɛdɨl n
edile
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk;

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
editor di testo
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
editare
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

efekt ˈɛfɛkt n
effetto impressione
wrażenie
effetto risultato
osiągnięcie, wynik

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
effetto serra
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;

efektowny ˌɛfɛkˈtɔvnɨ adj
appariscente chic elegante impressionante
sprawiający zadziwiająco dobre wrażenie

efektywny ˌɛfɛkˈtɨvnɨ adj
effettivo reale
istotny, rzeczywisty
efficace
skuteczny, wydajny

efemeryczność n
effimerità
cecha tego, co jest efemerycze, krótkotrwałe

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
effimero caduco
taki, który szybko przemija

efeski adj
efesino
związany z Efezem, dotyczący Efezu

efezjanin n
efesino
mieszkaniec Efezu

efod n
efod
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj dalmatyki noszonej przez arcykapłanów w starożytnym Izraelu;

egalitarny ˌɛɡalʲiˈtarnɨ adj
egualitario
(filozofia, filozoficzny) zgodny z zasadami egalitaryzmu; dążący do równości, równouprawnienia

egalitaryzm n
egualitarismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egida ɛˈɟida n
egida
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa;
(przenośnie, przenośnia) opieka, patronat

egipski ɛˈɟipsʲci adj
egiziano egizio
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egipskie ciemności ɛˈɟipsʲcɛ ʨ̑ɛ̃mˈnɔɕʨ̑i n
buio pesto
(przenośnie, przenośnia) bardzo ciemno, nieprzenikniona ciemność

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
egittologo
specjalista w dziedzinie egiptologii

egiptologia ˌɛɟiptɔˈlɔɟja n
egittologia
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu;

egiryn n
egirina
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6);

egocentrycznie ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑ʲɲɛ adv
egocentricamente
w sposób egocentryczny

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
egocentrico
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

egocentryk ˌɛɡɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨk n
egocentrico
osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej”

egocentryzm n
egocentrismo
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
egoista
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistka ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>istka n
egoista
kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistycznie ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
egoisticamente
w sposób egoistyczny

egoistyczny ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
egoistico
charakterystyczny dla egoisty i egoizmu

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
egoismo
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;

egotyzm ɛˈɡɔtɨsm̥ n
egotismo
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;

egzaltacja ˌɛɡzalˈtaʦ̑ʲja n
esaltazione
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
esame
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzamin wstępny ɛɡˈzãmʲĩn ˈfstɛ̃mpnɨ n
esame d'ammissione
(edukacja, edukacyjny) egzamin organizowany przez instytucję edukacyjną, którego wyniki decydują o przyjęciu na kolejny etap kształcenia

egzaminacyjny adj
esaminatore
związany z egzaminem, dotyczący egzaminu

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
esaminare
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi
(przenośnie, przenośnia) badać, obserwować, wypytywać

egzarcha n
esarca esarco
(historia, historyczny, historycznie) tytuł naczelnika prowincji egzarchatu;
biskup zarządzający egzarchatem
namiestnik patriarchy

egzarchat n
esarcato
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w cesarstwie bizantyńskim znajdująca się pod zarządem egzarchy
(historia, historyczny, historycznie) urząd namiestnika w cesarstwie bizantyńskim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obszar położony poza głównym terenem działania danego Kościoła poddany władzy kanonicznej przedstawiciela patriarchy;

egzegeta n
esegeta
(teologia, teologiczny) biblista badający teksty biblijne

egzegetyczny adj
esegetico
związany z egzegezą

egzegeza n
esegesi
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
esemplare copia
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów

egzerga n
esergo
(numizmatyka, numizmatyczny) oddzielona od ryciny przestrzeń u dołu medalu lub monety, na której zwykle zawarta jest dewiza lub data wybicia;

egzorcysta n
esorcista
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;

egzorcyzm n
esorcismo
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;
(kościelny) modlitwa, która ma usuwać wpływ szatana

egzorcyzmowany adj
esorcizzato
taki, nad którym odprawiono egzorcyzmy

egzorcyzmować v
esorcizzare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odprawiać egzorcyzmy

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
esotico
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
esistenza
istnienie, byt, życie i jego warunki

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
esistenzialismo
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

egzystencjalny adj
esistenziale
(książkowy) dotyczący egzystencji

egzystować ˌɛɡzɨˈstɔvaʨ̑ v
esistere
być, istnieć

eh ɛx interjection
eh
wykrzyknik wyrażający w zależności od kontekstu zniecierpliwienie, zniechęcenie, rozgoryczenie, niezadowolenie, obojętność, lekceważenie, żal, rozpacz, sprzeciw

einstein ˈajn͇ʃtajn n
einsteinio einstenio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
eiaculazione
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);

ejakulat n
eiaculato
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ejdetyzm n
eidetismo
zdolność do przeżywania niezwykle żywych wyobrażeń;

ekierka ɛˈcɛrka n
squadra
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego

eklampsja n
eclampsia
(medycyna, medyczny) najcięższa postać zatrucia ciążowego

eklezjologia n
ecclesiologia
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła;

ekliptyczny ˌɛklʲipˈtɨʧ̑nɨ adj
eclittico
(przymiotnik) od: ekliptyka

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
eclittica
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

ekloga n
egloga ecloga
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny krótki liryk idealizujący życie na wsi;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
ecologo
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
ecologia
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologicznie ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
ecologicamente
w sposób ekologiczny, szanując środowisko naturalne

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ecologico
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

ekologizm n
ecologismo
(socjologia, socjologiczny) ruch społeczny propagujący ochronę środowiska, odbudowę zniszczonego przez człowieka krajobrazu naturalnego oraz styl życia zgodny z naturą

ekonometryczny adj
econometrico
(ekonomia, ekonomiczny) związany z ekonometrią, dotyczący ekonometrii

ekonomicznie adv
economicamente
(ekonomia, ekonomiczny) odnosząc się do ekonomii, ekonomiki

ekonomiczność n
economicità
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest ekonomiczne; cecha tych, którzy są ekonomiczni

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
economico
związany z ekonomią lub ekonomiką

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
ecosistema
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekoterrorysta ˌɛkɔtɛrːɔˈrɨsta n
ecoterrorista
osoba dopuszczająca się ekoterroryzmu

ekran ˈɛkrãn n
barriera
(budownictwo) budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.
schermata
(elektronika, elektroniczny) określona część interfejsu graficznego wyświetlona w danej chwili na ekranie urządzenia elektronicznego
schermo
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje

ekscentryczność n
eccentricità
(matematyka, matematyczny) jeden z parametrów krzywej stożkowej;
cecha tego, co jest ekscentryczne; cecha tych, którzy są ekscentryczni

ekscentryk n
eccentrico
(psychologia, psychologiczny) człowiek odbiegający od norm w zachowaniu, ubiorze, itp.
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) element w budowie maszyn zastępujący korbę o małym ramieniu

ekscytacja n
eccitazione concitazione
stan silnego ożywienia

ekshumacja n
esumazione
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków;

ekshumować v
disumare
wydobywać pochowane zwłoki

eksklawa n
exclave
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym;

ekskomunikować ˌɛkskɔ̃mũɲiˈkɔvaʨ̑ v
scomunicare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła

ekslibris n
ex libris
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) znak własnościowy wklejany na wewnętrznej okładce książki;

eksmąż ɛksˈmɔ̃w̃ʃ n
ex marito
były mąż

ekspansja ɛksˈpãw̃sʲja n
espansione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zajmowanie przez państwo nowych terytoriów

eksperiencja ˌɛkspɛrʲˈjɛ̃nʦ̑ʲja n
esperienza
(dawniej, dawny) doświadczenie

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
esperimento
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
sperimentale
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy

eksperymentowanie ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
sperimentazione
prowadzenie eksperymentów

eksperymentować v
sperimentare
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań

eksploatacja n
strumentalizzazione
uzyskiwanie maksymalnych zysków czyimś kosztem

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
esplodere
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
esplosione scoppio
rozerwanie się z hukiem;

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
esposizione mostra
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
espressionismo
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresowy ˌɛksprɛˈsɔvɨ adj
espresso
charakteryzujący się dużą szybkością

ekspresyjny adj
espressivo
odznaczający się siłą wyrazu

ekstatyczny ˌɛkstaˈtɨʧ̑nɨ adj
estatico
dotyczący ekstazy, wywodzący się z ekstazy; będący wynikiem ekstazy

ekstaza ɛkˈstaza n
estasi
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

eksterytorialność n
extraterritorialità
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób reprezentujących inne państwa lub obiektów należących do innych państw

ekstrakt n
estratto
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

ekstraordynacyjny ˌɛkstraɔrdɨ̃naˈʦ̑ɨjnɨ adj
straordinario
(dawniej, dawny) nadzwyczajny, szczególny, wyjątkowy

ekstrawagancja ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲja n
stravaganza
wygląd lub zachowanie jaskrawo odmienne od powszechnego

ekstrawagancki ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲci adj
bizzarro esotico fantasioso
taki, który jest przejawem ekstrawagancji

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
estremo
krańcowy, skrajny

ekstremista ˌɛkstrɛ̃ˈmʲista n
estremista oltranzista
osoba o skrajnych, radykalnych poglądach

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
estremismo
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

ekstremum ɛksˈtrɛ̃mũm n
estremo cuspide
(matematyka, matematyczny) skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji;

eksżona ɛɡzˈʒɔ̃na n
ex moglie
była żona

ekumena n
ecumene
(geografia, geograficzny) obszar stale zamieszkany i wykorzystywany gospodarczo przez człowieka
(historia, historyczny, historycznie) obszar znany w starożytności Grekom

ekumeniczny adj
ecumenico
(książkowy) powszechny, otwarty
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

ekumenizm n
ecumenismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;

ekwadorski ˌɛkfaˈdɔrsʲci adj
ecuadoriano
odnoszący się do państwa Ekwador

ekwiwalent n
equivalenza
rzecz, która jest równa innej wartością

elasmozaur n
elasmosauro
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Elasmosaurus, rodzaj plezjozaura żyjącego w późnej kredzie na terenie Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju elasmozaur (1.1)

elastycznie adv
elasticamente
w sposób elastyczny, giętko

elastyczność ˌɛlaˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
elasticità
cecha tego, co elastyczne

elbait ɛlˈba<sup>j</sup>it n
elbaite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

elegancik n
ganimede moscardino zerbino zerbinotto
(ironicznie) mężczyzna, który ubiera się z przesadną elegancją

elegancja ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲja n
eleganza
dobry smak w ubiorze i zachowaniu

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
elegante forbito
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją

elegancko ˌɛlɛˈɡãnʦ̑kɔ adv
elegantemente di tutto punto
w sposób elegancki

elegia ɛˈlɛɟja n
elegia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;

elekcja ɛˈlɛkʦ̑ʲja n
elezione
proces wyboru na stanowisko lub urząd państwowy

elektor n
elettore
(historia, historyczny, historycznie) książę uprawniony do wyboru cesarza w Rzeszy (Niemieckiej);

elektro- ɛˈlɛktrɔ
elettro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z elektrycznością

elektrochemia n
elettrochimica
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;

elektrochemiczny adj
elettrochimico
związany z elektrochemią, dotyczący elektrochemii

elektrochirurgia n
elettrochirurgia
(medycyna, medyczny) metoda chirurgiczna, w której do przecinania tkanek używany jest galwanokauter

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
elettrodo
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;

elektroencefalograf ˌɛlɛktrɔɛ̃nʦ̑ɛfaˈlɔɡraf n
elettroencefalografo
(medycyna, medyczny) aparat elektroniczny do badania mózgu, rejestrujący odebrane za pomocą odpowiednich elektrod bioprądy;

elektrofiltr ˌɛlɛkˈtrɔfʲiltr̥ n
elettrofiltro
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do usuwania pyłu ze strumienia gazu przez wykorzystanie siły elektrostatycznej;

elektrofizjologiczny adj
elettrofisiologico
(fizjologia, fizjologiczny) związany z elektrofizjologią, dotyczący elektrofizjologii

elektroforeza n
elettroforesi
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;

elektrokardiograf n
elettrocardiografo
(medycyna, medyczny) urządzenie rejestrujące pracę serca

elektrokardiograficzny adj
elettrocardiografico
(medycyna, medyczny) związany z elektrokardiografią lub elektrokardiografem, dotyczący elektrokardiografii lub elektrokardiografu

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
elettrolito elettrolita
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

elektrolityczny adj
elettrolitico
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem

elektroluminescencja ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
elettroluminescenza
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał, wywołane działaniem zmiennego pola elektrycznego;

elektrometalurgiczny adj
elettrometallurgico
(technologia, technika, techniczny) związany z elektrometalurgią, dotyczący elektrometalurgii

elektrometryczny adj
elettrometrico
dotyczący elektrometrii

elektromiografia n
elettromiografia
diagnostyka czynności elektrycznej mięśni i nerwów obwodowych za pomocą elektromiografu;

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
elettrone
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
elettronico
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektroniczny papieros n
sigaretta elettronica
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych;

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
elettronica
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektrostatyczny adj
elettrostatico
(fizyka, fizyczny) związany z elektrostatyką, dotyczący elektrostatyki

elektroterapia n
elettroterapia
(medycyna, medyczny) leczenie prądem elektrycznym;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
centrale elettrica
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektrownia wodna ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa ˈvɔdna n
centrale idroelettrica
(technologia, technika, techniczny) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną;

elektrowóz ˌɛlɛkˈtrɔvus n
motrice
(kolejnictwo) lokomotywa z napędem elektrycznym;

elektrum n
elettro
(mineralogia, mineralogiczny) naturalnie występujący stop złota i srebra, dawniej używany do wybijania monet;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
elettricità
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
elettrico
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
elettricista
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
elemento
część składowa
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze)
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
abbecedario sillabario abbiccì abecedario
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania;

elewacja ˌɛlɛˈvaʦ̑ʲja n
alzata
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) zewnętrzna powierzchnia ściany budynku z wszystkimi znajdującymi się na niej elementami;

elf ɛlf n
elfo
istota fantastyczna;

eliminacja n
batteria
wstępna faza konkursu, zawodów
eliminazione
usuwanie, często drogą selekcji

eliminować ˌɛlʲĩmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
eliminare
dokonywać eliminacji, usuwać, wykluczać coś

elipsa ɛˈlʲipsa n
ellisse
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;

elipsoidalny adj
ellissoidale
mający kształt elipsoidy, odnoszący się do elipsoidy

elizja n
elisione
(językoznawstwo, językoznawczy) opuszczenie wygłoskowej głoski lub sylaby wyrazu przed pierwszą samogłoską następującego po niej wyrazu;

elokwencja n
eloquenza facondia
umiejętność pięknego wysławiania się

elokwentny ˌɛlɔˈkfɛ̃ntnɨ adj
magniloquente eloquente
mający dar umiejętnego, łatwego wysławiania się

elżbietanka n
elisabetttina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety lub Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety III Zakonu Regularnego św. Franciszka

elżbietański adj
elisabettiano
związany z okresem panowania królowej Elżbiety I w Anglii, dotyczący okresu jej panowania

emaliowany adj
smaltato
pokryty emalią

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
embargo
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;

emblemat ɛ̃mˈblɛ̃mat n
emblema
kompozycja plastyczna symbolizująca coś, np. organizację, ideę

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
embriologia
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;

embriologiczny adj
embriologico
(biologia, biologiczny) związany z embriologią, dotyczący embriologii

embrionalny adj
embrionale embrionico
(biologia, biologiczny) zarodkowy

ementaler n
emmental emmenthal
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj szwajcarskiego sera podpuszczkowego, twardego, dojrzewającego, o słodkim smaku

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
emigrazione
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

eminencja n
eminenza
tytuł przysługujący kardynałom, wielkiemu mistrzowi Zakonu Maltańskiego, niektórym patriarchom i metropolitom prawosławnym, w Polsce również prymasowi;

emir ˈɛ̃mʲir n
emiro
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
emirato
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
emozione
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

emocjonalność n
emotività
cecha tego, co jest emocjonalne

emocjonalny ˌɛ̃mɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
emotivo emozionante
dotyczący emocji, emocjonalności

emocjonować ˌɛ̃mɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
emozionare
poruszać emocje, wzbudzać emocje; podniecać

emotikon ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n n
faccina
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
empatia
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

empire n
stile Impero
(sztuka) późna odmiana klasycyzmu, nawiązująca do sztuki antycznej, rozwinięta w okresie panowania francuskiego cesarza Napoleona I;

empirycznie adv
empiricamente
poprzez doświadczenie

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
empirismo
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;

empora n
matroneo loggiato
(architektura, architektoniczny) galeria nad przedsionkiem lub nawą kościoła;

emu ˈɛ̃mu n
emù
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

encefalografia n
encefalografia
(medycyna, medyczny) ogólna nazwa kilku różnych metod badania mózgu;

encefalopatia n
encefalopatia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;

encykliczny adj
enciclico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z encykliką, dotyczący encykliki

encyklika ɛ̃nˈʦ̑ɨklʲika n
enciclica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
enciclopedia
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
enciclopedico
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

encyklopedysta ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨsta n
enciclopedista
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej;

endemia n
endemia
(medycyna, medyczny) stałe występowanie pewnej choroby na określonym terenie;

endemiczny adj
endemico
występujący tylko na określonym obszarze

endodermalny adj
endodermico
dotyczący endodermy

endogamia n
endogamia
(biologia, biologiczny) hodowlane kojarzenie zwierząt spokrewnionych przez wspólnych przodków
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) praktyka i reguła kulturowa nakazująca zawieranie małżeństw wewnątrz własnej społeczności;

endogenny adj
endogeno
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) pochodzący z wewnątrz

endokarp n
endocarpo
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu, powstająca ze skórki okrywającej wewnętrzną stronę owocolistka;

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
endocrinologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego
endocrinologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka endokrynologii

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
endocrinologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy

endokrynologiczny adj
endocrinologico
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z endokrynologią, dotyczący endokrynologii

endometrioza n
endometriosi
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

endonim ɛ̃nˈdɔ̃ɲĩm n
endonimo
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) nazwa obiektu geograficznego w jednym z języków używanych na danym obszarze, gdzie dany obiekt się znajduje, używana poza miejscem występowania tego języka;

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
endorfina
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;

endoskop n
endoscopio
(medycyna, medyczny) wziernik medyczny służący do oglądania wewnętrznych ścian narządów;

endoskopia n
endoscopia
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
energia
entuzjazm, chęć do działania
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;

energia jądrowa ɛ̃ˈnɛrʲɟja jɔ̃nˈdrɔva n
energia nucleare
(fizyka, fizyczny) energia wydzielana podczas reakcji jądrowej;

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
energico
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

enigma ɛ̃ˈɲiɡma n
Enigma
(historia, historyczny, historycznie) niemiecka maszyna szyfrująca z okresu drugiej wojny światowej;
enigma
zagadka, tajemnica

enklawa ɛ̃ŋˈklava n
enclave
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;

eno- ˈɛ̃nɔ
eno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z winem

enologia ˌɛ̃nɔˈlɔɟja n
enologia
(spożywczy) wiedza o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina, obejmująca również zagadnienia jego chemii, mikrobiologii oraz analizy;

enologiczny adj
enologico
dotyczący enologii, winoznawstwa

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
entalpia
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

entalpia swobodna ɛ̃nˈtalpʲja sfɔˈbɔdna n
energia libera di Gibbs
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, zwana również funkcją Gibbsa;

enteropatia n
enteropatia
(medycyna, medyczny) stan patologiczny w jelitach;

enterowirus n
enterovirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj wirusa wywołującego choroby u ssaków, w tym u ludzi, najczęstszy czynnik sprawczy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;

entomo- ɛ̃nˈtɔ̃mɔ
entomo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z owadami

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
entomologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entomologiczny ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
entomologico
(biologia, biologiczny) związany z entomologią, dotyczący entomologii

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
entropia
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;

entuzjasta ˌɛ̃ntuˈzʲjasta n
entusiasta
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą

entuzjastycznie adv
entusiasticamente
z entuzjazmem, w sposób entuzjastyczny

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
entusiasmo
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enzymatyczny adj
enzimatico
(biochemia, biochemiczny) zachodzący z udziałem enzymów

eoliczny ˌɛɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
eolico
(geologia, geologiczny) związany z działalnością wiatru

epejroforeza ˌɛpɛjrɔfɔˈrɛza n
deriva dei continenti
(geologia, geologiczny) poziome ruchy kontynentów skutkujące zmianami ich położenia względem siebie i względem biegunów;

epi- ˈɛpʲi
epi-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: zewnętrzny, poprzedzający coś, następujący po czymś, położony nad czymś

epicentrum n
epicentro
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
epidemia
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiczność n
epidemicità
stan epidemii; posiadanie cech epidemii

epidemiczny adj
epidemico
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii

epidemiolog n
epidemiologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii
epidemiologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka epidemiologii

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
epidemiologia
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

epidemiologiczny adj
epidemiologico
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

epidiaskop ˌɛpʲiˈdʲjaskɔp n
epidiascopio
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne będące połączeniem diaskopu i episkopu, służące do wyświetlania pojedynczych obrazów nieruchomych zarówno w świetle odbitym, jak i przechodzącym (przezroczy, folii, stron książki, fotografii itp.);

epidot n
epidoto
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);

epifora ˌɛpʲiˈfɔra n
epifora epistrofe
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań

epigenetyczny adj
epigenetico
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z dziedzicznością pozagenową, dotyczący dziedziczności pozagenowej

epigenetyka n
epigenetica
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;

epigoński adj
epigonico
(książkowy) taki jak epigon: wtórny, nieoryginalny

epigraficzny adj
epigrafico
związany z epigrafiką, odnoszący się do epigrafiki

epigrafika n
epigrafia
nauka badająca napisy wykonane na materiałach twardych;

epik n
poeta epico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórca epiki

epikleza n
epiclesi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa liturgiczna odmawiana przez prezbitera podczas eucharystii, wzywająca Boga do uświęcenia darów chleba i wina oraz uczestników zgromadzenia;

epikryza n
epicrisi
(medycyna, medyczny) podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;

epikureizm ˌɛpʲikuˈrɛ<sup>j</sup>ism̥ n
epicureismo
(filozofia, filozoficzny) jeden z kierunków filozoficznych;

epilog ɛˈpʲilɔk n
epilogo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

epistemologia n
epistemologia
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;

epistolografia ˌɛpʲistɔlɔˈɡrafʲja n
epistolografia
sztuka pisania listów;

epistolograficzny adj
epistolografico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z epistolografią, dotyczący epistolografii

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
epitaffio
inskrypcja nagrobna;

epitet ɛˈpʲitɛt n
epiteto
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz określający rzeczownik;
(potocznie, potoczny) wyzwisko

epizjotomia n
episiotomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet

epizod ɛˈpʲizɔt n
episodio
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)

epizodyczny adj
episodico
pojawiający się rzadko i nieregularnie

epizootia n
epizoozia epizootia
(weterynaria, weterynaryjny) duża liczba jednoczesnych zachorowań na tę samą chorobę zakaźną pewnej populacji zwierząt na danym obszarze;

epoka ɛˈpɔka n
epoca
punkt w czasie, dla którego określone są współrzędne astronomiczne lub parametry orbity;

epoka brązu n
età del bronzo
(archeologia, archeologiczny) epoka prehistorii i starożytności, następująca po epoce kamienia i poprzedzająca epokę żelaza;

epoka kamienia n
età della pietra
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna;

epoka żelaza n
età del ferro
(archeologia, archeologiczny) epoka dziejów następująca po epoce brązu;

epokowy adj
indimenticabile memorabile
(książkowy) mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
eponimo
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej;

epopeja n
epopea
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy poemat epicki;
(historia, historyczny, historycznie) ciąg ważnych wydarzeń stanowiących zamkniętą czasowo całość
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło literackie przedstawiające dzieje narodu w przełomowym dla niego momencie;

epos ˈɛpɔs n
epos
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych

era ˈɛra n
era
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi;

era mezozoiczna ˈɛra ˌmɛzɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
era mesozoica
(zobacz) mezozoik

era paleozoiczna ˈɛra ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
Era Primaria
(zobacz) paleozoik

erazmiański adj
erasmiano
związany z Erazmem z Rotterdamu, jego dziełami i poglądami

erb ɛrp n
erbio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erdosteina n
erdosteina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mukolityczny, pochodna metioniny zawierająca dwie zablokowane grupy sulfhydrylowe

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
erezione tiro
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

erem n
eremo eremitorio
klasztor;

eremita ˌɛrɛ̃ˈmʲita n
eremita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik żyjący w odosobnieniu;

eremitorium n
eremitorio
siedziba eremity;

ergofobia n
ergofobia ergasiofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą

ergonomiczny adj
ergonomico
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

ergotamina n
ergotamina
(biochemia, biochemiczny) alkaloid o wzorze sumarycznym C33H35N5O5 wyodrębniany ze sporyszu, używany w medycynie m.in. do leczenia migreny ze względu na działanie powodujące skurcz naczyń krwionośnych;

ergoterapeuta n
ergoterapeuta
(medycyna, medyczny) terapeuta prowadzący terapię zajęciową w rodzaju ergoterapia

erotoman n
erotomane
(psychologia, psychologiczny) ktoś cierpiący na erotomanię

erotomanka n
erotomane
(psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na erotomanię

erotyka ɛˈrɔtɨka n
erotismo
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną

erotyzm ɛˈrɔtɨsm̥ n
erotismo
miłość zmysłowa, o znaczącym podłożu seksualnym

erozja ɛˈrɔzʲja n
erosione
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

erozyjny adj
erosivo
(geologia, geologiczny) dotyczący erozji

errata ɛrˈːata n
errata corrige
(drukarstwo, drukarski) spis oraz sprostowanie omyłek zauważonych w wydrukowanej już książce, dołączone do niej w postaci wkładki lub wklejki

erudyta ˌɛruˈdɨta n
erudito
człowiek posiadający szeroką wiedzę

erupcja ɛˈrupʦ̑ʲja n
eruzione
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;
(astronomia, astronomiczny) wybuch gazu na Słońcu

erupcyjny adj
eruttivo
(geologia, geologiczny) związany z erupcją, dotyczący erupcji

erystyka ɛˈrɨstɨka n
eristica
sztuka prowadzenia sporów;

erytrejski ˌɛrɨˈtrɛjsʲci adj
eritreo
związany z Erytreą, dotyczący Erytrei

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
eritrocito globulo rosso eritrocita emazia
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
escatologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

esej ˈɛsɛj n
saggio
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
eschimese
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów

eskorta ɛˈskɔrta n
scorta
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę

esperancki ˌɛspɛˈrãnʦ̑ʲci adj
esperantista
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący esperanta

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
esperanto
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

esperantysta ˌɛspɛrãnˈtɨsta n
esperantista
osoba mówiąca językiem esperanto lub propagująca go

esperantystka ˌɛspɛrãnˈtɨstka n
esperantista
kobieta mówiąca językiem esperanto lub propagująca go

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
espresso caffè espresso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;

establishment n
establishment
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność
(pejoratywnie, pejoratywny) w szerszym znaczeniu: elita władzy w każdym kraju

esteta ɛˈstɛta n
esteta
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna

estetyczność n
esteticità
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest estetyczne; cecha tych, którzy są estetyczni

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
estetico
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
estone
odnoszący się do Estonii lub Estończyków

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
estone
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
estrogeno
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;

estuarium ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
estuario
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;

eszelon ɛˈʃɛlɔ̃n n
scaglione
(wojskowość, wojskowy) jednostka przewozowa

etan ˈɛtãn n
etano
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

etanol ɛˈtãnɔl n
etanolo
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

etanowy adj
etanoico
(chemia, chemiczny) związany z etanem, dotyczący etanu; zawierający etan

etapowy adj
di tappa in tappa
związany z etapem, dotyczący etapu

eten ˈɛtɛ̃n n
etilene etene
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;

eternit ɛˈtɛrʲɲit n
eternit
(budownictwo) cementowo-azbestowy materiał budowlany stosowany dawniej na pokrycie dachów oraz do wyrobu rur;

eteromania ˌɛtɛrɔ̃ˈmãɲja n
eteromania
(medycyna, medyczny) nałóg wąchania lub picia eteru dietylowego;

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
etiopico etiope
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
studio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;

etnia ˈɛtʲɲa n
etnia
(antropologia, antropologiczny) grupa osób mających wspólnych przodków, własną tożsamość kulturową i swoją ojczyznę;

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
etnico
związany z przynależnością do grupy narodowej

etno- ˈɛtnɔ prefix
etno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ludem, narodem, społeczeństwem lub grupą społeczną

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
etnocentrismo
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;

etnogeneza n
etnogenesi
(etnografia, etnograficzny) proces kształtowania się grup etnicznych;

etnografia n
etnografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o kulturze ludowej danej społeczności

etnograficzny adj
etnografico
związany z etnografią

etnolingwistyczny adj
etnolinguistico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z etnolingwistyką, dotyczący etnolingwistyki

etnos n
etnia
(antropologia, antropologiczny) (socjologia, socjologiczny) grupa etniczna;

etolski adj
etolico
związany z Etolią, dotyczący Etolii

etopozyd ˌɛtɔˈpɔzɨt n
etoposide
(medycyna, medyczny) półsyntetyczna pochodna podofilotoksyny o działaniu cytostatycznym;

etruski ɛˈtrusʲci adj
etrusco
dotyczący Etrurii lub Etrusków

etruski ɛˈtrusʲci n
etrusco
(językoznawstwo, językoznawczy) język Etrusków;

etruskologia ˌɛtruskɔˈlɔɟja n
etruscologia
nauka zajmująca się kulturą, historią i językiem Etrusków;

etruskologiczny adj
etruscologico
(archeologia, archeologiczny) związany z etruskologią, dotyczący etruskologii

etycznie adv
eticamente
w sposób zgodny z etyką

etyczny ɛˈtɨʧ̑nɨ adj
etico
związany z etyką, dotyczący etyki
zgodny z zasadami etyki

etyk n
etico
(rzadki, rzadko używany) autor tekstów o etyce lub dotyczących etyki

etyka ˈɛtɨka n
etica
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;

etylowy adj
etilico
(chemia, chemiczny) związany z etylem, dotyczący etylu; zawierający etyl

etymolog n
etimologo
(językoznawstwo, językoznawczy) naukowiec badający pochodzenie wyrazów

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
etimologia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;

etymologia ludowa ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja luˈdɔva n
paretimologia etimologia popolare
(językoznawstwo, językoznawczy) analiza pochodzenia wyrazów oparta na skojarzeniach zamiast na naukowych metodach badawczych;

etymologicznie adv
etimologicamente
(językoznawstwo, językoznawczy) w myśl zasad etymologii, zgodnie z etymologią

etymologiczny adj
etimologico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii

etymolożka n
etimologa
(potocznie, potoczny) kobieta naukowiec badająca pochodzenie wyrazów

eucharystia ɛw.xa.rɨˈsti.a n
eucaristia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie eucharystyczne, konsekrowana hostia i wino;

eucharystyczny ˌɛwxarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
eucaristico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią

eudajmonia n
eudemonia
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: stan zadowolenia i satysfakcji z życia, rozumiany różnie przez różnych filozofów;

eudajmonizm n
eudemonismo
(filozofia, filozoficzny) stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka

eufemistyczny adj
eufemistico
unikający użycia drażliwych słów poprzez zastąpienie ich wyrażeniami delikatniejszymi lub wymijającymi

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
eufemismo
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, które jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

eugeniczny ˌɛwɡɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
eugenetico
(biologia, biologiczny) związany z eugeniką, dotyczący eugeniki

eukaliptus n
eucalipto
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eukariotyczny adj
eucariotico
(biologia, biologiczny) posiadający w komórce jądro z chromosomami

eunuch ˈɛwnux n
eunuco
mężczyzna z wyciętymi jądrami;
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
eurasiatico
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji

eureka ɛwˈrɛka interjection
eureka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu

euro ˈɛwrɔ n
euro
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

euro- ˈɛwrɔ prefix
euro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Europą, Europejczykami lub Unią Europejską

euroazjatycki adj
eurasiatico
dotyczący Europy i Azji, dziejący się w Europie i Azji

eurocent ɛwˈrɔʦ̑ɛ̃nt n
eurocent
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro

eurodeputowany ˌɛwrɔdɛputɔˈvãnɨ n
eurodeputato europarlamentare
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) poseł do Parlamentu Europejskiego;

euroentuzjasta ˌɛwrɔɛ̃ntuˈzʲjasta n
euroentusiasta
(neologizm) gorący zwolennik integracji z Unią Europejską.

euroentuzjastka ˌɛwrɔɛ̃ntuˈzʲjastka n
euroentusiasta
forma żeńska od: euroentuzjasta

euroentuzjastyczny adj
euroentusiasta
pełen entuzjazmu w stosunku do Unii Europejskiej

eurokrata n
eurocrate
(pejoratywnie, pejoratywny) (żartobliwie) wysoko postawiony urzędnik Unii Europejskiej, cechujący się nadmiernym biurokratyzmem

europ ˈɛwrɔp n
europio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europarlamentarny ˌɛwrɔparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
europarlamentare
dotyczący Parlamentu Europejskiego, charakterystyczny dla Parlamentu Europejskiego

europeizacja n
europeizzazione
czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich;

europeizować v
europeizzare
czynić coś europejskim

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
europeo
dotyczący Europy

eurosceptyczka n
euroscettica
kobieta przeciwna integracji z Unią Europejską

eurosceptyczny adj
euroscettico
przeciwny Unii Europejskiej

eurosceptyk ˌɛwrɔˈsʦ̑ɛptɨk n
euroscettico
osoba przeciwna integracji z Unią Europejską

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
eutanasia
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

euterpa warzywna n
açaí
(botanika, botaniczny) Euterpe oleracea Mart., gatunek rośliny z rodziny arekowatych;

eutychianizm n
eutichianesimo eutichianismo
(teologia, teologiczny) doktryna głosząca, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
evacuazione
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
vangelo
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewangeliarz n
evangeliario evangelario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami;

ewangelicki adj
evangelico
związany z ewangelicyzmem

ewangeliczny ˌɛvãŋɡɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
evangelico
zgodny z Ewangelią

ewangelista n
evangelista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii;

ewangelistarz n
evangelistario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna zawierająca tylko perykopy ewangeliczne przeznaczone do odczytania podczas mszy;

ewangelizacja n
evangelizzazione
(teologia, teologiczny) chrystianizowanie, zabieganie o wzrost liczby członków Kościoła (ilość wierzących)
(teologia, teologiczny) głoszenie ewangelii (jakość wiary)

ewangelizacyjny adj
evangelizzatrice
związany z ewangelizacją, dotyczący ewangelizacji

ewangelizowanie n
evangelizzazione
prowadzenie działalności ewangelizacyjnej

ewangelizować v
evangelizzare
(teologia, teologiczny) głosić ewangelię

ewentualny ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
eventuale
przypuszczalny, możliwy

ewidentny ˌɛvʲiˈdɛ̃ntnɨ adj
evidente
(książkowy) oczywisty, widoczny, wyraźny, nie budzący wątpliwości

ewikcja n
evizione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności

ewolucjonista ˌɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
evoluzionista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz ewolucji

ewolucjonistyczny adj
evoluzionistico
związany z ewolucjonizmem lub ewolucjonistami, dotyczący ewolucjonizmu lub ewolucjonistów

ewolucyjny adj
evolutivo
związany z ewolucją

ewoluować v
evolvere
przechodzić od stadiów prostszych ku bardziej rozwiniętym

eyeliner n
eyeliner
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) specjalna kredka lub tusz do malowania kresek na brzegach powiek;

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
esoterico
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych

fa fa n
fa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków;

fabianizm n
fabianismo
doktryna głosząca pokojową, ewolucyjną transformację kapitalizmu w socjalizm;

fabryka ˈfabrɨka n
fabbrica opificio
produkcyjny zakład przemysłowy

facelia błękitna faˈʦ̑ɛlʲja bwɛ̃ŋʲˈcitna n
facelia phacelia tanacetifolia
(botanika, botaniczny) Phacelia tanacetifolia, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z Kalifornii;

fachowo adv
competentemente ex professo
zgodnie ze specjalizacją
professionalmente
z fachową wiedzą

faencki adj
faentino
(rzadki, rzadko używany) związany z Faenzą, dotyczący Faenzy

fagas ˈfaɡas n
lacchè
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) mężczyzna posługujący jako lokaj lub kelner
leccapiedi lecchino tirapiedi
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba całkowicie uległa

fagocista n
fagottista fagotto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie

fagot ˈfaɡɔt n
fagotto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fajans ˈfajãw̃s n
faenza
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) materiał ceramiczny wytwarzany z zanieczyszczonego kaolinu, podobny nieco do porcelany;

fajerwerk n
fuoco d'artificio
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne

fajka ˈfajka n
aeratore boccaglio
(sport, sportowy) rurka używana do nurkowania, pozwalająca na oddychanie bez unoszenia głowy nad powierzchnię wody;
pipa
przedmiot do palenia tytoniu;

fajny ˈfajnɨ adj
fico
potoczny wyraz o bardzo szerokim pozytywnym znaczeniu dla mówiącego: ciekawy, interesujący, świetny

fajtłapa n
goffo imbranato impacciato maldestro
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba niezdarna

fakoemulsyfikacja ˌfakɔɛ̃mulsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
facoemulsificazione
(medycyna, medyczny) chirurgiczna metoda usuwania zaćmy;

fakoszer n
facocero del deserto
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus aethiopicus Pallas, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;

fakt fakt n
fatto dato di fatto
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

faktoid n
fattoide
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) karykaturalny fakt, informacja traktowana jako prawdziwa tylko przez to, że ukazała się w mediach;

faktycznie adv
effettivamente
zgodnie z faktami, z rzeczywistością

fakultatywny adj
facoltativo
(książkowy) dobrowolny, pozostawiony do wyboru

fala ˈfala n
onda ondata
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
ondata fiumana
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie

fala akustyczna n
onda acustica
(fizyka, fizyczny) zaburzenie gęstości i ciśnienia w postaci fali podłużnej rozchodzące się w ośrodku sprężystym, takim jak ciało stałe, ciecz czy gaz;

falafel n
falafel felafel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabski kotlecik z ciecierzycy lub bobu z sezamem;

falangista n
falangista
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek hiszpańskiego stronnictwa politycznego: Falanga Hiszpańska;

falangita n
falangite
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) żołnierz walczący w szyku falangi

falanster n
falansterio falanstero
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) utopijne osiedle dla spółdzielczej wspólnoty socjalistycznej francuskiego ideologa Charlesa Fouriera;

falerno faˈlɛrnɔ n
falerno
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mocne, lekko cierpkie, złociste wino włoskie, cenione przez starożytnych

falistość n
ondosità
cecha tego, co faliste

falisty faˈlʲistɨ adj
ondoso
powyginany w kształcie fal, układający się w fale, przypominający pod jakimkolwiek względem falę

falkonet falˈkɔ̃nɛt n
falconetto
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) małe działko, rodzaj broni odprzodowej z XVI i XVII wieku, umieszczane na burcie okrętu bądź na kasztelu;

falliczny adj
fallico
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu

fallocentryzm n
fallocentrismo
pogląd charakteryzujący się postrzeganiem fallusa jako głównego elementu organizacji życia społecznego

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
frangiflutti molo
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal;

falset n
falsetto
wysoki rejestr głosu ludzkiego

falstart n
falsa partenza
(sport, sportowy) przewinienie polegające na przedwczesnym rozpoczęciu konkurencji

falsyfikat n
falso
podrobiony przedmiot albo dokument łudząco przypominający oryginał

famotydyna ˌfãmɔtɨˈdɨ̃na n
famotidina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy antagonistów receptorów histaminowych H2;

fanatycznie ˌfãnaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
fanaticamente
w sposób fanatyczny, w sposób właściwy fanatykowi

fanatyczny adj
fanatico
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
fanatismo
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fanfara n
fanfara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;

fanfaron fãnˈfarɔ̃n n
guascone smargiasso spaccone
(przestarzałe, przestarzały) człowiek zarozumiały, pyszny, butny

fanfaronada n
rodomontata
przechwalanie się, chełpienie się

fanklub ˈfãŋklup n
fan club
nieformalne zrzeszenie fanów;

fantasmagoria n
fantasmagoria
(książkowy) omamy wzrokowe, przywidzenia

fantasta n
abbacone fantasticatore
(potocznie, potoczny) ktoś, kto wierzy w fantazje, nierealne przedsięwzięcia

fantastycznie ˌfãntaˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
fantasticamente
w sposób fantastyczny; nierealnie, przedziwnie

fantastycznonaukowy adj
fantascientifico
związany z fantastyką naukową, dotyczący fantastyki naukowej

fantastyka fãnˈtastɨka n
fantascienza
wytwory wyobraźni obecne w mitach, folklorze, literaturze itp.

fantastyka naukowa n
fantascienza
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

fantazja fãnˈtazʲja n
fantasia
wyobraźnia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o swobodnej budowie, nawiązujący do innych form muzycznych;

fantazjować v
fantasticare abbacare astrologare
wyobrażać sobie wiele rzeczy

fara ˈfara n
pieve
(przestarzałe, przestarzały) (kościelny) (administracja) główny kościół parafialny w mieście;

farad ˈfarat n
farad
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
faraone
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

faraoński adj
faraonico
mający związek z faraonem

farba ˈfarba n
colore vernice
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania

farbiarz n
tintore
(rzemiosło, rzemieślniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik farbujący tkaniny

farciara n
fortunella
(potocznie, potoczny) kobieta, której wiedzie się w życiu, mająca szczęście, której coś się udało, powiodło się, którą ominęła nieprzyjemna sytuacja

farciarz n
fortunello
(potocznie, potoczny) człowiek, który ma szczęście, któremu coś się udało

farmaceuta ˌfarmaˈʦ̑ɛwta n
farmacista
specjalista, znawca farmacji

farmaceutka ˌfarmaˈʦ̑ɛwtka n
farmacista
specjalistka w dziedzinie farmacji

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
farmaceutico
związany z farmacją

farmacja farˈmaʦ̑ʲja n
farmacia
nauka o lekach;

farmakodynamika n
farmacodinamia farmacodinamica
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający mechanizmy działania leków oraz reakcje organizmu na nie;

farmakokinetyka n
farmacocinetica
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający zmiany stężenia substancji w ustroju, zwłaszcza leków i ich metabolitów, w miarę upływu czasu;

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
farmacologia
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologicznie adv
farmacologicamente
w sposób farmakologiczny, za pomocą leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
farmacologico
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

farmakopea n
farmacopea
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) urzędowy spis leków zatwierdzonych do użycia w danym państwie, zawierający m.in. opis ich składu, właściwości oraz zalecenia dotyczące zastosowania;

farmakoterapia n
farmacoterapia
zastosowanie leków do zwalczenia choroby, leczenie chorób lekami farmaceutycznymi

farmazony ˌfarmaˈzɔ̃nɨ n
baggianate fandonie
głupstwa, niedorzeczności, brednie

farsz farʃ n
farcia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych;

fart fart n
fortuna
(potocznie, potoczny) szczęście

faryzeusz ˌfarɨˈzɛ<sup>w</sup>uʃ n
fariseo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę);
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek obłudny

fascynacja n
fascino affascinazione
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś

fascynować ˌfasʦ̑ɨ̃ˈnɔvaʨ̑ v
affascinare abbagliare
czarować, olśniewać, interesować; być przedmiotem czyjejś uwagi

fascynujący adj
affascinante avvincente
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

fasola faˈsɔla n
fagiolo
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona lub całe strąki fasoli (1.1); (także, też) potrawa z nich przyrządzona

fasolka szparagowa faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva n
fagiolino
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach

fast food n
fast food
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe;
(gastronomia) jadłodajnia serwująca fast foody (1.1)

fastrygować v
imbastire
(krawiectwo) przyszywać prowizorycznie tak, by przyszywany element nie odpadł, lecz na tyle słabo, aby łatwo było odciąć nitkę i odczepić element

faszerowany adj
farcito
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (gastronomia) przekładany, wypełniony nadzieniem

faszysta faˈʃɨsta n
fascista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu

faszystka n
fascista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka faszyzmu

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
fascistico fascista
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
fascismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatalista ˌfataˈlʲista n
fatalista
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu

fatalnie faˈtalʲɲɛ adv
fatalmente
bardzo źle
nieuchronnie, pechowo

fatamorgana n
miraggio
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;

fatfobia n
grassofobia
niechęć czy wrogość wobec osób otyłych

fatum ˈfatũm n
fato
nieuchronny los, zwłaszcza zły

fatwa ˈfatfa n
fatwa
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;

fauna ˈfawna n
fauna
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;

faustowski adj
faustiano
(książkowy) pragnący zdobyć wiedzę za wszelką cenę, zwłaszcza tajemnicę nieśmiertelności

fawela faˈvɛla n
favela
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums;

fawor n
benevolenza favore
(przestarzałe, przestarzały) przychylność, poparcie, łaskawość

faworyt n
amante
(dawniej, dawny) kochanek
favorito
ktoś lubiany, faworyzowany
(sport, sportowy) osoba lub drużyna typowana na zwycięzcę w zawodach
(sport, sportowy) zwierzę typowane na zwycięzcę w wyścigach
favorito fedina
(dawniej, dawny) pasemko zarostu pozostawione na policzku

faworyzować ˌfavɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
favoreggiare favorire proteggere
wyróżniać kogoś, darzyć szczególnymi względami

fał faw n
drizza
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do podnoszenia czegoś (np. żagla, drzewca);

fałdować v
increspare
układać w fałdy
incresparsi pieghettarsi
układać się w fałdy

fałsz fawʃ n
falsità
nieprawda

fałszerstwo n
contraffazione
wykonanie podróbki

fałszerz n
falsario
osoba, która coś fałszuje

fałszować fawˈʃɔvaʨ̑ v
adulterare dopare fatturare
obniżać jakość
contraffare falsificare
preparować imitacje przedmiotów
stonare
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grać lub śpiewać nieczysto

fałszywość fawˈʃɨvɔɕʨ̑ n
falsità
cecha tego, co jest fałszywe, niezgodne z prawdą

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
falso contraffatto
sztuczny, podrobiony
falso fasullo
o człowieku: obłudny, zakłamany, przewrotny; kierujący się negatywnymi uczuciami

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjäʨ̑ɛl idiom
falso amico
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
federazione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;
związek stowarzyszeń, organizacji zawodowych, politycznych i innych

federalizacja n
federazione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) łączenie się państw, stanów, kantonów itp., na zasadach federacji

federalny adj
federale
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji

fedora fɛˈdɔra n
borsalino
(odzieżownictwo) fason kapelusza z rondem, początkowo kobiecego, później męskiego, z wklęsłą fałdą na środku;

fekalny adj
fecale
związany z fekaliami, dotyczący fekaliów

feldmarszałek n
feldmaresciallo
(wojskowość, wojskowy) w niektórych krajach: najwyższy stopień wojskowy

felicjanka n
feliciana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica ze Zgromadzenia Sióstr Świętego Feliksa;

fellach n
fellah
arabski rolnik

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
fellatio
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa;

feluka n
feluca
(dawniej, dawny) śródziemnomorska podłużna łódź żaglowa;

feministka ˌfɛ̃mʲĩˈɲistka n
femminista
kobieta dążąca do wprowadzenia w życie zasad feminizmu, zwolenniczka feminizmu

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
femminismo
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

fenek ˈfɛ̃nɛk n
fennec
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach;

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
fenicio
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenkuł n
finocchio
(botanika, botaniczny) Foeniculum vulgare, roślina warzywna, o białych, mięsistych łodygach;
(spożywczy) jarzyna z fenkułu (1.1)

fenol ˈfɛ̃nɔl n
fenolo
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, C6H5OH;

fenologiczny adj
fenologico
(ekologia, ekologiczny) związany z fenologią, dotyczący fenologii

fenomenalizm n
fenomenismo
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje;

fenomenalny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃ˈnalnɨ adj
fantastico
wyjątkowy, wspaniały, fantastyczny, niesłychany
fenomenale
niezwykły, wyjątkowy, zjawiskowy

fenomenologia n
fenomenologia
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny, polegający na opisie i oglądzie tego, co bezpośrednio jest dane;

fenosafranina ˌfɛ̃nɔsafrãˈɲĩna n
fenosafranina
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy safranin stosowany do barwienia bawełny, przygotowywania preparatów mikroskopowych oraz jako jeden z odczynników w fotografii;

fenotyp n
fenotipo
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;

ferm fɛrm n
fermio
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermata fɛrˈmata n
corona punto coronato
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy;

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
fermentazione
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;

fermentować ˌfɛrmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
fermentare
ulegać procesowi fermentacji
powodować fermentację, poddawać fermentacji

ferraryjczyk n
ferrarese
mieszkaniec Ferrary; osoba z tego miasta

ferraryjka n
ferrarese
mieszkanka Ferrary; kobieta z tego miasta

ferraryjski adj
ferrarese
związany z Ferrarą, dotyczący Ferrary

ferro-
ferro-
pierwszy człon wyrazów złożonych, jego występowanie świadczy o związku znaczeniowym wyrazu z żelazem

ferula n
ferula
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pastorał papieski zakończony krzyżem;

ferwor n
fervore
gorliwość, uniesienie

feta ˈfɛta n
feta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku;

fetoskopia ˌfɛtɔˈskɔpʲja n
fetoscopia
(medycyna, medyczny) biopsja tkanek płodu;

fetyszyzm n
feticismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z form wierzeń religijnych polegająca na kulcie obiektów o domniemanej sile nadprzyrodzonej

feudalny adj
feudale
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem

fibromialgia n
fibromialgia
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;

fibrynogen n
fibrinogeno
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;

fideista ˌfʲidɛˈ<sup>j</sup>ista n
fideista
zwolennik fideizmu

fideistka ˌfʲidɛˈ<sup>j</sup>istka n
fideista
zwolenniczka fideizmu

fideizm fʲiˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
fideismo
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) pogląd głoszący prymat wiary i objawienia nad poznaniem rozumowym;

fiesolanka ˌfʲjɛzɔˈlãnka n
fiesolana
mieszkanka Fiesole

fiesolczyk fʲjɛˈzɔlʧ̑ɨk n
fiesolano
mieszkaniec Fiesole

fiesolski fʲjɛˈzɔlsʲci adj
fiesolano
związany z Fiesole, dotyczący Fiesole

figa ˈfʲiɡa n
fico
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figi n
mutandine
damskie majtki bez nogawek;

figiel ˈfʲiɟɛl n
celia cilecca
coś zrobionego dla żartu, dla rozrywki

figowy fʲiˈɡɔvɨ adj
di fico
związany z figami, dotyczący fig

figura fʲiˈɡura n
figura
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów leżących na płaszczyźnie lub w przestrzeni
(sport, sportowy) (choreografia, choreograficzny) sekwencja ruchów tworząca całość w sportach akrobatycznych i tańcach
(termin karciany) starsze karty w talii: as, król, dama, walet;
kształt ciała
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa dźwięków o charakterze ornamentu
figura rappresentazione
(sztuka) odwzorowana w rzeźbie lub malarstwie postać zwierzęcia lub człowieka

figura retoryczna fʲiˈɡura ˌrɛtɔˈrɨʧ̑na n
figura retorica
(językoznawstwo, językoznawczy) środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń;

figurować v
figurare
być gdzieś zamieszczonym lub wymienionym

filantrop n
filantropo
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących

filantropijny adj
filantropico
związany z filantropią

filatelista n
filatelista filatelico
kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych

filatelistka ˌfʲilatɛˈlʲistka n
filatelica filatelista
kobieta, która kolekcjonuje znaczki pocztowe

filatelistyczny adj
filatelico
dotyczący filatelistyki, związany z filatelistyką

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
filatelia filatelica
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filc fʲilʦ̑ n
feltro
materiał ze zbitej wełny,

filipin n
filippino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza;

filipino ˌfʲilʲiˈpʲĩnɔ n
filippino
(językoznawstwo, językoznawczy) główny dialekt języka tagalskiego

filistyński adj
filisteo
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Filistei lub Filistynów; pochodzący z Filistei

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
tazza
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)

film fʲilm n
film
cienka i przejrzysta warstwa jakiejś substancji
film pellicola
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna

film dokumentalny n
documentario
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) dzieło filmowe utrzymane w gatunku filmu dokumentalnego (1.1)

film długometrażowy n
lungometraggio
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film trwający ponad 55 minut

filmować fʲilˈmɔvaʨ̑ v
filmare girare
nagrywać coś kamerą filmową

filolog fʲiˈlɔlɔk n
filologo
specjalista w dziedzinie filologii

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
filologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
filologico
(przymiotnik) od: filologia

filosemityzm n
filosemitismo
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej;

filozof fʲiˈlɔzɔf n
filosofo
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
filosofia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozofia polityczna n
filosofia politica
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii praktycznej, który stanowi krytyczną refleksję nad życiem politycznym i państwem;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
filosofico
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filozofować v
filosofare
(filozofia, filozoficzny) uprawiać filozofię

filtr fʲiltr̥ n
filtro
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości

filtrowanie ˌfʲiltrɔˈvãɲɛ n
filtrazione
proces przepuszczania czegoś przez filtr

filtrować v
filtrare
oczyszczać, przepuszczając przez filtr
będąc filtrem, zatrzymywać szkodliwe czynniki

finalizować ˌfʲĩnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
concludere
doprowadzać coś do końca (finału)

finansować v
finanziare
dostarczać finansów

finansowo adv
finanziariamente
pod względem finansów, pieniędzy

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
finanziario
dotyczący finansów

finałowy ˌfʲĩnaˈwɔvɨ adj
finale
dotyczący finału, dziejący się w finale

finezja fʲĩˈnɛzʲja n
finezza
subtelność, wytworność, wyrafinowanie

finta ˈfʲĩnta n
finta
(sport, sportowy) zmylenie przeciwnika
sztuczka, trick, manewr, podstęp

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
viola
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiolka ˈfʲjɔlka n
fiala
małe, szklane naczynie z zatyczką;

fiord fʲjɔrt n
fiordo
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
viola
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

firanka fʲiˈrãnka n
tenda
ozdobny, przezroczysty materiał wieszany w oknie

fisharmonia n
harmonium armonium
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych;

fiskalny adj
fiscale
dotyczący podatków, skarbu państwa albo dochodów państwa

fiszbin n
fanone
(zoologia, zoologiczny) substancja rogowa na podniebieniu wielorybów

fito- ˈfʲitɔ prefix
fito-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością

fitochemia n
fitochimica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach;

fitoestrogen n
fitoestrogeno
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;

fitogeografia ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja n
fitogeografia geobotanica
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej;

fitohormon ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n n
fitormone
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne

fitonim fiˈtɔ̃ɲĩm n
fitonimo
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna rośliny

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
fitopatologia
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin i zwalczaniu tychże chorób;

fitopatologiczny adj
fitopatologico
(botanika, botaniczny) związany z fitopatologią, dotyczący fitopatologii, chorób roślin

fitoplankton ˌfʲitɔˈplãŋktɔ̃n n
fitoplancton
(biologia, biologiczny) mikroskopijne organizmy roślinne oraz sinice, które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie;

fitosocjologiczny adj
fitosociologico
(botanika, botaniczny) związany z fitosocjologią, dotyczący fitosocjologii

fitosterol ˌfʲitɔˈstɛrɔl n
fitosterolo
(biochemia, biochemiczny) sterol pochodzenia roślinnego

fitoterapia n
fitoterapia
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem ziół w lecznictwie

fiut fʲjut n
cazzo nerchia uccello
(pospolicie) członek męski
coglione
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) mężczyzna, facet

fizjolog fʲiˈzʲjɔlɔk n
fisiologo
specjalista w dziedzinie fizjologii

fizjologia n
fisiologia
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizjonomia n
fisionomia
rysy twarzy, twarz

fizjonomista n
fisionomista
mężczyzna posiadający umiejętność rozpoznawania właściwości umysłowych i emocji osoby z wyglądu jego twarzy i ciała

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
fisioterapista
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii

fizjoterapeutyczny adj
fisioterapico
(medycyna, medyczny) związany z fizjoterapią, dotyczący fizjoterapii

fizjoterapia n
fisioterapia
(medycyna, medyczny) metoda leczenia usprawniającego poprzez stymulowania organizmu bodźcami fizycznymi

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
fisico
dostępny zmysłom

fizyka ˈfʲizɨka n
fisica
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fizylier n
fuciliere
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty uzbrojony w strzelbę skałkową (fuzję) w armiach XVII-XIX wieku; w okresie napoleońskim żołnierz lekkiej piechoty;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
finlandese
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
finlandese
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;

flaga ˈflaɡa n
bandiera
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flak flak n
budello
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osłonka kiełbasy wykonana z jelita zwierzęcego
gomma a terra
(potocznie, potoczny) zwiotczały, obwisły lub zmięty przedmiot

flaki ˈflaci n
trippa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny;

flaming ˈflãmʲĩŋk n
fenicottero
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;

flamiński adj
Flaminio
odnoszący się do Flaminiusza, związany z Flaminiuszem

flancować v
piantonare trapiantare
(ogrodnictwo, ogrodniczy) sadzić siewki do gruntu

flanela flãˈnɛla n
flanella
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;

flaszowiec miękkociernisty flaˈʃɔvʲjɛʦ̑ ˌmʲjɛ̃ŋkːɔʨ̑ɛrʲˈɲistɨ n
graviola guanabana annona muricata
(botanika, botaniczny) gatunek małego drzewa pochodzącego z Ameryki Środkowej i Antyli;

flauta ˈflawta n
calma
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sytuacja na morzu, gdy brak wiatru;

flawonoid ˌflavɔ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
flavonoide
organiczny związek chemiczny występujący w roślinach, spełniający funkcję barwnika, przeciwutleniacza i naturalnego insektycydu oraz fungicydu

flażolet n
zufolo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielka piszczałka z ustnikiem dzióbkowym;

flebo-
flebo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z żyłą

flecista flɛˈʨ̑ista n
flautista
muzyk, który gra na flecie

flecistka flɛˈʨ̑istka n
flautista
kobieta, która gra na flecie

flegmatyczność n
flemmaticità
cecha tego, co flegmatyczne; cecha tych, którzy są flegmatyczni

flegmatyczny ˌflɛɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
flemmatico
odznaczający się spokojem, mało pobudliwy, powolny

flegmatyk n
flemmatico
osoba bardzo powolna, bez emocji

flejtuch ˈflɛjtux n
porcellone sporcaccione
człowiek niechlujny, nieelegancki, niedbały, brudny

fleksja ˈflɛksʲja n
flessione
(gramatyka) odmiana wyrazów
(gramatyka) dział gramatyki zajmujący się opisem odmiany wyrazów

fleksyjny adj
flessivo
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) dotyczący fleksji

flet flɛt n
flauto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛʧ̑nɨ n
flauto traverso
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
flauto di Pan siringa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;

flirt flʲirt n
flirt
krótkotrwała miłostka, zalotna rozmowa;

flirtować v
flirtare
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

flora ˈflɔra n
flora
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych

floren n
fiorino
(numizmatyka, numizmatyczny) trzynastowieczna złota moneta florencka;

florencki flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲci adj
fiorentino
związany z Florencją, dotyczący Florencji

florentczyk flɔˈrɛ̃nṭʧ̑ɨk n
fiorentino
mieszkaniec Florencji, osoba wywodząca się z Florencji

florentynka n
fiorentina
mieszkanka Florencji

floresy n
ghirigori
zawiły deseń z zakrzywionych linii

floréal n
fiorile
nazwa ósmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

flotylla n
flottiglia
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) jednostka wojskowa występująca w marynarce wojennej odpowiadająca dywizji piechoty.

flukonazol n
fluconazolo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwgrzybiczy;

fluoksetyna ˌflu<sup>w</sup>ɔksɛˈtɨ̃na n
fluoxetina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja czynna leków tymoleptycznych — stosowanych głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych i obsesyjno-kompulsyjnych;

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
fluoro
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fluorek n
fluoruro
(chemia, chemiczny) sól kwasu fluorowodorowego;

fluorescencja n
fluorescenza
(fizyka, fizyczny) samorzutne świecenie niektórych substancji pod wpływwem różnych czynników (jak np. światło, promienie katodowe, promieniowanie nadfioletowe, promienie rentgenowskie) trwające dopóty, dopóki działają te czynniki

fluorescencyjny adj
fluo fluorescente
związany z fluorescencją, dotyczący fluorescencji, wykorzystujący zjawisko fluorescencji, oparty na fluorescencji

fluorowodorowy adj
fluoridrico
(chemia, chemiczny) związany z fluorowodorem, dotyczący fluorowodoru

fluorowy adj
fluorico
dotyczący fluoru

fluoryt n
fluorite
(mineralogia, mineralogiczny) różnobarwny minerał z gromady halogenków, zawierający fluorek wapnia;

fobia ˈfɔbʲja n
antipatia fobia
(potocznie, potoczny) niechęć, antypatia, uprzedzenie
fobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

foggiański adj
foggiano
(rzadki, rzadko używany) związany z Foggią, dotyczący Foggii

fok fɔk n
albero di trinchetto
(potocznie, potoczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) fokmaszt
fiocco
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jeden z żagli pierwszego masztu;

foka ˈfɔka n
foca
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

fokmaszt n
albero di trinchetto
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy maszt od strony dziobu jednostek pływających, które posiadają co najmniej dwa maszty;

folacyna ˌfɔlaˈʦ̑ɨ̃na n
folacina
(zobacz) kwas foliowy

folder ˈfɔldɛr n
cartella
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog
pieghevole
rodzaj druku reklamowego lub informacyjnego;

folia bąbelkowa n
pluriball
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;

folklor ˈfɔlklɔr n
folklore folclore
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

folklorysta n
folclorista folklorista
(etnografia, etnograficzny) osoba specjalizująca się w folklorystyce, badacz folkloru

folklorystka n
folclorista folklorista
(etnografia, etnograficzny) kobieta specjalizująca się w folklorystyce, badaczka folkloru

folklorystycznie adv
folcloristicamente
w sposób folklorystyczny

folklorystyczny adj
folcloristico folkloristico
odnoszący się do folkloru lub folklorystyki, związany z folklorem lub folklorystyką

folusz ˈfɔluʃ n
follone
(staropolski) (włókiennictwo) urządzenie do folowania sukna;

folusznik n
follatore follone folloniere fullone
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wstępnie przygotowujący i czyszczący z tłuszczów i klejów tkaniny wełniane;

folwark ˈfɔlvark n
fattoria
(dawniej, dawny) dom mieszkalny, w którym mieszka właściciel wioski lub czeladź
(dawniej, dawny) duże, samodzielne gospodarstwo rolne wraz z kompleksem budynków gospodarczych i mieszkalnych, a należące do dworu lub do właściciela ziemskiego;

fon fɔ̃n n
phon
(fizyka, fizyczny) jednostka poziomu głośności

fonacja n
fonazione
(medycyna, medyczny) w foniatrii: emisja głosu

fondue n
fonduta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;

fonetyczny adj
fonetico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki

fonia n
fonazione
(medycyna, medyczny) w foniatrii: emisja głosu
suono onda acustica
(akustyka, akustyczny) reprodukowany dźwięk docierający do ucha słuchającego przy odtwarzaniu nagrania, projekcji filmu itp. w postaci fali akustycznej
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (telewizja, telewizyjny) sygnał dźwiękowy przesyłany z nadajnika do odbiornika radiowego, telewizyjnego itp., za pomocą fali elektromagnetycznej

foniatra fɔ̃ˈɲatra n
foniatra
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń głosu, mowy i języka
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka foniatrii

foniatria fɔ̃ˈɲatrʲja n
foniatria
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem i zaburzeniami wydawania głosu (przez człowieka);

foniatryczny adj
foniatrico
(medycyna, medyczny) związany z foniatrią, dotyczący foniatrii

fonogeniczny adj
fonogenico
o dźwięku: taki, który nadaje się do utrwalania na płycie lub taśmie i odtwarzania

fonografia ˌfɔ̃nɔˈɡrafʲja n
fonografia
zapisywanie dźwięków na nośnikach danych np. płytach kompaktowych albo kasetach mangetofonowych

fonograficzny adj
fonografico
(technologia, technika, techniczny) związany z fonografem, dotyczący fonografu

fonologiczny adj
fonologico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonologią, dotyczący fonologii

fonometryczny adj
fonometrico
związany z fonometrią lub fonometrem, dotyczący fonometrii lub fonometru

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
fontana nasone
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

forint ˈfɔrʲĩnt n
fiorino
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier;

forma ˈfɔrma n
forma
zewnętrzny kształt

forma sonatowa ˈfɔrma ˌsɔ̃naˈtɔva n
forma-sonata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyczęściowa forma muzyczna składająca się z ekspozycji, przetworzenia i repryzy, występująca jako pierwsza część sonaty, koncertu czy symfonii;

formacyjny adj
formativo
dotyczący formacji, związany z formacją

formalina n
formalina formolo
(chemia, chemiczny) roztwór wodny formaldehydu, stosowany jako środek odkażający i konserwujący;

formalista ˌfɔrmaˈlʲista n
formalista
człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania

formalizacja n
formalizzazione
procedura, której celem jest przedstawienie danej teorii lub systemu w sformalizowanej postaci

formalizm n
formalismo
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu

formator n
formatore
osoba trudniąca się pomocą w jakimkolwiek rozwoju osobowości człowieka

formować fɔrˈmɔvaʨ̑ v
formare foggiare
nadawać czemuś określoną formę, kształt

formułować v
formulare
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie

fornir ˈfɔrʲɲir n
impiallacciatura
cienkie płaty drewna uzyskiwane przez skrawanie;

forpoczta fɔrˈpɔʧ̑ta n
avamposto
(wojskowość, wojskowy) (przestarzałe, przestarzały) wysunięte stanowisko posterunkowe
avanguardia
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) osoba lub zjawisko, które wyprzedza swoją epokę

forsteryt n
forsterite
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

fort fɔrt n
fortezza fortino rocca
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna

forte adv
forte
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głośno, silnie, mocno

forteca fɔrˈtɛʦ̑a n
fortezza
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia;

fortel ˈfɔrtɛl n
espediente ripiego scappatoia
sprytne oszustwo, podstęp

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
pianoforte pianoforte a coda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

fortuna fɔrˈtũna n
fortuna
los, szczególnie ten dobry
fortuna fior di quattrini
wielkie bogactwo

fortuna kołem się toczy fɔrˈtũna ˈkɔwɛ̃mʲ‿ɕɛ ˈtɔʧ̑ɨ proverb
la ruota gira
w każdej chwili może nastąpić nagła odmiana losu na złe lub dobre

fortyfikować v
fortificare
(budownictwo) (wojskowość, wojskowy) budować fortyfikacje; stawiać umocnienia obronne

fosfor ˈfɔsfɔr n
fosforo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
fosfato
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fosforanowy adj
fosfatico
(chemia, chemiczny) związany z fosforanem, dotyczący fosforanów

fosforescencja ˌfɔsfɔrɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
fosforescenza
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał wywołane uprzednim naświetlaniem i trwające po jego ustaniu;

fosforoskop ˌfɔsfɔˈrɔskɔp n
fosforoscopio
(fizyka, fizyczny) przyrząd do mierzenia zmian natężenia fosforescencji

fosforowy adj
fosforico
(chemia, chemiczny) dotyczący fosforu; zawierający fosfor

fot n
fot
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia światła w układzie CGS, równa jednemu lumenowi na centymetr kwadratowy i równoważna 10 000 luksów;

fotel ˈfɔtɛl n
poltrona strapuntino
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

foto- ˈfɔtɔ prefix
foto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z fotografią
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze światłem

fotogeniczność n
fotogenia fotogenicità
cecha tego, co fotogeniczne; cecha tych, którzy są fotogeniczni

fotogeniczny adj
fotogenico
korzystnie wyglądający na zdjęciach

fotograf fɔˈtɔɡraf n
fotografo
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
fotografia
sztuka wykonywania fotografii (1.1);
fotografia foto
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
fotografico
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
fotografare
robić zdjęcie, robić fotografię

fotogrametryczny ˌfɔtɔɡrãmɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
fotogrammetrico
związany z fotogrametrią

fotokomórka n
fotocellula
(elektronika, elektroniczny) urządzenie służące do pomiaru światła, przetwarzające sygnały optyczne na elektryczne

fotokopia ˌfɔtɔˈkɔpʲja n
fotocopia
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu, druku, rękopisu itp. uzyskana techniką fotograficzną

fotoluminescencja ˌfɔtɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
fotoluminescenza
(fizyka, fizyczny) emisja fal elektromagnetycznych przez ciało w wyniku pochłonięcia fotonu;

fotometryczny adj
fotometrico
(fizyka, fizyczny) związany z fotometrią, dotyczący fotometrii

fotomodelka ˌfɔtɔ̃mɔˈdɛlka n
fotomodella
modelka pozująca do zdjęć

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
fotomontaggio
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

foton ˈfɔtɔ̃n n
fotone
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotonowy adj
fotonico
(fizyka, fizyczny) związany z fotonem, dotyczący fotonów

fotorealizm n
fotorealismo
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;

fotoreporter ˌfɔtɔrɛˈpɔrtɛr n
fotocronista fotoreporter
mężczyzna wykonujący zdjęcia na zlecenie redakcji lub agencji prasowej

fotosyntetyczny adj
fotosintetico
związany z fotosyntezą, dotyczący fotosyntezy

fotosynteza n
fotosintesi
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

fototerapia ˌfɔtɔtɛˈrapʲja n
fototerapia
(medycyna, medyczny) (zobacz) światłolecznictwo

fototropizm ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥ n
fototropismo
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę;

fowizm n
fauvismo
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł

foyer n
ridotto foyer
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
frammento
wyodrębniona część czegoś

fragmentacja ˌfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
frammentazione
podział na części, wydzielenie fragmentów

frajer ˈfrajɛr n
credulone gonzo grullo
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane

frakcyjny adj
fazioso
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z frakcją, dotyczący frakcji; przynależący do frakcji

franciszkanin n
francescano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;

franciszkanizm frãɲˈʨ̑iʃkaɲism̥ n
francescanesimo
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) katolicki ruch religijny zapoczątkowany w XIII w. przez Franciszka z Asyżu, jeden z nurtów w duchowości chrześcijańskiej;

franciszkanka frãɲˈʨ̑iʃkãŋka n
francescana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica ze zgromadzenia franciszkańskiego

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci adj
francescano
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
francescano
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością

francuska choroba frãnˈʦ̑uska xɔˈrɔba n
mal francese malfrancese
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) kiła

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
francese
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
francese
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

francuski pocałunek frãnˈʦ̑usʲci ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
bacio alla francese
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust;

franczyza n
franchigia
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj współpracy gospodarczej pomiędzy samodzielnymi podmiotami, w ramach której franczyzobiorca prowadzi swoje przedsiębiorstwo pod marką i według koncepcji franczyzodawcy;

frank frãŋk n
franco
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich

frankijski frãŋʲˈcijsʲci adj
franco
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) - średniow. właściwy Frankom, związany z Frankami (germańskim plemieniem)

franko-prowansalski n
francoprovenzale
(językoznawstwo, językoznawczy) język franko-prowansalski;

frankofobia ˌfrãŋkɔˈfɔbʲja n
francofobia
niechęć do wszystkiego, co francuskie; niechęć do Francuzów lub ich kultury

frans frãw̃s n
francio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

frascati frasˈʦ̑atʲi n
frascati
wytrawne, białe wino pochodzące z Castelli Romani

fraszka n
bagatella
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki żartobliwy wierszyk;
bagatella bazzecola
(potocznie, potoczny) błahostka

frazeologia n
fraseologia
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób wyrażeń;

frazeologiczny adj
fraseologico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii

freediver n
apneista
(sport, sportowy) osoba uprawiająca freediving

fregata frɛˈɡata n
fregata
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych;
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;

fregata orla frɛˈɡata ˈɔrla n
fregata aquila fregata di Ascension
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata aquila, gatunek ptaka z rodziny fregat;

frenologia n
frenologia
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;

frenologiczny adj
frenologico
(medycyna, medyczny) związany z frenologią, dotyczący frenologii

fresk frɛsk n
affresco
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk;
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką fresku (1.1)

frezarka frɛˈzarka n
fresatrice
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;

frezja ˈfrɛzʲja n
fresia
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty;

frittata frʲitˈːata n
frittata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska odmiana omleta zapiekana na patelni na maśle, z mieszanką warzywną, serem, niekiedy z czosnkiem lub anchois

friulski ˈfrʲjulsʲci adj
friulano
charakterystyczny dla regionu Friuli-Wenecja Julijska, związany lub wywodzący się z regionu Friuli-Wenecja Julijska

frontalny adj
frontale
czołowy, przedni

fronton n
frontone
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;

frontonowy adj
frontonale
związany z frontonem, dotyczący frontonu

frotté n
spugna
(włókiennictwo) bawełniana lub bawełnianopodobna tkanina o strukturze pętelkowej

fruktoza n
fruttosio
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frustracja n
frustrazione
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frutarianizm n
fruttarismo fruttarianesimo
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;

fryderycjański adj
federiciano
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarza Fryderyka II Wielkiego

frygijski adj
frigio
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii

frykas n
fricassea
(dawniej, dawny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuska potrawka z pokrojonych mięs
leccornia ghiottoneria
coś smacznego, wykwintna potrawa

frytka ˈfrɨtka n
patatina
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;

frytkownica n
friggitrice pentola per friggere
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
parrucchiere barbiere
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzura frɨˈzura n
acconciatura pettinatura
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

fryzyjski adj
frisone
dotyczący Fryzji albo Fryzów (Fryzyjczyków)

fryzyjski n
frisone
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodniogermański, którym posługują się Fryzowie

frędzel ˈfrɛ̃nʣ̑ɛl n
frangia nappa fiocchetto
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny

fuj interjection
bleah puah
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fular n
foulard
(krawiectwo) apaszka, lekka jedwabna chustka z fularu (1.1)
(włókiennictwo) rodzaj cienkiej tkaniny jedwabnej

fulmar n
fulmaro
(ornitologia, ornitologiczny) Fulmarus Stephens, duży ptak morski z rodziny burzykowatych;

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
fondamento
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;

fundamentalista ˌfũndãmɛ̃ntaˈlʲista n
fondamentalista integralista
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki

fundamentalizm n
fondamentalismo
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
fondamentale basilare
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy

fundator fũnˈdatɔr n
fondatore iniziatore
ktoś, kto coś ufundował lub dał czemuś początek;

fundatorka n
fondatrice
kobieta, która coś ufundowała lub dała czemuś początek

funikular n
funicolare
kolej szynowa, a zarazem kolej linowa, w której ruch pojazdu wywołany jest liną napędową, i o stale przymocowanym do niej wagonem

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
funzione
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;

funkcja stanu ˈfũŋkʦ̑ʲja ˈstãnu n
funzione di stato
(fizyka, fizyczny) funkcja zależna wyłącznie od stanu układu

funkcja wymierna ˈfũŋkʦ̑ʲja vɨ̃ˈmʲjɛrna n
funzione razionale
(matematyka, matematyczny) iloraz dwóch wielomianów;

funkcja wzajemnie jednoznaczna n
biiezione
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;

funkcjonalizm n
funzionalismo
(antropologia, antropologiczny) nurt uznający rolę najmniejszego nawet zjawiska dla rozwoju i zachodzących przemian;
(architektura, architektoniczny) (sztuka) nurt uwydatniający nadrzędność funkcji użytkowej dzieła
(filozofia, filozoficzny) nurt podkreślający rolę przyczyn i skutków w analizie filozoficznej
(psychologia, psychologiczny) kierunek badań podkreślający funkcje zjawisk psychologicznych;
(socjologia, socjologiczny) nurt podkreślający rolę funkcji pełnionych przez fakty, zjawiska i procesy społeczne;

funkcjonalność ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
funzionalità
cecha tego, co jest funkcjonalne

funkcjonalny adj
funzionale
związany z funkcjonowaniem

funkcjonariusz ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
funzionario
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej;

funkcjonować ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
funzionare
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy

fura ˈfura n
carrata
ilość ładunku mieszcząca się na wozie konnym
carro
pojazd ciągnięty przez konie;
mucchio sacco
duża ilość czegoś

furan n
furano
(chemia, chemiczny) ciekły, łatwopalny węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C4H4O, mający zapach zbliżony do chloroformu;

furia ˈfurʲja n
furia
złość, wściekłość, gniew

furman ˈfurmãn n
vetturale
człowiek powożący zaprzęgiem konnym, zwykle furmanką

furosemid ˌfurɔˈsɛ̃mʲit n
furosemide
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy

fuszerka n
pastrocchio
praca wykonana źle, niedbale czy świadomie z błędami

futbolówka n
pallone da calcio
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) piłka używana podczas gry w futbol

futro ˈfutrɔ n
pelliccia
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan

futrzany adj
di pelliccia di pelo
zrobiony z futra

futurolog n
futurologo
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe

futurologia ˌfuturɔˈlɔɟja n
futurologia
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii;

futurologiczny adj
futurologico
związany z futurologią, dotyczący futurologii

futurysta n
futurista
(sztuka) artysta, twórca, który tworzy w nurcie futuryzmu

futurystycznie adv
futuristicamente
w sposób futurystyczny

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
futurista
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu
taki, który wygląda jakby był wytworem techniki przyszłości

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
futurismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

fąfel n
bimbo
(żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) małe dziecko

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
gabardine
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.

gabinet ɡaˈbʲĩnɛt n
gabinetto
(przenośnie, przenośnia) rada ministrów
gabinetto studio
lokal przeznaczony do wykonywania specjalistycznego zawodu

gabinet cieni n
governo ombra
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;

gablota ɡaˈblɔta n
auto macchina
(slangowo) (motoryzacja) samochód, szczególnie jeśli drogi, duży
vetrina
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary

gaboński ɡaˈbɔ̃j̃sʲci adj
gabonese
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce

gabro n
gabbro
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) magmowa skała głębinowa, gruboziarnista, barwy czarnej lub ciemnozielonej;

gach ɡax n
ganzo
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) lub (żartobliwie) kochanek, szczególnie kochanek mężatki

gad ɡat n
rettile
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;

gadatliwy ˌɡadaˈtlʲivɨ adj
verboso chiacchierone logorroico prolisso ridondante
taki, który dużo i chętnie mówi

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
gadolinio
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gadulstwo ɡaˈdulstfɔ n
loquacità
(potocznie, potoczny) mówienie zbyt dużo, zbędne gadanie

gaduła ɡaˈduwa n
chiacchierone ciarlone parolaio
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi

gaecki adj
gaetano
związany z Gaetą, dotyczący Gaety

gafa n
gaffe topica
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się

gag ɡak n
gag
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych

gagat ˈɡaɡat n
giaietto gagate giavazzo jais
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie;

gajowy ɡaˈjɔvɨ n
guardaboschi
(leśnictwo) pracownik nadleśnictwa opiekujący się określoną częścią lasu

gajówka ɡaˈjufka n
beccafico
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia borin, mały, niepozorny ptak leśny o melodyjnym głosie;
casa del guardaboschi
(leśnictwo) dom gajowego

gal ɡal n
gallio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

gala ˈɡala n
abito di gala
uroczyste strój/ubranie
gala
przyjęcie, na którym pojawiają się znane osoby

galaktyczny adj
galattico
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
galassia
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galareta ˌɡalaˈrɛta n
gelatina
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny

galaretowaty ˌɡalarɛtɔˈvatɨ adj
gelatinoso
podobny do galarety, przypominający galaretę

galas ˈɡalas n
galla
(botanika, botaniczny) narośl na liściach roślin, spowodowana przez złożenie w nich owadzich jaj;

galeas n
galeazza
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) rodzaj okrętu wiosłowo-żaglowego używanego od końca XVI wieku do połowy XVIII wieku;

galera ɡaˈlɛra n
galera galea
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;

galernik ɡaˈlɛrʲɲik n
galeotto
(historia, historyczny, historycznie) wioślarz, przykładowo więzień lub niewolnik, pracujący przymusowo na galerze

galery n
bagno penale
(historia, historyczny, historycznie) kara polegająca na zmuszeniu kogoś do pracy jako wioślarz na galerze

galicyjski ˌɡalʲiˈʦ̑ɨjsʲci adj
galiziano
dotyczący Galicji, związany z Galicją, pochodzący z Galicji (części Polski pod zaborami)

galicyzm ɡaˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
francesismo gallicismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego;

galijski adj
gallico
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów

galijski n
gallico
(językoznawstwo, językoznawczy) kontynentalny język celtycki używany od VI wieku p.n.e. najdalej do V wieku n.e.;

galilejski ˌɡalʲiˈlɛjsʲci adj
galileo
związany z Galileą, dotyczący Galilei

galisyjski adj
galiziano gallego
związany z Galicją, dotyczący Galicji (na Półwyspie Iberyjskim)

galisyjski n
gallego
(językoznawstwo, językoznawczy) język galisyjski (galicyjski);

gallikański adj
gallicano
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gallikanizmem i gallikanami, dotyczący gallikanizmu

galon ˈɡalɔ̃n n
gallone
(jednostka miary) jednostka objętości używana w krajach anglosaskich;
naszywka ze złotej lub srebrnej taśmy na mundurach lub liberiach;

galop ˈɡalɔp n
galoppo
(jeździectwo, jeździecki) szybki, trzytaktowy chód konia;
galoppo galop
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec w takcie 2/4, pochodzący z Francji;

galopować v
galoppare
(jeździectwo, jeździecki) (zoologia, zoologiczny) biec galopem

galowy adj
di gala
dotyczący gali

galwaniczny adj
galvanico
(chemia, chemiczny) (elektryczność) (fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z galwanizmem, dotyczący galwanizmu

galwanizacja n
galvanizzazione
(technologia, technika, techniczny) powlekanie wyrobu metalowego warstwą innego metalu

galwanometr n
galvanometro
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru słabego prądu elektrycznego

galwanoterapia n
galvanoterapia
(medycyna, medyczny) metoda leczenia, polegająca na zastosowaniu prądu stałego o niskim napięciu i natężeniu

gama ˈɡãma n
gamma
(przenośnie, przenośnia) szereg odmian czegoś do wyboru
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;

gambijski ɡãmˈbʲijsʲci adj
gambiano
odnoszący się do Gambii, państwa w Afryce

gambit ˈɡãmbʲit n
gambetto
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;

gameta ɡãˈmɛta n
gamete
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;

gametangium ˌɡãmɛˈtãŋʲɟũm n
gametangio
(biologia, biologiczny) organ lub komórka, w którym są wytwarzane gamety;

gamma ˈɡãmːa n
gamma
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ;

gang ɡãŋk n
congrega gang
grupa przestępcza

gangrena ɡãŋˈɡrɛ̃na n
cancrena
(medycyna, medyczny) proces gnilny tkanek wywołany w żywym organizmie przez bakterie gnilne;
(przenośnie, przenośnia) upadek moralny, zepsucie

gangster ˈɡãŋkstɛr n
gangster
osoba należąca do gangu

gangsterski adj
da gangster di gangster gangsteristico
związany z gangsterem, charakterystyczny dla gangstera

gangsterstwo n
gangsterismo
przestępczość gangsterska

ganienie n
rimproverare
udzielanie nagany

ganić v
biasimare redarguire sgridare
wyrażać słownie dezaprobatę, udzielać słownej krytyki

gap niebieskonogi n
sula piediazzurri
(ornitologia, ornitologiczny) Sula nebouxii, gatunek ptaka z rodziny głuptaków;

gapić się ˈɡapʲiʨ̑‿ɕɛ v
fissare
(potocznie, potoczny) uporczywie się przyglądać, wpatrywać się

garaż ˈɡaraʃ n
garage autorimessa
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garb ɡarp n
gobba
(medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem
wypukłość na jakimś przedmiocie

garbarstwo ɡarˈbarstfɔ n
conceria
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyprawianie skór;

garbarz ˈɡarbaʃ n
conciatore coiaio conciapelli cuoiaio
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór

garbaty ɡarˈbatɨ adj
gobbo
mający wypukłość, wybrzuszenie, zgrubienie lub skrzywienie
z widocznym skrzywieniem kręgosłupa; z garbem

garbus ˈɡarbus n
gobbo
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek z garbem (kifozą)
maggiolino
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

garbuska ɡarˈbuska n
gobba
(pogardliwie, pogardliwy) kobieta garbata

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
guardaroba
ogół odzieży, ubrań, które się posiada

garderobiana n
guardarobiera
pracownica teatru odpowiedzialna za kostiumy

garderobiany n
guardarobiere
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) mężczyzna obsługujący garderobę aktorską
(dawniej, dawny) służący odpowiedzialny za garderobę

gardziel n
strozza
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) odpowiednik gardła u zwierząt; rzadziej określenie ludzkiego gardła

gardło ˈɡardwɔ n
gola
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

gardłowy adj
faringale
(fonetyka, fonetyczny) artykułowany gardłem
faringeo
(anatomia, anatomiczny) związany z gardłem, dotyczący gardła

garncarz ˈɡarn̥ʦ̑aʃ n
vasaio
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne

garnek ˈɡarnɛk n
pentola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
abito vestito
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garnizon n
guarnigione
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu
guarnigione caserma
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania garnizonu (1.1)

garota ɡaˈrɔta n
garotta garrotta
broń mająca postać cienkiego paska materiału lub linki do uchwycenia oburącz i zaciśnięcia na szyi ofiary;

garść ɡarʲɕʨ̑ n
manciata manata
ilość mieszcząca się w garści (1.1)
pugno
dłoń złożona tak, aby móc coś zaczerpnąć lub chwycić

gasidło n
spegnitoio
narzędzie do gaszenia świec w formie metalowego stożka niejednokrotnie umocowywanego na kiju;

gaskoński ɡaˈskɔ̃j̃sʲci adj
guascone
związany z Gaskonią lub Gaskończykami, dotyczący Gaskonii

gastroenterologiczny adj
gastroenterologico
(medycyna, medyczny) związany z gastroenterologią, dotyczący gastroenterologii

gastrolog ɡaˈstrɔlɔk n
gastroenterologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu pokarmowego, gruczołów trawiennych i dróg żółciowych
gastroenterologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka gastrologii

gastrologiczny adj
gastroenterologico
(medycyna, medyczny) związany z gastrologią, dotyczący gastrologii

gastroskopia n
gastroscopia
(medycyna, medyczny) wziernikowanie górnego odcinka przewodu pokarmowego;

gaszenie ɡaˈʃɛ̃ɲɛ n
spegnimento
(rzeczownik odczasownikowy) od gasić

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
sorta
odmiana czegoś, typ, rodzaj
specie
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;

gaucho n
gaucho
południowoamerykański konny pasterz;

gaworzyć v
balbettare
(potocznie, potoczny) o niemowlętach: wydawać pierwsze dźwięki, będące zalążkiem mowy artykułowanej

gawot n
gavotta
(choreografia, choreograficzny) (folklor) starofrancuski taniec ludowy w tempie umiarkowanym, w takcie parzystym

gawron ˈɡavrɔ̃n n
corvo comune corvo nero corvo propriamente detto corvo selvatico
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;
corvo comune corvo selvatico
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku gawronów (1.1)

gaz ɡas n
gas
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna
(motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
gas serra
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
gas mostarda
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego

gaz płynny ˈɡas ˈpwɨ̃nːɨ n
GPL
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał

gaz syntezowy ˈɡas ˌːɨ̃ntɛˈzɔvɨ n
gas di sintesi syngas
gaz, w którego skład wchodzi głównie para wodna oraz tlenek węgla

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
gas nobile
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny ostatniej, 18 grupy układu okresowego;

gazeciarz ɡaˈzɛʨ̑aʃ n
strillone
(handel, handlowy) człowiek, który sprzedaje lub dostarcza gazety

gazeta ɡaˈzɛta n
giornale gazzetta
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazetowy adj
da giornale di giornale
(poligrafia) związany z gazetą, dotyczący gazety

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
noce moscata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;

gałka oczna n
bulbo oculare
(anatomia, anatomiczny) kulista część oka wypełniająca oczodół

gałązka ɡaˈwɔ̃w̃ska n
fuscello ramoscello
mała gałąź

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
ramo
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
estintore
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gaża ˈɡaʒa n
ingaggio
wynagrodzenie za pracę artysty scenicznego (aktora, muzyka)

gbur ɡbur n
bifolco cafone tanghero villano villanzone zotico
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek opryskliwy, nieobyty towarzysko

gburowaty adj
grossolano rozzo zotico villano pacchiano
zachowujący się w sposób niegrzeczny, szorstki

gdakać ˈɡdakaʨ̑ v
crocchiare
o kurze: wydawać głos

gdy ɡdɨ conjunction
quando mentre
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈʦ̑ujɔ̃w̃ proverb
quando il gatto non c'è i topi ballano
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.

gdyby ˈɡdɨbɨ conjunction
se mai semmai
…wprowadzający w zdaniu podrzędnym warunek, który w danej sytuacji nie jest możliwy do spełnienia

gdzie ɟʥ̑ɛ interrogativePronoun
dove 'ndo' doe duv duva dóve
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie diabeł nie może, tam babę pośle ˈɟʥ̑ɛ ˈdʲjabɛwʲ ɲɛ‿ˈmɔʒɛ ˈtãm ˈbabɛ ˈpɔɕlɛ proverb
la donna per piccola che sia, vince il diavolo in furberia
kobieta jest przebieglejsza od diabła, umie zaszkodzić w każdej sytuacji i każdego skusić do grzechu

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
altrove
do innego miejsca
w innym miejscu

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟʥ̑ɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕʨ̑ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑ɔ ˈjɛ̇ɕʨ̑ proverb
troppi cuochi guastano la cucina
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu

gdziekolwiek ɟʥ̑ɛˈkɔlvʲjɛk indefinitePronoun
dovunque ovunque
w jakimkolwiek miejscu
ovunque dovunque
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce

gdzieniegdzie ɟʥ̑ɛ̇̃ˈɲɛ̇ɟʥ̑ɛ adv
a tratti da qualche parte
w niektórych miejscach

gejsza ˈɡɛjʃa n
geisha
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
geco
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gekon turecki n
geco verrucoso
(herpetologia, herpetologiczny) Hemidactylus turcicus, gatunek jaszczurki z rodziny gekonowatych;

gelazjański adj
gelasiano
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do papieża Gelazego I; ,

gelotologia n
gelotologia
terapia śmiechem;

gemmologia n
gemmologia
(mineralogia, mineralogiczny) nauka o kamieniach szlachetnych;

gemmologiczny adj
gemmologico
(mineralogia, mineralogiczny) związany z gemmologią, dotyczący gemmologii

gen ɡɛ̃n n
gene
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

genealog n
genealogista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyk badający dzieje rodów z uwzględnieniem koligacji

genealogia ˌɡɛ̃nɛaˈlɔɟja n
genealogia
geneza rodu uwzględniająca następstwo pokoleń i koligacje
(historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się dziejami rodów

genealogiczny adj
genealogico
związany z genealogią

generalicja n
generalità
(wojskowość, wojskowy) korpus generałów

generalizować v
generalizzare
uogólniać

generalnie adv
generalmente
na ogół, powszechnie
zazwyczaj, najczęściej

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
generale
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

generał broni ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi n
generale di corpo d'armata tenente generale
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;

generał dywizji ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji n
generale di divisione maggiore generale
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni

genetycznie adv
geneticamente
w sposób dotyczący genetyki / genów

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
genetica
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;

geneza ɡɛ̃ˈnɛza n
genesi
zespół czynników prowadzących do powstania czegoś

genialny adj
maestro
znakomity

geniusz ˈɡɛ̃ɲjuʃ n
genio
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach

genotoksyczność n
genotossicità
bezpośrednia reakcja rakotwórczych związków chemicznych z kwasem deoksyrybonukleinowym (DNA);

gentamycyna ˌɡɛ̃ntãmɨˈʦ̑ɨ̃na n
gentamicina
antybiotyk aminoglikozydowy zabijający bakterie tlenowe, wytwarzany przez promieniowce;

genuenka ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃nka n
genovese
mieszkanka Genui, kobieta pochodząca z tego miasta

genueńczyk ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
genovese
mieszkaniec Genui, osoba pochodząca z Genui

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
genovese
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui

geocentryzm n
geocentrismo
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Ziemi we wszechświecie;

geoda n
geode
(mineralogia, mineralogiczny) wnęka w masie skalnej, której ściany obrośnięte są minerałem;

geodeta ˌɡɛɔˈdɛta n
geodeta
osoba zajmująca się geodezją

geodetka n
geodeta
kobieta zajmująca się geodezją

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
geodesia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geodezyjny ˌɡɛɔdɛˈzɨjnɨ adj
geodetico
dotyczący geodezji, związany z geodezją

geofizyk n
geofisico
naukowiec zajmujący się geofizyką

geoglif n
geoglifo
(sztuka) dużych rozmiarów wzór utworzony przez ludzi na powierzchni ziemi poprzez usypanie ze skał, ziemi lub innych trwałych elementów krajobrazu;

geograf ɡɛˈɔɡraf n
geografo
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
geografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficznie adv
geograficamente
w sposób odnoszący się do geografii

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
geografico
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
geologia
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geologicznie adv
geologicamente
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) odnosząc się do geologii

geomancja ˌɡɛɔ̃ˈmãnʦ̑ʲja n
geomanzia
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;

geometra ˌɡɛɔ̃ˈmɛtra n
geometra
(dawniej, dawny) (zobacz) geodeta
(matematyka, matematyczny) specjalista z dziedziny geometrii

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
geometria
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;

geometryczność n
geometricità
cecha tego, co jest geometryczne

geometryczny ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
geometrico
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii
składający się z elementów będących figurami geometrycznymi

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
geomorfologia
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

geomorfologiczny adj
geomorfologico
(geologia, geologiczny) związany z geomorfologią, dotyczący geomorfologii

geopolimer n
geopolimero
(budownictwo) syntetyczny polimer, glinokrzemian;

geopolitycznie adv
geopoliticamente
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w sposób dotyczący geopolityki

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
geopolitico
dotyczący położenia geograficznego danego obszaru, które wpływa na jego sytuację polityczną

geopolityka n
geopolitica
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne

geosfera n
geosfera
(geologia, geologiczny) powłoka globu ziemskiego;

gepard ˈɡɛpart n
ghepardo
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

gepard grzywiasty n
ghepardo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Acinonyx jubatus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim w Afryce;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku gepardów grzywiastych (1.1)

gerbera ɡɛrˈbɛra n
gerbera
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju gerbera (1.1)
(botanika, botaniczny) Gerbera, rodzaj bylin z rodziny astrowatych;
kwiat gerbery (1.2)

gereza ɡɛˈrɛza n
guereza
(zoologia, zoologiczny) małpa z rodzaju gerez (1.1)

gereza abisyńska n
guereza
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Colobus guereza Rüppell, gatunek małp z rodziny koczkodanowatych, występujący w Afryce;
(zoologia, zoologiczny) małpa z gatunku gerez abisyńskich (1.1)

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
geriatria
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego;

geriatryczny adj
geriatrico
(medycyna, medyczny) dotyczący geriatrii lub geriatrów

german ˈɡɛrmãn n
germanio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanista ˌɡɛrmãˈɲista n
germanista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawca języka, literatury i kultury niemieckiej

germanistyka n
germanistica
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germanizacja n
germanizzazione
narzucanie lub dobrowolne przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego

germanizować v
germanizzare
(książkowy) narzucać kulturę i język niemiecki
germanizzarsi
przyswajać kulturę i język niemiecki, stawać się Niemcem

germanofil n
germanofilo
zwolennik Niemców i wszystkiego, co niemieckie

germanofilstwo n
germanofilia
(pejoratywnie, pejoratywny) faworyzowanie tego, co niemieckie; zauważalna przychylność Niemcom

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
germanico
dotyczący Germanów lub Germanii

geronto- ɡɛˈrɔ̃ntɔ
geronto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starością, starcami

gerontologiczny adj
gerontologico
(medycyna, medyczny) związany z gerontologią, dotyczący gerontologii

gerundiwum n
gerundivo
(językoznawstwo, językoznawczy) łaciński imiesłów bierny czasu przyszłego, który określa czynność, jaka powinna zostać wykonana

gest ɡɛst n
gesto
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvaʨ̑ v
gesticolare gestire
poruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi, pokazania czegoś, dania komuś jakiegoś znaku

getry n
scaldamuscoli
(odzieżownictwo) podkolanówki bez stóp;

getto ˈɡɛtːɔ n
ghetto
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

gettoizacja ˌɡɛtːɔ<sup>j</sup>iˈzaʦ̑ʲja n
ghettizzazione
(socjologia, socjologiczny) proces tworzenia się gett, homogenicznych obszarów zamieszkiwanych przez grupy mniejszościowe, które nie współżyją ze społeczeństwem większościowym;

ghański ˈɡãj̃sʲci adj
ghanese
odnoszący się do państwa Ghana

ghul n
ghul
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;

gibelin n
ghibellino
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech;

gibon ˈɟibɔ̃n n
gibbone
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona

gibon srebrzysty n
gibbone cenerino gibbone di Giava
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hylobates moloch Audebert, gatunek małpy z rodziny gibonowatych, występujący na Jawie;
(zoologia, zoologiczny) małpa z gatunku gibonów srebrzystych (1.1)

gibraltarski adj
gibilterriano
związany z Gibraltarem, dotyczący Gibraltaru

giez ɟɛs n
tafano
(zoologia, zoologiczny) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;

giełda ˈɟɛwda n
borsa
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

gigabajt n
gigabyte
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych;

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨʧ̑nɨ adj
gigantesco
ogromny, bardzo duży

gigantyzm n
gigantismo
ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu

gil ɟil n
ciuffolotto
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków;

gildia ˈɟildʲja n
fraglia gilda
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim, w szczególności łączące interesy kupców i innych grup zawodowych;

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
ginnastica
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną

gineko- ɟĩˈnɛkɔ
gineco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kobietą, samicą, kobiecością

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
ginecologo ginecologa
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii
ginecologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
ginecologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;

ginekolożka n
ginecologa
(potocznie, potoczny) lekarka specjalistka w zakresie ginekologii

gingerol n
gingerolo
(biochemia, biochemiczny) fitoskładnik imbiru

gitara ɟiˈtara n
chitarra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara basowa n
basso basso elettrico chitarra basso
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
chitarra elettrica
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
chitarrista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

gitarzystka ˌɟitaˈʒɨstka n
chitarrista
kobieta, która gra na gitarze

giętki ˈɟɛ̃ntʲci adj
malleabile
coś dające się łatwo wyginać

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
glaciologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

glacjologiczny adj
glaciologico
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z glacjologią, dotyczący glacjologii

gladiatorski adj
gladiatorio
związany z gladiatorem, dotyczący gladiatora

glaukofan n
glaucofane
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli;

glazura ɡlaˈzura n
glassa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) polewa do produktów cukierniczych
smalto vetrina
(technologia, technika, techniczny) cienka powłoka szkliwa nakładana na wyroby ceramiczne, np. płytki, kafle;

gleba ˈɡlɛba n
suolo
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
glicerina glicerolo
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

glikogen n
glicogeno
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;

glin ɡlʲĩn n
alluminio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
argilla creta
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;

gliniasty adj
argilloso cretoso
zawierający dużo gliny

glissando n
glissando
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkie, płynne przejście przez szereg kolejnych dźwięków instrumentu, wywołane np. przez szybkie przesunięcie palca wzdłuż struny, po klawiszach lub przez wyciągnięcie rury puzonu;

glob ɡlɔp n
globo
(książkowy) kula ziemska

globalna wioska n
villaggio globale
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) glob ziemski jako wspólne miejsce zamieszkania dzięki mediom elektronicznym;

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔʨ̑ɛˈplɛ̃ɲɛ n
riscaldamento globale
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;

globalnie ɡlɔˈbalʲɲɛ adv
globalmente
na całym świecie

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
globale
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat

globus ˈɡlɔbus n
globo
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

gloryfikować v
esaltare
(książkowy) wysławiać, podnosić czyjeś zasługi, zalety

glosariusz n
glossario
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy

glotto- ˈɡlɔtːɔ
glotto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z językiem, mową

glottochronologia n
glottocronologia
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;

gluko-
gluco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cukrem

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
glucometro
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

glukoza n
glucosio
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

gluten ˈɡlutɛ̃n n
glutine
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gmatwanina n
imbroglio
coś w bezładzie, pomieszaniu, poplątaniu

gmina ˈɡmʲĩna n
comune comunità
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gnejs ɡnɛjs n
gneiss
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna średnio- i gruboziarnista o teksturze kierunkowej;

gniadosz n
baio
(jeździectwo, jeździecki) (hipologia, hipologiczny) gniady koń

gniady ˈɟɲadɨ adj
baio
(hipologia, hipologiczny) o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn

gniady ˈɟɲadɨ n
baio
(hipologia, hipologiczny) (potocznie, potoczny) gniadosz

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
connettore slot di espansione
(technologia, technika, techniczny) miejsce, gdzie do komputera podłącza się procesor, kartę graficzną lub inne karty
nido
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;
porta
(technologia, technika, techniczny) dwukierunkowe łącza komunikacyjne umożliwiające przesyłanie danych pomiędzy procesami działającymi na jednej lub wielu maszynach;
presa
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjnie przystosowany do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.;

gniazdować ɟɲazˈdɔvaʨ̑ v
annidare nidificare
(ornitologia, ornitologiczny) o ptakach: zakładać gniazda, odbywać lęgi
raccogliere raggruppare riunire
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego

gniew ɟɲɛf n
ira collera furore stizza
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gniewać v
far arrabbiare
wywoływać w kimś gniew
arrabbiarsi volerne a
czuć gniew

gniewny adj
adirato rabbioso
wyrażający gniew
arrabbiato rabbioso
mający w sobie gniew lub podatny nań

gnić ɟɲiʨ̑ v
marcire putrefare
ulegać procesowi rozkładu pod wpływem działania drobnoustrojów: bakterii i grzybów

gnomonika n
gnomonica
sztuka budowania zegarów słonecznych;

gnostycyzm n
gnosticismo
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;

gnostyczny adj
gnostico
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gnostycyzmem, dotyczący gnostycyzmu

gnostyk n
gnostico
(filozofia, filozoficzny) zwolennik gnostycyzmu

gnu ɡnu n
gnu
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

gnuśny ˈɡnuɕnɨ adj
ignavo indolente
(o osobach) charakteryzujący się lenistwem, ospałością
inattivo
(o rzeczach) charakteryzujący się brakiem działalności, aktywności

gnykowy adj
ioide
(anatomia, anatomiczny) związany z gnykiem, dotyczący gnyka

gnój ɡnuj n
sterco letame
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;
merdaiolo stronzo
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (wulgarnie, wulgaryzm) podstępny, złośliwy lub wredny mężczyzna

gnębić v
opprimere sopraffare tartassare vessare
znęcać się psychicznie lub fizycznie nad kim lub nad czym

gobelin ɡɔˈbɛlʲĩn n
gobelin
(sztuka) ozdobna tkanina, naśladująca malowidło, stosowana do ozdoby ścian

gocki adj
goto
związany z Gotami, dotyczący Gotów

gocki n
gotico
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;

godnie adv
degnamente
w sposób stosowny, odpowiedni

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
cognome
(przestarzałe, przestarzały) nazwisko
dignità
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;
predicato
zaszczytne stanowisko, oficjalna funkcja

godny ˈɡɔdnɨ adj
degno
zasługujący na coś
wart, zacny

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
ora
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy
(edukacja, edukacyjny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
coprifuoco
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godzina prawdy ɡɔˈʥ̑ĩna ˈpravdɨ n
l'ora della verità
sytuacja, w której dowiadujemy się czegoś ważnego o sobie lub o innych

godzinowy adj
orario
odnoszący się do godziny

godziny szczytu n
ore di punta
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg

gofr ɡɔfr̥ n
cialda gaufre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;

gofrownica ˌɡɔfrɔvʲˈɲiʦ̑a n
macchina per cialda piastra per cialda
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) maszynka do pieczenia gofrów;

goić v
guarire rimarginare
(medycyna, medyczny) powodować wyleczenie uszkodzeń skórnych lub śluzówkowych, np. zabliźnianie ran
rimarginare
(potocznie, potoczny) przyczyniać się do dobrostanu duchowego, psychicznego

gol ɡɔl n
gol rete
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golenie ɡɔˈlɛ̃ɲɛ n
rasatura sbarbatura
(fryzjerstwo, fryzjerski) usuwanie zarostu lub włosów tuż przy powierzchni skóry

goleń ˈɡɔlɛ̃ɲ n
stinco tibia
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;

golf ɡɔlf n
golf
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;

golfista ɡɔlˈfʲista n
golfista
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf

golfistka ɡɔlˈfʲistka n
golfista
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca golf

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
radere rasare
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
gondola
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
(lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca

gondolier ɡɔ̃nˈdɔlʲjɛr n
gondoliere
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) człowiek sterujący gondolą

gonfalon n
gonfalone confalone
zdobiona chorągiew noszona w orszaku lub procesji

gonfalonier n
gonfaloniere
(historia, historyczny, historycznie) cywilnego zarządcę we Florencji w XVI–XVII wieku
(historia, historyczny, historycznie) wyższy urzędnik włoskich komun;

gong ɡɔ̃ŋk n
gong
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;

goniometr n
goniometro
(geodezja, geodezyjny) przyrząd do wyznaczania kierunków lub kątów w terenie
(krystalografia, krystalograficzny) przyrząd do pomiaru kątów w krysztale

goniometria ˌɡɔ̃ɲɔ̃ˈmɛtrʲja n
goniometria
(matematyka, matematyczny) dział trygonometrii zajmujący się badaniem elementarnych własności funkcji trygonometrycznych

gonitwa n
corsa
(jeździectwo, jeździecki) bieg koni podczas wyścigów

gorczyca ɡɔrˈʧ̑ɨʦ̑a n
senape
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno gorczycy (1.1) do spożycia lub na siew

gordyjski adj
gordiano
związany z Gordionem (starożytnym miastem w Azji Mniejszej)

gorgonzola ˌɡɔrɡɔ̃w̃ˈzɔla n
gorgonzola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku;

gorset ˈɡɔrsɛt n
corsetto
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;

gorszyć v
scandalizzare
wywoływać oburzenie

gorycjanin n
goriziano
mieszkaniec Gorycji; osoba z tego miasta

gorycjanka n
goriziana
mieszkanka Gorycji; kobieta z tego miasta

gorycki adj
goriziano
związany z Gorycją, dotyczący Gorycji

goryczka wiosenna n
genziana primaticcia genzianella di primavera
(botanika, botaniczny) Gentiana verna L., gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych;

goryl ˈɡɔrɨl n
gorilla
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;

gorzkawy ɡɔʃˈkavɨ adj
amarognolo
o lekko, względnie gorzkim smaku; dosyć gorzki

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
amaro
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny

gorąca głowa ɡɔˈrɔ̃nʦ̑a ˈɡwɔva n
testa calda
o osobie porywczej, impulsywnej, reagującej gwałtownie

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
febbre
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego

gorączka Lassa n
febbre di Lassa
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa gorączka krwotoczna, występująca w państwach zachodniej Afryki i powodująca wiele przypadków śmierci;

gorączka złota ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka ˈzwɔta idiom
febbre dell'oro
nagły pęd do poszukiwania złota

gospel n
gospel
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór w stylu gospel (1.1)

gospoda n
locanda
dom zajezdny

gospodarczy ˌɡɔspɔˈdarʧ̑ɨ adj
economico
związany z gospodarką, dotyczący gospodarki

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
amministrazione
gospodarowanie, zarządzanie czymś
economia
całokształt działalności gospodarczej

gospodarstwo ˌɡɔspɔˈdarstfɔ n
podere fondo rustico
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie

gospodarstwo rolne n
fattoria
(rolnictwo, rolniczy) jednostka gospodarcza zajmująca się produkcją rolną;

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
casalinga
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi

gostek n
tipo
(potocznie, potoczny) negatywnie o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej

gotowanie ˌɡɔtɔˈvãɲɛ n
cottura
(rzeczownik odczasownikowy) od gotować

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
cucinare
przyrządzać ciepłą potrawę

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
pronto
skończony, wykonany
przygotowany do czegoś, na coś
chętny i zdolny do zrobienia czegoś

gotyk ˈɡɔtɨk n
gotico
rodzaj pisma łacińskiego używany w krajach Europy Zachodniej w późnym średniowieczu
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza;

gołoledź ɡɔˈwɔlɛʨ̑ n
gelicidio vetrone
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
piccione colombo
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gołąbek ɡɔˈwɔ̃mbɛk n
piccioncino
(żartobliwie) o kimś zakochanym, pozostającym w związku
pieszczotliwie o kimś bliskim

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
colombaia piccionaia
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi

gościnność n
ospitalità
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gość ɡɔɕʨ̑ n
cliente
osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji
ospite invitato visitatore guastafeste imbucato
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.
tipo individuo tizio
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej

gra ɡra n
gioco
zabawa według ustalonych reguł;
(sport, sportowy) mecz
granie na instrumencie

gra słów ˈɡra ˈswuf n
gioco di parole
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów

grab ɡrap n
carpino carpine
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;

grab pospolity n
carpine carpino bianco
(systematyka) (botanika, botaniczny) Carpinus betulus L., gatunek liściastego drzewa z rodziny brzozowatych;

grabież ˈɡrabʲjɛʃ n
saccheggio depredazione rapina
zabieranie siłą czyjejś własności; obrabowanie, plądrowanie

grabieżca n
depredatore
ten, kto dokonuje grabieży, rabuje, łupi

grabić ˈɡrabʲiʨ̑ v
rastrellare
zgarniać grabiami siano, liście lub zżęte zboże, także wyrównywać powierzchnię ziemi
saccheggiare depredare predare mettere a sacco
(książkowy) odbierać coś komuś siłą, łupić

graca n
sarchiello
narzędzie żelazne w kształcie zakrzywionej łopatki, osadzone na długim kiju

gracja n
grazia
wdzięk, powab, lekkość

gracz ɡraʧ̑ n
giocatore
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
grandine
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;

gradobicie ˌɡradɔˈbʲiʨ̑ɛ n
grandinata
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu

grafen ˈɡrafɛ̃n n
grafene
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;

grafficiarz n
graffitaro graffitista
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) osoba malująca graffiti

graffiti ɡrafˈfʲitʲi n
graffito
(archeologia, archeologiczny) starożytny napis lub rysunek na murze lub naczyniu

grafit ˈɡrafʲit n
grafite
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

grafolog n
grafologo
specjalista w dziedzinie grafologii

grafologia ˌɡrafɔˈlɔɟja n
grafologia
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;

grafologiczny adj
grafologico
związany z grafologią, dotyczący grafologii

gram ɡrãm n
grammo gramma
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma;

gramatura n
grammatura
(poligrafia) ciężar materiału, zwłaszcza papieru, wyrażony w gramach na metr kwadratowy arkusza

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
grammatico
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką
zgodny z regułami gramatyki

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
grammatico
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
grammatica
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
grammofono giradischi
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;

gramofonowy ˌɡrãmɔfɔ̃ˈnɔvɨ adj
grammofonico
związany z gramofonem, dotyczący gramofonu

granat ˈɡrãnat n
blu scuro
kolor ciemnoniebieski, także ubranie, materiał itp. w tym kolorze;
granata bomba a mano
(wojskowość, wojskowy) pocisk wyrzucany ręcznie, wypełniony materiałem wybuchowym;
granato granata
(mineralogia, mineralogiczny) twardy przezroczysty minerał stosowany w jubilerstwie (jako kamień półszlachetny) lub jako materiał ścierny;
granato melograno
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec;
melagrana granata
(spożywczy) owoc granatowca

granatnik n
lanciagranate
(wojskowość, wojskowy) broń palna mająca długą lufę, służąca do wystrzeliwania granatów;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
blu scuro
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

grand prix n
Gran Premio
(sport, sportowy) główna nagroda

grandilokwencja ˌɡrãndʲilɔˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
grandiloquenza
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) górnolotny, bombastyczny styl lub sposób mówienia charakteryzujący się użyciem napuszonych określeń

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
frontiera confine
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

graniczny ɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
terminale
końcowy, krańcowy

granit ˈɡrãɲit n
granito
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

granulka n
granulo
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne

granulopoeza n
granulopoiesi
(biologia, biologiczny) proces powstawania i specjalizowania się granulocytów w szpiku kostnym;

grappa ˈɡrapːa n
grappa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wódka z winogron (i ich pestek)

grasica n
timo
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

grat ɡrat n
bagnarola catorcio
(pogardliwie, pogardliwy) stary, wyeksploatowany, często psujący się pojazd mechaniczny
ciabatta
(potocznie, potoczny) przedmiot niezbyt wartościowy, często stary, zniszczony mebel, sprzęt domowy

gratis ˈɡratʲis adv
gratis
bezpłatnie, darmo, darmowo, gratisowo, nieodpłatnie, za Bóg zapłać, za darmo; (potocznie, potoczny) na ładne oczy, za darmochę, za frajer, za friko

gratulacja ˌɡratuˈlaʦ̑ʲja n
congratulazione
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
gratulare
składać wyrazy uznania

gratyfikacja ˌɡratɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
gratificazione
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.

grawer n
incisore
osoba zajmująca się grawerstwem, czyli wykonywaniem rysunków na materiałach twardych

grawerować v
incidere
żłobić rysunki powierzchniach z materiałów twardych, zwłaszcza metalowych

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
gravitazione gravità
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
gravitazionale
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grawiton n
gravitone
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;

grać ɡraʨ̑ v
giocare
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
suonare
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego

grać na nerwach ˈɡraʨ̑ na‿ˈnɛrvax v
dare ai nervi
drażnić, denerwować kogoś

grać w otwarte karty ˈɡraʥ̑ v‿ɔtˈfartɛ ˈkartɨ v
giocare a carte scoperte
(przenośnie, przenośnia) być szczerym, mówić całą prawdę

grań ɡrãɲ n
strapiombo
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) grzbiet górski o bardzo stromych zboczach, zwykle wąski i skalisty

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
greco
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków
związany z Greckim Kościołem Prawosławnym

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
greco
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;

gregoriański ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci adj
gregoriano
odnoszący się do papieża Grzegorza I; ,
odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; ,

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
pompelmo
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;
(spożywczy) owoc grejpfruta (1.1)

griko n
griko
(językoznawstwo, językoznawczy) etnolekt (dialekt języka greckiego lub język) używany przez Italogreków

grizzly n
grizzly
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos horribilis Ord, duży drapieżny ssak występujący w Ameryce Północnej, podgatunek niedźwiedzia brunatnego;

grobowa cisza ɡrɔˈbɔva ˈʨ̑iʃa n
silenzio di tomba
złowroga cisza, pełna napięcia emocjonalnego

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛʦ̑ n
marmo
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;

groch ɡrɔx n
pisello
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

grochówka ɡrɔˈxufka n
zuppa di pisello
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;

grog ɡrɔk n
grog
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier;

grom ɡrɔ̃m n
folgore
(książkowy) piorun

gromada gwiazd n
ammasso stellare
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem;

gromadnie adv
a schiere in folla
tłumnie, masowo, grupowo, w gromadzie

gromadzić ɡrɔ̃ˈmaʥ̑iʨ̑ v
accumulare ammassare accaparrare adunare ammucchiare
składać, zbierać w jednym miejscu
raccogliere concentrare
zbierać, kolekcjonować
raccogliersi
zbierać się w gromadę
zbierać się w większej ilości

gromki adj
tonante
donośny, hałaśliwy, głośny, huczny

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
ermellino armellino
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;

gronowy ɡrɔ̃ˈnɔvɨ adj
d'uva di uva
otrzymywany, produkowany z winogron

grota ˈɡrɔta n
grotta
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie;

groteska n
grottesco
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością;

groteskowo adv
grottescamente
w sposób groteskowy

grotołaz n
speleologo
osoba eksplorująca jaskinie

grozić ˈɡrɔʑiʨ̑ v
minacciare
straszyć czymś, zapowiadać coś złego

groźba ˈɡrɔʑba n
minaccia
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.
zagrożenie; coś, co zagraża

groźny ˈɡrɔʑnɨ adj
minaccioso
taki, który wzbudza strach
pericoloso
taki, który stanowi niebezpieczeństwo dla czyjegoś zdrowia, zagraża bezpieczeństwu

gruba ryba ˈɡruba ˈrɨba n
pesce grosso
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo ważny

grubiański ɡruˈbʲjä̃j̃sʲci adj
grossolano villano
(przestarzałe, przestarzały) ordynarny, niekulturalny, chamski, prostacki

grubo adv
grosso
w dużym stopniu

grubość n
spessore
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
grosso panciuto grasso
otyły

gruby jak beczka ˈɡrubɨ ˈjaɡ ˈbɛʧ̑ka adj
grasso come un barile
o osobie: bardzo gruby

gruchać v
amoreggiare teneramente tubare
(przenośnie, przenośnia) mówić czułe słówka flirtując
grugare tortoreggiare tubare
o gołębiu: wydawać odgłosy godowe

gruchotanie n
fiaccamento
(rzeczownik odczasownikowy) od gruchotać

gruczolakorak n
adenocarcinoma
(medycyna, medyczny) gruczołowata forma nowotworu

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
ghiandola
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;

gruczoł mlekowy n
ghiandola mammaria
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;

gruda ˈɡruda n
zolla grumo
pojedynczy kawałek czegoś stwardniałego ukształtowanego w bryły

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
dicembre
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grunt ɡrũnt n
suolo
warstwa gleby, która znajduje się przy powierzchni i można ją uprawiać

gruntować ɡrũnˈtɔvaʨ̑ v
mesticare
pokrywać jakąś powierzchnię gruntem, warstwą podkładową

grupa ˈɡrupa n
complesso formazione gruppo
zespół muzyczny, zwykle rozrywkowy
gruppo
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
gruppo insieme raggruppamento
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze

grupa etniczna n
etnia gruppo etnico
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludzi posiadających wspólne doświadczenia społeczne, kulturowe, narodowe oraz historyczne;

grupa krwi n
gruppo sanguigno
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych

grupowo ɡruˈpɔvɔ adv
in gruppo
w grupie, z udziałem innych osób

gruszka ˈɡruʃka n
pera
(spożywczy) owoc gruszy;

gruszkowaty ˌɡruʃkɔˈvatɨ adj
piriforme
przypominający kształtem gruszkę

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
georgiano
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
tubercolosi
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gruźliczy adj
tisico tubercolotico
(medycyna, medyczny) związany z gruźlicą, dotyczący gruźlicy

gruźlik n
tisico tubercolotico
(medycyna, medyczny) mężczyzna chorujący na gruźlicę

gryf ɡrɨf n
grifone grifo
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;
manico
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu muzycznego, na którym rozpięte są struny;

grymas ˈɡrɨ̃mas n
smorfia boccaccia
wykrzywienie twarzy

grymaśny ɡrɨ̃ˈmaɕnɨ adj
capriccioso
wybredny, cały czas niezadowolony bez jasno określonego powodu

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
verdigris
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;

grypa ˈɡrɨpa n
influenza grippe
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

grypowy adj
influenzale
(medycyna, medyczny) związany z grypą, dotyczący grypy

grysbok przylądkowy n
antilope del Capo nototrago dalle orecchie nere
(zoologia, zoologiczny) Raphicerus melanotis, afrykański ssak z rodziny krętorogich;

gryzonie n
roditore
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Rodentia Bowdich, najbardziej zróżnicowany rząd ssaków;

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
roditore
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
mordere morsicare
zatapiać w czymś zęby
mordere morsicare tormentarsi
atakować lub walczyć zębami

grzanka ˈɡʒãnka n
crostino bruschetta
kromka chleba przyrumieniona z obu stron

grzałka ˈɡʒawka n
riscaldatore ad immersione
zanurzane w wodzie, proste kuchenne urządzenie elektryczne do przygotowywania wrzątku

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
dorsale costone crinale dorso
część łańcucha górskiego
dorso
górna lub tylna część podłużnej rzeczy
(potocznie, potoczny) plecy
dorso groppa
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
cresta
(ornitologia, ornitologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów
pettine
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzebyk n
crinale
mały grzebień

grzech ɡʒɛx n
peccato colpa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzechot n
crepitio
terkotliwy dźwięk twardych przedmiotów obijających się o ścianki zamkniętego pojemnika

grzechotać v
crepitare ticchettare tintinnare
wywoływać grzechotanie przez poruszanie instrumentem lub przedmiotem

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
raganella
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument perkusyjny z pojemnikiem zawierającego małe przedmioty wydającymi dźwięki przy potrząsaniu
sonaglio
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
crotalo serpente a sonagli
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;

grzecznie adv
educatamente galantemente
w sposób grzeczny

grzeczny ˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
cortese educato garbato ammodo ubbidiente
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości
cortese educato ubbidiente garbato
o dziecku: taki, który jest posłuszny, spokojny, miły, dobry

grzejnik n
radiatore
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń

grzeszek n
peccatuccio
drobne przewinienie, mały grzech, (zdrobniale) od: grzech

grzesznica ɡʒɛʃʲˈɲiʦ̑a n
peccatora peccatrice
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej

grzesznik ˈɡʒɛʃʲɲik n
peccatore
ktoś, kto grzeszy

grzeszność n
peccaminosità
cecha tego, co grzeszne; cecha tego, kto grzeszny

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
peccaminoso
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨʨ̑ v
peccare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny

grzmot ɡʒmɔt n
tuono
huk towarzyszący, wraz z błyskawicą, piorunowi

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
fungo
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu

grzyb słomkowy n
fungo di paglia
(spożywczy) nazwa młodego, nierozwiniętego owocnika pochwiaka wielkopochwowego, Volvariella volvacea

grzybica n
micosi
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby;

grzybowy adj
di fungo
związany z grzybami, dotyczący grzybów

grzywa ˈɡʒɨva n
criniera
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi

grzywiasty ɡʒɨˈvʲjastɨ adj
crinito
mający grzywę, pokryty grzywą

grzywka ˈɡʒɨfka n
ciuffo frangia
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło

grzęznąć ˈɡʒɛ̃w̃znɔ̃ɲʨ̑ v
impantanare
pogrążać się, zagłębiać się w czymś grząskim, zapadać się

grób ɡrup n
tomba
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

gręplowanie n
cardatura scardassatura
(włókiennictwo) wyczesywanie włókna

gręplować v
cardare stracciare
(włókiennictwo) wyczesywać włókna

guacamole n
guacamole
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykański sos przyrządzany na bazie awokado;

guanozyna ˌɡu<sup>w</sup>ãnɔˈzɨ̃na n
guanosina
(chemia, chemiczny) rodzaj nukleozydu;

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
governatore
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernatorstwo n
governatorato
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora

gujański ɡuˈjä̃j̃sʲci adj
guianese
odnoszący się do Gujany, państwa

guma do żucia n
gomma da masticare
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumka ˈɡũmka n
gomma
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;

gupik n
guppy pesce milione
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;

guru ˈɡuru n
guru santone
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;

gustowny ɡuˈstɔvnɨ adj
elegante
będący w dobrym guście, wykwintny, wytworny, elegancki

guwerner n
precettore
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczyciel domowy, wychowawca dzieci w zamożnych rodzinach

guz ɡus n
bernoccolo
zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem
grosso bottone
ozdobna gałka
tumore
(medycyna, medyczny) patologiczny twór najczęściej w postaci nowotworu

guzek ˈɡuzɛk n
nodulo
mały guz

guziec ˈɡuʑɛʦ̑ n
facocero facochero
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus F. Cuvier, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;

guziec pustynny n
facocero del deserto
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus aethiopicus Pallas, przypominający świnię masywny ssak o długich kłach, zamieszkujący stepy Afryki Wschodniej;

guzik ˈɡuʑik n
bottone
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gułag ˈɡuwak n
gulag
system obozów pracy przymusowej w ZSRR;

gwara ˈɡvara n
parlata
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna, odmienna od przyjętego języka standardowego;

gwarant n
garante
ten, który daje gwarancję

gwardia ˈɡvardʲja n
guardia
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących
(wojskowość, wojskowy) oddziały ochotnicze, zorganizowane na wzór wojska zawodowego
(wojskowość, wojskowy) wyborowe oddziały wojska

gwardian n
guardiano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony niektórych męskich domów zakonnych;

gwardzista n
guardia
(wojskowość, wojskowy) członek gwardii

gwasz n
guazzo
(sztuka) praca malarska w technice gwaszu (1.2)
(sztuka) technika malarska wykorzystująca gwasz (1.1)

gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
guatemalteco
mieszkaniec Gwatemali (stolicy państwa Gwatemala)

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
guatemalteco
odnoszący się do państwa Gwatemala

gwałt ɡvawt n
stupro
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;

gwałtownie ɡvawˈtɔvʲɲɛ adv
bruscamente violentemente
intensywnie
improvvisamente
nagle, raptownie

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
violento furioso impetuoso
o człowieku impulsywny, porywczy, burzliwy, żywiołowy, wybuchowy
violento improvviso rapido veemente
nagły, szybki

gwelf n
guelfo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech;

gwiazda ˈɡvʲjazda n
stella
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;

gwiazda betlejemska n
stella di Natale
(systematyka) (botanika, botaniczny) gatunek rośliny krzewiastej z rodziny wilczomleczowatych, hodowanej w celach ozdobnych;

gwiazda filmowa n
star del cinema
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny aktor lub aktorka filmowa;

gwiazdka z nieba n
volere la luna
coś niemożliwego do osiągnięcia

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
costellazione
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwiaździsty adj
pieno di stella stellato
wypełniony gwiazdami
stellato
w kształcie gwiazdy

gwieździsty adj
pieno di stella stellato
wypełniony gwiazdami
stellato
w kształcie gwiazdy

gwinea n
ghinea
(dawniej, dawny) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Anglii;

gwint n
filetto
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek

gwizd n
fischio
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
fischiare
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie
curarsene fregarsene infischiarsene
(przenośnie, przenośnia) ignorować coś, nie przejmować się czymś

gwizdnąć ˈɡvʲizdnɔ̃ɲʨ̑ v
fregare
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) ukraść

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
chiodo bulletta
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;
clou
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś

gzyms ɡzɨ̃ms n
cornicione
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;

góra ˈɡura adv
al massimo
najwyżej, maksimum

góra ˈɡura n
montagna monte
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
monte montagna cumulo
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś
soffitta
strych

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
iceberg
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

góral ˈɡural n
montanaro
człowiek pochodzący z gór;

góralek n
irace procavia
(zoologia, zoologiczny) zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych

góralek abisyński n
irace del Capo
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis, ssak z rodziny góralkowatych, zamieszkujący kontynent afrykański;

góralek przylądkowy n
irace del Capo
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis Pallas, ssak z rodziny góralkowatych zamieszkujący kontynent afrykański i tereny południowo-wschodniej Azji;

góralka n
montanara
kobieta pochodząca z gór;

góralski adj
alpigiano montanaro
związany z góralami bądź góralszczyzną

górniczy adj
minerario
związany z górnictwem, dotyczący górnictwa

górniczy possessiveAdjective
minerario
należący do górników

górnik ˈɡurʲɲik n
minatore
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;

górnolotny ˌɡurnɔˈlɔtnɨ adj
magniloquente
wyszukany, przesadnie wzniosły

górnośląski adj
altoslesiano
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Górnego Śląska, związany z Górnym Śląskiem, pochodzący z Górnego Śląska, właściwy Górnemu Śląskowi

górny ˈɡurnɨ adj
superiore
taki, który jest na pewnej wysokości, w górze

górować ɡuˈrɔvaʨ̑ v
dominare sovtastare
dominować wysokością, wznosić się ponad

górski ˈɡursʲci adj
di montagna montano
związany z górami, dotyczący gór

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
montagnoso montuoso
pełen gór, wzniesień, pokryty górami

gówniany ɡuvʲˈɲãnɨ adj
merdoso
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) kiepski, marny, tandetny, kiczowaty, bezwartościowy

gówno ˈɡuvnɔ n
merda cacca
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego

gąbczastość n
spugnosità
cecha tego, co gąbczaste

gąbczasty ɡɔ̃mpˈʧ̑astɨ adj
spugnoso
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
spugna
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;

gągoł ˈɡɔ̃ŋɡɔw n
quattrocchi
(ornitologia, ornitologiczny) gniazdujący w dziuplach gatunek kaczki;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
bruco
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;
cingolo
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie

gąsię ˈɡɔ̃w̃ɕɛ n
papero
(zoologia, zoologiczny) pisklę gęsi

gąszcz ɡɔ̃w̃ʃʧ̑ n
boscaglia fratta
gęste skupienie drzew lub krzewów

gębowy adj
boccale
(anatomia, anatomiczny) związany z pobieraniem pokarmu

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
pelle d'oca
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;

gęsiego ɡɛ̃w̃ˈɕɛɡɔ adv
in fila indiana
o sposobie poruszania się: jeden za drugim, kolejno

gęsto adv
densamente
w sposób zwarty, spoisty, zawiesisty

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
folto compatto corposo fitto
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
oca
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej gęsi (1.1)
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona

gęśle ˈɡɛ̃j̃ɕlɛ n
gusla
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument smyczkowy;

gładko adv
liscio
bez trudności

głaskać ˈɡwaskaʨ̑ v
accarezzare
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni

głaz narzutowy n
masso erratico
(geologia, geologiczny) fragment skały litej, przyniesiony przez lądolód;

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
affamato
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny
affamato bramoso desideroso
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) mający ochotę na coś

głodowy adj
da fame
taki, który nie zapewnia dostatecznego wynagrodzenia

głos ɡwɔs n
registro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa piszczałek w organach
voce
zdolność wydawania głosu (1.1)
zdanie, osąd, opinia
prawo / pozwolenie przemawiania
voce parte
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym
voce voto
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
voto voce
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania

głos serca ˈɡwɔs ˈːɛrʦ̑a idiom
voce del cuore
coś, co dyktuje komuś uczucie

głosik n
vocetta vocettina vocina
(zdrobniale) od głos

głosowy adj
vocale
związany z głosem, dotyczący głosu

głowa ˈɡwɔva n
capo testa
(przenośnie, przenośnia) osoba przewodnicząca czemuś
cespo
(botanika, botaniczny) pęd niektórych roślin, zwłaszcza kapusty
testa
(przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
testa capo
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;

głowa do góry ˈɡwɔva dɔ‿ˈɡurɨ interjection
canta che ti passa
nie ma się czym martwić, nie martw się

głowa rodziny ˈɡwɔva rɔˈʥ̑ĩnɨ n
capofamiglia
(przenośnie, przenośnia) osoba, na której spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie rodziny; osoba, która podejmuje ważne decyzje w danej rodzinie

głowica ɡwɔˈvʲiʦ̑a n
capitello
(architektura, architektoniczny) zwieńczenie kolumny, filaru lub pilastra;
testata
(wojskowość, wojskowy) ładunek wybuchowy z zapalnikiem przenoszony przez rakietę;
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) część silnika spalinowego zamykająca cylinder;
testina
(technologia, technika, techniczny) robocza część jakiegoś urządzenia

głownia ˈɡwɔvʲɲa n
tizzo tizzone
(książkowy) palące się lub tlące się polano

głowotułów n
cefalotorace
(zoologia, zoologiczny) tułów zlany z głową;

głośnia n
glottide
(anatomia, anatomiczny) aparat głosowy położony wewnątrz jamy pośredniej krtani

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
altoparlante
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośnikowy adj
altoparlante
(technologia, technika, techniczny) związany z głośnikiem, dotyczący głośnika, właściwy głośnikowi, składający się z głośników

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
forte
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
famoso noto
popularny; taki, o którym się dużo mówi
forte alto
taki, który jest dobrze słyszalny
fragoroso
hałaśliwy, pełen hałasu

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
sordomuto
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ n
sordomuto
osoba głuchoniema (1.1)

głuchota ɡwuˈxɔta n
sordità
utrata zdolności słyszenia;

głuchy ˈɡwuxɨ adj
sordo
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głuchy ˈɡwuxɨ n
sordo
osoba niesłysząca

głupek ˈɡwupɛk n
allocco capocchio ciocco ciuco cucco gnocco
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ktoś głupi

głupi ˈɡwupʲi adj
stupido scemo beoto ebete grullo insipiente
niemądry, ograniczony intelektualnie

głupieć v
istupidirsi
(potocznie, potoczny) stawać się głupim

głupota ɡwuˈpɔta n
sciocchezza
wypowiedź, zachowanie, czyn pozbawiony sensu
stoltezza
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia

głupstwo ˈɡwupstfɔ n
stupidaggine bischerata
lekkomyślny, głupi postępek

głuptak ˈɡwuptak n
sula
(ornitologia, ornitologiczny) Morus bassanus, głuptak zwyczajny, duży ptak morski z rzędu pełnopłetwych;

głuptak niebieskonogi n
sula piediazzurri
(ornitologia, ornitologiczny) Sula nebouxii, gatunek ptaka z rodziny głuptaków;

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
gallo cedrone urogallo
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;

głód ɡwut n
carestia penuria
czas, obszar, na którym wielu ludzi lub zwierząt cierpi głód (1.1)
fame
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;
fame brama sete
(przenośnie, przenośnia) uczucie potrzeby osiągnięcia, zdobycia, zrobienia czegoś

główkować v
scervellarsi
(potocznie, potoczny) intensywnie myśleć, zastanawiać się
tirare di testa
(sport, sportowy) odbijać piłkę głową

główny ˈɡwuvnɨ adj
principale capitale primario
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy

głębia ˈɡwɛ̃mbʲja n
abisso
przepaść, otchłań, czeluść, głębina
profondità
odległość od powierzchni do dna
(przenośnie, przenośnia) wielość kontekstów, w których można rozpatrywać dane dzieło kultury
miejsce o dużej głębokości

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
profondo fondo
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
profondamente
daleko w głębi

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
profondità
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

habanera ˌxabãˈnɛra n
habanera
(choreografia, choreograficzny) taniec kubański spopularyzowany w XIX wieku

habilitacja n
abilitazione
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;

habit ˈxabʲit n
saio tonaca abito
ubiór zakonny;

habit nie czyni mnicha ˈxabʲitʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲɲixa proverb
l'abito non fa il monaco
wygląd zewnętrzny nie świadczy o wartości człowieka

habitat xaˈbʲitat n
habitat
(biologia, biologiczny) środowisko, w którym zamieszkują określone rośliny lub zwierzęta

habitus n
habitus
ogół właściwości osobnika, które składają się na jego wygląd i zachowanie;

hacjenda n
hacienda
(rolnictwo, rolniczy) duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej;

haczyk ˈxaʧ̑ɨk n
spunta
trudny do zauważenia podstęp lub problem
uncino
(zdrobniale) od: hak

haczykowaty adj
a uncino adunco uncinato
mający kształt haczyka

hadron ˈxadrɔ̃n n
adrone
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;

hadronowy adj
adronico
odnoszący się do hadronów

hafn xafn̥ n
afnio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haft xaft n
ricamo
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;

haftować xafˈtɔvaʨ̑ v
ricamare
(rękodzieło, rękodzielniczy) (włókiennictwo) wyszywać igłą wzór na materiale
sboccare sgattare
(środowiskowy) aktorskie improwizować

hagiograf n
agiografo
mężczyzna zajmujący się hagiografią, żywotami świętych i legendami o nich

hagiografia n
agiografia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

hagiologia n
agiologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego

hagioskop n
agioscopio
(architektura, architektoniczny) (kościelny) element budowli sakralnej w formie wąskiego otworu pozwalającego na oglądanie ołtarza tak, by widzieć najważniejszą część liturgii – podniesienie

haik n
haik
(krawiectwo) arabska szata owijająca całe ciało

haiku xaˈ<sup>j</sup>iku n
haiku
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie;

haitański ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci adj
haitiano
odnoszący się do państwa Haiti

hak xak n
gancio
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp.

hakowaty adj
uncinato
zakrzywiony, zgięty na kształt haka, przypominający hak

haktywizm n
hacktivism
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych;

hala odlotów n
sala partenze
duże pomieszczenie, w którym odbywa się odprawa pasażerów przed odlotem samolotu

hala przylotów n
arrivi
duże pomieszczenie, w którym odbywa się odprawa pasażerów po przylocie na lotnisko

halabarda ˌxalaˈbarda n
alabarda
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halabardnik n
alabardiere
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę

halibut xaˈlʲibut n
halibut
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;

halit n
salgemma halite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, chlorek sodu;

halka ˈxalka n
sottoveste sottogonna sottabito
(krawiectwo) część bielizny damskiej zakładana pod suknię lub spódnicę;

halo ˈxalɔ interjection
pronto
wyrażenie używane przy odbieraniu telefonu

halofit n
alofita
(ekologia, ekologiczny) roślina słonolubna

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
allucinazione
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;

halucynogen n
allucinogeno
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wywołująca halucynacje

halucynogenny adj
allucinogeno
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący halucynacje

hamak ˈxãmak n
amaca
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburczyk n
amburghese
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga

hamburger xãmˈburɡɛr n
hamburger
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hamburka n
amburghese
mieszkanka Hamburga; kobieta pochodząca z Hamburga

hamburski xãmˈbursʲci adj
amburghese
związany z Hamburgiem

hammam n
hammam
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich;

hamować xãˈmɔvaʨ̑ v
frenare
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca
powstrzymywać od czegoś

hamulcowy adj
freni
(technologia, technika, techniczny) odnoszący się do hamulca

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
freno
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;

hamulec ręczny xãˈmulɛʦ̑ ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
freno a mano
(motoryzacja) ręcznie aktywowany hamulec postojowy w samochodzie;

hamza n
hamza
arabska pomocnicza litera nie zaliczana do alfabetu, reprezentująca zwarcie głośniowe;

handel ˈxãndɛl n
commercio
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handel ludźmi n
tratta di esseri umani
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;

handlarz ˈxãndlaʃ n
commerciante rigattiere
osoba zajmująca się drobnym handlem

handlowiec n
commerciante bottegaio esercente
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
commerciale
związany z handlem, odnoszący się do handlu

hangar ˈxãŋɡar n
hangar aerorimessa
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

haniebnie adv
ignobilmente
zasługując na hańbę

hanzeatycki ˌxãw̃zɛaˈtɨʦ̑ʲci adj
anseatico
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący hanzy, należący do hanzy

hapaks n
hapax unicismo
(zobacz) hapaks legomenon

hapaks legomenon n
hapax unicismo
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko raz w danym dziele lub całej twórczości autora;

haplo- ˈxaplɔ
aplo-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający: pojedynczy, prosty

haplologia ˌxaplɔˈlɔɟja n
aplologia
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie;

happening ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk n
happening
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;

harcerz ˈxarʦ̑ɛʃ n
scout
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej

hardun n
stellione
(herpetologia, herpetologiczny) Laudakia stellio, gatunek jaszczurki z rodziny agamowatych;

hardware n
hardware
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera

harem ˈxarɛ̃m n
harem arem
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1)

harfa ˈxarfa n
arpa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harfista xarˈfʲista n
arpista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie

harfistka xarˈfʲistka n
arpista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na harfie

harissa n
harissa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;

harmider n
baccano fracasso
hałas w połączeniu z zamieszaniem

harmonia xarˈmɔ̃ɲja n
armonia
ład
fisarmonica
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akordeon

harmoniczny adj
armonico
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbudowany według zasad harmonii muzycznej

harmonijka ustna ˌxarmɔ̃ˈɲijka ˈustna n
armonica a bocca
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz;

harmonijny adj
armonioso
płynny, rytmiczny, melodyjny

harmonizować v
concordare
łączyć w zgodną całość
armonizzare
pozostawać w harmonii

harować xaˈrɔvaʨ̑ v
sgobbare sfacchinare farsi il culo farsi il mazzo
ciężko pracować

harować jak wół xaˈrɔvaʨ̑ ˈjaɡ ˈvuw v
lavorare come un cane lavorare come una bestia
(potocznie, potoczny) bardzo ciężko pracować

harpagon n
arpagone
(książkowy) wielki skąpiec

harpun ˈxarpũn n
arpione arpone fiocina rampone
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

harpunnik n
fiocinatore fiociniere ramponiere
(morski) wielorybnik używający harpuna

hartować v
temprare
(technologia, technika, techniczny) nadawać materiałom twardość przez ogrzanie ich do wysokiej temperatury i nagłe ostudzenie

has xas n
hassio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

hashtag n
hashtag
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej funkcjonujący jako znacznik, słowo lub wyrażenie poprzedzone znakiem #;

hasmonejski adj
asmoneo
związany z dynastią Hasmoneuszy, dotyczący dynastii Hasmoneuszy

haszysz ˈxaʃɨʃ n
hascisc hashish ascis
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
parola d'ordine parola chiave
tajny wyraz lub ciąg znaków
segnale in codice
znak, sygnał do działania
slogan
jeden z możliwych elementów kampanii marketingowej lub politycznej

hau xaw interjection
bau
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
obice
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

haute couture n
alta moda
sztuka projektowania ekskluzywnych kreacji przez wybitne domy mody

hawajski xaˈvajsʲci adj
hawaiano
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów
w charakterystycznym dla Hawajów stylu

hawajski xaˈvajsʲci n
hawaiano
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach

hazard ˈxazart n
gioco d'azzardo
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
scommettitore giocatore d'azzardo
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy

hałas ˈxawas n
rumore baccano
głośne, uciążliwe dźwięki;

hałaśliwie adv
rumorosamente sonoramente chiassosamente fragorosamente
wywołując hałas

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
rumoroso chiassoso
powodujący hałas

hańba ˈxãɲba n
onta vergogna disgrazia
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru

heban ˈxɛbãn n
ebano
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebel n
pialla
(technologia, technika, techniczny) strug

hebraista n
ebraista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) osoba zajmująca się naukowo hebraistyką

hebraizm xɛˈbra<sup>j</sup>ism̥ n
ebraismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka hebrajskiego;

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
ebraico ebreo
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
ebraico ebreo
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

hedonista n
edonista
zwolennik hedonizmu

hedonistyczny adj
edonistico
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom

hedonizm n
edonismo
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
egemonia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

heglowski xɛɡˈlɔfsʲci adj
hegeliano
taki, jak u Hegla; właściwy filozofii Hegla lub na niej oparty

hekatomba n
ecatombe
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;
(książkowy) wielka ofiara dla jakiejś sprawy pociągająca śmierć wielu ludzi

heksametr n
esametro
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) sylabotoniczna akcentuacyjna miara wierszowa

hektar ˈxɛktar n
ettaro
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hektolitr n
ettolitro
(jednostka miary) jednostka objętości równa 100 litrom

hektometr n
ettometro
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa stu metrom;

hel xɛl n
elio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

helio- ˈxɛlʲjɔ prefix
elio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym

heliocentryczny adj
eliocentrico
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia

heliocentryzm n
eliocentrismo
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca we wszechświecie;

heliodor xɛˈlʲjɔdɔr n
eliodoro
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana berylu o barwie żółtej;

hellenista n
ellenista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki

hellenistyczny ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
ellenistico ellenista
dotyczący hellenizmu

helleński adj
ellenico
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

helmintologia ˌxɛlmʲĩntɔˈlɔɟja n
elmintologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział zoologii zajmujący się robakami pasożytniczymi;

helmintologiczny adj
elmintologico
związany z helmintologią, dotyczący helmintologii

helota n
ilota
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy ludności niewolniczej w społeczeństwie Lacedemonu (Sparty); stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty

hematolog ˌxɛ̃maˈtɔlɔk n
ematologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego
ematologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka hematologii

hematologiczny adj
ematologico
(medycyna, medyczny) związany z hematologią, dotyczący hematologii

hematyt n
ematite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemiceluloza n
emicellulosa
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;

hemistych n
emistichio
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) półwiersz

hemo- ˈxɛ̃mɔ prefix
emo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią

hemodynamika n
emodinamica
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych

hemofilia n
emofilia
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofobia n
emofobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

hemoglobina n
emoglobina
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

hemoglobinuria n
emoglobinuria
(medycyna, medyczny) schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu;

hemoliza ˌxɛ̃mɔˈlʲiza n
emolisi
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów;

henna ˈxɛ̃nːa n
henné enna henna
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;

hentriakontan n
entriacontano
(biochemia, biochemiczny) węglowodór prosty zawierający 31 atomów węgla;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
eparina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

hepatektomia n
epatectomia
(medycyna, medyczny) całkowite lub częściowe usunięcie wątroby

hepatomegalia n
epatomegalia
(medycyna, medyczny) chorobliwe powiększenie wątroby;

hepatosplenomegalia n
epatosplenomegalia
(medycyna, medyczny) powiększenie wątroby i śledziony

hepatotoksyczność n
epatotossicità
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby

hepatotoksyczny adj
epatotossico
(medycyna, medyczny) zdolny do powodowania uszkodzeń wątroby

heptan ˈxɛptãn n
eptano
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz;

heptarchia n
eptarchia
(historia, historyczny, historycznie) grupa wczesnośredniowiecznych królestw anglosaskich na terenie Anglii

herb xɛrp n
stemma
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;

herbarium n
erbario
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami;

herbata xɛrˈbata n
tè
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)

herbicyd xɛrˈbʲiʦ̑ɨt n
diserbante
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;

herc xɛrʦ̑ n
hertz
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz;

heretycki ˌxɛrɛˈtɨʦ̑ʲci adj
ereticale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji

heretycko adv
ereticamente
właściwie dla herezji, w sposób heretycki

heretyk xɛˈrɛtɨk n
eretico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolennik herezji

herezja xɛˈrɛzʲja n
eresia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów

hermeneutyka n
ermeneutica
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;

hermetycznie adv
ermeticamente
(technologia, technika, techniczny) bez dostępu powietrza

heroicznie ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑ʲɲɛ adv
eroicamente
w sposób heroiczny, bohaterski

heroizm n
eroismo
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.

herpetolog n
erpetologo
(zoologia, zoologiczny) zoolog badający płazy i gady
erpetologa
(zoologia, zoologiczny) zoolożka badająca płazy i gady

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
erpetologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;

heterodoksja n
eterodossia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;

heterogeniczny adj
eterogeneo
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze

heterogenny adj
eterogeneo
zawierający elementy niejednorodne

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
eterosessuale
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej

hetman ˈxɛtmãn n
etmano
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy dowódca wojsk Polski i Litwy;
regina donna
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się w każdym kierunku;

hetycki adj
ittita
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii

heureka interjection
eureka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu;

heurystyczny adj
euristico
związany z heurystyką; oparty na heurystyce

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
euristica
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;

hełm xɛwm n
elmetto
zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami;

hełmiatka xɛwˈmʲjatka n
fistione turco
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;

hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt n
giacinto
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;
(potocznie, potoczny) kwiat hiacynta (1.1)

hidżab ˈxʲiʤ̑ap n
hijab
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;

hiena ˈxʲjɛ̃na n
iena
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek zyskujący kosztem innych ludzi

hiena brunatna n
iena bruna
(zoologia, zoologiczny) Hyaena brunnea Thunberg, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hiena pręgowana n
iena striata
(zoologia, zoologiczny) Hyaena hyaena Linnaeus, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hierarcha n
gerarca
wysoki dostojnik w Kościele katolickim lub wschodnich kościołach chrześcijańskich

hierarchiczny adj
gerarchico
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią

hierarchizacja n
gerarchizzazione
uporządkowanie elementów czegoś według pewnej hierarchii

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
igiene
dbanie o czystość ciała

higieniczny adj
igienico
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

higroskopijność ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
igroscopia igroscopicità
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;

himalajski ˌxʲĩmaˈlajsʲci adj
himalayano
dotyczący Himalajów, związany z Himalajami, pochodzący z Himalajów

hindi ˈxʲĩndʲi n
hindi
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii

hinduista ˌxʲĩnduˈ<sup>j</sup>ista n
induista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca hinduizmu

hinduistka ˌxʲĩnduˈ<sup>j</sup>istka n
induista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje hinduizm

hinduistyczny ˌxʲĩndu<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
induistico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
induismo
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hip hip hurra interjection
hip hip hip hurrà hip hip urrà
okrzyk wyrażający entuzjazm lub euforię

hiper-
iper-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na nadmiar lub ponadwymiarowość czegoś albo wskazujący na wielkość lub wysoki poziom czegoś

hiperaktywność n
iperattività
cecha tego, co hiperaktywne; cecha tych, którzy są hiperaktywni

hiperamonemia n
iperammoniemia
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne objawiające się zwiększonym ponad dopuszczalny poziom stężeniem amoniaku w surowicy krwi;

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
iperbole
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;

hipercholesterolemia ˌxʲipɛrxɔlɛstɛrɔˈlɛ̃mʲja n
ipercolesterolemia
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) podwyższone stężenie cholesterolu we krwi;

hiperestezja ˌxʲipɛrɛˈstɛzʲja n
iperestesia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość;

hiperlipidemia n
iperlipemia iperlipidemia
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi;

hipermarket n
ipermercato
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;

hiperonim ˌxʲipɛrˈɔ̃ɲĩm n
iperonimo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;

hiperpoprawność n
ipercorrezione
(językoznawstwo, językoznawczy) mylne lub przesadne stosowanie odczuwanych norm językowych (zwłaszcza zasad języka standardowego);

hiperprodukcja n
sovrapproduzione
(ekonomia, ekonomiczny) produkcja, która przewyższa zapotrzebowanie

hiperpłaszczyzna ˌxʲipɛrpwaˈʃʧ̑ɨzna n
iperpiano
(matematyka, matematyczny) (geometria) n-1-wymiarowa hiperpowierzchnia w przestrzeni euklidesowej (rodzaj nijaki)-wymiarowej; odpowiednik płaszczyzny w takiej przestrzeni;

hiperseksualność n
ipersessualità
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;

hipersomnia n
ipersonnia
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;

hipertekst xʲipɛrˈtɛkst n
ipertesto
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;

hipertermia ˌxʲipɛrˈtɛrmʲja n
ipertermia
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego;

hipertonia n
ipertensione
(medycyna, medyczny) nadciśnienie tętnicze
ipertonia
(medycyna, medyczny) patologiczny stan wzmożonego napięcia mięśni szkieletowych

hipertrofia n
ipertrofia
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym

hipertroficzny adj
ipertrofico
dotyczący hipertrofii; nadmiernie rozwinięty, przerosły, rozrośnięty

hiperwitaminoza n
ipervitaminosi
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie;

hipiczny adj
ippico
związany z hipiką, dotyczący hipiki

hipis ˈxʲipʲis n
capellone hippie hippy
(socjologia, socjologiczny) przedstawiciel ruchu młodzieżowego o poglądach pacyfistycznych, powstałego w latach sześćdziesiątych XX w.

hipiska xʲiˈpʲiska n
hippie hippy
forma żeńska od: hipis

hipisowski ˌxʲipʲiˈsɔfsʲci adj
hippie hippy
(socjologia, socjologiczny) związany z hipisami i ich subkulturą

hipnagogiczny adj
ipnagogico
taki, który towarzyszy zasypianiu

hipnopedia ˌxʲipnɔˈpɛdʲja n
ipnopedia
teoria o nauce podczas snu, mechanicznym odtwarzaniu zapamiętanych lekcji, ćwiczeń itp.;

hipnopedyczny adj
ipnopedico
związany z hipnopedią, dotyczący hipnopedii

hipnotycznie adv
ipnoticamente
w sposób hipnotyczny

hipnotyzer n
ipnotizzatore
człowiek stosujący hipnozę

hipo- ˈxʲipɔ
ipo-
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający: pod, poniżej normy
ippo-
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający związek z końmi i jeździectwem

hipoaldosteronizm n
ipoaldosteronismo
(medycyna, medyczny) zaburzenia spowodowane przez niedobór albo niewystarczające działanie aldosteronu

hipoalergiczny ˌxʲipɔalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
ipoallergenico
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii

hipochondria n
ipocondria
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipodrom n
ippodromo
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta
(sport, sportowy) współczesny obiekt sportowy, na którym odbywają się zawody konne;

hipoglikemia n
ipoglicemia
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokryta ˌxʲipɔˈkrɨta n
ipocrita
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa

hipokryzja ˌxʲipɔˈkrɨzʲja n
ipocrisia
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;

hipoksemia n
ipossiemia
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu we krwi tętniczej;

hipoksja n
ipossia
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu w tkankach narządu lub w całym organizmie;

hipologia ˌxʲipɔˈlɔɟja n
ippologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym;

hipologiczny ˌxʲipɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ippologico
(biologia, biologiczny) związany z hipologią, dotyczący hipologii

hipomania ˌxʲipɔ̃ˈmãɲja n
ipomania
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie charakteryzujące się wzmożoną aktywnością

hiponim xʲiˈpɔ̃ɲĩm n
iponimo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;

hiponimia n
iponimia
(językoznawstwo, językoznawczy) relacja między wyrazem o treści bardzo szczegółowej i zakresie węższym a wyrazem o treści bardziej ogólnej i szerszym zakresie;

hiponimiczny adj
iponimo
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z hiponimią, dotyczący hiponimii

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
ippopotamo
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hipopotamowate n
ippopotami
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hippopotamidae Gray, rodzina ssaków parzystokopytnych o masywnej budowie ciała;

hiposmia n
iposmia
zmniejszona zdolność do wyczuwania zapachów;

hipoteczny adj
ipotecario
związany z hipoteką, dotyczący hipoteki

hipoteka ˌxʲipɔˈtɛka n
ipoteca
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;

hipoterapia n
ippoterapia
(medycyna, medyczny) forma rehabilitacji z wykorzystaniem konia;

hipotermia ˌxʲipɔˈtɛrmʲja n
ipotermia
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych;

hipotetyczny adj
ipotetico
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
ipotesi
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

hippika n
ippica
(sport, sportowy) dyscyplina sportu konnego z wyjątkiem wyścigów konnych

hipsometryczny adj
ipsometrico
związany z hipsometrią, dotyczący hipsometrii

hirsutyzm xʲirˈsutɨsm̥ n
irsutismo
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet;

histerektomia n
isterectomia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;

histereza ˌxʲistɛˈrɛza n
isteresi
zjawisko zależności aktualnego stanu układu od stanów w poprzedzających chwilach;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
isteria isterismo
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histeryczny adj
isterico
właściwy histerii

histeryk xʲiˈstɛrɨk n
isterico
człowiek cierpiący na histerię; taki, który ma ataki histerii

histo- ˈxʲistɔ
isto-
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tkanką

histologia n
istologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

histologiczny adj
istologico
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii

histopatologiczny adj
istopatologico
(medycyna, medyczny) związany z histopatologią, dotyczący histopatologii

historia xʲiˈstɔrʲja n
storia
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiografia n
storiografia
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych

historiograficzny adj
storiografico
dotyczący historiografii, właściwy historiografii

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
filosofia della storia
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historycznie ˌxʲistɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
storicamente
w dawnych czasach, ujmując określoną historię

historyczny ˌxʲistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
storico
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość

historyk xʲiˈstɔrɨk n
storico
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów

hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
influenza spagnola la grande influenza morbo spagnolo spagnola
(potocznie, potoczny) groźna dla życia odmiana grypy, która w latach 1918-1919 wywołała pandemię;

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
spagnolo iberico
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
spagnolo
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hitlerowiec ˌxʲitlɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
hitleriano
nazista

hitlerowski ˌxʲitlɛˈrɔfsʲci adj
hitleriano
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców

hitleryzm xʲiˈtlɛrɨsm̥ n
hitlerismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu;

hitlerówka n
hitleriana
(pogardliwie, pogardliwy) zwolenniczka Hitlera, hitleryzmu

ho-hoń n
efelante effalumpo
(książkowy) duże, straszne zwierzę przypominające słonia w uniwersum opowieści o Kubusiu Puchatku;

hoacyn n
hoatzin
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku hoacynów (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Opisthocomus hoazin Müller, gatunek średniej wielkości tropikalnych ptaków z rodziny hoacynów;

hobbista n
hobbista
mężczyzna, który ma jakieś hobby

hobbit ˈxɔbbʲit n
hobbit
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;

hobby ˈxɔbbʲi n
hobby
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie

hojność n
generosità beneficenza largizione liberalità magnificenza
cecha tego, co hojne; cecha tych, którzy są hojni

hokeista ˌxɔkɛˈ<sup>j</sup>ista n
hockeista
(sport, sportowy) zawodnik grający w hokej

hokeistka ˌxɔkɛˈ<sup>j</sup>istka n
hockeista
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w hokeja

hokej ˈxɔkɛj n
hockey
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
hockey su ghiaccio
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku;

hokej na rolkach ˈxɔkɛj na‿ˈrɔlkax n
hockey a rotelle hockey su pista
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na boisku, naktórym gracze jeżdżą na rolkach;

hokej na trawie ˈxɔkɛj na‿ˈtravʲjɛ n
hockey su prato
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na boisku pokrytym trawą;

hokejowy ˌxɔkɛˈjɔvɨ adj
hockeistico
związany z hokejem, dotyczący hokeja

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
olandese
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
olandese
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;

holm xɔlm n
olmio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

hologram n
ologramma
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe

holokaust xɔˈlɔkawst n
olocausto
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (starożytność) składanie ofiary całopalnej

holować xɔˈlɔvaʨ̑ v
rimorchiare trainare
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu

homar ˈxɔ̃mar n
astice omaro
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
omeopatia
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeopatyczny adj
omeopatico
związany z homeopatią, właściwy homeopatii

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
omeostasi
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu

homerycki ˌxɔ̃mɛˈrɨʦ̑ʲci adj
omerico
odnoszący się do Homera lub jego twórczości;
o opisie czegoś: bardzo rozbudowany, nawiązujący do wielu zagadnień niezwiązanych bezpośrednio z czymś, składający się z wielu odrębnych opisów

homeryczny ˌxɔ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
omerico
(książkowy) wspaniały, potężny, ogromny; taki, jak bohaterowie utworów Homera

homiletyczny adj
omiletico
związany z homiletyką, dotyczący homiletyki

homiletyk n
omileta
specjalista w dziedzinie homiletyki

homiletyka n
omiletica
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;

homilia n
omelia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tekst wygłoszonej homilii (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;

hominid xɔ̃ˈmʲĩɲit n
ominide
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) małpa z rzędu ssaków naczelnych

homo ˈxɔ̃mɔ n
homo
w złożeniach człowiek

homo sapiens n
homo sapiens
(antropologia, antropologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Homo sapiens Linnaeus, człowiek jako przedstawiciel ssaków;
(książkowy) człowiek jako istota myśląca, wyróżniająca się w świecie zwierząt

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
omofobia
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;

homogeniczny adj
omogeneo
jednorodny, taki, który nie wykazuje różnic w np. budowie

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
omonimo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homonimia n
omonimia
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczne brzmienie i pisownia wyrazów o różnych znaczeniach

homonimiczny adj
omonimo
(językoznawstwo, językoznawczy) tak samo brzmiący, ale mający inny rodowód i znaczenie

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
omosessuale
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
omosessualità
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci

homotransplantacja ˌxɔ̃mɔtrãw̃splãnˈtaʦ̑ʲja n
omotrapianto
(medycyna, medyczny) transplantacja od osobnika tego samego gatunku

honduraski ˌxɔ̃nduˈrasʲci adj
honduregno
odnoszący się do państwa Honduras

hongkoński adj
hongkonghese
związany z Hongkongiem, dotyczący Hongkongu

honor ˈxɔ̃nɔr n
onore
czyjeś poczucie godności

honorarium ˌxɔ̃nɔˈrarʲjũm n
emolumento onorario parcella
wynagrodzenie za pracę lub usługę zazwyczaj wykonywaną jednorazowo, nieregularnie

horda ˈxɔrda n
orda
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich
(książkowy) tłum, zgraja, banda

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
ormone
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

hormonalny adj
ormonale ormonico
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach

hormonozależny ˌxɔrmɔ̃nɔzaˈlɛʒnɨ adj
ormono-dipendente
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zależny od poziomu hormonów w organizmie

horoskop xɔˈrɔskɔp n
oroscopo
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię

horrendalnie adv
orribilmente
w sposób horrendalny

hortensja xɔrˈtɛ̃w̃sʲja n
ortensia
(botanika, botaniczny) Hydrangea L., rodzaj roślin z rodziny hortensjowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju hortensja (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat hortensji (1.2)

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
orizzonte
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;

horyzontalnie ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalʲɲɛ adv
in piano orizzontalmente
(książkowy) w sposób ukierunkowany w poziomie

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
orizzontale
(książkowy) taki, który ma poziomy kierunek

hosanna interjection
osanna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hospicjum n
ospizio
(medycyna, medyczny) zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym;

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
degenza
(medycyna, medyczny) czas pobytu pacjenta w szpitalu
ospedalizzazione ricovero
(medycyna, medyczny) umieszczenie pacjenta w szpitalu

hospodar n
ospodaro
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urząd władców Mołdawii, Wołoszczyzny i innych państw słowiańskich

hossa n
rialzo
(ekonomia, ekonomiczny) zwyżka cen papierów wartościowych lub towarów notowanych na giełdzie;

hostia ˈxɔstʲja n
ostia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;

hot dog ˈxɔd ˈːɔk n
hot dog
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;

hotel ˈxɔtɛl n
albergo hotel
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hotelarski ˌxɔtɛˈlarsʲci adj
alberghiero
związany z hotelarstwem lub hotelarzem, dotyczący hotelarstwa

hotelarstwo ˌxɔtɛˈlarstfɔ n
industria alberghiera
działalność gospodarcza polegająca na udzielaniu gościny przyjezdnym w przeznaczonych do tego obiektach bazy noclegowej;

hotelowy ˌxɔtɛˈlɔvɨ adj
alberghiero
związany z hotelem, dotyczący hotelu, będący częścią hotelu, przynależny do hotelu

hotentocki adj
ottentotto
związany z Hotentotami, dotyczący Hotentotów

hołota xɔˈwɔta n
canaglia gentaglia marmaglia
(pogardliwie, pogardliwy) grupa osób, które zachowują się w sposób niekulturalny, chamski, ordynarny, prostacki

hrabia ˈxrabʲja n
conte
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
contessa
żona hrabiego

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
monopattino
(transport, transportowy) prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi

hulanka xuˈlãnka n
bagordo baldoria
huczna zabawa

hulaszczy adj
gaudente
właściwy hulankom lub hulakom

hultaj n
cialtrone
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) człowiek lekkomyślny, niepoważny, prowadzący hulaszcze, próżniacze życie

humanista ˌxũmãˈɲista n
umanista
przedstawiciel humanizmu

humanistyczny adj
umanistico
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z naukami o człowieku w relacjach społecznych

humanitarnie adv
umanamente
w sposób humanitarny

humanitarny ˌxũmãɲiˈtarnɨ adj
umanitario umano
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu

humanoid ˌxũmãˈnɔ<sup>j</sup>it n
umanoide
twór przypominający człowieka

humanoidalny adj
umanoide
mający cechy ludzkie

humerał n
amitto
(kościelny) element stroju liturgicznego w katolicyzmie w formie płóciennej chusty;

hummus n
hummus
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;

humor ˈxũmɔr n
umore
chwilowy stan psychiczny, zwłaszcza dobry

humorystycznie adv
umoristicamente
z humorem

humorystyczny adj
umoristico
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy

huragan xuˈraɡãn n
uragano
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hurma hebanowa n
ebano di Ceylon
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Diospyros ebenum J.Koenig ex Retz., gatunek drzewa z rodziny hebankowatych, rosnący dziko w Indiach i na Sri Lance;

hurtowy adj
all'ingrosso
(handel, handlowy) kupowany i sprzedawany na dużą skalę, po niższej cenie niż w handlu detalicznym

husky n
husky
(kynologia, kynologiczny) pies zaprzęgowy, chowany na terenach podbiegunowych

huta ˈxuta n
acciaieria ferriera stabilimento metallurgico
zakład metalurgiczny, w którym wytapia się stal, aluminium lub inne metale
vetreria
chemiczny zakład przemysłowy, który zajmuje się produkcją szkła lub wyrobów szklanych;

hutnictwo n
metallurgia ingegneria metallurgica siderurgia
dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;

hutniczy xutʲˈɲiʧ̑ɨ adj
siderurgico
związany z hutnictwem, dotyczący hutnictwa

hutnik ˈxutʲɲik n
metallurgico operaio siderurgico siderurgico
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik huty metalu pracujący przy piecu
vetraio
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik huty szkła formujący szkło

huzar n
ussaro
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej;

huśtawka xuɕˈtafka n
altalena
przyrząd do bujania dzieci;

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
ibrido
(książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie

hybrydowy adj
ibrido
stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników

hycel ˈxɨʦ̑ɛl n
accalappiacani
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się wyłapywaniem bezpańskich psów;

hydrant ˈxɨdrãnt n
idrante
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
idraulico
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

hydraulika n
idraulica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

hydro-
idro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wodą

hydrobiolog n
idrobiologo
specjalista w dziedzinie hydrobiologii

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
idrobiologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi;

hydrobiologiczny adj
idrobiologico
(biologia, biologiczny) związany z hydrobiologią, dotyczący hydrobiologii

hydrochinon n
idrochinone
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;

hydrodynamiczny adj
idrodinamico
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki

hydroelektryczny adj
idroelettrico
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody

hydrogeologia n
idrogeologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi

hydrografia ˌxɨdrɔˈɡrafʲja n
idrografia
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego

hydrograficzny ˌxɨdrɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
idrografico
związany z hydrografią, dotyczący hydrografii

hydroksy- xɨˈdrɔksɨ
idrossi-
(chemia, chemiczny) część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej;

hydrolityczny adj
idrolitico
(chemia, chemiczny) związany z hydrolizą, dotyczący hydrolizy

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
idrologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hydrologiczny adj
idrologico
związany z hydrologią, dotyczący hydrologii

hydrometeorologiczny adj
idrometeorologico
związany z hydrometeorologią, dotyczący hydrometeorologii

hydrometryczny adj
idrometrico
(hydrologia, hydrologiczny) związany z hydrometrią, dotyczący hydrometrii

hydroplan xɨˈdrɔplãn n
idrovolante
samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej;

hydrosfera n
idrosfera
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;

hydrostatyczny adj
idrostatico
(fizyka, fizyczny) związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
idrostatica
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;

hymn xɨ̃mn n
inno
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

hymnologia n
innologia
nauka o hymnach, zwłaszcza kościelnych

hyzop lekarski ˈxɨzɔp lɛˈkarsʲci n
issopo officinale
(botanika, botaniczny) Hyssopus officinalis, roślina z rodziny jasnotowatych;

i i conjunction
e ed
…łączący słowa i zdania równorzędne
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)

i tak dalej adv
eccetera e così via
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

i w Paryżu nie zrobią z owsa ryżu ˌi‿f‿paˈrɨʒu ɲɛ‿ˈzrɔbʲjɔ̃w̃ ˈz‿ɔfsa ˈrɨʒu proverb
chi bestia va a Roma, bestia ritorna
pewne rzeczy są niemożliwe do zrobienia

iberyjski adj
iberico
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Iberią na Kaukazie

ibis ˈibʲis n
ibi ibis
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;

ibsenowski adj
ibseniano
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Ibsena, charakterystyczny, typowy dla Ibsena lub jego twórczości, taki jak u Ibsena

ichtio- ˈixtʲjɔ
ittio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rybami

ichtiolog n
ittiologo ittiologa
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby
ittiologa ittiologo
(zoologia, zoologiczny) specjalistka z dziedziny ichtiologii

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
ittiologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

idea iˈdɛa n
idea
myśl przewodnia;
pomysł

idealistka ˌidɛaˈlʲistka n
idealista
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka idealizmu
kobieta kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
ideale
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny

identycznie adv
identicamente
w sposób identyczny, tak samo, kropka w kropkę

identyczność n
identicità
cecha tego, co identyczne

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
identico
dokładnie taki sam

ideografia n
ideografia
(językoznawstwo, językoznawczy) przedstawianie informacji za pomocą ideogramów

ideogram ˌidɛˈɔɡrãm n
ideogramma
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;

ideolog n
ideologo
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
ideologia
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ideologico
związany z ideologią, mający cechy ideologii

idiomatyczny adj
idiomatico
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem

idiopatyczny adj
idiopatico
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże;

idiosynkratyczny adj
idiosincratico
związany z idiosynkrazją

idiosynkrazja n
idiosincrasia
cecha, która wyróżnia kogoś lub coś spośród innych ludzi bądź obiektów

idiota iˈdʲjɔta n
idiota
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) człowiek upośledzony umysłowo w stopniu znacznym

idiotyczny ˌidʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
idiotico
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi

idylla n
idillio
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi

idée fixe iˈdɛ ˈfʲiks n
idea fissa
(książkowy) natrętna myśl zaprzątająca ciągle umysł (myślenie), często cel, który ma być osiągnięty

iglica iɡˈlʲiʦ̑a n
guglia pinnacolo
(architektura, architektoniczny) długi, wąski stożek zwieńczający wieżę

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
igloo iglo iglu
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu;

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
ignoranza
brak wiedzy na jakiś ważny temat

ignorować ˌiɡnɔˈrɔvaʨ̑ v
ignorare
pomijać, nie zwracać uwagi

igrać z ogniem ˈiɡraʥ̑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
giocare con il fuoco
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować

igrać ze śmiercią ˈiɡraʥ̑ zɛ‿ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ɔ̃w̃ idiom
scherzare con la morte
nadmiernie ryzykować

igrzyska olimpijskie iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ n
Giochi Olimpici
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;

iguana ˌiɡuˈ<sup>w</sup>ãna n
iguana
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka należąca do legwanów;

igła ˈiɡwa n
ago
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej

ikona iˈkɔ̃na n
icona
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz symbolizująca jakieś zjawisko, podziwiana w danej branży
icona santino
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;

ikono- iˈkɔ̃nɔ
icono-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z obrazem

ikonografia n
iconografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikonograficzny adj
iconografico
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z ikonografią (nauką)

ikonologia n
iconologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikra ˈikra n
uova di pesce
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb

ile ˈilɛ interrogativePronoun
quanti quanto
używany do pytania o wielkość
quanto
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze

ilekroć conjunction
ogni volta ogniqualvolta tutte le volte che
wskazujący na zależność między regularnie powtarzającymi się zdarzeniami, zjawiskami

ileostomia n
ileostomia
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim;

ileus n
ileo
(medycyna, medyczny) stan niedrożności jelita

iliryjski adj
illirico
(historia, historyczny, historycznie) związany z Ilirią, dotyczący Ilirii

iloczas iˈlɔʧ̑as n
quantità
czas wymawiania samogłosek, pozwalający wyróżnić samogłoski długie i krótkie;

iloraz iˈlɔras n
quoziente
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia

ilościowy adj
quantitativo
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
quantità
liczba określająca objętość lub masę;

iluminator n
oblò
(lotnictwo, lotniczy) okienko w samolocie

ilustracyjny adj
illustrativo
wyjaśniający coś, stanowiący ilustrację

ilustrować v
illustrare
opatrywać tekst ilustracją: fotografią, grafiką lub wykresem
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją

iluzja n
illusione
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

iluzjonista n
illusionista mago
(sztuka) człowiek wykorzystujący efekt złudzenia w czasie swoich występów

iluzjonistyczny adj
illusionistico
związany z iluzjonistą, dotyczący iluzjonisty; właściwy iluzjoniście; polegający na iluzjach

imadło ĩˈmadwɔ n
morsa
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;

imaginacja ˌĩmaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
immaginazione
wytwór wyobraźni, przedstawienie sobie czegoś

imbecyl ĩmˈbɛʦ̑ɨl n
imbecille
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupek
(medycyna, medyczny) ktoś z niedorozwojem umysłowym

imbir ˈĩmbʲir n
zenzero
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imbryk n
bricco
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (przestarzałe, przestarzały) naczynie z pokrywką i z dodatkową rurką zakończoną dzióbkiem służące do gotowania wody

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
onomastico
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;

imienniczka ˌĩmʲjɛ̇̃ɲˈːiʧ̑ka n
omonima
kobieta lub dziewczyna mająca takie samo imię lub nazwisko, jak inna osoba

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
participio
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
immigrante
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrować v
immigrare
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia

imię ˈĩmʲjɛ n
nome
(przestarzałe, przestarzały) rzeczownik (imię rzeczowne), przymiotnik (imię przymiotne), liczebnik (imię liczbowe), zaimek lub imiesłów;
imię (1.1) i nazwisko
nome prenome
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;

immaterializm ˌĩmːatɛrʲˈjalʲism̥ n
immaterialismo
(filozofia, filozoficzny) teoria, według której materia nie istnieje, a wszystko, co odbieramy zmysłowo, odbieramy w wyniku działań Boga, a nie cząsteczek materii;

immunitet ˌĩmːũˈɲitɛt n
immunità
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom

immunologia ˌĩmːũnɔˈlɔɟja n
immunologia
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunologiczny adj
immunologico
związany z immunologią, dotyczący immunologii

impala ĩmˈpala n
impala melampo pala palla
(zoologia, zoologiczny) Aepyceros melampus, gatunek afrykańskiej antylopy;

impanacja n
impanazione
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) teoria o obecności Ciała Chrystusa w chlebie i winie po konsekracji;

impas n
impasse
zastój, matnia

impeachment n
impeachment
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
imperatore
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy

imperialista ˌĩmpɛrʲjaˈlʲista n
imperialista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik imperializmu

imperialny adj
imperiale
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
impero
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje

impertynencja ˌĩmpɛrtɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
impertinenza
obraźliwe, aroganckie lub niekulturalne słowa czy zachowanie skierowane wobec kogoś

impertynent ˌĩmpɛrˈtɨ̃nɛ̃nt n
impertinente
osoba zachowująca się niegrzecznie, arogancko, obraźliwie lub bezczelnie

impertynentka n
impertinente
kobieta zachowująca się niegrzecznie, arogancko, obraźliwie lub bezczelnie

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
implementazione
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie;

implikować v
implicare
pociągać za sobą

imponować ˌĩmpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
impressionare
wzbudzać w kimś uznanie, podziw

imponujący adj
imponente impressionante
wzbudzający uznanie i zachwyt

importować v
importare
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów

impost ˈĩmpɔst n
imposta
(architektura, architektoniczny) kamienna płyta lub blok stanowiące podporę dla łuku, arkady lub żebra sklepienia

impresja n
impressione
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym

impresjonista n
impressionista
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonistka n
impressionista
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawicielka impresjonizmu, kobieta tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonistyczny adj
impressionista impressionistico
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu

impresjonizm n
impressionismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;

imprimatur n
imprimatur
(kościelny) (administracja) kościelne pozwolenie na druk;

improwizować v
improvvisare
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania

impuls ˈĩmpuls n
impulso
(fizjologia, fizjologiczny) krótki stan przewodzony poprzez włókno mięśniowe albo nerwowe
(fizyka, fizyczny) zmiana wielkości trwająca w bardzo krótkim czasie
stimolo impulso
(przenośnie, przenośnia) podnieta, pobudka do działania

impulsywny ˌĩmpulˈsɨvnɨ adj
impulsivo
taki, który szybko i wyraziście reaguje na bodźce; taki, który jest porywczy

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
diversamente in altro modo
w inny sposób, nie tak jak jest; odwrotnie, odmiennie

inauguracyjny adj
inaugurale
związany z inauguracją, dotyczący inauguracji

inchoatywny adj
incoativo
(gramatyka) oznaczający początek pewnego procesu lub czynności

ind ĩnt n
indio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indeks ˈĩndɛks n
elenco indice
urzędowa lista czegoś
indice
(statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie
uporządkowany spis, np. pojęć, terminów, nazwisk, przytoczonych lub omówionych w danej książce;
libretto universitario
(edukacja, edukacyjny) (studencki) książeczka studenta, w której pracownicy uczelni wyższej odnotowują wyniki egzaminów, zaliczenia, zaliczenie semestru itp.;

indeksacja n
indicizzazione
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;
(informatyka, informatyczny) wprowadzanie opisów do bazy danych ułatwiających przeglądanie i uporządkowanie zbioru

indemnizacja n
indennizzazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odszkodowanie

independentyzm n
indipendentismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna lub kierunek w ruchu społecznym, który dąży do uzyskania niepodległości przez dany region

indeterminizm n
indeterminismo
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
indiano
związany z Indianami, dotyczący Indian

indochiński adj
indocinese
odnoszący się do Indochin

indoeuropeistyka n
indoeuropeistica
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem języków indoeuropejskich;

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
indoeuropeo
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indolencja ˌĩndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
indolenza
(książkowy) bezradność, bezczynność, brak reakcji na sytuację

indolog n
indianista
specjalista zajmujący się się indologią

industrializacja n
industrializzazione
uprzemysłowienie

industrialny adj
industriale
związany z industrializacją, dotyczący industrializacji

indyczka ĩnˈdɨʧ̑ka n
tacchina
(ornitologia, ornitologiczny) samica indyka

indyferencja ˌĩndɨfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
indifferenza
(książkowy) obojętność

indyferentny ˌĩndɨfɛˈrɛ̃ntnɨ adj
indifferente
(książkowy) obojętny; taki, który ma bierny stosunek

indygo adj
indaco
(książkowy) ciemnobłękitny

indygo n
indaco
kolor ciemnobłękitny
(chemia, chemiczny) ciemnoniebieski barwnik kadziowy

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
indiano
związany z Indiami, dotyczący Indii

indyk ˈĩndɨk n
tacchino
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indywidualista n
individualista
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolennik indywidualizmu
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie

indywidualistka n
individualista
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolenniczka indywidualizmu
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie

indywidualistyczny adj
individualistico
związany z indywidualizmem, charakteryzujący się indywidualizmem

indywidualizm n
individualismo
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów

indywidualnie adv
individualmente
występując osobno

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
individuale
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty

infamia ĩnˈfãmʲja n
infamia
(przestarzałe, przestarzały) pozbawienie kogoś dobrego imienia, czyn niegodny, haniebny narażający na utratę dobrego imienia

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
infezione
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

infekować v
infettare
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję

infirmer n
infermiere
pielęgniarz w wojskowej lub klasztornej infirmerii

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
inflazione
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

influenca ˌĩnfluˈ<sup>w</sup>ɛ̃nʦ̑a n
influenza
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) grypa

infografika n
infografica
(edukacja, edukacyjny) (poligrafia) ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
informazione
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

informatyczny ˌĩnfɔrmaˈtɨʧ̑nɨ adj
informatico
od informatyka

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
informatica
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

informatyzacja n
informatizzazione
(informatyka, informatyczny) wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności;

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
informare mettere a giorno mettere al corrente ragguagliare
przekazywać wiadomość i objaśniać

infra- prefix
infra-
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający: poniżej, późniejszy, wewnątrz

infradźwięk n
infrasuono
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
infrastruttura
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

ingerencja ˌĩŋɡɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
ingerenza
wpływ na coś, mieszanie się do jakiejś sprawy, interweniowanie, wtrącanie się

ingres n
ingresso
uroczyste objęcie władzy w diecezji przez biskupa, dotyczy także nowoobranych papieży

inhalacja ˌĩnxaˈlaʦ̑ʲja n
inalazione
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych;

inhumacja n
inumazione
(książkowy) pogrzebanie zmarłego w ziemi

inicjacja ˌĩɲiˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
iniziazione
ceremonia przyjęcia nowego członka
wtajemniczenie w coś, zaznajomienie się z czymś nowym, zapoznanie się

inkarceracja n
incarcerazione
(książkowy) (socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) pozbawienie wolności, uwięzienie

inkaski ĩŋˈkasʲci adj
incaico
związany z Inkami, dotyczący Inków, ich kultury, sztuki

inklinacja n
inclinazione
(fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia

inkryminować ˌĩŋkrɨ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
incriminare
(książkowy) obwiniać, stawiać zarzuty

inkubator ˌĩŋkuˈbatɔr n
incubatoio incubatrice
(zootechnika, zootechniczny) urządzenie do sztucznego wylęgu piskląt
incubatore
(ekonomia, ekonomiczny) (przenośnie, przenośnia) podmiot inwestujący w nowe przedsiębiorstwa
incubatrice incubatore
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
incunabolo incunabulo
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);

inkwizytor n
inquisitore
(historia, historyczny, historycznie) członek sądu inkwizycyjnego

innowacja n
innovazione
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś

innowacyjny adj
innovativo
dający nową jakość; wprowadzający coś zupełnie nowego

innowierca ˌĩnːɔˈvʲjɛrʦ̑a n
persona
człowiek wyznający religię inną niż osoba mówiąca lub inną niż dominująca w jakimś środowisku

inny ˈĩnːɨ adj
altro
w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego
differente
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
altro
nie ten, jakiś odmienny

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
in altre parole in altri termini
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach

inochód ĩˈnɔxut n
ambio
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych;

inozytol n
inositolo
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

inscenizacja ˌĩw̃sʦ̑ɛ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
messinscena allestimento scenico messa in scena sceneggiatura
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wystawienie utworu dramatycznego na scenie

inskrypcja ĩw̃ˈskrɨpʦ̑ʲja n
iscrizione
(książkowy) trwały, pamiątkowy napis zwykle wykuty w kamieniu, czasem wyryty w metalu lub drewnie;

insolacja n
insolazione
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) natężenie promieniowania słonecznego na powierzchnię;
oddziaływanie promieni słonecznych

inspektor ĩw̃ˈspɛktɔr n
ispettore
urzędnik, który kontroluje pracę instytucji dokonując inspekcji
stopień oficerski w policji

inspiracja ˌĩw̃spʲiˈraʦ̑ʲja n
ispirazione
natchnienie, twórczy zapał, wena

inspirator ˌĩw̃spʲiˈratɔr n
ispiratore
ten, kto zachęca, daje pomysł, sugeruje, inspiruje

inspirować v
ispirare
dostarczać natchnienia

instalator n
installatore
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
installare istallare
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach
insediarsi stabilirsi
(potocznie, potoczny) wprowadzać się do nowego mieszkania, pokoju itp., urządzać się

instrukcja ĩw̃ˈstrukʦ̑ʲja n
istruzione
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
ferro strumento
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
strumento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
strumento arnese attrezzo
(technologia, technika, techniczny) narzędzie
strumento mezzo
(przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu

instrument muzyczny n
strumento musicale strumento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instrumentalista ˌĩw̃strũmɛ̃ntaˈlʲista n
strumentista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, grający na instrumencie

instrumentariuszka ˌĩw̃strũmɛ̃ntarʲˈjuʃka n
ferrista
pielęgniarka asystująca przy operacji, pomagająca przy jej przygotowaniu

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
istinto
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;

instynktownie adv
istintivamente
w sposób instynktowny

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
istintivo
(przymiotnik) od: instynkt

instytucja ˌĩw̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
istituzione
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw

instytucjonalny ˌĩw̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
istituzionale
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
istituto
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
insulina
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy

insulinooporność ˌĩw̃sulʲĩnɔːˈpɔrnɔɕʨ̑ n
insulinoresistenza
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę;

insurekcja ˌĩw̃suˈrɛkʦ̑ʲja n
insurrezione
(książkowy) powstanie zbrojne

insynuacja n
insinuazione
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji

insynuować v
fare delle insinuazione
sugerować rzeczy niekoniecznie prawdziwe

intarsja ĩnˈtarsʲja n
intarsio
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna;

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
integrazione
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)

intelektualista n
intellettuale
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;

intelektualizacja n
intellettualizzazione
nabieranie lub nadawanie czemuś cech intelektualnych

intelektualizm n
intellettualismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym

intelektualny ˌĩntɛlɛktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
intellettuale
dotyczący intelektu lub intelektualistów

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
intelligenza
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;
intellighenzia
(przenośnie, przenośnia) ogół ludzi wykształconych i wykonujących zawodowo pracę umysłową;

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
intelligente
odznaczający się inteligencją

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
intenzione
chęć, zamiar

intendentura n
sussistenza
jednostka organizacyjna zajmująca się dostarczaniem niezbędnego zaopatrzenia dla wojska, szpitali itp.

intensyfikacja ˌĩntɛ̃w̃sɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
intensificazione
sprawianie, że coś jest intensywniejsze, silniejsze; nasilenie czegoś

intensywna terapia ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvna tɛˈrapʲja n
terapia intensiva
leczenie chorych w stanie zagrożenia życia;

intensywnie ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvʲɲɛ adv
intensivamente
w sposób intensywny

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕʨ̑ n
intensità
stopień nasilenia czegoś; natężenie

intensywny ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
intensivo intenso
natężony, mocny, nasycony

interakcja ˌĩntɛrˈakʦ̑ʲja n
interazione
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń

interdyscyplinarność n
interdisciplinarità
cecha tego, co interdyscyplinarne

interes ĩnˈtɛrɛs n
affare interesse
sprawa (do załatwienia)

interesować ˌĩntɛrɛˈsɔvaʨ̑ v
interessare
wzbudzać zainteresowanie, ciekawić

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
interessante
ciekawy, zajmujący

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
interfaccia utente
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;

interferencja n
interferenza
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;

interferometria n
interferometria
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) jedna z metod pomiarowych wykorzystująca zjawisko interferencji;

interferon ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n n
interferone
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;

interkom n
citofono
system łączności wewnętrznej, zwłaszcza pojazdu albo budynku

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
interlingua
(językoznawstwo, językoznawczy) międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

internat n
convitto
(edukacja, edukacyjny) zakład mieszczący mieszkania przeznaczone dla młodzieży uczącej się poza miejscem zamieszkania

internauta ˌĩntɛrˈnawta n
internauta
użytkownik Internetu

internetowy ˌĩntɛrnɛˈtɔvɨ adj
in Internet su Internet
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet

interpelacja n
interrogazione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtaʦ̑ʲja n
interpretazione
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;

interpretacyjny adj
interpretativo
dotyczący interpretacji

interrogacja ˌĩntɛrːɔˈɡaʦ̑ʲja n
interrogatorio
(przestarzałe, przestarzały) zadawanie komuś pytań, wypytywanie lub dopytywanie się
(przestarzałe, przestarzały) zadawanie pytań podczas przesłuchania w śledztwie

interseksualizm ˌĩntɛrsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
intersessualità
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
intervento
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
interventismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa

interweniować ˌĩntɛrvɛ̃ˈɲɔvaʨ̑ v
intervenire
mieszać się w sprawy kogoś innego lub innego kraju, w celu uzyskania określonego efektu

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
intonazione
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań;

intonować ˌĩntɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
intonare
(językoznawstwo, językoznawczy) mówić, odpowiednio akcentując i modulując głos

introdukcja ˌĩntrɔˈdukʦ̑ʲja n
introduzione
wstęp, przedstawienie czegoś, początek

intronizacja n
intronizzazione
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego

introspekcja ˌĩntrɔˈspɛkʦ̑ʲja n
introspezione
(psychologia, psychologiczny) analiza własnych procesów psychicznych

introspekcyjny ˌĩntrɔspɛkˈʦ̑ɨjnɨ adj
introspettivo
(psychologia, psychologiczny) taki, który opiera się na introspekcji, dotyczy introspekcji

intruz n
intruso
człowiek niemile widziany w danym miejscu

intryga ĩnˈtrɨɡa n
intrigo tresca
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intrygancki adj
intrigante
związany z osobą lub cechami intryganta; dotyczący intryganta lub właściwy intrygantowi; polegający na intrygach

intrygować v
intrigare lavorare sott'acqua
robić intrygi, knuć spiski

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
intuito intuizione
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;
intuizione
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania

intuicjonistyczny adj
intuizionistico
(filozofia, filozoficzny) związany z intuicjonizmem, dotyczący intuicjonizmu, intuicjonistów

intuicyjnie ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjɲɛ adv
intuitivamente
za pomocą intuicji

intuicyjność n
intuitività
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest intuicyjne

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjnɨ adj
intuitivo
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji
związany z intuicją

intymność n
intimità
cecha tego, co jest intymne, osobiste; osobisty charakter

intymny ĩnˈtɨ̃mnɨ adj
intimo
mocno osobisty

inulina n
inulina
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;

inwalida ˌĩnvaˈlʲida n
invalido
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia

inwalidztwo n
invalidità
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną

inwazja ĩnˈvazʲja n
invasione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;

inwazyjny adj
di invasione
(wojskowość, wojskowy) dotyczący inwazji zbrojnej, związany z inwazją zbrojną
invadente invasivo
(ekologia, ekologiczny) dotyczący zasiedlania przez gatunki obce określonemu środowisku
invasivo
(medycyna, medyczny) dotyczący badania lub zabiegu wiążącego się z ingerencją w organizm

inwentaryzować v
inventariare
ujmować coś w inwentarz, spis rzeczowy i ilościowy

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
investire
dokonywać inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
investimento
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
ingegnere ingegnera
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
ingegneria
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

inżynierski adj
ingegneristico
dotyczący inżynierii i/lub inżynierów

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
iprite yprite
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;

iracki iˈraʦ̑ʲci adj
iracheno irakeno
odnoszący się do państwa Irak

iranista n
iranista
badacz języków irańskich

iranistyka ˌirãˈɲistɨka n
iranistica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan)

irański iˈrãj̃sʲci adj
iraniano
odnoszący się do państwa Iran

irbis śnieżny n
leopardo delle nevi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku irbisów śnieżnych (1.1)

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
irlandese
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci n
irlandese
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;

ironia iˈrɔ̃ɲja n
ironia
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
ironicamente
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
ironico
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

ironizować ˌirɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
ironizzare
mówić o czymś w sposób ironiczny / z ironią

irracjonalność n
irrazionalità
cecha tego, co jest irracjonalne

iryd ˈirɨt n
iridio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

irydowy ˌirɨˈdɔvɨ adj
iridico
(przymiotnik) od iryd

irygacja n
irrigazione
(medycyna, medyczny) zabieg przeprowadzany w celach leczniczych lub higienicznych polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (np. pochwy, odbytnicy, nosa) roztworem leku lub ciepłą wodą;

irys ˈirɨs n
giaggiolo iris ireos iride
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) kosaciec, roślina kwiatowa;

irytować ˌirɨˈtɔvaʨ̑ v
irritare scombussolare
drażnić, denerwować kogoś
irritare
denerwować się, wpadać w irytację

irytujący adj
irritante esasperante
(psychologia, psychologiczny) taki, który irytuje; wywołujący rozdrażnienie

iskra ˈiskra n
scintilla
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

islam ˈislãm n
islam
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamistka ˌislãˈmʲistka n
islamista
forma żeńska od: islamista

islamistyka ˌislãˈmʲistɨka n
islamistica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się badaniami nad islamem;

islamizacja ˌislãmʲiˈzaʦ̑ʲja n
islamizzazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu

islamizm isˈlãmʲism̥ n
islamismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

islamizować ˌislãmʲiˈzɔvaʨ̑ v
islamizzare
wprowadzać islam, poddawać coś pod wpływy islamu

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
islamofobia
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamofobiczny ˌislãmɔfɔˈbʲiʧ̑nɨ adj
islamofobico
związany z islamofobią, właściwy islamofobowi

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
islandese
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
islandese
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
esistenza
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
esistere essere
być, występować w rzeczywistości

istota iˈstɔta n
essere creatura
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać

istotnie iˈstɔtʲɲɛ particle
infatti
…potwierdzająca rację tego, co ktoś wcześniej oznajmił

istotny iˈstɔtnɨ adj
essenziale cruciale
taki, który jest istotą czegoś; jest charakterystyczny, specyficzny, ważny

italianizm ˌitaˈlʲjä̃ɲism̥ n
italianismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka włoskiego;

italski iˈtalsʲci adj
italico
związany ze starożytną Italią, wywodzący się ze starożytnej Italii

iterb ˈitɛrp n
itterbio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
ittrio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

izobara ˌizɔˈbara n
isobara
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;

izobaryczny adj
isobarico
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
isoglossa
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

izohieta n
isoieta
(metrologia, metrologiczny) linia łącząca na mapie punkty o takich samych wartościach sum opadów;

izokoszta ˌizɔˈkɔʃta n
isocosto
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;

izokwanta ˌizɔˈkfãnta n
isoquanto
(ekonomia, ekonomiczny) linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji;

izolacjonista ˌizɔlaʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
isolazionista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik izolacjonizmu w polityce zagranicznej

izolacjonistyczny adj
isolazionista isolazionistico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z izolacjonizmem, dotyczący izolacjonizmu

izolacjonizm ˌizɔlaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
isolazionismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;

izolowany ˌizɔlɔˈvãnɨ adj
isolato
pokryty izolacją
wydzielony, odosobniony, oddzielony od ogółu

izomer n
isomero
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;

izomorfizm ˌizɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
isomorfismo
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie pomiędzy dwiema przestrzeniami matematycznymi, zachowujące wszystkie relacje i funkcje

izonomia ˌizɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
isonomia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) równość ludzi wobec prawa;

izoton n
isotono
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) każdy z pierwiastków chemicznych mający taką samą liczbę neutronów w jądrze, lecz różne liczby protonów;

izotop iˈzɔtɔp n
isotopo
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
israeliano israeliana
odnoszący się do państwa Izrael

izydoriański adj
isidoriano
dotyczący życia i twórczości Izydora z Sewilli, charakterystyczny, typowy dla Izydora z Sewilli lub jego twórczości, taki jak u Izydora z Sewilli

iść iɕʨ̑ v
andare
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem
udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo

iść do ołtarza ˈiʑʥ̑ ˌdɔ‿ːwˈtaʒa idiom
andare all'altare
brać ślub

iść do łóżka v
andare a letto
(dosłownie) kłaść się spać

iść jak po maśle v
andare liscio come l'olio
odbywać się sprawnie i bez kłopotów

ja ja personalPronoun
io
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłczan n
malato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu jabłkowego

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
globo
złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej;
mela pomo
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający
melagrana
(spożywczy) owoc granatowca
pomellatura
(zobacz) jabłka – plamy w maści konia
pomo d'Adamo
(potocznie, potoczny) wystająca grdyka u mężczyzn, jabłko Adama
rotula patella
(potocznie, potoczny) rzepka w kolanie

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
pomo d'Adamo
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn)

jabłko niezgody ˈjapkɔ ɲɛˈzɡɔdɨ ˈjapw̥kɔ ɲɛˈzɡɔdɨ n
mela della discordia pomo della discordia
rzecz, sprawa, która skłóca, poróżnia dane osoby

jabłkowity adj
pomellato
o koniu: mający siwą maść z ciemniejszymi okrągłymi plamami

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
melo
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo, na którym rosną jabłka;

jacht jaxt n
yacht panfilo
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jad jadɨ jat n
astio livore veleno
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) niechęć, złośliwość
veleno tossico
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

jadalnia jaˈdalʲɲa n
sala da pranzo
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków

jadalny jaˈdalnɨ adj
commestibile mangiabile mangereccio edule
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jadalny jaˈdalnɨ n
sala da pranzo
pokój, w którym się spożywa posiłki

jadowity adj
velenoso
zawierający jad

jadłodajnia ˌjadwɔˈdajɲa n
trattoria
(gastronomia) miejsce, w którym daje się posiłki, często tanie lub darmowe

jagielloński adj
jagellonico jaghellonico
związany z Jagiełłą lub wywodzącą się od niego dynastią, dotyczący Jagiełły lub wywodzącej się od niego dynastii

jaglica n
tracoma
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka;

jagniątko jäɟˈɲɔ̃ntkɔ n
agnellino
(zdrobniale) od: jagnię

jagnię ˈjäɟɲɛ n
agnello
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈʨ̑ĩna n
agnello carne di agnello
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
giaguaro
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jaguar amerykański n
giaguaro
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera onca Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Amerykach;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku jaguarów amerykańskich (1.1)

jaguarundi amerykański n
yaguarondi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma yagouaroundi Geoffroy Saint-Hilaire, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący od Paragwaju aż po południowo-wschodnią część Stanów Zjednoczonych;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku jaguarundi amerykańskich (1.1)

jaja ˈjäja n
palle coglione
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) męskie narządy płciowe – moszna i jądra

jajeczkowanie ˌjäjɛʧ̑kɔˈvãɲɛ n
ovulazione
(biologia, biologiczny) występujące okresowo wydalanie dojrzałego jaja z jajnika do jajowodu;

jajeczkować v
ovulare
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową

jajecznica ˌjäjɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
uova strapazzate
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) smażona potrawa z wymieszanych jajek;

jajko ˈjäjkɔ n
uovo
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajko Kolumba ˈjäjkɔ kɔˈlũmba idiom
uovo di Colombo
(książkowy) proste rozwiązanie pozornie trudnego zagadnienia;

jajko na twardo ˈjäjkɔ na‿ˈtfardɔ n
uovo sodo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się zawartości;

jajko sadzone ˈjäjkɔ saˈʣ̑ɔ̃nɛ n
uovo all'occhio di bue
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem

jajnik ˈjäjɲik n
ovaia ovario
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
ovulo uovo
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;
uovo
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;

jajonośny adj
ooforo
(zoologia, zoologiczny) utrzymujący oocyt
oviparo
znoszący jaja

jajorodny adj
oviparo
(zoologia, zoologiczny) odznaczający się rozwojem zarodkowym w jaju poza organizmem matki

jajowaty ˌjäjɔˈvatɨ adj
oviforme
kształtem przypominający ptasie jajo

jajowód jäˈjɔvut n
tuba uterina
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;

jak jak n
yak
(zoologia, zoologiczny) Bos grunniens, ssak z rodziny pustorożców;

jak jak pronoun
come
…używany w pytaniach o sposób lub stan
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu

jak Pan Bóg stworzył ˈjak ˈpãn‿buk ˈstfɔʒɨw adv
come Dio l'ha fatto
nago

jak cholera ˈjak xɔˈlɛra adv
di brutto
(potocznie, potoczny) bardzo, mocno, dużo, intensywnie

jak grom z jasnego nieba ˈjaɡ ˈːrɔ̃m zʲ‿jasˈnɛɡɔ ˈɲɛba adv
come un fulmine a ciel sereno
(przenośnie, przenośnia) niespodziewanie, szybko, nagle

jak leci
come va
(potocznie, potoczny) …otwierający rozmowę i będący pytaniem o sytuację obecną w życiu rozmówcy

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
come stai come va
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój

jak ty komu, tak on tobie ˈjak ˈtɨ ˈkɔ̃mu ˈtak ˈɔ̃n ˈtɔbʲjɛ proverb
chi lo fa lo aspetti
zależnie od twych uczynków spodziewaj się podobnej odpłaty

jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki ˈjaɡ ˌza‿dɔˈtʲcɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ̃m ˌʧ̑ʲarɔˈʥ̑ɛ̇jsʲcɛ̇j ˈruʃʧ̑ci idiom
con un colpo di bacchetta magica
coś nagle, z niewiadomych powodów zmieniło się na lepsze

jaki ˈjäci pronoun
che
…służący do pytania o cechę wyrażoną zwykle w przymiotniku
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych dotyczących cechy

jaki ojciec, taki syn ˈjäci ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈtaci ˈsɨ̃n proverb
tale il padre, tale il figlio
syn, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jego ojciec

jakikolwiek ˌjäciˈkɔlvʲjɛk pronoun
qualsiasi qualunque
dowolny, nieokreślony, wszystko jedno jaki

jakim prawem interjection
con che diritto
emocjonalne wyrażenie zaskoczenia i jednocześnie protestu, niezgody na coś

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
qualche alcuno
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany

jakkolwiek jakˈːɔlvʲjɛk conjunction
benché tuttavia
chociaż

jakościowy adj
qualitativo
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
qualità
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jama bębenkowa ˈjãma ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
cassa del timpano cavità del timpano cavità timpanica
(anatomia, anatomiczny) część ucha środkowego będąca przestrzenią powietrzną pomiędzy błoną bębenkową a ścianą kostną;

jama ustna ˈjãma ˈustna n
bocca cavo orale
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego;

jamnik ˈjãmʲɲik n
bassotto
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;
(kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)

jankeski adj
yankee
związany z jankesami, dotyczący jankesów

japok n
yapok
(zoologia, zoologiczny) Chironectes minimus Zimmermann, amerykański torbacz o ziemno-wodnym trybie życia;

japonistyka n
iamatologia yamatologia
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturze, sztuce i języku ludów zamieszkujących Japonię

japonka jaˈpɔ̃nka n
infradito
(potocznie, potoczny) klapek z paskiem pomiędzy dużym palcem a palcem obok;

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
giapponese nipponico
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
giapponese
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;

jard n
iarda yard
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra

jarmark ˈjarmark n
fiera
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;

jarzmo ˈjaʒmɔ n
giogo
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;
giogo dominio
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów

jarząb n
sorbo
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju jarząb (2.1)

jarząb brekinia n
ciavardello
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus torminalis L., gatunek drzewa z rodziny różowatych, występującego w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej;

jarząb mączny n
sorbo montano
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aria Crantz, gatunek drzewa z rodziny różowatych;

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
francolino di monte
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia Linnaeus, gatunek eurazjatyckiego ptaka łownego zamieszkującego gęste starodrzewy;

jarząbek zwyczajny n
francolino di monte
(ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia, gatunek ptaka rodziny kurowatych;

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
sorbo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;

jasiek ˈjäɕɛk n
guanciale
mała poduszka, zwykle pod głowę

jaskier ˈjasʲcɛr n
ranuncolo
(botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju jaskier (1.1)

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
caverna spelonca
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskrawy jasˈkravɨ adj
acceso intenso
o kolorze: intensywny

jaskółeczka ˌjaskuˈwɛʧ̑ka n
rondinella
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: jaskółka

jaskółka jaˈskuwka n
copia di prova
próbny egzemplarz jakiegoś wydawnictwa
giacca
(dawniej, dawny) męski żakiet o połach przypominających ogon jaskółki (1.1)
loggione
(dawniej, dawny) najwyższy balkon w teatrze;
rondine
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasna cholera interjection
accidenti accipicchia merda
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie i brak akceptacji

jasne jak słońce idiom
chiaro come la luce del sole
(potocznie, potoczny) oczywiste, niebudzące wątpliwości

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
veggente chiaroveggente
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasnowidzenie n
chiaroveggenza
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasny ˈjasnɨ adj
chiaro
o kolorze: mało intensywny
pełen światła, słońca, nie zaciemniony
chiaro palese
(potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty

jasny gwint interjection
accidenti accipicchia
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie i brak akceptacji

jasny jak słońce ˈjasnɨ ˈjak ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ adj
chiaro come la luce del sole
oczywisty, ewidentny, zrozumiały, bardzo łatwy do zrozumienia

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
astore falco
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
lucertola
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jaszczurka zwinka n
lucertola degli arbusti
(herpetologia, herpetologiczny) Lacerta agilis Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych;

jatrofobia ˌjatrɔˈfɔbʲja n
iatrofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) paniczny lęk przed lekarzami

jawa ˈjava n
realtà
rzeczywistość

jawor n
acero montano loppone
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;

jazda indywidualna na czas ˈjazda ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alna na‿ˈʧ̑as n
crono
(sport, sportowy) w kolarstwie: konkurencja, gdzie zawodnicy startując pojedynczo i nie mogąc korzystać z pomocy innych muszą jak najszybciej przejechać określony odcinek;

jazz ʤ̑ɛs n
jazz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jazzman n
jazzista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk jazzowy

jazzowy adj
jazz jazzistico
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z jazzem, dotyczący jazzu

jałmużna jawˈmuʒna n
elemosina
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałmużnik n
elemosiniere
(dawniej, dawny) urzędnik rozdający jałmużnę w imieniu władcy
osoba rozdająca jałmużnę

jałmużnik papieski n
elemosiniere di suo santità
(kościelny) urząd arcybiskupa udzielającego w imieniu papieża wsparcia osobom potrzebującym;

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
ginepro
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych;

jałówka jaˈwufka n
giovenca scottona vitella
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
gelsomino
(botanika, botaniczny) Jasminum L, rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);

jaśnieć v
fulgere
dawać wyraźnie jasny blask

jebadło jɛˈbadwɔ n
buco tana
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) sypialnia

jechać ˈjɛxaʨ̑ v
andare
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
uno una
liczba 1

jeden za drugim adv
uno per uno ad uno ad uno
pojedynczo i bez przerw

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
uno per tutti, tutti per uno
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
una rondine non fa primavera
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
una rondine non fa primavera
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów

jednakowo ˌjɛdnaˈkɔvɔ adv
nello stesso modo uguale ugualmente uniformemente
tak samo, identycznie, w taki sam sposób

jednakże jɛdˈnaɡʒɛ conjunction
però benché quantunque
wzmocniona forma spójnika jednak

jednoaktowy ˌjɛdnɔakˈtɔvɨ adj
in un atto
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) mający jeden akt

jednoaktówka ˌjɛdnɔakˈtufka n
atto unico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór dramatyczny zbudowany z jednego aktu

jednoatomowy adj
monoatomico
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z jednego atomu

jednobarwny ˌjɛdnɔˈbarvnɨ adj
monocolore unicolore
mający jedną barwę

jednocylindrowy adj
monocilindrico
(technologia, technika, techniczny) mający jeden cylinder

jednoczesność n
simultaneità
cecha tego, co jednoczesne, co odbywa się w tym samym czasie

jednoczyć v
unire accomunare
łączyć do wspólnego działania wokół jakiejś idei

jednodniowy ˌjɛdnɔˈdʲɲɔvɨ adj
di un giorno
mający jeden dzień
trwający jeden dzień

jednodniówka n
numero unico
(drukarstwo, drukarski) wydawnictwo okazyjne, aperiodyczne;

jednogłosowy adj
monodico
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany przez solistę jednym głosem

jednomyślnie adv
unanimemente
w sposób jednomyślny

jednomyślny adj
unanime
bez różnic w przekonaniach

jednonawowy adj
ad una navata
(architektura, architektoniczny) taki, który ma jedną nawę

jednopłat n
monoplano
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;

jednoramienny adj
a un braccio solo
posiadający jedno ramię, jeden wygiętnik

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
unicorno liocorno
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednosilnikowy adj
monomotore
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w jeden silnik, posiadający jeden silnik

jednostka jɛdˈnɔstka n
individuo
(książkowy) osoba, pojedynczy osobnik
unità
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis w którym podawana jest dana wartość
część całości
(bankowość, bankowy) nominał waluty
placówka określonej instytucji

jednostka urojona n
unità immaginaria
(matematyka, matematyczny) liczba, której kwadrat stanowi -1;

jednostronnie adv
unilateralmente
w sposób jednostronny

jednoznacznie adv
univocamente
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości

jednoznaczny ˌjɛdnɔˈznaʧ̑nɨ adj
esplicito
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany

jednoślad jɛdˈnɔɕlat n
due ruote
pojazd, którego koła są ustawione w jednej linii (tak, że jadąc, pozostawiają po sobie ślad w postaci jednej linii);

jedność ˈjɛdnɔɕʨ̑ n
unità
wspólnota, unia, zjednoczenie

jednym słowem ˈjɛdnɨ̃m ˈswɔvɛ̃m adv
in una parola
nie rozwodząc się nad jakimś tematem, nie rozwlekając zagadnienia

jedwab ˈjɛdvap n
seta
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;

jedwabnik morwowy n
baco da seta filugello
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;

jedwabny szlak n
via della seta
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;

jedynak jɛˈdɨ̃nak n
figlio unico
osoba płci męskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyny syn rodziny

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
unico
istniejący tylko w jednym egzemplarzu
wyjątkowy, szczególny, niepowtarzalny

jedyny w swoim rodzaju jɛˈdɨ̃nɨ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm rɔˈʣ̑aju adj
unico nel suo genere
taki, który jest unikatem

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
cibo cibario scatolame
coś, co można jeść; żywność, pokarm
mangiare cibo
spożywanie pokarmu

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
cervo caribù
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;
gonzo
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) o człowieku, który dał się łatwo oszukać lub wykorzystać

jeleń wschodni n
sika
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus;

jelito jɛˈlʲitɔ n
intestino
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito cienkie n
intestino tenue tenue
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego położona między żołądkiem a jelitem grubym;

jelito grube n
intestino crasso
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelito ślepe n
intestino cieco
(anatomia, anatomiczny) pierwszy odcinek jelita grubego człowieka

jelonek jɛˈlɔ̃nɛk n
cerbiatto
młody jeleń

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
yemenita
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
vischio
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
beccofrusone
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;

jen jɛ̃n n
yen
(jednostka monetarna) waluta Japonii;

jenot n
cane procione
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes, rodzaj ssaka z rodziny psowatych o długiej, gęstej sierści;

jenot azjatycki n
cane procione
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych;
(zoologia, zoologiczny) osobnik drapieżnika z gatunku jenotów azjatyckich (1.1)

jer jɛr n
peppola
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;

jeremiada ˌjɛrɛ̃ˈmʲjada n
geremiade
biadolenie, lament, skarga

jerozolimczyk ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmʧ̑ɨk n
gerosolimitano
mieszkaniec Jerozolimy

jerozolimka ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmka n
gerosolimitana
mieszkanka Jerozolimy

jerozolimski ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci adj
gerosolimitano
odnoszący się do Jerozolimy, związany z Jerozolimą

jerzyk ˈjɛʒɨk n
rondone
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
autunnale d' autunno
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
autunno
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
frassino
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
storione
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
ancora
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już

jeziorny adj
lacustre
związany z jeziorem, dotyczący jeziora, pochodzący z jeziora

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
lago
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jezuicki adj
gesuita
dotyczący zakonu jezuitów albo członka tego zakonu

jezyd n
yazido
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jezydyzmu

jezydzki adj
yazido
związany z jezydyzmem i jezydami, dotyczący jezydyzmu
charakterystyczny dla jezydyzmu i jezydów

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
mangiare
przyjmować pokarmy

jeść jak wróbelek ˈjɛ̇ɕʨ̑ ˈjaɡ vruˈbɛlɛk v
mangiare come un passerotto
jeść bardzo mało

jeść jak świnia v
mangiare come un maiale
obżerać się

jeść kolację v
cenare
spożywać wieczorny posiłek

jeść obiad v
pranzare
spożywać południowy posiłek

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
cavaliere
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym;

jeździecki adj
ippico
związany z jeździectwem, dotyczący jeździectwa

jeździectwo n
ippica
(sport, sportowy) dyscyplina sportu konnego z wyjątkiem wyścigów konnych

jeż jɛʃ n
riccio
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
se
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
istrice porcospino
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)

jeżozwierz indyjski n
istrice indiano
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku jeżozwierz indyjski (1.1)

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
mora rovo
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica
rovo mora
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;

jeżyć ˈjɛʒɨʨ̑ v
arruffare
stroszyć, podnosić (włosy, sierść)
arruffarsi
wznosić się, sterczeć

jidysz ˈjidɨʃ n
yiddish
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;

joannita n
ospedaliere
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;

jod jɔt n
iodio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodek ˈjɔdɛk n
ioduro
(chemia, chemiczny) sól jodowodoru lub związek jodu z niemetalem

jodoform n
iodoformio
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;

jodować v
iodare
(chemia, chemiczny) umieszczać atomy jodu w cząsteczce związku organicznego
(spożywczy) dodawać sole jodowe do produktów spożywczych

jodła ˈjɔdwa n
abete
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

joga ˈjɔɡa n
yoga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogging n
jogging
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;

jogurt ˈjɔɡurt n
yogurt iogurt
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jon jɔ̃n n
ione
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
ionizzazione
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony;

jonoforeza n
ionoforesi ionoterapia iontoforesi
(chemia, chemiczny) ruch jonów w cieczy pod wpływem pola elektrycznego;

jonosferyczny ˌjɔnɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
ionosferico
związany z jonosferą ziemską

jonowy adj
ionico
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) związany z jonem lub jonami, dotyczący jonu lub jonów

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
giordano giordaniano
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania

jota ˈjɔta n
iota jota
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dziewiątej litery alfabetu greckiego, ι;

jotta- ˈjɔtːa
yotta-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1024 razy większe od podstawowych;

jubiler juˈbʲilɛr n
gioielliere
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubilerka ˌjubʲiˈlɛrka n
gioielleria
(potocznie, potoczny) (zobacz) jubilerstwo
gioielliera
osoba płci żeńskiej zajmująca się jubilerstwem; rzemieślniczka artystyczna trudniąca się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubilerski ˌjubʲiˈlɛrsʲci adj
di gioielliere
związany z jubilerstwem, dotyczący jubilerstwa

jubileuszowy adj
giubilare
odnoszący się do jubileuszu, związany z jubileuszem

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
ebraismo giudaismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

judasz ˈjudaʃ n
spioncino
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi
giuda
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek fałszywy, obłudny i dopuszczający się zdrady

judaszowiec południowy n
albero di Giuda
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cercis siliquastrum L., gatunek drzewa z rodziny bobowatych, mający purpurowo-różowe kwiaty;
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku judaszowiec południowy (1.1)

judaszowy pocałunek ˌjudaˈʃɔvɨ ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk idiom
bacio di Giuda
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) znak, symbol fałszywej przyjaźni

judejski adj
giudeo
związany z Judeą, dotyczący Judei, pochodzący z Judei

judeo-arabski ˌjudɛɔ‿aˈrapsʲci n
giudeo-arabo
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich

judo ˈʤ̑udɔ n
judo
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

juglon ˈjuɡlɔ̃n n
juglone
barwnik chinonowy występujący w liściach, korzeniach i łupinach orzechów

jugosłowiański ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
jugoslavo iugoslavo
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii

jujuba jüˈjuba ʒuˈʒuba n
giuggiola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc jujuby (1.1)
giuggiolo
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;

junta n
giunta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawny kolegialny organ władzy w Hiszpanii w czasie powstań w XIX wieku;

jurajski juˈrajsʲci adj
giurassico
(geologia, geologiczny) dotyczący jury, występujący, powstały w jurze

jurysdykcyjnie adv
giurisdizionalmente
zgodnie z jurysdykcją

jurysdykcyjny adj
giurisdizionale
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z jurysdykcją, dotyczący jurysdykcji

jutro ˈjutrɔ adv
domani
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
domani
dzień następny w stosunku do obecnego

jutrzenka juˈṭʃɛ̃nka n
aurora
(książkowy) (poetycki, poetycko) poranna jasność przed pojawieniem się słońca

już juʃ particle
già
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń

józefinizm n
giuseppinismo
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego;

jąderko n
nucleolo
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA;

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
nucleo
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego;
testicolo granello
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;

jądro Ziemi ˈjɔ̃ndrɔ ˈʑɛ̃mʲi n
nucleo terrestre
(geologia, geologiczny) wewnętrzna część Ziemi;

jądro komórkowe n
nucleo cellulare
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
balbuziente
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka
(potocznie, potoczny) kobieta, która się jąka

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
orzo
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)

jędza n
megera
(pejoratywnie, pejoratywny) kłótliwa, złośliwa kobieta
strega
(książkowy) brzydka, zgarbiona starucha z bajki, będąca uosobieniem złych mocy

jęzor n
lingua di ghiaccio
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie

jęzor lodowcowy n
lingua di ghiaccio
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
lingua linguaggio
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie

język lodowcowy n
lingua di ghiaccio
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
lingua straniera
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
madrelingua lingua madre lingua materna lingua nativa
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język standardowy n
lingua standard
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
linguistico di lingua
związany z językiem

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʦ̑a n
glottologo
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa

językoznawczo adv
linguisticamente
w sposób odnoszący się do językoznawstwa

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
linguistica
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;

kabalistyczny adj
cabalistico
dotyczący kabały lub kabalistyki

kabaret kaˈbarɛt n
cabaret
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);

kabaretowy ˌkabarɛˈtɔvɨ adj
cabarettistico di cabaret
związany kabaretem, dotyczący kabaretu

kabel ˈkabɛl n
cavo
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;

kabergolina ˌkabɛrɡɔˈlʲĩna n
cabergolina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dopaminergiczny hamujący laktację, będący pochodną ergoliny;

kabestan n
cabestano
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie ułatwiające wybieranie lub luzowanie lin pod obciążeniem (np. kotwic);

kabina n
cabina
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe pomieszczenie mieszkalne na statku
bardzo małe pomieszczenie użytkowe, zwykle do czasowego użytkowania

kablogram kaˈblɔɡrãm n
cablogramma
(telekomunikacja) telegram przesyłany za pomocą kabla podmorskiego;

kabotynizm n
istrionismo
(książkowy) zgrywanie się, tromtadracja

kabuki kaˈbuci n
kabuki
rodzaj tradycyjnego teatru japońskiego;

kabura n
fondina
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;

kac kaʦ̑ n
effetto della sbronza postumo della sbornia
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kaczka ˈkaʧ̑ka n
anatra anitra
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
bufala
(potocznie, potoczny) nieprawdziwa informacja;
pappagallo
(medycyna, medyczny) naczynie do oddawania moczu bez wstawania z łóżka

kaczka dziennikarska ˈkaʧ̑ka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarska n
canard
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa;

kaczka krzyżówka n
capoverde germano reale
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

kaczka labradorska n
anatra del Labrador
(ornitologia, ornitologiczny) Camptorhynchus labradorius Gmelin, gatunek wymarłej kaczki z rejonu wschodnich obrzeży Ameryki Północnej;

kaczuszka kaˈʧ̑uʃka n
anatroccolo
(zdrobniale) od: kaczka
paperella
zabawka w formie kaczki

kaczę ˈkaʧ̑ɛ n
anatrella anatroccolo
(ornitologia, ornitologiczny) pisklę kaczki

kadencja kaˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
cadenza
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja akordów mająca charakter zakończenia;
intonazione
(językoznawstwo, językoznawczy) intonacja opadająca, w polszczyźnie typowa dla zdania oznajmującego;

kadet ˈkadɛt n
cadetto
(wojskowość, wojskowy) uczeń szkoły wojskowej;

kadm katm̥ n
cadmio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadr katr̥ n
fotogramma
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) obraz widoczny w wizjerze aparatu fotograficznego lub kamery

kadra n
Stato Maggiore
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska złożona z zawodowych oficerów, chorążych i podoficerów, będąca trzonem dla dalszych uzupełnień
personale
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki

kaduceusz ˌkaduˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>uʃ n
caduceo
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona dwoma wężami, pochylającymi ku sobie łby, niekiedy przewiązana wstążkami, zakończona parą skrzydeł lub wieńcem; atrybut bogów: greckiego Hermesa i greckiej Irydy oraz rzymskiego Merkurego; emblemat pokoju i handlu;

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
incenso olibano
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kadzielnica ˌkaʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
incensiere turibolo
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła;

kadzić v
incensare
dymić kadzidłem

kadź n
tino
duże otwarte zbiorniki używane w różnych procesach technologicznych;

kafel n
mattonella piastrella ambrogetta
(budownictwo) ozdobna płytka ceramiczna;

kafeteria ˌkafɛˈtɛrʲja n
caffetteria
stołówka, samoobsługowa restauracja

kafetiera tłokowa n
caffettiera a stantuffo
szklany lub rzadziej stalowy dzbanek z tłokiem do przygotowywania kawy lub herbaty

kaftan ˈkaftãn n
caffettano
(krawiectwo) męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu;

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
camicia di forza
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;

kairczyk kaˈ<sup>j</sup>irʧ̑ɨk n
cairota
mieszkaniec Kairu

kairka kaˈ<sup>j</sup>irka n
cairota
mieszkanka Kairu

kairos n
kairos
(teologia, teologiczny) moment ingerencji Boga w dzieje

kairski kaˈ<sup>j</sup>irsʲci adj
cairota
odnoszący się do Kairu, związany z Kairem

kajakarz kaˈjakaʃ n
canoista
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający kajakarstwo lub osoba, która pływa kajakiem

kakao kaˈkaɔ n
cacao
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem

kakofonia ˌkakɔˈfɔ̃ɲja n
cacofonia
nieprzyjemne połączenie dźwięków;

kaktus ˈkaktus n
cactus
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kalabryjski ˌkalaˈbrɨjsʲci adj
calabrese
związany z Kalabrią, wywodzący się z Kalabrii

kalafior kaˈlafʲjɔr n
cavolfiore
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
cavolo rapa
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)

kalać ˈkalaʨ̑ v
insozzare
(dawniej, dawny) brudzić
hańbić

kaldera kalˈdɛra n
caldera
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
caleidoscopio
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;

kaleka kaˈlɛka n
storpio
człowiek dotknięty kalectwem

kaleki adj
storpio mutilato
obarczony kalectwem

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
calendario
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);

kalendarz adwentowy n
calendario dell'avvento
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;

kalendy kaˈlɛ̃ndɨ n
calende
(historia, historyczny, historycznie) pierwszy dzień każdego miesiąca w kalendarzu rzymskim;

kalif ˈkalʲif n
califfo
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
califfato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
californio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
californiano
związany z Kalifornią, pochodzący z Kalifornii

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
calligrafia
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;

kaligraficzny adj
calligrafico
związany z kaligrafią

kalina kaˈlʲĩna n
viburno
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;

kalka językowa n
calco linguistico
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka językowa utworzona przez dokładne przetłumaczenie wyrazu lub frazy z jednego języka na drugi;

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
calcolatrice
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;
calcolatore
pracownik, który zajmuje się wykonywaniem kalkulacji;

kalmar ˈkalmar n
calamaro
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zwierzę z gatunku kalmarów (1.1); zwykle w lm

kalomel n
calomelano
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;

kaloria kaˈlɔrʲja n
caloria
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;
(potocznie, potoczny) kilokaloria

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
radiatore calorifero termosifone
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna

kalorymetryczny adj
calorimetrico
(fizyka, fizyczny) związany z kalorymetrem lub z kalorymetrią

kalosz ˈkalɔʃ n
caloscia soprascarpa di gomma
gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą;

kalumnia kaˈlũmʲɲja n
calunnia
niesprawiedliwe oszczerstwo, oskarżenie

kalwaria n
calvario
(przenośnie, przenośnia) pasmo cierpień, mąk

kalwinista ˌkalvʲĩˈɲista n
calvinista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca kalwinizmu

kalwinistka ˌkalvʲĩˈɲistka n
calvinista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta wyznająca kalwinizm

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
calvinismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;

kamaryla n
camarilla
(dawniej, dawny) grupa dworzan faworyzowanych przez panującego, wywierająca wpływ na bieg spraw publicznych;
(przestarzałe, przestarzały) grupa osób wykorzystująca swoje stanowiska dla własnych korzyści i uprawiania stronniczej polityki

kambodżański ˌkãmbɔˈʤ̑ãj̃sʲci adj
cambogiano
odnoszący się do państwa Kambodża

kambryjski kãmˈbrɨjsʲci adj
cambriano cambrico
(geologia, geologiczny) dotyczący kambru, występujący, powstały w kambrze

kambuz ˈkãmbus n
cambusa
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kuchnia na statku;

kamea n
cammeo
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło;

kamedulski adj
camaldolese
związany z kamedułami, dotyczący kamedułów

kameduła n
camaldolese
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Romualda z Camaldoli;

kamedułka n
camaldolese
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z żeńskiej gałęzi zakonu założonego przez św. Romualda z Camaldoli;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
camaleonte
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kameleon europejski n
camaleonte mediterraneo
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z gatunku kameleonów europejskich (1.1)
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Chamaeleo chamaeleon Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny kameleonowatych;

kameleon pospolity n
camaleonte comune
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z gatunku kameleonów pospolitych (1.1)
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Chamaeleo chamaeleon Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny kameleonowatych;

kamelia n
camelia
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kamelii (1.1)
kwiat kamelii (1.2)

kamera kãˈmɛra n
videocamera macchina da presa
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;

kamerdyner n
maggiordomo
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe

kamerling kãˈmɛrlʲĩŋk n
camerlengo camerlingo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: kardynał, który od śmierci papieża do czasu wybrania nowego zarządza Kościołem i państwem Watykan;

kameruński ˌkãmɛˈrũj̃sʲci adj
camerunese
odnoszący się do państwa Kamerun

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
cameraman
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje

kamfora kãw̃ˈfɔra n
canfora
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kamforowy adj
canforato
(chemia, chemiczny) związany z kamforą, dotyczący kamfory; zawierający kamforę

kamica żółciowa n
calcolosi biliare colelitiasi
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu kamieni żółciowych w drogach żółciowych;

kamieniarz n
scalpellino tagliapietre cavapietre
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni

kamienica czynszowa n
condominio casamento
okazały budynek z wieloma mieszkaniami do wynajęcia

kamieniołom n
cava di pietra cava pietraia
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
incrostazione pietra
twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;
pietra sasso
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia

kamień młyński n
palmento mola
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamień nazębny n
odontolito tartaro
(stomatologia, stomatologiczny) twardy osad powstający na powierzchni zębów;

kamień szlachetny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ n
gemma pietra preziosa
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;

kamień winny n
cremor tartaro cremore di tartaro
(chemia, chemiczny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) kwaśny winian potasu;

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
pietra angolare
(przenośnie, przenośnia) podstawa, najważniejsza część czegoś

kamikaze ˌkãmʲiˈkazɛ ˌkãmʲiˈkaʣ̑ɛ n
kamikaze
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza;
(przenośnie, przenośnia) samobójca atakujący w analogiczny sposób jak kamikaze (1.1)

kamilianin n
camilliano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego w XVI w. przez św. Kamila de Lellis;

kamiliański adj
camilliano
związany z kamilianami, dotyczący kamilianów

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
gilè panciotto
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki

kamora n
camorra
włoska organizacja przestępcza;
(historia, historyczny, historycznie) organizacja mafijna w Królestwie Neapolu w XIX wieku

kamorysta n
camorrista
członek kamorry

kampania n
campagna
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;
(wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem;

kampania wyborcza n
campagna elettorale
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;

kampanila ˌkãmpãˈɲila n
campanile
(architektura, architektoniczny) wysmukła wieża pełniąca funkcję dzwonnicy, stojąca obok kościoła;

kampanologia n
campanologia
nauka o tradycyjnych dzwonach wieżowych i kościelnych;

kampański adj
campano
związany z Kampanią

kamuflaż kãˈmuflaʃ n
criptismo mimetismo criptico
(zoologia, zoologiczny) czynność wykonywana przez zwierzęta w celu ukrycia się przed drapieżnikami;
mascheramento mimetizzazione
(wojskowość, wojskowy) czynność wykonywana przez żołnierzy w celu ukrycia się przed wrogiem

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
canadese
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanalia kãˈnalʲja n
canaglia
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa

kanalizacja ˌkãnalʲiˈzaʦ̑ʲja n
fognatura
system urządzeń sanitarnych służących do odprowadzania ścieków

kanapa kãˈnapa n
divano canapè
podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia

kanapka kãˈnapka n
piccolo canapè piccolo divano
(zdrobniale) od kanapa
tartina
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo posmarowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim;
tramezzino panino imbottito
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami

kanarek kãˈnarɛk n
canarino
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanarkowy adj
di canarino
dotyczący kanarka
canarino
koloru jasnożółtego, koloru upierzenia kanarków

kanaryjski adj
canario
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi

kanasta n
canasta
(termin karciany) wieloosobowa gra karciana rozgrywana dwoma pełnymi taliami;

kanał telewizyjny n
canale televisivo
(telewizja, telewizyjny) (zobacz) program telewizyjny

kancerogeneza n
carcinogenesi
(medycyna, medyczny) mechanizm tworzenia się nowotworów

kanciasty kãɲˈʨ̑astɨ adj
spigoloso
taki, który ma kanty

kanclerz n
cancelliere
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech

kandelabr n
candelabro
stojący kilkuramienny świecznik;

kandydat kãnˈdɨdat n
candidato
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kandydatura n
candidatura
wniosek proponujący kogoś na określone stanowisko czy funkcję

kangur ˈkãŋɡur n
canguro
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kania ˈkãɲa n
bubbola mazza di tamburo
(mikologia, mikologiczny) Macrolepiota procera, grzyb jadalny o długim, cienkim trzonie i dużym kapeluszu pokrytym łuskami;

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
cannibalismo
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;

kanibalski adj
cannibale
dotyczący kanibali lub kanibalizmu

kanister kãˈɲistɛr n
tanica
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport;

kanon ˈkãnɔ̃n n
cannone
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) nazwa armaty
canone
(biblijny) zamknięty zbiór ksiąg uznany w Kościele za natchnione;
(kościelny) modlitwa eucharystyczna, część mszy świętej;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.);
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powtarzającym się tematem;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pojedynczy przepis w kodeksie

kanonada n
cannoneggiamento
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska

kanoniczny adj
canonico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kanonami, odnoszący się do kanonów

kanonik n
canonico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
canonizzazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;

kanonizować v
canonizzare santificare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym

kanopa kãˈnɔpa n
canopo
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.);
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) popielnica etruska, wykonana z brązu lub gliny

kantabryjski adj
cantabrico
związany z Kantabrią, dotyczący Kantabrii, pochodzący z Kantabrii

kantabryjski n
cantabrico
(językoznawstwo, językoznawczy) język romański używany w Kantabrii

kantata kãnˈtata n
cantata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;

kanton ˈkãntɔ̃n n
cantone
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;

kantyk n
cantico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;

kantylena ˌkãntɨˈlɛ̃na n
cantilena
śpiewna melodia w utworze muzycznym;

kaolin kaˈɔlʲĩn n
caolino
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kapar ˈkapar n
cappero
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa

kapar ciernisty n
cappero
(botanika, botaniczny) Capparis spinosa L., gatunek rośliny z rodziny kaparowatych, którego pąki kwiatowe i marynowane owoce używane są jako przyprawa;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kaparów ciernistych (1.1)

kapać ˈkapaʨ̑ v
grondare
o cieczy spadać kroplami

kapecytabina n
capecitabina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy

kapelan n
cappellano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;
capelin mallotto
(ichtiologia, ichtiologiczny) (zobacz) gromadnik

kapelusik ˌkapɛˈluɕik n
cappelletto cappellino
(zdrobniale) od: kapelusz
mały kapelusz

kapelusz kaˈpɛluʃ n
cappella cappello
(mikologia, mikologiczny) górna część owocnika grzybów kapeluszowych;
cappello
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapelusznik n
cappellaio
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
pantofola ciabatta pianella
obuwie używane tylko w domu

kapiszon n
capsula a percussione
(wojskowość, wojskowy) metalowa spłonka z masą wybuchową stanowiąca zapłon w strzelbie;

kapitalista ˌkapʲitaˈlʲista n
capitalista
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
capitalismo
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitanat n
capitaneria capitanato
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) władze portu;

kapitel kaˈpʲitɛl n
capitello
(architektura, architektoniczny) ozdobne zwieńczenie kolumny lub pilastra;

kapitoliński adj
capitolino
związany z Kapitolem, dotyczący Kapitolu, pochodzący z Kapitolu

kapituła n
capitolo
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych;

kapok ˈkapɔk n
giubbotto salvagente
(potocznie, potoczny) kamizelka ratunkowa

kapral ˈkapral n
caporale
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;

kaprys ˈkaprɨs n
capriccio ticchio velleità
chwilowa zachcianka, dziwactwo

kaprysić kaˈprɨɕiʨ̑ v
fare i capricci
być z czegoś niezadowolonym bez określonego powodu; mieć kaprysy

kapryśny kaˈprɨɕnɨ adj
capriccioso
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu

kapsaicyna n
capsaicina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapsyd n
capside
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;

kaptur ˈkaptur n
cappuccio
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;

kapturka kapˈturka n
capinera
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia atricapilla, gatunek małego ptaka z rodziny pokrzewkowatych;

kapturnica n
sarracenia
(botanika, botaniczny) Sarracenia L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny kapturnicowatych;

kapuanka n
capuana
mieszkanka Kapui

kapuańczyk n
capuano
mieszkaniec Kapui

kapuański adj
capuano
związany z Kapuą, dotyczący Kapui

kapuca n
cappuccio
(przestarzałe, przestarzały) kapuza;

kapucyn kaˈpuʦ̑ɨ̃n n
cappuccino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu braci kapucynów;

kapusta kaˈpusta n
cavolo
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;
verdone
(potocznie, potoczny) pieniądze, szczególnie jeżeli „zielone” (dolary)
delatore spione
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) donosiciel

kapusta kiszona n
crauti
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;

kapuza n
cappello di pelo
(dawniej, dawny) większa czapka z futra;
cappuccio
określenie na kaptur

kapuś ˈkapuɕ n
delatore canarino spione
(potocznie, potoczny) donosiciel

kapłański kapˈwãj̃sʲci adj
sacerdotale
związany z kapłaństwem lub kapłanem

kapłaństwo n
sacerdozio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność lub urząd kapłana

kapłon n
cappone
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej;

kara cielesna ˈkara ʨ̑ɛˈlɛsna n
punizione corporale
kara mająca na celu zadanie bólu fizycznego osobie karanej;

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
pena di morte pena capitale
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;

karabin kaˈrabʲĩn n
fucile
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
mitragliatrice
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
carabina
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;
moschettone
(zobacz) karabińczyk

karabinier n
carabiniere
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w dawnych armiach europejskich: wyborowy żołnierz piechoty i kawalerii
(wojskowość, wojskowy) żandarm we Włoszech i innych krajach

karaczan madagaskarski n
blatta fischiante del Madagascar
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Gromphadorhina portentosa, gatunek owada występującego w deszczowych lasach na Madagaskarze;

karaczan wschodni n
scarafaggio nero comune
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, synantropijny gatunek owada z rodziny karaczanowatych;

karafka kaˈrafka n
caraffa
rodzaj butelki z wąską szyjką;

karaibski ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲci adj
caribico
dotyczący Karaibów (obszaru) lub Morza Karaibskiego

karakal stepowy n
caracal
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Caracal caracal Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce południowo-zachodniej Azji;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku karakali stepowych (1.1)

karalny kaˈralnɨ adj
punibile
taki, który podlega karze

karaluch kaˈralux n
scarafaggio blatta
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
karaoke
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach
lokal, w którym można się w ten sposób bawić

kararyjczyk n
carrarese
mieszkaniec Carrary

kararyjka n
carrarese
mieszkanka Carrary

kararyjski adj
carrarese
związany z Carrarą, dotyczący Carrary

karate kaˈratɛ n
karate
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

karateka ˌkaraˈtɛka n
karateka
(sport, sportowy) osoba uprawiająca karate

karawan n
carro funebre carrozza funeraria
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawanseraj n
caravanserraglio
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;

karaś ˈkaraɕ n
carassio
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;

karbidówka n
lampada a carburo
(technologia, technika, techniczny) lampa gazowa, w której paliwem jest węglik wapnia, po nawodnieniu wydzielający palny acetylen;

karbonariusz n
carbonaro
(historia, historyczny, historycznie) członek tajnego stowarzyszenia, założonego we Włoszech na początku XIX w., zorganizowanego na wzór masonerii, walczącego o zjednoczenie kraju;

karboński karˈbɔ̃j̃sʲci adj
carbonifero
(geologia, geologiczny) dotyczący karbonu, występujący, powstały w karbonie

karbunkuł karˈbũŋkuw n
antrace
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wąglik, antraks
antrace foruncolosi
(medycyna, medyczny) czyrak mnogi, czyrak gromadny; grupa blisko położonych czyraków (zapaleń ropnych sąsiadujących torebek włosowych i przylegających gruczołów łojowych) zbierająca się w jeden ropień, wywołana przez zakażenie
carbuncolo
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat)

karcenie n
correzione riprensione
wyrażanie dezaprobaty względem osoby

karciarz ˈkarʲʨ̑aʃ n
biscaiolo
człowiek, który namiętnie, nałogowo gra w karty

karcić v
rimproverare
udzielać nagany

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
carciofo
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

karczowisko n
dicioccato
(rolnictwo, rolniczy) teren wykarczowany

karczownik n
arvicola acquatica
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju karczownik (2.1)

kardamon karˈdãmɔ̃n n
cardamomo
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców kardamonu (1.1)

kardio- ˈkardʲjɔ
cardio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z sercem

kardiochirurgiczny adj
cardiochirurgico
(medycyna, medyczny) związany z kardiochirurgią, dotyczący kardiochirurgii

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
cardiologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego
cardiologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka kardiologii

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
cardiologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
cardiologico
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii

kardynalski adj
cardinalizio
dotyczący kardynała, związany z kardynałem

kardynał karˈdɨ̃naw n
cardinale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;

kardynał szkarłatny n
cardinale rosso
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kardynałów;

karencja n
periodo di grazia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) okres, który musi upłynąć, zanim coś będzie mogło bądź musiało nastąpić

kariama n
seriema
(ornitologia, ornitologiczny) ptak o długich nogach z rodziny kariam, zamieszkujący Amerykę Południową;

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
cariatide
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;

kariera karʲˈjɛra n
carriera
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym

karierowicz ˌkarʲjɛˈrɔvʲiʧ̑ n
carrierista
(książkowy) człowiek bez skrupułów dążący do osiągnięcia sukcesu, zrobienia kariery

kariotyp n
cariotipo
(biologia, biologiczny) zestaw chromosomów właściwy dla danego organizmu;

kark kark n
nuca collottola
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karlik drobny n
pipistrello pigmeo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Pipistrellus pygmaeus Leach, gatunek ssaka z rzędu nietoperzy;
(zoologia, zoologiczny) nietoperz z gatunku karlików drobnych (1.1)

karma ˈkarma n
karma karman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;
mangime
pokarm dla zwierząt

karmazynowy adj
cremisi chermisi chermisino cremisino
intensywnie czerwony

karmel ˈkarmɛl n
caramello
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa

karmelita n
carmelitano
zakonnik z zakonu karmelitańskiego

karmelitanka n
carmelitana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu karmelitańskiego

karmelitański adj
carmelitano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Karmelem

karmelizacja n
caramellizzazione
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) proces rozkładu cukru pod wpływem ciepła;

karmiciel karˈmʲiʨ̑ɛl n
sfamatore
osoba, która stale karmi, dostarcza pożywienie

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
nutrire
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karmić piersią v
allattare
(fizjologia, fizjologiczny) żywić potomstwo mlekiem pochodzącym z własnego gruczołu piersiowego

karnawał karˈnavaw n
carnevale
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;

karnizm n
carnismo
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt

karo ˈkarɔ n
quadri
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
carrozzeria
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu);

karoten n
carotene
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;

karp karp n
carpa
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karta do gry ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ n
carta da gioco
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;

karta dźwiękowa ˈkarta ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
scheda audio
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone;

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲiʧ̑na n
scheda video
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
carta di credito
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

karta pamięci n
scheda di memoria
(informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach;

karta płatnicza n
carta di pagamento
(informatyka, informatyczny) elektroniczny instrument płatniczy;

kartel ˈkartɛl n
cartello
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;

kartezjański adj
cartesiano
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza
(matematyka, matematyczny) związany z prostokątnym (ortogonalnym) układem współrzędnych

kartka ˈkartka n
cartolina
(potocznie, potoczny) karta pocztowa lub pocztówka
foglio foglietto
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony
tessera di razionamento
bon towarowy na artykuły deficytowe

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
cartografia
nauka o tworzeniu map;

kartograficzny ˌkartɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
cartografico
dotyczący kartografii

karton ˈkartɔ̃n n
cartone
gruby, sztywny papier
scatola di cartone
tekturowe pudełko

kartuz n
certosino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Brunona z Kolonii;

kartuzja n
certosa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor kartuzów;

kartuzjański adj
certosino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kartuzami albo kartuzją, dotyczący kartuzów

karuzela ˌkaruˈzɛla n
giostra carosello
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
caricatura macchietta
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;

karykaturzysta n
caricaturista macchiettista
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur

karłowatość n
nanismo
bycie karłowatym, bycie karłem

kaseta magnetofonowa n
audiocassetta musicassetta
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;

kaseta wideo n
videocassetta
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;

kaskader n
cascatore controfigura
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach

kasować kaˈsɔvaʨ̑ v
cancellare
likwidować coś, znosić lub unieważniać

kaspijski adj
caspico
dotyczący rejonu Morza Kaspijskiego

kasta ˈkasta n
casta
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;

kastet n
tirapugni
rodzaj dodatkowej broni do walki na pięści w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
castrare accapponare evirare
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
casa da gioco casinò
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;

kaszalot kaˈʃalɔt n
capodoglio
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszanka kaˈʃãnka n
sanguinaccio
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów;

kaszel ˈkaʃɛl n
tosse
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszetka n
cialda ostia
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) opakowanie do sproszkowanego leku wykonane z opłatka

kaszkiet ˈkaʃʲcɛt n
berretto
(potocznie, potoczny) sztywna czapka męska z daszkiem

kasztan ˈkaʃtãn n
castano
rudobrązowy kolor, kolor kasztana (2.2)

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
castano
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca

kaszubski kaˈʃupsʲci adj
casciubo casciubico
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów

kaszubski kaˈʃupsʲci n
casciubico casciubo
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;

kat kat n
aguzzino carnefice
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto katował, znęcał się nad kimś
boia
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

katabasis n
catabasi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) topos literacki zejścia bohatera do świata umarłych;

katakumba n
catacomba
(dawniej, dawny) podziemna nekropolia

katakumbowy adj
catacombale
związany z katakumbami, dotyczący katakumb

katakumby ˌkataˈkũmbɨ n
catacomba
cmentarz podziemny w postaci systemu korytarzy;

katalepsja n
catalessi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
catalitico
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

katalizator samochodowy ˌkatalʲiˈzatɔr ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ n
convertitore catalitico
(motoryzacja) (zobacz) reaktor katalityczny

katalizować v
catalizzare
(chemia, chemiczny) wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie
(przenośnie, przenośnia) wywoływać jakieś zmiany lub je przyśpieszać

katalog kaˈtalɔk n
catalogo
spis zawartości biblioteki
listino
folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami

katalogowy ˌkatalɔˈɡɔvɨ adj
catalogico
związany z jakimś katalogiem

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
catalano
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
catalano
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

kataplazma n
cataplasma
(medycyna, medyczny) gorący okład;

katar ˈkatar n
catarro
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa;
raffreddore
(potocznie, potoczny) przeziębienie, któremu towarzyszy katar (1.2)

katarski kaˈtarsʲci adj
qatariano
odnoszący się do państwa Katar

katarynka n
organo di Barberia organo a rullo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

kataster n
catasto
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów

katastrofista n
catastrofista
mężczyzna cechujący się katastrofizmem, zwolennik katastrofizmu (zwłaszcza pisarz lub filozof)

katastrofistka n
catastrofista
kobieta cechująca się katastrofizmem

katastrofizm n
catastrofismo
pesymistyczny ogląd na życie budowany na przeświadczeniu o nieuchronności zagłady/klęski i spowodowanego nią kryzysu

katańczyk n
catanese
mieszkaniec Katanii; osoba z tego miasta

katański adj
catanese
związany z Katanią, dotyczący Katanii

katecheza n
catechesi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczanie zasad wiary chrześcijańskiej;

katechizacja n
catechesi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zaplanowany proces nauczania katechezy

katechizacyjny adj
catechetico catechistico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z katechizacją, dotyczący katechizacji

katechizm n
catechismo
(kościelny) podręcznik do katechezy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;

katechizowanie n
catechesi
(rzeczownik odczasownikowy) od katechizować

katechizować v
catechizzare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczać katechizmu, prowadzić katechezę

katechon n
catechon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna siła powstrzymującą nadejście antychrysta i czasów apokalipsy;

katechumen ˌkatɛˈxũmɛ̃n n
catecumeno
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu

katechumenat n
catecumenato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: okres przygotowania do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym;

katechumenka ˌkatɛxũˈmɛ̃nka n
catecumena
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma żeńska od: katechumen

katedra kaˈtɛdra n
cattedra
greckie krzesło z oparciami, tron
duomo cattedrale
(kościelny) główny kościół diecezji;

katedralny adj
cattedrale
odnoszący się do katedry, związany z katedrą

kategorycznie ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
categoricamente
w sposób kategoryczny

kategoryczny ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
categorico
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu

kategoryzacja ˌkatɛɡɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
categorizzazione
podział na kategorie, klasyfikacja

katharewusa n
katharevousa
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

kation ˈkatʲjɔ̃n n
catione
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;

kationowy adj
cationico
(chemia, chemiczny) związany z kationami, dotyczący kationów

katoda kaˈtɔda n
catodo
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
cattolico
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
cattolicesimo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

katolik kaˈtɔlʲik n
cattolico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego

katoński kaˈtɔ̃j̃sʲci adj
catoniano
surowy, bezwzględny, nieugięty, bezkompromisowy

kaukaski kawˈkasʲci adj
caucasico
wywodzący się z Kaukazu

kawa ˈkava n
caffè
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój
pianta del caffè caffè
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;

kawa arabska ˈkava ːˈrapska n
pianta del caffè
(botanika, botaniczny) Coffea arabica L., roślina z rodziny marzanowatych, uprawiana ze względu na nasiona;

kawa po turecku ˈkava ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku n
caffè turco caffè alla turca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią)

kawaler maltański n
cavaliere di Malta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;

kawalerka n
monolocale
(budownictwo) mieszkanie jednopokojowe

kawalerzysta n
cavaliere cavalleggero
(wojskowość, wojskowy) żołnierz na służbie w oddziale kawalerii

kawał ˈkavaw n
barzelletta
(potocznie, potoczny) dowcip, śmieszna historyjka
pezzo spezzone
(zgrubienie) od kawałek

kawałek kaˈvawɛk n
pezzo parte
fragment pewnej całości

kawałkować ˌkavawˈkɔvaʨ̑ v
stritolare
dzielić coś na kawałki, rozdrabniać

kawiarka kaˈvʲjarka n
caffettiera macchinetta macchinetta del caffè moca moka
ciśnieniowy czajniczek do parzenia kawy

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
caffè caffetteria
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawior ˈkavʲjɔr n
caviale
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawka ˈkafka n
taccola
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kawka zwyczajna n
taccola taccola eurasiatica
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus monedula Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny krukowatych;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kawka zwyczajna (1.1)

kazamata n
casamatta
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn

kazanie kaˈzãɲɛ n
predica sermone
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca

kazarka egipska n
oca egiziana
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Alopochen aegyptiaca Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
caseina
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;

kazirodztwo n
incesto
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
predicatore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kaznodzieja nienawiści n
predicatore d'odio
osoba siejąca publicznie ideologiczną nienawiść, często podbudowaną religijnie

kaznodziejstwo n
predicazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) całość twórczości kaznodziejskiej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wygłaszanie kazań, bycie kaznodzieją

kałamarz kaˈwãmaʃ n
calamaio
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałasznikow n
kalashnikov
(wojskowość, wojskowy) karabinek automatyczny radzieckiej konstrukcji;

kałuża kaˈwuʒa n
guazzo pozzanghera
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

każdego dnia adv
ogni giorno
w każdym dniu, co dzień

każdego roku adv
ogni anno
w każdym roku, co roku

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
ogni ciascuno ognuno cadauno
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

kciuk cʨ̑uk n
pollice dito posteriore
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kebab ˈkɛbap n
kebab
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;

keczua n
quechua
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;

kefaloforia n
cefaloforia
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hagiografii postać męczennika trzymającego w rękach własną ściętą głowę;

kefija kɛˈfʲija n
kefiah chefia
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy;

keja n
banchina
(marynarka) nadbrzeże cumownicze

kelner ˈkɛlnɛr n
cameriere
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
keniano keniota
odnoszący się do państwa Kenia

kenoza n
kenosis
(teologia, teologiczny) wcielenie jako dobrowolne, zbawcze samouniżenie się Chrystusa, poprzez wyrzeczenie się atrybutów Bożych;
(teologia, teologiczny) zstąpienie Ducha Świętego i jego przebywanie w Kościele

kenozoik ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Cenozoico
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi;

ketoprofen n
ketoprofene
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) popularny środek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy z grupy nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych

kibic ˈcibʲiʦ̑ n
tifoso
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi;

kibuc ˈcibuʦ̑ n
kibbutz
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;

kichać ˈcixaʨ̑ v
starnutire
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kichnięcie n
starnuto
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem

kick boxing n
kick boxing kickboxing
(sport, sportowy) rodzaj sztuki walki

kicz ciʧ̑ n
kitsch
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu

kiczowaty ˌciʧ̑ɔˈvatɨ adj
kitsch
(sztuka) taki, który jest wyrazem kiczu

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
quando
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
mai
w dowolnym, nieokreślonym czasie

kielich ˈcɛlʲix n
calice
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;

kier cɛr n
cuori
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru

kierować cɛˈrɔvaʨ̑ v
guidare
sterować pojazdem lub grupą pojazdów

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
guidatore autista
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
sterzo
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierowniczy adj
dirigente direttivo
(administracja) dotyczący kierownika

kierownik cɛˈrɔvʲɲik n
capo
osoba wydająca innym polecenia w danym dziale lub jednostce firmy albo organizacji

kierownik duchowy n
direttore spirituale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba doświadczona w życiu duchowym, stymulująca i ukierunkowująca czyjś rozwój

kierunek cɛˈrũnɛk n
direzione
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
cartello indicatore
(zobacz) drogowskaz; znak wskazujący drogę
freccia lampeggiatore
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
tasca saccoccia
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowe ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ n
paghetta
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
borseggiatore borsaiolo tagliaborse
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kiełbasa cɛwˈbasa n
salame insaccato salume
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kijanka ciˈjãnka n
girino
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;

kijowianka ˌcijɔˈvʲjãnka n
kievana
mieszkanka Kijowa

kikut ˈcikut n
moncherino moncone
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona

kilkakrotnie adv
alcuno volta più di una volta più volta poco volta
szereg razy

kilkudniowy ˌcilkuˈdʲɲɔvɨ adj
di alcuno giorno di qualche giorno
trwający kilka dni

kilkugodzinny adj
di alcuno ora di qualche ora
taki, który trwa kilka godzin

kilkumetrowy ˌcilkũmɛˈtrɔvɨ adj
di alcuno metro di qualche metro
mierzący kilka metrów

kilkumiesięczny ˌcilkũmʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
di alcuno mese di qualche mese
trwający, żyjący kilka miesięcy

kilkuminutowy ˌcilkũmʲĩnuˈtɔvɨ adj
di alcuno minuto di qualche minuto
trwający kilka minut

kilkusetletni ˌcilkusɛtˈlɛtʲɲi adj
di alcuno secolo di qualche secolo
mający, trwający kilkaset lat

kilkutysięczny ˌcilkutɨˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
di alcuno migliaio di qualche migliaio
składający się z kilku tysięcy, mający kilka tysięcy

kilo ˈcilɔ n
chilo
(potocznie, potoczny) kilogram

kilo- ˈcilɔ prefix
chilo- kilo-
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;

kilof ˈcilɔf n
piccone
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;

kilogram ciˈlɔɡrãm n
chilogrammo chilo kilogrammo
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
chilometro
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kilometr kwadratowy n
chilometro quadrato
(metrologia, metrologiczny) jednostka pola powierzchni

kilometraż ˌcilɔ̃ˈmɛtraʃ n
chilometraggio kilometraggio
przebyta droga zmierzona w kilometrach

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈʥ̑ĩna n
chilowattora kilowattora
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;

kilowolt ciˈlɔvɔlt n
chilovolt kilovolt
(fizyka, fizyczny) 1000 woltów

kilwater cilˈvatɛr n
scia
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek

kimation cĩˈmatʲjɔ̃n n
cimasa
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ornament ciągły ze stylizowanych liści, rzeźbiony lub malowany, występujący w dekoracji architektury, w reliefach, malarstwie i w rzemiośle artystycznym;

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
kimono chimono
(odzieżownictwo) tradycyjny strój japoński;

kinematograf n
cinematografo
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kinematyczny ˌcĩnɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
cinematico
(fizyka, fizyczny) związany z kinematyką, dotyczący kinematyki

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
cinematica
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;

kinezjologia n
chinesiologia cinesiologia
nauka o mięśniach w ruchu;

kino ˈcĩnɔ n
cinema cinematografia
ogół filmów, które mają wspólną cechę, np. kraj produkcji, tematykę;
cinema cinematografo
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy
sceneggiata
(przenośnie, przenośnia) zabawna lub groteskowa sytuacja w publicznym miejscu

kinoman cĩˈnɔ̃mãn n
cinefilo
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miłośnik kina, filmu

kinomania n
cinefilia
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pasja w chodzeniu do kina i oglądaniu filmów

kiosk cɔsk n
chiosco edicola baracchino
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kioskarz n
edicolante
(handel, handlowy) sprzedający w kiosku

kiribatyjski ˌcirʲibaˈtɨjsʲci adj
kiribatese
związany z Kiribati, dotyczący Kiribati

kirys ˈcirɨs n
corazza
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi;

kitel ˈcitɛl n
camice
lekkie ubranie ochronne noszone w pracy lub w celach higienicznych;

kiur cjur n
curio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiwi ˈki.vʲi n
kiwi kivi
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;

kiła ˈciwa n
sifilide lue malfrancese
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

kiłowy ciˈwɔvɨ adj
sifilitico
(medycyna, medyczny) związany z kiłą, dotyczący kiły

kiść ciɕʨ̑ n
grappolo
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów

klacz klaʧ̑ n
giumenta cavalla
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;

klaka ˈklaka n
claque
grupa osób wynajęta do oklaskiwania widowiska

klakson ˈklaksɔ̃n n
clacson claxon
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);

klamka ˈklãmka n
manìglia
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie

klapek ˈklapɛk n
infradito
lekkie obuwie składające się z samej podeszwy i paska na palce;

klariański adj
clariano
związany z klaryskami i duchowością św. Klary z Asyżu

klarnecista ˌklarnɛˈʨ̑ista n
clarinettista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie

klarnecistka ˌklarnɛˈʨ̑istka n
clarinettista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta grająca na klarnecie

klarnet ˈklarnɛt n
clarinetto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klaryska n
clarissa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu klariańskiego

klasizm n
classismo
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;

klaster n
cluster
(chemia, chemiczny) struktura nadcząsteczkowa;
(fizyka, fizyczny) zgrupowanie materii hadronowej;
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów;
cluster cluster genico
(biologia, biologiczny) grupa sąsiadujących genów, kodujących blisko spokrewnione białka;

klasycznie adv
classicamente
w sposób zgodny z antycznymi kanonami piękna

klasyczny pomór świń n
peste suina classica
(weterynaria, weterynaryjny) ostra wirusowa choroba świń domowych i dzików;

klasyfikować v
classificare
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady

klasztor ˈklaʃtɔr n
convento monastero
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) zakon, wspólnota zakonników
monastero convento
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły

klasztorny klaˈʃtɔrnɨ adj
claustrale
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru

klatka ˈklatka n
cassa toracica gabbia toracica
(zobacz) klatka piersiowa
fotogramma
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pojedynczy, nieruchomy obraz na kliszy
gabbia stia
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki
scala vano
(zobacz) klatka schodowa

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
torace petto
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klaustralny adj
claustrale
(dawniej, dawny) klasztorny, zakonny

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
claustrofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;

klauzura n
clausura
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zamknięta dla niezakonników część klasztoru;

klauzurowy adj
di clausura
związany z klauzurą, dotyczący klauzury

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
clavicembalo cembalo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
tastiera
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków

klawisz ˈklavʲiʃ n
tasto
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

klecha ˈklɛxa n
bacherozzo
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) duchowny, ksiądz

kleisty adj
glutinoso
o właściwościach klejenia się, ciągnący się

klej klɛj n
colla
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

klej w sztyfcie n
colla a bastoncino colla stick
klej w owalnym plastikowym pojemniku z obrotowym dozowaniem

klejnot n
gemma gioiello
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień lub wyrób jubilerski

klementynka n
clementina mandarancio
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc klementynki (1.1)

klementyński adj
clementino
odnoszący się do pontyfikatu papieża o imieniu Klemens, związany z pontyfikatem papieża Klemensa

klepsydra klɛpˈsɨdra n
clessidra
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;

kler klɛr n
clero chiericato clericato
ogół duchowieństwa danego wyznania lub kraju

klerk n
chierico
(rzadki, rzadko używany) (książkowy) osoba wykształcona trzymająca się z dala od życia politycznego

klerycki adj
clericale chiericale
odnoszący się do kleru, mający związek z klerem

kleryk ˈklɛrɨk n
seminarista chierico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) student seminarium duchownego;

klerykalizm n
clericalismo
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;

klerykalny adj
clericale
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu

klerykał n
clericale
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi

kleszcz klɛʃʧ̑ n
zecca
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

kleszczak ˈklɛʃʧ̑ak n
anastomo
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodzaju Anastomus Bonnaterre;

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
cliente
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej
client cliente
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer

klientela ˌklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nˈtɛla n
clientela
ogół klientów jakiejś instytucji, jakiegoś sklepu, punktu usługowego itp.

klientka klʲiˈ<sup>j</sup>ɛ̃ntka n
cliente
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kobieta kupująca, nabywająca towary lub usługi

klif klʲif n
scogliera falesia falesa
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klika ˈklʲika n
cosca combriccola
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;
cricca
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego;

klimat ˈklʲĩmat n
clima
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;
(przenośnie, przenośnia) atmosfera, stosunki między członkami grupy

klimatologiczny adj
climatologico
związany z klimatologią, dotyczący klimatologii

klimatyczny ˌklʲĩmaˈtɨʧ̑nɨ adj
climatico
związany z klimatem

klin klʲĩn n
cuneo zeppola
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;

klinga ˈklʲĩŋɡa n
lama
ostrze broni siecznej

klinicysta n
clinico
(medycyna, medyczny) lekarz mający praktykę w klinice, oddziale, w pracy szpitalnej

kliniczny adj
clinico
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego

klinika ˈklʲĩɲika n
clinica
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;
(architektura, architektoniczny) budynek będący siedzibą kliniki (1.1)

klipa n
lippa
(środowiskowy) gra zespołowa, dawniej szczególnie popularna wśród dzieci i młodzieży;

kliper n
clipper
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dziewiętnastowieczny żaglowiec transportowy;

klips klʲips n
clip
sprężynujący spinacz
uchwyt przy długopisie lub innym przedmiocie o podobnym kształcie służący do zaczepiania ich o coś, np. o okładkę zeszytu
clip orecchino
element biżuterii przypinany najczęściej do ucha

klirens n
clearance
(fizjologia, fizjologiczny) współczynnik określający objętość osocza, jakie w jednostce czasu zostanie oczyszczone z pewnej substancji;

klistron ˈklʲistrɔ̃n n
klystron
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wytwarzania mikrofal;

klitoridektomia n
clitoridectomia
chirurgiczne usunięcie łechtaczki; obrzezanie dziewcząt polegające na usunięciu łechtaczki

klomb klɔ̃mp n
aiuola
rodzaj okrągłej bądź owalnej grządki ogrodowej, czasem znajdującej się na podwyższeniu.

klon klɔ̃n n
acero
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;

klops klɔps n
polpetta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsna kulka duszona w sosie;

klosz klɔʃ n
campana di vetro
szklana osłona na żarówkę

kloszowy adj
a ruota
mający formę klosza, taki jak klosz

klub klup n
circolo club
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) rodzaj lokalu rozrywkowego
club circolo associazione
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach
gruppo parlamentare
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa posłów i senatorów tworząca frakcję w parlamencie;

klub nocny n
locale notturno night club
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klub sportowy n
circolo sportivo club polisportivo club sportivo
(sport, sportowy) podstawowa jednostka organizacyjna realizująca cele i zadania w zakresie różnych dyscyplin sportu;

klucz kluʧ̑ n
chiave
przyrząd do otwierania zamka;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
kod do szyfru;
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
chiave inglese
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

kluczowy kluˈʧ̑ɔvɨ adj
cruciale
podstawowy, najważniejszy

kląć klɔ̃ɲʨ̑ v
bestemmiare maledire
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych

klęczeć ˈklɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
stare ginocchioni stare inginocchiato
mając nogi zgięte w kolanach i opierając kolana na ziemi, trwać w tej pozycji

klękać ˈklɛ̃ŋkaʨ̑ v
inginocchiarsi genuflettersi
zginać kolana, przyjmując pozycję opierającą się na nich

klęska ˈklɛ̃w̃ska n
disastro
wielkie nieszczęście, niepowodzenie lub zniszczenie

klęska żywiołowa n
disastro naturale calamità naturale
ekstremalne zjawisko naturalne powodujące znaczne szkody;

knajpa ˈknajpa n
bettola
(potocznie, potoczny) gorszy typ restauracji

knuć v
macchinare ordire tramare inciuciare
skrycie planować działania przeciw komu

knykieć ˈknɨcɛ̇ʨ̑ n
condilo
(anatomia, anatomiczny) wyrostek kostny przy nasadzie kości długich, będący elementem stawu i miejscem przyczepu ścięgien

knyp n
trincetto
krzywy nóż szewski o spiczastym zakończeniu

knypek ˈknɨpɛk n
omuncolo
(potocznie, potoczny) niski człowiek

koala kɔˈala n
koala fascolarto
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
coalizione blocco
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

kobalt ˈkɔbalt n
cobalto
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobaltyn n
cobaltite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu;

kobiałka n
canestro cestino paniere
(potocznie, potoczny) kanciasty koszyk z zaplatanych pasów łyka, łupek lub wikliny, zwykle używany do owoców

kobiecość n
femminilità
cecha tego, co kobiece

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
femminile femmineo
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
donna femmina
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobieta lekkich obyczajów kɔˈbʲjɛta ˈlɛcːix ˌɔbɨˈʧ̑ajuf n
donna di facili costumi
(eufemistycznie) prostytutka

kobietka n
donnina
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) z sympatią o kobiecie

kobitka n
donnicciola
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (zdrobniale) od: kobita (zwykle w znaczeniu kobieta)

kobra ˈkɔbra n
cobra naia
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;

kobra indyjska n
cobra indiano
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Naja naja Linnaeus, gatunek jadowitego węża z rodziny zdradnicowatych, występujący w Azji;

kobuz ˈkɔbus n
lodolaio eurasiatico
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;

kobyli kɔˈbɨlʲi adj
di cavalla
charakterystyczny dla kobyły; dotyczący, odnoszący się do kobyły

kobyła kɔˈbɨwa n
cavalla giumenta
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia
mattone
(potocznie, potoczny) rzecz, szczególnie utwór literacki, o bardzo dużych rozmiarach

koc kɔʦ̑ n
coperta plaid
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

koc elektryczny n
termocoperta
okrycie z wkładem grzejnym zasilanym elektrycznie

kochanek kɔˈxãnɛk n
amante
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński

kochanie kɔˈxãɲɛ n
amore
osoba ukochana
(rzeczownik odczasownikowy) od kochać

kochanka kɔˈxãnka n
amante
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną

kochany kɔˈxãnɨ adj
amato affabile caro garbato piacevole
taki, który jest komuś miły, bliski; związany z miłością, kochaniem, sympatią
caro amato
taki, który jest darzony przez kogoś miłością

kochany kɔˈxãnɨ n
amore
osoba bliska, darzona miłością

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
amare
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem
fare l'amore
odbywać stosunek seksualny z kimś

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
calderone
duże naczynie metalowe z pokrywą;

kocioł parowy ˈkɔʨ̑ɔw paˈrɔvɨ n
caldaia a vapore
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej;

kociołek kɔˈʨ̑ɔwɛk n
marmitta pentola
mały kocioł, garnek do gotowania nad ogniskiem

kocić się v
figliare
(zoologia, zoologiczny) o samicach, zwykle kotów wydawać potomstwo

kocmołuch n
sciattona sciattone
(potocznie, potoczny) osoba brudna lub niechlujna

kocz n
cocchio
(dawniej, dawny) rodzaj czterokołowego resorowanego pojazdu konnego;
koč
(dawniej, dawny) rodzaj rosyjskiego statku do żeglugi w warunkach silnego zalodzenia;

koczkodan kɔʧ̑ˈkɔdãn n
cercopiteco
(zoologia, zoologiczny) Cercopithecus, niewielka afrykańska małpa;

koczkodan oliwkowy n
cercopiteco nasobianco minore
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Cercopithecus petaurista Schreber, gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych, zamieszkującej lasy galeriowe w zachodniej części Afryki;

koczowniczy ˌkɔʧ̑ɔvʲˈɲiʧ̑ɨ adj
nomade
związany z koczownictwem i koczownikami, polegający na ciągłej zmianie miejsca pobytu

koczownik n
nomade
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
codice a barre
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
codice postale
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

kodeina n
codeina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;

kodeks drogowy ˈkɔdɛɡz drɔˈɡɔvɨ n
codice della strada
(motoryzacja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalny spis praw i obowiązków dla poruszających się po drogach publicznych;

kodowanie ˌkɔdɔˈvãɲɛ n
codifica
kod, sposób zakodowania

kodować v
codificare criptare
szyfrować używając kodu

kodyfikacja n
codificazione
ujęcie czegoś w spójny system;

koenzym n
coenzima
(biochemia, biochemiczny) niebiałkowy związek organiczny niezbędny do działania niektórych enzymów;

koewolucja n
coevoluzione
(biologia, biologiczny) proces współzależnej ewolucji dwóch lub kilku gatunków;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
caffeina
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kofeinizm ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩɲism̥ n
caffeismo
(medycyna, medyczny) uzależnienie od kofeiny

kogeneracja ˌkɔɡɛ̃nɛˈraʦ̑ʲja n
cogenerazione
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni

koguci kɔˈɡuʨ̑i adj
di gallo
dotyczący koguta, odnoszący się do koguta (o zwierzęciu)

kogucik n
pollastro
mały kogut

kogut ˈkɔɡut n
gallo
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

kohabitacja ˌkɔxabʲiˈtaʦ̑ʲja n
coabitazione
(dawniej, dawny) współżycie, współdziałanie lub współzamieszkiwanie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne;

koherencja n
coerenza
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi

koherentny ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
coerente
będący spójną całością
(fizyka, fizyczny) oparty na koherencji fal

kohorta kɔˈxɔrta n
coorte
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;

koincydencyjny ˌkɔ<sup>j</sup>ĩnʦ̑ɨdɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
coincidenziale
związany z koincydencją, mający znamiona koincydencji

koja ˈkɔja n
branda
gwara więzienna dowolna prycza lub łóżko
cuccetta
(marynarka) łóżko na statku

kojec n
box girello
zagroda dla małych dzieci do bezpiecznej zabawy;

kojot ˈkɔjɔt n
coyote coiote
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;

kok kɔk n
crocchia
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
cocaina
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

koker n
cocker
(potocznie, potoczny) (kynologia, kynologiczny) mały łowiecki pies rasowy o długich, zwisających uszach, krótkich nogach i długiej, jedwabistej sierści, należący do psów płochaczy

kokietować ˌkɔcɛˈtɔvaʨ̑ v
zimbellare
starać się komuś spodobać, zwykle okazując seksapil

kokos ˈkɔkɔs n
cocco
(spożywczy) owoc palmy kokosowej

kokos właściwy n
palma da cocco
(botanika, botaniczny) palma z gatunku kokos właściwy (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cocos nucifera L., gatunek palmy z rodziny arekowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju kokos;

kokpit ˈkɔkpʲit n
abitacolo cockpit
(lotnictwo, lotniczy) pomieszczenie dla pilotów statku powietrznego;

koksownik kɔˈksɔvʲɲik n
braciere
(technologia, technika, techniczny) wolno stojący piec, najczęściej wykonany z metalowych prętów, w którym pali się koksem, stawiany na ulicach w czasie ostrych mrozów;

koktajl ˈkɔktajl n
cocktail
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;

koktajl party ˈkɔktajl ˈpartɨ n
cocktail-party
popołudniowe przyjęcie z napojami alkoholowymi

kolaborant n
collaborazionista
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną

kolaborantka n
collaborazionista
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
cena
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolano kɔˈlãnɔ n
ginocchio
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
ciclismo
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolasa kɔˈlasa n
cocchio
(dawniej, dawny) starodawny powóz konny;
kareta, karoca

kolba ˈkɔlba n
calcio
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej;
matraccio
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką;
pannocchia
(botanika, botaniczny) rodzaj kwiatostanu i owocostanu;

kolce ˈkɔlʦ̑ɛ n
scarpette chiodate
(sport, sportowy) buty o podeszwie z ostrymi, metalowymi ćwiekami, używany do biegów i skoków

kolczasty kɔlˈʧ̑astɨ adj
spinoso
mający kolce i kłujący

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
echidna
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;
piede di corvo tribolo
zapora drogowa z ostrych kolców;

kolczatka australijska n
echidna istrice
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus aculeatus, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;

kolczuga kɔlˈʧ̑uɡa n
cotta di maglia
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
orecchino
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolec ˈkɔlɛʦ̑ n
punta spuntone
wydłużony przedmiot lub część przedmiotu o zaostrzonym, kłującym końcu
spina aculeo
(botanika, botaniczny) twardy, ostro zakończony wyrostek na łodygach, owocach lub liściach roślin

kolega kɔˈlɛɡa n
collega compagno
towarzysz pracy, nauki lub zabawy

kolegiata n
collegiata
(kościelny) (architektura, architektoniczny) ważniejsza świątynia katolicka z własną kapitułą kanoników;

kolegium n
collegio
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego;
(historia, historyczny, historycznie) (edukacja, edukacyjny) w dawnej Polsce: szkoła średnia połączona z konwiktem, przeznaczona dla młodzieży szlacheckiej;
grupa pracowników jakiejś instytucji powołanych do omawiania lub rozstrzygania jakichś spraw

kolej ˈkɔlɛj n
ferrovia
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;
seguito
następstwo zdarzeń według ustalonego porządku

kolej krzesełkowa n
seggiovia
rodzaj wyciągu z gondolami w formie krzeseł

kolej linowa n
funivia aerea
tor linowy wraz z przeznaczonymi do jego eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz gondolami lub krzesełkami;

kolejarka ˌkɔlɛˈjarka n
ferroviera
kobieta pracująca na kolei

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
ferroviere
(kolejnictwo) pracownik kolei

kolejka kɔˈlɛjka n
fila coda
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;

kolejka górska n
montagne russe
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;

kolejka krzesełkowa n
seggiovia
rodzaj kolei linowej z gondolami w formie krzeseł

kolejno kɔˈlɛjnɔ adv
alternativamente in ordine per ordine uno dopo l' altro
w kolejności, jeden za drugim

kolejność kɔˈlɛjnɔɕʨ̑ n
ordine
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy

kolejny kɔˈlɛjnɨ adj
altro consecutivo
następny po tym, który jest teraz; przyszły

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
ferroviario
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈʦ̑ʲjɔ̃nɛr n
collezionista
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji

kolekcjonerka ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɛrka n
collezionista
kobieta, która coś kolekcjonuje; właścicielka kolekcji

kolekcjonować ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
collezionare
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję

kolekta n
colletta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z modlitw w kanonie mszy świętej;

kolektomia n
colectomia
(medycyna, medyczny) częściowe lub całkowite chirurgiczne usunięcie jelita grubego;

kolektywnie ˌkɔlɛkˈtɨvʲɲɛ adv
collettivamente
zbiorowo, zespołowo, wspólnie

kolektywny ˌkɔlɛkˈtɨvnɨ adj
collettivo
zbiorowy, zespołowy, wspólny; oparty na takim działaniu

koleżanka ˌkɔlɛˈʒãnka n
collega
towarzyszka pracy

koliber kɔˈlʲibɛr n
colibrì
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

koliberek hawański n
colibrì di Elena
(ornitologia, ornitologiczny) Mellisuga helenae, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny kolibrowatych;

kolka n
colica
(medycyna, medyczny) silne, napadowe bóle w jamie brzusznej

koloid n
colloide
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej

koloidalny adj
colloidale
wytworzony z koloidów, zawierający koloidy

kolokwializm ˌkɔlɔˈkfʲjalʲism̥ n
colloquialismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie potoczne, używane tylko w swobodnej rozmowie;

kolokwialny ˌkɔlɔˈkfʲjalnɨ adj
colloquiale
potoczny

kolonia karna n
bagno penale colonia penale
wydzielony obszar przeznaczony do przetrzymywania skazanych w izolacji od społeczeństwa;

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
colonialismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonizacja n
colonizzazione
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych
przekształcanie podbitych miejsc w kolonie

kolonizować v
colonizzare
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolonoskop ˌkɔlɔ̃ˈnɔskɔp n
colonscopio
(medycyna, medyczny) urządzenie do przeprowadzania kolonoskopii w zakresie diagnostyki i niewielkich zabiegów;

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
colonscopia
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;

kolor ˈkɔlɔr n
colore
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;

koloratka ˌkɔlɔˈratka n
collarino collaretto
(krawiectwo) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich;

koloratura n
coloratura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiew ozdobiony elementami wirtuozowskimi

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
colorito
wielobarwny, pełen różnych kolorów

kolorystyczny ˌkɔlɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
coloristico
związany z kolorystyką

koloryt n
colorito
zabarwienie

kolostomia n
colostomia
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym;

kolportować v
diffondere divulgare
przekazywać informacje
divulgare
rozprowadzać wydawnictwa wśród odbiorców

kolumbarium ˌkɔlũmˈbarʲjũm n
colombario
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami;
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych

kolumbijski ˌkɔlũmˈbʲijsʲci adj
colombiano
odnoszący się do państwa Kolumbia

kolumna kɔˈlũmna n
colonna
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;
uformowana grupa osób lub pojazdów wojskowych
(drukarstwo, drukarski) obszar strony ograniczony jej zadrukowaną powierzchnią;
pionowy rząd liczb, liter, wyrazów
pomnik składający się z kolumny (1.1) i umieszczonej na niej figury
stała rubryka w czasopiśmie
unità
grupa osób mająca wspólny cel

kolumnada ˌkɔlũmˈnada n
colonnato
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny rząd połączonych kolumn lub kilka takich rzędów

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
pastorale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;

komandor kɔ̃ˈmãndɔr n
capitano di vascello
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi;

komandor podporucznik kɔ̃ˈmãndɔr ˌpɔtpɔˈruʧ̑ʲɲik n
capitano di corvetta
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający majorowi;

komandor porucznik kɔ̃ˈmãndɔr pɔˈruʧ̑ʲɲik n
capitano di fregata
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający podpułkownikowi;

komar ˈkɔ̃mar n
zanzara
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kombajn ˈkɔ̃mbajn n
mietitrebbiatrice
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów

kombi ˈkɔ̃mbʲi n
giardinetta station wagon
(motoryzacja) samochód z nadwoziem typu kombi (1.1)

kombinacja n
combinata
(sport, sportowy) narciarstwo konkurencja złożona, w której o zwycięstwie decyduje suma uzyskanych wyników z poszczególnych etapów
combinazione
łączenie składowych w całość oraz efekt tego działania

kombinat kɔ̃mˈbʲĩnat n
complesso
(zarządzanie) zespół kilku zakładów przemysłowych powiązanych organizacyjnie i technologicznie;

kombinezon n
tuta
jednoczęściowe ubranie ochronne;

kombinować v
combinare
łączyć różne części w spójną całość

kombonianin n
comboniano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego męskiego zgromadzenia zakonnego, założonego przez św. Daniela Comboniego;

kombonianka n
comboniana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica ze zgromadzenia komboniańskiego

komboniański adj
comboniano
związany z kombonianami lub komboniankami, dotyczący kombonianów lub kombonianek

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
commedia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;

komediant n
commediante
(dawniej, dawny) osoba grająca różne postaci zawodowo

komediodramat n
commedia drammatica
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dzieło sceniczne łączące elementy komedii i dramatu;

komendatoryjny adj
commendatario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) taki, który wchodzi w skład czyjegoś beneficjum kościelnego, nadany uznaniowo przez władcę świeckiego

komensalizm n
commensalismo
(ekologia, ekologiczny) typ współżycia między dwoma gatunkami, w którym jeden czerpie korzyści nie przynosząc korzyści ani szkody drugiemu

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
commentare
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi
interpretare
objaśniać

komercjalizacja ˌkɔ̃mɛrʦ̑ʲjalʲiˈzaʦ̑ʲja n
commercializzazione
ogół zmian mających na celu oparcie czegoś na zasadach komercyjnych;

komercyjny ˌkɔ̃mɛrˈʦ̑ɨjnɨ adj
commerciale
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań

kometa kɔ̃ˈmɛta n
cometa stella crinita
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
confortevole
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie

komicznie kɔ̃ˈmʲiʧ̑ʲɲɛ adv
comicamente
w sposób komiczny

komiczność n
comicità
cecha tego, co jest komiczne

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
fumetto
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię;

komiksowy adj
di fumetto fumettistico
związany z komiksem, dotyczący komiksu

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
ciminiera
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
passamontagna
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
spazzacamino
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

komisariat ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat n
comitato commissariato
urząd tymczasowy utworzony do spełniania określonych zadań
commissariato
lokal, w którym urzędują pracownicy policji
jednostka organizacyjna policji pełniąca funkcje w określonym terenie

komisarz n
commissario
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
commissione
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
comitato
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komiwojażer n
commesso viaggiatore viaggiatore
(przestarzałe, przestarzały) (handel, handlowy) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi

komoda kɔ̃ˈmɔda n
comò cassettone
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komodyfikacja n
mercificazione
(ekonomia, ekonomiczny) przekształcenie rzeczy, usług, pomysłów czy idei z wartości użytkowej na wartość wymienną;

komora kɔ̃ˈmɔra n
camera
wydzielone pomieszczenie
(wojskowość, wojskowy) tylna część przewodu lufy lub otwór w bębnie rewolwerowym, w której umieszcza się nabój;
dispensa
(przestarzałe, przestarzały) niewielka spiżarnia, służąca do przechowywania drobnych rzeczy, ubrań, jedzenia
ventricolo
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń, zagłębienie w organach u ludzi i zwierząt

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
camera a gas
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

komoryjski ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci adj
comoriano
odnoszący się do państwa Komory

kompan ˈkɔ̃mpãn n
compagno compagnone
(potocznie, potoczny) towarzysz wspólnych przedsięwzięć, zwłaszcza rozrywek

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
banda compagnia
kilka osób spędzających wspólnie czas

komparatystyka n
comparatistica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki, zajmująca się badaniami porównawczymi – ustalaniem zależności, pokrewieństw, analogii;

kompas ˈkɔ̃mpas n
bussola compasso
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompatriota n
compatriota
(dawniej, dawny) rodak

kompetentny adj
competente
uprawniony do decydowania, posiadający kwalifikacje

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
complesso
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość

kompleks niższości n
complesso di inferiorità
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;

komplement n
complimento
grzecznościowa, zwykle przesadna pochwała

komplementariusz n
accomandatario
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli

komplet ˈkɔ̃mplɛt n
completo
pełny zestaw elementów, które stanowią pewną całość

kompletny kɔ̃mˈplɛtnɨ adj
completo
cały, będący w komplecie

komplikacja n
complicazione
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń

komplikować v
complicare
czynić bardziej złożonym, trudniejszym
complicarsi
stawać się bardziej złożonym, trudniejszym

komponent n
componente ingrediente
część składowa, element

komponować ˌkɔ̃mpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
comporre
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć utwór muzyczny
tworzyć; układać w całość z danych elementów, tak aby poszczególne elementy ze sobą współgrały

kompostownik n
compostiera
pojemnik na kompost

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
compositore
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę

kompozytorka ˌkɔ̃mpɔzɨˈtɔrka n
compositrice
kobieta tworząca, komponująca muzykę

kompres ˈkɔ̃mprɛs n
compressa impiastro
zimny lub gorący okład

kompresja kɔ̃mˈprɛsʲja n
compressione
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
compromesso
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

kompulsywny adj
compulsivo
dokonywany pod wpływem niedającego się opanować przymusu wewnętrznego

komputer kɔ̃mˈputɛr n
computer elaboratore computatore calcolatore
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komputer osobisty n
personal computer
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;

komunalny adj
comunale
(urzędowy) podlegający samorządowi miejskiemu

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
comunicazione
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;

komunikat ˌkɔ̃mũˈɲikat n
communicato
wiadomość przekazywana przez nadawcę odbiorcy; wymieniana informacja.

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
comunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistka ˌkɔ̃mũˈɲistka n
comunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka komunizmu

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
comunista comunistico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunizacja n
comunistizzazione
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzanie komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
comunismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komunizować v
comunistizzare
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać komunizm

komórka kɔ̃ˈmurka n
cellula
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;
telefonino telefono cellulare cellulare
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefon komórkowy

komórka macierzysta n
cellula staminale
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna

komża n
cotta rocchetto
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach;

konanie n
decesso morte
umieranie

konać v
morire
przestawać żyć, umierać w agonii

koncelebra n
concelebrazione
wspólne sprawowanie eucharystii przez więcej niż jednego prezbitera;

koncelebracja n
concelebrazione
wspólne sprawowanie eucharystii przez więcej niż jednego prezbitera;

koncelebrans n
concelebrante
prezbiter nie będący głównym celebransem podczas sprawowania eucharystii

koncelebrant n
concelebrante
(kościelny) prezbiter nie będący głównym celebransem podczas sprawowania eucharystii

koncelebrowanie n
concelebrazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólne odprawianie nabożeństwa przez więcej niż jednego duchownego

koncelebrować v
concelebrare
sprawować eucharystię nie będąc głównym celebransem (o prezbiterze)

koncentrować ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɔvaʨ̑ v
concentrare
skupiać, zbierać coś w jedno miejsce, w jeden punkt
concentrarsi
skupiać swoją uwagę, zwiększać swoją koncentrację, skupienie

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
concezione
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
concerto
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pokrewna sonacie;

koncesja n
concessione
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej

konchiologia ˌkɔ̃nxʲjɔˈlɔɟja n
concologia conchiliologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o muszlach;

koncyliaryzm ˌkɔ̃nʦ̑ɨˈlʲjarɨsm̥ n
conciliarismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna w Kościele katolickim, zakładająca wyższość soboru nad papieżem;

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
reazione di condensazione
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
condensatore
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲjɛ n
condoglianza condoglianze
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę

kondor ˈkɔ̃ndɔr n
condor
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny

kondor kalifornijski n
condor della California
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kondorów kalifornijskich (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Gymnogyps californianus Shaw, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;

kondor królewski n
avvoltoio reale
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kondorów królewskich (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sarcoramphus papa Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;

kondor olbrzymi n
condor delle Ande
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kondorów olbrzymich (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Vultur gryphus Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występujący w Andach;

kondotier n
condottiero
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym

kondycja fizyczna n
condizione fisica
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) stan fizjologiczny organizmu

kondygnacja ˌkɔ̃ndɨɡˈnaʦ̑ʲja n
piano
poziom w budynku

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
annaffiatoio
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

konfederacyjny adj
confederale
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konfederacją, dotyczący konfederacji; będący konfederacją

konferansjer n
presentatore
osoba prowadząca występy, koncerty, rewie itp., zapowiada kolejne punkty programu, zabawia publiczność

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
conferenza
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień

konfesjonalizm n
confessionalismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej opierający się na różnicowaniu stopnia udziału obywateli w życiu społeczno-politycznym według wyznawanej religii;

konfesjonał n
confessionale
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;

konfiguracja n
configurazione
układ elementów wchodzących we wzajemne relacje

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
confiscare
dokonywać konfiskaty

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
confettura
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
conflitto
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;

konformista n
conformista perbenista
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformistka n
conformista
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformistyczny adj
conformista conformistico
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformizm n
conformismo
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;

konfrater n
confratello
(przestarzałe, przestarzały) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) współbrat (w zakonie, stanie duchownym)

konfraternia ˌkɔ̃nfraˈtɛrʲɲa n
confraternita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat

konfrontacja n
confronto
porównanie ze sobą, zestawiając cechy wspólne i rozbieżne

konfuzja kɔ̃nˈfuzʲja n
confusione
(książkowy) poczucie zakłopotania

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
congolese
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga
odnoszący się do państwa Kongo

kongregacja n
congregazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu

koniczny adj
conico
(rzadki, rzadko używany) mający kształt stożkowy

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
capo estremità punta
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek
fine conclusione
okoliczności końca (1.2)
fine estremità
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu

koniec końców adv
in fin dei conti alla fin fine dopotutto
ostatecznie

koniec świata ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ʲ ˈɕfʲjata interjection
la fine del mondo
(przenośnie, przenośnia) coś strasznego, oburzającego

koniecznie adv
necessariamente assolutamente
bezwzględnie, absolutnie

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
necessità
coś, czego nie można uniknąć

koniunktura n
congiuntura
ogół warunków mających na coś wpływ (zwłaszcza pozytywny)

konkatedra n
concattedrale
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji

konkatedralny adj
concattedrale
odnoszący się do konkatedry, związany z konkatedrą

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
conclave
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia.

konkludować ˌkɔ̃ŋkluˈdɔvaʨ̑ v
concludere
(przestarzałe, przestarzały) podsumowywać np. wypowiedź, formułować ostateczne wnioski, wnioskować

konkluzja kɔ̃ŋˈkluzʲja n
conclusione
wniosek końcowy

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
conciliazione concordato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
concubina
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego

konkubinat ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat n
concubinato
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;

konkurencyjny adj
competitivo
mający znamiona konkurencji

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
concorso
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony

konkury n
corteggiamento
(przestarzałe, przestarzały) zabieganie o rękę kobiety

konkwistador n
conquistatore
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w.

konno ˈkɔ̃nːɔ adv
a cavallo
o sposobie poruszania się: na koniu

konował kɔ̃ˈnɔvaw n
scorticagatti
(pogardliwie, pogardliwy) zły, kiepski lekarz

konsekwentnie ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntʲɲɛ adv
conseguentemente
w sposób konsekwentny

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
consenso
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwacja n
conservazione manutenzione
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;

konserwant n
conservante
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;

konserwator n
conservatore restauratore
(rzemiosło, rzemieślniczy) (sztuka) osoba konserwująca dzieła sztuki

konserwatysta ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta n
conservatore
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk

konserwować ˌkɔ̃w̃sɛrˈvɔvaʨ̑ v
conservare
chronić coś przed zniszczeniem za pomocą odpowiednich środków; utrzymywać we właściwym stanie

konsola kɔ̃w̃ˈsɔla n
console
(technologia, technika, techniczny) blat lub tablica z elementami sterującymi
(technologia, technika, techniczny) zestaw cyfrowych urządzeń multimedialnych do gier, odtwarzania muzyki, filmów itp.;
mały stolik przyścienny;
mensola
(architektura, architektoniczny) ozdobny wspornik podpierający balkon, rzeźbę, gzyms itp.;

konsonant kɔ̃w̃ˈsɔ̃nãnt n
consonante
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk języka mówionego powstający poprzez zablokowanie przepływu powietrza w aparacie mowy

konspiracja n
cospirazione
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy

konspirator n
complottardo congiurato congiuratore
uczestnik konspiracji

konstantynopolitanka n
costantinopolitana
mieszkanka Konstantynopola

konstantynopolitańczyk n
costantinopolitano
mieszkaniec Konstantynopola

konstantynopolitański adj
costantinopolitano
odnoszący się do Konstantynopola, związany z Konstantynopolem

konstantyński adj
costantiniano
związany z osobą o imieniu Konstantyn, w szczególności władcą, np. Konstantynem I Wielkim

konsternować v
costernare sgomentare
(książkowy) wprawiać w zakłopotanie

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukʦ̑ʲja n
costruzione ossatura
układ elementów, sposób ich powiązania
proces budowania, konstruowania

konstruktywizm n
costruttivismo
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej;

konstruować ˌkɔ̃w̃struˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
costruire
budować, tworzyć konstrukcję

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
costituzione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;
(biologia, biologiczny) stan organizmu zwierzęcia uwarunkowany jakością tkanek, czynnością narządów wewnętrznych i regulacyjną działalnością gruczołów dokrewnych;

konstytucjonalista ˌkɔ̃w̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
costituzionalista
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik zajmujący się naukowo lub w praktyce prawem konstytucyjnym

konstytucjonalistka ˌkɔ̃w̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲistka n
costituzionalista
prawniczka zajmująca się naukowo lub w praktyce prawem konstytucyjnym

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
costituzionale
dotyczący konstytucji
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsularny adj
consolare
związany z konsulem, dotyczący konsula (przedstawiciela państwa)

konsumować v
consumare
spożywać, jeść

konsumpcjonizm ˌkɔ̃w̃sũmpˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
consumismo
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia;

konsumpcyjny adj
consuntivo
związany z konsumpcją

konsylium n
consulto
(medycyna, medyczny) narada lekarzy mająca na celu rozpoznanie choroby i ustalenie sposobu leczenia

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
consistenza
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
contatto
zetknięcie się
interruttore
przełącznik światła elektrycznego

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
contesto
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
contemplazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach

kontemplacyjny ˌkɔ̃ntɛ̃mplaˈʦ̑ɨjnɨ adj
contemplativo meditativo
właściwy kontemplacji, pogrążeniu się w myślach

kontemplować ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
contemplare
pogrążać się głęboko w myślach

kontestacja ˌkɔ̃ntɛˈstaʦ̑ʲja n
contestazione
protest, manifestowanie sprzeciwu wobec czegoś; podanie w wątpliwość

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
contrabbando
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;

kontrabandowy adj
contrabbandiere
związany z kontrabandą, dotyczący kontrabandy

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
contrabbasso contrabasso
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrabasista ˌkɔ̃ntrabaˈɕista n
contrabbassista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na kontrabasie

kontradmirał n
contrammiraglio
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi brygady w wojskach lądowych i lotnictwie;

kontrafagot ˌkɔ̃ntraˈfaɡɔt n
controfagotto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fagot o niskiej skali;

kontrahent kɔ̃nˈtraxɛ̃nt n
contraente
każda ze stron zawierających umowę

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
contratto
umowa dotycząca jakiegoś przedsięwzięcia lub czyjegoś zatrudnienia

kontraktowy ˌkɔ̃ntrakˈtɔvɨ adj
contrattuale
dotyczący kontraktu, związany z kontraktem

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
contrasto
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu
contrasto frizione
(książkowy) sprzeczność występująca między zestawionymi elementami (przedmiotami, zjawiskami itp.)

kontrasygnata n
controfirma
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymóg złożenia podpisu pod aktem prawnym przez drugą osobę w celu potwierdzenia jego ważności;

kontratak n
contrattacco controattacco riscossa
odpowiedź atakowanego w dyskusji, sporcie, w wojskowości itp.

kontratenor ˌkɔ̃ntraˈtɛ̃nɔr n
controtenore
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski wykorzystujący rejestr falsetowy;

kontrfaktyczny adj
controfattuale
(filozofia, filozoficzny) taki, który odnosi się do zdarzeń potencjalnych lub nierzeczywistych

kontrofensywa n
controffensiva
(wojskowość, wojskowy) natarcie wojsk, które następuje bezpośrednio po odparciu ofensywy wroga

kontrofensywny adj
controffensivo
związany z kontrofesywą

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
ispezione controllo
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
controllore
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvaʨ̑ v
controllare
sprawdzać, czy coś działa tak, jak powinno, czy jest takie, jak powinno być

kontrowersja n
controversia
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
controverso
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje

kontrreformacja ˌkɔ̃ntr̥rɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
controriforma
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele;

kontrrewolucja ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈluʦ̑ʲja n
controrivoluzione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;

kontrrewolucyjny adj
controrivoluzionario
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kontrrewolucją, dotyczący kontrrewolucji

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
controspionaggio
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;

kontrybucja n
contributo
danina, podatek nakładany na pokonane w wojnie państwo albo okupowane terytorium

kontumacja ˌkɔ̃ntũˈmaʦ̑ʲja n
contumacia
(dawniej, dawny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niepojawienie się oskarżonego na rozprawie, co powoduje zaoczne wydanie wyroku

kontur ˈkɔ̃ntur n
contorno
linia, zarys kształtu

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
continente
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynuacja n
continuazione prosecuzione prosieguo
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
continuare
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konura słoneczna n
conuro del sole
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Aratinga solstitialis Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny papugowatych występujący w północno-wschodniej części Ameryki Południowej;

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbaʦ̑ʲja n
conurbazione
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
mughetto
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;
kwiat konwalii (1.1)

konwalia majowa n
mughetto
(systematyka) (botanika, botaniczny) Convallaria majalis L., gatunek rośliny z rodziny szparagowatych;

konwój ˈkɔ̃nvuj n
convoglio
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;

konyza kanadyjska kɔ̃ˈnɨza ˌkãnaˈdɨjska n
saeppola canadese
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny astrowatych pochodzący z Ameryki Północnej i Środkowej i rozprzestrzeniony w innych rejonach świata;

kooperacja ˌkɔːpɛˈraʦ̑ʲja n
cooperazione
współpraca, współdziałanie

koordynacja n
coordinazione
organizowanie i planowanie wspólnych działań

koordynować v
coordinare
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie

kopacz n
cavatore
górnik pracujący na przodku
zappatore
ktoś, kto zajmuje się kopaniem w ziemi, wykopywaniem

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
miniera
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
calciare
uderzać kogoś / coś nogą
scavare zappare
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny

koper włoski ˈkɔpɛr ˈvwɔsʲci n
finocchio
(botanika, botaniczny) gatunek dwuletniej rośliny z rodziny selerowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kopru włoskiego (1.1)
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona kopru włoskiego (1.2)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna ze zgrubiałych łodyg kopru włoskiego (1.2)

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
copernicio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112;

kopernikański adj
copernicano
związany z kopernikanizmem – nauką, poglądami głoszonymi przez Kopernika

koperta kɔˈpɛrta n
busta
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopeć ˈkɔpɛʨ̑ n
fumo
gęsty, ciemny dym

kopia ˈkɔpʲja n
copia
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał
lancia
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczna, podstawowa jednostka organizacyjna ciężkozbrojnej jazdy rycerskiej, złożona z rycerza i jego kilkuosobowego pocztu;

kopiarka n
copiatrice
(technologia, technika, techniczny) urządzenie kopiujące

kopista n
copista
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny skryba

kopnięcie kɔpʲˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
calcio pedata
uderzenie, cios zadany nogą

kopolimer n
copolimero
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;

koprolalia ˌkɔprɔˈlalʲja n
coprolalia
obsesyjne wypowiadanie słów nieprzyzwoitych lub wulgarnych

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
copto
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
lingua copto copto
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich

kopulować ˌkɔpuˈlɔvaʨ̑ v
accoppiarsi
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny

kopytka kɔˈpɨtka n
gnocchi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kluski z gotowanych ziemniaków i mąki pszennej w kształcie rombów uzyskiwanych przez ukośne cięcie wałków ciasta;

kopyto kɔˈpɨtɔ n
zoccolo
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
corteccia
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny
kora
(wojskowość, wojskowy) nepalska szabla o jednosiecznej, zakrzywionej głowni;

koral ˈkɔral n
bacca
kostka, kulka lub coś podobnego z otworkiem, w który wkłada się nitkę
corallo
(biologia, biologiczny) koralowiec
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców;

korba n
manovella
(technologia, technika, techniczny) dźwignia z rączką

kordialny kɔrˈdʲjalnɨ adj
cordiale
(książkowy) serdeczny, przyjazny, wylewny w okazywaniu sympatii

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
coreano
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
coreano
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korek ˈkɔrɛk n
ingorgo
(transport, transportowy) (potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym;
tappo turacciolo
(potocznie, potoczny) zakrętka od butelki;

korekta kɔˈrɛkta n
correzione
poprawienie błędu lub niedoskonałości, dorównanie do stanu prawidłowego

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
correlazione
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych;

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
corrispondenza carteggio
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)

korespondent n
corrispondente
ktoś kto koresponduje

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
cavatappi
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;
vite
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji lotniczej;

kormoran kɔrˈmɔrãn n
cormorano
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;

kornijski n
cornovagliese
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich;

korona kɔˈrɔ̃na n
capsula dentaria
(stomatologia, stomatologiczny) metalowe lub porcelanowe wzmocnienie plomby na zębie;
corolla
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część okwiatu złożona z płatków
corona
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
monarchia
(botanika, botaniczny) Fritillaria L., rodzaj roślin z rodziny liliowatych
(budownictwo) górna część tamy, obwałowania lub murów obronnych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej przedłużający wartość nuty lub pauzy o dowolną długość
corona capsula
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
corona chioma
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;
treccia a corona
(środowiskowy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj koka wykonany z warkoczy upiętych dookoła głowy

korona cierniowa n
corona di spine
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) wieniec upleciony z cierni, który według Nowego Testamentu został włożony Jezusowi na głowę przez żołnierzy rzymskich;
stella corona di spine
(zoologia, zoologiczny) Acanthaster planci L., rozgwiazda o pokrytych licznymi kolcami jadowymi ramionach;

koronacja n
incoronazione coronazione
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronawirus n
coronavirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
corona
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba
coroncina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma modlitwy polegająca na powtarzaniu w określony sposób i określoną liczbę razy różnych modlitw
merletto pizzo trina
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;

koronować v
coronare
(przenośnie, przenośnia) stanowić górną część czegoś
incoronare
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego

korowód kɔˈrɔvut n
ridda
tańczący ludzie posuwający się jeden za drugim, często w rytmie tanecznym, czasem trzymający się za ręce

korozja n
corrosione
proces niszczenia metalu lub innego materiału na skutek kontaktu z otoczeniem;
(książkowy) stopniowe tracenie walorów

korpus konsularny ˈkɔrpus ˌkɔ̃w̃suˈlarnɨ n
corpo consolare
kierownicy, szefowie i urzędnicy konsularni sprawujący swoje funkcje w określonym okręgu konsularnym państwa przyjmującego;

korrida kɔrˈrʲida n
corrida
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
corso
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
corso
język używany na Korsyce;

kortykosteroid n
corticosteroide
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy lub otrzymywany syntetycznie;

kortyzol n
cortisolo
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;

kortyzon n
cortisone
(biochemia, biochemiczny) hormon kory nadnercza z grupy steroidów, nieaktywny biologicznie;

korupcja kɔˈrupʦ̑ʲja n
corruzione
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;

korweta n
corvetta
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;

korygować v
correggere
przeprowadzać korektę, poprawiać błędy w tekście
usuwać niedokładności

koryto kɔˈrɨtɔ n
trogolo greppia
podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych

korzec n
moggio
(dawniej, dawny) naczynie odmierzające korce (1.1)

korzeniowy adj
radicale
związany z korzeniem, dotyczący korzenia

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
droga spezia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina, która zawiera olejki eteryczne, używana jako przyprawa
radice
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;
(anatomia, anatomiczny) element organu tkwiący wewnątrz innej części ciała

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
favorevole giovevole
sprzyjający
vantaggioso
o cenach: niski
vantaggioso proficuo
przynoszący korzyść

kos kɔs n
merlo
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)

kosa ˈkɔsa n
falce falce fienaia frullana
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;

kosiarz n
falciatore
(rolnictwo, rolniczy) ten, kto używa kosy; osoba ścinająca kosą

kosić ˈkɔɕiʨ̑ v
falciare
ścinać wysoką trawę lub zboże – kosą lub maszynowo
falcidiare
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zabijać, zwykle wiele osób lub zwierząt naraz

kosmetyczka ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑ka n
estetista
kobieta, która wykonuje zabiegi kosmetyczne;

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
cosmetico
dotyczący kosmetyki lub kosmetyków

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
cosmetico
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów

kosmetyka kɔsˈmɛtɨka n
cosmesi cosmetica
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów

kosmita kɔsˈmʲita n
extraterrestre
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;

kosmo- ˈkɔsmɔ
cosmo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kosmosem

kosmodrom kɔsˈmɔdrɔ̃m n
cosmodromo
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;

kosmogoniczny adj
cosmogonico
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii

kosmografia n
cosmografia
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyobrażenie o świecie i jego funkcjonowaniu charakterystyczne dla konkretnej religii lub systemu filozoficznego
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dawna nauka badająca strukturę i ewolucję wszechświata

kosmograficzny adj
cosmografico
związany z kosmografią, dotyczący kosmografii

kosmolog n
cosmologo
specjalista w dziedzinie kosmologii

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
cosmologia
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;

kosmologiczny adj
cosmologico
związany z kosmologią, dotyczący kosmologii

kosmonautyczny ˌkɔsmɔ̃nawˈtɨʧ̑nɨ adj
cosmonautico
związany z kosmonautyką i kosmonautami

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
cosmopolita
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe

kosmopolityczny adj
cosmopolita
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności

kosmos ˈkɔsmɔs n
cosmea
(botanika, botaniczny) Cosmos bipinnatus Cav., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kosmosów (1.2)
cosmo
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kosmos podwójnie pierzasty n
cosmea
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cosmos bipinnatus Cav., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

kosmyk n
ciocca ciuffo
niewielki pukiel włosów

kosodrzewina ˌkɔsɔḍʒɛˈvʲĩna n
mugo pino mugo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Pinus mugo Turra, gatunek drzewa lub krzewu iglastego należący do rodziny sosnowatych, rosnący w górach, powyżej górnej granicy lasu;

kostarykański ˌkɔstarɨˈkãj̃sʲci adj
costaricano
odnoszący się do Kostaryki, państwa w Ameryce Środkowej

kosteczki słuchowe kɔˈstɛʧ̑ʲci swuˈxɔvɛ n
ossicini dell'udito ossicini uditivi
(anatomia, anatomiczny) drobne kostki w jamie bębenkowej ucha przenoszące drgania błony bębenkowej do ucha wewnętrznego;

kostka ˈkɔstka n
caviglia malleolo
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;
dado cubetto
niewielki przedmiot w kształcie prostopadłościanu
ossicino
(zdrobniale) od: kość
plettro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mała płytka, którą gra się na niektórych instrumentach strunowych

kostka lodu n
cubetto di ghiaccio
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie

kostniak n
osteoma
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór tkanki kostnej

kostnica kɔˈstʲɲiʦ̑a n
cappella mortuario
przykościelna kaplica pogrzebowa
obitorio
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu;

kostny ˈkɔstnɨ adj
osseo
związany z kością

kostrzewa n
festuca
(botanika, botaniczny) Festuca L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych;

kosynier kɔˈsɨ̃ɲɛr n
falciatore
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz pieszy z kosą o ostrzu osadzonym na sztorc;

kosz kɔʃ n
bidone pattumiera bidone per rifiuti cestino per rifiuti
pojemnik na odpady
cestino
(informatyka, informatyczny) folder systemowy do przechowywania usuniętych plików
cesto canestro cestino cesta paniere
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego

koszatka n
driomio
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju koszatka (1.1)

koszt kɔʃt n
costo spesa importo
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
costare
mieć jakąś cenę w pieniądzu
(przenośnie, przenośnia) mieć jakąś cenę w wartościach niewymiernych
assaggiare prelibare
próbować smakiem

koszula kɔˈʃula n
camicia
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszula nocna n
camicia da notte
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu;

koszykarka ˌkɔʃɨˈkarka n
cestista
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w koszykówkę

koszykarz kɔˈʃɨkaʃ n
cestaio
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyplatający kosze i koszyki
cestista
(sport, sportowy) sportowiec grający w koszykówkę

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
pallacanestro
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
gatto felino
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;

kot bengalski ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
bengala
(zoologia, zoologiczny) hybryda kota bengalskiego (1.1) z kotem domowym;
gatto leopardo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;

kot błotny n
gatto della giungla
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;

kot domowy n
gatto domestico
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Felis silvestris catus Linnaeus, udomowiony gatunek ssaka z rzędu drapieżnych w rodzinie kotowatych;

kot nubijski n
gatto selvatico afroasiatico
(zoologia, zoologiczny) Felis lybica Forster, drapieżny ssak z podrodziny kotów;

kot syjamski ˈkɔt sɨˈjãmsʲci n
siamese
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu;

kotek ˈkɔtɛk n
gattino
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot

kotek cętkowany n
gatto viverrino
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;

kotik subantarktyczny n
otaria orsina subantartica
(zoologia, zoologiczny) Arctocephalus tropicalis Gray, drapieżny ssak morski z rodziny uchatkowatych;

kotka ˈkɔtka n
amento gattino
(botanika, botaniczny) bazia;
gatta
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotlarz ˈkɔtlaʃ n
fabbro ramaio
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik, który wyrabia naczynia metalowe, kotły;

kotlet ˈkɔtlɛt n
braciola cotoletta
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu;

kotlina n
conca
(geografia, geograficzny) teren otoczony górami;

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
ancora
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kotwicowisko ˌkɔtfʲiʦ̑ɔˈvʲiskɔ n
ancoraggio
(marynarka) część redy (lub portu), w której można zakotwiczać statki;

kotwić v
ancorare
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) wiązać, zamocowywać poszczególne elementy budowlane przy użyciu kotwi

kotylion n
cotillon
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);

kowadełko ˌkɔvaˈdɛwkɔ n
incudine
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych u ssaków;

kowadło kɔˈvadwɔ n
incudine
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
fabbro fabbro ferraio
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

koza ˈkɔza n
capra
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

kozak ˈkɔzak n
cosacco
lekki kawalerzysta elitarnych oddziałów armii carskiej, także w szlacheckiej Polsce;
leccino
(potocznie, potoczny) grzyb koźlarz, Leccinum Gray;

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka n
pizzo
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki

kozieradka n
fieno-greco trigonella
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;

koziorożec n
stambecco
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

koziorożec alpejski ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ alˈpɛjsʲci n
stambecco delle Alpi
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

koziorożec nubijski n
stambecco della Nubia stambecco nubiano
(zoologia, zoologiczny) Capra nubiana, ssak parzystokopytny z rodziny wołowatych;

kozioł ˈkɔʑɔw n
becco capro irco
(zoologia, zoologiczny) dorosły samiec kozy;

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
capro espiatorio capro emissario
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;

koziołek kɔˈʑɔwɛk n
capretto
(zoologia, zoologiczny) młody lub mały kozioł

kozodój n
succiacapre
(przestarzałe, przestarzały) ten, który doi kozy

kołatać v
battere pestare
wydawać głuchy odgłos poprzez uderzanie
battere picchiare bussare
(książkowy) uderzać za pomocą kołatki w drzwi
sbattere sollecitare
(książkowy) zabiegać w jakiejś sprawie u osoby lub instytucji

kołatka kɔˈwatka n
battaglio picchiotto battacchio battente
(potocznie, potoczny) często ozdobny przedmiot, zazwyczaj metalowy, przymocowany przy drzwiach wejściowych służący do stukania;
battola tabella
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) ludowy instrument muzyczny, złożony z rączki i osadzonej na niej deseczki, w którą przy potrząsaniu uderza ruchomy młoteczek; używany m.in. w Wielki Piątek w kościele zamiast dzwonków
campanaccio di legno
(potocznie, potoczny) drewniany przedmiot wieszany bydłu u szyi, wydający głuchy odgłos

kołchoz ˈkɔwxɔs n
kolchoz
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołdra ˈkɔwdra n
piumino trapunta coltre coltrone
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu

kołek n
bischero pirolo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) walec naciągający struny w instrumentach
cavicchio
(budownictwo) drewniany lub plastikowy walec wciskany do ściany, w który wkręcana jest śruba
paletto piolo
ociosany kawałek drewna o podłużnej formie

koło ˈkɔwɔ n
ruota
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
ruota del timone
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;

koło wodne n
bindolo
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
ruota dentata
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;

kołowrotek n
filatoio
(mechanika) (włókiennictwo) (dawniej, dawny) urządzenie mechaniczne służące do przędzenia nici;
mulinello
(wędkarstwo) przyrząd wędkarski w formie szpuli z rączką służący do nawijania i rozwijania zapasu żyłki, zwykle będący częścią wędki spinningowej;
tornello
(mechanika) obrotowe urządzenie umieszczane przy wejściach do miejsc, gdzie trzeba przepuszczać ludzi pojedynczo

kołowrót n
argano
(mechanika) drewniana oś z korbą, np. do wyciągania ze studni wiadra z wodą
tornello
(mechanika) urządzenie zapewniające przepuszczanie ludzi po jednej osobie

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
ninna nanna
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły

kołyska kɔˈwɨska n
culla zana
sprzęt do kołysania małych dzieci np. łóżeczko na biegunach;

koń kɔ̃ɲ n
cavallo
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
cavallo cavallo con maniglia
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
cavallo vapore
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;

koń pod siodło n
cavallo da sella
(jeździectwo, jeździecki) koń do jazdy wierzchem

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
cavallo di Troia
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp
(informatyka, informatyczny) typ szkodliwego oprogramowania, które podszywając się pod przydatne lub ciekawe dla użytkownika aplikacje, dodatkowo implementuje niepożądaną, ukrytą przed użytkownikiem funkcjonalność;

końcowy kɔ̃j̃nˈʦ̑ɔvɨ adj
ultimo conclusivo finale
ten przed definitywnym końcem; bliski końcowi

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
arto
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
finire terminare
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
il dado è tratto
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;

kościec ˈkɔɕʨ̑ɛʦ̑ n
scheletro
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt

kościsty adj
osseo
o ciele lub o części ciała: o wydatnych, wystających kościach

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
chiesa Chiesa
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

kościół konkatedralny n
chiesa concattedrale
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji

kościół parafialny n
chiesa parrocchiale
(kościelny) (administracja) jedyna lub główna świątynia w danej parafii;

koślawy kɔɕˈlavɨ adj
sbilenco
krzywego kształtu, ze zniekształceniem

kość kɔɕʨ̑ n
dado
wielościan z oczkami służący do gry;
osso
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
piastrina
(elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) układ scalony

kość czołowa n
osso frontale
(anatomia, anatomiczny) kość tworząca przednią część sklepienia czaszki;

kość gnykowa n
osso ioide ioide
(anatomia, anatomiczny) kość w obrębie szyi zawieszona poniżej żuchwy;

kość guziczna n
coccige
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;

kość niezgody ˈkɔɕʨ̑ ɲɛˈzɡɔdɨ n
mela della discordia pomo della discordia
przyczyna sporu, konfliktu

kość skroniowa n
osso temporale
(anatomia, anatomiczny) parzysta kość położona po bokach i u dołu mózgoczaszki, ochronna dla ucha;

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
avorio
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;
kolor kości słoniowej (1.1), biały z odcieniem żółto-kremowym

koźlarz babka ˈkɔʑlaʒ ˈbapka n
porcinello
(botanika, botaniczny) Leccinum scabrum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o brązowej barwie kapelusza i czarnych kosmkach na trzonie;

koźlę n
capretto
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej

kożuch ˈkɔʒux n
panna
wierzchnia, gęstsza lub stężała warstwa jakiegoś płynu
pelliccia
(odzieżownictwo) (krawiectwo) wyprawiona skóra zwierzęca o długim włosie; ciepła odzież wierzchnia z takiej skóry (najczęściej włosem do wewnątrz)

kpina ˈkpʲĩna n
beffa ludibrio
drwina, szyderstwo, żart

kpić v
deridere beffare scanzonare
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić

krach krax n
crac fallimento rovescio di fortuna
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
furto ladreria ladrocinio
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kradzione nie tuczy kraˈʥ̑ɔ̃nɛ ɲɛ‿ˈtuʧ̑ɨ proverb
la farina del diavolo va tutta in crusca
rzecz zdobyta w nieuczciwy sposób nie przynosi korzyści

kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna n
terra regione
(książkowy) obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska, itp.;

kraina palearktyczna n
ecozona paleartica regione paleartica
(geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) najrozleglejszy lądowy rejon zoogeograficzny, leżący w obrębie Holarktyki, a obejmujący całą Europę, północną i środkową Azję oraz północną Afrykę;

kraj kraj n
paese terra
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
stato paese
państwo (obszar państwa)

krajobraz kraˈjɔbras n
paesaggio
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;
(sztuka) przedstawienie malarskie widoku natury

krajobrazowy adj
paesaggistico
związany z krajobrazem, dotyczący krajobrazu

krakers n
galletta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, cienkie, kruche, słonawe ciastko;

krakowski kraˈkɔfsʲci adj
cracoviano
związany z Krakowem, dotyczący Krakowa

kran krãn n
rubinetto
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

kraniec ˈkrãɲɛʦ̑ n
estremità estremo
(książkowy) koniec, granica czegoś

kranioplastyka n
cranioplastica
(medycyna, medyczny) operacja mająca na celu skorygowanie zniekształceń czaszki

kraska ˈkraska n
ghiandaia marina
(ornitologia, ornitologiczny) Coracias garrulus, ptak o jaskrawym upierzeniu, najczęściej owadożerny;

kraska zwyczajna n
ghiandaia marina
(ornitologia, ornitologiczny) Coracias garrulus, gatunek ptaka z rodziny krasek;

kraul krawl n
crawl
(sport, sportowy) sposób pływania polegający na naprzemiennych, zagarniających ruchach rąk oraz nóg pracujących jak nożyce;

krawat ˈkravat n
cravatta
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawcowa krafˈʦ̑ɔva n
sarta
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się krawiectwem

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
sarto
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawiecki kraˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
sartoriale
związany z krawiectwem, dotyczący krawiectwa

krawędź ˈkravɛ̃ɲʨ̑ n
spigolo orlo
miejsce wyznaczające ostry lub ekstremalny koniec czegoś

kraść kraɕʨ̑ v
rubare
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreator n
assistente procedura guidata
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
creatinina
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;

kreatywny ˌkrɛaˈtɨvnɨ adj
creativo
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego

kreda ˈkrɛda n
cretaceo cretacico
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);
gesso creta
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;
gesso gessetto
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie

kredens ˈkrɛdɛ̃w̃s n
credenza
mebel do przechowywania naczyń stołowych;

kredka ˈkrɛtka n
gessetto pastello
(sztuka) laseczka z barwionej masy służąca do rysowania lub pisania
matita
ołówek z kolorowym grafitem służący do rysowania lub pisania
matita rossetto
ołówek kosmetyczny do obrysowywania powiek, ust

kredytowy ˌkrɛdɨˈtɔvɨ adj
creditizio
dotyczący kredytu, dotyczący sprzedaży bez pieniędzy

krem krɛ̃m n
crema
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj deseru;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) (spożywczy) masa do przekładania ciast i ciastek

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
crematorio
budynek, w którym spopiela się zwłoki ludzkie;

kremonka n
cremonese
mieszkanka Cremony

kremończyk n
cremonese
mieszkaniec Cremony

kremoński adj
cremonese
związany z Cremoną, dotyczący Cremony

kreolski adj
creolo
związany z Kreolami, dotyczący Kreolów; będący kreolem

kres krɛs n
fine limite termine
koniec, schyłek czegoś
limite margine
granica pewnej przestrzeni

kresy ˈkrɛsɨ n
zona di confine
(historia, historyczny, historycznie) pogranicze, zwłaszcza dawne polskie pogranicze wschodnie

kret krɛt n
talpa
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
cretino affetto da cretinismo
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem
cretino deficiente ebete imbecille scimunito beota
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny

krew krɛf n
sangue
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa

krew tętnicza n
sangue arterioso
(fizjologia, fizjologiczny) krew płynąca w tętnicach

krew z mlekiem ˈkrɛv ˈz‿mlɛcɛ̃m adj
latte e fragola latte e sangue
(o cerze) jasna, zdrowa, z rumieńcami

krew żylna ˈkrɛv ˈʒɨlna n
sangue venoso
(fizjologia, fizjologiczny) krew płynąca w żyłach krwiobiegu dużego

krewetka krɛˈvɛtka n
gambero mozzancolla scampo
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krewniak n
cognato
osoba będąca w relacji pokrewieństwa

kreślarz n
disegnatore
osoba kreśląca rysunki techniczne

krnąbrny ˈkr̥nɔ̃mbrnɨ adj
ritroso
nieposłuszny, bezczelny, o trudnym charakterze

krochmal n
amido appretto
mączka do usztywniania tkanin, najczęściej ziemniaczana

krochmalić krɔxˈmalʲiʨ̑ v
inamidare
nasycać tkaninę krochmalem, usztywniać

krocze n
perineo
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

kroczyć ˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ v
sgambare
iść wolno, dużymi krokami, dostojnie

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>iʨ̑ v
tagliare
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia

krok krɔk n
passo
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krokiew n
puntone
(budownictwo) ukośna belka, element wiązara dachowego;

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
coccodrillo
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;
(potocznie, potoczny) wyprawiona skóra krokodyla (1.1)

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
lacrime di coccodrillo
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie

krokomierz krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ n
contapassi pedometro
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;

krokosz n
cartamo zafferanone
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku krokosz barwierski;

krokosz barwierski n
cartamo zafferanone
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;

krokus ˈkrɔkus n
croco
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;

kromlech n
cromlech
prehistoryczny megalityczny krąg;

kronika ˈkrɔ̃ɲika n
cronaca
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odmiana felietonu, cykliczny utwór publicystyczno-dziennikarski, rejestrujący bieżące wydarzenia społeczno-obyczajowe, kulturalne, towarzyskie wraz z odautorskim komentarzem

kronikarz n
cronachista
osoba śledząca i opisująca przebieg faktów, np. w czasopiśmie
cronista
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która napisała lub pisze kronikę

kropidło n
aspersorio
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą;
(kościelny) przyrząd o funkcji jak kropidło (1.1), ale wykonany w formie pojemnika z otworami osadzonego na trzonku

kropielnica n
acquasantiera
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie na wodę święconą zwykle umieszczane przy wejściu

kropierz n
gualdrappa
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy, dłuższe od czapraka;

kropla ˈkrɔpla n
goccia stilla
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;

kropla drąży skałę ˈkrɔpla ˈdrɔ̃w̃ʒɨ ˈskawɛ proverb
la goccia scava la roccia
długie i wytrwałe działania przynoszą w końcu oczekiwane wyniki

kropla w morzu ˈkrɔpla ˈv‿mɔʒu idiom
goccia nel mare
bardzo mała, całkowicie niewystarczająca ilość czegoś

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈʧ̑arɛ n
la goccia che fa traboccare il vaso
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka.

kroplomierz krɔˈplɔ̃mʲjɛʃ n
contagocce
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do odmierzania, dozowania kropli

krosno ˈkrɔsnɔ n
telaio
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;

krosta ˈkrɔsta n
foruncolo
(medycyna, medyczny) wykwit na skórze, zawierający ropę lub płyn surowiczy;

krowa ˈkrɔva n
mucca vacca
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety
vacca mucca
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨʧ̑ɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
can che abbaia non morde
z przechwałek niewiele wynika

krowi ˈkrɔvʲi adj
vaccino
pochodzący od krowy, odnoszący się do krowy

krtań kr̥tãɲ n
laringe
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchy ˈkruxɨ adj
fragile
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
crociata
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;
(przenośnie, przenośnia) kampania prowadzona przeciwko komuś lub czemuś

kruczek ˈkruʧ̑ɛk n
cavillo
wybieg, klauzula o nieoczywistych konsekwencjach

kruk kruk n
corvo imperiale corvo
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
cane non mangia cane
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy

kruk zwyczajny n
corvo imperiale
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kruk zwyczajny (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;

krupier n
croupier
pracownik kasyna, który odpowiada za grę przy stole

kruszywo n
aggregato inerte
rozdrobniony materiał, np. kamień, cegła, żwir

kruszyć kopie ˈkruʃɨʨ̑ ˈkɔpʲjɛ v
spezzare una lancia
spierać się, walczyć o coś lub w czyjejś obronie, zbytnio się angażując

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
chiostro
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;

krwawienie n
sanguinamento
tracenie krwi

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
sanguinare
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwawy adj
cruento
związany z rozlewem krwi
sanguinoso
taki, który zawiera krew, (także, też) będący skutkiem krwawienia

krwinka ˈkr̥fʲĩnka n
globulo
(biologia, biologiczny) komórka krwi

krwinka czerwona n
emazia
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) element komórkowy krwi, nadający jej barwę czerwoną dzięki barwnikowi hemoglobinie, służący przenoszeniu tlenu do komórek ciała

krwiobieg n
flusso sanguigno
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) (zobacz) układ krwionośny

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdafʦ̑a n
datore di sangue donatore di sangue
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie

krwiodawstwo kr̥fʲjɔˈdafstfɔ n
donazione di sangue
(medycyna, medyczny) oddawanie własnej krwi na cele medyczne;

krwiomocz ˈkr̥fʲjɔ̃mɔʧ̑ n
ematuria
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu

krwionośny kr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
sanguigno
(medycyna, medyczny) mający związek z krążeniem krwi

krwiopijca kr̥fʲjɔˈpʲijʦ̑a n
sanguisuga
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) ten, który wyzyskuje innych

krwioplucie n
emottisi
(medycyna, medyczny) odpluwanie wydzieliny zmieszanej z krwią;

krwiożerczy kr̥fʲjɔˈʒɛrʧ̑ɨ adj
sanguinario
o zwierzętach: żywiący się mięsem lub krwią upolowanych istot żywych

krwotoczny adj
emorragico
związany z krwotokiem

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
emorragia
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby;

krykiet ˈkrɨcɛt n
cricket
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryminalista ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲista n
criminale delinquente
osoba, która dopuściła się przestępstwa kryminalnego

kryminalistka ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲistka n
criminale delinquente
kobieta, która popełnia przestępstwa

kryminalny ˌkrɨ̃mʲĩˈnalnɨ adj
criminale
odnoszący się do przestępstwa, związany z popełnieniem przestępstwa
związany ze ściganiem przestępców

kryminologia ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja n
criminologia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);

kryminologiczny ˌkrɨ̃mʲĩnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
criminologico
dotyczący kryminologii, związany z kryminologią

krynica krɨ̃ˈɲiʦ̑a n
sorgiva
(książkowy) źródło

kryolit n
criolite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków;

krypta ˈkrɨpta n
cripta
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;

kryptolog n
crittologo crittologa
osoba zajmująca się szyfrowaniem i deszyfracją tekstów

kryptologia n
crittologia
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę);

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
cripto kripto kripton krypton
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryptonim n
criptonimo
złożenie liter i cyfr albo wyraz, który ukrywa nazwę czegoś lub czyjeś nazwisko

krystalizacja n
cristallizzazione
proces tworzenia się kryształów

krytyk ˈkrɨtɨk n
critico detrattore
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
criticare fustigare sindacare
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryzys ˈkrɨzɨs n
crisi
zła sytuacja (trwająca dłużej)

kryć krɨʨ̑ v
nascondere
przechowywać w ukryciu

krzak kʃak n
arbusto cespuglio frutice
(botanika, botaniczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
silicio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemian ˈkʃɛ̃mʲjãn n
silicato
(chemia, chemiczny) sól kwasu krzemowego;

krzemień n
selce
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzemowy adj
siliceo silicico
dotyczący krzemu

krzepić v
rincuorare rinfrancare tonificare
(książkowy) pocieszać, zagrzewać ((na przykład) do walki), dodawać otuchy

krzepki adj
robusto gagliardo tarchiato tozzo vegeto
silny fizycznie, pełen tężyzny

krzepnąć v
coagularsi
(fizjologia, fizjologiczny) przechodzić z postaci płynnej krwi w stałą

krzesełko kʃɛˈsɛwkɔ n
seggiola
gondola kolejki krzesełkowej
seggiolina
małe krzesło – przeznaczone do siedzenia lub zabawy dla dzieci
seggiolino
(zdrobniale) od: krzesło

krzesiwo n
acciarino battifuoco
dawne narzędzie do rozniecania ognia;

krzesło ˈkʃɛswɔ n
sedia seggiola
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
sedia elettrica
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) (więziennictwo, więzienny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;

krztusiec ˈkʃtuɕɛʦ̑ n
pertosse tosse asinina
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba wieku dziecięcego, której objawem są kaszel i duszności;

krzyk kʃɨk n
urlo grido
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki

krzykacz n
strillone urlatore
skory do krzyku

krzykliwy kʃɨkˈlʲivɨ adj
sgargiante
o kolorze, barwie, ozdobie jaskrawy, zwracający uwagę swoją jaskrawością

krzywa ˈkʃɨva n
curva
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywica n
rachitismo
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywomierz n
curvimetro
przyrząd służący do mierzenia długości linii krzywych (zwłaszcza na mapie); urządzenie ma kółko, które należy prowadzić po mierzonej linii, a jego liczba obrotów przeliczana jest na odległość;

krzywonogi ˌkʃɨvɔ̃ˈnɔɟi adj
dalle gamba storto
mający krzywe nogi

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
storto contorto
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
croce
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
(historia, historyczny, historycznie) starożytne rzymskie narzędzie kaźni
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gest czyniony w chrześcijaństwie na początku i na końcu modlitwy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symbol chrześcijaństwa
osso sacro
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa;

krzyżmo n
crisma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;

krzyżowiec n
crociato
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżyk ˈkʃɨʒɨk n
diesis
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu;

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
cruciverba parole crociate
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;
germano reale capoverde
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek kaczki;
ibrido
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę mające rodziców z dwóch różnych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian lub form), posiadające przez to cechy obojga osobników;

król krul n
re
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie

król jest nagi ˈkrulʲ ˈjɛst ˈnaɟi proverb
il re è nudo
stwierdzenie oczywistości, której inni nie chcą lub boją się zauważyć, kiedy wygodniej im jest udawać, że wszystko jest w porządku

król strzelców ˈkrul ˈsṭʃɛlʦ̑uf n
capocannoniere
(sport, sportowy) zawodnik, który w pewnym okresie lub na danych zawodach zdobył najwięcej bramek;

król śledziowy n
re di aringhe
(dawniej, dawny) (ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba z gatunku wstęgor królewski, Regalecus glesne;

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
regno reame
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);

królewski kruˈlɛfsʲci adj
reale
(szachy, pojęcie szachowe) dotyczący szachowego króla
reale regio
mający związek z królem lub królową
da re regale
(przenośnie, przenośnia) bogaty i pełen przepychu, jakby z królewskiego (1.1) dworu

królewsko adv
realmente regalmente
na sposób królewski, po królewsku

króliczy kruˈlʲiʧ̑ɨ adj
conigliesco
charakterystyczny dla królika; dotyczący, odnoszący się do królika (zwierzęcia)

królik ˈkrulʲik n
coniglio
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królikarnia ˌkrulʲiˈkarʲɲa n
conigliera
pomieszczenie przeznaczone do hodowli królików

królobójca n
regicida
zabójca króla

królowa kruˈlɔva n
regina
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman
żona króla

krótki ˈkrutʲci adj
breve corto
trwający niedługo
conciso breve
zwięzły, wyrażający treść w niewielu słowach
corto succinto breve
mający małą długość

krótkowidz n
miope
osoba źle, nieostro widząca obiekty będące daleko; krótkowzroczny

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
miopia
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
incrociatore
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

krążyć ˈkrɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
girare volteggiare
robić okrążenie, obieg

kręcić nosem ˈkrɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ ˈnɔsɛ̃m v
storcere il naso
okazywać niezadowolenie, grymasić

kręcz n
torcicollo
(medycyna, medyczny) bolesny przykurcz mięśni szyjnych powodujący odchylenie głowy i szyi w stronę barku;

kręg n
vertebra
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup

kręgiel n
birillo
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
colonna vertebrale spina dorsale
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
vertebrato
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;

kręgowy adj
spinale
(anatomia, anatomiczny) odnoszący się do kręgosłupa

krępy adj
tarchiato tozzo
niski i mocno zbudowany

krętacz n
imbroglione abbindolatore macchinatore
człowiek oszukujący, używający wykrętów, wybiegów

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
torcicollo
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny krętogłowów, Jynginae;

kręty ˈkrɛ̃ntɨ adj
sinuoso tortuoso
taki, który nie biegnie w linii prostej, pełen zakrętów

kseno- ˈksɛ̃nɔ
xeno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś obcym, odmiennym

ksenofob n
xenofobo
osoba negatywnie, wrogo nastawiona do obcokrajowców oraz tego, co obce, pochodzące z zagranicy

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
xenofobia esterofobia
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobiczny adj
xenofobo
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
xeno xenon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

kserofit n
xerofita
(botanika, botaniczny) roślina sucholubna (przystosowana do życia na obszarach suchych)

kserograf ksɛˈrɔɡraf n
fotocopiatrice
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych

kserograficzny adj
xerografico
(drukarstwo, drukarski) związany z kserografią, dotyczący kserografii

kserokopia n
xerocopia
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu sporządzona przy użyciu kserokopiarki

kserokopiarka n
fotocopiatrice xerocopiatrice
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych;

ksieni n
badessa
(przestarzałe, przestarzały) przełożona klasztoru żeńskiego

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
prete
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;

książeczka żeglarska n
libretto di navigazione
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (administracja) państwowy dokument zawodowy marynarzy pracujących w marynarce handlowej, który potwierdza tożsamość, dokumentuje przebieg pracy oraz umożliwia przekraczanie granic morskich i pobyt we wszystkich portach świata;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
libro
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

książka elektroniczna n
libro elettronico e-book
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej;

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
ricettario
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
elenco telefonico
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
duca principe
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;

książę z bajki ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ ˈz‿bajci n
principe azzurro
(żartobliwie) nieosiągalny ideał partnera wymarzony przez młodą osobę

księga ˈcɕɛ̃ŋɡa n
libro registro
opasła książka

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
libreria
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgi n
omaso foglietto
(anatomia, anatomiczny) trzeci z przedżołądków przeżuwaczy;

księgosusz n
peste bovina
(weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna bydła powodowana przez wirusy z rzędu Mononegavirales;

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
contabile ragioniere
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
ducato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;
principato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
principessa
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
luna satellite
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;

księżycowy ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ adj
lunare
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca

ksylen ˈksɨlɛ̃n n
xilene xilolo
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny używany głównie jako rozpuszczalnik;

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
xilitolo
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności;

ksylo- ˈksɨlɔ
xilo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drewnem lub drzewem

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
xilofono silofono
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

ksylometazolina ˌksɨlɔ̃mɛtazɔˈlʲĩna n
xilometazolina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek sympatykomimetyczny, pochodna imidazoliny;

kształt kʃtawt n
forma sembianza
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kto ktɔ interrogativePronoun
chi
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
chi
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

kto mieczem wojuje, (ten) od miecza ginie ˈktɔ ˈmʲjɛʧ̑ɛ̃m vɔˈjüjɛ ˈtɛ̃n ɔd‿ˈmʲjɛʧ̑a ˈɟĩɲɛ proverb
chi di spada ferisce, di spada perisce
jeśli ktoś próbuje kogoś skrzywdzić, to najczęściej sam zostaje poszkodowany, pokonany takimi samymi metodami

kto nie ma w głowie, ten ma w nogach ˈktɔ ˈɲɛ‿ma ˈv‿ɡwɔvʲjɛ ˈtɛ̃n ˈma ˈv‿nɔɡax proverb
chi non ha la testa, ha le gambe
jeśli ktoś nie ma dobrej pamięci, musi często wracać po to, o czym zapomniał

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada ˈktɔ pɔtʲ‿ˈcĩm ˈdɔwʲci ˈkɔpʲjɛ ˈsãm ˈvʲ‿ɲɛ ˈfpada proverb
chi scava la fossa agli altri, vi cade dentro egli stesso
intrygi zwykle obracają się przeciw intrygantowi

kto późno przychodzi, sam sobie szkodzi ˈktɔ ˈpuʑnɔ pʃɨˈxɔʥ̑i ˈsãm ˈsɔbʲjɛ ˈʃkɔʥ̑i proverb
chi tardi arriva, male alloggia
osoba spóźniona musi się liczyć z tym, że poniesie jakąś stratę

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
il mattino ha l'oro in bocca chi dorme non piglia pesci
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg

kto sieje wiatr, ten zbiera burzę ˈktɔ ˈɕɛ̇jɛ ˈvʲjatr̥ ˈtɛ̃n ˈzbʲjɛra ˈbuʒɛ proverb
chi semina vento, raccoglie tempesta
kto wywołuje zamęt, niezgodę, może sam paść ofiarą swoich poczynań

kto szuka, ten znajdzie ˈktɔ ˈʃuka ˈtɛ̃n ˈznajʥ̑ɛ proverb
chi cerca, trova
jeśli jest się wytrwałym w swoich postanowieniach, na pewno osiągnie się swój cel

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
qualcuno
(potocznie, potoczny) osoba, która coś osiągnęła
qualcuno uno
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
che
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego
che quale
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie
quale
…pytajny, służący do tworzenia pytań o sprecyzowanie elementu w danej grupie

ku ku preposition
a con in
…wskazujący cel, efekt
verso a
…wskazujący kierunek

ku czci adv
in onore di
w celu uczczenia

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
cubano
związany z państwem lub wyspą Kuba, dotyczący Kuby, pochodzący z Kuby

kubek ˈkubɛk n
bicchiere tazza
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubizm ˈkubʲism̥ n
cubismo
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;

kubraczek n
giacchetta
(zdrobniale) od kubrak

kuc kuʦ̑ n
pony
(zoologia, zoologiczny) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;

kuc szetlandzki n
Shetland
(zoologia, zoologiczny) niewielki koń pochodzący z Wysp Szetlandzkich;

kucharka kuˈxarka n
cuoca cuciniera
kobieta lub dziewczyna, która gotuje potrawy

kucharz ˈkuxaʃ n
cuoco cuciniere
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchnia ˈkuxʲɲa n
cucina
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
komplet mebli kuchennych
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
piec kuchenny

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
pony
(zoologia, zoologiczny) mały lub niedorosły kuc
coda di cavallo
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;

kudu n
cudù kudu
(zoologia, zoologiczny) antylopa z rodzaju niala

kudłaty kudˈwatɨ adj
irsuto irto ispido
mający kudły

kuficki adj
cufico
związany z miastem Kufa, dotyczący miasta Kufa

kuguar n
coguaro
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku kuguarów (1.1)

kukać ˈkukaʨ̑ v
far cu cu far cuccù far cucù
(ornitologia, ornitologiczny) wydawać dźwięki charakterystyczne dla kukułki

kuku ˈkuku n
bua
dziecięce: niewielkie uszkodzenie ciała, krzywda

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
mais granturco granoturco
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;

kukurydzowy adj
maidico
związany z kukurydzą, dotyczący kukurydzy

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
chicchirichì cuccurucù
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kukułka kuˈkuwka n
cuculo cucù
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd;

kula ˈkula n
pallottola palla
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej
peso
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą;
sfera
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
sfera globo
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie w kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
stampella gruccia
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;

kula ziemska n
sfera terreste
(geografia, geograficzny) glob ziemski

kulawy kuˈlavɨ adj
zoppo sciancato
utykający na nogę

kulawy kuˈlavɨ n
zoppo
człowiek utykający na nogę

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
culinario
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw

kulisty kuˈlʲistɨ adj
sferico globulare rotondo
przypominający kształtem kulę

kulminacja ˌkulmʲĩˈnaʦ̑ʲja n
culminazione
(astronomia, astronomiczny) proces przejścia ciała niebieskiego poprzez płaszczyznę południka
culmine
szczytowy punkt, najmocniejsze nasilenie jakiegoś procesu

kulon ˈkulɔ̃n n
occhione
(ornitologia, ornitologiczny) Burhinus oedicnemus, średni eurazjatycki i afrykański ptak wędrowny o dużych, żółtych oczach;
(ornitologia, ornitologiczny) ogólnie ptak z rodziny kulonów (1.1) (Burhinidae);

kuloodporny adj
antiproiettile
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej

kulszowy adj
sciatico ischiatico
(anatomia, anatomiczny) dotyczący okolic kulszy

kult kult n
culto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;

kultura kulˈtura n
cultura
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości
umiejętność obcowania z ludźmi
(biologia, biologiczny) sztuczna hodowla mikroorganizmów, komórek lub tkanek
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin użytkowych uprawianych na danym terenie, także teren takiej uprawy

kulturalny ˌkultuˈralnɨ adj
culturale
dotyczący kultury, szerzący kulturę

kulturysta n
culturista
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę

kulturystka ˌkultuˈrɨstka n
culturista
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca kulturystykę

kulturystyczny adj
culturistico
(sport, sportowy) związany z kulturystyką, dotyczący kulturystyki

kulturystyka n
culturismo
(sport, sportowy) kształtowanie sylwetki ciała poprzez ćwiczenia fizyczne wykonywane z obciążeniem;

kuluary ˌkuluˈ<sup>w</sup>arɨ n
andito androne corridoio ridotto
(architektura, architektoniczny) pomieszczenia w budynkach publicznych znajdujące się w pobliżu sal posiedzeń lub występów, w których przeprowadzane są nieoficjalne rozmowy i spotkania;

kumak nizinny n
ululone dal ventre rosso
(herpetologia, herpetologiczny) Bombina bombina, gatunek płaza bezogonowego z rodziny kumakowatych;

kumaryna n
cumarina
(biochemia, biochemiczny) bezbarwna substancja występująca w roślinach;

kumpel ˈkũmpɛl n
camerata scimmiotto
(potocznie, potoczny) kolega, przyjaciel

kundel ˈkũndɛl n
bastardo
pies nie zaliczany do żadnej z ras psów

kung fu n
kung fu
(sport, sportowy) popularny (aczkolwiek błędny) termin określający chińskie sztuki walki (termin poprawny: wushu);

kupiec ˈkupʲjɛʦ̑ n
commerciante mercante
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego

kupić kota w worku ˈkupʲiʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
comprare a scatola chiusa
(potocznie, potoczny) kupić coś bez obejrzenia, bez sprawdzenia

kupon ˈkupɔ̃n n
schedina tagliando
blankiet, formularz z wydrukowanymi rubrykami do wypełnienia używany do udziału w grze liczbowej, konkursie

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
comprare acquistare
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kupować kota w worku kuˈpɔvaʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
comprare a scatola chiusa
kupować bez dokładnego sprawdzenia, bez obejrzenia, bez kontroli, w ciemno

kupryt ˈkuprɨt n
cuprite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;

kura ˈkura n
gallina
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kura znosząca złote jajka n
gallina dalle uova d'oro
(przenośnie, przenośnia) źródło łatwych i dużych dochodów

kuracjusz n
paziente persona in cura
ktoś poddawany kuracji

kuracjuszka n
donna in cura paziente
kobieta poddawana kuracji

kurde ˈkurdɛ interjection
accidenti cavolo cribbio dannazione mannaggia
(potocznie, potoczny) rodzaj przekleństwa

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
curdo
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
curdo
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurek ˈkurɛk n
gallo segnavento
(meteorologia, meteorologiczny) wiatrowskaz na dachu w kształcie koguta

kuria n
curia
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budynek posiedzeń senatu w starożytnym Rzymie;
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału obywateli w starożytnym Rzymie;
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja administracyjna zarządzająca diecezją, na której czele stoi ordynariusz;
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja administracyjna zarządzająca prowincją zakonną, na której czele stoi przełożony prowincjalny;

kuriozum kurʲˈjɔzũm n
curiosità
rzecz lub zjawisko wyjątkowo osobliwe, które budzi zdumienie swoją niezwykłością lub dziwacznością

kurka wodna ˈkurka ˈvɔdna n
gallinella d'acqua
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, występujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony;

kurkuma kurˈkũma n
curcuma
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z kłączy kurkumy (1.1), barwiąca potrawy na żółto

kurnik ˈkurʲɲik n
pollaio stia
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kurol n
curol del Madagascar
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kuroli (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Leptosomus discolor Hermann, gatunek ptaka z rodzaju Leptosomus, występującego na Madagaskarze;

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
pernice
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kurs kurs n
corsa corso
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu
corso
(edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
corso cambio
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie

kursować v
circolare correre
przebywać regularnie określoną trasę

kurtka ˈkurtka n
giacca casacca giubba
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurwa ˈkurva interjection
cazzo
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;

kurwa ˈkurva n
puttana
(wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) do kobiety / o kobiecie
puttana troia
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

kurzeniec n
pollina
(rolnictwo, rolniczy) nawóz naturalny otrzymywany z kurzych odchodów

kusiciel n
tentatore seduttore
ten, kto kusi

kusić ˈkuɕiʨ̑ v
tentare allettare
wystawiać na pokusę

kuskus ˈkuskus n
cuscus
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kustodia n
custodia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;

kustosz ˈkustɔʃ n
custode
(kościelny) zwierzchnik klasztorów stanowiących kustodię
opiekun zbiorów muzealnych lub bibliotecznych; kierownik działu

kusza ˈkuʃa n
balestra
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kuszetka n
cuccetta
(kolejnictwo) leżanka w przedziale kolejowym;

kusznik ˈkuʃʲɲik n
balestriere
(wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w kuszę, strzelający z kuszy;

kuter ˈkutɛr n
cutter
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;

kuwejcki kuˈvɛjʦ̑ʲci adj
kuwaitiano
odnoszący się do państwa Kuwejt

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
cugino
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
cugina
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynostwo ˌkuzɨ̃ˈnɔstfɔ n
cuginanza
pokrewieństwo łączące kuzynów i kuzynki

kuć kuʨ̑ v
ferrare
zakładać koniowi podkowy
forgiare
bić młotkiem metal nadając mu kształt

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
battere il ferro finché è caldo
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe

kułak n
culaco kulak
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;

kuśtykać v
arrancare zoppicare
iść kulejąc

kuźnia ˈkuʑɲa n
fucina
warsztat kowala;

kwa kfa interjection
qua
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos wydawany przez kaczkę

kwant kfãnt n
quanto
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna;

kwantowy kfãnˈtɔvɨ adj
quantistico
(fizyka, fizyczny) związany z kwantami, dotyczący kwantów

kwantowy laser kaskadowy kfãnˈtɔvɨ ˈlasɛr ˌkaskaˈdɔvɨ n
laser a cascata quantica
(fizyka, fizyczny) unipolarny laser półprzewodnikowy, emitujący promieniowanie w zakresie średniej i dalekiej podczerwieni;

kwarantanna n
quarantena
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwark kfark n
quark
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwartał ˈkfartaw n
trimestre
trzy miesiące, czwarta część roku

kwartet ˈkfartɛt n
quartetto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków lub śpiewaków

kwas kfas n
acido
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;
(slangowo) narkotyk LSD

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
acido acrilico
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas arsenawy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnavɨ n
acido arsenioso
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze As(OH)3;

kwas arsenowy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnɔvɨ n
acido arsenico
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze AsO(OH)3;

kwas azelainowy n
acido azelaico
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym;

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
acido nitrico acquaforte
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3

kwas chlorogenowy ˈkfas ˌxlɔrɔɡɛ̃ˈnɔvɨ n
acido clorogenico
(biochemia, biochemiczny) ester kwasu kawowego i kwasu chinowego, naturalny przeciwutleniacz występujący w roślinach, głównie w zielonych liściach i owocach, m.in. kawowca, głogu, w karczochach i pokrzywie;

kwas cytrynowy n
acido citrico
(chemia, chemiczny) dodatek do żywności stosowany jako naturalna substancja zakwaszająca

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
acido folico acido pteroilglutammico folacina
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas hialuronowy n
acido ialuronico
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas masłowy n
acido butirrico
(biochemia, biochemiczny) kwas tłuszczowy, organiczny związek chemiczny występujący w zjełczałym maśle i nadający lekko gorzki posmak wielu rodzajom serów;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
acido lattico
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas mrówkowy ˈkfas mrufˈkɔvɨ n
acido formico
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący;

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
acido acetico
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas retinowy n
acido retinoico
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) tretynoina

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
acido solforico
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwas szczawiowy n
acido ossalico
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;

kwas tłuszczowy n
acido grasso
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
acido carbonico
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;

kwasica metaboliczna n
acidosi metabolica
(medycyna, medyczny) stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, w którym pH krwi spada poniżej 7,35;

kwaskowaty ˌkfaskɔˈvatɨ adj
acidulo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nieco kwaśny, o kwaśnym posmaku

kwasomierz n
acidimetro
(chemia, chemiczny) urządzenie mierzące zawartość kwasu w cieczy;

kwasowość n
acidità
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie

kwazar ˈkfazar n
quasar
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
acido
(przenośnie, przenośnia) pokazujący niezadowolenie
acido agro
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
acido agro acerbo aspro agretto
(dosłownie) mający cierpki smak

kwesta n
colletta questua
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) zbiórka płodów rolnych jako darów dla klasztoru przeprowadzana zwyczajowo jesienią po zbiorach

kwestarz n
questuante
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) zakonnik prowadzący osobiście zbiórkę darów dla klasztoru

kwestionariusz n
questionario
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia

kwestionować ˌkfɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
questionare
zaprzeczać czemuś, wątpić w słuszność czegoś

kwestować kfɛˈstɔvaʨ̑ v
andare alla questua questuare
zbierać datki na cel społeczny lub dobroczynny

kwiaciarka kfʲjäˈʨ̑arka n
fioraia fiorista
(handel, handlowy) kobieta, która sprzedaje kwiaty
(rolnictwo, rolniczy) kobieta, która hoduje kwiaty na sprzedaż
fiorista
kobieta, która wyrabia sztuczne kwiaty

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
fioreria negozio del fioraio negozio di fiore
(handel, handlowy) sklep z kwiatami

kwiaciarz ˈkfʲjäʨ̑aʃ n
fiorista
sprzedawca kwiatów, pracownik kwiaciarni

kwiat kfʲjat n
fiore
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności

kwiat muszkatołowy n
fiore di noce moscata macis
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obsuszona osłonka nasienia muszkatołowca służąca jako podstawa do wyrobu przyprawy

kwiatonośny adj
fiorifero
(botanika, botaniczny) taki, który wytwarza kwiaty

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
infiorescenza inflorescenza
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
cesena
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus pilaris, niewielki europejski ptak wędrowny;

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
aprile
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwiecisty adj
a fiori
ozdobiony kolorowym wzorem kwiatowym
fiorito
o sposobie wypowiedzi: bogaty w ozdobniki, wyszukane formy wypowiedzi

kwietnik ˈkfʲjɛtʲɲik n
portavasi
zestaw półeczek z podstawkami na kwiaty

kwietyzm n
quietismo
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt kładący nacisk na kontemplowanie i modlitwę;
brak zaangażowania, bierność

kwinkwerma n
quinquereme
(starożytność) (marynarka) rzymska galera o prawdopodobnie dwóch lub trzech rzędach wioseł, a każde z nich obsługiwane było przez pięciu wioślarzy

kwintal ˈkfʲĩntal n
quintale
jednostka masy równa 100 kg, stosowana w obrocie rolniczym;

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
quintessenza
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy

kwintet n
quintetto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków

kwintet smyczkowy n
quintetto d'archi quintetto per archi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków grających na instrumentach smyczkowych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów smyczkowych

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
fiorire crescere sbocciare
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty
prosperare
(przenośnie, przenośnia) rozwijać się, prosperować

kwoka ˈkfɔka n
chioccia
kura będąca w okresie lęgowym

kworum ˈkfɔrũm n
quorum
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji

kwota ˈkfɔta n
ammontare importo quota somma
ilość pieniędzy bądź innych dóbr materialnych

kynofobia n
cinofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed psami

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
cinologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach;

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
tris
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi;

kądziel n
conocchia rocca
(włókiennictwo) pęk włókien umocowany na krążku przęślicy lub kołowrotka;

kąkol ˈkɔ̃ŋkɔl n
gittaione gettaione
(botanika, botaniczny) Agrostemma L., roślina z rodziny goździkowatych, pospolity chwast zbożowy o purpurowoliliowych kwiatach;

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
fare il bagno
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
bagnatura
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) trzymanie czegoś w specjalnie przygotowanym roztworze dla wywołania pożądanej reakcji
bagno
woda przygotowana do kąpania lub woda, do której się wchodzi
bagno bagnatura
kąpanie kogoś, kąpanie się

kąpielisko ˌkɔ̃mpʲjɛˈlʲiskɔ n
bagno
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) część akwenu przeznaczona do kąpieli

kąpielowy ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ adj
balneare da bagno
związany z kąpielą, dotyczący kąpieli

kąpielowy ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ n
bagnatore
pracownik sanatorium przygotowujący kąpiele lecznicze dla pacjentów

kąt kɔ̃nt n
angolo
przestrzeń w okolicy styku dwóch prostopadłych ścian
(geometria) (potocznie, potoczny) miara kąta (1.1)
angolo incidenza
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku
tetto
(przenośnie, przenośnia) mieszkanie

kąt dwuścienny ˈkɔ̃nd ːvuˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ n
angolo diedro diedro
(matematyka, matematyczny) (geometria) kąt zawarty między dwiema półpłaszczyznami, posiadającymi wspólną krawędź;

kąt ostry n
angolo acuto
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze poniżej 90 stopni

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
angolo retto
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;

kąt rozwarty n
angolo ottuso
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze większej od 90 stopni lecz mniejszej od 180 stopni

kąśliwy adj
mordace spigoloso
(przenośnie, przenośnia) sprawiający przykrość

kędzierzawy ˌkɛ̃ɲʥ̑ɛˈʒavɨ adj
riccio
o człowieku taki, który ma kręcone włosy, kędziory

kędzior n
riccio
pasmo kręconych włosów lub sierści

kępa ˈkɛ̃mpa n
cespo
(botanika, botaniczny) zwarta grupa roślin, np. drzew, krzewów, kwiatów

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
mentire
świadomie mówić nieprawdę

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
mentitore bugiardo mendace menzognero
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie

kłamliwy kwãmˈlʲivɨ adj
mendace menzognero
taki, który kłamie

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
bugia menzogna
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
le bugie hanno le gambe corte
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw

kłaść kwaɕʨ̑ v
mettere porre
umieszczać coś w jakimś miejscu
coricarsi sdraiarsi
zmieniać pozycję na leżącą

kłus kwus n
trotto
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia;

kłusownictwo n
bracconaggio
(łowiectwo, łowiecki) nielegalne łowienie zwierząt

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
bracconiere
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta

kłódka ˈkwutka n
lucchetto
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

kłótnia ˈkwutʲɲa n
alterco lite bega briga tafferugllio
brak zgody, ostra wymiana zdań, awantura

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
rizoma
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie

labarum n
labaro
(historia, historyczny, historycznie) wojskowa, główna chorągiew rzymska, bogato zdobiona, wprowadzona przez cesarza Konstantyna Wielkiego

labioplastyka n
labioplastica
(medycyna, medyczny) zabieg korekty wyglądu lub wielkości warg sromowych;

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
labirinto
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;

laborant laˈbɔrãnt n
tecnico di laboratorio
pracownik laboratorium

ladacznica ˌladaʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
meretrice
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka lub kobieta mająca przygodne kontakty seksualne z mężczyznami

ladyński n
ladino
(językoznawstwo, językoznawczy) język ladyński;

laguna laˈɡũna n
laguna
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

lagunowy adj
lagunare
związany z laguną, dotyczący laguny; właściwy lagunie

laicyzacja ˌla<sup>j</sup>iʦ̑ɨˈzaʦ̑ʲja n
laicità
zeświecczenie różnych poziomów życia społecznego

lak lak n
ceralacca
topliwa mieszanina kalafonii i innych substancji żywicznych, używana do odciskania pieczęci i do uszczelniania;

lakaza n
laccasi
(biochemia, biochemiczny) enzym roślinny, charakterystyczny przede wszystkim dla grzybów rosnących na rozkładającym się drewnie

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
smalto per unghie
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakier do włosów n
lacca per capelli
(fryzjerstwo, fryzjerski) alkoholowy, wodno-alkoholowy lub rzadziej wodny roztwór żywicy w sprayu używany do utrwalenia fryzury;

lakierować v
laccare verniciare
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakmus ˈlakmus n
tornasole
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;

lakoniczność ˌlakɔ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
laconicità
wyrażanie czegoś w sposób zwięzły, krótki; oszczędność w słowach, wypowiedzi

laktacja lakˈtaʦ̑ʲja n
lattazione
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia;

laktator n
tiralatte
urządzenie pozwalające karmiącym kobietom na odciąganie mleka;

laktaza lakˈtaza n
lattasi
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy;

lakton n
lattone
(biochemia, biochemiczny) jeden z cyklicznych estrów powstających na drodze wewnątrzcząsteczkowej estryfikacji hydroksykwasów;

laktoza lakˈtɔza n
lattosio
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
bambola
(przenośnie, przenośnia) określenie na ładną, wystrojoną kobietę
bambola pupa
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;
burattino marionetta
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) figurka człowieka lub zwierzęcia, poruszana przez aktora podczas spektaklu

lalkarz ˈlalkaʃ n
burattinaio
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem lalek

lamaizm lãˈma<sup>j</sup>ism̥ n
lamaismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) buddyzm tybetański

lamarkistyczny adj
lamarckiano
związany z lamarkizmem, teoriami Jeana-Baptiste'a de Lamarcka

lamarkizm n
lamarckismo
(biologia, biologiczny) (historia, historyczny, historycznie) teoria zakładająca ewolucję gatunków pod wpływem środowiska zewnętrznego;

lambdacyzm n
lambdacismo labdacismo
(medycyna, medyczny) wada wymowy polegająca na zastępowaniu głoski r głoską l;

lamentacja n
lamentazione
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wyrażający żałobę, rozpacz lub nieszczęście;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment biblijnych Trenów Jeremiasza wykonywany podczas liturgii chrześcijańskiej

lampa ˈlãmpa n
lampada
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampa naftowa n
lampada a cherosene
urządzenie wytwarzające światło poprzez spalanie nafty;

lamparcik strojny n
pardaloto striato
(ornitologia, ornitologiczny) Pardalotus striatus, gatunek ptaka z rodziny lamparcików

lampart plamisty n
leopardo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera pardus Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku lampartów plamistych (1.1)

lamperia lãmˈpɛrʲja n
dado
dolna część ściany, pokryta farbą olejną;

lampka nocna n
lampada da comodino lumino da notte
(elektryczność) oświetlenie elektryczne umiejscawiane przy łóżku

lampka oliwna n
lucerna
(historia, historyczny, historycznie) niewielkie naczynie gliniane lub metalowe z knotem wytwarzające światło poprzez spalanie oliwy

lanie wody idiom
sproloquio
(przenośnie, przenośnia) mówienie lub pisanie dużo i płynnie lecz mało treściwie, nie na temat

lansować lãw̃ˈsɔvaʨ̑ v
lanciare
promować, propagować, reklamować

lantan ˈlãntãn n
lantanio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
laotiano
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
laparoscopia
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej;

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
laparotomia celiotomia laparatomia
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;

lapis lazuli ˈlapʲis laˈzulʲi n
lapislazzuli
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie

laptop ˈlaptɔp n
portatile computer portatile
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

larwa ˈlarva n
larva
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
laringologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła
laringologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka laryngologii

laryngologiczny adj
laringologico
(medycyna, medyczny) związany z laryngologią lub laryngologiem, dotyczący laryngologii lub laryngologa

las las n
foresta bosco fustaia selva
gęste zbiorowisko drzew;

las deszczowy n
foresta pluviale
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;

laser ˈlasɛr n
laser
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;

lasso ˈlasːɔ n
lacciaia
(etnografia, etnograficzny) sznur lub rzemień zakończony samozaciskową pętlą, służący do chwytania zwierząt;

latacz n
uccellina
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ trójkątnego żagla podnoszonego przy słabym wietrze na sztagu dziobowym;

latarka laˈtarka n
torcia elettrica pila torcia
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia laˈtarʲɲa n
faro
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych
lanterna
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
faro
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latarnik n
guardiano del faro fanalista
(morski) osoba, która mieszka w latarni morskiej i nadzoruje jej pracę
lampionaio
(historia, historyczny, historycznie) osoba, która zapala i gasi latarnie uliczne

latarniowiec n
nave-faro
(marynarka) statek, na którym zainstalowano latarnię morską;

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
aquilone
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latać ˈlataʨ̑ v
volare
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie

lateks ˈlatɛks n
lattice latice
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;

laterański adj
lateranense
odnoszący się do Lateranu, związany z Lateranem

lato ˈlatɔ n
estate
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latte n
caffellatte caffelatte
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawa espresso z dużą ilością mleka krowiego lub roślinnego, zazwyczaj w stosunku 1 do 2

latte macchiato n
latte macchiato
napój powstały przez powolne dolanie kawy espresso do gorącego, spienionego mleka, podawany w przeźroczystej szklance, pity przez słomkę lub podawany z długą łyżką;

latyfundium ˌlatɨˈfũndʲjũm n
latifondo
(historia, historyczny, historycznie) duża posiadłość ziemska (szczególnie w starożytnym Rzymie)

latynista ˌlatɨ̃ˈɲista n
latinista
znawca łaciny i kultury rzymskiej

latynizm laˈtɨ̃ɲism̥ n
latinismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego;

latynoamerykański adj
latinoamericano
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej

latyński laˈtɨ̃j̃sʲci adj
latino
dotyczący starożytnych Rzymian

laudanum n
laudano
(historia, historyczny, historycznie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat w postaci nalewki alkoholowej na opium, używany zwłaszcza dawniej jako lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, obecnie zaniechany ze względu na działanie uzależniające;

laufer n
alfiere portabandiera
(dawniej, dawny) giermek, sługa torujący drogę
girovago vagabondo
(potocznie, potoczny) ktoś, kto ma w zwyczaju włóczenie się
alfiere
(przestarzałe, przestarzały) (szachy, pojęcie szachowe) (także (Śląsk Cieszyński)) bierka poruszająca się po szachownicy na skos;
lungo centrino tappetino
(włókiennictwo) rodzaj podłużnej serwety

laureat n
premiato
zdobywca nagrody

lawenda laˈvɛ̃nda n
lavanda spigo
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

laweta laˈvɛta n
affusto
(wojskowość, wojskowy) podstawa armaty służąca jako oparcie dla lufy i przyrządów celowniczych
carro attrezzi sfasciacarrozze
(motoryzacja) samochód z platformą do przewożenia samochodów osobowych, często z wyciągarką do wtaczania niesprawnych pojazdów

lawina laˈvʲĩna n
valanga pioggia
(potocznie, potoczny) duża ilość czegoś
valanga slavina
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

lawowy adj
lavico
(geologia, geologiczny) związany z lawą, dotyczący lawy

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
piovere a catinelle
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu

lać wodę v
sproloquiare
(przenośnie, przenośnia) mówić lub pisać płynnie, lecz mało treściwie

lać łzy ˈlaʨ̑ ˈwzɨ v
versare lacrime
bardzo, przejmująco płakać, rozpaczać

leader n
leader
(handel, handlowy) przedsiębiorstwo lub marka dominująca na rynku
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk stojący na czele zespołu muzycznego
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca polityczny, społeczny, zawodowy
(sport, sportowy) zwyciężający zawodników lub drużyna

lechicki adj
lechitico lechico
odnoszący się do Lechii lub Lechitów, związany z Lechią lub Lechitami

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
volare
przemieszczać się w powietrzu
podróżować samolotem

leciwy lɛˈʨ̑ivɨ adj
attempato provetto
mający dużo lat, będący w podeszłym wieku, istniejący od bardzo dawna

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cura terapia
(rzeczownik odczasownikowy) od leczyć

ledwo żywy ˈlɛdvɔ ˈʒɨvɨ adj
mezzo morto
osłabiony, bez siły

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzaʦ̑ʲja n
legalizzazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem

legalnie adv
legalmente
w sposób legalny; nie odchodząc od litery prawa

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
leggenda epopea
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;

legia cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska n
legione straniera
(wojskowość, wojskowy) w niektórych armiach, oddziały żołnierzy zawodowych składające się w części lub w całości z obcokrajowców;

legionowy adj
legionario
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z legionem, dotyczący legionów

legislacyjny adj
legislativo
dotyczący legislacji

legitymizować v
legittimare sdoganare
nadawać czemuś moc prawną

legowisko n
covo giaciglio
prymitywne, skromne miejsce służące do leżenia i spania
giaciglio
miejsce snu i schronienia zwierząt

legwan n
iguana
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych

legwan zielony n
iguana comune iguana dai tubercoli iguana verde
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z gatunku legwanów zielonych (1.1)
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Iguana iguana Linnaeus, gatunek gada z rodziny legwanowatych;

lejek n
imbuto
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszenia średnicy strumienia cieczy;

lekarka lɛˈkarka n
dottoressa medica
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) kobieta pracująca jako lekarz

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
medicina farmaco medicamento medicinale
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
medico dottore sanitario
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekceważyć ˌlɛkʦ̑ɛˈvaʒɨʨ̑ v
disdegnare sdegnare snobbare
traktować kogoś lub coś pogardliwie, bez szacunku lub zainteresowania
sottostimare sottovalutare
nie przywiązywać do czegoś wagi

lekceważący adj
noncurante irriverente sprezzante
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
lezione
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment Biblii przeznaczony do czytania na mszy
rozdział w podręczniku

lekcjonarz n
lezionario lezionale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca czytania mszalne;

lekki ˈlɛcːi adj
lieve leggero
o małej wadze, małym ciężarze

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
atleta
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
atletica leggera
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

lekkoduch n
facilone pressapochista sconsiderato
(potocznie, potoczny) osoba lekkomyślna

lekkomyślność ˌlɛkːɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
leggerezza
cecha kogoś, kto jest lekkomyślny, niepoważny, zbyt lekko coś traktujący

lekkość n
leggerezza
cecha tego, co lekkie

lekomania ˌlɛkɔ̃ˈmãɲja n
farmacodipendenza
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) uzależnienie od leków, nadużywanie leków;

leksyk n
lessico
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) słownictwo

leksyka ˈlɛksɨka n
lessico
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich wyrazów składających się na jakiś język

leksykograf n
lessicografo
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz i znawca leksykografii

leksykografia n
lessicografia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników;

leksykograficzny adj
lessicografico
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii

leksykolog n
lessicologo
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz leksyki, zasobów wyrazów i związków wyrazowych

leksykologia n
lessicologia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;

leksykologicznie adv
lessicologicamente
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do leksykologii, zgodnie z regułami leksykologii

leksykologiczny adj
lessicologico
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do leksykologii, mający związek z leksykologią

leksykolożka n
lessicologa
(potocznie, potoczny) kobieta leksykolog

leksykon n
lessico
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lektor ˈlɛktɔr n
lettore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kleryk ze święceniami lektoratu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba uprawniona do czytania podczas mszy
osoba czytająca teksty w programach radiowych
czytnik do mikrofilmów, mikrofisz

lektorat lɛkˈtɔrat n
lettorato
(teologia, teologiczny) jedna z posług w Kościele, udzielana wiernym świeckim;

lelek kozodój ˈlɛlɛk ːɔˈzɔduj n
succiacapre
(ornitologia, ornitologiczny) Caprimulgus europaeus; gatunek ptaków leśnych z rodziny Caprimulgus, o sztywnych piórach otaczających dziób;

lelingit n
löllingite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy arsenków, FeAs2;

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
vomere
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;
(anatomia, anatomiczny) płaska kość stanowiąca tylną część przegrody nosowej;
(wojskowość, wojskowy) płyta przy lawecie działa zapobiegająca odrzutowi przy wystrzale

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
lemming lemmo
(zoologia, zoologiczny) Lemmus lemmus, gatunek ssaków, małych gryzoni występujących w dużych ilościach w tundrze północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej;

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
limonata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn;

lemur ˈlɛ̃mur n
lemure
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;

len lɛ̃n n
lino
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina z lnu (1.2)

leninowski ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci adj
leninistico
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
pigrizia accidia poltroneria fiacca
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuch n
fannullone poltrone pigro infingardo
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie)

leniuchować v
oziare poltrire battere la fiacca stare in ozio
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwie adv
pigramente indolentemente infingardamente
w sposób leniwy

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
bradipo
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);

leniwiec karłowaty n
bradipo pigmeo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bradypus pygmaeus, gatunek ssaka z rodziny leniwcowatych;
(zoologia, zoologiczny) leniwiec z gatunku leniwców karłowatych (1.1)

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
pigro
charakteryzujący się lenistwem

lennik n
vassallo
(historia, historyczny, historycznie) osoba zobowiązana do płacenia lenna

lenno ˈlɛ̃nːɔ n
feudo
(historia, historyczny, historycznie) w ustroju feudalnym / systemie lennym: dobra (najczęściej ziemskie) nadawane wasalowi przez seniora w użytkowanie;

leonardowski adj
leonardesco
(sztuka) związany z twórczością i poglądami Leonarda da Vinci

leoniański adj
leoniano
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do papieża Leona, związany z papieżem Leonem

lep lɛp n
carta moschicida
pułapka na owady w postaci paska nasmarowanego lepką substancją wabiącą

lep na muchy n
carta moschicida
pułapka na muchy w postaci paska nasmarowanego lepką substancją wabiącą;

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
meglio
(zobacz) dobrze

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
meglio tardi che mai
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale

lepiej zapobiegać niż leczyć ˈlɛpʲjɛ̇j ˌzapɔˈbʲjɛɡaʨ̑ ˈɲiʃ ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ proverb
meglio prevenire che curare prevenire è meglio che curare
bardziej opłaca się zapobieganie niż naprawianie zaniedbań i błędów

lepki ˈlɛpʲci adj
appiccicoso viscoso colloso attaccaticcio collante
mający właściwości kleju

lepsza połowa n
dolce metà
współmałżonek

lepsze jest wrogiem dobrego ˈlɛpʃɛ ˈjɛzd ˈvrɔɟɛ̃m dɔˈbrɛɡɔ proverb
il meglio è nemico del bene
nie należy poprawiać, ulepszać rzeczy dobrych, sprawdzonych, sprawnie funkcjonujących

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
meglio un uovo oggi che una gallina domani
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał

lesbofobia n
lesbofobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec lesbijek;

lesistość n
boscosità
(leśnictwo) wskaźnik pokrycia lasem określonej powierzchni;

lesisty lɛˈɕistɨ adj
boscoso boschereccio
obfitujący w lasy, pokryty lasami

lesotyjski ˌlɛsɔˈtɨjsʲci adj
lesothiano
związany z Lesotho, odnoszący się do państwa Lesotho

leszcz lɛʃʧ̑ n
abramide breme
(ichtiologia, ichtiologiczny) Abramis brama, eurazjatycka duża spłaszczona ryba słodkowodna;

leszczyna lɛʃˈʧ̑ɨ̃na n
nocciolo avellano
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Corylus L., rodzaj krzewów i drzew o jadalnych owocach, zwanych orzechami laskowymi;

letniczka lɛtʲˈɲiʧ̑ka n
villeggiante
forma żeńska od: letnik

letnik ˈlɛtʲɲik n
villeggiante
osoba, która spędza letnie wakacje w jakiejś miejscowości

letnisko n
villeggiatura
letni pobyt poza miastem w celach wypoczynkowych

leucyna n
leucina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kodowany aminokwas alifatyczny;

leukocyt n
leucocita
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) komórka krwi pełniąca funkcję ochronną;

leukocytoza ˌlɛwkɔʦ̑ɨˈtɔza n
leucocitosi
(medycyna, medyczny) nieprawidłowa liczba krwinek białych, powyżej górnej granicy normy;

leukopenia n
leucopenia
(medycyna, medyczny) niedobór leukocytów we krwi; zmniejszona liczba krwinek białych we krwi obwodowej

lew lɛf n
leone
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) samiec lwa (1.1)

lewacki lɛˈvaʦ̑ʲci adj
sinistroide
związany z lewactwem, dotyczący lewactwa

lewantyński adj
levantino
(geografia, geograficzny) związany z Lewantem, dotyczący Lewantu

lewarek lɛˈvarɛk n
cric
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) niezbyt dużych rozmiarów często poręczny rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów

lewatywa ˌlɛvaˈtɨva n
clistere
(medycyna, medyczny) zabieg leczniczy polegający wprowadzenie do odbytnicy ciepłej wody, czasem z dodatkiem leków lub soli, w celu wywołania wypróżnienia;

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
sinistra
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;

lewicki adj
levitico
związany z lewitami lub ich działalnością

lewirat lɛˈvʲirat n
levirato
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczajowe prawo małżeńskie nakazujące poślubienie wdowy przez brata lub nawet przez spadkobiercę jej zmarłego męża (nawet jeśli jest żonaty), w celu zapewnienia ciągłości rodu, obowiązujące u ludów Azji (Arabów, Hindusów, Mongołów) oraz plemion afrykańskich;

lewita n
levita
(biblijny) pomocnik kapłanów w świątyni jerozolimskiej;

lewoskrętny ˌlɛvɔˈskrɛ̃ntnɨ adj
sinistrorso
taki, który skręca się odwrotnie do ruchu wskazówek zegara

lewy ˈlɛvɨ adj
sinistro
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka

leń lɛ̃ɲ n
fannullone poltrone battifiacca fancazzista nullafacente scansafatiche
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy

leśniczy lɛɕˈɲiʧ̑ɨ adj
forestale
związany z leśnictwem, dotyczący leśnictwa

leśniczy lɛɕˈɲiʧ̑ɨ n
forestale guardia forestale
(leśnictwo) pracownik zajmujący się gospodarowaniem lasu, odpowiedzialny za obszar leśnictwa

leśnik ˈlɛɕɲik n
guardia forestale selvicoltore
pracownik lub urzędnik zajmujący się zagospodarowaniem lasu

leśny ˈlɛɕnɨ adj
forestale boschivo silvestre
odnoszący się do lasu, mający związek z lasem

leżak ˈlɛʒak n
sedia a sdraio sdraia sdraio
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport

leżeć na sercu ˈlɛʒɛʨ̑ na‿ˈsɛrʦ̑u v
stare a cuore
być bardzo ważnym, być przedmiotem troski

liana ˈlʲjãna n
liana
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych;

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
libanese
odnoszący się do państwa Liban

libertarianizm n
libertarianismo
(filozofia, filozoficzny) doktryna uznająca wolność osobistą i wolność ekonomiczną za najwyższe wartości w polityce;

libertyn n
libertino
(przestarzałe, przestarzały) bezbożnik

libertynizm n
libertinismo
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) europejski XVIII-wieczny ruch antykościelny oparty na odrzuceniu tradycyjnej obyczajowości;

libido lʲiˈbʲidɔ n
libido
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego;

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
libico
odnoszący się do Libii

libretto lʲiˈbrɛtːɔ n
libretto
tekst utworu muzycznego (opery, operetki, oratorium), scenariusz baletu lub pantomimy;

licealista ˌlʲiʦ̑ɛaˈlʲista n
liceale licealista
(edukacja, edukacyjny) uczeń liceum

licealistka ˌlʲiʦ̑ɛaˈlʲistka n
liceale licealista
uczennica liceum

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
licenza
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;
patente
zezwolenie, pozwolenie na korzystanie z czegoś, na wykonywanie czegoś

liceum lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
liceo
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;

licho nie śpi ˈlʲixɔ ˈɲɛ‿ɕpʲi proverb
l'erba cattiva non muore mai
człowiekowi grożą różne niebezpieczeństwa, zawsze go może spotkać coś złego

lichtarz n
candeliere
świecznik na jedną świecę;

lichwiarski adj
feneratizio
(pejoratywnie, pejoratywny) dotyczący lichwy albo lichwiarza

licytacja ˌlʲiʦ̑ɨˈtaʦ̑ʲja n
licitazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczna sprzedaż, w której nabywcą zostaje oferujący najwyższą kwotę;

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
numero
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
zapis liczby (1.1)
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
grupa o określonej liczebności

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
numero atomico
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
intero numero intero
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
plurale numero plurale
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
numero irrazionale irrazionale
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
numero primo
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
singolare numero singolare
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
numerale aggettivo numerale
(gramatyka) nazwa liczby

liczebnik główny n
numerale cardinale
(gramatyka) nazwa liczby całkowitej

liczebnik porządkowy n
numerale ordinale
(gramatyka) nazwa liczby określająca położenie elementu w pewnym szeregu

licznie adv
numerosamente
w dużej grupie osób

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
contatore
urządzenie służące do pomiaru jakiejś wielkości naliczanej w czasie;
numeratore
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
numeroso
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek

liczydło lʲiˈʧ̑ɨdwɔ n
abaco pallottoliere abbaco
(matematyka, matematyczny) przyrząd w postaci ramy z pręcikami, na których umieszczone są ruchome koraliki, wspomagający wykonywanie prostych obliczeń;

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
contare calcolare
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór
includere
włączać do zbioru
fare conto
pokładać swoje zaufanie

lider ˈlʲidɛr n
leader
(sport, sportowy) sportowiec lub drużyna zajmująca czołowe miejsce w zawodach lub rozgrywkach
osoba dowodząca, zarządzająca pracą zespołu

lidyjski adj
lidio
związany z Lidią, pochodzący z Lidii

ligatura ˌlʲiɡaˈtura n
legatura
(językoznawstwo, językoznawczy) (termin typograficzny) znak będący połączeniem kilku liter, na przykład ß, æ, Æ;

liguryjski ˌlʲiɡuˈrɨjsʲci adj
ligure
związany z Ligurią, wywodzący się z Ligurii

likaon n
licaone
(zoologia, zoologiczny) Lycaon pictus, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych;

likier ˈlʲicɛr n
liquore
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;

liktor n
littore
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników;

likwidacyjny adj
liquidatore
związany z likwidacją, dotyczący likwidacji

likwidator n
liquidatore
urzędnik zajmujący się likwidacją przedsiębiorstwa

likwidować ˌlʲikfʲiˈdɔvaʨ̑ v
liquidare
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś

lilia ˈlʲilʲja n
giglio
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;
ninfea
(zobacz) lilia wodna

liliput lʲiˈlʲiput n
lillipuziano
(potocznie, potoczny) człowiek bardzo małego wzrostu

limfa n
linfa
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka;

limfatyczny adj
linfatico
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy

limfocytoza n
linfocitosi
(medycyna, medyczny) nadmiar limfocytów we krwi

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
limnologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

limnologiczny adj
limnologico
(zoologia, zoologiczny) związany z limnologią, dotyczący limnologii

limuzyna n
berlina limousine
(motoryzacja) luksusowy samochód;

lin lʲĩn n
tinca
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
linguista
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca

lingwistka n
linguista
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalistka w zakresie lingwistyki

lingwistycznie adv
linguisticamente
(językoznawstwo, językoznawczy) w sposób odnoszący się do lingwistyki

lingwistyczny adj
linguistico
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
linguistica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku

linia ˈlʲĩɲja n
linea
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka

linie lotnicze n
linee aeree
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
lineare
mający związek z linią

link lʲĩŋk n
link
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
linoleum
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;

linoskoczek ˌlʲĩnɔˈskɔʧ̑ɛk n
funambolo equilibrista
cyrkowiec wykonujący ćwiczenia gimnastyczne na wysoko zawieszonej linie

lipa ˈlʲipa n
fregatura
(potocznie, potoczny) kłamstwo, oszustwo
tiglio
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;

lipa drobnolistna n
tiglio selvatico
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia cordata Mill., drzewo z rodziny ślazowatych, występującego pospolicie w Polsce;

lipid ˈlʲipʲit n
lipide
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny tworzący cząsteczki hydrofobowe albo amfifilne, służący głównie do magazynowania energii lub jako substrat budulcowy komórek i tkanek;

lipidowy adj
lipidico
odnoszący się do lipidu, związany z lipidem

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
luglio
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
temolo
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;

lipo- prefix
lipo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na związek znaczeniowy z tłuszczem

lipodystrofia ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja n
lipodistrofia
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej;

liposukcja ˌlʲipɔˈsukʦ̑ʲja n
liposuzione
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej;

lir lʲir n
lira
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Włoch w latach 1861–2002;

lira ˈlʲira n
dragoncello
(zoologia, zoologiczny) ryba morska;
lira
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun;
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Malty;
(jednostka monetarna) waluta Turcji;

lira korbowa ˈlʲira kɔrˈbɔva n
ghironda gironda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny strunowy instrument smyczkowy z korbą i klawiszami;

lirycznie adv
liricamente
w sposób liryczny

liryczność n
liricità
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nastrojowość, liryzm w utworze lub zachowaniu osób

liryczny lʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
lirico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z liryką, lirykiem

liryk n
lirico
autor utworów lirycznych

liryka n
lirica
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj literacki;

liryzm n
lirismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób

lis lʲis n
volpe
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;

lis polarny ˈlʲis pɔˈlarnɨ n
volpe artica
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego;

list lʲist n
lettera
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
lettera aperta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją;

list uwierzytelniający n
lettera credenziale
(dyplomacja) dokument potwierdzający uprawnienia przedstawiciela dyplomatycznego danego państwa do działania w jego imieniu;

lista ˈlʲista n
lista
elementy zapisane w kolejności

listek figowy ˈlʲistɛk fʲiˈɡɔvɨ n
foglia di fico
skąpa przysłona nagości
osłona czegoś, co z jakichś względów chciałoby się ukryć, nie ujawniać; przykrywka dla czegoś, parawan

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
postino portalettere
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listonoszka n
portalettere postina
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracowniczka urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
novembre
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listopadowy ˌlʲistɔpaˈdɔvɨ adj
di novembre novembrino
mający miejsce, odbywający się w listopadzie

listowie lʲiˈstɔvʲjɛ n
fogliame
(botanika, botaniczny) ogół liści roślin, zwłaszcza drzew i krzewów

listwa ˈlʲistfa n
listello
kawałek drewna używany w budownictwie do wzmocnienia konstrukcji lub jako ozdoby

listwa przypodłogowa n
battiscopa
(budownictwo) podłużny dekoracyjny element konstrukcyjny, który wykańcza ścianę przy podłodze

lit lʲit n
litio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litania n
litania
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;
(przenośnie, przenośnia) długie, monotonne wyliczanie, wymienianie czegoś

litanijny adj
litanico
związany z litanią

litera lʲiˈtɛra n
lettera carattere
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

litera prawa lʲiˈtɛra ˈprava n
lettera della legge
dosłowne brzmienie, strona formalna tekstu prawnego, przepisu itp.

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
letterario
mający związek z literaturą

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
letteratura
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

literatura faktu n
saggistica
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ogół piśmiennictwa o charakterze dokumentalnym;

literaturoznawstwo ˌlʲitɛraˈturɔˈznafstfɔ n
scienza del testo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą;

literować v
compitare
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa

literówka ˌlʲitɛˈrufka n
refuso errore di stampa
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
lituano
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
lituano
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;

litograf n
litografo
(sztuka) artysta, rzemieślnik stosujący technikę litografii

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
litografia
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)

litologia ˌlʲitɔˈlɔɟja n
litologia
(geologia, geologiczny) zbiór cech i właściwości skał, obserwowany makroskopowo

litoralny adj
litorale
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) związany z litoralem, dotyczący litoralu

litosfera ˌlʲitɔˈsfɛra n
litosfera
(geologia, geologiczny) zewnętrzna, najbardziej sztywna sfera kuli ziemskiej;

litotomia ˌlʲitɔˈtɔ̃mʲja n
litotomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie kamieni nerkowych

litowy adj
litioso
związany z litem, dotyczący litu

litościwy ˌlʲitɔˈɕʨ̑ivɨ adj
pietoso
pełen litości, mający litość

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
pietà compassione
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś

litr lʲitr̥ n
litro
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

litraż ˈlʲitraʃ n
litraggio
pojemność zbiornika lub naczynia wyrażona w litrach

liturgia lʲiˈturʲɟja n
liturgia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

liturgiczny adj
liturgico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii

liworneńczyk n
livornese
mieszkaniec Livorna

liworneński adj
livornese
związany z Livornem, dotyczący Livorna

liza ˈlʲiza n
lisi
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne;

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
leccare
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

lizbonka lʲizˈbɔ̃nka n
lisbonese
mieszkanka Lizbony

lizbończyk lʲizˈbɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
lisbonese
mieszkaniec Lizbony

lizboński lʲizˈbɔ̃j̃sʲci adj
lisbonese
odnoszący się do miasta Lizbona

liściowy adj
fogliare
związany z liśćmi, dotyczący liści

liść lʲiɕʨ̑ n
foglia
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

lniany ˈlʲɲãnɨ adj
di lino
wykonany lub otrzymany z rośliny len

lobbing n
manovre di corridoio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wywieranie wpływu przez zawodowych rzeczników interesów na władze publiczne;

lobbować v
fare lobby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) wywierać wpływ na władze publiczne w imieniu koncernów lub grup społecznych

lobby ˈlɔbbʲi n
lobby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)

lobbysta n
lobbista
zawodowy rzecznik czyichś interesów wywierający wpływ na władze publiczne

lobbystka n
lobbista
zawodowa rzeczniczka czyiś interesów wywierająca wpływ na władze publiczne

lodowcowy ˌlɔdɔfˈʦ̑ɔvɨ adj
glaciale
związany z lodowcami i ich działalnością

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
ghiacciaio
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lodowisko ˌlɔdɔˈvʲiskɔ n
pista di ghiaccio
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach;

lodowy adj
di ghiaccio ghiacciato
związany z lodem, dotyczący lodu

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
rompighiaccio nave rompighiaccio
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody n
gelato
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodziarnia n
gelateria
(handel, handlowy) miejsce sprzedaży lodów

lodziarz ˈlɔʥ̑aʃ n
gelataio
ktoś, kto sprzedaje lody

lodówka lɔˈdufka n
frigorifero
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;
moretta codona moretta
(ornitologia, ornitologiczny) Clangula hyemalis Linnaeus, gatunek morskiej kaczki;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
logaritmo
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logarytm naturalny n
logaritmo naturale
(matematyka, matematyczny) logarytm o podstawie e, tzw. liczbie Eulera, równej w przybliżeniu 2{,}718281828...;

logarytmiczny ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɨ adj
logaritmico
związany z logarytmami, dotyczący logarytmów

loggia n
loggia portico
(architektura, architektoniczny) otwarta zadaszona galeria lub balkon wzdłuż ściany budynku;

logicznie adv
logicamente
(potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu)
w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
logico
związany z logiką, zgodny z logiką

logika ˈlɔɟika n
logica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych
prawa i mechanizmy rządzące jakimiś zdarzeniami

logo ˈlɔɡɔ n
logo
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną;

logomachia ˌlɔɡɔ̃ˈmaxʲja n
logomachia
(książkowy) spór o słowa, nie o meritum sprawy

logotyp n
logotipo
logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim;
(drukarstwo, drukarski) czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia;

lojalność n
lealtà
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni

lojalny lɔˈjalnɨ adj
leale fido
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi

lok lɔk n
riccio boccolo ricciolo
pasmo zakręconych lub wijących się włosów

lokaj n
valletto cameriere
człowiek usługujący w bogatym domu lub na dworze panującego

lokal wyborczy n
seggio elettorale
miejsce oddawania głosów w wyborach

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
localizzazione
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt

lokalny lɔˈkalnɨ adj
locale
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca

lokata n
investimento
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) zainwestowanie kapitału w przedsiębiorstwo, nieruchomość, w celu ochrony albo pomnożenia tej wartości
piazzamento posto
pozycja zajmowana w klasyfikacji

lokator lɔˈkatɔr n
locatario inquilino affittuario
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu

lokomocja n
locomozione
przenoszenie się z miejsca na miejsce za pomocą pojazdów

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
locomotiva locomotore locomotrice
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

lombard ˈlɔ̃mbart n
banco dei pegni monte di pietà
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;

lombardzki lɔ̃mˈbarʦ̑ʲci adj
lombardo
związany z Lombardią

londynka lɔ̃nˈdɨ̃nka n
londinese
mieszkanka Londynu

longobardzki adj
longobardo
związany z Longobardami, dotyczący Longobardów

longplay n
long play
płyta długogrająca

lorandyt n
lorandite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarkoarsenek talu, występujący głównie w złożu Allchar w Macedonii, w postaci koszenilowoczerwonych, drobnych, jednoskośnych kryształów

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
laurenzio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

loretanka n
lauretana loretana
mieszkanka Loreto

loretańczyk n
lauretano loretano
mieszkaniec Loreto

loretański adj
lauretano loretano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kultem Matki Boskiej z Loreto
związany z Loreto, dotyczący Loreto

lornetka lɔrˈnɛtka n
binocolo
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;

losować lɔˈsɔvaʨ̑ v
estrarre sorteggiare
ciągnąć, wybierać losy, liczby, kupony itp.

lot lɔt n
volo
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej
podróż, np. samolotem, balonem

lotaryński adj
lorenese
związany z Lotaryngią, dotyczący Lotaryngii lub Lotaryńczyków

lotka ˈlɔtka n
volano
(sport, sportowy) uskrzydlony przedmiot służący do gry w badmintona

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
aviazione
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;

lotniczo-modelarski adj
aeromodellistico
związany z modelarstwem lotniczym, dotyczący modelarstwa lotniczego

lotniczy lɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
aviatorio
związany z lotnictwem

lotnik ˈlɔtʲɲik n
aviatore
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
aeroporto
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
portaerei
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotniskowy adj
aeroportuale
związany z lotniskiem

lotos ˈlɔtɔs n
loto
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

loża n
palchetto palco
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;

loża masońska n
loggia massonica
podstawowa jednostka organizacyjna wolnomularstwa

lub lup conjunction
o ovvero
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
piacere amare
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
erba medica alfa-alfa medicago
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
popolazione popolo
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójczy adj
genocidiale
związany z ludobójstwem, właściwy ludobójstwu

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
genocidio
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludowy luˈdɔvɨ adj
popolare
pochodzący od ludu

ludożerczy adj
cannibale cannibalesco
właściwy ludożercy

ludwik n
luigi
(numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta francuska

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
umano
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
umanità
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie

lufa ˈlufa n
canna
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;
insufficienza
(uczniowskie) ocena niedostateczna, jedynka

luka w prawie n
lacuna
brak odpowiedniego przepisu prawnego, lub istnienie przepisu, który nie jest taki, jaki być powinien;

lukański adj
lucano
związany z Lukanią (krainą historyczną we Włoszech)

lukkanka n
lucchese
mieszkanka Lukki, kobieta rodem z Lukki

lukkańczyk n
lucchese
mieszkaniec Lukki; osoba rodem z Lukki

lukkański adj
lucchese
związany z Lukką, dotyczący Lukki

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
liquirizia
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
lussemburghese
odnoszący się do państwa Luksemburg
odnoszący się do miasta Luksemburg

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci n
lussemburghese
język urzędowy Luksemburga;

luksus ˈluksus n
lusso
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

luksusowy adj
lussuoso sfarzoso
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia

lulać ˈlulaʨ̑ v
cullare
(potocznie, potoczny) kołysać dziecko (najczęściej do snu)

lumbago lũmˈbaɡɔ n
colpo della strega
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;

lumen n
lumen
(fizyka, fizyczny) jednostka miary strumienia świetlnego

lunapark lũˈnapark n
luna park lunapark
(turystyka, turystyczny) teren z zespołem urządzeń rozrywkowych;

lunch lãn͇ʧ̑ n
lunch
posiłek we wczesnej porze obiadowej, głównie podczas przerwy w pracy lub na uczelni

luneta n
cannocchiale
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;

lungo ˈlũŋɡɔ n
lungo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tzw. wydłużone espresso; uzyskiwane przez przelanie przez ilość kawy właściwej dla espresso większej ilości wody

lupa ˈlupa n
lente d'ingrandimento
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lusterko n
specchietto
małe lustro; (zdrobniale) od: lustro

lusterko wsteczne luˈstɛrkɔ ˈfstɛʧ̑nɛ n
retrovisore specchietto retrovisore
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy

lustro ˈlustrɔ n
specchio
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

luteranin ˌlutɛˈrãɲĩn n
luterano
osoba, która wyznaje luteranizm

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
luteranesimo luteranismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

luteranka ˌlutɛˈrãnka n
luterana
kobieta, która wyznaje luteranizm

luterański adj
luterano
związany z luteranizmem

lutet ˈlutɛt n
lutezio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
liuto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutnik n
liutaio violinaio
rzemieślnik, który konstruuje i naprawia strunowe instrumenty muzyczne

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
saldare brasare
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

lutownica ˌlutɔvʲˈɲiʦ̑a n
saldatore
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania;

luty ˈlutɨ n
febbraio
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

luzem adv
sfuso
o towarach: bez opakowania, pojedynczo

lwi lvʲi possessiveAdjective
leonino di leone
należący do lwa

lwia część ˈlvʲja ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
parte del leone
znaczna, większa część czegoś

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
leonessa
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lwowski ˈlvɔfsʲci adj
leopolitano
związany ze Lwowem, dotyczący Lwowa

lód lut n
ghiaccio
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) lodowisko
gelato ghiaccio
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

lądować lɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
atterrare
osiadać na czymś – z powietrza lub wody
prendere terra
osadzać statek powietrzny na lądowisku

lądowy lɔ̃nˈdɔvɨ adj
terrestre
dotyczący lądu, odbywający się na lądzie, żyjący na lądzie

lędźwie ˈlɛ̃ɲʥ̑vʲjɛ n
lombo
(anatomia, anatomiczny) część pleców między żebrami a miednicą

lęk lɛ̃ŋk n
ansia
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny;
paura timore
uczucie niepokoju, obawy przed czymś, co może być groźne

maar n
Maar
(geologia, geologiczny) lejkowaty krater powstały na skutek wybuchu wulkanu, często wypełniony wodą i tworzący jezioro;

maccartyzm n
maccartismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie prawicowy kierunek polityki wewnętrznej Stanów Zjednoczonych w latach 50. XX wieku charakteryzujący się radykalnym zwalczaniem komunizmu i jego przedstawicieli w państwie;

macchiato n
caffè macchiato
kawa espresso z odrobiną mleka;

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
macedone
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
macedone
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Macedonii;

macerować v
macerare
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) moczyć jakiś surowiec w jakiejś cieczy w celu rozmiękczenia lub wydzielenia określonego składnika

machać ˈmaxaʨ̑ v
agitare brandire
szybko, wahadłowo ruszać czymś

machinacja ˌmaxʲĩˈnaʦ̑ʲja n
macchinazione
podstępne działanie na czyjąś niekorzyść

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
utero
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

maciczny adj
uterino
dotyczący macicy

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
matrice
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;

macierzyński ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃sʲci adj
materno
dotyczący macierzyństwa, właściwy matce

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
maternità
bycie matką

macka n
tentacolo
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zasięg czyichś groźnych wpływów (zwykle w liczbie mnogiej)

macocha maˈʦ̑ɔxa n
matrigna madrigna
żona ojca, ale nie matka;

maczeta maˈʧ̑ɛta n
machete macete
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;

maczuga n
clava
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu;

madrycki maˈdrɨʦ̑ʲci adj
madrileno
odnoszący się do miasta Madryt

madrytczyk maˈdrɨṭʧ̑ɨk n
madrileno
mieszkaniec Madrytu

madrytka maˈdrɨtka n
madrilena
mieszkanka Madrytu

maestra n
maestra
(książkowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tytuł wyrażający szacunek dla wybitnej artystki

maestria maˈɛstrʲja n
maestria
artyzm, mistrzostwo

maestro maˈɛstrɔ n
maestro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (podniośle) tytuł wyrażający szacunek dla wybitnego artysty muzyka

mafia ˈmafʲja n
mafia
zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

mafioso maˈfʲjɔzɔ n
mafioso
(kryminologia, kryminologiczny) członek mafii

mag mak n
magico mago
(ezoteryka) osobnik, który wprawnie włada magią mistyczną

magazyn maˈɡazɨ̃n n
magazzino
pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów

magazynek n
caricatore
(wojskowość, wojskowy) zasobnik na amunicję

magdalenka n
madeleine
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko w kształcie muszelki;

maghrebski maˈɡrɛpsʲci adj
maghrebino
dotyczący regionu Maghrebu, charakterystyczny dla Maghrebu

magia ˈmaɟja n
magia
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magicznie adv
magicamente
w sposób magiczny

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
magico
związany z magią

magik ˈmaɟik n
mago
osoba robiąca sztuczki mające sprawiać wrażenie magii

magister maˈɟistɛr n
laureato
(edukacja, edukacyjny) tytuł zawodowy nadawany przez wyższe uczelnie po ukończeniu studiów drugiego stopnia

magistrat n
magistrato
(dawniej, dawny) urzędnik miejski sprawujący najwyższą władzę wojenną i sądową lub wykonawczą w starożytnym Rzymie

magistratura n
magistratura
(historia, historyczny, historycznie) zespół urzędów w starożytnym Rzymie;

magma ˈmaɡma n
magma
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;

magnacki possessiveAdjective
magnatizio
należący do magnata

magnes ˈmaɡnɛs n
magnete calamita
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magneto- maɡˈnɛtɔ
magneto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z magnesem, magnetyzmem

magnetofonowy adj
magnetofonico
związany z magnetofonem, dotyczący magnetofonu

magnetohydrodynamika n
magnetoidrodinamica
(fizyka, fizyczny) dziedzina fizyki badająca zjawiska związane z ruchem przewodzących prąd elektryczny cieczy i gazów w polu elektromagnetycznym;

magnetowid ˌmaɡnɛˈtɔvʲit n
videoregistratore
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zapisywania na taśmie magnetycznej sygnałów telewizyjnych i późniejszego ich odtwarzania;

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
magnetico
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym)

magnetyzm n
magnetismo
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;

magnez ˈmaɡnɛs n
magnesio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnezyt n
magnesite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;

magnituda n
magnitudo
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;

magnolia maɡˈnɔlʲja n
magnolia
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;

magnoliowate ˌmaɡnɔlʲjɔˈvatɛ n
magnoliacee
(systematyka) (botanika, botaniczny) Magnoliaceae Juss., rodzina drzew, krzewów lub pnączy należąca do rzędu magnoliowców;

magot ˈmaɡɔt n
magot
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Macaca sylvanus Linnaeus, gatunek małpy z podrodziny koczkodanowatych, posiadającej szczątkowy ogon i czerwonawooliwkową sierść;

maharadża n
maragià maràgia
(historia, historyczny, historycznie) niezależny władca w Indiach i na Archipelagu Malajskim

mahometanin n
maomettano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu

mahometanizm ˌmaxɔ̃mɛˈtãɲism̥ n
maomettanesimo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa

mahometański adj
maomettano
związany z mahometanizmem i mahometanami, dotyczący mahometanizmu

mahoń ˈmaxɔ̃ɲ n
mogano
drewno otrzymywane z mahoniowca

maisz n
terzuolo terzolo
(łowiectwo, łowiecki) (ornitologia, ornitologiczny) młody ptak szkolony do polowań

maj maj n
maggio
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majestatyczny ˌmajɛstaˈtɨʧ̑nɨ adj
maestoso grandioso maiestatico
(książkowy) pełen dostojnej powagi

majonez maˈjɔ̃nɛs n
maionese
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

major ˈmajɔr n
maggiore
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;

majowy maˈjɔvɨ adj
maggese
związany z majem, dotyczący maja

majsterkować ˌmajstɛrˈkɔvaʨ̑ v
fare il bricolage
wykonywać ręczną pracę techniczną przy użyciu narzędzi, na ogół na własne potrzeby

majsterkowicz n
faidaté fai da te fai-da-te
(potocznie, potoczny) osoba lubiąca wytwarzanie lub naprawianie rzeczy za pomocą prostych narzędzi

majteczki n
mutandine
(zdrobniale) od: majtki

majtek n
mozzo
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najniższy stopniem marynarz

majtki ˈmajtʲci n
mutande
(krawiectwo) (odzieżownictwo) dolna część bielizny okrywająca biodra;

majuskuła ˌmajuˈskuwa n
maiuscola
(termin typograficzny) duża litera;

mak mak n
papavero
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mak (1.1)
seme di papavero semi di papavero
(cukiernictwo) (spożywczy) nasiona maku (1.2)

makabrycznie adv
macabramente
w makabryczny sposób

makak ˈmakak n
macaco
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa;

makak berberyjski n
bertuccia scimmia di Barberia magot
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Macaca sylvanus Linnaeus, gatunek małpy z podrodziny koczkodanowatych, posiadającej szczątkowy ogon i czerwonawooliwkową sierść;

makak japoński n
macaco giapponese
(zoologia, zoologiczny) Macaca fuscata L., gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych;

makaron maˈkarɔ̃n n
pasta
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makaron ryżowy n
risoni
(spożywczy) makaron pszenny w kształcie ziaren ryżu lub jęczmienia

makaroniczny adj
maccheronico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z makaronizmami; złożony z makaronizmów; pełen makaronizmów, obcojęzycznych wtrąceń

makia ˈmaca n
macchia
(botanika, botaniczny) wtórna formacja roślinna występująca w wilgotniejszych siedliskach w rejonie śródziemnomorskim; w jej skład wchodzą twardolistne zarośla, niskie drzewa i wiele ziół;

makiawelicznie adv
machiavellicamente
perfidnie, obłudnie

makiaweliczny adj
machiavellico machiavellesco
podstępny, przewrotny

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
machiavellismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i strategia postępowania opisana przez Niccolò Machiavellego;

makijaż maˈcijaʃ n
trucco make-up
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy
trucco make-up maquillage
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz

makrela maˈkrɛla n
sgombro scombro lacerto maccarello
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;

makrocząsteczka ˌmakrɔʧ̑ɔ̃w̃ˈstɛʧ̑ka n
macromolecola
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) cząsteczka zbudowana z bardzo dużej liczby atomów;

makroekonomiczny adj
macroeconomico
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią

makrofauna n
macrofauna
(ekologia, ekologiczny) (zoologia, zoologiczny) ogół większych zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym

makrofotografia ˌmakrɔfɔtɔˈɡrafʲja n
macrofotografia
(fotografia) technika wykonywania zdjęć, w której fotografowany obiekt zostaje odwzorowany w naturalnych rozmiarach lub jest powiększony; także: zdjęcie wykonane tą techniką

makroregion n
macroregione
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi większa od mezoregionu;

makrosomia n
macrosomia
(medycyna, medyczny) nadmierny rozmiar ciała, nadmierna masa płodu w stosunku do wieku płodowego

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
massimo
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

malabarski adj
malabarese malabarico
odnoszący się do Malabaru lub Malabarczyków

malachit maˈlaxʲit n
malachite
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;

malakolog n
malacologo
(zoologia, zoologiczny) zoolog zajmujący się badaniem mięczaków

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
malacologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;

malakologiczny adj
malacologico
(zoologia, zoologiczny) związany z malakologią, dotyczący malakologii

malaria maˈlarʲja n
malaria
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;

malarka maˈlarka n
pittrice
(sztuka) artystka, która maluje obrazy

malarstwo maˈlarstfɔ n
pittura
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);

malarz ˈmalaʃ n
pittore imbianchino verniciatore
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku
pittore pittrice
(sztuka) artysta, który maluje obrazy

malarzyna n
pittore da strapazzo pittorucolo
(pogardliwie, pogardliwy) słaby malarz

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
malawiano
odnoszący się do państwa Malawi

malec ˈmalɛʦ̑ n
fantolino mimmo
mały chłopiec

maleńki maˈlɛ̃ɲci adj
piccolino
(zdrobniale) od: mały

malgaski adj
malgascio
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów

malgaski n
malgascio
(językoznawstwo, językoznawczy) język malgaski;

malijski maˈlʲijsʲci adj
maliano
odnoszący się do państwa Mali

malina maˈlʲĩna n
lampone
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malować maˈlɔvaʨ̑ v
colorare dipingere
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem
dipingere
(sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie

malowniczy adj
pittoresco
pełny walorów malarskich

maltański malˈtãj̃sʲci adj
maltese
(geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta

maltański malˈtãj̃sʲci n
maltese
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;

malutko maˈlutkɔ adv
pochissimo
bardzo mało

malwersant n
malversatore
ktoś, kto dopuścił się malwersacji

mama ˈmãma n
mamma
(potocznie, potoczny) matka

mamałyga ˌmãmaˈwɨɡa n
polenta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z gotowanej mąki lub kaszy kukurydzianej i wody, tradycyjna dla kuchni mołdawskiej i bułgarskiej

mamba ˈmãmba n
mamba
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jadowitych, afrykańskich węży;

maminsynek ˌmãmʲĩw̃ˈsɨ̃nɛk n
bamboccione mammone
(pejoratywnie, pejoratywny) chłopiec, który nigdy nie wyszedł spod skrzydeł matki, rozpieszczony, niesamodzielny

mamka ˈmãmka n
balia
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mamma mia interjection
mamma mia
(rzadki, rzadko używany) (żartobliwie) …wyrażająca zdziwienie lub strach, o matko!

mammalogia ˌmãmːaˈlɔɟja n
mammalogia mammologia
(zoologia, zoologiczny) teriologia, dział zoologii zajmujący się ssakami;

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
mammografia
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi;

mamonizm n
mammonismo
(dawniej, dawny) żądza zysku, bogactwa, kult pieniądza

mamrotać mãmˈrɔtaʨ̑ v
borbottare ciancicare
mówić cicho i niewyraźnie

mamut ˈmãmut n
mammut
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
mandarino
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;

mandat ˈmãndat n
mandato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu;
(geografia, geograficzny) (administracja) terytorium podlegające mandatowi (1.3)
multa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;

mandola mãnˈdɔla n
mandola
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny, szarpany instrument strunowy;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
mandolino
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;

mandorla mãnˈdɔrla n
mandorla
(sztuka) aureola w kształcie migdała otaczająca całą postać świętego

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
mandragora mandragola
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mandragora (1.1)

manekin mãˈnɛcĩn n
manichino
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka;

mangan ˈmãŋɡãn n
manganese
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

manganowy adj
manganico
dotyczący manganu

mango ˈmãŋɡɔ n
mango
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;

mangusta mãŋˈɡusta n
mangusta
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki;

maniakalny adj
maniaco
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący manii i/lub maniaka

manicheizm n
manicheismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) system religijno-filozoficzny, stworzony przez Maniego, zgodnie z którym podstawą bytu są dwie przeciwstawne siły: dobro i zło oraz światło i ciemność;

manichejczyk n
manicheo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu

manichejski ˌmã.ɲi.ˈxɛj.sʲci adj
manicheo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dotyczący manicheizmu lub manichejczyków, albo zawierający elementy przyjętej przez nich doktryny;

maniery n
modi
sposób zachowania

manifest mãˈɲifɛst n
manifesto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odezwa władz skierowana do narodu
protest wyrażony publicznie
publiczna deklaracja zawierająca program działania
(urzędowy) wykaz ładunku

manipulacja ˌmãɲipuˈlaʦ̑ʲja n
manipolazione
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje

mankament mãŋˈkãmɛ̃nt n
mancamento
wada, błąd jakiegoś przedmiotu; także uchybienie, usterka

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
polsino paramano
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę

manko ˈmãŋkɔ n
ammanco
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) niedobór towarów lub pieniędzy w sklepie, kasie, magazynie itp. w stosunku do stanu wynikającego z ewidencji;

manna ˈmãnːa n
manna
(biblijny) pokarm z nieba, który Bóg zsyłał Izraelitom przez 40 lat na pustyni;

manna z nieba ˈmãnːa ˈzʲ‿ɲɛba n
manna dal cielo
coś dobrego, co przychodzi nagle, niespodziewanie lub łatwo (bez wysiłku)

mannitol n
mannitolo
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkohol cukrowy występujący w roślinach;

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
manometro
przyrząd do mierzenia ciśnienia;

mansarda mãw̃ˈsarda n
mansarda
(architektura, architektoniczny) dach zbudowany z dwóch części, którego niższa część jest mocniej nachylona niż wyższa
mansarda abbaino
pomieszczenie mieszkalne na strychu, pod dachem mansardowym;

mansardowy ˌmãw̃sarˈdɔvɨ adj
mansardato
(architektura, architektoniczny) związany z mansardą, dotyczący mansardy

manta ˈmãnta n
diavolo di mare manta gigante razza cornuta
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z gatunku manta (1.1)
manta gigante
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Manta birostris Walbaum, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej, największy przedstawiciel rodziny mantowatych;

mantuanka n
mantovana
mieszkanka Mantui

mantuańczyk n
mantovano
mieszkaniec Mantuy

mantuański adj
mantovano
związany z Mantuą, dotyczący Mantui

manufaktura n
manifattura
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu;

manul n
gatto delle steppe gatto di Pallas manul
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych;

manul stepowy n
gatto di Pallas manul
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otocolobus manul Pallas, gatunek niewielkiego drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji;
(zoologia, zoologiczny) drapieżnik z gatunku manul stepowy (1.1)

maoizm n
maoismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

maoryski adj
maori
związany z Maorysami, dotyczący Maorysów

maoryski n
maori
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski;

mapa ˈmapa n
carta mappa
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

mapa drogowa ˈmapa drɔˈɡɔva n
mappa stradale
(dosłownie) mapa, której głównym celem jest przedstawienie zagadnień związanych z infrastrukturą drogową;

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑na n
carta topografica
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni;

mapka n
cartina piantina
mapa niewielkich rozmiarów

marakuja n
frutto della passione maracuja
(spożywczy) (botanika, botaniczny) owoc męczennicy jadalnej, Passiflora edulis Sims

maraton maˈratɔ̃n n
maratona
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m;

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
marzapane
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;

marchew ˈmarxɛf n
carota
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;

marchia n
marca
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w państwie karolińskim oraz w Świętym Cesarstwie Rzymskim okręg przygraniczny zarządzany przez margrabię;

marek kucmerka n
sisaro
(botanika, botaniczny) Sium sisarum L., bylina z rodziny selerowatych, polski archeofit;

margaj n
margay
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus wiedii Schinz, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku margaj (1.1)

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
margarina
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

marginalizowanie n
emarginazione
(rzeczownik odczasownikowy) od marginalizować

margrabstwo n
margraviato
(historia, historyczny, historycznie) tytuł i urząd margrabiego
(historia, historyczny, historycznie) ziemie zarządzane przez margrabiego

marianin n
mariano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia zakonnego założonego przez św. Stanisława Papczyńskiego;

marimba maˈrʲĩmba n
marimba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy idiofonów;

marinizm maˈrʲĩɲism̥ n
marinismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) styl poetycki związany z literaturą włoskiego baroku;

mariolog n
mariologo
(teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie mariologii

mariologia ˌmarʲjɔˈlɔɟja n
mariologia
(teologia, teologiczny) dział teologii dogmatycznej, nauka o Maryi, Matce Jezusa Chrystusa;
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie mariologii (1.1)
(potocznie, potoczny) wykład lub inne zajęcia z mariologii (1.1)

mariologiczny adj
mariologico
(teologia, teologiczny) związany z mariologią

marka samochodu n
marca d'automobile
(motoryzacja) znak firmowy samochodu nadawany przez producenta

markasyt n
marcasite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, dwusiarczek żelaza;

markiz n
marchese
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

markiza marʲˈciza n
marchesa
arystokratka – żona markiza
marquise marquisette
(architektura, architektoniczny) daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.
pasta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągłe ciastko, składające się z dwóch herbatników przełożonych masą;

markowy adj
speciale
dobrej marki

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
marxismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marlin n
marlin
(potocznie, potoczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny żaglicowatych, Istiophoridae

marmolada ˌmarmɔˈlada n
marmellata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
marmo
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marnotrawstwo ˌmarnɔˈtrafstfɔ n
dispendio spreco
niewykorzystywanie rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędne gospodarowanie

marnować marˈnɔvaʨ̑ v
sprecare sciupare
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marność ˈmarnɔɕʨ̑ n
vanità nullità
bycie ulotnym, nietrwałym, bezcelowym, bez wartości

marny ˈmarnɨ adj
gramo meschino misero
będący w złym stanie, o niewielkiej wartości
inutile vano
zbyteczny, daremny

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
marocchino
odnoszący się do Maroka

maronita ˌmarɔ̃ˈɲita n
maronita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej

maronitka n
maronita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej

marskość ˈmarskɔɕʨ̑ n
cirrosi
(medycyna, medyczny) stwardnienie narządu i związane z tym upośledzenie jego czynności

marszand ˈmarʃãnt n
gallerista
(książkowy) (sztuka) osoba handlująca dziełami sztuki

marszałek marˈʃawɛk n
maresciallo
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce;

marszczyć v
aggrottare storcere
pokrywać zmarszczkami
increspare
powodować fałdki

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
natura morta
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp.;

martwicze zapalenie powięzi n
fascite necrotizzante
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn;

martwić ˈmartfʲiʨ̑ v
preoccupare affiggere funestare impensierire
wzbudzać niepokój, obawę, smutek
preoccuparsi affluggersi
niepokoić się, smucić się

martwy ˈmartfɨ adj
morto
taki, który umarł

marudzić v
brontolare
(potocznie, potoczny) ukazywać kaprysy i wygłaszać narzekania

maryjny adj
mariano
(teologia, teologiczny) odnoszący się do Matki Bożej, związany z Matką Bożą

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
giacca
(krawiectwo) rodzaj męskiej kurtki, noszonej jako część garnituru lub munduru
marina flotta
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
marina militare
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
marinaio marò
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marynata n
marinata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;
marinato
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy zakonserwowany marynatą (1.1) octową

marynować v
marinare
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej

marysta n
marista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia zakonnego założonego przez Jean-Claude'a Colina;

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
marzo
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
sogno desiderio
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu

marznący deszcz marzˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈdɛʃʧ̑ n
pioggia congelantesi
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię;

marznąć ˈmarznɔ̃ɲʨ̑ v
gelare
przeistaczać się w lód

marzyciel n
sognatore
ten, kto marzy

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
sognare
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

marża n
margine di guadagno margine di vendita ricarico
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk

masa atomowa n
massa atomica
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨʧ̑na n
massa critica
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa

masa molowa n
massa molare
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej;

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
madreperla
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masakra maˈsakra n
massacro carnaio macello
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;

maselnica n
zangola
urządzenie do wyrobu masła

maselniczka ˌmasɛlʲˈɲiʧ̑ka n
burriera portaburro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) specjalne naczynie na masło

maska ˈmaska n
cofano
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik
maschera
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskareński adj
delle Mascarene
odnoszący się do Maskarenów, związany z Maskarenami

maskonur maˈskɔ̃nur n
pulcinella di mare fratercula
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;

masochista n
masochista
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) człowiek znajdujący satysfakcję w odczuwaniu cierpienia
(seksuologia, seksuologiczny) człowiek odczuwający satysfakcję seksualną, gdy partnerką lub partnerem znęcają się nad nim

masochistka ˌmasɔˈxʲistka n
masochista
(psychologia, psychologiczny) forma żeńska od: masochista; kobieta znajdująca upodobanie w masochizmie

masochizm maˈsɔxʲism̥ n
masochismo
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;

masoneria ˌmasɔ̃ˈnɛrʲja n
massoneria
międzynarodowe, elitarne stowarzyszenie o specyficznych strukturach organizacyjnych, które swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów;

masować v
massaggiare
wykonywać masaż

masowiec n
portarinfuse
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek handlowy przystosowany do masowego przewozu suchych, sypkich ładunków luzem;

masoński adj
massonico
związany z masonerią, dotyczący masonerii

mass media n
mass media
(publikatory) prasa, radio, telewizja i Internet; a w szerszym znaczeniu także film, plakat itp.

mastaba maˈstaba n
mastaba
(archeologia, archeologiczny) grobowiec egipski w kształcie ściętego ostrosłupa;

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
mastectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

mastodont n
mastodonte
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne;

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
masturbazione
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

masywny adj
massiccio
o mocnej budowie i dużym ciężarze

maszerować v
marciare
iść miarowym, równym krokiem

maszt maʃt n
albero
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
palo bastone albero
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
macchina da scrivere macchina per scrivere
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
macchina da cucire macchina per cucire cucitrice
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
macchinista
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg;

maszynistka n
dattilografa
kobieta zawodowo pisząca na maszynie do pisania
locomotorista macchinista
kobieta kierująca lokomotywą

maszynka do mięsa maˈʃɨ̃nka dɔ‿ˈmʲjɛ̃w̃sa n
tritacarne
mechaniczne narzędzie kuchenne, służące do rozdrabniania mięsa;

masło ˈmaswɔ n
burro
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych

mata ˈmata n
stuoia
plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp.

matematycznie adv
matematicamente
w sposób dotyczący matematyki; pod względem matematyki

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
matematica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛraʦ̑ n
materasso
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materialistyczny adj
materialistico
charakteryzujący się materializmem
związany z materializmem

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
materialismo
kierowanie się w życiu względami materialnymi

materialnie adv
materialmente
w sposób dotyczący dóbr materialnych
w sposób dotyczący materii

materialny ˌmatɛrʲˈjalnɨ adj
materiale
dotyczący materii, związany z pojęciem materii

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
esplosivo
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
madre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo
madre mamma
rodzic płci żeńskiej;

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
comare madrina
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną

matlockit n
matlockite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków;

matnia ˈmatʲɲa n
sacco della rete
(rybołówstwo, rybacki) wybrzuszona część sieci rybackiej, gromadząca połów
tranello trappola rete trabocchetto
(przenośnie, przenośnia) sytuacja bez wyjścia
trappola rete
(łowiectwo, łowiecki) sidła, pułapka

matriarchat maˈtrʲjarxat n
matriarcato
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

matrymonialny adj
matrimoniale
dotyczący małżeństwa

maucheryt n
maucherite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków;

mauretański ˌmawrɛˈtãj̃sʲci adj
mauritano
odnoszący się do Mauretanii, państwa w Afryce

maurytyjski ˌmawrɨˈtɨjsʲci adj
mauriziano
odnoszący się do państwa Mauritius

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
mausoleo
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mazidło maˈʑidwɔ n
linimento
częściowo płynna substancja służąca do smarowania, wcierania

mazur n
mazurca
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do mazura (1.1)

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
poco
niewielka ilość czegoś lub kogoś

małomówność n
taciturnità
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest małomówne; cecha tych, którzy są małomówni

małomówny ˌmawɔ̃ˈmuvnɨ adj
reticente taciturno silenzioso
taki, który mówi mało; nie jest gadatliwy

małostkowy ˌmawɔˈstkɔvɨ adj
meschino
taki, który przywiązuje wagę do spraw mało istotnych, mało ważnych, błahych, a nie dostrzega tego, co jest naprawdę istotne

małowodzie n
oligoidramnios
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała;

małpa ˈmawpa n
scimmia
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;

małpować v
scimmiottare
(potocznie, potoczny) naśladować kogoś lub coś w sposób bezkrytyczny i bezmyślny

mały ˈmawɨ adj
piccolo
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski
występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą)

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
mignolo
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
matrimoniale
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
matrimonio coppia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;
dwie osoby będące w małżeństwie (1.1), małżonkowie

małżeństwo wymuszone n
matrimonio forzato
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związek małżeński, który został zawarty wbrew woli jednej ze stron, zazwyczaj kobiety;

małżowina uszna n
padiglione auricolare padiglione padiglione dell'orecchio
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia

maślan n
butirrato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu masłowego;

maślanka maɕˈlãnka n
latticello
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;

maść maɕʨ̑ n
pomata unguento
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;

maź maɕ n
untume
gęsta, kleista substancja

mdleć mdlɛʨ̑ v
svenire tramortire
tracić przytomność, najczęściej na skutek braku tlenu w mózgu

mdłości ˈmdwɔɕʨ̑i n
nausea
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;

mdły mdwɨ adj
amorfo attono
(książkowy) pozbawiony wyrazu, ekspresji; nijaki, bezbarwny
insipido sciapo
bez wyrazistego smaku
nauseante stucchevole
powodujący mdłości

meander mɛˈãndɛr n
meandro
(geografia, geograficzny) zakole rzeki przypominające literę U;
(architektura, architektoniczny) element dekoracyjny przypominający meandrującą rzekę;

mebel ˈmɛbɛl n
mobile
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

mech mɛx n
muschio
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanicyzm n
meccanicismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;

mechaniczny ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ adj
meccanico
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki

mechanik mɛˈxãɲik n
meccanico
osoba, która zajmuje się obsługą oraz naprawą maszyn i urządzeń
(potocznie, potoczny) serwisant w warsztacie naprawy samochodów

mechanika mɛˈxãɲika n
meccanica
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;

mechanika kwantowa n
meccanica quantistica
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
congegno mechanismo
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
mechanismo
(książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

mechatronik n
tecnico meccatronico
(zawód, zawodowy, zawodowo) (technologia, technika, techniczny) technik specjalista w dziedzinie wdrażania i eksploatacji urządzeń i systemów automatyki

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
meccatronica
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;

mecz mɛʧ̑ n
partita
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
moschea
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
medaglia
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

medalier n
medaglista
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający medale

medalik mɛˈdalʲik n
medaglietta
niewielki krążek z metalu do noszenia na szyi

mediacja n
mediazione
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia

mediana mɛˈdʲjãna n
mediana
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

mediolanka ˌmɛdʲjɔˈlãnka n
milanese
mieszkanka Mediolanu

mediolańczyk ˌmɛdʲjɔˈlãj̃n͇ʧ̑ɨk n
milanese
mieszkaniec Mediolanu

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
milanese meneghino
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu

meduza mɛˈduza n
medusa
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską;

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
medicina
(edukacja, edukacyjny) kierunek na wyższej uczelni, obejmujący studia w zakresie medycyny (1.1)
medicina clinica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;

medycyna weterynaryjna n
medicina veterinaria
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce;

medykalizacja n
medicalizzazione
(socjologia, socjologiczny) (medycyna, medyczny) proces, którego wynikiem jest zawłaszczenie określonych sfer życia społecznego przez przedstawicieli służby zdrowia, przez co stają się domeną medyczną oraz są traktowane wyłącznie w kategoriach problemów zdrowotnych;

medytowanie ˌmɛdɨtɔˈvãɲɛ n
meditazione
(rzeczownik odczasownikowy) od medytować

mefistofelicznie adv
mefistofelicamente
(książkowy) na sposób diabelski

mefistofeliczny adj
mefistofelico
(książkowy) związany z diabłem, dotyczący diabła
(książkowy) mający cechy diabelskie

mefistofeliczny possessiveAdjective
mefistofelico
(książkowy) należący do diabła

megaherc n
megaciclo megahertz
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka częstotliwości równa milionowi herców

megalomański ˌmɛɡalɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
megalomane
właściwy megalomanii lub megalomanowi, świadczący o przesadnym przekonaniu o swojej wartości

meitner ˈmajtnɛr n
meitnerio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

mejoza mɛˈjɔza n
meiosi
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
messicano
odnoszący się do państwa Meksyk

meksykańskość n
messicanità
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) cecha tego, co meksykańskie; meksykański charakter czegoś

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
malinconia
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

melancholijny adj
malinconico
wyrażający melancholię lub skłonny do niej

melano-
melano-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciemną barwą

melasa mɛˈlasa n
melassa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
melatonina
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

melepeta ˌmɛlɛˈpɛta n
babbeo babbasone babbione
(potocznie, potoczny) pejoratywne określenie kogoś niezdarnego, powolnego, niemądrego

melina n
bettola
(pejoratywnie, pejoratywny) podrzędny bar, w którym gromadzi się margines społeczny

melodia mɛˈlɔdʲja n
melodia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodramatyczny adj
melodrammatico
dotyczący melodramatu

melodyjny adj
melodioso melodico
o przyjemnym brzmieniu

meloman mɛˈlɔ̃mãn n
melomane musicomane
miłośnik muzyki (w domyśle: klasycznej)

melomania ˌmɛlɔ̃ˈmãɲja n
melomania musicomania
zamiłowanie do muzyki, zwłaszcza klasycznej

melomanka ˌmɛlɔ̃ˈmãnka n
melomane musicomane
kobieta, która lubi słuchać muzyki

melon ˈmɛlɔ̃n n
melone popone
(spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
menagerie
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są niecodzienne gatunki zwierząt
serraglio menagerie
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych;

menażka mɛ̃ˈnaʃka n
gamella gavetta
(harcerski) (wojskowość, wojskowy) lekki metalowy pojemnik służący do spożywania posiłków, czasami też do ich przygotowywania;

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
mendelevio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

mendykancki adj
mendicante
związany z zakonami żebrzącymi, dotyczący zakonów żebrzących

mennica n
zecca
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

menora mɛ̃ˈnɔra n
menorah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
mestruazione
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;

mentalista n
mentalista
człowiek, który zajmuje się mentalizmem

mentalistka n
mentalista
kobieta, która zajmuje się mentalizmem

mentalistyczny adj
mentalistico
związany z mentalizmem, dotyczący mentalizmu

mentalizm n
mentalismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość
kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi;

mentalność n
mentalità
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

menu n
menu
zestaw dań składających się na posiłek
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu

mercha n
meretrice
(staropolski) nierządnica

merdać ˈmɛrdaʨ̑ v
scodinzolare
o psie: machać ogonem najczęściej z radości

meroplankton n
meroplancton
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) organizmy wchodzące w skład planktonu tylko w stanie młodocianym lub larwalnym;

merytokracja n
meritocrazia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
mescalina
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;

mesynka n
messinese
mieszkanka Mesyny

mesyńczyk n
messinese
mieszkaniec Mesyny

metaboliczny adj
metabolico
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
metabolismo
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;

metafizycznie adv
metafisicamente
w sposób metafizyczny

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
metafisico
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków

metafizyk ˌmɛtaˈfʲizɨk n
metafisico
(filozofia, filozoficzny) osoba, która zajmuje się metafizyką lub jest zwolennikiem metafizyki
(przenośnie, przenośnia) osoba, która ma skłonności do rozważań oderwanych od rzeczywistości

metafizyka n
metafisica
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
metafora
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metaforyczny adj
metaforico
dotyczący metafory

metakognicja n
metacognizione
(psychologia, psychologiczny) zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”

metal ˈmɛtal n
metal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostra odmiana muzyki rockowej
metallo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
metallaro
(potocznie, potoczny) fan metalu (1.2)

metalo-
metallo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z metalem

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
metallico di metallo
(chemia, chemiczny) związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu

metamfetamina n
metanfetamina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;

metamorficznie adv
metamorficamente
na sposób metamorficzny

metamorficzny adj
metamorfico
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku

metan ˈmɛtãn n
metano
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

metastaza n
metastasi
(medycyna, medyczny) przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego

metempsychoza n
metempsicosi
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz

meteor mɛˈtɛɔr n
meteora
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
meteorologia
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
meteorologico
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
meteorite
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

meteorytyka ˌmɛtɛɔˈrɨtɨka n
meteoritica meteoroastronomia
(astronomia, astronomiczny) nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach;

metodologia ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja n
metodologia
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

metonimia n
metonimia
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
metro
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
metro quadrato metro quadro
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metr sześcienny n
metro cubo metro cubico
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;

metro ˈmɛtrɔ n
metropolitana metrò
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska

metronidazol ˌmɛtrɔ̃ɲiˈdazɔl n
metronidazolo
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu;

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
metronomo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
metropoli
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju

metropolita ˌmɛtrɔpɔˈlʲita n
metropolita
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;

metyl n
metile
(chemia, chemiczny) wywodząca się z metanu grupa alkilowa o wzorze −CH3

metylofenidat n
metilfenidato
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;

metylortęć n
metilmercurio
(chemia, chemiczny) (toksykologia) kation, wysoko toksyczny związek chemiczny rtęci z grupy związków rtęcioorganicznych;

mewa ˈmɛva n
gabbiano
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mewa srebrzysta ˈmɛva srɛˈbʒɨsta n
gabbiano reale nordico
(ornitologia, ornitologiczny) Larus argentatus Pontoppidan, gatunek dużej mewy spotykany nad morzem i w głębi lądu;

mewa śmieszka n
gabbiano comune
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus ridibundus, gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych;

mewka japońska n
passero del Giappone
(ornitologia, ornitologiczny) udomowiona forma mniszki białorzytnej;

mezoterapia n
mesoterapia
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) niechirurgiczny zabieg medyczny lub kosmetyczny polegający na dostarczeniu bezpośrednio do skóry właściwej substancji leczniczych, regenerujących lub odżywczych;

mezuza n
mezuzah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;

mezzosopran n
mezzosoprano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos żeński lub chłopięcy pomiędzy sopranem a altem

mglisty ˈmɡlʲistɨ adj
nebbioso nebuloso
pełen mgły
nebuloso vago
(przenośnie, przenośnia) mało konkretny, niesprecyzowany lub mało zrozumiały

mgła mɡwa n
nebbia foschia bruma
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
nebulosa
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mi mʲi n
mi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków;

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
denominatore
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
nominativo
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;

miara ˈmʲjara n
misura metro
rozmiar

miasto ˈmʲjastɔ n
città
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)

miasto widmo n
città fantasma
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami

miasto-państwo ˌmʲjastɔ‿ˈpãj̃stfɔ n
città-stato
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: zespół terenów i osiedli zgrupowanych wokół miast, mający charakter odrębnego państwa;
stato della città
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: silne ekonomicznie miasto, mające charakter niezależnej republiki

miau mʲjaw interjection
miao
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
aterosclerosi
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;

miażdżyć v
schiacciare sfracellare sgretolare spappolare
rozbijać na miazgę

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
micella
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;

michalitka n
michelita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenie Sióstr Świętego Michała Archanioła;

miech mʲjɛx n
mantice soffietto
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach

miecz mʲjɛʧ̑ n
spada gladio
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz Damoklesa ˈmʲjɛʤ̑ ˌdãmɔkˈlɛsa n
spada di Damocle
symbol niepewności losu, nawisłej groźby zatruwającej poczucie beztroski i każdą chwilę szczęścia;

miecz świetlny mʲjɛʧ̑‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
spada laser
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

mieczyk ˈmʲjɛʧ̑ɨk n
gladiolo
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze;

miednica mʲjɛdʲˈɲiʦ̑a n
bacinella bacino bacile catino
duża miska, głównie do mycia lub prania;
bacino pelvi
(anatomia, anatomiczny) wklęsła, parzysta kość w obrębie lędźwi, łącząca kończynę dolną (tylną) z kręgosłupem;

miednicowy adj
pelvico
(anatomia, anatomiczny) związany z miednicą

miedniczy adj
pelvico
(anatomia, anatomiczny) dotyczący miednicy

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
rame
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
luogo posto
obszar lub punkt w przestrzeni
posto luogo
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś
(sport, sportowy) ranga, pozycja

miejscownik mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvʲɲik n
locativo
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?;

miejscowość mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
località
jednostka osadnicza lub inny obszar zabudowany wyróżniający się odrębną nazwą

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
leggenda metropolitana
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
banco di sabbia bassofondo secca incaglio
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

mienić v
chiamarsi dirsi
(przestarzałe, przestarzały) być nazywanym przez siebie; uważać się za kogoś
essere di colore cangiante
zmieniać kolory lub odcienie barwy

mierzeja mʲjɛˈʒɛja n
cordone litorale lido
(geografia, geograficzny) piaszczysta bariera oddzielająca zalew lub zatokę od otwartego morza;

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
misurare provare
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
mese
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
luna di miele
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

miesiączkować v
menstruare
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę

miesiączkowy adj
mestruale
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji

miesięczny mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
mensile
związany z okresem jednego miesiąca

mieszaniec mʲjɛˈʃãɲɛʦ̑ n
meticcio
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba pochodząca od rodziców różnych ras
bastardo meticcio
(kynologia, kynologiczny) pies nierasowy

mieszanina ˌmʲjɛʃãˈɲĩna n
miscela
dwie lub więcej substancji, zmieszanych ze sobą

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
aggrovigliare ingarbugliare scombinare scompigliare
(przenośnie, przenośnia) gmatwać, komplikować, powodować chaos, nieład
mescolare
dodawać, łączyć pojęcia itp.
mylić, błędnie łączyć jakieś informacje
mescolare mischiare amalgamare
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)
mescolare
wtrącać się, wdawać się w coś, za bardzo się czymś interesować

mieszczanin n
borghese
(historia, historyczny, historycznie) osoba należąca do stanu mieszczańskiego;
(przestarzałe, przestarzały) mieszkaniec miasta

mieszczański adj
borghese
(historia, historyczny, historycznie) związany z mieszczaństwem, mieszkańcami miast

mieszczaństwo mʲjɛʃˈʧ̑ãj̃stfɔ n
borghesia
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast;
(dawniej, dawny) ogół mieszkańców miast, zwłaszcza ich zamożniejszych warstw

mieszek włosowy ˈmʲjɛʃɛɡ vwɔˈsɔvɨ n
follicolo pilifero
(anatomia, anatomiczny) wąska rurka w skórze, z której wyrasta włos;

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
alloggio appartamento
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
abitante
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkanka mʲjɛˈʃkãnka n
abitante
kobieta na stałe mieszkająca w jakimś miejscu (regionie, mieście)

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
abitare
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
avere
musieć coś zrobić
być w coś ubranym
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika
avere possedere
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
dysponować środkami na wykonanie czegoś
dążyć do oddania czegoś komuś
czuć coś

mieć anielską cierpliwość ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ãˈɲɛlskɔ̃w̃ ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ v
avere la pazienza di Giobbe
mieć ogromną cierpliwość; być bardzo wyrozumiałym, mieć zrozumienie dla czyichś błędów

mieć asa w rękawie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈasa v‿rɛ̃ŋˈkavʲjɛ idiom
avere l'asso nella manica
mieć przygotowany w ukryciu jakiś niezbyt uczciwy atut, dowód lub argument, do wykorzystania w dogodnej chwili dla zdobycia przewagi

mieć bielmo na oczach ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjɛlmɔ na‿ˈɔʧ̑ax v
avere la benda agli occhi
być zaślepionym, nie dostrzegać lub nie rozumieć rzeczy, sytuacji, które są oczywiste dla innych

mieć czyste ręce ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈʧ̑ɨstɛ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
avere le mani pulite
nie dopuścić się przestępstwa; postępować uczciwie, nie oszukiwać

mieć dziurawe ręce v
avere le mani di burro
często upuszczać trzymane przedmioty, być niezgrabnym, niezręcznym

mieć długi język ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈdwuɟi ˈjɛ̃w̃zɨk v
avere la lingua lunga
nie umieć dochować tajemnicy, zwykle z powodu gadulstwa

mieć fantazję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ fãnˈtazʲjɛ v
avere fantasia
mieć bujną, bogatą wyobraźnię

mieć głowę na karku ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡwɔvɛ na‿ˈkarku v
avere la testa sulle spalle
być rozsądnym, zaradnym, umieć sobie radzić; myśleć trzeźwo

mieć głowę w chmurach ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿xmurax v
avere la testa fra le nuvole avere la testa sulla luna
być rozmarzonym, rozkojarzonym; myśleć nierozsądnie, nierealnie

mieć jaja ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈjäja v
avere coglioni
(pospolicie) być twardym, silnym, odważnym, śmiałym, wytrzymałym; posiadać cechy uważane za typowo męskie

mieć miejsce ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ idiom
avere luogo
rozgrywać się, odbywać się, zaistnieć

mieć na końcu języka ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈkɔ̃j̃nʦ̑u jɛ̃w̃ˈzɨka v
avere sulla punta della lingua
wiedzieć, co się chce powiedzieć, ale w danej chwili to umknęło; mieć wrażenie, że za chwilę się to przypomni

mieć na sobie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈsɔbʲjɛ idiom
avere su
być odzianym, ubranym w coś; nosić

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
sperare
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

mieć nierówno pod sufitem ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ɲɛˈruvnɔ ˌpɔt‿suˈfʲitɛ̃m v
non avere tutti i giorni
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) być niespełna rozumu, być osobą nierozsądną, działającą wariacko lub niemądrze

mieć nóż na gardle ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈnuʃ na‿ˈɡardlɛ v
avere l'acqua alla gola
być w ciężkiej sytuacji, zmuszającej do podjęcia szybkiej, zwykle niekorzystnej dla siebie decyzji

mieć oczy szeroko otwarte v
tenere d'occhio
dokładnie obserwować

mieć olej w głowie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈɔlɛj ˈv‿ɡwɔvʲjɛ v
avere sale in zucca
z uznaniem o kimś mądrym, rozsądnym

mieć powyżej uszu ˈmʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈvɨʒɛj ˈuʃu v
avere abbastanza di qualcosa avere abbastanza di qualcuno
(potocznie, potoczny) być bardzo zmęczonym, udręczonym czymś, kimś, nie móc kogoś, czegoś dłużej znosić

mieć rację v
avere ragione
nie mylić się; powiedzieć coś, co jest słuszne, prawidłowe

mieć ręce splamione krwią v
avere le mani sporche di sangue
być winnym złego czynu

mieć się na baczności ˈmʲjɛ̇ʨ̑‿ɕɛ ˌna‿baʧ̑ˈnɔɕʨ̑i v
stare in guardia
uważać; postępować ostrożnie w stosunku do czegoś lub kogoś

mieć swoje pięć minut ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈsfɔjɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ˈmʲĩnut v
avere i propri cinque minuti
mieć swój czas; przez chwilę być w centrum uwagi

mieć w dupie ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈv‿dupʲjɛ v
fottersene
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) lekceważyć, ignorować kogoś lub coś; (zobacz) mieć w nosie, (zobacz) mieć gdzieś

mieć wolną drogę ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈvɔlnɔ̃w̃ ˈdrɔɡɛ v
avere la strada aperta
być wolnym, mieć swobodę działania, mieć możliwości swobodnego wyboru

mieć wolną rękę ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈvɔlnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ v
avere mano libera
mieć możliwość samodzielnego decydowania, swobodnego wyboru

mieć węża w kieszeni ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈvɛ̃w̃ʒa fʲ‿cɛˈʃɛ̃ɲi v
avere il granchio alla borsa
niechętnie wydawać pieniądze, być skąpym lub nazbyt oszczędnym

mieć zadatki ˈmʲjɛ̇ʥ̑ zaˈdatʲci v
avere la stoffa
mieć umiejętności, zdolności by coś robić, wykonywać jakiś zawód

migawka mʲiˈɡafka n
otturatore
część aparatu fotograficznego służąca do odsłaniania na odpowiedni czas a następnie zasłaniania z powrotem materiału światłoczułego;

migdałek n
tonsilla
(anatomia, anatomiczny) skupisko tkanki chłonnej wchodzące w skład pierścienia chłonnego gardła;

migdałowiec n
mandorlo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku

migiem ˈmʲiɟɛ̃m adv
in quattro e quattr'otto in un batter d'occhio
szybko, natychmiast

migotanie komór n
fibrillazione ventricolare
(medycyna, medyczny) potencjalnie śmiertelna arytmia serca polegająca na braku koordynacji pracy komór serca, mogąca prowadzić do zatrzymania krążenia;

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
fibrillazione atriale
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca;

migotać v
luccicare sfavillare tremolare scintillare
świecić w sposób przerywany lub krótko

miko-
mico-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z grzybami

mikoryza n
micorriza
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) współżycie korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami;

mikotoksyna n
micotossina
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego;

mikołajek n
calcatreppola
(botanika, botaniczny) Eryngium L.; rodzaj roślin z rodziny selerowatych;

mikołajki ˌmʲikɔˈwajci n
festa di San Nicola
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);

mikro- ˈmʲikrɔ
micro-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych;
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem

mikrob ˈmʲikrɔp n
microbo
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) bardzo drobny, jednokomórkowy organizm

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
microbiologia
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikrobus n
minibus
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób

mikrocefalia ˌmʲikrɔʦ̑ɛˈfalʲja n
microcefalia
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa charakteryzująca się nienaturalnie małymi wymiarami czaszki;

mikroelement n
micronutriente
(biochemia, biochemiczny) pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych

mikroflora n
microflora
(biologia, biologiczny) zespół roślinnych drobnoustrojów żyjących w danym środowisku;

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
microfono
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrometr n
micrometro
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do mierzenia bardzo małych długości lub grubości

mikropaleontologia n
micropaleontologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina paleontologii zajmująca się małymi skamieniałościami;

mikroregion n
microregione
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi, mniejsza od mezoregionu;

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
microscopio
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mikroskop elektronowy n
microscopio elettronico
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
silenzio
nieodzywanie się, niemówienie

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
tacere stare zitto
nie mówić, nie wydawać głosu

milczeć jak grób ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ ˈjaɡ ˈːrup v
essere muto come una tomba essere una tomba
dotrzymywać tajemnic, nie ujawniać sekretów

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
millennio
okres tysiąca lat

mili- ˈmʲilʲi
milli-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
miliardario
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
milizia
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji
formacja wojskowa tworzona z cywilów mających własną broń, zwykle na czas wojny

miligram mʲiˈlʲiɡrãm n
milligrammo
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa jednej tysięcznej grama

mililitr n
millilitro
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
millimetro
tysięczna część metra;

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
milione
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

milionerka n
milionaria
kobieta majętna, o majątku przekraczającym milion

militaryzm n
militarismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne

miliwolt mʲiˈlʲivɔlt n
millivolt
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) tysięczna część wolta

milleryt n
millerite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarczków, siarczek niklu;

mimesis n
mimesi mimesis
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) wierne oddanie rzeczywistości

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
nonostante malgrado ad onta
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają

mimo że
anche se benché nonostante sebbene malgrado per
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

mimochodem ˌmʲĩmɔˈxɔdɛ̃m adv
per incidenza per inciso
przy okazji, od niechcenia, ubocznie

mina ˈmʲĩna n
mina
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;
viso faccia
wyraz twarzy

minaret mʲĩˈnarɛt n
minareto
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

mineralny adj
minerale
nie będący organicznym

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
mineralogia
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

mineralogiczny adj
mineralogico
dotyczący mineralogii

minerał mʲĩˈnɛraw n
minerale
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minimalny ˌmʲĩɲĩˈmalnɨ adj
minimo
(książkowy) bardzo mały, ograniczony lub zbliżony do minimum
najniższy z możliwych lub dopuszczalnych

minister mʲĩˈɲistɛr n
ministro ministra
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

minister bez teki n
ministro senza portafoglio
urzędnik będący członkiem rządu, ale niekierujący żadnym ministerstwem;

ministerialny adj
ministeriale
(administracja) dotyczący ministerstwa albo ministra, związany z ministerstwem albo ministrem

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
ministero
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;

ministrancki adj
ministrante
związany z ministrantem, dotyczący ministranta

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
chierichetto ministrante abatino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;

ministrantka n
ministrante
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dziewczyna pełniąca funkcję pomocniczki katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania liturgii

mintaj ˈmʲĩntaj n
merluzzo dell'Alaska
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego;

minuskuła ˌmʲĩnuˈskuwa n
minuscola
(termin typograficzny) mała litera;

minuta mʲĩˈnuta n
minuto
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;
odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1)

minóg n
lampreda
(zoologia, zoologiczny) prymitywna, podobna do węgorza ryba o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;

miologiczny adj
miologico
(anatomia, anatomiczny) związany z miologią, dotyczący miologii

mionowy adj
muonico
(fizyka, fizyczny) związany z mionami, dotyczący mionów

miopatia n
miopatia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nieprawidłowym funkcjonowaniu włókien mięśniowych;

miotła ˈmʲjɔtwa n
scopa
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

mioza n
miosi
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka;

miriametr n
miriametro
(metrologia, metrologiczny) (rzadki, rzadko używany) jednostka długości równa dziesięciu tysiącom metrów

mirliton mʲirˈlʲitɔ̃n n
kazoo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument perkusyjny w postaci drewnianej lub metalowej rurki z membraną;

mirra ˈmʲirːa n
mirra
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;

misjonarka n
missionaria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta uczestnicząca w działalności misyjnej

misjonarski adj
missionario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
missionario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

miska ˈmʲiska n
bacile bacinella catinella catino conca vaschetta
plastikowe lub blaszane naczynie średnich rozmiarów do różnych potrzeb
ciotola scodella
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry;

miso ˈmʲisɔ n
miso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi;

misterium n
mistero
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) coś tajemniczego, niezrozumiałe zjawisko
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) antyczny obrządek ku czci pogańskiego bóstwa w kulturze greckiej, hinduskiej lub egipskiej
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny dramat religijny często odgrywany w kościołach

misterny mʲiˈstɛrnɨ adj
fatto con arte
umiejętnie wykonany

mistrz mʲisṭʃ n
fuoriclasse
(sport, sportowy) zwycięzca zawodów sportowych, w szczególności mistrzostw
maestro
osoba najlepsza w czymś
(rzemiosło, rzemieślniczy) najwyższy stopień kształcenia zawodowego;

mistrzostwa n
campionato
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie

mistrzostwo Europy n
campionato d'Europa campionato europeo
(sport, sportowy) najlepszy wynik zawodnika lub drużyny w Europie w danej dyscyplinie

mistrzowsko adv
magistralmente
na sposób mistrzowski, po mistrzowsku

mistrzyni mʲiˈsṭʃɨ̃ɲi n
maestra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formatorka nowicjuszek

miswak n
siwak
alternatywa szczoteczki do zębów z gałązki drzewa arakowego (Salvadora persica L.);

misyjny adj
missionario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misją, misjami, dotyczący misji

miszmasz ˈmʲiʃmaʃ n
caos confusione scompiglio
(potocznie, potoczny) nieład, chaos
farraggine miscela mix pastrocchio zibaldone
(potocznie, potoczny) mieszanina[potrzebne źródło]

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
mitologia
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
mitologico
związany z mitologią, dotyczący mitologii

mitologizacja n
miticizzazione mitizzazione
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wprowadzanie elementów mitologicznych

mitoman n
mitomane
(psychologia, psychologiczny) człowiek skłonny do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat

mitomanka n
mitomane
(psychologia, psychologiczny) kobieta skłonna do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat

mitoza n
mitosi
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;

mitra ˈmʲitra n
mitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;

mityczny mʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
mitico mitologico
związany z mitem, mitologią

mizantrop n
misantropo
(książkowy) ktoś stroniący od ludzi, czujący do nich niechęć lub wręcz wrogość

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
misantropia
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;

mizantropijnie adv
misantropicamente
niechętnie ludziom, zgorzkniale

mizantropijny adj
misantropico misantropo
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom

mizdrzyć się ˈmʲizḍʒɨʨ̑‿ɕɛ v
fare il cascamorto fare moine
(potocznie, potoczny) przymilać się

mizofobia n
misofobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed brudem;

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
misoginia
patologiczne, silne uprzedzenie do kobiet;

miód mʲjut n
miele
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;

miąć mʲjɔ̇̃ɲʨ̑ v
sgualcire spiegazzare
gnieść

miąższ mʲjɔ̃w̃ʃ n
polpa
miękka, wewnętrzna część owocu lub narządu

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
mollusco
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;

mięczak zakaźny n
mollusco contagioso
(medycyna, medyczny) skórna choroba wirusowa z charakterystycznymi, grudkowatymi wykwitami barwy woskowobiałej;

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
fra tra
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami
…określający przedział czasowy
…podkreślający pośredni charakter czegoś
…używany, gdy coś jest dzielone lub jest tego wiele, a części dostaje kilkoro odbiorców
…zaznaczający możliwość wyboru
…używany, gdy coś otoczone jest większą ilością czegoś innego

między Scyllą a Charybdą ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈsʦ̑ɨlːɔ̃w̃ ˌa‿xaˈrɨbdɔ̃w̃ idiom
fra Scilla e Cariddi
(książkowy) sytuacja wyboru między dwiema złymi możliwościami, z których każda obciążona jest kosztami

między młotem a kowadłem ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈmwɔtɛ̃m ˌa‿kɔˈvadwɛ̃m adv
tra l'incudine e il martello
w sytuacji wyboru między dwiema złymi możliwościami

międzybankowy adj
interbancario
zachodzący między dwoma lub więcej bankami; dokonywany między bankami

międzykomórkowy adj
intercellulare
(biologia, biologiczny) dotyczący przestrzeni między komórkami

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
internazionale
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

międzyplanetarny ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨplãnɛˈtarnɨ adj
interplanetario
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami

międzywojnie n
periodo interbellico
okres między dwiema wojnami, w szczególności między pierwszą a drugą wojną światową

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
morbido soffice
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

miękkie serce ˈmʲjɛ̃ŋʲcɛ ˈsɛrʦ̑ɛ idiom
cuore tenero
skłonność do bycia ustępliwym, współczującym, dobrotliwym, dobrodusznym

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕʨ̑ n
morbidezza tenerezza
cecha tego, co jest miękkie w dotyku
pieghevolezza
(przenośnie, przenośnia) uległość, ustępliwość

mięsak n
sarcoma
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
muscolo
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsień gruszkowaty n
muscolo piriforme
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej;

mięsień krawiecki ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ kraˈvʲjɛʦ̑ʲci n
muscolo sartorio
(anatomia, anatomiczny) najdłuższy mięsień ludzkiego ciała;

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
carne
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
carne da cannone carne da macello
(wojskowość, wojskowy) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrʦ̑a n
carnivoro
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
carnivoro
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
muscolare
dotyczący mięśni

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
misericordia clemenza
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
misericordioso
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłosny mʲiˈwɔsnɨ adj
amoroso
dotyczący miłości, kochania; taki, który jest wynikiem miłości, faktu kochania kogoś

miłostka mʲiˈwɔstka n
capriccio
(książkowy) mało istotny, krótkotrwały romans

miłować mʲiˈwɔvaʨ̑ v
amare adorare
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) darzyć kogoś miłością
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) uwielbiać coś, mieć zamiłowanie do czegoś

miłościwy adj
misericordioso benigno clemente
(dawniej, dawny) (książkowy) pełen dobroci, mający litość

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
amore
osoba, którą się kocha
silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym
kontakt fizyczny prowadzący zwykle do stosunku płciowego
przedmioty, czynności, które sprawiają przyjemność
amore passione
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;

miłość jest ślepa ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa proverb
amore cieco
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha

miłość macierzyńska ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃ska n
amore materno
miłość matki do dziecka

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
colpo di fulmine amore a prima vista
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miłość platoniczna ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌplatɔ̃ˈɲiʧ̑na n
amore platonico
miłość pozbawiona zmysłowości, miłość aseksualna

miłość własna ˈmʲiwɔʑʥ̑ ˈvwasna n
amore proprio
(potocznie, potoczny) uwielbienie do samego siebie (w negatywnym znaczeniu)
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu)

miły ˈmʲiwɨ adj
piacevole gradevole
wywołujący przyjemne uczucie
simpatico
uprzejmy, serdeczny

mknąć m̥knɔ̃ɲʨ̑ v
sfrecciare
(książkowy) poruszać się bardzo szybko naprzód

mleczaj rydz n
agarico delizioso sanguinello fungo di pino lapacendro buono
(mikologia, mikologiczny) Lactarius deliciosus Gray, grzyb jadalny występujący w Europie, z kapeluszem barwy cielistoczerwonawej lub w różnych odcieniach pomarańczowej;

mleczan ˈmlɛʧ̑ãn n
lattato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu mlekowego

mleczarnia n
latteria caseificio
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko

mleczarz ˈmlɛʧ̑aʃ n
lattaio casaro lattivendolo
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka

mlecznobiały ˌmlɛʧ̑nɔˈbʲjawɨ adj
bianco latte
biały jak mleko

mleczny ˈmlɛʧ̑nɨ adj
di latte lattaiolo
o czasowym zębie
lattaio lattifero
(zootechnika, zootechniczny) o zwierzętach hodowanych dla mleka: wydajny, dający dużo mleka
lattato lattescente lattiginoso
w kolorze mleka, biały jak mleko
latteo al latte di latte
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka

mleko ˈmlɛkɔ n
latte
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
latte di soia
tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi;

mlekodajny adj
lattifero
wydzielający, dający dużo mleka

mnich mʲɲix n
monaco
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
più o meno approssimativamente su per giù pressapoco
szacunkowe podanie miary, wielkości

mniejszościowy adj
minoritario
związany z mniejszością, dotyczący mniejszości

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
minoranza
mniejsza część jakiejś całości
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.

mniejszość narodowa n
minoranza nazionale
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa obywateli danego państwa odróżniająca się od większości wspólnoty państwowej językiem, kulturą, pochodzeniem etnicznym bądź religią;

mnisi adj
monacale claustrale
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki

mniszek lekarski n
tarassaco comune
(systematyka) (botanika, botaniczny) Taraxacum officinale F.H. Wigg., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

mniszka n
foca monaca
(zoologia, zoologiczny) Monachus, zwierzę zaliczane do rodziny fokowatych;
monaca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: zakonnica z zakonu monastycznego, mniszego

mniszka śródziemnomorska n
foca monaca mediterranea
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Monachus monachus Hermann, gatunek ssaka płetwonogiego z rodziny fokowatych;

mniszy adj
monacale claustrale
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki

mnóstwo ˈmnustfɔ n
moltitudine
bardzo dużo

moabicki ˌmɔaˈbʲiʦ̑ʲci adj
moabitico
odnoszący się do Moabu lub Moabitów

moabicki ˌmɔaˈbʲiʦ̑ʲci n
moabitico
(językoznawstwo, językoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) wymarły język semicki z grupy kananejskiej

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
mobilitazione
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

moc mɔʦ̑ n
forza
siła, umiejętność, zdolność do wysiłku

mocarz n
colosso
człowiek odznaczający się wybitnością w jakiejś dziedzinie
gigante
(podniośle) człowiek posiadający wielką siłę fizyczną lub duchową
potente regnante sovrano
potężny władca

mocne nerwy ˈmɔʦ̑nɛ ˈnɛrvɨ idiom
nervi saldi
wysoka wytrzymałość nerwowa, bycie odpornym psychicznie

mocno ˈmɔʦ̑nɔ adv
fortemente
w sposób mocny

mocny ˈmɔʦ̑nɨ adj
duraturo durevole
odporny na działanie czynników fizycznych i przez to trudny do zniszczenia
forte corposo
mający w sobie duże stężenie substancji czynnej

mocz mɔʧ̑ n
urina orina
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczan n
urato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu moczowego

moczary n
acquitrino
(hydrologia, hydrologiczny) (książkowy) tereny podmokłe

moczopędny ˌmɔʧ̑ɔˈpɛ̃ndnɨ adj
diuretico
taki, który wywołuje wydzielanie moczu lub zwiększenie jego objętości

moczowy mɔˈʧ̑ɔvɨ adj
urinario orinario
związany z moczem, dotyczący moczu

moczowód n
uretere
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moczyć ˈmɔʧ̑ɨʨ̑ v
bagnare mettere a bagno
powodować, że coś staje się mokre

moda ˈmɔda n
moda voga
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

modenka n
modenese
mieszkanka Modeny

modernistyczny adj
modernista
związany z modernizmem, dotyczący modernizmu
podobny do modernizmu, mający cechy modernizmu

modernizacja ˌmɔdɛrʲɲiˈzaʦ̑ʲja n
modernizzazione
unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej

modernizm n
modernismo
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;
(teologia, teologiczny) katolicki ruch religijny przełomu XIX i XX w. uznający potrzebę dostosowania doktryny do sytuacji w danej epoce dziejów Kościoła;

modernizować v
modernizzare
dokonywać modernizacji; czynić bardziej nowoczesnym

modeńczyk n
modenese
mieszkaniec Modeny

modeński adj
modenese
związany z Modeną, dotyczący Modeny, wywodzący się z Modeny

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
preghiera orazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
pregare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś

modny ˈmɔdnɨ adj
di moda modaiolo
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas

modry adj
azzurro cupo blu
niebieski o dużej intensywności

mogiła mɔˈɟiwa n
sepolcro
miejsce pochówku zmarłego w ziemi, opatrzone najczęściej jedynie krzyżem lub innym symbolem wiary

mohel n
mohel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski rytualny rzezak;

moim zdaniem adv
secondo me
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia

mojżeszowy ˌmɔjʒɛˈʃɔvɨ adj
mosaico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dotyczący Mojżesza

molekularny adj
molecolare
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
molibdeno
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

molibdenit n
molibdenite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;

molibdenowy adj
molibdico
związany z molibdenem, dotyczący molibdenu, zrobiony z molibdenu

molo ˈmɔlɔ n
molo pontile gettata
pomost spacerowy wychodzący w morze;

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
attimo momento
krótki odcinek czasu

monachijski ˌmɔ̃naˈxʲijsʲci adj
monacense
związany z Monachium, dotyczący Monachium, pochodzący z Monachium

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
monarca
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
monarchia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

monastycyzm n
monachesimo monachismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie;

monastycznie adv
monasticamente
w sposób właściwy dla monastycyzmu

monastyczny adj
monastico
związany z monastycyzmem lub monasterem, dotyczący monastycyzmu lub monasteru

moneta mɔ̃ˈnɛta n
moneta
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

mongolizm n
mongolismo mongoloidismo
(dawniej, dawny) (medycyna, medyczny) zespół Downa

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
mongolo mongolico
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
mongolo mongola
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;

mono- prefix
mono-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: jeden, pojedynczy

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
monociclo
rower z jednym kołem

monodia mɔ̃ˈnɔdʲja n
monodia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
monofisismo
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;

monofobia ˌmɔ̃nɔˈfɔbʲja n
monofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed samotnością

monogamiczny adj
monogamo monogamico
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii

monogamista ˌmɔ̃nɔɡãˈmʲista n
monogamo
mężczyzna żyjący w monogamii

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
monografia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;

monograficzny adj
monografico
związany z monografią, dotyczący monografii; będący monografią

monogram mɔ̃ˈnɔɡrãm n
monogramma
ozdobny znak graficzny z połączonych kilku liter;

monolityczny adj
monolitico
zrobiony z jednej części, stanowiący jedną całość

monolog mɔ̃ˈnɔlɔk n
monologo
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym

monomania ˌmɔ̃nɔ̃ˈmãɲja n
monomania
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe opanowanie umysłu przez jedną myśl

monomer mɔ̃ˈnɔ̃mɛr n
monomero
(chemia, chemiczny) cząsteczka składowa polimeru;

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
monopolio
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monoteista ˌmɔ̃nɔtɛˈ<sup>j</sup>ista n
monoteista
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga

monoteistka ˌmɔ̃nɔtɛˈ<sup>j</sup>istka n
monoteista
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni jednego, jedynego boga

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
monoteistico monoteista
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
monoteismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monoteletyzm n
monotelismo monoteletismo
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;

monotonia ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja n
monotonia
jednostajny, powtarzalny stan bez urozmaicenia

monotonnie ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲːɛ adv
monotonamente
w sposób monotonny

monotonny ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃nːɨ adj
monotono
ciągle taki sam, bez urozmaicenia

monotypowy adj
monotipico
(biologia, biologiczny) (systematyka) związany z monotypem, dotyczący monotypu

monsignore n
monsignore
tytuł kapelanów, szambelanów i prałatów papieskich

monstrancja n
ostensorio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
montaggio assemblaggio
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;

montrealski adj
montrealese
związany z Montrealem, dotyczący Montrealu

mopek n
barbastello
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Barbastella Gray, rodzaj ssaków z podrodziny mroczków;

mops mɔps n
carlino
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych, łagodnych psów;

moralizm n
moralismo
uważanie moralności jako najważniejszego dyktatu w życiu

moralizować v
moraleggiare moralizzare
poddawać procesowi umoralnienia, prawić morały

moralnie mɔˈralʲɲɛ adv
moralmente
w sposób zgodny z moralnością

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
moralità
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

moralny mɔˈralnɨ adj
morale
dotyczący moralności, opisujący moralność
morale giusto onesto
postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością

morał ˈmɔraw n
morale
zwięzły, pouczający wniosek podsumowujący

morda ˈmɔrda n
ceffo muso
(zoologia, zoologiczny) przednia część głowy zwierzęcia

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
assassino omicida killer tagliagole
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morderczy adj
omicidiario
dotyczący mordercy lub mordu

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
assassinio omicidio uccisione fatto di sangue ammazzamento
celowe odebranie komuś życia

morela mɔˈrɛla n
albicocca albicocco
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa
albicocco albicocca
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morena mɔˈrɛ̃na n
morena
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec;

morfina mɔrˈfʲĩna n
morfina
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;

morfinista n
morfinomane
osoba uzależniona od morfiny

morfinistka n
morfinomane
osoba płci żeńskiej uzależniona od morfiny

morfo- ˈmɔrfɔ
morfo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kształtem, budową, postacią

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
morfologia
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;
(językoznawstwo, językoznawczy) dział gramatyki dotyczący budowy wyrazów;

morfologicznie ˌmɔrfɔlɔˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
morfologicamente
w sposób dotyczący morfologii

morfologiczny adj
morfologico
(biologia, biologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) (geologia, geologiczny) dotyczący morfologii

morganatyczny ˌmɔrɡãnaˈtɨʧ̑nɨ adj
morganatico
o małżeństwie: zawarty przez panującego z kobietą nie z rodu królewskiego
o żonie, dziecku z małżeństwa (1.1): nie dziedziczący praw do tytułu i do tronu

morganit mɔrˈɡãɲit n
morganite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu;

mormi borneański n
gatto baio
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Catopuma badia Gray, gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów, występujący na wyspie Borneo;

mormi złocisty n
gatto dorato asiatico
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Catopuma temminckii, gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów, występujący w południowo-wschodniej Azji;

mormon ˈmɔrmɔ̃n n
mormone
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, który wyznaje mormonizm

mormonka mɔrˈmɔ̃nka n
mormone
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje mormonizm

morowy mɔˈrɔvɨ adj
bubbonico
(dawniej, dawny) niosący mór, powodujący mór, zarazę

mors mɔrs n
tricheco
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
mortadella
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami

morwa n
gelsa
(spożywczy) jadalny owoc morwy (1.2)
moro gelso
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju morwa (1.1)

morze ˈmɔ.ʒɛ n
mare
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

morze Marmara pn
mar di Marmara
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
focena marsovino marsuino
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, morświn zwyczajny;

morświn zwyczajny n
focena comune marsüino
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;

morświnowate n
focene
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoenidae Gray, rodzina ssaków morskich z kladu zębowców;

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
moscovita
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy

moskitiera ˌmɔsʲciˈtʲjɛra n
zanzariera
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń);

most mɔst n
ponte
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;
(anatomia, anatomiczny) część mózgu zawarta między rdzeniem przedłużonym a śródmózgowiem;
(przenośnie, przenośnia) coś co łączy

most zwodzony n
ponte levatoio
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;

mostek ˈmɔstɛk n
plancia
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wzniesiona część pokładu;
ponte
(stomatologia, stomatologiczny) rodzaj protezy zębowej
(chemia, chemiczny) połączenie dwóch fragmentów związku chemicznego za pomocą wiązania, atomu lub prostego łańcucha atomów;
(elektronika, elektroniczny) równoległe połączeniem co najmniej dwóch dzielników napięcia;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ta część instrumentu strunowego, o którą opierają się struny;
(sport, sportowy) technika obrony w zapasach, polegająca na wygięciu ciała jak w mostku (1.6)
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na wygięciu ciała do tyłu tak, aby oprzeć się rękami o podłoże
ponticello
(zdrobniale) od: most
sterno
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;

mostkowy adj
sternale
(anatomia, anatomiczny) związany z mostkiem, dotyczący mostka

moszcz mɔʃʧ̑ n
mosto
(spożywczy) młode wino o niewielkiej zawartości alkoholu
(spożywczy) półprodukt ze świeżo wyciśniętego soku z owoców lub warzyw

moszna ˈmɔʃna n
scroto
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

mosznowy mɔʃˈnɔvɨ adj
scrotale
(przymiotnik) od moszna

motek ˈmɔtɛk n
gomitolo matassa
pewna liczba kolisto namotanych pasm nici, przędzy zwiniętych luźno w podłużny pęczek

motel ˈmɔtɛl n
motel
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;

motocross n
motocross
(sport, sportowy) (motoryzacja) wyścig motocyklowy na trasie z utrudnieniami
motocross motocrossismo
(sport, sportowy) (motoryzacja) forma wyścigów motocyklowych na trasie z utrudnieniami;

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
motocicletta motociclo
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motocyklista ˌmɔtɔʦ̑ɨkˈlʲista n
motociclista
osoba kierująca motocyklem

motocyklistka ˌmɔtɔʦ̑ɨkˈlʲistka n
motociclista
kobieta kierująca motocyklem

motor ˈmɔtɔr n
moto
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) motocykl

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
ciclomotore motorino
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;

motoryzacja ˌmɔtɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
motorizzazione
ogół zagadnień związanych z pojazdami mechanicznymi

motorówka ˌmɔtɔˈrufka n
motoscafo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mała jednostka pływająca napędzana silnikiem (motorem);

motowidło n
dipanatoio
(włókiennictwo) przyrząd służący do odmierzania i zwijania w motki nici lub przędzy;

motto ˈmɔtːɔ n
motto
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) cytat poprzedzający treść utworu;

motyka mɔˈtɨka n
zappa
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
farfalla
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motylek n
farfallina
(zdrobniale) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały motyl

motylkowate n
fabacee leguminose
(botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców;

motywacja ˌmɔtɨˈvaʦ̑ʲja n
motivazione esortazione
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji

motłoch n
bordaglia ciurmaglia marmaglia teppaglia
(pogardliwie, pogardliwy) tłum chuliganów, hołota

mowa ciała n
linguaggio del corpo
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
la parola è d'argento, e il silenzio è d'oro
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć

mowa zależna ˈmɔva zaˈlɛʒna n
discorso indiretto
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) przytoczenie czyichś słów w formie zdania podrzędnego podporządkowane narracji

mozaika mɔˈzajka n
mosaico
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

mozaizm n
mosaismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaizm

mozambicki ˌmɔzãmˈbʲiʦ̑ʲci adj
mozambicano
odnoszący się do państwa Mozambik, związany z Mozambikiem

mozarab n
mozarabo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijanin żyjący na Półwyspie Iberyjskim pod dominacją Arabów;

mozarabski adj
mozarabico
związany z mozarabami, dotyczący mozarabów

mozolny mɔˈzɔlnɨ adj
faticoso arduo duro penoso spossante
wymagający sporego wysiłku i dużo cierpliwości, pochłaniający wiele czasu

mozzarella n
mozzarella
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) biały, miękki, wilgotny ser o łagodnym smaku, dawniej wytwarzany z mleka bawolic, dziś – z mleka krowiego;

mozół n
fatica travaglio
praca wymagająca ogromnego wysiłku i dużego nakładu cierpliwości

mołdawski mɔwˈdafsʲci adj
moldavo
odnoszący się do Mołdawii

mołdawski mɔwˈdafsʲci n
moldavo
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mołdawii

może ˈmɔʒɛ particle
forse può darsi
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
possibilità
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
possibile
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

można ˈmɔʒna v
si potere
jest możliwe do wykonania

mrowie ˈmrɔvʲjɛ n
formicaio
wielka ilość, liczba czegoś lub kogoś, zwłaszcza gdy widziane z daleka

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
formicaio
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;
(przenośnie, przenośnia) zgromadzenie ludzi, zbiorowisko

mrozoodporny adj
resistente al freddo
odporny na mróz

mroźny ˈmrɔʑnɨ adj
freddo
przejmująco zimny

mrugać ˈmruɡaʨ̑ v
ammiccare
wykonywać szybkie ruchy powiekami

mrówka ˈmrufka n
formica
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówkojad mrufˈkɔjat n
formichiere mangiaformiche mirmecofago
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrówkowy mrufˈkɔvɨ adj
formico
taki jak u mrówki lub mrówek

mrówkożer n
mangiamoscerini
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Conopophaga Vieillot;
numbat
(zoologia, zoologiczny) Myrmecobius Waterhouse, niewielki torbacz występujący w Australii;

mrównik ˈmruvʲɲik n
oritteropo
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

mróz mrus n
gelo gelata
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

msza m̥ʃa n
messa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;

msza pasterska n
messa di mezzanotte
(kościelny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia

msza święta n
santo messa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;

mszał n
messale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
afide pidocchio delle piante
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach;

mucha ˈmu.xa n
mosca
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

mucha domowa n
mosca domestica
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;

muchobójczy adj
moschicida
zabijający muchy

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
amanita ovolo
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;

muchomor cytrynowy muˈxɔ̃mɔr ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
amanita citrina
(mikologia, mikologiczny) Amanita citrina Pers., gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o cytrynowej barwie kapelusza;

muchomor czerwonawy muˈxɔ̃mɔr ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ n
tignosa vinata tignosa rosseggiante
(mikologia, mikologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych;

muchomor sromotnikowy muˈxɔ̃mɔr ˌsrɔ̃mɔtʲɲiˈkɔvɨ n
amanita falloide
(mikologia, mikologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza;

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
muezzin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;

mufka n
manicotto
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety;

muflon n
muflone muffione mufione
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;

mugol ˈmuɡɔl n
babbano
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;

multi- prefix
multi-
(zobacz) wielo-

multiinstrumentalista n
polistrumentista pluristrumentista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na wielu instrumentach

multimedialny ˌmultʲĩmɛˈdʲjalnɨ adj
multimediale
wykorzystujący multimedia, zrobiony z wykorzystaniem multimediów, łączący w sobie różne środki audiowizualne

multimilioner n
multimilionario stramilionario
mężczyzna, który posiada wielomilionowy majątek

multimilionerka n
multimilionaria
kobieta, która posiada wielomilionowy majątek

multiplikacja ˌmultʲiplʲiˈkaʦ̑ʲja n
moltiplicazione
nazwa czynności lub faktu zwielokrotnienia ilości czegoś

mumia ˈmũmʲja n
mummia
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mumifikacja n
mummificazione
proces konserwacji zwłok w celu zabezpieczenia przed rozkładem

mur mur n
muraglia
(architektura, architektoniczny) murowane ogrodzenie, zwykle kamienne
muro
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny
muro muraglia
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku

mur oporowy n
muro di sostegno
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu;

mural ˈmural n
murale
(sztuka) malowidło ścienne, najczęściej monumentalne, o charakterze artystycznym lub reklamowym;

muralista n
muralista
(sztuka) artysta plastyk, który tworzy murale

murarski adj
murario
(technologia, technika, techniczny) dotyczący murarza i jego pracy

murarz ˈmuraʃ n
muratore
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

murena n
murena
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;

murena śródziemnomorska n
murena mediterranea
(ichtiologia, ichtiologiczny) Muraena helena Linnaeus, drapieżna ryba morska z rodziny murenowatych o wydłużonym ciele;

murga n
murga
(spożywczy) dolna, odpadowa frakcja w procesie oczyszczania oliwy po jej wytłoczeniu

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
dovere
być zobowiązanym do zrobienia czegoś
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami

muskać v
sfiorare
dotykać delikatnie

muskowit muˈskɔvʲit n
muscovite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;

musować v
spumeggiare
(fizyka, fizyczny) wydzielać gaz jako ciecz

muszelka muˈʃɛlka n
conchiglia
makaron w kształcie muszelek (1.3)

muszka ˈmuʃka n
cravatta a farfalla cravattino farfallino
rodzaj ozdoby noszonej przez mężczyzn zamiast krawata;

muszka owocowa n
moscerino della frutta
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad zjadający drożdże z fermentujących owoców

muszkatela n
colomba imperiale
(ornitologia, ornitologiczny) Ducula Hodgson, duży ptak z podrodziny treronów, w obrębie rodziny gołębiowatych;

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
moschetto
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,

muszkieter n
moschettiere
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;

muszla ˈmuʃla n
conchiglia
skorupa małża lub ślimaka

muszla klozetowa n
water tazza
ceramiczne siedzisko, element wyposażenia ubikacji;

musztarda muˈʃtarda n
mostarda senape
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
mutazione
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;

mutagen n
mutageno
czynnik zdolny do wywołania mutacji w żywym organizmie

mutagenność n
mutagenicità
cecha tego, co mutagenne, co powoduje mutacje w organizmach żywych

mutazylizm ˌmutaˈzɨlʲism̥ n
mutazilismo
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) racjonalistyczny kierunek w arabskiej filozofii średniowiecznej postulujący alegoryczne rozumienie Koranu w przypadku kolizji jego treści z rozumem;

mutualizm n
mutualismo
(ekologia, ekologiczny) nieodzowna, ścisła współzależność dwóch różnych gatunków czerpiących obopólne korzyści, przy czym jeden gatunek nie jest zdolny do życia bez obecności drugiego

muza ˈmuza n
musa
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
museo
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
musulmano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
musulmano
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzyczka muˈzɨʧ̑ka n
musichetta
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: muzyka

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
musicale della musica di musica
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyk ˈmuzɨk n
musicista
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
musica
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków

muzykalny ˌmuzɨˈkalnɨ adj
musicale
uzdolniony muzycznie, wrażliwy na muzykę

muzykant muˈzɨkãnt n
musicante suonatore
(potocznie, potoczny) osoba grająca na instrumencie muzycznym nie posiadająca wykształcenia muzycznego

muzykolog n
musicologo
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) badacz twórczości muzycznej

muzykologia n
musicologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muzykologiczny adj
musicologico
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzykologią

muzykować ˌmuzɨˈkɔvaʨ̑ v
fare musica suonare
grywać na instrumencie muzycznym, zwykle amatorsko lub towarzysko

muł muw n
mulo
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uparta, bardzo niechętna do zmiany swojego zdania
melma
(geologia, geologiczny) naturalny, grząski i błotnisty osad zbiorników wodnych;

my mɨ personalPronoun
noi noialtri
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲiʧ̑ka n
portasapone
pojemnik na mydło

mydlarz ˈmɨdlaʃ n
saponaio saponaro
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba produkująca mydło
(dawniej, dawny) właściciel sklepu z mydłem
(handel, handlowy) sprzedawca w sklepie z mydłem

mydliny n
saponata
rozpuszczone w wodzie mydło

mydlić v
insaponare insaponarsi
nacierać zmoczonym mydłem
insaponarsi
mydlić samego siebie

mydlić oczy v
gettare polvere negli occhi
świadomie, celowo wprowadzać w błąd pozorami, okłamywać, oszukiwać

mydlnica lekarska mɨdlʲˈɲiʦ̑a lɛˈkarska n
saponaria
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej;

mydło ˈmɨdwɔ n
sapone
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mydło do golenia n
sapone da barba
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bryłka mydła używanego do wytwarzania pianki do golenia

myjnia ˈmɨjɲa n
autolavaggio
miejsce i urządzenia do mycia pojazdów

mykolog mɨˈkɔlɔk n
micologo
(biologia, biologiczny) człowiek biegły w dziedzinie mykologii

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
micologia
(mikologia, mikologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;

mykologiczny adj
micologico
związany z mykologią

mylić ˈmɨlʲiʨ̑ v
sbagliare
błędnie identyfikować daną rzecz jako co innego lub daną osobę jako kogoś innego
avere torto essere in torto sbagliarsi sgarrare
popełniać błędy

mylny ˈmɨlnɨ adj
abbagliante fuorviante
wprowadzający w błąd
erroneo
wynikający z pomyłki, błędu

myrmeko-
mirmeco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z mrówkami

myrmekologia ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja n
mirmecologia
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach;

mysz mɨʃ n
mouse topo sorcio
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora
topo
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych
topo sorcio
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;

mysz komputerowa n
mouse
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;

myszka ˈmɨʃka n
mouse
(potocznie, potoczny) mysz komputerowa
topolino
(zdrobniale) od mysz

myszołowiec rdzawoskrzydły n
falco di Harris poiana di Harris
(ornitologia, ornitologiczny) Parabuteo unicinctus harrisi, podgatunek ptaka z rodziny jastrzębiowatych;

myć mɨʨ̑ v
lavare
czyścić coś za pomocą wody
lavarsi
czyścić siebie samego za pomocą wody

myśl mɨɕl̥ n
idea
(potocznie, potoczny) pomysł
pensiero
efekt pracy umysłu
zbiór powiązanych idei

myślenie magiczne mɨɕˈlɛ̃ɲɛ maˈɟiʧ̑nɛ n
pensiero magico
(psychologia, psychologiczny) rozumowanie, w którym myślenie jest tożsame z działaniem;

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
pensare riflettere
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛʦ̑ n
caccia
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
cacciatore
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

myślowy adj
mentale
związany z myślami, dotyczący myśli

móc muʦ̑ modal
potere
być w stanie coś wykonać, zrobić
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się

mój muj pronoun
mio
1. (osoba) lp

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
bibliofago
(potocznie, potoczny) owad żyjący w książkach;
topo di biblioteca bibliofago
osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu

mówca ˈmufʦ̑a n
relatore parlatore
człowiek wygłaszający mowę, dający przemówienie; ten, który zabiera głos podczas kongresu, zebrania

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
parlare
posługiwać się jakimś językiem
używać mowy
rozmawiać

mówić od rzeczy ˈmuvʲiʨ̑ ɔd‿ˈʒɛʧ̑ɨ v
parlare della rava e della fava vaneggiare
mówić bez sensu, pleść głupstwa

mózg musk n
cervello cervella
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

mózgownica n
zucca boccia
(potocznie, potoczny) mózg jako siedlisko rozumu

mózgowo-rdzeniowy adj
cerebrospinale
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem i rdzeniem kręgowym

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
cerebrale
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem, dotyczący mózgu

móżdżkowy adj
cerebellare
(anatomia, anatomiczny) związany z móżdżkiem, dotyczący móżdżku

mączny adj
farinaceo
zrobiony z mąki, zawierający mąkę

mądrala mɔ̃nˈdrala n
nientologo cacasenno saccente
ktoś wymądrzający się

mądrej głowie dość dwie słowie ˈmɔ̃ndrɛj ˈɡwɔvʲjɛ ˈdɔʑʥ̑ ˈdvʲjɛ ˈswɔvʲjɛ proverb
a buon intenditor poche parole
mądremu człowiekowi nie trzeba wiele mówić, bo szybko rozumie, o co chodzi

mądrościowy adj
sapienziale
odnoszący się do mądrości, związany z mądrością

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
sapienza saggezza
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
saggio sapiente
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie

mąka ˈmɔ̃ŋka n
farina
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąka owsiana n
farina d'avena
(spożywczy) mąka uzyskana z ziarna owsa

mąka pszenna n
farina di grano farina di frumento
(spożywczy) mąka wytwarzana z drobno zmielonych zieren pszenicy;

mąka żytnia n
farina di segale
(spożywczy) mąka uzyskana z ziarna żyta;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
marito
mężczyzna będący w małżeństwie

męczennica ˌmɛ̃n͇ʧ̑ɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
fiore della passione passiflora
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju męczennica (1.2)
martire
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która zginęła za wiarę lub inną ideę

męczennik n
martire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

męczeństwo n
martirio
znoszenie mąk (przeważnie z powodów religijnych bądź politycznych)

męczyć ˈmɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
molestare
dokuczać
stancare
nużyć
tormentare torturare assillare
zadawać męki, dręczyć

męczący adj
faticoso stancante
powodujący zmęczenie fizyczne

męka ˈmɛ̃ŋka n
tormento
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne)

męki Tantala ˈmɛ̃ŋʲci tãnˈtala n
supplizio di Tantalo
(książkowy) cierpienie wynikające z niemożności zaspokojenia pragnienia rzeczy, które wydają się osiągalne

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
maschile
dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny

męsko adv
virilmente
w sposób właściwy mężczyznom

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
virilità
(seksuologia, seksuologiczny) potencja seksualna mężczyzny
virilità mascolinità
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;

męstwo ˈmɛ̃w̃stfɔ n
coraggio
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo
fortezza
cnota moralna, jedna z czterech cnót kardynalnych;

mętny ˈmɛ̃ntnɨ adj
nuvoloso
bez blasku
słabo widoczny, widziany jak przez mgłę
torbido nuvoloso
zawierający męty, z zanieczyszczeniem

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
uomo
dorosły człowiek płci męskiej;

młodociany adj
minorenne
taki, który wciąż nie posiada cech dorosłości; wciąż zbyt młody

młodociany n
minorenne
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks karny) osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
gioventù giovinezza adolescenza
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
giovane
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
novello
niedawno wyrosły

młody ˈmwɔdɨ n
ragazzino giovanotto
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) o osobie młodszej od pozostałych
sposo
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody

młokos n
giovinastro sbarbatello
(lekceważąco, lekceważący) o dorastającym chłopcu

młot mwɔt n
martello
(sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek
(technologia, technika, techniczny) maszyna do rozbijania betonu lub nawierzchni drogi;
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek rekina o spłaszczonej głowie

młotek ˈmwɔtɛk n
martello maglio
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn wodny n
mulino ad acqua
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
mugnaio mulinaro
człowiek, który miele mąkę w młynie

młynek do kawy n
macinacaffè
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy

młócić v
trebbiare dilollare
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn

mścicielka n
vendicatrice
kobieta dokonująca zemsty, mszcząca się

mściwy ˈm̥ʲɕʨ̑ivɨ adj
vendicativo
skłonny do zemsty, niewybaczający

mżawka ˈmʒafka n
pioggerella pioviggine acqueruggiola
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

na na preposition
a in
…opisujący cel
per a su
…opisujący moment w czasie
per di in
…opisujący miarę, zakres, stopień
su a in sopra per
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

na Boga interjection
santa pazienza
wykrzyknik wyrażający oburzenie

na amen adv
del tutto pienamente
bez opamiętania, całkowicie, na całego
per sempre
na zawsze

na boku adv
a parte
z dala od czegoś

na całej linii na‿ˈʦ̑awɛj ˈlʲĩɲji adv
su tutta la linea
całkowicie, kompletnie

na chybił trafił adv
a casaccio
losowo, przypadkowo

na dobre i na złe adv
nel bene e nel male
na zawsze bez względu na okoliczności

na dłuższą metę idiom
a lungo andare alla lunga
w dalszej perspektywie czasowej, po upływie dostatecznie długiego czasu

na fali na‿ˈfalʲi adj
sulla cresta dell'onda
(potocznie, potoczny) popularny, modny

na gwałt na‿ˈɡvawt idiom
in un baleno in un lampo
szybko, nagle

na głos adv
ad alta voce
tak, że wyraźnie słychać

na kopy
a carrate
(potocznie, potoczny) bardzo dużo, mnóstwo

na koń na‿ˈkɔ̃ɲ interjection
a cavallo
(przestarzałe, przestarzały) wykrzyknik rozkazujący dosiąść konia

na litość boską na‿ˈlʲitɔʑʥ̑ ˈbɔskɔ̃w̃ interjection
santa pazienza
wykrzyknik wyrażający oburzenie

na medal na‿ˈmɛdal idiom
al bacio
(przysłówek) dobrze, w sposób godny pochwały

na miłość boską interjection
santa pazienza
wykrzyknik wyrażający oburzenie

na mocy adv
in forza di
zgodnie z umową, respektując zawarty układ

na ogół na‿ˈɔɡuw adv
usuale
zazwyczaj, przeważnie

na oko na‿ˈɔkɔ adv
a occhio e croce
(potocznie, potoczny) mniej więcej, w przybliżeniu

na pewniaka ˌna‿pɛvʲˈɲaka adv
a colpo sicuro
(potocznie, potoczny) z pewnością, na pewno, bez cienia wątpliwości

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
certamente sicuramente indubbiamente
z całą pewnością, bez wątpliwości

na pierwszy rzut oka na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka
a prima vista
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy

na piśmie adv
per iscritto
będąc zapisanym

na początku ˌna‿pɔˈʧ̑ɔ̃ntku adv
in principio
jako pierwsze w czasie

na przekór
a dispetto di
niezgodnie z czyjąś wolą; przeciw okolicznościom; na złość komuś

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
ad esempio per esempio
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na rzecz
per pro
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

na sto procent na‿ˈstɔ ˈprɔʦ̑ɛ̃nt adv
al cento per cento
całkowicie, zupełnie
na pewno, z pewnością

na ucho na‿ˈuxɔ adv
all'orecchio
szepcząc wprost do ucha

na wagę złota na‿ˈvaɡɛ ˈzwɔta idiom
a peso d'oro
unikatowe, poszukiwane i zarazem bardzo wartościowe, cenione lub kosztowne

na wieczne czasy adv
per sempre
(przestarzałe, przestarzały) na zawsze, na wieki wieków

na wieki adv
in eterno
na zawsze

na wieki wieków adv
nei secolo dei secolo
na zawsze, na wieki

na wiosnę adv
di primavera in primavera
w czasie trwania wiosny, po zimie

na wskroś na‿ˈfskrɔɕ adv
da parte a parte
(książkowy) na wylot, na przestrzał, przez
fino in fondo
(przenośnie, przenośnia) do głębi, całkowicie, zupełnie

na wynos na‿ˈvɨ̃nɔs adj
da asporto
o daniach, napojach: taki, który można wziąć ze sobą

na wznak na‿ˈvznak adv
supino
leżąc na plecach

na zawsze adv
per sempre
bez możliwości zmiany danego stanu

na zmianę adv
alternamente
wykonując lub występując na przemian

na złamanie karku ˌna‿zwãˈmãɲɛ ˈkarku adv
a rotta di collo
bardzo szybko, w ogromnym pośpiechu, bez zwracania uwagi na niebezpieczeństwa i przeszkody

na złodzieju czapka gore ˌna‿zwɔˈʥ̑ɛ̇ju ˈʧ̑apka ˈɡɔrɛ proverb
al ladro fa paura anche un sorcio
sytuacja, gdy winowajca dręczony wyrzutami sumienia boi się zdemaskowania, a jednak swoim zachowaniem wzbudza podejrzenia

na łeb na szyję adv
a rotta di collo
bardzo szybko, w ogromnym pośpiechu, bez zwracania uwagi na niebezpieczeństwa i przeszkody

nabab n
nababbo
(historia, historyczny, historycznie) tytuł muzułmańskiego księcia w północnych Indiach;

nabatejski adj
nabateo
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Nabatei lub Nabatejczyków; pochodzący z Nabatei

nabiałowy adj
caseario
związany z nabiałem, dotyczący nabiału

nabierać naˈbʲjɛraʨ̑ v
far vedere il lupo al pozzo imbrogliare ingannare
(potocznie, potoczny) okłamywać, zwodzić kogoś, naciągać
prendere
czerpać, zagarniać

nabić ˈnabʲiʨ̑ v
infilzare
uderzając, osadzić coś na czymś; przybić coś na czymś

nabić w butelkę ˈnabʲiʥ̑ v‿buˈtɛlkɛ v
dare un bidone a qualcuno mettere nel sacco tirare il pacco a qualcuno
(potocznie, potoczny) oszukać kogoś

nabożeństwo n
culto venerazione
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szacunek lub zachwyt okazywane komuś lub czemuś, często przesadny
funzione ufficio
(kościelny) obrzęd religijny, niekiedy znacznie rozbudowany, odbywający się najczęściej w świątyni;

nabożeństwo majowe n
funzione serale di maggio con la litania alla Vergine
(kościelny) nabożeństwo maryjne odprawiane w maju

nabywać v
acquistare
dochodzić do czego
(handel, handlowy) otrzymywać w posiadanie poprzez kupno lub wymianę

nabłonkowy adj
epiteliale
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nabłonka

naciągaczka n
truffatrice
kobieta, która naciąga, wykorzystuje (zazwyczaj finansowo); wyzyskiwaczka

naciągać v
mettere a posto
powodować powrót przemieszczonego elementu kostnego lub stawowego na swoje miejsce
spillare
osiągać coś czyimś kosztem
tendere
napinać przez ciągnięcie
essere in infusione
o płynie nabierać właściwości

nacięcie n
intaglio tacca
efekt nacięcia (1.1)

nacięcie krocza n
episiotomia
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;

nacjonalista ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
nazionalista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nacjonalizmu

nacjonalistka ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲistka n
nazionalista
zwolenniczka nacjonalizmu

nacjonalistyczny ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
nazionalista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
nazionalismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;

naczelnik n
questore
osoba stojąca na czele instytucji lub organizacji

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
emangioma
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych

naczynie naˈʧ̑ɨ̃ɲɛ n
vaso
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)
vaso recipiente
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia

naczynie krwionośne n
vaso sanguigno
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

naczynie włosowate n
capillare vaso capillare
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała

naczyniowy ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ adj
vascolare
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego

nad nat preposition
sopra
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia

nadajnik n
trasmettitore
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika

nadal ˈnadal adv
ancora
w dalszym ciągu, dalej, wciąż jeszcze

nadbrzeże n
costiera
obszar nad brzegiem zbiornika wodnego

nadbrzusze nadˈbʒuʃɛ n
epigastrio
(anatomia, anatomiczny) górna okolica brzucha;

nadbudówka n
cassero
(marynarka) pomieszczenie na górnym pokładzie statku

nadciśnienie n
ipertensione
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne

nadciśnienie płucne ˌnatʲʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈpwuʦ̑nɛ n
ipertensione polmonare
(medycyna, medyczny) nieprawidłowe, zwiększone ciśnienie w tętnicy płucnej

nadcząsteczkowy adj
supramolecolare
związany z nadcząsteczkowością, odnoszący się do nadcząsteczkowości

nadczłowiek n
superuomo oltreuomo
(filozofia, filozoficzny) jednostka przewyższająca pod każdym względem wszystkich ludzi;

naddźwiękowy ˌnadʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
supersonico
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu)

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
polso
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadgorliwość n
zelanteria
nadmierna gorliwość

nadir ˈnadʲir n
nadir
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu;

nadmiar ˈnadmʲjar n
dismisura esubero smisuratezza
zbyt duża ilość lub liczba czegoś

nadmierny nadˈmʲjɛrnɨ adj
eccessivo smisurato spropositato sregolato
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę

nadnaturalny ˌnadnatuˈralnɨ adj
soprannaturale sovrannaturale
który wykracza ponad to, co jest naturalne

nadnercze nadˈnɛrʧ̑ɛ n
surrene
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek;

nadnerczowy adj
surrenale
(anatomia, anatomiczny) związany z nadnerczem, dotyczący nadnercza

nadproże n
piattabanda
(budownictwo) poziomy element konstrukcyjny nad otworem okiennym lub drzwiowym, przenoszący ciężar ściany znajdującej się nad otworem na mur po obu stronach otworu;

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
superconduttività superconduzione
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;

nadrabiać miną v
fare un buon viso a cattivo gioco
udawać, że wszystko jest w porządku, mimo że sytuacja przedstawia się źle

nadrząd n
superordine
(biologia, biologiczny) (systematyka) jednostka obejmująca rzędy

nadsiarczan n
persolfato
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu nadtlenodisiarkowego

nadstawić drugi policzek natˈstavʲiʥ̑ ˈdruɟi pɔˈlʲiʧ̑ɛk v
porgere l'atra guancia
na zło odpowiedzieć dobrem, na nienawiść miłością; nie odpowiadać przemocą na przemoc

nadtlenek wodoru natˈːlɛ̃nɛɡ vɔˈdɔru n
perossido di idrogeno
(chemia, chemiczny) syropowata, bezbarwna ciecz; nieorganiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków; jedna z reaktywnych form tlenu;

nadustek n
clipeo
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) zewnętrzny skleryt głowy znajdujący się poniżej szwu epistomalnego, zestawiony ruchomo z wargą górną

nadużycie n
abuso
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem

nadużywać ˌnaduˈʒɨvaʨ̑ v
abusare
używać w nadmiarze, przesadzać

nadwozie n
carrozzeria
część górna pojazdu;

nadwrażliwość n
ipersensibilità
(fizjologia, fizjologiczny) indywidualna cecha organizmu, która polega na występowaniu nieprawidłowych, nadmiernych reakcji przy kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym;

nadwzroczność n
ipermetropia
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadziać v
farcire
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypełnić nadzieniem
infilzare
wbić na coś ostrego

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
speranza
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia

nadzieja umiera ostatnia naˈʥ̑ɛ̇ja ũˈmʲjɛra ɔˈstatʲɲa proverb
la speranza è l'ultima a morire
nigdy nie należy tracić ducha

nadzorować ˌnadzɔˈrɔvaʨ̑ v
sorvegliare controllare vigilare
sprawować kontrolę nad czymś

nadzwyczajnie ˌnadzvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
straordinariamente
w sposób niezwykły, nadzwyczajny, nieprzeciętny; bardzo

nafta ˈnafta n
nafta
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;

naga prawda ˈnaɡa ˈpravda n
nuda verità
(przenośnie, przenośnia) prawda, fakt zawierający najistotniejszą treść; fakt pozbawiony ozdobników, uzupełnień, zbędnych dodatków

nagana naˈɡãna n
rabbuffo reprimenda biasimo lavata di capo ramanzina titata d'orecchi
upomnienie za niewłaściwe postępowanie lub za wykroczenie

nagi ˈnaɟi adj
nudo
bez ubrania, rozebrany do naga

nagietek naˈɟɛtɛk n
calendola fiorrancio
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nagietek (1.1)

nagietek polny n
fiorrancio selvatico
(botanika, botaniczny) Calendula arvensis, jednoroczna roślina zielna, jednopienna, o żółtych lub pomarańczowych kwiatach;

nagle ˈnaɡlɛ adv
improvvisamente all'improvviso di colpo a un tratto bruscamente di punto in bianco
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

naglić v
incalzare pressare urgere
pobudzać do pośpiechu, usilnie nalegać lub naciskać do zrobienia czegoś

naglący adj
urgente
wymagający natychmiastowych działań

nagolennik ˌnaɡɔˈlɛ̃ɲːik n
schiniere
(historia, historyczny, historycznie) część zbroi ochraniająca goleń;

nagradzać v
premiare
przyznawać nagrodę

nagroda naˈɡrɔda n
ricompensa premio palio
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę

nagrzewnica n
riscaldatore
urządzenie służące do ogrzewania powietrza;

nagły ˈnaɡwɨ adj
improvviso repentino brusco
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka

nagłówek naˈɡwuvɛk n
intestazione
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem

naigrawać się v
beffare burlarsi prendersi gioco
złośliwie żartować z kogoś lub czegoś

naiwniak naˈ<sup>j</sup>ivʲɲak n
pollo
(potocznie, potoczny) człowiek naiwny i łatwowierny

naiwność naˈ<sup>j</sup>ivnɔɕʨ̑ n
semplicità dabbenaggine
bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
candido dabbene gonzo ingenuo
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności

naj- naj prefix
più
…służący do tworzenia stopnia najwyższego od stopnia wyższego przymiotników i przysłówków

najczęściej najˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ̇j adv
solitamente
zwykle

najem n
affitto
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania

najemnik naˈjɛ̃mʲɲik n
mercenario
(wojskowość, wojskowy) wynajęty za pieniądze, niezależny żołnierz;

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
prima dapprima sulle prime
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności

najprzód adv
in primo luogo
(dawniej, dawny) najpierw, w pierwszej kolejności, przede wszystkim

najądrze n
epididimo
(anatomia, anatomiczny) narząd płciowy męski wewnętrzny, przylegający od góry do jądra;

nakaz ˈnakas n
ingiunzione
norma działania

naklejka naˈklɛjka n
adesivo autoadesivo
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;

nakolannik ˌnakɔˈlãɲːik n
ginocchiera
ochraniacz na kolano

nakrywać naˈkrɨvaʨ̑ v
apparacchiare
układać na stole, przed posiłkiem, zastawę, sztućce, serwetki itp.
sgamare
przyłapywać, zastać kogoś na czymś występnym lub wstydliwym

nakręcać v
avvitare
kręcąc mocować coś na gwintowanym przedmiocie
avvolgere
okręcać lub nawijać coś wokół czegoś
caricare
uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia
caricare spronare
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wpływać na kogoś, sprawiając że nabiera więcej chęci i energii do działania
girare
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) realizować film
avvolgersi
być okręcanym lub nawijanym na coś
caricarsi
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nabierać coraz więcej zaangażowania emocjonalnego

naktuz n
chiesuola abitacolo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska szafka stanowiąca podstawę kompasu okrętowego;

nalegać v
insistere fare pressione
mocno lub uparcie domagać się czegoś

nalewka naˈlɛfka n
infusione infuso
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo
liquore
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem

naleśnik naˈlɛɕɲik n
crespella crêpe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

należy naˈlɛʒɨ v
conviene
powinno się; warto, trzeba, wypada

nalot dywanowy ˈnalɔd ˌːɨvãˈnɔvɨ n
bombardamento a tappeto bombardamento d'area bombardamento di saturazione
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;

namaszczenie n
unzione
(rzeczownik odczasownikowy) od namaścić

namaszczenie chorych n
unzione degli infermi unzione dei malati
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament udzielany osobom ciężko chorym;

namawiać nãˈmavʲjäʨ̑ v
convincere
nakłaniać kogoś do czegoś; przekonywać kogoś, zachęcać

namibijski ˌnãmʲiˈbʲijsʲci adj
namibiano
odnoszący się do państwa Namibia

namiot ˈnãmʲjɔt n
tenda
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
appassionato passionale
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś
sensuale
świadczący o pożądaniu

nano- ˈnãnɔ prefix
nano-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
nanometro
jednostka długości równa jednej miliardowej metra

napa ˈnapa n
bottone a pressione bottone automatico
rodzaj zatrzasku mocowanego po obu stronach zapinanego ubrania;

napad ˈnapat n
aggressione rapina
atak, napaść, zaatakowanie; napadnięcie na kogoś

napadowa nocna hemoglobinuria n
emoglobinuria parossistica notturna
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem;

napadowy adj
parossistito
dotyczący napadów, charakteryzujący się napadami

napar ˈnapar n
infusione tisana
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;

napastnik naˈpastʲɲik n
aggressore assalitore
strona atakująca, osoba dokonująca napaści
attacante centattacco centravanti
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki;

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
scrivere
wyrazić coś słowami na piśmie

napisy końcowe naˈpʲisɨ kɔ̃j̃nˈʦ̑ɔvɛ n
titoli di coda
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dodawana na końcu filmu, programu telewizyjnego itp., lista nazwisk aktorów obsady i osób zaangażowanych w produkcję

napiwek naˈpʲivɛk n
mancia
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napić się v
bere
przyjąć do ust i połknąć pewną ilość płynu

napletek naˈplɛtɛk n
prepuzio
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

napoleon n
marengo napoleone
(numizmatyka, numizmatyczny) dawna złota moneta francuska;

napoleoński adj
napoleonico
dotyczący życia i polityki Napoleona, charakterystyczny, typowy dla Napoleona, taki jak u Napoleona

napotny naˈpɔtnɨ adj
diaforetico
(medycyna, medyczny) taki, który powoduje intensywniejsze pocenie

naprawa naˈprava n
riparazione accomodatura aggiustatura
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów

naprawczy adj
riparatore
służący do naprawy; podejmowany aby coś naprawić; związany z naprawą

naprawdę naˈpravdɛ particle
davvero
…wyrażająca zdziwienie lub niedowierzanie mówiącego
davvero veramente effettivamente in realtà
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

naprawiać naˈpravʲjäʨ̑ v
riparare aggiustare riattare
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności

naprzemienny adj
alterno
następujący po sobie na przemian, zmieniający się kolejno

naprzykrzać się v
dare fastidio
nie dawać komuś spokoju; namolnie domagać się czegoś

naprzód ˈnapʃut adv
avanti
do przodu, przed siebie

napuszony adj
pieno di sé
pełen pychy

napój ˈnapuj n
bevanda bibita
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

napój gazowany n
gassosa
(spożywczy) zwykle orzeźwiający napój nasycony dwutlenkiem węgla

napór n
pressione
(fizyka, fizyczny) siła nacisku jaką ciecz wywiera na powierzchnię;
(przenośnie, przenośnia) silne oddziaływanie
pressione spinta
silna presja fizyczna na coś lub kogoś

napędowy adj
motrice propellente
związany z napędem, dotyczący napędu

napływać v
affluire
przybywać tłumnie
płynąc, gromadzić się gdzieś

narciarka narʲˈʨ̑arka n
sciatrice
forma żeńska od: narciarz

narciarstwo narʲˈʨ̑arstfɔ n
sci
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
sciatore
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narcystycznie adv
narcisisticamente
w sposób narcystyczny

narcyzm n
narcisismo
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

nard nart n
nardo
(botanika, botaniczny) nazwa roślin z rodzaju kozłek, głównie kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), nardu celtyckiego (Valeriana celtica), a także nardu indyjskiego (Nardostachys Jatamansi), znanych od starożytności, stosowanych do produkcji pachnideł oraz jako składnik mieszanek leczniczych
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym

narkolepsja n
narcolessia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
tossicodipendenza
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;

narkomański adj
narcomane
dotyczący narkomaństwa lub narkomana

narkotyk narˈkɔtɨk n
droga narcotico
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narobić bigosu naˈrɔbʲiʥ̑ bʲiˈɡɔsu v
farne di grosse
zrobić zamieszanie, ferment; zrobić kłopot, problem

narobić sobie wrogów naˈrɔbʲiʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈvrɔɡuf idiom
farsi dei nemici
zrazić do siebie większą ilość osób poprzez swoje zachowanie (postępowanie, słowa itp.)

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
nazionalità
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
nazionale
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narodowy socjalizm ˌnarɔˈdɔvɨ sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
nazionalsocialismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;

narodziny ˌnarɔˈʥ̑ĩnɨ n
nascita
akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka

narracyjny adj
narrativo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiający sobą występujące po kolei zdarzenia; stanowiący narrację

narta ˈnarta n
sci
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
violare trasgredire
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu

narwal ˈnarval n
unicorno
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych;

narybek naˈrɨbɛk n
avannotto
(ichtiologia, ichtiologiczny) młode ryby (do ukończenia pierwszego roku życia), które po zużyciu zawartości woreczka żółtkowego rozpoczęły samodzielne zdobywanie pokarmu;

narzeczeństwo n
fidanzamento
okres, w którym jest się narzeczonym i narzeczoną, okres od zaręczyn do ślubu
promessi sposi
para zaręczonych

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
fidanzata
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
fidanzato moroso
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narzekanie ˌnaʒɛˈkãɲɛ n
lagnanza
skarga, utyskiwanie

narzuta n
copriletto sopraccoperta
nakrycie na łóżko, tapczan, kanapę, często ozdobne

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
strumentale
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;

narzędnikowy adj
strumentale
(gramatyka) związany z narzędnikiem, dotyczący narzędnika

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
strumento utensile
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;

naród ˈnarut n
nazione
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nasieniowód n
deferente
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód wyprowadzający plemniki z jąder

nasienny adj
spermatico seminale
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nasienia męskiego

nasionko naˈɕɔ̃nkɔ n
semino
(zdrobniale) od: nasiono

nasiono naˈɕɔ̃nɔ n
seme
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;

nasiąknąć naˈɕɔ̃ŋknɔ̃ɲʨ̑ v
imbevere imbibire
aspekt dokonany od: nasiąkać

nasosznik trzęś n
ragno ballerino
(zoologia, zoologiczny) Pholcus phalangioides, gatunek pająka z rodziny nasosznikowatych;

nastawa ołtarzowa n
ancona dossale pala d'altare
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie;

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
adolescente
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat

następnie naˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
dopo
później, w chwili następnej

następować ˌnastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
calpestare
idąc wchodzić, trafiać na coś
occorrere
zdarzać się, stać się, odbywać się, dochodzić do skutku

następujący adj
seguente
taki, który następuje, który będzie zaraz wymieniony

nasyp ˈnasɨp n
terrapieno
(architektura, architektoniczny) wał usypany w celu podniesienia terenu w danym miejscu;

nasz naʃ pronoun
nostro
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
collana monile
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natarczywy adj
appiccicaticcio
żądający coś w sposób natrętny

natrzeć uszu ˈnaṭʃɛʨ̑ ˈuʃu v
strigliare
(przenośnie, przenośnia) skarcić kogoś, udzielić komuś reprymendy

natrętny naˈtrɛ̃ntnɨ adj
molesto
taki, który się komuś naprzykrza, taki, który nie daje spokoju, powraca lub powtarza się

natura naˈtura n
natura
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;

naturalność ˌnatuˈralnɔɕʨ̑ n
naturalezza
cecha tego, co naturalne

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
naturale
charakterystyczny dla natury

naturalny satelita ˌnatuˈralnɨ ˌsatɛˈlʲita n
satellite naturale
(astronomia, astronomiczny) (zobacz) księżyc;

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
subito immediatamente direttamente istantaneamente a botta calda all'istante
bardzo szybko, bez zwłoki

natychmiastowy adj
immediato subito
dziejący się natychmiast, bardzo szybko po jakimś wydarzeniu

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
insegnante aio precettore
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
scienza
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
scienziato
człowiek zajmujący się nauką;

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
scientifico
związany z nauką

nautyczny adj
nautico
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) związany z nautyką, dotyczący nautyki

nautyka n
nautica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o żeglowaniu;

nawa ˈnava n
navata
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;

nawarski adj
navarro
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry

nawałnica ˌnavawʲˈɲiʦ̑a n
bufera
(książkowy) gwałtowna burza połączona z silnym wiatrem

nawet ˈnavɛt particle
perfino addirittura
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją

nawijać v
aggomitolare attorcigliare
zwijać coś na coś

nawinąć naˈvʲĩnɔ̃ɲʨ̑ v
capitare tra le mani
(potocznie, potoczny) zjawić się tam gdzie się jest potrzebnym

nawyk ˈnavɨk n
abitudine
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;

nawóz ˈnavus n
fertilizzante
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;

nawłoć n
verga d'oro
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina rosnąca na polanach, w zaroślach i widnych lasach;

nazarejczyk n
nazareno
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (dawniej, dawny) Jezus Chrystus
nazareno nazareo nazoreo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek sekty judeochrześcijańskiej;
nazoreo
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (dawniej, dawny) określenie chrześcijanina stosowane przez żydów

nazaretanka n
nazaretana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu
mieszkanka Nazaretu

nazaretańczyk n
nazareno
mieszkaniec Nazaretu

nazaretański adj
nazaretano
odnoszący się do Nazaretu, związany z Nazaretem

nazista naˈʑista n
nazista
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu

nazizm ˈnaʑism̥ n
nazismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazjańczyk n
nazianzeno
(starożytność) mieszkaniec Nazjanzu

nazjański adj
nazianzeno
odnoszący się do Nazjanzu, związany z Nazjanzem

nazwa ˈnazva n
nome denominazione
wyraz lub termin określający coś

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
cognome
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazwisko panieńskie n
cognome da nubile cognome da signorina
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
chiamare
określać nazwą, mianem

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvaʥ̑ ˈʒɛʧ̑ɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
dire pane al pane e vino al vino chiamare le cose col loro nome
mówić szczerze, bez ogródek

naćpany adj
strafatto strippato
(pospolicie) odurzony narkotykami

nałóg ˈnawuk n
cattivo abitudine malvezzo vizio
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;

naśladowca n
copione
osoba, która kogoś naśladuje, wzoruje się na kimś

neandertalczyk ˌnɛãndɛrˈtalʧ̑ɨk n
uomo di Neandertal
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego;

neapolitanka ˌnɛapɔlʲiˈtãnka n
napoletana
mieszkanka Neapolu

neapolitańczyk ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
napoletano
mieszkaniec Neapolu

neapolitański ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci adj
napoletano
związany z Neapolem lub neapolitańczykami

nearktyczny adj
neartico neoartico
dotyczący Nearktyki, związany z Nearktyką

nefrektomia n
nefrectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie nerki;

nefropatia ˌnɛfrɔˈpatʲja n
nefropatia
(medycyna, medyczny) stan chorobowy w nerkach, choroba nerek

nefrotoksyczny adj
nefrotossico
(medycyna, medyczny) zdolny do powodowania uszkodzeń nerek

nefryt ˈnɛfrɨt n
giada nefrite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

negatyw nɛˈɡatɨf n
negativo
(fotografia) obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej mający odwrócone barwy;
(fotografia) (potocznie, potoczny) klisza negatywowa
commento negativo stroncatura
(slangowo) negatywny komentarz w serwisie internetowym

negatywnie adv
negativamente
w sposób negatywny, ujemnie

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
negativo
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy
wyrażający krytykę, dezaprobatę lub sprzeciw; przeczący
stwierdzający nieistnienie lub brak czegoś (w badaniu, eksperymencie, doświadczeniu)

negocjacje n
negoziato trattativa
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.

negocjowalny adj
negoziabile
taki, który może podlegać negocjacjom

nekrofag n
necrofago
(ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się padłymi zwierzętami

nekrofil n
necrofilo
(seksuologia, seksuologiczny) osoba czująca pociąg seksualny do martwych ciał

nekrofilia n
necrofilia
(seksuologia, seksuologiczny) parafilia polegająca na pociągu seksualnym do martwych ciał;

nekrofobia ˌnɛkrɔˈfɔbʲja n
necrofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed zwłokami, śmiercią

nekromancja n
negromanzia
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
nocepesca pescanoce
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc nektarynki (1.1)

nenia ˈnɛ̃ɲja n
nenia
w starożytnym Rzymie: pieśń żałobna, tren, lamentacja, elegia

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
neodimio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neofaszysta ˌnɛɔfaˈʃɨsta n
neofascista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neofaszyzmu

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
neofascismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;

neofobia ˌnɛɔˈfɔbʲja n
neofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia przed nowościami, nowinkami

neogotycki adj
neogotico
wykorzystujący elementy charakterystyczne dla gotyku

neogotyk n
neogotico
(sztuka) (architektura, architektoniczny) nawiązywanie do gotyku w architekturze i sztuce

neokantowski adj
neokantiano
(filozofia, filozoficzny) dotyczący neokantyzmu

neoliberalizm n
neoliberismo
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
neologismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

neon ˈnɛɔ̃n n
neon neo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

neonatolog ˌnɛɔ̃naˈtɔlɔk n
neonatologo
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista neonatologii
neonatologa
(medycyna, medyczny) lekarka, specjalistka neonatologii

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
neonatologia
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;

neonatologiczny adj
neonatologico
(medycyna, medyczny) związany z neonatologią, dotyczący neonatologii

neonazista ˌnɛɔ̃naˈʑista n
neonazista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neonazizmu

neonazizm ˌnɛɔ̃ˈnaʑism̥ n
neonazismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia odwołująca się do nazizmu;

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
neoplatonico
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników

neoprezbiter n
sacerdote novello
(kościelny) prezbiter w pierwszym roku po przyjęciu święceń

neoprofeska n
neoprofessa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, która dopiero co złożyła śluby zakonne

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
nepotismo
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi

neptek n
inetto
(lekceważąco, lekceważący) osoba niezaradna lub niezdarna

neptun ˈnɛptũn n
nettunio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerka ˈnɛrka n
rene
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

nerw nɛrf n
nervo
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;

nerw płciowo-udowy n
nervo genitofemorale
(anatomia, anatomiczny) nerw pochodzącym ze splotu lędźwiowego;

nerwowość nɛrˈvɔvɔɕʨ̑ n
nervosità
zaburzenie systemu nerwowego; przewrażliwienie, nadmierna pobudliwość, skłonność do zdenerwowania, rozdrażnienie

nerwowy nɛrˈvɔvɨ adj
nervoso nervino
(anatomia, anatomiczny) związany z nerwami, dotyczący nerwów
nervoso
o człowieku: taki, który szybko się denerwuje, ma słabe nerwy

nerytyczny adj
neritico
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) odnoszący się do strefy płytkich wód przybrzeżnych

nestorianin n
nestoriano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca, zwolennik doktryny nestorianizmu

netto ˈnɛtːɔ adv
netto
o cenie, pensji itp.: po odliczeniu wszelkich dodatkowych kosztów

neurasteniczny adj
nevrastenico
(psychologia, psychologiczny) właściwy neurastenii

neurastenik n
nevrastenico
(psychologia, psychologiczny) mężczyzna cierpiący na neurastenię

neuroborelioza n
neuroborreliosi
(medycyna, medyczny) choroba przenoszona przez chore kleszcze, dotykająca układ nerwowy i powodująca proces zapalny tkanki nerwowej

neurochirurgia ˌnɛwrɔxʲiˈrurʲɟja n
neurochirurgia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;

neurochirurgiczny adj
neurochirurgico
związany z neurochirurgią, dotyczący neurochirurgii

neurocybernetyczny adj
neurocibernetico
odnoszący się do neurocybernetyki, związany z neurocybernetyką

neurofizjologia n
neurofisiologia
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego

neuroleptyk n
neurolettico
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic

neurolog nɛwˈrɔlɔk n
neurologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego
neurologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka neurologii

neurologiczny adj
neurologico
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
neurone
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neuropata n
neuropatico
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na neuropatię, podatny na schorzenia nerwowe

neuropatia ˌnɛwrɔˈpatʲja n
neuropatia
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn;

neuropatka n
neuropatica
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na neuropatię, podatna na schorzenia nerwowe

neuropatolog n
neuropatologo
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie neuropatologii

neuropatyczny adj
neuropatico
związany z neuropatią

neuropsychiatryczny adj
neuropsichiatrico
dotyczący neuropsychiatrii, związany z zaburzeniami psychicznymi w organicznych chorobach układu nerwowego

neurotoksyna n
neurotossina
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego n
fattore neurotrofico cerebrale
białko wydzielane przez neurony, będące jednym z czynników wzrostu nerwów;

neutralizm n
neutralismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna państw, które nie przystępują do paktów militarnych oraz współpracują ze wszystkim krajami

neutralność ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɔɕʨ̑ n
neutralità neutralismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
neutrale neutro indifferente
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
neutrino
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutrofilia n
neutrofilia
(medycyna, medyczny) zwiększenie liczby granulocytów obojętnochłonnych we krwi obwodowej;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
neutrone
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

ni mniej, ni więcej adv
né più né meno
wprowadza pewne informacje, na które mówiący chce zwrócić szczególną uwagę

ni pies, ni wydra ˈɲi ˈpʲjɛsʲ ˈɲi ˈvɨdra idiom
né carne né pesce
(potocznie, potoczny) coś o czym trudno powiedzieć coś konkretnego, czego nie można określić znanymi pojęciami

niacyna ɲaˈʦ̑ɨ̃na n
niacina
(zobacz) witamina PP

niala n
nyala
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju niala (1.1)

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
niente nulla
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

nic a nic adv
niente di niente
zupełnie nic

nicejczyk n
niceno
mieszkaniec Nicei (miasta we Francji)

nicejka n
nicena
mieszkanka Nicei

nicejski ɲiˈʦ̑ɛjsʲci adj
nizzardo
pochodzący, wywodzący się z Nicei; odbywający się, znajdujący się w Nicei; mający związek z Niceą (we Francji)

nicień n
nematode
(zoologia, zoologiczny) Nematoda Rudolphi, pasożyt o wydłużonym, obłym ciele;

nicość n
nullità
pustka, brak, nieistnienie czegoś

niczyj ˈɲiʧ̑ɨj pronoun
di nessuno
nie należący do nikogo/żadnej osoby, nie pochodzący od nikogo

nie ɲɛ particle
no non
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
non no
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów

nie chwal dnia przed zachodem słońca ˈɲɛ‿xfal ˈdʲɲa ˌpʃɛd‿zaˈxɔdɛ̃m ˈswɔ̃j̃nʦ̑a proverb
non dire gatto se non ce l'hai nel sacco
nie ciesz się z pozytywnych efektów zbyt wcześnie, bo możesz zapeszyć

nie czuć nóg ˈɲɛ‿ʧ̑uʨ̑ ˈnuk v
essere stanco morto
być bardzo zmęczonym po długim chodzeniu, bieganiu

nie ma ˈɲɛ‿ma v
non ci essere
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie istnieje
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
non c'è fumo senza arrosto
nie ma skutku bez przyczyny

nie ma mowy ˈɲɛ‿ma ˈmɔvɨ interjection
neanche per idea
o czymś zupełnie niemożliwym do zrealizowania; stanowcza odmowa

nie ma róży bez kolców ˈɲɛ‿ma ˈruʒɨ bɛs‿ˈkɔlʦ̑uf proverb
non c'è rosa senza spine
nie ma radości bez smutku; wszystko ma zalety i wady

nie ma za co interjection
figurati non c'è di che
odpowiedź na „dziękuję”

nie mieć sobie równych ˈɲɛ‿mʲjɛ̇ʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈruvnɨx idiom
non avere paragoni
być w czymś najlepszym ze wszystkich

nie mów hop, póki nie przeskoczysz ˈɲɛ‿muf ˈxɔp ˈːuci ˌɲɛ‿pʃɛˈskɔʧ̑ɨʃ proverb
non dire gatto se non ce l'hai nel sacco
nie należy świętować sukcesu przed zakończeniem pracy

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
Roma non fu fatta in un giorno Roma non è stata costruita in un giorno
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie od razu Rzym zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈʒɨ̃m ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
Roma non fu fatta in un giorno Roma non è stata costruita in un giorno
wytrwałość popłaca

nie sprzedać tanio swojej skóry ɲɛ‿ˈspʃɛdaʨ̑ ˈtãɲɔ ˈsfɔjɛ̇j ˈskurɨ v
vendere cara la pelle
najczęściej w odniesieniu do realiów jakiejś rywalizacji: wprawdzie ulec jakiemuś przeciwnikowi, ale po walce, honorowo, nie rezygnować do końca w przegranym pojedynku

nie spuszczać z oczu ɲɛ‿ˈspuʃʧ̑aʥ̑ ˈz‿ɔʧ̑u v
non perdere d'occhio
nieustannie na kogoś, na coś patrzeć, ani na chwilę nie przestać kogoś, czegoś obserwować

nie szata zdobi człowieka ɲɛ‿ˈʃata ˈzdɔbʲi ʧ̑wɔˈvʲjɛka proverb
l'abito non fa il monaco
nie należy oceniać ludzi po stroju czy wyglądzie, a po charakterze

nie taki diabeł straszny, jak go malują ɲɛ‿ˈtaci ˈdʲjabɛw ˈstraʃnɨ ˈjaɡ‿ːɔ maˈlujɔ̃w̃ proverb
il diavolo non è così brutto come lo si dipinge
coś okazało się prostsze, niż wyglądało na początku

nie wierzyć własnym oczom ɲɛ‿ˈvʲjɛʒɨʥ̑ ˈvwasnɨ̃m ˈɔʧ̑ɔ̃m idiom
non credere ai propri occhi
bardzo dziwić się czemuś; być bardzo zaskoczonym, zdumionym; uważać coś, co się widzi za rzecz nieprawdopodobną

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
non è tutto oro quel che luccica
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nie wylewać za kołnierz ˌɲɛ‿vɨˈlɛvaʥ̑ za‿ˈkɔwʲɲɛʃ v
alzare il gomito sbevazzare
(potocznie, potoczny) chętnie pić alkohol, lubić wypić

nie wywołuj wilka z lasu ˌɲɛ‿vɨˈvɔwuj ˈvʲilka ˈz‿lasu proverb
non svegliare il can che dorme
nie przewiduj pesymistycznie, bo się sprawdzi

nie zmrużyć oka ɲɛ‿ˈzmruʒɨʨ̑ ˈɔka v
non chiudere occhio
nie spać, zwłaszcza długo

nieadekwatnie adv
inadeguatamente
w sposób nieadekwatny

nieakceptowalny adj
inaccettabile
taki, który jest niemożliwy do zaakceptowania

nieaktualny adj
inattuale
taki, który nie jest aktualny; przestarzały, stary

nieaktywny ˌɲɛakˈtɨvnɨ adj
inattivo
taki, który nie działa, nie jest aktywny/włączony do działania

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
pericolo
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
pericoloso
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
blu azzurro
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;

niebieskoczelny adj
fronteblu
o niebieskim czole

niebo ˈɲɛbɔ n
cielo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie
cielo paradiso
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;

nieborak n
poveruomo
ze współczuciem o człowieku lub zwierzęciu

nieboskłon ɲɛˈbɔskwɔ̃n n
volta celeste volta del cielo
(książkowy) kopuła nieba, zwłaszcza jej dolna część

nieboszczka n
morta
kobieta, która umarła

nieboszczyk ɲɛˈbɔʃʧ̑ɨk n
defunto deceduto
człowiek zmarły

niebożę n
poveretta poveretto
(przestarzałe, przestarzały) ze współczuciem o człowieku lub zwierzęciu cierpiącym lub poszkodowanym

niebywały adj
insolito straordinario
taki, który prawie się nie zdarza

niech będzie pochwalony Jezus Chrystus interjection
sia lodato Gesù Cristo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie pozdrowienie

niech odpoczywa w pokoju interjection
riposi in pace
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolicki akt strzelisty do Boga za zmarłą osobę

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
evviva
wiwat na cześć kogoś lub czegoś

niechcący ɲɛˈxʦ̑ɔ̃nʦ̑ɨ adv
involontariamente inavvertitamente
nieumyślnie, niezamierzenie, przypadkowo, nieświadomie

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
malmesso
niestaranny, niedbały, byle jaki
sciatto sordido
taki, który nie dba o czystość i porządek

niechętnie ɲɛˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
malvolentieri
w sposób niechętny, pełen niechęci

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
riluttante
nieskory, taki, który nie chcący czegoś zrobić; (także, też) wyrażający niechęć, brak entuzjazmu

niechęć ˈɲɛxɛ̃ɲʨ̑ n
astio malavoglia
uprzedzenie, brak pozytywnych uczuć wobec jakiejś osoby lub rzeczy

niecierpliwie ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivʲjɛ adv
ansiosamente
okazując brak cierpliwości, z niecierpliwością

niecierpliwość ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
impazienza
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
impaziente
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości

nieczuły adj
insensibile disamorevole impassibile
pozbawiony wrażliwości, współczucia, okazywania reakcji emocjonalnych

nieczysty adj
impuro
niezgodny z nakazami obowiązującej w danym środowisku etyki

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
la mela non cade lontano dall'albero
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

niedawny adj
recente
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości

niedbalstwo n
negligenza incuria
niestaranność, niedbałość, brak dbałości

niedbałość n
incuria
brak dbałości o co

niedbały adj
negligente
wykonujący coś niedokładnie
noncurante
wyrażający lekceważenie
sciatto
świadczący o braku staranności

niedobór ɲɛˈdɔbur n
mancanza difetto disavanzo
zbyt mała ilość czegoś

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
acerbo immaturo
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie
acerbo verde
o owocu, warzywie: taki, który jeszcze nie nadaje się do jedzenia

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
ischemia
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
anemia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedokrwistość złośliwa ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔʑʥ̑ zwɔɕˈlʲiva n
anemia perniciosa
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunologiczna, niedokrwistość niedoborowa wywołana zaburzeniem wchłaniania witaminy B12

niedomykalność zastawki mitralnej n
insufficienza mitralica rigurgito mitralico
(medycyna, medyczny) wada serca zastawkowa, w której, z powodu niecałkowitego zamknięcia płatków zastawki mitralnej, dochodzi do wstecznego przepływu krwi z lewej komory do lewego przedsionka;

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
cicca mozzicone
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu

niedopuszczalny adj
inammissibile irricevibile
taki, którego nie można tolerować

niedorozwinięty adj
sottosviluppato
(potocznie, potoczny) (psychologia, psychologiczny) opóźniony lub zahamowany w rozwoju umysłowym

niedorzeczność n
assurdo incongruenza
coś bez sensu, nie mające uzasadnienia

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
imperfezione
brak doskonałości

niedoskonały adj
imperfetto
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
povertà miseria
brak środków do życia
scarsità
zbyt mała ilość

niedostępny ˌɲɛdɔˈstɛ̃mpnɨ adj
inaccessibile impervio
taki, do którego nie ma dostępu, do którego nie każdy może dotrzeć

niedosyt n
insufficienza scarsità
uczucie nienasycenia

niedouczony ˌɲɛdɔ<sup>w</sup>uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
ignorante illetterato
mający gruntowne braki w wiedzy na jakiś temat

niedowierzanie n
incredulità
(rzeczownik odczasownikowy) od nie dowierzać

niedołężny adj
barbogio decrepito
niemający sprawności fizycznej

niedoświadczony adj
inesperto alle prime armi
niemający doświadczenia w określonej dziedzinie

niedrożność n
ingorgo
zator, brak drożności – swobodnego przepływu w przewodzie, rurze itd.

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
domenica
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedziela przewodnia n
quasimodo
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) pierwsza niedziela po Wielkanocy;

niedzielny ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlnɨ adj
domenicale
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli

niedźwiedzi ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑i adj
orsino
związany z niedźwiedziem, dotyczący niedźwiedzia

niedźwiedzia przysługa ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑a pʃɨˈswuɡa n
regalo avvelenato
przysługa przynosząca szkodę temu, komu chciano przysłużyć

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
orso
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź biały ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjawɨ n
orso bianco
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) niedźwiedź polarny

niedźwiedź brunatny n
orso bruno orso
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos Linnaeus, duży drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych;

niedźwiedź himalajski n
orso tibetano
(zoologia, zoologiczny) Ursus thibetanus Cuvier, duży azjatycki ssak drapieżny z rodziny niedźwiedziowatych;

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
orso polare
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

nieelastyczny adj
anelastico
pozbawiony elastyczności

nieestetyczny ˌɲɛːstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
antiestetico
niezgodny z wymaganiami estetyki

niefortunny ˌɲɛfɔrˈtũnːɨ adj
infelice sventurato
nieszczęśliwy, który nie ma szczęścia

niefrasobliwy adj
spensierato
niebędący pod wpływem zmartwień, trosk

niegodny adj
immeritevole
nie zasługujący na co lub na kogo

niegodziwy adj
perverso
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
scortese
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy

niehigienicznie adv
antigienicamente
w sposób niehigieniczny

niehigieniczny ˌɲɛxʲiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
antigienico
niezgodny z podstawowymi zasadami higieny

niehonorowy adj
ignominioso
niezgodny z poczuciem honoru

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
insignificante irrilevante dappoco indifferente
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy

niejasność n
ambiguità equivoco
brak jasności, dookreślenia, precyzji; dwuznaczność, niejednoznaczność, niezrozumiałość

niejeden pronoun
più di uno
więcej niż jeden

niejednoznacznie adv
ambiguamente
w sposób niejednoznaczny

niejednoznaczny adj
ambiguamente
o więcej niż jednym znaczeniu; dający się interpretować różnorako

niekompetencja n
incompetenza
brak odpowiednich kompetencji

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
incompetente
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu

niekompletny adj
incompleto monco
nietworzący kompletu, nietworzący całości, niepełny

niekonstytucyjność ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
anticostituzionalità
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodność z konstytucją

niekonstytucyjny ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
anticostituzionale
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z konstytucją

niekontrolowanie ˌɲɛkɔ̃ntrɔlɔˈvãɲɛ adv
a pioggia
bez kontroli

niektóry ɲɛˈkturɨ indefinitePronoun
alcuno
niektórzy, niektóre w użyciu rzeczownikowym pewne osoby
pewien należący do jakiegoś zbioru, ale nie każdy

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
illegale
niezgodny z prawem

nielicznie adv
in numero limitato
w niewielkiej ilości

nieliczny ɲɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
limitato poco numeroso raro scarso
który nie jest liczny, którego nie jest dużo

nielogicznie adv
illogicamente
w sposób nielogiczny

nielogiczny adj
illogico
sprzeczny z prawidłami logiki

nielojalność ˌɲɛlɔˈjalnɔɕʨ̑ n
slealtà falsità
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nielojalne; cecha tych, którzy są nielojalni

niemal ˈɲɛ̃mal particle
quasi pressoché
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było.

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
tedesco
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
tedesco
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemiłość n
disamore mésamour non-amour
(przestarzałe, przestarzały) brak miłości

niemiły ɲɛ̃ˈmʲiwɨ adj
sgarbato
niesympatyczny, wredny, zachowujący się wobec innych w odpychający sposób
sgradevole inamabile
wywołujący nieprzyjemne uczucie

niemniej jednak
eppure tuttavia nondimeno con tutto ciò contuttociò nonpertanto
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu

niemoralność n
immoralità
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
immorale amorale
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

niemowlak n
bebè bimba bimbo
(potocznie, potoczny) małe dziecko nieumiejące jeszcze mówić

niemożliwość n
impossibilità
cecha tego, co niemożliwe

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
impossibile
taki, którego nie da się urzeczywistnić

nienaganny adj
impeccabile ineccepibile irreprensibile
(książkowy) niedający powodu do jakichkolwiek zarzutów

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
odiare detestare
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawistnie ˌɲɛ̃naˈvʲistʲɲɛ adv
odiosamente
w sposób nienawistny, pełen nienawiści

nienawistny adj
malizioso
wyrażający nienawiść
ostinato
budzący nienawiść

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
odio
silna niechęć, awersja, wrogość;

nienormalny ɲɛnɔrˈmalnɨ adj
anormale anomalo
taki, który odbiega od pewnej normy

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
assente
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa
(przenośnie, przenośnia) będący myślami gdzie indziej

nieoczekiwanie ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ adv
inaspettatamente
nagle, niespodziewanie

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ adj
inaspettato
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się

nieodmienny ˌɲɛɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
indeclinabile invariabile
(gramatyka) o wyrazie: taki, który nie odmienia się, który ma wszystkie formy gramatyczne takie same

nieodparty adj
insistente
taki, którego nie sposób odeprzeć
irresistibile
taki, któremu nie da się oprzeć

nieodpowiedni ˌɲɛɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
inadatto incongruo
niewłaściwy, niespełniający warunków

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
irresponsabile
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać

nieodwołalnie adv
irrevocabilmente
bez odwołania, bezpowrotnie

nieodwołalny adj
irrevocabile
niemogący być odwołanym, cofniętym

nieodwracalny adj
irreversibile
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu

nieodzowny ˌɲɛɔdˈzɔvnɨ adj
essenziale necessario
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; konieczny, niezastąpiony

nieodłączny adj
immanente
taki, który zawsze towarzyszy komuś lub czemuś

nieoficjalny adj
ufficioso
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości

nieograniczony ˌɲɛɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
illimitato
nie mający żadnych ograniczeń, niczym nie skrępowany

nieokiełznany adj
indomabile indomato indomito irrefrenabile rampante sbrigliato
(książkowy) niedający się powściągnąć, pohamować, opanować

nieokreślony ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
indefinito indeterminato imprecisato indefinibile
niejasny, nieprecyzyjny, niezupełnie zdefiniowany, niezupełnie określony

nieorganiczny adj
inorganico
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych

nieosiągalny ˌɲɛɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
irraggiungibile
taki, którego nie da się osiągnąć

nieostrożny ˌɲɛɔˈstrɔʒnɨ adj
malaccorto
taki, który nie jest ostrożny, który nie uważa

niepamięć ɲɛˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
oblio
brak pamięci o czymś lub kimś, zapomnienie

nieparzystokopytne n
perissodattili
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Perissodactyla Owen, rząd dużych, lądowych ssaków łożyskowych;

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
dispari impari
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
incertezza insicurezza
brak pewności

niepewny ɲɛˈpɛvnɨ adj
dubbioso
taki, na którym nie można polegać, nie zaufany
indeciso
chwiejny, mający wątpliwości lub wzbudzający wątpliwości

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi adj
minore
niebędący dojrzałym

niepełnosprawność ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɔɕʨ̑ n
handicap
bycie niepełnosprawnym, cecha osoby niepełnosprawnej

niepełny adj
incompleto
nieobejmujący całości
non pieno
niewypełniony po brzegi

niepoczytalny adj
irresponsabile
taki, który nie jest zdolny do kierowania swoim postępowaniem z powodu zaburzeń psychicznych

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
indipendenza
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
indipendente
mający niepodległość; niezależny

niepodobny adj
dissimile
niewykazujący podobieństwa

niepodważalny adj
irrefutabile irrepugnabile
taki, którego nie da się podważyć

niepodzielny ˌɲɛpɔˈʥ̑ɛlnɨ adj
indivisibile
nie dający się podzielić, nie do podziału

niepogoda ˌɲɛpɔˈɡɔda n
maltempo tempo da lupi
zła, nieprzyjemna pogoda

niepojęty adj
inconcepibile impensabile
niedający się pojąć; trudny lub niemożliwy do wyjaśnienia

niepokalane poczęcie n
immacolata concezione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego

niepokalany adj
immacolato
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą

niepokoić ˌɲɛpɔˈkɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
turbare
wzbudzać niepokój, martwić

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
inquietudine ansia preoccupazione apprensione malessere
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi

niepomyślny ˌɲɛpɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
avverso contrario sfavorevole svantaggioso
który nie jest po czyjejś myśli, który komuś nie sprzyja

niepoprawnie adv
scorrettamente
w sposób niepoprawny, niezgodnie z określonymi regułami

niepoprawny adj
incorreggibile inemendabile
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić
scorretto
niezgodny częściowo lub zupełnie z ustalonymi regułami

nieporadny adj
incapace scoordinato
niepotrafiący sobie poradzić

nieporównywalny adj
incomparabile imparagonabile
nie dający się porównać, zbyt różny/odmienny

nieposłuszny adj
disubbidiente contumace indocile
odznaczający się nieposłuszeństwem

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
inutile
taki, który nie jest potrzebny

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
insuccesso
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka

niepowstrzymany adj
incoercibile
niedający się powstrzymać, powściągnąć

niepowtarzalny adj
unico
wyjątkowy, nadzwyczajny, jedyny w swoim rodzaju

nieprawdaż particle
nevvero
wzmocniona forma wykrzyknika/partykuły „nieprawda”, używana na końcu frazy w celu skłonienia do jej potwierdzenia przez współrozmówcę

nieprawidłowy ˌɲɛpravʲidˈwɔvɨ adj
incorretto anomalo anormale
niezgodny z normą; niezgodny z tym, co prawidłowe

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
intransitivo
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej

nieprzemakalny ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ adj
impermeabile
nieprzepuszczający wody ani wilgoci

nieprzerwanie adv
continuamente in continuazione per tutto il tempo
bez przerwy, ciągle, przez cały czas

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
intraducibile
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język

nieprzychylny adj
sfavorevole avverso
nastawiony nieżyczliwie; świadczący o czyjejś niechęci

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
inclemente
taki, który nie sprzyja, stanowiący przeszkodę
ostile scortese sgradevole
nastawiony niechętnie, wrogo

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
assente distratto ubriaco
(przenośnie, przenośnia) oszołomiony, nie myślący racjonalnie, trzeźwo
incosciente privo di senso
taki, który stracił przytomność, świadomość

nieprzyzwoitość n
immoralità indecenza
brak przyzwoitości

nieprzyzwoity ˌɲɛpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
sconcio
niezgodny z powszechnymi zasadami moralnymi (często w kontekście seksualnym)

nierdzewny adj
inossidabile
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie

nieregularność n
irregolarità
cecha tego, co nieregularne

nierozdzielny adj
inseparabile
nie dający się rozdzielić, nie do podziału

nierozerwalnie adv
indissolubilmente
w sposób trwały

nierozerwalność ˌɲɛrɔzɛˈrvalnɔɕʨ̑ n
irresolubilità
niemożność rozerwania, rozłączenia, rozdzielenia danych elementów

nierozerwalny adj
indissolubile
taki, który nie daje się rozerwać; trwale wiążący

nierozpuszczalny adj
insolubile
taki, którego nie można rozpuścić

nierozsądny adj
irragionevole irrazionale
bez rozsądku

nierozważny adj
incauto malconsigliato sconsiderato
taki, który działa bez rozwagi, namysłu

nieruchomy ˌɲɛruˈxɔ̃mɨ adj
fisso
bez ruchu, nie zmieniający pozycji, położenia

nierządnica ˌɲɛʒɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
meretrice puttana
(przestarzałe, przestarzały) kobieta uprawiająca nierząd

nierób n
nullafacente
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek stroniący od pracy

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
disuguaglianza inegualità
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości

niesamowity ˌɲɛsãmɔˈvʲitɨ adj
straordinario rocambolesco
wyróżniający się, niezwykły, bardzo nietypowy

niesforny adj
indocile
nieposłuszny, niegrzeczny, niezdyscyplinowany

nieskazitelny adj
illibato immacolato impeccabile pristino
niemający żadnej skazy moralnej

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
infinito eterno
niemający końca, niekończący się

nieskuteczny adj
inefficace inefficiente
pozbawiący skuteczności, niedziałający

niespodzianka ˌɲɛspɔˈʥ̑ãŋka n
sorpresa carrambata
coś, czego się ktoś nie spodziewa

niespodziewanie ˌɲɛspɔʥ̑ɛˈvãɲɛ adv
di sorpresa insperabilmente
w sposób nieoczekiwany, niespodziewany, powodujący zaskoczenie

niespodziewany ˌɲɛspɔʥ̑ɛˈvãnɨ adj
improvviso
zdarzenie, którego się nie spodziewano; rzecz zaskakująca, nieoczekiwana, nagła

niespokojny ˌɲɛspɔˈkɔjnɨ adj
mosso
o zbiornikach wodnych: wzburzone

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
ingiustizia
brak sprawiedliwości
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
ingiusto
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości

niestabilny ˌɲɛstaˈbʲilnɨ adj
instabile
chwiejny, który nie ma stabilizacji, który się łatwo zmienia

niestałość ɲɛˈstawɔɕʨ̑ n
instabilità leggerezza
zmienność, brak stałości, trwałości (np. w przekonaniach)

niestały adj
instabile
taki, który często zmienia upodobania, poglądy, świadczący o braku stałości

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
purtroppo sfortunatamente
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

niestrawność n
indigestione dispepsia
(medycyna, medyczny) ostre zaburzenie w trawieniu, dyspepsja

niestrawny adj
indigesto
taki, który nie daje się trawić lub jest trudny do strawienia

niestrudzony ˌɲɛstruˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
inconcusso indeffesso intrepido
nieustający mimo wysiłku, odporny na trud, przeciwności

niesubordynacja n
insubordinazione
brak podporządkowania się, niewypełnianie poleceń, rozkazów

nieszczery adj
insincero
pozbawiony szczerości, fałszywy

nieszczęsny adj
disgraziato funesto sciagurato
taki, którego napotkało nieszczęście, pokrzywdzony przez los

nieszczęścia chodzą parami ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a ˈxɔʣ̑ɔ̃w̃ paˈrãmʲi proverb
le disgrazie non vengono mai sole un malanno non viene mai solo
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne

nieszczęście ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
disgrazia sfortuna calamità malanno miseria sfiga
pechowy, niepomyślny dla kogoś zbieg zdarzeń
sventura disastro guaio
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie

nieszkodliwość ˌɲɛʃkɔˈdlʲivɔɕʨ̑ n
innocuità
cecha tego, co jest nieszkodliwe; co nikomu lub niczemu nie szkodzi

nieszkodliwy adj
innocuo
niestanowiący zagrożenia

nieszpory n
vespro
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

nieszpory sycylijskie ɲɛˈʃpɔrɨ ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲcɛ n
vespri siciliani
(historia, historyczny, historycznie) powstanie Sycylijczyków przeciw panowaniu francuskich Andegawenów, które wybuchło w roku 1282 w Palermo;

nieszpułka ɲɛˈʃpuwka n
nespola
(botanika, botaniczny) Mespilus, krzew lub niewielkie drzewko o białych kwiatach i pomarańczowych owocach; w Polsce roślina o charakterze ozdobnym, w cieplejszym klimacie owocodajna

niesława n
infamia malaffare obbrobrio
brak dobrej opinii

niesławny adj
famigerato
okryty niesławą, okryty hańbą

niesłuszny adj
ingiusto
niemający uzasadnienia

nietaktowny ˌɲɛtakˈtɔvnɨ adj
indelicato
pozbawiony taktu, nieuprzejmy, niekulturalny, niezręczny

nietknięty ɲɛˈtʲcɲɛ̃ntɨ adj
illeso incolume indenne
cały, nieraniony, zdrowy, bez szwanku

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
intolleranza
brak tolerancji, nieakceptowanie/nietolerowanie czegoś lub kogoś
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd.

nietolerancyjny adj
intollerante
wykazujący się brakiem tolerancji

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
pipistrello maglio
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nietowarzyski adj
insociabile
niechętnie przebywający w towarzystwie, wśród ludzi

nietrzeźwy ɲɛˈṭʃɛʑvɨ adj
ubriaco
pijany, będący w stanie upojenia alkoholowego

nietykalny adj
intoccabile
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć

nietypowy ˌɲɛtɨˈpɔvɨ adj
atipico
inny niż powszechnie spotykany, nie należący do żadnego typu

nieubłagany adj
inesorabile
niedający się ubłagać

nieuczciwość n
disonestà inonestà
cecha tego, kto jest nieuczciwy

nieuczciwy ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
disonesto
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu

nieudacznik ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈdaʧ̑ʲɲik n
imbranato
osoba, której nic się nie udaje, której nie wiedzie się

nieudolny adj
inetto incapace
nie potrafiący dobrze czegoś zrobić

nieufność n
diffidenza dubbiosità
brak zaufania

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
inevitabile ineluttabile
taki, którego nie da się uniknąć; taki, który musi zajść

nieuprzejmy adj
scortese sgarbato
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości

nieurodzajny adj
sterile
wydający niski plon

nieustannie ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈstãɲːɛ adv
incessantemente persistentemente
bez przerwy, non-stop, bez ustanku

nieustanny adj
incessante persistente
taki, który nie ustaje, trwający ciągle

nieusuwalność n
inamovibilità
cecha tego, co nieusuwalne; cecha tych, którzy są nieusuwalni

nieuwaga ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈvaɡa n
inavvertenza
brak uwagi, koncentracji

nieuzasadniony ˌɲɛ<sup>w</sup>uzasadʲˈɲɔ̃nɨ adj
malfondato
nie mający uzasadnienia, nie mający usprawiedliwienia

nieważkość n
assenza di peso
(fizyka, fizyczny) stan braku lub znikomości siły ciążenia;

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
ingrato
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
incredibile inverosimile
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem

niewidomy ˌɲɛvʲiˈdɔ̃mɨ adj
cieco
taki, który trwale nie widzi

niewidomy ˌɲɛvʲiˈdɔ̃mɨ n
cieco
osoba, która trwale nie widzi

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
invisibile
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
infedeltà
cecha tego, co jest niewierne, tego kto jest niewierny; sprzeniewierzenie się czemuś

niewierny Tomasz ɲɛˈvʲjɛrnɨ ˈtɔ̃maʃ n
Tommaso incredulo
o człowieku, który nie uwierzy w coś, póki tego nie zobaczy, nie dotknie

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ n
incredulo
osoba bezwyznaniowa; ktoś, kto nie jest wyznawcą żadnej religii

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ participleAdjective
incredulo
(teologia, teologiczny) w kontekście wiary, wyznania: który nie wyznaje żadnej religii, niereligijny
taki, który nie dowierza, nie wierzy w coś, w prawdziwość czegoś

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
innocenza
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
innocente
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
schiavismo schiavitù
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolniczy ˌɲɛvɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
servile
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
schiavo
osoba będąca w niewoli

niewrażliwy adj
insensibile
pozbawiony wrażliwości

niewybaczalny ˌɲɛvɨbaˈʧ̑alnɨ adj
imperdonabile
taki, którego nie można wybaczyć

niewykonalność n
inattuabilità
cecha tego, co jest niewykonalne

niewykonalny ˌɲɛvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
inadempibile inattuabile ineffettuabile
taki, którego nie da się wykonać, zrobić

niewyobrażalny ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ adj
inimmaginabile
(książkowy) niedający się wyobrazić

niewypowiedziany ˌɲɛvɨpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
indicibile ineffabile
niemożliwy do wyrażenia za pomocą słów

niewypłacalność n
insolvenza
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku;

niewyraźnie adv
lontanamente
w sposób niewyraźny, niezbyt oczywisty

niewystarczający adj
deficiente deficitario incapiente
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niewyszukany adj
alla buona modesto
pozbawiony wykwintu, skromny

niewysłowiony ˌɲɛvɨswɔˈvʲjɔ̃nɨ adj
ineffabile
niemożliwy do wyrażenia za pomocą słów

niewątpliwy adj
indubitabile
taki, który nie wzbudza żadnych wątpliwości

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
insoddisfazione scontentezza
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
indipendenza
bycie niezależnym od kogoś lub czegoś

niezależny ˌɲɛzaˈlɛʒnɨ adj
indipendente
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
nontiscordardimé miosotide
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

niezapomniany adj
indimenticabile indelebile
taki, którego nie można zapomnieć

niezaprzeczalny adj
incontestabile indisputabile
taki, któremu nie można zaprzeczyć, nie budzący wątpliwości

niezbyt ˈɲɛzbɨt adv
non tanto non troppo
w małym stopniu, tylko trochę

niezbywalny ˌɲɛzbɨˈvalnɨ adj
inalienabile
taki, którego nie można odebrać, zabrać, zrzec lub pozbyć się

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
essenziale necessario
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny

niezdatność n
inattitudine
cecha tego, co jest niezdatne

niezdolny adj
incapace dappoco inabile
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji

niezdrowy ɲɛˈzdrɔvɨ adj
malsano
szkodliwy dla zdrowia

niezgodny ɲɛˈzɡɔdnɨ adj
incompatibile
kłótliwy, nieustępliwy, żyjący w niezgodzie

niezgrabny adj
goffo
niezręczny, charakteryzujący się brakiem zręczności; niezdarny, niewprawny
malfatto racchio
który ma nieproporcjonalne kształty, o brzydkiej figurze

niezidentyfikowany obiekt latający n
oggetto volante non identificato
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski;

niezliczony adj
innumerevole innumere
niedający się zliczyć, bardzo liczny

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
invariabile
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany

niezmordowany adj
instancabile infaticabile
nieulegający zmęczeniu, nieustający w wysiłku lub pracy

nieznacznie ɲɛˈznaʧ̑ʲɲɛ adv
lievemente
w sposób mało widoczny, niewyraźny, słaby

nieznaczny adj
irrilevante
nie posiadający większego znaczenia

nieznajoma n
sconosciuta
kobieta nieznana, obca

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
ignoto sconosciuto
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany

niezniszczalny ˌɲɛzʲɲiʃˈʧ̑alnɨ adj
indistruttibile
taki, którego nie da się zniszczyć

nieznośny ɲɛˈznɔɕnɨ adj
insopportabile petulante
taki, którego nie da się znieść; bardzo męczący

niezręczny adj
goffo maldestro
niemający zręczności, (także, też) świadczący o braku zręczności

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
irriducibile invincibile
taki, którego nie da się zwyciężyć

niezwykłość n
straordinarietà
cecha tego, co niezwykłe

niezłomny adj
irriducibile
taki, którego nie można zwyciężyć

nieład ˈɲɛwat n
disordine
brak ładu, uporządkowania

niełupka ɲɛˈwupka n
achenio
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;

nieśmiało ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔ adv
timidamente
z wahaniem, bez śmiałości czy pewności siebie

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
timidezza
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
timido
niemający pewności siebie, wstydliwy

nieśmiertelnik n
piastrina identificativa
(wojskowość, wojskowy) metalowy identyfikator żołnierski noszony na szyi

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
immortalità
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
immortale
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nieświadomie ˌɲɛ̇ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
inconsapevolmente
w sposób nieświadomy

nieświadomość n
ignoranza
brak uświadamiania sobie lub wiedzy o czym
incoscienza
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) stan braku świadomości czy przytomności

nieświadomy adj
inconsapevole
nie uświadamiający sobie czegoś, nie wiedzący o czym

nieświeży adj
non fresco raffermo rancido stantio
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który utracił świeżość

nieść ɲɛ̇ɕʨ̑ v
portare
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ adj
celibe scapolo
zwykle o mężczyźnie: niemający żony

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ n
scapolo
mężczyzna, który nie ma żony

nieżyt ˈɲɛʒɨt n
catarro
pospolite zapalenie błony śluzowej

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
mai giammai
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigerski ɲiˈɡɛrsʲci adj
nigerino
odnoszący się do państwa Niger

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
nigeriano
odnoszący się do państwa Nigeria

nihilista ˌɲixʲiˈlʲista n
nichilista
(filozofia, filozoficzny) zwolennik nihilizmu

nihilistka ˌɲixʲiˈlʲistka n
nichilista
forma żeńska od: nihilista

nihilistyczny adj
nichilista
właściwy nihiliście lub nihilizmowi

nihilizm n
nichilismo nullismo
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nijaki ɲiˈjäci adj
amorfo
niczym niewyróżniający się, niemający żadnych charakterystycznych cech
neutro
(gramatyka) rodzaj nijaki

nikaraguański ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
nicaraguense
odnoszący się do państwa Nikaragua

nikczemnie adv
abiettamente
w sposób nikczemny

nikczemnik n
carogna vigliacco
ktoś postępujący niegodziwie

nikczemność n
canagliata
nikczemny postępek

nikczemny ɲikˈʧ̑ɛ̃mnɨ adj
abietto nefando scellerato spregevole
podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu

nikiel ˈɲicɛl n
nichel nickelio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

nikielin n
niccolite nichelina
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze;

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
nicotina
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nikotynizm n
nicotinismo
nałóg palenia lub, rzadziej, żucia tytoniu

nikt ɲikt pronoun
nessuno
żadna osoba

nikt nie może dwom panom służyć ˈɲiktʲ ɲɛ‿ˈmɔʒɛ ˈdvɔ̃m ˈpãnɔ̃m ˈswuʒɨʨ̑ proverb
chi due padroni ha da servire, ad uno ha da mentire nessuno può servire a due padroni
nie sposób opowiadać się za dwoma przeciwnymi wartościami w sensie moralnym

nilowy adj
nilotico
związany z Nilem, dotyczący Nilu

nimfomania ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãɲja n
ninfomania
(medycyna, medyczny) chorobliwie wzmożony popęd płciowy u kobiet;

nimfomanka ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãnka n
ninfomane baccante
kobieta o chorobliwie nadmiernym popędzie seksualnym

niob ɲɔp n
niobio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

niski ˈɲisʲci adj
basso
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
oceniany ujemnie w sensie moralnym

nisko ˈɲiskɔ adv
giù in basso
na niedużej wysokości
na niewysokim poziomie bądź pozycji w rankingu, tabeli

niskość n
bassezza
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niskie; cecha tych, którzy są niscy

nisza n
nicchia
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby
nicchia edicola loculo
(architektura, architektoniczny) odrębna część większego pomieszczenia, powstała poprzez załamanie i cofnięcie ściany

niszczyciel ɲiʃˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
cacciatorpediniere
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;

niszczycielka n
distruttrice
ta, która niszczy

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
distruggere
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nit ɲit n
rivetto ribatto
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;

nitownica n
ribaditrice
maszyna do nitowania

nitrogliceryna n
nitroglicerina
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;

niuchać ˈɲuxat͡ɕ v
sniffare
(potocznie, potoczny) wąchać, węszyć

niwa ˈɲiva n
campo
(poetycki, poetycko) pole uprawne

nizina ɲiˈʑĩna n
bassopiano
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

niziny społeczne ɲiˈʑĩnɨ spɔˈwɛʧ̑nɛ idiom
bassofondo
określenie najbiedniejszych warstw społecznych

niziutki ɲiˈʑutʲci adj
bassino
(zdrobniale) od: niski

nić ɲiʨ̑ n
filo
cienkie włókno używane np. do szycia

nić Ariadny ˈɲiʨ̑ arʲˈjadnɨ idiom
filo di Arianna
coś, co pomaga wybrnąć z kłopotów; kluczowy element będący rozwiązaniem problemu

niż ɲiʃ conjunction
che di
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

nobel ˈnɔbɛl n
nobelio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noc nɔʦ̑ n
notte
okres od zmierzchu do świtu;

nochal n
proboscide
(potocznie, potoczny) (zgrubienie) nos

nocleg n
pernottamento
spanie nocą poza miejscem zamieszkania

nocnik ˈnɔʦ̑ʲɲik n
vaso da notte orinale pitale
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
notturno di notte da notte
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

nocny marek ˈnɔʦ̑nɨ ˈmarɛk n
nottambulo
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień

nocować nɔˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
pernottare
spędzać gdzieś noc, najczęściej w obcym miejscu

nocą ˈnɔʦ̑ɔ̃w̃ adv
di notte
wtedy, gdy trwa noc

noga ˈnɔɡa n
gamba zampa
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;

nogawka nɔˈɡafka n
calzone
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nokaut n
kappaò knock out
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;

nokaut techniczny n
fuoricombattimento
(sport, sportowy) cios uniemożliwiający zawodnikowi uderzonemu dalszą walkę

nokautować v
mettere fuori combattimento mettere ko
(sport, sportowy) uniemożliwiać rywalowi dalszą walkę poprzez zadanie unieszkodliwiającego ciosu

nokturn n
notturno
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;
(sztuka) dzieło malarskie przedstawiające postacie, pejzaż w nocnej scenerii;

nom ˈnɔ̃m n
nomo
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w starożytnym i wczesnośredniowiecznym Egipcie

nomada nɔ̃ˈmada n
nomade
(etnografia, etnograficzny) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce;

nomarcha n
nomarca
(historia, historyczny, historycznie) zarządzający nomem w starożytnym Egipcie

nominał nɔ̃ˈmʲĩnaw n
valore nominale
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wyszczególniona na danym papierze wartościowym, monecie, znaczku pocztowym itp.

nomofobia ˌnɔ̃mɔˈfɔbʲja n
nomofobia
(psychologia, psychologiczny) (neologizm) chorobliwy strach przed brakiem dostępu do telefonu komórkowego;

nonkonformista ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲista n
nonconformista
ten, kto nie zgadza się z powszechnie panującymi opiniami i wyraża jawnie swój sprzeciw wobec nich

nonkonformistka ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲistka n
nonconformista
forma żeńska od: nonkonformista

nonkonformistyczny adj
inconformista
taki, który sprzeciwia się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

nonsens ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s n
controsenso nonsense
zupełny brak sensu, niedorzeczność;

nonszalancki adj
irriverente noncurante sprezzante
(książkowy) świadczący o czyjejś nonszalancji, traktujący innych lekceważąco

nonteizm nɔ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
nonteismo
doktryna religijna, która ani nie uznaje, ani też nie zaprzecza istnieniu Boga;

norbertanin n
norbertino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Norberta z Xanten;

norbertański adj
norbertino
związany z norbertanami lub norbertankami, dotyczący norbertanów lub norbertanek

nordycki nɔrˈdɨʦ̑ʲci adj
nordico
(książkowy) północnoeuropejski;

norka n
visone
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;

norka amerykańska n
visone americano
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych;
(zoologia, zoologiczny) drapieżnik z gatunku norek amerykańskich (1.1)

norma ˈnɔrma n
norma
ogólnie przyjęta zasada;
typowe zachowanie
(technologia, technika, techniczny) dokument standaryzujący działalność badawczą, technologiczną, produkcyjną, usługową;

norma prawna ˈnɔrma ˈpravna n
norma giuridica
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) reguła postępowania, działania oparta na przepisach prawa

normalizacja n
normalizzazione
doprowadzenie czegoś do normalnego stanu
normalizzazione standardizzazione tipizzazione unificazione
opracowanie i wprowadzenie norm w zakresie danych czynności

normalność n
normalità
cecha tego, co normalne; brak dziwactw

normować nɔrˈmɔvaʨ̑ v
regolamentare
ustalać normy
normalizzare
wracać do normalnego, pożądanego stanu

nornik n
arvicola
(zoologia, zoologiczny) niewielki eurazjatycki gryzoń z podrodziny karczowników

nornik alpejski n
arvicola di Fatio
(zoologia, zoologiczny) Microtus multiplex Fatio, gryzoń z rodziny chomikowatych, występujący w Alpach i Apeninach;

nornik apeniński n
arvicola di Savi
(zoologia, zoologiczny) Microtus savii Selys-Longchamps, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący na Półwyspie Apenińskim;

nornik bury n
arvicola agreste
(zoologia, zoologiczny) Microtus agrestis Linnaeus, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w całej Palearktyce;

nornik zwyczajny n
arvicola campestre topo campagnolo comune
(zoologia, zoologiczny) Microtus arvalis Pallas, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w Eurazji poza strefą tropikalną;

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
norvegese
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

norweski nɔrˈvɛsʲci n
norvegese
język urzędowy Norwegii;

nos nɔs n
mascherina naso
koniec buta
muso naso
dziób samolotu
naso muso
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;

nosacizna n
morva farcino
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych;

nosacz n
nasica
(zoologia, zoologiczny) Nasalis larvatus Wurmb, wielkonosa małpa występująca na Borneo;

nosacz sundajski n
nasica
(zoologia, zoologiczny) Nasalis larvatus Wurmb, wielkonosa małpa występująca na Borneo;

nosić drwa do lasu v
portare legna al bosco
(przenośnie, przenośnia) robić rzeczy niepotrzebne

nosić spodnie v
portare i pantaloni
o kobiecie wypełniać rolę stereotypowo przypisywaną mężczyznom

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
rinoceronte
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosorożec indyjski n
rinoceronte indiano
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Rhinoceros unicornis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny nosorożcowatych, występujący na podmokłych obszarach leśnych Nepalu i północno-wschodnich Indii;

nosorożec jawajski n
rinoceronte di Giava
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros sondaicus Desmarest, ssak z rodziny nosorożcowatych, zagrożony wyginięciem;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
nasale
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
(przymiotnik) od nos

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
nostalgia
tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym

nostalgicznie ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
nostalgicamente
w sposób nostalgiczny

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑nɨ adj
nostalgico
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty

nosze n
barella lettiga
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

noszowy adj
barelliere portantino
związany z noszami, dotyczący noszy

nosówka nɔˈsufka n
cimurro
(weterynaria, weterynaryjny) groźna choroba zakaźna psów;

notarialny adj
notarile
odnoszący się do notariusza lub notariatu, związany z notariuszem lub notariatem

notatnik nɔˈtatʲɲik n
blocco quaderno taccuino
zeszyt do zapisków

notes ˈnɔtɛs n
taccuino blocco
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

notować nɔˈtɔvaʨ̑ v
appuntare
zapisywać wykład, czyjąś wypowiedź

nowelizacja n
emendamento
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjęcie nowej lub odnowionej ustawy;

nowenna n
novena
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw;

nowicjat nɔˈvʲiʦ̑ʲjat n
noviziato
część klasztoru przeznaczona dla odbywających nowicjat (1.1)
okres próbny kandydata do zakonu;

nowicjusz n
novizio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat

nowicjuszka n
novizia
(książkowy) kobieta nie posiadająca doświadczenia

nowoczesny ˌnɔvɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
moderno
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny

nowofundland n
cane di Terranova terranova
(kynologia, kynologiczny) rasa psa wyhodowana na Nowej Fundlandii w Kanadzie;

nowomowa n
neolingua
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych;

nowotestamentalny adj
neotestamentario
dotyczący Nowego Testamentu, związany z Nowym Testamentem, zaczerpnięty z Nowego Testamentu

nowotestamentowy adj
neotestamentario
związany z Nowym Testamentem, dotyczący Nowego Testamentu

nowożeńcy n
sposino
para małżeńska bezpośrednio lub krótko po ślubie

nowożytność n
storia moderna
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości następujący po średniowieczu;

nowy ˈnɔvɨ adj
nuovo
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego
nuovo fresco inedito
istniejący od niedawna
nuovo uno altro
kolejny

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
narice
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
nosologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nośnik danych n
supporto di informazione supporto di memoria supporto di memorizzazione
(informatyka, informatyczny) przedmiot fizyczny, na którym możliwe jest zapisanie informacji i ich odczytywanie;

nożownik n
accoltellatore pugnalatore
(kryminologia, kryminologiczny) przestępca posługujący się nożem

nożyce nɔˈʒɨʦ̑ɛ n
trance
narzędzie w postaci dwóch ruchomych ostrzy umieszczonych na wspólnej osi, służące do cięcia papieru, roślin i innych mniej twardych substancji;

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
forbici forbice
małe nożyce;

nubijski adj
nubiano
związany z Nubią, dotyczący Nubii, pochodzący z Nubii

nuda ˈnuda n
noia uggia barba piattume pizza solfa
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

nudności n
nausea controstomaco
(medycyna, medyczny) mdłości, stan poprzedzający wymioty

nudny ˈnudnɨ adj
noioso tedioso palloso soporifero
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nudysta nuˈdɨsta n
nudista
osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą

nudystka nuˈdɨstka n
nudista
forma żeńska od: nudysta

nudziara nuˈʥ̑ara n
rompiscatole rompitasche
forma żeńska od: nudziarz

nudziarz n
bubbone lagna palla rompicoglioni rompiscatole tincone
człowiek zanudzający innych

nudzić ˈnuʥ̑iʨ̑ v
annoiare prendere in uggia
powodować nudę
annoiarsi
odczuwać nudę

nuklearny adj
nucleare
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomu

nukleoid n
nucleoide
(biologia, biologiczny) gęsty obszar DNA w komórce prokariotycznej, który nie jest oddzielony od cytoplazmy

nukleotyd ˌnuklɛˈɔtɨt n
nucleotide
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego

nuklid n
nuclide
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numer ˈnũmɛr n
numero
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru
egzemplarz czasopisma z daną datą
pozycja w programie (zwykle w cyrku)
(przenośnie, przenośnia) żart, przekręt, oszustwo
identyfikator zawierający, między innymi, cyfry;

numerować ˌnũmɛˈrɔvaʨ̑ v
numerare
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami

numeryczny ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɨ adj
numerico
składający się z liczb lub cyfr

numidyjski adj
numida numidico
(historia, historyczny, historycznie) związany z Numidią, dotyczący Numidii

numizmatyczny adj
numismatico
związany z numizmatyką

numizmatyk n
numismatico medaglista
specjalista w dziedzinie numizmatyki

numizmatyka n
numismatica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem monet i medali;

nuncjatura ˌnũnʦ̑ʲjaˈtura n
nunziatura
(kościelny) dyplomatyczne przedstawicielstwo papieża

nuncjusz ˈnũnʦ̑ʲjuʃ n
nunzio
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu

nuncjusz apostolski n
nunzio apostolico
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przedstawiciel Stolicy Apostolskiej w danym państwie, kierujący jej misją dyplomatyczną;

nur nur n
strolaga
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy;

nurek ˈnurɛk n
subacqueo sommozzatore
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
tuffare
pływać pod powierzchnią wody

nurt nurt n
corrente
strumień wody w rzece na jej środku, który płynie szybciej niż reszta
tendencje w sztuce, filozofii itp.
corso
ciąg wydarzeń

nutria ˈnutrʲja n
nutria castorino
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;

nużyca n
rogna
(weterynaria, weterynaryjny) choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt;

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
nictofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością;

nylon ˈnɨlɔ̃n n
найлон
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;

nów nuf n
luna nuova
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
coltello
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
spalma burro
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami

nęcić ˈnɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
adescare allettare
działać przyciągająco

nędzarz n
tappino
bardzo uboga osoba

nędzny ˈnɛ̃nʣ̑nɨ adj
meschino misero squallido
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony

o ɔ preposition
su
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami)

o mało co adv
quasi
(potocznie, potoczny) prawie, ledwo

o suchym pysku adv
a bocca asciutta
(potocznie, potoczny) (pospolicie) bez jedzenia, bez picia; na czczo

o zmierzchu adv
al crepuscolo
gdy słońce zachodzi

oaza ɔˈaza n
oasi
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;
(przenośnie, przenośnia) miejsce spokoju i schronienia

oba ˈɔba collective
entrambi ambedue tutti e due
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi

obalać ɔˈbalaʨ̑ v
abbattere
odbierać komuś władzę, moc, wpływ itp.
ributtare sfatare
wykazać o czymś, że jest fałszywe

obalenie ˌɔbaˈlɛ̃ɲɛ n
abolizione
(rzeczownik odczasownikowy) od obalić

obawa ɔˈbava n
paura scrupolo tema
niepokój o przyszłość połączony z lękiem; przewidywanie, że coś może się nie powieść

obawiać się ɔˈbavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
temere
mieć obawę, bać się czegoś

obcas ˈɔpʦ̑as n
tacco
część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obcesowo adv
bruscamente
z natarczywością, zuchwale

obchody n
celebrazione festeggiamento
uroczyste świętowanie czegoś

obchód n
giro visita
kontrolne obejście danego miejsca

obcinak n
tagliatubi
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do przecinania rur

obcinać ɔpʲˈʨ̑ĩnaʨ̑ v
decurtare
zmniejszyć ilość pieniędzy na jakiś cel
tagliare
skracać komuś włosy, zwykle nadając im jakąś fryzurę
tagliare recidere trinciare
tnąc skracać coś lub oddzielać coś od czegoś

obcowanie n
amicizia compagnia pratica relazione
przebywanie z kimś, kontaktowanie się
atto sessuale rapporto sessuale
(rzadki, rzadko używany) (seksuologia, seksuologiczny) odbywanie stosunku płciowego

obcować v
avere rapporto sessuale
(rzadki, rzadko używany) (seksuologia, seksuologiczny) odbywać stosunki płciowe
avere rapporto frequentare
przebywać z kimś, kontaktować się

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
estraneo forestiero alieno
ktoś nienależący do danej grupy

obcęgi n
tenaglie
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

obdarować ˌɔbdaˈrɔvaʨ̑ v
donare largire
ofiarować, dać

obdartus n
straccione
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba w podartym, obszarpanym ubraniu

obdżektor ɔbˈʤ̑ɛktɔr n
obiettore di coscienza
(wojskowość, wojskowy) (filozofia, filozoficzny) osoba odmawiająca odbycia obowiązkowej służby wojskowej z powodów religijnych, moralnych lub etycznych;

obecnie ɔˈbɛʦ̑ʲɲɛ adv
oggigiorno attualmente
teraz, aktualnie, w tym momencie

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
presenza cospetto
bycie, przebywanie gdzieś

obecny ɔˈbɛʦ̑nɨ adj
presente
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny

obelga ɔˈbɛlɡa n
insulto oltraggio
obraźliwe słowo skierowane do kogoś

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
obelisco
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

oberwaniec n
straccione
(potocznie, potoczny) osoba w podartym, obszarpanym ubraniu

obfitować v
abbondare
odznaczać się obfitością, mieć pod dostatkiem czego; zawierać dużą ilość lub liczbę czegoś

obfitość ɔpˈfʲitɔɕʨ̑ n
dovizia
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś

obgryzać v
rosicare
gryźć dookoła

obiad ˈɔbʲjat n
pranzo
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiadek n
pranzetto
(zdrobniale) od: obiad

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
promettere
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
obiettivo
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektyw szerokokątny ɔˈbʲjɛktɨf ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ n
grandangolo
(fotografia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej, obejmujący większe pole widzenia niż obiektyw standardowy, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości;

obiektywnie adv
oggettivamente
w sposób obiektywny

obiektywność n
obiettività oggettività
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
obiettivo oggettivo
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń

obieraczka ˌɔbʲjɛˈraʧ̑ka n
pelapatate
(potocznie, potoczny) przyrząd służący do obierania warzyw ze skóry

obierać ɔˈbʲjɛraʨ̑ v
mondare sbucciare
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
promessa
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

obijać v
smussare urtare
powodować obrażenia, uszkadzać, uderzając o coś
bighellonare grattarsi la pancia poltrire sbattersene i coglioni
(potocznie, potoczny) unikać pracy

obić mordę ˈɔbʲiʨ̑ ˈmɔrdɛ v
rompere il grugno
(wulgarnie, wulgaryzm) pobić kogoś

objawowy adj
sintomatico
(medycyna, medyczny) dotyczący objawów chorobowych

objętościowy adj
volumetrico
(metrologia, metrologiczny) związany z pomiarem objętości

oblegać v
assediare
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie

oblewać ɔbˈlɛvaʨ̑ v
bagnare
o rzece, jeziorze, morzu: otaczać z kilku stron
versare
polewać coś z wierzchu jakimś płynem

oblicze ɔbˈlʲiʧ̑ɛ n
carattere
(przenośnie, przenośnia) charakter czegoś; zarys, postać czegoś
volto
(książkowy) twarz jakiejś osoby i jej wyraz

obligacyjny adj
obbligazionario
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) dotyczący obligacji

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
assedio
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obmierzły ɔbˈmʲjɛrzwɨ adj
ripugnante disgustoso
budzący wstręt

obmywanie n
lavatura
opłukiwanie wodą z brudu

obmywać v
bagnare
otaczać coś napływającą i odpływającą wodą
lavare
opłukiwać zabrudzoną powierzchnię
lavarsi
oczyszczać się przy użyciu cieczy
wzajemnie oczyszczać się przy użyciu cieczy

obmyć v
lavare
usunąć zanieczyszczenie z powierzchni przy użyciu cieczy
lavarsi
oczyścić się przy użyciu cieczy

obniżać ɔbʲˈɲiʒaʨ̑ v
abbassare
umieszczać na niższym poziomie
calare diminuire ridurre abbassare scemare
czynić niższym

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
clavicola
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
indifferenza disinteresse
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś

obojętny ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ adj
indifferente
taki, który nie wykazuje zainteresowania czymś, nie jest wrażliwy na coś

obol n
obolo
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;

obornik ɔˈbɔrʲɲik n
bovina buina sterco
(rolnictwo, rolniczy) odchody zwierząt hodowlanych uprzątnięte wraz ze ściółką;

obosieczny ˌɔbɔˈɕɛʧ̑nɨ adj
a doppio taglio
(przenośnie, przenośnia) niebezpieczny dla obu stron konfliktu, mogący zwrócić się przeciwko obu stronom

obostrzenie n
restrizione
przepis, zarządzenie czyniące surowszymi dotychczasowe prawa, zakazy

obowiązany adj
obbligato
mający obowiązek do robienia czegoś

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
dovere obbligo obbligazione
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obowiązkowość n
obbligatorietà
sytuacja, gdy coś jest obowiązkowe, obligatoryjne

obowiązkowy ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈskɔvɨ adj
obbligatorio
będący czyimś obowiązkiem

obozować v
campeggiare attendarsi
przebywać gdzieś, rozbiwszy tam obóz

obrabiać ɔbˈrabʲjäʨ̑ v
lavorare
nadawać kształt
orlare
wykańczać materiał
svaligiare
(potocznie, potoczny) zabierać komuś jego rzeczy

obraz ˈɔbras n
quadro dipinto
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji

obraza ɔbˈraza n
insulto offesa oltraggio affronto improperio
urażenie czyjejś godności osobistej

obrazki n
gigaro
(botanika, botaniczny) rodzaj trujących roślin z rodziny obrazkowatych

obrazowość n
figuralità
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest obrazowe

obraźliwy ˌɔbraʑˈlʲivɨ adj
offensivo
stanowiący dla kogoś obrazę
scontroso
obrażający się z byle powodu, skłonny do obrażania się

obrażalski ˌɔbraˈʒalsʲci adj
permaloso
(potocznie, potoczny) taki, który obraża się z byle powodu

obrażać ɔbˈraʒaʨ̑ v
offendere
sprawiać komuś przykrość
fare il broncio fare il muso lungo imbronciarsi immusonirsi offendersi
być urażonym, dotkniętym

obrona ɔbˈrɔ̃na n
difensiva
(sport, sportowy) część drużyny utrudniająca przeciwnikowi zdobywanie punktów
(sport, sportowy) działanie, które bezpośrednio zapobiega utracie bramki / punktu
difensiva difesa
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;
difesa
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja w procesie sądowym mająca na celu uchronienie oskarżonego przed wysoką karą
difesa discolpa
przeciwstawianie się zarzutom lub wrogim argumentom

obronny ɔbˈrɔ̃nːɨ adj
difensivo difensore
taki, który stanowi obronę przed atakiem; taki, który służy do obrony

obrotny adj
spigliato
odznaczający się sprytem i zaradnością

obrotowy ˌɔbrɔˈtɔvɨ adj
girevole
(technologia, technika, techniczny) taki, który może się obracać; obracający się
rotatorio
(fizyka, fizyczny) związany z ruchem dookoła osi, obracania

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
difensore
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej
difensore paladino
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.
difensore terzino
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny

obroża ɔbˈrɔʒa n
collare
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego

obrus ˈɔbrus n
tovaglia
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
circoncisione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obrzezać ɔbˈʒɛzaʨ̑ v
circoncidere
(książkowy) u mężczyzn: dokonać zabiegu usunięcia części napletka w celach leczniczych, higienicznych bądź estetycznych, a u żydów, muzułmanów oraz niektórych ludów afrykańskich i australijskich także ze względów rytualnych

obrzydlistwo n
boiata porcheria schifezza schifo
coś paskudnego, brzydkiego

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
schifoso detestabile vomitevole
(książkowy) budzący odrazę

obrzęd ˈɔbʒɛ̃nt n
cerimonia rito
uporządkowany akt o znaczeniu symbolicznym, element uroczystości, wynikający z tradycji

obrzęk n
edema
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;

obrzęk naczynioruchowy n
angioedema
(medycyna, medyczny) choroba skóry i błon śluzowych charakteryzująca się występowaniem ograniczonych obrzęków;

obróbka ɔbˈrupka n
lavorazione
proces nadawania obiektowi założonych właściwości;

obrót ˈɔbrut n
fatturato
(ekonomia, ekonomiczny) (księgowość) sumaryczna wartość obrotu (1.3)
giro
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny

obsceniczność ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
oscenità
cecha tego, co obsceniczne, bezwstydne, wulgarne

obsceniczny ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
osceno sconcio lascivo salace
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych

obserwacja ˌɔpsɛrˈvaʦ̑ʲja n
osservazione
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów

obserwant n
osservante
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek Zakonu Braci Mniejszych Obserwantów

obserwator ˌɔpsɛrˈvatɔr n
osservatore
osoba dokładnie przyglądająca się czemuś, wnikliwie obserwująca coś

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
osservatorio
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;

obserwatorium astronomiczne n
osservatorio astronomico
(astronomia, astronomiczny) miejsce lub budowla do obserwacji ciał i zjawisk na nieboskłonie;

obsesja ɔpˈsɛsʲja n
idea fissa
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności

obsesyjny adj
ossessivo
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji

obstawać v
battere sullo stesso tasto
nie zmieniać własnego zdania

obszarpaniec n
cencioso straccione
(potocznie, potoczny) osoba w podartym, obszarpanym ubraniu

obszerny ɔpˈʃɛrnɨ adj
spazioso vasto ampio
dużych rozmiarów

oburzenie ˌɔbuˈʒɛ̃ɲɛ n
indignazione sdegno
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim, niewłaściwym lub niesprawiedliwym zachowaniem

obustronny adj
mutuo reciproco
zachodzący pomiędzy dwiema stronami relacji

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
calzatura
wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami

obwarzanek ˌɔbvaˈʒãnɛk n
ciambella
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem;

obwieszczenie n
annuncio
oficjalna informacja podana do publicznej wiadomości na ogół w formie pisemnej

obwieś n
delinquente farabutto mascalzone
(dawniej, dawny) (pogardliwie, pogardliwy) osoba postępująca źle

obwiniać ɔbˈvʲĩɲäʨ̑ v
accusare
przypisywać, zarzucać komuś winę; oskarżać kogoś o zrobienie czegoś złego

obwód ˈɔbvut n
perimetro circonferenza
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej;

obwód drukowany n
circuito stampato
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
cittadino
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obywatelka ˌɔbɨvaˈtɛlka n
cittadina
kobieta związana z krajem oficjalnymi prawami i obowiązkami

obywatelski ˌɔbɨvaˈtɛlsʲci adj
civico
związany z obywatelem, właściwy obywatelowi

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
cittadinanza
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
oboe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz dla uchodźców n
campo per rifugiati
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃ntraˈʦ̑ɨjnɨ n
campo di concentramento
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;

obóz zagłady n
campo di sterminio
miejsce zbiorowej eksterminacji ludzi;

obłok ˈɔbwɔk n
nuvola nembo
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłomowszczyzna ˌɔbwɔ̃mɔfˈʃʧ̑ɨzna n
oblomovismo
niechęć do działania, gnuśność, pasywność, bezczynne marzycielstwo

obłuda ɔbˈwuda n
doppiezza
ukazywanie fałszywych własnych intencji, myśli, poglądów, uczuć itp.

obłączek n
lunula lunetta
(anatomia, anatomiczny) białawy obszar luźnej skóry w kształcie półksiężyca u nasady paznokcia;

obłąkanie n
pazzia
zaburzenie psychiczne lub choroba psychiczna, obłęd, niepoczytalność

obłąkany adj
pazzo
będący w stanie obłąkania

obłędny adj
da pazzo folle pazzesco pazzo
odbiegający od normalności w sensie psychicznym
pazzesco
(potocznie, potoczny) robiący mocne wrażenie

obżarstwo ɔbˈʒarstfɔ n
gola
nadmierne spożywanie pokarmów

obżartuch n
mangione
(potocznie, potoczny) osoba, która się obżera

ocaleć v
rimanere salvo salvarsi scampare
(książkowy) uniknąć unicestwienia

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
oceano
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

oceanarium ˌɔʦ̑ɛãˈnarʲjũm n
acquario acquario marino
instytucja badająca i prezentująca florę i faunę morską;

oceaniczny adj
oceanico
dotyczący oceanu, związany z oceanem

oceanograf ˌɔʦ̑ɛãˈnɔɡraf n
oceanografo
specjalista w dziedzinie oceanografii (oceanologii)

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
oceanografia
nauka o oceanach i morzach;

oceanograficzny adj
oceanografico
(geografia, geograficzny) związany z oceanografią, dotyczący oceanografii

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
ozelot ocelot
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z rodzaju ocelotów (1.1)

ocelot andyjski n
gatto delle Ande
(zoologia, zoologiczny) Leopardus jacobitus Cornalia, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;

ocelot argentyński n
gatto di Geoffroy
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus geoffroyi d'Orbigny, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim na terenie Argentyny;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot argentyński (1.1)

ocelot chilijski n
kodkod
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus guigna Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot chilijski (1.1)

ocelot nadrzewny n
margay
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus wiedii Schinz, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot nadrzewny (1.1)

ocelot pampasowy n
colocolo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus colocolo Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot pampasowy (1.1)

ocelot tygrysi n
gatto tigre tigrillo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus tigrinus Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot tygrysi (1.1)

ocelot wielki n
ocelot ocelotto ozelot
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus pardalis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej, Ameryce Środkowej i południu Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot wielki (1.1)

oceniać ɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
valutare fare il punto
wydawać sąd, opinię

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
aceto
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

ochlokracja n
oclocrazia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochlokratyczny adj
oclocratico
związany z ochlokracją, właściwy ochlokracji

ochota ɔˈxɔta n
desiderio voglia
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś

ochra ˈɔxra n
ocra
barwa żółtobrunatna
(chemia, chemiczny) farba o barwie żółtobrunatnej otrzymywana z ochry (1.3), używana w malarstwie, przemyśle kosmetycznym, włókienniczym itp;
(mineralogia, mineralogiczny) glinka o żółtym lub brunatnym zabarwieniu wykorzystywana do wyrobu farb

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
protezione
dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu

ochrona środowiska n
protezione ambientale protezione dell'ambiente tutela ambientale
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka;

ochronny ɔxˈrɔ̃nːɨ adj
protettivo
stanowiący ochronę przed czymś; chroniący, dający ochronę

ochrowy adj
ocraceo
koloru ochry, koloru żółtobrunatnego

ochryple adv
raucamente con voce rauco
mając chrypliwe brzmienie

ochrypły adj
rauco
(medycyna, medyczny) taki, który ochrypł

ociężały adj
grave
wykonywany powolnie, bez energii
pigro
niemający energii do działania

oclenie n
sdoganamento
(rzeczownik odczasownikowy) od oclić

octownia n
acetificio
zakład produkujący ocet

octowy ɔʦ̑ˈtɔvɨ adj
acetico acetoso
(przymiotnik) od ocet

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
aspettare aspettarsi
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś
aspettare attendere
dłużej czekać

oczerniać v
denigrare calunniare
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle

oczny ˈɔʧ̑nɨ adj
oculare oftalmico occhiale
dotyczący oka, związany z okiem, oczami

oczodół ɔˈʧ̑ɔduw n
orbita cavità orbitaria
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;

oczopląs n
nistagmo
(medycyna, medyczny) mimowolne drganie gałek ocznych wywołane chorobą lub wadą wzroku;

oczyszczać ɔˈʧ̑ɨʃʧ̑aʨ̑ v
pulire
usuwać nieczystości, brudy; doprowadzać do stanu czystości
sanare
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem kogoś; uniewinniać kogoś; uwalniać od podejrzeń, oskarżeń lub winy

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
evidente ovvio chiaro manifesto
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ interjection
certo senz'altro eccome
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
ovviamente certamente evidentemente
partykuła wyrażająca brak wątpliwości

od ɔt preposition
da di
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś

od a do zet ˌɔd‿a‿dɔ‿ˈzɛt adv
dall'a alla zeta dalla a alla zeta
od początku do końca; w pełni, całkowicie

od czapy adv
fuori dalle righe
(potocznie, potoczny) irracjonalnie, wbrew rozsądkowi

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
di quando in quando di tanto in tanto
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

od dawna adv
da tanto da tanto tempo
od dłuższego czasu

od kołyski do grobu adv
dalla culla alla tomba
przez całe życie

od stóp do głów ɔt‿ˈstub dɔ‿ˈɡwuf adv
dalla testa ai piedi
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry

oda ˈɔda n
ode
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
odalisca
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

odbarwiać v
discolorare
pozbawiać barwy
discolorarsi
tracić barwę

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
copia
wierna kopia kogoś lub czegoś
riflessione
odcisk, odbitka czegoś
riflesso riflessione
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni
rimbalzo rimpallo
oderwanie się skokiem od podłoża

odbijacz ɔdˈbʲijaʧ̑ n
parabordo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu;

odbiorca ɔdˈbʲjɔrʦ̑a n
consegnatorio
osoba upoważniona do odbioru czegoś
ricevente
osoba, do której dociera przekaz artystyczny, intelektualny lub informacyjny

odbiornik n
apparecchio ricevitore
(technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne odbierające fale elektromagnetyczne

odbudowa ˌɔdbuˈdɔva n
restauro ricostruzione
odnowienie, wzniesienie czegoś, co zostało zniszczone

odbyt ˈɔdbɨt n
ano buco del culo
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odbywać ɔdˈbɨvaʨ̑ v
compiere fare svolgere
robić coś lub brać udział w wykonywaniu czegoś; uczestniczyć w czymś
avvenire svolgersi
mieć miejsce, dziać się, dokonywać się

odchodzić ɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
abbandonare lasciare
zrywać związek z kimś, opuszczać kogoś
morire
(eufemistycznie) umierać
partire allontanarsi andare via
oddalać się od jakiegoś miejsca

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
sfumatura
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru
nieznaczna różnica lub cecha trudno postrzegalna

odcinać ɔtʲˈʨ̑ĩnaʨ̑ v
recidere tagliare
tnąc, oddzielać coś od jakiejś całości

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
cedola tagliando
fragment większej całości, odcięty od niej
puntata
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno
segmento
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;
tratto tronco
fragment czegoś podłużnego, na podobieństwo odcinka (1.2)

odcisk ˈɔtʲʨ̑isk n
callo
(medycyna, medyczny) zgrubienie skóry powstałe na skutek ucisku
impronta impressione
odbicie kształtu jakiegoś obiektu, przedmiotu w innym

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
impronta digitale
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby

odczasownikowy adj
deverbale
(gramatyka) utworzony od czasownika, pochodzący od czasownika

odczuwać ɔṭˈʧ̑uvaʨ̑ v
percepire sentire risentire
reagować na coś zmysłowo, doświadczać czegoś za pomocą zmysłów

oddalać v
allontanare
zwiększać odległość pomiędzy danymi jednostkami
rigettare
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nie uwzględniać czyich pretensji, żądań
allontanarsi
zwiększać własną odległość od czego lub kogo

oddawać ɔdˈːavaʨ̑ v
rendere
dawać coś komuś z powrotem, zwracać właścicielowi

oddać Bogu ducha v
rendere l'anima a Dio
(podniośle) umrzeć, skonać

oddać ducha v
spirare
(podniośle) umrzeć, skonać

oddać duszę Bogu ˈɔdːaʥ̑ ˈduʃɛ ˈbɔɡu v
rendere l'anima a Dio
(podniośle) umrzeć

oddać honory ˈɔdːaʨ̑ xɔ̃ˈnɔrɨ idiom
rendere gli onori
(wojskowość, wojskowy) wykonać ustalone gesty lub czynności będące oznaką uszanowania, np. zasalutować, sprezentować broń

oddech ˈɔdːɛx n
respiro fiato
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc

oddechowy adj
respiratorio
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
respirare
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

oddział ˈɔdʲʥ̑aw n
drappello
grupa ludzi jako część pewnej formacji

oddzielić ziarno od plew ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛf v
separare il grano dalla pula
wybrać to, co wartościowe, spośród tego, co niewiele warte lub bezwartościowe

odejść z gołymi rękami v
andarsene con la coda fra le gambe
opuścić jakieś miejsce, nic nie załatwiwszy

odejść z kwitkiem ˈɔdɛjɕʨ̑ ˈs‿kfʲitʲcɛ̃m v
andarsene con la coda fra le gambe
opuścić jakieś miejsce, nic nie załatwiwszy

odejść z próżnymi rękami v
andarsene con la coda fra le gambe
opuścić jakieś miejsce, nic nie załatwiwszy

odejść z pustymi rękami idiom
andarsene con la coda fra le gambe
opuścić jakieś miejsce, nic nie załatwiwszy

odgadnąć ɔdˈɡadnɔ̃ɲʨ̑ v
azzeccare indovinare
aspekt dokonany od: odgadywać

odgałęzienie n
diramazione
część odchodząca w bok od trzonu

odjemna ɔdʲˈjɛ̃mna n
diminuendo minuendo
(matematyka, matematyczny) liczba, od której odejmujemy

odjemnik ɔdʲˈjɛ̃mʲɲik n
diminutore sottraendo
(matematyka, matematyczny) liczba, którą odejmujemy od innej

odkupiciel ˌɔtkuˈpʲiʨ̑ɛl n
redentore
(podniośle) zbawca, wybawca

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
aspirapolvere
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odległość ɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
distanza
długość krzywej (w domyśle: odcinka) pomiędzy dwoma punktami

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
distante remoto
znajdujący się daleko
lontano
taki, który wydarzył się dawno temu lub wydarzy się w dalekiej przyszłości

odlew ˈɔdlɛf n
colata gettata
przedmiot powstały z wypełnienia formy płynną masą, która po zakrzepnięciu, wyschnięciu lub wypaleniu przyjmuje kształt tej formy

odlewać v
gettare
wykonywać przedmiot poprzez wlewanie ciekłego surowca do specjalnej formy
scolare
oddzielać płyn od cząstek stałych

odma ˈɔdma n
pneumatosi
(medycyna, medyczny) przedostanie się powietrza do jamy lub tkanki ciała zaistniałe na skutek choroby, urazu lub zabiegu medycznego;

odmawiać ɔdˈmavʲjäʨ̑ v
rifiutare dare due di picche dinegare
nie zgadzać się

odmiennie ɔdˈmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
differentemente diversamente
w inny, odrębny sposób

odmienność n
divergenza
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest odmienne; cecha tych, którzy są odmienni

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
eterodosso differente diverso disparato dissimile straniero
różny
flesso
(gramatyka) podlegający odmianie

odmowa ɔdˈmɔva n
rifiuto
niewyrażenie zgody

odnaleźć ɔdˈnalɛɕʨ̑ v
ritrovare trovare
trafić na to, czego się szuka

odnoga ɔdˈnɔɡa n
diramazione
odgałęzienie, podłużna część biegnąca w bok od jakiejś całości

odnośnik n
nota
przypis opatrzony odnośnikiem (1.1)
rinvio
znak graficzny w postaci gwiazdki, litery, liczby lub znaku alternatywnego, umieszczony w publikacji, odsyłający czytelnika do opatrzonego takim samym znakiem przypisu

odonto- ɔdˈɔ̃ntɔ
odonto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z zębami lub zębiną

odontologia ˌɔdɔ̃ntɔˈlɔɟja n
odontologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów

odontologiczny adj
odontologico
(medycyna, medyczny) związany z odontologią, dotyczący odontologii

odpadać v
essere eliminato essere sconfitto
przestawać brać udział wskutek przegrania, wyeliminowania
staccarsi
oddzielać się od miejsca przymocowania

odpieprzyć ɔtˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
vaffanculo
(wulgarnie, wulgaryzm) zostawić kogoś w spokoju, odczepić się od kogoś

odpisać v
rispondere ribattere
napisać coś w odpowiedzi, udzielić pisemnej odpowiedzi

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
riposo posa sosta
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
immunità
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
resistente
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały

odpowiedni ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
adatto propizio
spełniający wymagane warunki

odpowiedniość ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ̇ɕʨ̑ n
idoneità
cecha obiektów odpowiadających sobie, pasujących do siebie

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
responsabilità coscienziosità
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
risposta
reakcja na pytanie

odprawa ɔtˈprava n
liquidazione
jednorazowe wynagrodzenie udzielane pracownikowi przy opuszczaniu posady

odprawiać v
celebrare
czynić coś według ustalonego wcześniej protokołu lub zwyczaju
inviare spedire
zadośćuczynić wymogom związanym z wyjazdem kogoś lub wysłaniem czegoś
licenziare
dać komuś wypowiedzenie, zwolnić kogoś
mandare via
odsyłać kogoś, nie zrobiwszy tego, o co prosił

odprowadzać ˌɔtprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
accompagnare ricondurre
towarzyszyć komuś idąc z nim do jakiegoś miejsca; zaprowadzić kogoś gdzieś

odprężać ɔtˈprɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
rilassare distendere
uczynić mniej naprężonym, rozluźnić

odpukać w niemalowane drewno ɔtˈpukaʥ̑ ˌvʲ‿ɲɛ̃malɔˈvãnɛ ˈdrɛvnɔ idiom
toccare ferro
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy

odpust n
indulgenza
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy;

odpychający adj
ripugnante
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odpychać v
indisporre ribrezzare rivoltare
powodować niechęć
respingere
oddalać pchnięciem
darsi una spinta
oddalać siebie skądś pchnięciem

odpłacić pięknym za nadobne ɔtˈpwaʨ̑iʨ̑ ˈpʲjɛ̃ŋknɨ̃m ˌza‿naˈdɔbnɛ v
rendere pane per focaccia
odpłacić się tym samym, odwzajemnić się w ten sam sposób

odra ˈɔdra n
morbillo
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odraczać ɔdˈraʧ̑aʨ̑ v
rimandare deferire rinviare soprassedere
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalnie przesuwać jakąś sprawę na późniejszy termin

odradzać v
sconsigliare
radząc, namawiać do zrezygnowania z czegoś
rinascere
powodować istnienie lub działanie na nowo
far rinascere
zaczynać swoje istnienie lub działanie na nowo

odrastać ɔdˈrastaʨ̑ v
ricrescere
ponownie wyrastać po ucięciu, zniszczeniu, złamaniu itp.

odraza ɔdˈraza n
ribrezzo
uczucie wstrętu, obrzydzenia, niechęci do kogoś lub czegoś

odrażający ˌɔdraʒaˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
disgustoso ripugnante
wzbudzający odrazę, obrzydzenie; ohydny, wstrętny

odrobina ˌɔdrɔˈbʲĩna n
bruscolo
bardzo mała ilość czegoś

odrośl n
germoglio
(botanika, botaniczny) boczny pęd
(przenośnie, przenośnia) jedna z linii potomstwa, konkretny jej przedstawiciel, także w sensie materialnym w odniesieniu do kierunku rozwoju sztuki, przemysłu itp.

odruch n
riflesso
(fizjologia, fizjologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego

odrywać v
staccare
odłączać część od danej całości poprzez ciągnięcie lub szarpanie
przerywać komuś jakąś czynność, zajmując czym innym
staccarsi
być oddzielanym od całości, odłączać się

odsprzedaż n
rivendita
sprzedaż czegoś uprzednio kupionego lub nabytego, zwykle w celu osiągnięcia zysku

odstraszanie n
deterrenza
(rzeczownik odczasownikowy) od odstraszać

odstępca n
dissidente
ktoś, kto odstąpił od dotychczas wyzwanych ideałów

odstępować v
cedere
oddawać coś komuś (bez zapłaty)
przekazywać coś, odsprzedając to na dogodnych warunkach
desistere recedere
odchodzić od postanowień

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
indennità risarcimento indennizzo compensazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odtrutka ɔtˈːrutka n
contravveleno antidoto triaca
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odtwarzacz n
lettore
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odtwarzające dźwięk lub obraz i dźwięk

odtwarzać ɔtˈːfaʒaʨ̑ v
restaurare ripristinare
ponownie tworzyć

odtąd ˈɔtːɔ̃nt pronoun
da ora in poi
od tej chwili, od teraz
daqui
od tego miejsca

odwaga ɔdˈvaɡa n
coraggio
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odwar n
decotto
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania;

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
coraggioso ardito
taki, który ma odwagę

odwet n
rappresaglia ritorsione contrappasso
odwzajemnienie za zło

odwieczny ɔdˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
vetusto
istniejący, trwający od wieków

odwiedziny ˌɔdvʲjɛ̇ˈʥ̑ĩnɨ n
visita
czyjeś przybycie do kogoś, aby zobaczyć się z nim
wizyta u chorego w szpitalu

odwilż ˈɔdvʲilʃ n
disgelo
(meteorologia, meteorologiczny) ocieplenie w zimie połączone z topnieniem śniegu
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) złagodzenie represyjnej polityki władz

odwracalny adj
reversibile rovesciabile
taki, który daje się odwrócić, zdolny do powrotu do stanu pierwotnego

odwracać kota ogonem ɔdˈvraʦ̑aʨ̑ ˈkɔta ɔˈɡɔ̃nɛ̃m v
girare la frittata
(przenośnie, przenośnia) przedstawiać sprawy w sposób fałszywy bądź wykrętny

odwrotnie ɔdˈvrɔtʲɲɛ adv
a inverso
w inny sposób, inaczej niż należy, na odwrót

odwrót n
ritirata
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska

odziarniarka n
sgranatrice
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odziarniające bawełnę i len

odzwierciedlać v
riflettere
przedstawiać dokładnie
rispecchiare
dawać zwierciadlany obraz

odzywać się v
farsi sentire farsi vivo
nawiązywać kontakt, by przekazywać wieści
risuonare suonare
wydawać dźwięk, być słyszalnym

odłam n
corrente frangia
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy

odłamywać v
stroncare
oddzielać część od całości poprzez łamanie

odłóg n
maggese
(rolnictwo, rolniczy) nieuprawiany grunt orny

odświeżać v
rinfrescare
czynić ponownie świeżym, przywrócić nowy lub nadać pożądany stan czemuś
rinfrescarsi
doprowadzać siebie do pożądanego stanu

odświętny adj
festivo
przeznaczony na święto

odżywać ɔḍˈʒɨvaʨ̑ v
riaversi risorgere
odzyskiwać siły (fizyczne, psychiczne), dawną sprawność; wracać do życia

odżywczy ɔḍˈʒɨfʧ̑ɨ adj
nutritivo nutriente
taki, który służy do odżywiania; pożywny

odżywianie ˌɔḍʒɨˈvʲjä̃ɲɛ n
nutrizione alimentazione
(rzeczownik odczasownikowy) od odżywiać

odżywka do włosów n
balsamo per capelli
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych

ofensywny adj
offensivo
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) wyrażający ofensywę

oferma n
pataccaro
(potocznie, potoczny) osoba niezaradna lub niezdarna

offline adj
offline
(informatyka, informatyczny) niezwiązany z siecią internetową, odbywający się poza siecią internetową

offline adv
offline
(informatyka, informatyczny) poza Internetem

ofiara ɔˈfʲjara n
offerta
datek, podarowanie jakiejś kwoty (najczęściej na cele dobroczynne)
vittima
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku

ofiarować v
dare offrire
dać bezinteresownie

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
ufficiale
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
ufficiale
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący

oficjum n
ufficio
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd kościelny
ufficio uffizio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obowiązkowa modlitwa liturgiczna odmawiana przez duchownych i osoby konsekrowane

ofidiofobia n
ofidiofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed wężami

oftalmo- ɔfˈtalmɔ
oftalmo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z okiem lub gałką oczną

oftalmolog ˌɔftalˈmɔlɔk n
oftalmologo
(medycyna, medyczny) okulista

oftalmoskopia n
oftalmoscopia
(medycyna, medyczny) badanie dna oka, przeprowadzane za pomocą oftalmoskopu;

ogier ˈɔɟɛr n
stallone
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
fuoco
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

oględnie adv
circospettamente
w sposób oględny

ognie świętego Elma ˈɔɟɲɛ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈɛlma n
Fuoco di Sant'Elmo
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego;

ognioodporny adj
ignifugo
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
falò
ułożony, płonący stos drewna

ogon ˈɔɡɔ̃n n
coda
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
końcowa część jakiegoś przedmiotu
(potocznie, potoczny) długa kolejka

ogonowy adj
caudale coccigeo
związany z ogonem, dotyczący ogona

ograniczać ˌɔɡrãˈɲiʧ̑aʨ̑ v
limitare
ujmować w pewną limitowaną przestrzeń; wyznaczać obszar czegoś; otaczać czymś, co oddziela od reszty
limitare restringere circoscrivere
zmniejszać coś, redukować dostępność czegoś, uszczuplać coś

ograniczony ˌɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
deficiente grullo limitato
o człowieku, jego umyśle: taki, który ma wąskie horyzonty myślowe lub jest mało inteligentny, ma ciasny umysł
limitato
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)

ogrodniczka ˌɔɡrɔdʲˈɲiʧ̑ka n
giardiniera
kobieta, dziewczyna pracująca w ogrodzie

ogrodniczki n
salopette
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;

ogrodniczy adj
di giardinaggio
(ogrodnictwo, ogrodniczy) związany z ogrodnictwem, dotyczący ogrodnictwa

ogrodzenie ˌɔɡrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
recinto recinzione
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru

ogród ˈɔɡrut n
giardino
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
giardino botanico orto botanico
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;

ogród zimowy n
giardino d'inverno
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami;

ogród zoologiczny ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ n
giardino zoologico
teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata;

ogólnie ɔˈɡulʲɲɛ adv
generalmente
powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy

ogólnonarodowy ˌɔɡulnɔ̃narɔˈdɔvɨ adj
di tutto la nazione
dotyczący całego narodu

ogólnoustrojowy adj
sistemico
związany z całym ustrojem, dotyczący całego ustroju

ogólnoużytkowy adj
multiuso
przeznaczony do ogólnego użytku

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛʧ̑ʲɲik lɛˈkarsʲci n
borragine
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;

ogórek ɔˈɡurɛk n
cetriolo c'tron'
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ogórkowa ˌɔɡurˈkɔva n
zuppa di pisello fermentato
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kiszonych ogórków, z ziemniakami, zabielana śmietaną;

ogórkowy adj
di cetriolo
związany z ogórkiem, dotyczący ogórka, sporządzony z ogórka

ogół ˈɔɡuw n
complesso insieme totalità
pewna całość; zbiór zjawisk, przedmiotów
insieme totalità
wszyscy mieszkańcy (regionu, kraju)

ogółem adv
complessivamente in totale
uwzględniając całość, wszystkie elementy

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
annuncio
(rzeczownik odczasownikowy) od ogłosić

ogłupić ɔɡˈwupʲiʨ̑ v
istupidire rimbecillire rincoglionire rincretinire
aspekt dokonany od: ogłupiać

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
orrendo schifoso odioso abominevole orrido
obrzydliwy, budzący wstręt

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
padre
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);
założyciel, pierwszy przedstawiciel;

ojciec Kościoła n
padre della Chiesa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny pisarz lub teolog chrześcijański;

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
padrino
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną

ojciec święty n
Santo Padre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek papieża

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
paternità
bycie ojcem

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
patrigno
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
patria
kraj, w którym ktoś się urodził;

okantować ˌɔkãnˈtɔvaʨ̑ v
bidonare
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) oszukać, wrobić kogoś

okapi ɔˈkapʲi n
okapi
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
ocarina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie;

okay ɔˈkɛj interjection
okay
(potocznie, potoczny) oznaczający zgodę

okazały adj
grandioso
mający imponujące rozmiary
sontuoso vistoso
odznaczający się przepychem

okazja czyni złodzieja ɔˈkazʲja ˈʧ̑ɨ̃ɲi zwɔˈʥ̑ɛ̇ja proverb
l'occasione fa il ladro
możliwość szybkiego, nieoczekiwanego wzbogacenia się jest pokusą do kradzieży

okazywać ˌɔkaˈzɨvaʨ̑ v
dimostrare
pokazywać, przedstawiać coś; dać coś komuś zobaczyć
risultare apparire
dawać się poznać jako ktoś lub coś; odnosić określony rezultat

okiennica ˌɔcɛ̇̃ɲˈːiʦ̑a n
imposta serranda avvolgibile
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz;

oklepany adj
banale
za bardzo znany z powodu wielokrotnego powtarzania

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
finestra
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra

oknówka ɔkˈnufka n
balestruccio
(ornitologia, ornitologiczny) Delichon urbica, pospolity w Polsce gatunek jaskółki;

oko ˈɔkɔ n
occhio
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krążek tłuszczu na powierzchni płynu
(meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego
w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;

oko cyklonu ˈɔkɔ ʦ̑ɨkˈlɔ̃nu n
occhio del ciclone
obszar ciszy w centrum cyklonu;

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
occhio per occhio, dente per dente
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
circostanza congiuntura contingenza occasione
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

okop ˈɔkɔp n
trincea
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;

okostna ɔˈkɔstna n
periostio
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości;

około ɔˈkɔwɔ particle
circa approssimativamente circumcirca intorno per approssimazione
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
circa approssimativamente circumcirca intorno per approssimazione
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

okołoporodowy ˌɔkɔwɔpɔrɔˈdɔvɨ adj
perinatale
taki, który ma miejsce w okresie porodu oraz bezpośrednio przed nim lub po nim

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
perca pesce persico
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, słodkowodna ryba drapieżna;

okrakiem ɔˈkracɛ̃m adv
a cavalcioni a cavaliere a cavallo
obejmując coś rozstawionymi nogami

okres ˈɔkrɛs n
periodo
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;
przedział czasu, czas trwania czegoś
(geologia, geologiczny) część podziału historii Ziemi, podzielona na epoki;
(matematyka, matematyczny) dla funkcji okresowej: najmniejsza liczba dodatnia, która dodana lub odjęta od argumentu funkcji, da w wyniku tę samą funkcję;

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
brutto cattivo terribile
(potocznie, potoczny) o czymś złym, brzydkim, mającym negatywne cechy
enorme terribile tremendo
(potocznie, potoczny) intensywny, olbrzymi (często w negatywnym kontekście)
orribile spaventoso atroce orrendo orrido tremendo
wywołujący strach, odrzucający

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
crudeltà atrocità malignità
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okruszyna n
briciola lisca
(zdrobniale) od okruch

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
crudele atroce spietato feroce tigresco
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrytonasienne ɔˈkrɨtɔnaˈɕɛ̃nːɛ n
angiosperme magnoliofite
(botanika, botaniczny) gromada roślin naczyniowych

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
rotondo tondo
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okrążać v
accerchiare
rozstawiać się dookoła kogoś (czegoś), szczelnie odcinając go (to) od świata
zataczać kręgi wokół kogoś albo czegoś
circondare
obchodzić, objeżdżać itd. coś kręgiem lub łukiem

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
bastimento
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;

okręt podwodny n
sottomarino sommergibile
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okrężnica n
colon
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego

oksydaza n
ossidasi
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący przenoszenie atomu wodoru na tlen, tworząc wodę lub nadtlenek wodoru;

oksydoreduktaza n
ossidoreductasi
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący reakcje redoks;

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
ossimoro
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈʦ̑ɨ̃na n
ossitocina
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

okular ɔˈkular n
oculare
(optyka, optyczny) rodzaj soczewki optycznej – w układzie optycznym ta, która znajduje się przy oku patrzącego;

okularnica ˌɔkularʲˈɲiʦ̑a n
occhialuta quattrocchi
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) albo (lekceważąco, lekceważący) forma żeńska od: okularnik

okularnik ˌɔkuˈlarʲɲik n
occhialuto quattrocchi
(potocznie, potoczny) ktoś, kto nosi okulary
cobra dagli occhiali
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
occhiali
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
occhiali da sole
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;

okulista ˌɔkuˈlʲista n
oculista oftalmoiatra oftalmologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu

okulistka ˌɔkuˈlʲistka n
oculista oftalmoiatra oftalmologa
forma żeńska od: okulista

okulistyczny adj
oftalmologico oculistico
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki

okultysta n
occultista
zwolennik okultyzmu

okultystyczny adj
occultistico
dotyczący okultyzmu, właściwy okultyzmowi

okultyzm n
occultismo
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
occupazione
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

okład n
compressa impacco bagnolo
(medycyna, medyczny) opatrunek

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
gigante
(mitologia, mitologiczny) istota fantastyczna, zwykle mająca postać ludzką, ogromnego wzrostu i o niezwykłej sile;
gigante colosso
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile

olbrzymka n
gigantessa
kobieta o dużym wzroście

olcha ˈɔlxa n
ontano
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;

olej ˈɔlɛj n
olio
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar

olej arachidowy n
olio di arachide
(spożywczy) popularny w kuchni azjatyckiej olej pozyskiwany z orzeszków ziemnych

olej rycynowy n
olio di ricino
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;

olej ryżowy n
olio di riso
(spożywczy) olej spożywczy uzyskiwany z plew ryżu;

olejek eteryczny ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨʧ̑nɨ n
olio essenziale essenza
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;

olejny ɔˈlɛjnɨ adj
a olio
związany z farbami sporządzanymi na olejach

olewać v
fregarsene
(pospolicie) nie przejmować się czymś lub kimś, wykazując lekceważenie

olibanum n
franchincenso
(botanika, botaniczny) żywica drzew rodzaju kadzidla (Boswellia) rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim;

oligarcha n
oligarca
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii

oligocen ˌɔlʲiˈɡɔʦ̑ɛ̃n n
oligocene
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka paleogenu

oligofrenia ˌɔlʲiɡɔˈfrɛ̃ɲja n
oligofrenia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) upośledzenie umysłowe, niepełnosprawność intelektualna;

oligomer ˌɔlʲiˈɡɔ̃mɛr n
oligomero
(chemia, chemiczny) związek chemiczny utworzony z niewielkiej liczby powtarzających się merów;

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
oligopolio
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;

oligopolista ˌɔlʲiɡɔpɔˈlʲista n
oligopolista
osoba fizyczna lub prawna, która działa w ramach oligopolu

olimpiada ˌɔlʲĩmˈpʲjada n
olimpiade
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;
(sport, sportowy) igrzyska olimpijskie

olimpijczyk ˌɔlʲĩmˈpʲijʧ̑ɨk n
olimpionico
(sport, sportowy) zawodnik biorący udział w igrzyskach olimpijskich

olimpijski ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
olimpico
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie
taki, który dotyczy Olimpu, geograficznego lub mitycznego

olimpijski spokój ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci ˈspɔkuj n
calma olimpica
niewzruszony, całkowity spokój

oliwiarka n
oliatore
(technologia, technika, techniczny) zbiornik z oliwą służący do oliwienia

oliwka ɔˈlʲifka n
oliva
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)

omawiać ɔ̃ˈmavʲjäʨ̑ v
discutere
rozpatrywać daną sprawę

ombrometr n
ombrometro
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych

omdlenie ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ n
svenimento sincope
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
omega
(językoznawstwo, językoznawczy) dwudziesta czwarta litera alfabetu greckiego, ω;

omijać ɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
evitare
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się

omocznia ɔ̃ˈmɔʧ̑ʲɲa n
allantoide
(biologia, biologiczny) jedna z błon płodowych;

omyłka n
errore sbaglio
sprawa niezamierzona a niewłaściwa

on ɔ̃n personalPronoun
lui egli
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

on-line adj
on-line
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej

on-line adv
on-line
(informatyka, informatyczny) za pomocą Internetu

ona ˈɔ̃na personalPronoun
lei ella
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onanista ˌɔ̃nãˈɲista n
onanista
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna lub chłopak, który się onanizuje

onanistyczny adj
onanistico
związany z onanizmem, dotyczący onanizmu

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
onanismo
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
loro
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
loro
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

onigiri n
onigiri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne danie japońskie w formie ryżowych bryłek z wytrawnym nadzieniem i dodatkami;

onko- ˈɔ̃ŋkɔ
onco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nowotworem

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
oncologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych
oncologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka onkologii

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
oncologico
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii

online adv
online
(informatyka, informatyczny) za pomocą Internetu

onoterapia n
onoterapia
(medycyna, medyczny) forma rehabilitacji z wykorzystaniem osła domowego, muła lub oślika;

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
ontologia
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ontologico
(przymiotnik) od ontologia

onycholiza n
onicolisi
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na odwarstwianiu płytki paznokcia od jego łożyska;

onyks n
onice
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstewek, na przemian białej i czarnej lub ciemnobrunatnej;

oo- prefix
oo-
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych, który wskazuje na ich związek znaczeniowy z jajem, komórką jajową

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
abbazia badia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opal ˈɔpal n
opale
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
abbronzatura tintarella
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;

opalony adj
abbronzato
taki, który się opalił

opalowy ˌɔpaˈlɔvɨ adj
opalino
błyszczący jak opal (minerał), mieniący się jak opal
zrobiony z opalu (minerału), składający się z opalu, zawierający opal

opamiętanie n
ravvedimento
opanowanie i rozsądek

oparcie ɔˈparʲʨ̑ɛ n
schienale spalliera dorsale
część mebla służąca do podtrzymywania pleców

opat ˈɔpat n
abate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opatka n
badessa abadessa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona monasteru mniszek

opatrunek n
medicazione
(medycyna, medyczny) zakładanie opatrunku w znaczeniu (1.1)

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
opzione
jedna z możliwości do wyboru

opera ˈɔpɛra n
opera opera lirica
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);

operetka n
operetta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze

operetkowy adj
operettistico
związany z operetką, dotyczący operetki

operowy adj
operistico
związany z operą, dotyczący opery

opieka ɔˈpʲjɛka n
assistenza cura protezione
dbanie o kogoś lub coś;
tutela
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadzór prawny nad osobą małoletnią

opieka zdrowotna ɔˈpʲjɛka zdrɔˈvɔtna n
sanità
ogół środków, których celem ma być zapobieganie chorobom i leczenie ich;

opiekować się ˌɔpʲjɛˈkɔvaʨ̑‿ɕɛ v
tutelare
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś

opiekuńczy adj
protettivo tutelare
sprawujący opiekę

opieszałość ˌɔpʲjɛˈʃawɔɕʨ̑ n
neghittosità lentezza pigrizia svogliatezza
ociąganie się z wykonaniem pracy, z terminowym wypełnieniem obowiązków

opinia ɔˈpʲĩɲja n
opinione
sąd, zdanie na jakiś temat

opinia publiczna ɔˈpʲĩɲja puˈblʲiʧ̑na n
opinione pubblica
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości;

opis ˈɔpʲis n
descrizione
określenie podstawowych cech czegoś

opisowy adj
descrittivo
mający charakter opisu

opium ˈɔpʲjũm n
oppio
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;

opiumowy adj
oppiaceo
związany z opium, dotyczący opium; zawierający opium

opiłek ɔˈpʲiwɛk n
limatura
mały kawałek metalu powstający podczas piłowania za pomocą pilnika lub piły

opodatkowanie n
tassazione
(ekonomia, ekonomiczny) nałożenie podatku lub podatków

opodatkować v
tassare
(ekonomia, ekonomiczny) nałożyć podatek, obłożyć, obciążyć podatkiem

opona ɔˈpɔ̃na n
maniglia dell'amore
(potocznie, potoczny) fałdy tkanki tłuszczowej na brzuchu
pneumatico gomma
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;

oponka ɔˈpɔ̃nka n
ciambella
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągłe ciastko o złotawej barwie, z otworem w środku, wykonane z ciasta drożdżowego lub serowego, smażone na głębokim tłuszczu, często posypywane cukrem pudrem

oponować ˌɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
contrapporre opporsi
przeciwstawiać się, mieć odmienne zdanie

oporny adj
resistente refrattario
niepoddający się żadnym wpływom

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
opportunista profittatore
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści

oportunistka ˌɔpɔrtũˈɲistka n
opportunista
forma żeńska od: oportunista

opos n
opossum
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju opos (1.1)

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
raccontare narrare
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

oprawa n
rilegatura brossura
okładka książki, zeszytu itp.

opresja n
oppressione
trudna sytuacja

opresyjny adj
oppressivo
związany z opresją, stawiący kogoś w kłopotliwym położeniu, powodujący ucisk, uciemiężenie

opryskliwy adj
brusco rozzo sbrigativo
odpowiadający nieuprzejmie

opryszczka n
herpes erpete
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

oprócz ˈɔpruʧ̑ preposition
tranne all'infuori di eccetto che meno
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze, poza, z wyłączeniem, nie licząc

opróżniać ɔˈpruʒʲɲäʨ̑ v
svuotare
usuwać zawartość czegoś, czynić coś pustym

optometrysta n
optometrista
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego

optować ɔpˈtɔvaʨ̑ v
optare
wybierać coś, opowiadać się za czymś, głosować na kogoś lub coś

optyczny ɔpˈtɨʧ̑nɨ adj
ottico
związany z optyką, dotyczący optyki – działu fizyki traktującego o świetle

optyk ˈɔptɨk n
ottico
rzemieślnik wykonujący soczewki i okulary
sprzedawca okularów
naukowiec fizyk, specjalista w dziedzinie optyki

optyka n
ottica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
ottimista
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistka ˌɔptɨ̃ˈmʲistka n
ottimista
kobieta przeniknięta skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
ottimismo
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów

opuszczać ɔˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
lasciare
zostawiać coś, odchodzić od czegoś / kogoś
ribassare
zniżać coś, spuścić coś, przesunąć coś w dół

opuszczony adj
abbandonato
taki, którego opuszczono
zniszczony wskutek zaniedbania

opuszka n
polpastrello
(anatomia, anatomiczny) końcowa, zaokrąglona część palca

opór ˈɔpur n
resistenza
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu
akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp.
w lm przeszkody, utrudnienia

opętanie n
possessione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan bycia owładniętym przez demona;

opętany ˌɔpɛ̃nˈtãnɨ n
posseduto possesso
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, której ciałem zawładnął zły duch

opłacać ɔpˈwaʦ̑aʨ̑ v
pagare
przez pewien czas (lub kilkakrotnie) płacić za coś
vale la pena
być wartym określonych kosztów

opłakany ˌɔpwaˈkãnɨ adj
deplorevole deprecabile
żałosny, tragiczny, zasmucający

opłakiwać ˌɔpwaˈcivaʨ̑ v
rimpiangere lamentare
płakać, doznawać bólu, wyrażać go po utracie kogoś lub czegoś

opłata ɔˈpwata n
pagamento
kwota płacona za usługę, świadczenie

opłatek ɔˈpwatɛk n
ostia
rodzaj cienkiego chleba, używanego jako hostia oraz podczas kolacji wigilijnej;

opłucna n
pleura
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej;

opłukanie n
sciacquata
usunięcie zabrudzenia lub detergentu poprzez polanie wodą

opłukiwanie n
sciacquare
umywanie przez polewanie cieczą

opłukiwać v
risciacquare sciacquare
umywać przez polewanie cieczą

oracja n
arringa orazione perorazione
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kwieciste przemówienie;
orazione
typ modlitwy wieńczącej część liturgii lub nabożeństwa;

oracz n
aratore
ten, kto orze pole

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
orango orangutan
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

orangutan borneański n
orango del Borneo
(zoologia, zoologiczny) Pongo pygmaeus Linnaeus, ssak naczelny z podrodziny orangowatych;

orant ˈɔrãnt n
orante
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanoniczne przedstawienie modlącej się postaci męskiej ze wzniesionymi, rozłożonymi rękami;

orantka n
orante
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanoniczne przedstawienie modlącej się postaci żeńskiej ze wzniesionymi, rozłożonymi rękami

oranżada ˌɔrãw̃ˈʒada n
aranciata
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat

oranżeria ˌɔrãw̃ˈʒɛrʲja n
aranciera
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową;

oratorianin n
oratoriano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza

oratorium ˌɔraˈtɔrʲjũm n
oratorio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna, pozbawiona akcji scenicznej, o tematyce głównie religijnej;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona na modlitwę;
(pedagogika, pedagogiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce spotkań wychowawczych z dziećmi i młodzieżą w placówkach salezjańskich;

oratoryjny adj
oratoriale
posiadający cechy oratorium
związany z oratorium, dotyczący oratorium

orać ˈɔraʨ̑ v
arare
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

orbita ɔrˈbʲita n
orbita
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;

orchidea ˌɔrxʲiˈdɛa n
orchidea
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;

ordynans n
attendente
(wojskowość, wojskowy) żołnierz posługujący oficerowi

ordynariusz n
ordinario
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych;

ordynarny ˌɔrdɨ̃ˈnarnɨ adj
pecoreccio rozzo scurrile
wulgarny, prostacki, budzący zgorszenie

ordynować v
prescrivere ordinare
(medycyna, medyczny) przepisywać leki, kurację (i tym podobne, i temu podobne)
dyktować sposób postępowania

orficki adj
orfico
(mitologia grecka) związany z Orfeuszem, dotyczący Orfeusza lub misteriów na jego cześć
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) związany z orfizmem, dotyczący orfizmu (doktryny filozoficzno-religijnej)

organ ˈɔrɡãn n
organo
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;

organella n
organulo organello
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;

organista ˌɔrɡãˈɲista n
organista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach;
(kościelny) pracownik kościelny odpowiedzialny za prowadzenie śpiewu i zwykle przygrywający na organach

organistka ˌɔrɡãˈɲistka n
organista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na organach

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
organizzazione
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
sposób przygotowywania czegoś, planowania

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
organismo
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
organismo entità
(przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów

organizować ˌɔrɡãɲiˈzɔvaʨ̑ v
organizzare
porządkować, zbierać, zakładać coś; układać coś w pewną całość podległą określonym normom

organy n
organo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
orgasmo
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orgia ˈɔrʲɟja n
orgia
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia

orgon n
orgone
(ezoteryka) mistyczna energia stanowiąca uniwersalną siłę życiową wpływającą na organizmy i zjawiska kosmiczne;

orientacja seksualna n
orientamento sessuale
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci

orientalistyka ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka n
orientalistica
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturach Orientu;

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
orientale
związany z Orientem, dotyczący Orientu

orientować v
orizzontarsi
potrafić określić własne położenie

ork ɔrk n
orco
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;

orka ˈɔrka n
aratura
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;
orca
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;
travaglio
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ciężka bądź wyczerpująca praca

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
orchestra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

orlica n
gabbiano di Pallas
(ornitologia, ornitologiczny) Ichthyaetus ichthyaetus Pallas, duży ptak wodny z rodziny mewowatych;

orlę n
aquilotto
(ornitologia, ornitologiczny) pisklak orła

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci adj
armeno
związany z Ormianami

ornat n
casula
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów;

ornito- ɔrʲˈɲitɔ
ornito-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ptakami

ornitofauna n
ornitofauna
(zobacz) awifauna

ornitofobia n
ornitofobia
lęk przed ptakami

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
ornitologo
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
ornitologa ornitologo
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ornitologii

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
ornitologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ornitologico
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii

orny ˈɔrnɨ adj
arativo
(rolnictwo, rolniczy) przeznaczony i wykorzystywany pod orkę

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
orogenesi
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;

orogeniczny adj
orogenetico
(geologia, geologiczny) dotyczący orogenezy, górotwórczości

ortodoksyjny ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ adj
ortodosso
(o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom

ortodonta n
ortodontista
(stomatologia, stomatologiczny) stomatolog, specjalista w zakresie ortodoncji (leczenia wad zgryzu)

ortodontyczny adj
ortodontico
związany z ortodoncją

ortoepia ˌɔrtɔˈɛpʲja n
ortoepia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o normach wymowy

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
ortografia
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortograficznie ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑ʲɲɛ adv
ortograficamente
poprawnie pod względem ortograficznym

ortolan ɔrˈtɔlãn n
beccafico
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Emberiza hortulana Linnaeus, gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
ortopedico
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii

ortopedyczny ˌɔrtɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
ortopedico
związany z ortopedią lub ortopedami

ortoreksja n
ortoressia
(psychologia, psychologiczny) obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności;

orwietański adj
orvietano
związany z Orvieto, dotyczący Orvieto

oryginalność n
originalità
cecha tego, co jest oryginalne

oryks n
orice
(zoologia, zoologiczny) afrykańska antylopa o krępej budowie i długich rogach;

oryks arabski n
orice d'Arabia
(zoologia, zoologiczny) Oryx leucoryx Pallas, duża antylopa dawniej występująca powszechnie na Bliskim Wschodzie;

oryks szablorogi n
orice dalle corna a sciabola
(zoologia, zoologiczny) Oryx dammah Cretzschmar, duża antylopa zamieszkująca stepy i pustynie Afryki Północnej;

orzech ziemny ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
nocciolina
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;

orzeszek ɔˈʒɛʃɛk n
nocciolino
(zdrobniale) orzech

orzeszek piniowy n
pinolo pignolo pinocchio
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii;

orzesznica n
moscardino
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Muscardinus Kaup, rodzaj niedużego ssaka z rodziny popielicowatych;
noce del Brasile
(systematyka) (botanika, botaniczny) Bertholletia excelsa, gatunek drzewa z rodziny czaszniowatych, występującego w Ameryce Południowej;

orzeł ˈɔʒɛw n
aquila
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;
(przenośnie, przenośnia) zdolna, bystra osoba

orzeł cesarski n
aquila imperiale orientale
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila heliaca Savigny, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy strefy umiarkowanej od południowo-wschodniej Europy po Bajkał oraz od Bliskiego Wschodu po Azję Środkową;

orzeł przedni n
aquila reale
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;

orzeł stepowy n
aquila delle steppe
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila nipalensis Hodgson, duży wędrowny ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy południowo-wschodniej Europy i Azji;

orędzie n
messaggio
uroczyste przemówienie osobistości

osa ˈɔsa n
vespa
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

osad ˈɔsat n
sedimento
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;

osada ɔˈsada n
borgata
niewielkie, odosobnione skupisko zabudowań mieszkalnych

osadnictwo n
colonizzazione
(archeologia, archeologiczny) całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym;

osadniczy adj
d' insediamento
związany z osadnictwem, dotyczący osadnictwa

osadzać v
incastonare
umieszczać coś gdzieś, mocować na czymś lub w czymś

oscyloskop ˌɔsʦ̑ɨˈlɔskɔp n
oscilloscopio
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do obrazowania przebiegu oscylacji;

osesek n
bebè bimba bimbo lattante
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko karmione jeszcze mlekiem matki
lattante
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) młode zwierzęcia karmione mlekiem matki

oset ˈɔsɛt n
cardo
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

osetnik n
venturone
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis citrinella, gatunek ptaka z rodziny łuszczakowatych;

osełka n
cote
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi
panetto panino
(etnografia, etnograficzny) owalna bryłka masła

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
quartiere popolare quartiere residenziale
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osiedle mieszkaniowe n
gruppo di isolati quartiere zona
(architektura, architektoniczny) jednostka urbanistyczna z ujednoliconą zabudową mieszkaniową;

osierdzie ɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
pericardio
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;

osierdziowy ˌɔɕɛrʲˈʥ̑ɔvɨ adj
pericardico
dotyczący osierdzia

osioł ˈɔɕɔw n
asino ciuco
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
(potocznie, potoczny) uparty człowiek
asino somaro
(potocznie, potoczny) głupi człowiek

osioł kataloński n
asino catalano
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus var. catalana Linnaeus, iberyjska rasa osła domowego;

osiołek ɔˈɕɔwɛk n
asinello
(zdrobniale) od: osioł

osiągalny ˌɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
conseguibile
możliwy do osiągnięcia

osiłek n
maciste
(książkowy) człowiek dobrze zbudowany i silny

oskarżać ɔˈskarʒaʨ̑ v
accusare
obwiniać kogoś o coś

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
accusa imputazione
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

oskarżony ˌɔskarˈʒɔ̃nɨ n
accusato
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której rozpoczęto postępowanie karne

oskijski adj
osco
związany z Oskami, dotyczący Osków

oskrzele n
bronco
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie

osm ɔsm̥ n
osmio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osmo-
osmo-
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z ciśnieniem osmotycznym
(medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z węchem

osmoregulacja n
osmoregolazione
(biologia, biologiczny) regulacja ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych organizmu;

osmotyczny ˌɔsmɔˈtɨʧ̑nɨ adj
osmotico
oparty na procesie osmozy; dotyczący osmozy

osnowa ɔsˈnɔva n
ordito
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;

osoba ɔˈsɔba n
persona
pojedynczy człowiek, ktoś
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych
bohater dramatu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijańskiej doktrynie Trójcy Świętej: Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty;

osoba fizyczna ɔˈsɔba fʲiˈzɨʧ̑na n
persona fisica
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci;

osoba konsekrowana n
persona consacrata
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wiodący życie konsekrowane

osoba prawna ɔˈsɔba ˈpravna n
persona giuridica
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;

osobistość ˌɔsɔˈbʲistɔɕʨ̑ n
personalità personaggio
osoba wybitna, ważna i wpływowa

osobliwość n
originalità particolarità singolarità
immanentny, niezwykły, oryginalny charakter kogoś lub czegoś
rarità
osoba lub rzecz niezwykła, oryginalna

osobliwy adj
strano singolare curioso peregrino
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta

osocze n
plasma
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki

ospa wietrzna n
varicella
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ospały adj
assonnato sonnacchioso sonnolento
taki, który ma potrzebę snu
languido
powolny, pozbawiony energii, ociężały

ostateczność n
estremità
sytuacja ostateczna

ostateczny ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ adj
conclusivo definitivo perentorio
(książkowy) kończący jakiś cykl, ciąg, szereg, serię; ostatni i definitywny
supremo
(książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
ultimo
znajdujący się na końcu listy, kolejności

ostatni krzyk mody ɔˈstatʲɲi ˈkʃɨk ˈmɔdɨ n
ultimo grido della moda
(przenośnie, przenośnia) coś najbardziej modnego w danym czasie

ostatni raz adv
per l'ultima volta
już nigdy więcej

ostatnia deska ratunku ɔˈstatʲɲa ˈdɛska raˈtũnku n
ultima tavola di salvezza
sposób wyjścia z trudnej sytuacji

ostatnie namaszczenie n
estrema unzione
(przestarzałe, przestarzały) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) namaszczenie chorych;

ostensorium n
ostensorio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii

osteo- ɔˈstɛɔ
osteo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kością, kośćcem, tkanką kostną

osteoklast n
osteoclasto
(biologia, biologiczny) wielojądrzasta komórka zdolna do resorpcji tkanki kostnej;

osteoklastogeneza n
osteoclastogenesi
(biologia, biologiczny) proces powstawania osteoklastów w szpiku

osteomalacja ˌɔstɛɔ̃maˈlaʦ̑ʲja n
osteomalacia
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości;

osteopatia n
osteopatia
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
osteoporosi
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;

ostoja ɔˈstɔja n
rifugio
ten lub to, co nie zawodzi, stanowi podporę, oparcie dla kogoś lub czegoś

ostracyzm ɔˈstraʦ̑ɨsm̥ n
ostracismo
wykluczenie, bojkot kogoś z danej grupy lub z danego środowiska
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach rodzaj tajnego głosowania, podczas którego wolni obywatele typowali osoby podejrzane o dążenie do tyranii i zasługujące na wygnanie z miasta na 10 lat;

ostrogocki adj
ostrogoto
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Ostrogotami, dotyczący Ostrogotów

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
agrifoglio
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;

ostrokrzew kolczasty ɔˈstrɔkʃɛf kɔlˈʧ̑astɨ n
agrifoglio alloro spinoso pungitopo maggiore
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych, o ciemnozielonych, pojedynczych, skórzastych, kolczasto ząbkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i czerwonych, kulistych owocach, uprawianego jako roślina ozdobna i lecznicza;

ostrokątny adj
acutangolo
mający kąt ostry

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
piramide
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
prudentemente
w sposób ostrożny, uważny

ostrożność n
circospezione precauzione cautela prudenza
zdolność do działania z rozwagą

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
prudente cauto circospetto avveduto intento
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności

ostrożny optymizm ɔˈstrɔʒnɨ ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
cauto ottimismo
umiarkowany optymizm, liczący się z możliwością negatywnego rozwiązania sprawy, która początkowo wydaje się być na dobrej drodze

ostrożny pesymizm ɔˈstrɔʒnɨ pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
cauto ottimismo
umiarkowany pesymizm, liczący się z możliwością pozytywnego rozwiązania sprawy, która początkowo wydaje się najgorszym z możliwych scenariuszy

ostry ˈɔstrɨ adj
affilato aguzzo acuto appuntito
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
piccante affilato
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący

ostryga ɔˈstrɨɡa n
ostrica
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
ostrichiere beccaccia di mare
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie;

ostrzegać ɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
ammonire
informować o potencjalnym niebezpieczeństwie

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
ammonizione avvertimento
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

ostrzyć ˈɔsṭʃɨʨ̑ v
affilare accuire
czynić ostrym (krawędź czegoś)
temperare
czynić ostrym (wierzchołek czegoś)

oszałamiać v
frastornare sbalordire
wywierać silne wrażenie
stordire
wywoływać stan częściowej utraty przytomności; wprowadzać w stan zamroczenia

oszczepniczka ˌɔʃʧ̑ɛpʲˈɲiʧ̑ka n
giavellottista
(sport, sportowy) sportsmenka uprawiająca rzut oszczepem

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
calunnia diffamazione
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś

oszczędność ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
parsimonia
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki

oszczędny adj
frugale parsimonioso
nietrwoniący pieniędzy, majątku

oszukańczo adv
fraudolentemente
w sposób opierający się na nieuczciwości

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
ingannare raggirare barare fregare imbrogliare truffare
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów

oszust ˈɔʃust n
truffatore imbroglione impostore arciere lestofante truffaldino
ten, kto oszukuje

oszustka ɔˈʃustka n
contastorie gabbacristiani gabbamondo
osoba płci żeńskiej, która oszukuje

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
frode raggiro imbroglio abbindolamento pastocchia
(potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści
truffa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;

osłabiać v
indebolire affievolire infiacchire minare smorzare
sprawiać, że coś lub ktoś staje się słabszy

osłomuł ɔsˈwɔ̃muw n
bardotto
(zootechnika, zootechniczny) mieszaniec ogiera konia i klaczy osła, bezpłodny;

osłonka n
teca
mała osłona

osłuchiwać ˌɔswuˈxʲivaʨ̑ v
auscultare
badać kogoś, słuchając wydawanych dźwięków przez niektóre narządy, np. stetoskopem

osłupiały adj
ammutolito
bardzo zaskoczony, zdumiony, zdziwiony

otaczać ɔˈtaʧ̑aʨ̑ v
circondare contornare attorniare
zajmować ze wszystkich stron tereny wokół określonego miejsca, okrążać (ruch)

otchłań ˈɔtxwãɲ n
abisso
realna pusta, ogromna, głęboka lub wręcz bezdenna przestrzeń

otochirurg n
otochirurgo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami ucha

otologia n
otoiatria otologia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) specjalizacja zajmująca się fizjologią uszu i leczeniem ich chorób;

otomański adj
ottomano
(dawniej, dawny) turecki z epoki Imperium Otomańskiego

otorynolaryngologia n
otoiatria otorinolaringoiatria
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób jamy ustnej, gardła, nosa, ucha i szyi, a także zaburzeń głosu, słuchu i równowagi;

otoskop ɔˈtɔskɔp n
otoscopio
(medycyna, medyczny) przyrząd laryngologiczny do badania wnętrza ucha;

otrancki adj
otrantino
związany z Otranto, dotyczący Otranto

otrzewna n
peritoneo
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;

otręby ɔˈtrɛ̃mbɨ n
crusca
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako cenna pasza treściwa lub dodawane do potraw;

ottomański adj
ottomano
(dawniej, dawny) turecki z epoki Imperium Otomańskiego

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ adv
liberamente
w sposób otwarty, szczery, uczciwy, jawny

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ n
apertura
uroczystość założenia, uruchomienia czegoś

otwarta przestrzeń ɔtˈfarta ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
spazio aperto
teren odkryty, niezabudowany, nieporośnięty drzewami

otwartość n
franchezza lealtà schiettezza sincerità
cecha tego, kto jest otwarty: gotowy na przyjęcie nowych idei lub nieskrywający swoich uczuć lub myśli

otwarty ɔtˈfartɨ adj
aperto
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami
(informatyka, informatyczny) mający dostępny kod źródłowy
niczym nie osłonięty, z dostępem do wnętrza

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
aprire
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otwierać oczy v
aprire gli occhi
(przenośnie, przenośnia) uświadamiać (sobie lub komuś) coś istotnego; uzmysławiać coś, zwracać uwagę na coś, zaczynać coś dostrzegać
unosić powieki w celu zobaczenia, widzenia czegoś

otworzyć swoje serce ɔˈtfɔʒɨʨ̑ ˈsfɔjɛ ˈsɛrʦ̑ɛ v
aprire il proprio cuore
zwierzyć się komuś, wyjawić swoje uczucia

otwór ˈɔtfur n
apertura feritoia rima
dziura lub wgłębienie

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
obesità grassezza
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

otyły ɔˈtɨwɨ adj
obeso pingue
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze

owad ˈɔvat n
insetto
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadobójczy ˌɔvadɔˈbujʧ̑ɨ adj
insetticida insettifugo
używany do zabijania owadów

owal ˈɔval n
ovale
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;
kontur przypominający tę krzywą

owca ˈɔfʦ̑a n
pecora
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczarek niemiecki ɔfˈʧ̑arɛc ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
cane da pastore tedesco cane lupo pastore alsaziano pastore tedesco
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy owczarków;

owczarnia n
ovile
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie gospodarskie dla owiec;
(biblijny) wspólnota kościoła

owczarz n
pecoraio
hodowca owiec

owieczka ɔˈvʲjɛʧ̑ka n
pecorella
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: owca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty religijnej
młoda owca

owies ˈɔvʲjɛs n
avena
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owiewka ɔˈvʲjɛfka n
carenatura
aerodynamiczna osłona w konstrukcji pojazdu lub samolotu;

owijać v
avvolgere
otaczać szczelnie, osłaniać dookoła
avvolgersi
okręcać czym samego siebie

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
frutto frutta
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo

owoce morza ɔˈvɔʦ̑ɛ ˈmɔʒa n
frutti di mare
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne skorupiaki, mięczaki morskie i małże

owocnia ɔˈvɔʦ̑ʲɲa n
pericarpo
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni;

owocny ɔˈvɔʦ̑nɨ adj
fruttifero
dający rezultaty, przynoszący korzyści

owocować ˌɔvɔˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
fruttificare
rodzić owoce

owocożerny adj
frugivoro
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami

owrzodzony adj
ulcerato
(medycyna, medyczny) mający wrzody albo pokryty wrzodami

owsianka ɔfʲˈɕãnka n
zuppa di fiocchi d'avena
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie;

owulacja n
ovulazione
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

ozdabiać ɔzˈdabʲjäʨ̑ v
decorare ornare addobbare
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym

ozdoba ɔzˈdɔba n
decorazione centrotavola
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś

ozdobnik ɔˈzdɔbʲɲik n
fioritura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki upiększające, dające urozmaicenie, ożywiające, uzupełniające melodię

ozdobny ɔˈzdɔbnɨ adj
ornamentale decorativo
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie

oziębienie n
raffreddamento
osłabienie relacji między osobami lub instytucjami
raffreddamento refrigerazione
(fizyka, fizyczny) spadek temperatury

oziębłość ɔˈʑɛ̃mbwɔɕʨ̑ n
freddezza
zobojętnienie, oschłość, brak żywszych uczuć
frigidità
(seksuologia, seksuologiczny) osłabienie popędu płciowego, hipolibidemia

oziębły adj
distaccato freddo
odnoszący się z rezerwą

oznaczać ɔzˈnaʧ̑aʨ̑ v
contrassegnare marcare
znakować, wyróżniać, robić znak
significare
wyrażać określoną treść

oznajmiać v
annunciare comunicare dichiarare notificare urlare
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany

ozon ˈɔzɔ̃n n
ozono
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ozonoterapia ɔˈzɔ̃nɔtɛˈrapʲja n
ozonoterapia
(medycyna, medyczny) terapia ozonem

ozonować ˌɔzɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
ozonizzare
(chemia, chemiczny) poddawać coś działaniu ozonu

ozonowy ˌɔzɔ̃ˈnɔvɨ adj
ozonico
(chemia, chemiczny) związany z ozonem, wykorzystujący ozon

ołtarz ˈɔwtaʃ n
altare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołów ˈɔwuf n
piombo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołówek ɔˈwuvɛk n
matita lapis
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oś ɔɕ n
asse
centralna linia danego układu
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;
retta numerica asse
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;

ościeżnica n
ciambrana
rama okna lub drzwi zamontowana w otworze ściany;

oślepiać v
abbagliare
poprzez silne świecenie czy blask uniemożliwiać patrzenie
accecare
pozbawiać wzroku

ośli ˈɔɕlʲi possessiveAdjective
asinino
należący do osła

oślica ɔɕˈlʲiʦ̑a n
asina
(zoologia, zoologiczny) samica osła

oślisko n
asinuccio
(zgrubienie) osioł

oślątko n
asinello
(zdrobniale) oślę, młode osła

oślę n
asinello
(zoologia, zoologiczny) młode osła

ośmieszać v
ridicolizzare mettere in ridicolo
czynić przedmiotem śmiechu; wystawiać na pośmiewisko

ośmiokąt n
ottagono ottangolo
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;

ośmiokątny adj
ottagonale
taki, który ma osiem kątów; mający kształt ośmiokąta

ośmioletni ˌɔɕmʲjɔˈlɛtʲɲi adj
novennale
mający osiem lat
trwający osiem lat

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
piovra polpo
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

ośmiotysięcznik ˌɔɕmʲjɔtɨˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
ottomila
góra o wysokości przekraczającej osiem tysięcy metrów n.p.m.;

ośmiościan n
ottaedro
(geometria) wielościan o ośmiu ścianach

ośrodek ɔˈɕrɔdɛk n
centro
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie
środkowy, centralny punkt czegoś
środowisko, okręg, centrum, w którym lub wokół którego coś się skupia

oświecać v
illuminare
(podniośle) uświadamiać coś komuś
(przestarzałe, przestarzały) rzucać światło

oświecenie n
illuminismo
(filozofia, filozoficzny) koncepcja uwypuklająca rolę rozumu i wiedzy, dominująca w filozofii europejskiej od końca XVII w.
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) okres w kulturze europejskiej od końca XVII w., związany z dominacją idei oświeceniowych;

oświeceniowo adv
illuministicamente
(rzadki, rzadko używany) w sposób charakterystyczny dla oświecenia

oświeceniowy adj
illuministico
(filozofia, filozoficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dotyczący oświecenia, występujący w epoce oświecenia

ość ɔɕʨ̑ n
lisca spina
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲiʨ̑ v
sposarsi accasarsi ammogliarsi
zawrzeć związek małżeński z kobietą

ożywiać v
ravvivare
przywracać do życia
vitalizzare
pobudzać, wywoływać ożywienie

paca n
appianatoia frattazzo pialletto
(rzemiosło, rzemieślniczy) (budownictwo) narzędzie murarskie w formie krótkiej deski z rękojeścią do wyrównywania zaprawy na murze

pacha ˈpaxa n
ascella
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;

pachnidło paxʲˈɲidwɔ n
profumo
(dawniej, dawny) olejek lub perfumy

pachnieć ˈpaxʲɲɛ̇ʨ̑ v
odorare profumare
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny

pachnący paxˈnɔ̃nʦ̑ɨ adj
profumato fragrante odoroso
taki, który wydziela łatwo wyczuwalny zapach, najczęściej przyjemny

pachwina paxˈfʲĩna n
ascella
(botanika, botaniczny) miejsce między górną stroną nasady liścia a łodygą
inguine
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda

paciorek n
chicco pallottolina perlina
pojedynczy mały koralik nanizany na nitkę lub sznurek, np. w różańcu
orazioncina preghierina
(zdrobniale) od: pacierz, wieczorna modlitwa dziecięca

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
paziente
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

pacjentka paˈʦ̑ʲjɛ̃ntka n
paziente
kobieta pozostająca pod opieką lekarską lub zwracająca się do lekarza o poradę

packa ˈpaʦ̑ka n
appianatoia pialletto
(rzemiosło, rzemieślniczy) (budownictwo) narzędzie do nakładania zaprawy na ścianę
scacciamosche cacciamosche
przyrząd do zabijania much

pacyfikacja ˌpaʦ̑ɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
pacificazione
tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej;

pacyfikał n
pace
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj relikwiarza lub świętego wizerunku podawany wiernym do uczczenia pocałunkiem w dawnej liturgii łacińskiej;

pacyfistka ˌpaʦ̑ɨˈfʲistka n
pacifista
forma żeńska od: pacyfista

pacyfistyczny adj
pacifico pacifista pacifistico
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami

pacyfizm n
pacifismo
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

pacynka paˈʦ̑ɨ̃nka n
burattino
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka nakładana na dłoń i poruszana palcami;

paczka papierosów n
pacchetto di sigarette
papierowe opakowanie zawierające najczęściej 20 papierosów

paczkować paʧ̑ˈkɔvaʨ̑ v
impaccare impacchettare
umieszczać coś w paczkach lub w pudełkach

padaczka paˈdaʧ̑ka n
epilessia
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;

padalec paˈdalɛʦ̑ n
orbettino
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki;

padać ˈpadaʨ̑ v
cadere
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą
piovere nevicare fioccare
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)

padać jak muchy ˈpadaʨ̑ ˈjak ˈmuxɨ v
morire come le mosche
(przenośnie, przenośnia) umierać, ginąć masowo

padać na kolana ˈpadaʨ̑ ˌna‿kɔˈlãna v
mettersi in ginocchio
(przenośnie, przenośnia) uznawać czyjąś wielkość, wyjątkowość

padać z nóg ˈpadaʥ̑ ˈz‿nuk v
essere stanco morto
być bardzo zmęczonym

padański adj
padano
związany z Padem (rzeką we Włoszech)

pademelon n
pademelon
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Thylogale Gray, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów występującego w Australii, Tasmanii i Nowej Gwinei;

padewczyk n
padovano
mieszkaniec miasta Padwy

padewka n
padovana
mieszkanka Padwy; kobieta z tego miasta

padewski adj
padovano
odnoszący się do Padwy, związany z Padwą

padlina paˈdlʲĩna n
carogna
zwierzęce zwłoki

padlinożerny ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
necrofago
(zoologia, zoologiczny) żywiący się padliną

pagaj ˈpaɡaj n
pagaia
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce

paginacja ˌpaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
paginazione paginatura
numeracja kolejnych stron (czasopisma, książki itp.)

paginować ˌpaɟĩˈnɔvaʨ̑ v
paginare
(drukarstwo, drukarski) numerować kolejno strony

pagoda paˈɡɔda n
pagoda
(budownictwo) azjatycka budowla o wielu kondygnacjach zaznaczonych z zewnątrz wystającymi daszkami

pagórek paˈɡurɛk n
collina
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pagórkowaty ˌpaɡurkɔˈvatɨ adj
collinoso
nierówny; taki, który jest pokryty pagórkami

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
ragno
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pajęczak n
aracnide
(zoologia, zoologiczny) zwierzę bezkręgowe z sześcioma nogami i odwłokiem

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
ragnatela tela di ragno
sieć tkana przez pająka

pakiet ˈpacɛt n
pacco plico
kilka rzeczy spakowanych razem

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
pachistano
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu

pakowacz n
imballatore
mężczyzna, który trudni się pakowaniem;

pakować paˈkɔvaʨ̑ v
impacchettare
umieszczać rzeczy razem w paczce, bagażu, plecaku

pakożer leśny n
itticione speoto
(zoologia, zoologiczny) Speothos venaticus Lund, niewielki drapieżny ssak z rodziny psowatych, występujący w środkowej i południowej Ameryce;

pakt pakt n
patto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym

palacz ˈpalaʧ̑ n
fochista
ktoś, kto zawodowo pali w piecu;
fumatore
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo

palaczka paˈlaʧ̑ka n
fumatrice
kobieta, która pali (np. papierosy, tytoń, opium itp.)

palant ˈpalãnt n
coglione
(potocznie, potoczny) obraźliwy zwrot do mężczyzny, który wzbudza lekceważenie lub pogardę

palarnia paˈlarʲɲa n
fumatoio
wydzielone pomieszczenie przeznaczone do palenia papierosów, tytoniu (obok miejsc, w których nie wolno palić)

palatyn n
palatino
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny zarządca dworu królewskiego;

palba ˈpalba n
sparatoria
(przestarzałe, przestarzały) strzelanina

palearktyczny adj
paleartico paleoartico
(geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) związany z Palearktyką, dotyczący Palearktyki

palec ˈpalɛʦ̑ n
dito dito del piede
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
indice dito indice
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

paleo- paˈlɛɔ prefix
paleo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią

paleoantropologia ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja n
paleoantropologia
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka;

paleoantropologiczny adj
paleoantropologico
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) związany z paleoantropologią, dotyczący paleoantropologii

paleobotaniczny adj
paleobotanico
związany z paleobotaniką, dotyczący paleobotaniki

paleochrześcijański adj
paleocristiano
odnoszący się do pierwszych chrześcijan, związany z pierwszymi chrześcijanami

paleofitologia ˌpalɛɔfʲitɔˈlɔɟja n
paleofitologia
(botanika, botaniczny) (zobacz) paleobotanika

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
Paleogene
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku;

paleogeński ˌpalɛɔˈɡɛ̃j̃sʲci adj
paleogenico
(geologia, geologiczny) dotyczący paleogenu, występujący, powstały w paleogenie

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
paleografia
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

paleolityczny ˌpalɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
paleolitico
żyjący / mający miejsce w paleolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
paleontologo
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
paleontologa
specjalistka z zakresu paleontologii

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
paleontologia
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

paleontologiczny adj
paleontologico
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Paleoproterozoico
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

paleozoiczny ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
paleozoico
(geologia, geologiczny) dotyczący paleozoiku, występujący, powstały w paleozoiku

paleozoolog ˌpalɛɔzɔˈːlɔk n
paleozoologo
specjalista zajmujący się badaniem zwierząt, które żyły w minionych epokach geologicznych
paleozoologa
specjalistka z zakresu paleozoologii

paleozoologia ˌpalɛɔzɔːˈlɔɟja n
paleozoologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o zwierzętach kopalnych;

paleozoologiczny adj
paleozoologico
(zoologia, zoologiczny) związany z paleozoologią, dotyczący paleozoologii

palermianin n
palermitano
mieszkaniec Palermo; osoba z tego miasta

palermianka n
palermitana
mieszkanka Palermo; kobieta z tego miasta

palermski adj
palermitano
związany z Palermo, dotyczący Palermo

palestynolog n
palestinologo
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w dziedzinie palestynologii

palestynologia n
palestinologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Palestynie i ludach ją zamieszkujących

palestynologiczny adj
palestinologico
związany z palestynologią

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
palestinese
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

paleta paˈlɛta n
paletta
znormalizowana drewniana platforma ułatwiająca przeładunek towarów;
tavolozza
specjalna owalna deseczka służąca artyście-malarzowi do mieszania farb;

paliatywny adj
palliativo
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn

paliczek paˈlʲiʧ̑ɛk n
falange
(anatomia, anatomiczny) mała kość palców stopy i dłoni;

palilalia n
palilalia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
palindromo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

palinologiczny adj
palinologico
(botanika, botaniczny) związany z palinologią, dotyczący palinologii

paliusz n
pallio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) element liturgicznego stroju metropolity;

paliwo paˈlʲivɔ n
carburante combustibile
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach

palić ˈpalʲiʨ̑ v
bruciare
niszczyć coś za pomocą ognia
fumare
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo

palić za sobą mosty ˈpalʲiʥ̑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
bruciarsi i ponti alle spalle
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie

pallad ˈpalːat n
palladio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palladianista ˌpalːadʲjä̃ˈɲista n
palladiano
architekt, przedstawiciel palladianizmu

palladianizm ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥ n
palladianesimo
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;

pallotyn n
pallottino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego;

pallotynka n
pallottina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenia Sióstr Misjonarek Apostolstwa Katolickiego;

palma ˈpalma n
palma
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

palma daktylowa n
palma da datteri palma da dattero
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix dactylifera L., palma z rodziny arekowatych, uprawiana w wielu krajach świata;

palma męczeństwa n
palma del martirio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osiągnięcie nagrody za poniesione męczeństwo przez chrześcijanina
(sztuka) w ikonografii atrybut męczenników w postaci trzymanej gałązki palmowej

palnąć sobie w łeb ˈpalnɔ̃ɲʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈv‿wɛp v
bruciarsi le cervella farsi saltare le cervella spararsi
(potocznie, potoczny) popełnić samobójstwo przy użyciu broni palnej

palpitacja n
palpitazione cardiopalma
(medycyna, medyczny) zbyt szybkie bicie serca;

paluszek n
bastoncino
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) panierowane rybne filety w małych, podłużnych porcjach;
ditino
(zdrobniale) od: palec
grissino
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z cienkiego wypieku, zwykle z solą;
pila ministilo pila stilo
(potocznie, potoczny) (elektryczność) mała cylindryczna bateria typu AA lub AAA

pamflet ˈpãw̃flɛt n
pamphlet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
ricordare
przechowywać informacje w pamięci i potrafić je odtwarzać

pamiętny adj
memorabile
taki, który długo się pamięta; godny zapamiętania; zapadający w pamięć

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
memoria
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości

pamięć USB n
chiave USB chiavetta chiavetta USB pen drive pen-drive penna
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;

pan pãn n
signore
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
pracodawca dla służby
właściciel niewolników
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
sposo
mężczyzna w dniu swojego ślubu

panaceum ˌpãnaˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
panacea toccasana
(książkowy) lek (środek) na wszystko; superlekarstwo

panamczyk pãˈnãmʧ̑ɨk n
panamense
mieszkaniec Panamy (stolicy państwa Panama)

panamerykański adj
panamericanista panamericano
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odnoszący się do całej Ameryki, zarówno Ameryki Północnej, jak i Ameryki Południowej

panamka pãˈnãmka n
panamense
mieszkanka Panamy (stolicy państwa Panama)

panamski pãˈnãmsʲci adj
panamense
odnoszący się do państwa Panama
odnoszący się do miasta Panama

panarabizm ˌpãnaˈrabʲism̥ n
panarabismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych;

panda ˈpãnda n
panda
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

panda wielka n
panda gigante panda maggiore
(zoologia, zoologiczny) Ailuropoda melanoleuca David, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w Azji;

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
pandeismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
pandemia
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

pangermanizm n
pangermanismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna doktryna polityczna postulująca zjednoczenie wszystkich ludów germańskich

panhelleński adj
panellenico
dotyczący wszystkich Greków, obejmujący wszystkich Greków

pani ˈpãɲi n
signora
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panika ˈpãɲika n
panico
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

pankreatyna n
pancreatina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) leczniczy wyciąg ze zwierzęcej trzustki

panna ˈpãnːa n
signorina
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)
dziewczyna, młoda kobieta

panorama ˌpãnɔˈrãma n
panorama
rozległy, szeroki widok

panoramiczny ˌpãnɔrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
panoramico
taki, który ukazuje panoramę, pełen obraz czegoś

panować pãˈnɔvaʨ̑ v
regnare
być panem, władcą kraju, królestwa

panpsychizm n
panpsichismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi

panslawistyczny adj
panslavista panslavistico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z panslawizmem, dotyczący panslawizmu

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
panslavismo slavismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

panteista ˌpãntɛˈ<sup>j</sup>ista n
panteista
osoba wyznająca panteizm

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
panteismo
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;

pantera mglista n
leopardo nebuloso
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis nebulosa Griffith, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w południowo-wschodniej Azji;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku pantera mglista (1.1)

pantera sundajska n
leopardo nebuloso del Borneo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis diardi G. Cuvier, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący na Sumatrze i Borneo;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku pantera sundajska (1.1)

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
leopardo delle nevi panthera uncia
(zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;

pantograf pãnˈtɔɡraf n
pantografo
przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń;
przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe;

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
pantomima pantomimo
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;

pantoprazol n
pantoprazolo
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;

papa ˈpapa n
carta catramata
materiał budowlany stosowany do wykonywania izolacji fundamentów, posadzek, ścian piwnic i pokryć dachowych;

papier ˈpapʲjɛr n
carta
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
scartoffie carta
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
carta igienica
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papier ścierny ˈpapʲjɛrʲ ˈɕʨ̑ɛrnɨ n
carta abrasiva
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;

papiernia n
cartiera
zakład wytwarzający papier

papieros paˈpʲjɛrɔs n
sigaretta
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papierośnica ˌpapʲjɛrɔɕˈɲiʦ̑a n
portasigarette
mały, elegancki pojemnik do trzymania papierosów.

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
papale
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa

papiestwo n
papato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd papieża, forma rządów papieża

papież ˈpapʲjɛʃ n
papa pontefice Santo Padre romano pontefice sommo pontefice vescovo di Roma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

papieżyca n
papessa
legendarna kobieta wyświęcona na papieża

papirus paˈpʲirus n
papiro
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;
materiał pisarski, wyrabiany z włókien papirusu (1.1);
zwój lub dokument spisany na papirusie (1.2)

paplać ˈpaplaʨ̑ v
ciarlare cianciare
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
felce
(botanika, botaniczny) roślina z klasy paproci (1.1)
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;

papryka ˈpaprɨka n
peperone
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;

papuga paˈpuɡa n
pappagallo
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
cocorita parrocchetto ondulato
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;

para ˈpara n
vapore acqueo vapore
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;

para wodna ˈpara ˈvɔdna n
vapore acqueo
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) woda w gazowym stanie skupienia;

parabola ˌparaˈbɔla n
parabola
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria;

paracetamol ˌparaʦ̑ɛˈtãmɔl n
paracetamolo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;

paradoksalnie adv
paradossalmente
w sposób paradoksalny

parafia paˈrafʲja n
parrocchia pieve
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

parafialny adj
parrocchiale di parrocchia
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii

parafianin ˌparaˈfʲjä̃ɲĩn n
parrocchiano
(kościelny) członek wspólnoty parafialnej

parafianka ˌparaˈfʲjãnka n
parrocchiana
(kościelny) członkini wspólnoty parafialnej

parafilia n
parafilia
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne

parafraza n
parafrasi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie tej samej treści innymi środkami wyrazowymi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór stanowiący fantazję na tematy z innych utworów muzycznych

paragraf paˈraɡraf n
paragrafo
(potocznie, potoczny) znak paragrafu (1.1) §
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;

paragwajski ˌparaˈɡvajsʲci adj
paraguaiano
odnoszący się do państwa Paragwaj

paralalia ˌparaˈlalʲja n
paralalia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym myleniu wyrazów podobnie brzmiących

paralipomena n
paralipomeni
(książkowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) teksty stanowiące późniejsze dodatki do tekstu głownego;

paralipsa n
paralissi paralipsi
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwróceniu uwagi na przedmiot wypowiedzi poprzez zapowiedź pominięcia go lub stwierdzenie, że nie jest on warty uwagi;

paralityk n
paralitico
(medycyna, medyczny) ktoś sparaliżowany

paraliż paˈralʲiʃ n
paralisi
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego

paraliżować v
paralizzare intirizzare
utrudniać swobodne funkcjonowanie czegoś

paralotnia ˌparaˈlɔtʲɲa n
parapendio
(sport, sportowy) rodzaj lotni o miękkim płacie nośnym, w formie zbliżonej do spadochronu

paranoiczny adj
paranoico
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi

paranoidalny ˌparãnɔ<sup>j</sup>iˈdalnɨ adj
paranoico
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) mający pewne cechy paranoi, podobny do paranoi

paranoik n
paranoico
(medycyna, medyczny) chory cierpiący na paranoję

paranoja n
paranoia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;

parapet paˈrapɛt n
parapetto
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia

paraplegia ˌparaˈplɛɟja n
paraplegia
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;

parapsychologiczny adj
parapsicologico
(psychologia, psychologiczny) związany z parapsychologią, dotyczący parapsychologii

parasol paˈrasɔl n
ombrello paracqua
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem
ombrellone
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem

parazonium n
parazonio
(historia, historyczny, historycznie) ozdobny sztylet z czasów starożytnego Rzymu noszony do celów reprezentacyjnych i ceremonialnych, reprezentujący status społeczny właściciela;

parazytolog n
parassitologo
specjalista w dziedzinie parazytologii

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
parassitologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami;

parazytologiczny adj
parassitologico
dotyczący parazytologii

parcelacja ˌparʦ̑ɛˈlaʦ̑ʲja n
parcellazione
podział gruntu w celu jego sprzedaży lub nadania komuś;

pardwa ˈpardva n
lagopodo pernice
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus;

pardwa białosterna n
pernice coda bianca
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus leucura, gatunek ptaka z rodziny kurowatych, występujący w Ameryce Północnej;

pardwa górska ˈpardva ˈɡurska n
pernice bianca lagopo lagopodo
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

pardwa szkocka n
pernice bianca scozzese
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus scotica, podgatunek pardwy mszarnej, występujący na Wyspach Brytyjskich

pareidolia n
pareidolia
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;

paremia paˈrɛ̃mʲja n
paremia
(książkowy) przysłowie, sentencja

paremiologia ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
paremiologia
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach;

parestezja n
parestesia
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;

parias n
paria
w Indiach: człowiek należący do jednej z najniższych kast lub będący poza systemem kastowym;
reietto
człowiek uważany w jakiejś grupie za gorszego, pogardzany

park park n
parco
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park maszynowy n
parco macchine
ogół maszyn będących na wyposażeniu zakładu

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
parco nazionale
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

park rozrywki n
parco dei divertimenti parco di divertimenti
(turystyka, turystyczny) teren z atrakcjami i punktami gastronomicznymi

parking ˈparʲcĩŋk n
parcheggio
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;

parkować parˈkɔvaʨ̑ v
posteggiare
zostawiać pojazd na parkingu, miejscu przeznaczonym do zatrzymania pojazdu lub innym wolnym miejscu

parlament parˈlãmɛ̃nt n
parlamento
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;

parlamentaryzm n
parlamentarismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów z parlamentem mającym władzę ustawodawczą i sprawującym ją nad rządem;

parmenka n
parmense parmigiana
mieszkanka Parmy

parmezan parˈmɛzãn n
parmigiano
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;

parmeńczyk n
parmigiano parmense
mieszkaniec Parmy

parmeński adj
parmense parmigiano
związany z Parmą, dotyczący Parmy

parobek n
garzone di fattoria
(historia, historyczny, historycznie) najemny pracownik rolny;

parodia paˈrɔdʲja n
parodia
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

parodiować v
parodiare
dokonywać parodii czegoś

paroksyzm n
parossismo
(medycyna, medyczny) nasilenie się choroby
(przenośnie, przenośnia) napad żalu, gniewu lub śmiechu

parowozownia n
deposito locomotive
(kolejnictwo) zespół pomieszczeń, warsztatów oraz torów przystosowanych do obsługi technicznej i napraw parowozów;

parowóz paˈrɔvus n
locomotiva a vapore
(kolejnictwo) lokomotywa, której napęd stanowi silnik parowy

parskać v
sbuffare
prychać

parszywy parˈʃɨvɨ adj
ributtante
(potocznie, potoczny) podły, zły, nędzny
rognoso
(potocznie, potoczny) pokryty parchami

partacz ˈpartaʧ̑ n
guastamestieri ciabattino
(potocznie, potoczny) zły pracownik lub rzemieślnik; osoba źle (niedbale, niechlujnie) wykonująca pracę

partenogeneza n
partenogenesi
(biologia, biologiczny) rozmnażanie z niezapłodnionej komórki jajowej;

parter ˈpartɛr n
pianterreno piano terra
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
partito politico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partnerstwo n
partenariato gemellato
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami

partycja n
partizione
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;

partytura ˌpartɨˈtura n
copione
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) egzemplarz sztuki teatralnej, opatrzony komentarzami reżysera lub inscenizatora odnośnie wystawienia dzieła
partitura spartito
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą;

partyzana ˌpartɨˈzãna n
partigiana
(historia, historyczny, historycznie) broń drzewcowa o długim, obosiecznym grocie, używana w zachodniej Europie od XV w.;

partyzancki ˌpartɨˈzãnʦ̑ʲci adj
partigiano
związany z partyzantką i partyzantami

partyzant parˈtɨzãnt n
partigiano
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego

parwowiroza n
parvovirosi
(weterynaria, weterynaryjny) zakaźna choroba psów wywoływana przez parwowirusa psiego;

paryski paˈrɨsʲci adj
parigino
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
parigino
mieszkaniec Paryża

paryżanka ˌparɨˈʒãnka n
parigina
mieszkanka Paryża

parzystokopytne n
artiodattili
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Artiodactyla Owen, rząd ssaków łożyskowych, posiadających dwa wyraźnie większe palce – trzeci i czwarty – zakończone racicami;

parzyć ˈpaʒɨʨ̑ v
scottare bruciare
być odczuwanym jako gorące

parę ˈparɛ indefiniteCardinalNumeral
alcuni paio qualche
kilka; niewielka liczba czegoś

pas bezpieczeństwa n
cintura di sicurezza
pas, który zabezpiecza przed urazem w razie wypadku;

pas cnoty ˈpas ˈʦ̑nɔtɨ n
cintura di castità
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności;

pas planetoid n
fascia principale
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;

pasażer paˈsaʒɛr n
passeggero
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

paschalny pasˈxalnɨ adj
pasquale
związany z Paschą, dotyczący Paschy

paschał ˈpasxaw n
cero pasquale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega);

pasieka paˈɕɛka n
apiario
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami;

pasierb ˈpaɕɛrp n
figliastro
syn męża lub żony pochodzący z wcześniejszego małżeństwa

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
solitario
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;

pasjonista n
passionista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze Zgromadzenia Męki Pańskiej założonego przez św. Pawła od Krzyża;

pasjonistka n
passionista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mniszka z żeńskiej gałęzi Zgromadzenia Męki Pańskiej założonego przez św. Pawła od Krzyża

pasjonujący ˌpasʲjɔ̃nuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
appassionante
szczególnie ciekawy, wyjątkowo interesujący

pasmanteria ˌpasmãnˈtɛrʲja n
merceria
sklep z odzieżowymi elementami wykończeniowymi

pasować paˈsɔvaʨ̑ v
addirsi commettere corrispondere stare
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się

pasować jak wół do karety paˈsɔvaʨ̑ ˈjaɡ ˈvuw ˌdɔ‿kaˈrɛtɨ v
stare come i cavoli a merenda
porównanie, które podkreśla skrajną dysharmonię bliską absurdu

pasożyt paˈsɔʒɨt n
parassita
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;

passiflora n
fiore della passione passiflora
(botanika, botaniczny) tropikalna roślina z rodzaju Passiflora L. o charakterystycznych kwiatach, uprawiana jako ozdobne pnącze oraz dla owoców

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
dentifricio
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pasterka paˈstɛrka n
messa di mezzanotte
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia
pastora
dziewczyna pasąca bydło, gęsi, itp.
pastorella
(dawniej, dawny) pastorałka
(dawniej, dawny) rodzaj damskiego kapelusza słomkowego

pasternak n
pastinaca
(botanika, botaniczny) Pastinaca L., roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu;
pastinaca sisaro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń tej rośliny

pasternak zwyczajny n
pastinaca
(botanika, botaniczny) Pastinaca sativa L., jadalna roślina z rodziny selerowatych;

pasterski adj
pastorale
(kościelny) (przenośnie, przenośnia) leżący w gestii biskupa lub episkopatu, odnoszący się do ich posługi
pastoreccio pastorizio
dotyczący pasterstwa, związany z pasterstwem

pasterstwo n
pastorizia
(rolnictwo, rolniczy) rodzaj hodowli zwierząt połączony z ich wypasem;

pasteryzować v
pastorizzare pasteurizzare
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze

pasterz ˈpastɛʃ n
pastore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun
pastore bovaro vaccaio
(zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu
storno roseo
(ornitologia, ornitologiczny) Sturnus roseus, gatunek ptaka z rodziny szpakowatych;

pasticjo paˈstʲiʦ̑ʲjɔ n
pasticcio
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa z długich makaronowych rurek układany warstwowo z podsmażony mięsem mielonym i zapiekanych w beszamelu

pastisz ˈpastʲiʃ n
pastiche
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;

pastoralny adj
pastorale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z działalnością duszpasterską, dotyczący duszpasterstwa

pastorał n
pastorale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu;

pastuch n
vaccaio
człowiek wypasający hodowlane zwierzęta domowe

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
pascolo pastura
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt

pasywny adj
passivo
który nie wykazuje chęci działania

pasza ˈpaʃa n
foraggio mangime pastone
(zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma;

paszkwil ˈpaʃkfʲil n
pasquinata
publikacja brukająca czyjąś reputację;

paszport ˈpaʃpɔrt n
passaporto
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztet ˈpaʃtɛt n
pasticcio impiccio
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja
pasticcio pâté
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka
sgorbio
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) brzydka dziewczyna

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
foie gras
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;

paszto ˈpaʃtɔ n
pashtu
(językoznawstwo, językoznawczy) język Pasztunów;

patelnia paˈtɛlʲɲa n
padella tegame
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patena n
patena
(kościelny) okrągła, zwykle pozłacana tacka na hostię lub do nakrywania kielicha podczas liturgii

patogeneza n
patogenesi
(medycyna, medyczny) nauka, która bada powstawanie i rozprzestrzenianie się chorób

patogenność n
patogenicità
cecha tego, co jest patogenne, zdolność czynnika chorobotwórczego do wywoływania choroby po zakażeniu

patolog n
patologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w zakresie patologii

patologicznie adv
patologicamente
odbiegając od normy w sensie negatywnym

patologizacja n
patologizzazione
pogarszanie się jakości

patriarcha paˈtrʲjarxa n
patriarca
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie

patriarchalny ˌpatrʲjarˈxalnɨ adj
patriarcale
związany z patriarchatem, dotyczący patriarchatu
związany z patriarchą, dotyczący patriarchy

patriotka paˈtrʲjɔtka n
patriota patriotta
kobieta kochająca swoją ojczyznę, gotowa do poświęceń dla niej

patriotycznie adv
patriotticamente
w sposób patriotyczny

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
patriottico
taki, którego cechuje patriotyzm
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
patriottismo
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrol ˈpatrɔl n
ronda patuglia
obchód pilnowanego terenu

patrolog n
patrologo
(teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie patrologii

patrologia n
patrologia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teologia, teologiczny) nauka zajmująca się życiem i twórczością Ojców Kościoła oraz piśmiennictwem starochrześcijańskim;

patrolować v
pattugliare
wykonywać obchód kontrolowanego terenu

patron ˈpatrɔ̃n n
patrono
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święty opiekun kraju, miasta, profesji, osób;
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: patrycjusz sprawujący opiekę nad wyzwolonymi niewolnikami;

patronować v
essere patrono proteggere
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) być świętym opiekunem lub orędownikiem czegoś lub kogoś
patrocinare
sprawować patronat

patroszyć v
deviscerare sbudellare sventrare
usuwać trzewia z martwego zwierzęcia

patrycjuszowski adj
patrizio
związany z patrycjatem, dotyczący patrycjatu

patrycjuszowski possessiveAdjective
patrizio
należący do patrycjatu

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
guardare
kierować wzrok na coś lub na kogoś

paulin n
paolino
zakonnik z Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika;

pauliński adj
paolino
związany z paulinami, dotyczący paulinów

pauza ˈpawza n
pausa intermezzo intervallo
przerwa w jakiejś czynności

paw paf n
pavone
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)

paw indyjski n
pavone indiano
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku paw indyjski (1.1)

paw niebieski n
pavone blu
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku paw niebieski (1.1)

paw zwyczajny n
pavone comune
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku paw zwyczajny (1.1)

paweł n
paolo
(dawniej, dawny) (numizmatyka, numizmatyczny) dawna moneta italska

pawijczyk n
pavese
mieszkaniec Pawii, osoba rodem z Pawii

pawijka n
pavese
mieszkanka Pawii

pawijski adj
pavese
związany z Pawią, pochodzący z Pawii

pawlacz n
soppalco
schowek pod sufitem

pazerny adj
avido cupido ingordo
(potocznie, potoczny) odznaczający się chciwością

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
unghia
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pazur ˈpazur n
artiglio
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;

pałac ˈpawaʦ̑ n
palazzo
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

pałać ˈpawaʨ̑ v
fervere
żywić jakieś silne uczucia

pałować paˈwɔvaʨ̑ v
manganellare randellare
bić pałką

pańskie oko konia tuczy ˈpãj̃sʲcɛ ˈɔkɔ ˈkɔ̃ɲa ˈtuʧ̑ɨ proverb
l'occhio del padrone ingrassa il cavallo
gdy gospodarz (właściciel) sam dogląda swego gospodarstwa (przedsiębiorstwa), to lepiej ono funkcjonuje

państwo ˈpãj̃stfɔ n
stato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;
loro
zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni
padrone signore
pan i pani wobec służby
signore
tytuł grzecznościowy wobec małżeństwa

państwowy pãj̃ˈstfɔvɨ adj
statale
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem

paść paɕʨ̑ v
pascolare
doglądać zwierząt pożywiających się na łące
abbuffarsi
(przenośnie, przenośnia) o ludziach: jeść w nadmiernych ilościach
pascolare
o zwierzętach: pożywiać się trawą na łące

paść na podatny grunt ˈpaɕʨ̑ ˌna‿pɔˈdatnɨ ˈɡrũnt idiom
cadere su un terreno fertile
o czymś, co ma dobre warunki ku czemuś, wywołuje pozytywną reakcję, jest dobrze przyjęte lub znajduje oddźwięk

paź paɕ n
paggio
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;
macaone
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny paziowatych, Papilionidae

paź królowej n
macaone
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Papilio machaon Linnaeus, gatunek motyla dziennego z rodziny paziowatych;
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku paź królowej (1.1)

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
ottobre
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

październikowy ˌpaʑʥ̑ɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
ottobrino
dotyczący października, dziejący się w październiku

pchnięcie kulą ˈpxʲɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
getto del peso
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;

pchła pxwa n
pulce
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pech pɛx n
sfortuna iella iattura
niepomyślny zbieg okoliczności

pechowiec n
sfortunato
(potocznie, potoczny) ktoś, kto ma pecha

pechowy pɛˈxɔvɨ adj
sfigato fatale
świadczący o pechu

pedagog pɛˈdaɡɔk n
pedagogo
nauczyciel, wychowawca

pedagogiczny adj
pedagogico
związany z pedagogiką, wychowawczy

pedanteria ˌpɛdãnˈtɛrʲja n
pedanteria
przesadna dbałość o detale

pedantyczny ˌpɛdãnˈtɨʧ̑nɨ adj
pedante
skrajnie, nadmiernie dokładny

pedał ˈpɛdaw n
pedale
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
frocio finocchio checca culatone ricchione
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pediatra pɛˈdʲjatra n
pediatra
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy
(medycyna, medyczny) lekarka dziecięca

pediatria pɛˈdʲjatrʲja n
pediatria
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pediatryczny adj
pediatrico
związany z pediatrią

pedikiurzystka ˌpɛdʲicuˈʒɨstka n
pedicure
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kobieta wykonująca pedikiur zawodowo

pedo- ˈpɛdɔ
pedo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dzieckiem, potomkiem, potomstwem
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z gruntem, ziemią

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
pedofilia
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

pefloksacyna ˌpɛflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
pefloxacina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, o szerokim zakresie działania;

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
peggiorativo
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
paesaggio
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz

pejzażysta ˌpɛjzaˈʒɨsta n
paesaggista paesista
(sztuka) malarz tworzący pejzaże

pekari pɛˈkarʲi n
pecari
(zoologia, zoologiczny) amerykański ssak parzystokopytny z wyglądu podobny do dzika;

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
pechinese
mieszkaniec Pekinu
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku;

peklować v
salare
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) konserwować mięso w solance z saletrą i przyprawami

pektoralny adj
pettorale
związany z pektorałem, używany do noszenia pektorału

pektorał n
croce pettorale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z relikwią noszony przez katolickich duchownych na piersi;

pelagial n
dominio pelagico
(ekologia, ekologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) sfera otwartej wody, dzieląca się na część fotyczną (naświetloną) oraz afotyczną (bez światła)

pelikan pɛˈlʲikãn n
pellicano
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;

pelisa n
pelliccia
(odzieżownictwo) zimowy płaszcz podbity futrem, w szczególności wojskowy

peltasta n
peltasta
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) lekkozbrojny żołnierz armii greckich i hellenistycznych wyposażony w tarczę - peltę oraz oszczepy;

pendrive n
chiave USB chiavetta chiavetta USB pen drive pen-drive penna
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;

penis ˈpɛ̃ɲis n
pene
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

penitent pɛ̃ˈɲitɛ̃nt n
penitente
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przystępująca do sakramentu spowiedzi świętej;

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
pentagramma
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

pentan ˈpɛ̃ntãn n
pentano
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;

pentimento n
pentimento
(sztuka) poprawka lub zmiana wykonana przez artystę w czasie malowania obrazu, której ślady są widoczne na ostatecznej wersji;

peonia pɛˈɔ̃ɲja n
peonia
(botanika, botaniczny) (zobacz) piwonia

pepsyna n
pepsina
(biochemia, biochemiczny) czynna postać pepsynogenu, enzym trawienny występujący w soku żołądkowym;

percepcja n
percezione
(fizjologia, fizjologiczny) odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów

perfekcjonista ˌpɛrfɛkʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
perfezionista
człowiek dążący do doskonałości

perfekcjonizm ˌpɛrfɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
perfezionismo
dążenie do doskonałości

perfekcyjny adj
perfetto
odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu

perfumować v
profumare
skrapiać perfumami, aplikować perfumy

perfumy pɛrˈfũmɨ n
profumo
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

pergamin n
carta oleata
papier nieprzepuszczający wilgoci ani tłuszczu
pergamena cartapecora
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;

pergola pɛrˈɡɔla n
pergola pergolato
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;

perhydrol pɛrˈxɨdrɔl n
peridrolo
(chemia, chemiczny) silnie utleniający, 30-procentowy roztwór wodny nadtlenku wodoru

peri-
peri-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na obszar lub tematykę wokół tego, co określa drugi człon złożenia

perkoz ˈpɛrkɔs n
svasso
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perkoz dwuczuby ˈpɛrkɔz dvuˈʧ̑ubɨ n
svasso maggiore
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps cristatus, gatunek ptaka z rodziny perkozów;

perkoz zausznik n
svasso piccolo
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps nigricollis, gatunek ptaka wodnego

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
batterista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji

permakryzys n
permacrisi
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) przedłużający się okres niestabilności i braku bezpieczeństwa, będący w szczególności rezultatem serii katastrofalnych wydarzeń

permakultura n
permacultura
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

permanencja n
permanenza
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

permanentnie adv
permanentemente
bez przerwy, wciąż

permanentność n
permanenza
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

permanentny ˌpɛrmãˈnɛ̃ntnɨ adj
permanente duraturo
taki, który trwa nieprzerwanie, bez przerwy, trwały

peron ˈpɛrɔ̃n n
binario marciapiede
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
peronismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

perora n
perorazione
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (dawniej, dawny) uroczyste przemówienie

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
personale organico
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

perspektywa powietrzna ˌpɛrspɛkˈtɨva pɔˈvʲjɛṭʃna n
prospettiva aerea
(sztuka) wrażenie przestrzenności w płaskim obrazie uzyskane dzięki rozjaśnianiu i zmniejszaniu nasycenia barw dalszych planów;

perswadować ˌpɛrsfaˈdɔvaʨ̑ v
persuadere
tłumaczyć, wyjaśniać, dowodzić coś komuś; przekonywać o czymś, udowodnić coś; korzystać z perswazji

perswazja pɛrsˈfazʲja n
persuasione
nakłanianie, tłumaczenie, przekonywanie kogoś do czegoś

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
cachi
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc persymony (1.2)
cachi caco diospyro
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju persymona (1.1)
diospyros
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;

perugiański adj
perugino
związany z Perugią, dotyczący Perugii

peruka pɛˈruka n
parrucca
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
peruviano
odnoszący się do państwa Peru

perwersja n
perversione
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy
perversità
zachowania wbrew przyjętym obyczajom, mające za zadanie szokować

perwersyjność n
perversità
cecha tego, co perwersyjne; cecha tych, którzy są perwersyjni

peryfrastyczny adj
perifrastico
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) określający coś za pomocą peryfrazy

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
perielio
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;

perykopa n
pericope pericopa
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;

perymetr pɛˈrɨ̃mɛtr̥ n
perimetro
(medycyna, medyczny) przyrząd do badania pola widzenia oka

peryskop pɛˈrɨskɔp n
periscopio
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;

perystyl n
peristilio
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (starożytność) dziedziniec lub ogród wewnętrzny otoczony kolumnadą;
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (starożytność) kolumnada otaczająca dziedziniec lub ogród

perz pɛʃ n
gramigna
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju perzów (1.1)

perła ˈpɛrwa n
perla
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;

pescowegetarianizm n
pescetarianismo
dieta polegająca na niejedzeniu mięsa czerwonego i drobiu, a akceptowaniu ryb i owoców morza;

peso ˈpɛsɔ n
peso
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich;

pesto n
pesto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos z utartych orzechów i świeżych jarzyn z oliwą, w klasycznej wersji z orzeszków piniowych i bazylii;

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
pesticida
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
pessimista
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy

pesymistka ˌpɛsɨ̃ˈmʲistka n
pessimista
kobieta dostrzegająca tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniająca rzeczywistość i przewidująca same najgorsze rzeczy

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
pessimistico
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
pessimismo
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny charakteryzujący się brakiem wiary w postęp i lepsze jutro

peszyć v
confondere gufare iettare sfasare
wprawiać w zakłopotanie
imbarazzarsi
wpadać w zakłopotanie; czuć się niepewnie

petrografia ˌpɛtrɔˈɡrafʲja n
petrografia
(geologia, geologiczny) nauka o składzie i właściwościach skał;

petrograficzny adj
petrografico
(geologia, geologiczny) związany z petrografią, dotyczący petrografii

petting n
petting
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
petizione
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;

pewność ˈpɛvnɔɕʨ̑ n
certezza sicurezza
całkowite przekonanie o czymś
verità
prawdziwość

pewność siebie n
sicurezza di sé
(psychologia, psychologiczny) wiara w swoją wartość, we własne możliwości

pewny siebie adj
sicuro di sé
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach

pełnia ˈpɛwʲɲa n
luna piena plenilunio
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część

pełnogłos n
pleofonia
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;

pełnoletniość n
maggiore età età maggiore
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;

pełnomocnik n
plenipotenziario commissario incaricato
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu

pełny ˈpɛwnɨ adj
pieno completo colmo gremito ripieno
wypełniony w największym możliwym stopniu

pełzać v
strisciare
o ludziach poruszać się wolno, dotykając nieomal brzuchem podłoża lub na czworaka
strisciare serpeggiare
o zwierzętach posuwać się powoli, przylegając spodem do podłoża

pi pʲi n
pi
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy;
nazwa szesnastej litery alfabetu greckiego, π;

pi razy oko ˈpʲi ˈrazɨ ˈɔkɔ adv
a occhio e croce
(potocznie, potoczny) w przybliżeniu, około

piacencki adj
piacentino
(rzadki, rzadko używany) związany z Piacenzą, dotyczący Piacenzy

pianista pʲjä̃ˈɲista n
pianista
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

pianistka pʲjä̃ˈɲistka n
pianista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na pianinie, fortepianie

pianistyczny adj
pianistico
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z pianistyką, dotyczący pianistyki

pianka ˈpʲjãnka n
muta umida
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) kombinezon izolujący ciało przed zimnem i wodą;
schiuma
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spieniony kosmetyk
niewielka piana, np. na kawie, piwie lub mleku
spienione tworzywo sztuczne
schiuma spuma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, spieniony deser, np. z produktów mlecznych i jajek
toffoletta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) marshmallow

pianka do golenia n
schiuma da barba spuma da barba
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja z pęcherzykami powietrza rozsmarowywana na skórze podczas golenia w celu zapobieżenia podrażnieniu;

piano ˈpʲjãnɔ adv
piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze: cicho, delikatnie

piano nobile n
piano nobile
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa);

piarg n
ghiaione
(geografia, geograficzny) osypisko skalne;

piasek ˈpʲjasɛk n
sabbia arena
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piasek kinetyczny n
sabbia magica
zabawka dziecięca, kolorowe tworzywo będące mieszaniną piasku sypkiego i specjalnego hydrofobicznego polimeru, który nadaje mieszaninie spoistości, jak po zmoczeniu

piaskarka pʲjaˈskarka n
spargisale
(motoryzacja) samochód techniczny wyposażony w urządzenie do rozsypywania piasku i soli na jezdniach

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
arenaria
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
sabbionaia sabbiera
(gry i zabawy) wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

piać pʲjäʨ̑ v
cantare chicchiriare
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

piechota pʲjɛˈxɔta n
fanteria
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
arrosto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb)

pieczony adj
al forno arrosto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczołowicie adv
accuratamente
z pieczołowitością; z troską

pieczątka pʲjɛˈʧ̑ɔ̃ntka n
timbro
(zdrobniale) pieczęć

pieczętować ˌpʲjɛʧ̑ɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
sigillare stampigliare suggellare
opatrywać coś pieczęcią, wykonywać pieczęć
suggellare
(przenośnie, przenośnia) ostatecznie coś potwierdzać, przesądzać

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
sigillo bollo
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności

pieg pʲjɛk n
lentiggine
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piegowaty ˌpʲjɛɡɔˈvatɨ adj
lentigginoso
pokryty piegami

piegża ˈpʲjɛɡʒa n
bigiarella
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów;

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
panetteria panificio
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
panettiere fornaio
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
benedetto
(przenośnie, przenośnia) nieznośny, bardzo zły, denerwujący, cholerny
infernale
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle
(przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
inferno
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień

pielgrzym n
pellegrino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
pellegrinaggio
wędrówka do świętego miejsca

pielgrzymować v
pellegrinare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć

pielić ˈpʲjɛlʲiʨ̑ v
diserbare
(ogrodnictwo, ogrodniczy) usuwać ręcznie chwasty z uprawy

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
infermiera
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

pielęgniarski adj
infermieristico
związany z pielęgniarstwem, pielęgniarzem lub pielęgniarką, dotyczący pielęgniarstwa

pielęgniarstwo n
assistenza infermieristica cura degli ammalati professione dell'infermiera
profesja polegająca na opiekowaniu się chorymi

pielęgniarz pʲjɛˈlɛ̃ŋʲɟɲaʃ n
infermiere
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych

piemoncki pʲjɛ̃ˈmɔ̃nʦ̑ʲci adj
piemontese
związany z Piemontem, dotyczący Piemontu, wywodzący się z Piemontu

piemontyt n
piemontite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów o czerwonej lub brunatnej barwie;

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
denaro soldi
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ n
soldi
lm od: pieniądz

pieniążek n
monetina
(zdrobniale) od: pieniądz
mała moneta

pienić ˈpʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
schiumare spumeggiare
wytwarzać pianę na sobie

pieprz pʲjɛpʃ n
pepe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)

pieprzyca siewna pʲjɛˈpʃɨʦ̑a ˈɕɛvna n
crescione dei giardini crescione inglese
(botanika, botaniczny) Lepidium sativum, roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni;

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
cazzeggiare dire le cazzata
(potocznie, potoczny) mówić bzdury, kłamać
chiavare fottere
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać seks
pepare
dodawać pieprzu do jedzenia

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
fottere scopare trombare
(wulgarnie, wulgaryzm) lekceważyć

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
panpepato
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
elemento
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;
elemento fattore
istotny składnik jakiejś całości; czynnik, cząstka
radice radicale
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
elemento chimico
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;

pierwiastek kwadratowy n
radice quadrata
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;

pierwiastka n
primipara
(medycyna, medyczny) kobieta, która po raz pierwszy rodzi dziecko
(weterynaria, weterynaryjny) samica ssaka, która pierwszy raz rodzi

pierwiosnek zwyczajny pʲjɛrˈvʲjɔsnɛɡ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
luì piccolo
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus collybita Vieillot, gatunek drobnego ptaka wędrownego z rodziny świstunek;

pierwokup n
prelazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przysługujące komuś prawo pierwszeństwa kupna

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
primogenito
urodzony jako pierwszy z potomstwa

pierworódka n
primipara
(medycyna, medyczny) kobieta, która po raz pierwszy rodzi dziecko
(weterynaria, weterynaryjny) samica ssaka, która pierwszy raz rodzi

pierworództwo n
primogenitura
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego
bycie pierworodnym synem

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
primo soccorso
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwsza wojna światowa ˈpʲjɛrfʃa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
prima guerra mondiale
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1914-1918;

pierwszeństwo pʲjɛrfˈʃɛ̃j̃stfɔ n
primato
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś

pierzyna pʲjɛˈʒɨ̃na n
coltre
(książkowy) warstwa okrywająca
piumino coltre imbottita
gruba kołdra wykonana z pierza

pieróg ˈpʲjɛruk n
bicorno feluca
(odzieżownictwo) (historia, historyczny, historycznie) duży kapelusz w kształcie pieroga (1.1), noszony przez żołnierzy napoleońskich
raviolo tortello
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;

pierś pʲjɛrʲɕ n
capezzolo petto
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
seno petto
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia

pies pʲjɛs n
cane
samiec psa (1.1)
cane cagna
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pies do towarzystwa ˈpʲjɛz ˌdɔ‿tɔvaˈʒɨstfa n
cane da compagnia
najczęściej mały pies o łagodnym charakterze trzymany jako pupil, towarzysz człowieka

pies domowy n
cane
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego;
(zoologia, zoologiczny) osobnik z gatunku pies domowy (1.1)

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
cane da pastore
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami;

piesek ˈpʲjɛsɛk n
cagnolino
(zdrobniale) od pies

pieskie życie ˈpʲjɛsʲcɛ ˈʒɨʨ̑ɛ idiom
vita da cani vita da cane
życie nędzne, pełne wyrzeczeń i trudności

pieszczota pʲjɛʃˈʧ̑ɔta n
carezza
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś

pieszo ˈpʲjɛʃɔ adv
a piedi
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem

pieszy ˈpʲjɛʃɨ adj
pedonale
odbywający się przy udziale osób pieszych (1.1)

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
pedone
osoba, która porusza się na własnych nogach

pieta ˈpʲjɛta n
pietà
(ikonografia, ikonograficzny) (sztuka) forma przedstawienia rzeźbiarskiego lub malarskiego sceny pasyjnej z martwym Chrystusem na kolanach opłakującej go matki;

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
prezzemolo
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
tronco
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pieścić v
accarezzare spupazzare
tulić, głaskać okazując czułość

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
canto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pigmej n
pigmeo
(potocznie, potoczny) obraźliwie o mężczyźnie niskiego wzrostu

pigmejski pʲiɡˈmɛjsʲci adj
pigmeo
związany z Pigmejami, dotyczący Pigmejów, ich kultury, sztuki

pigmentacja ˌpʲiɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
pigmentazione
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach

pigułka pʲiˈɡuwka n
pillola
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie
pillola anticoncezionale pillola contraccettivo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (potocznie, potoczny) tabletka antykoncepcyjna, doustny środek antykoncepcyjny

pigwa ˈpʲiɡva n
mela cotogna cotogno cydonia oblonga
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory

pigwowy adj
cotognino
związany z pigwą; zrobiony z pigwy

pijak ˈpʲijak n
bevitore ubriacone alcolizzato beone avvinizzato
osoba nadużywająca alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ adj
ubriaco sbronzo brillo ciucco ebreo
pod wpływem alkoholu

pijar n
scolopio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu pijarskiego;

pijawka pʲiˈjafka n
sanguisuga mignatta
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych

pik pʲik n
picche
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarnym listkiem w kształcie serca; karta tego koloru;

pika ˈpʲika n
picca
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;

pikardyjski adj
piccardo
dotyczący Pikardii lub Pikardyjczyków

piksel ˈpʲiksɛl n
pixel
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
pittogramma
pojęcie przedstawione obrazem;

pilaster pʲiˈlastɛr n
pilastro
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany;

pilniczek n
limetta
przyrząd do pielęgnacji paznokci
niewielki pilnik (narzędzie służące do obróbki twardych materiałów)

pilnować pʲilˈnɔvaʨ̑ v
sorvegliare badare
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś

pilot ˈpʲilɔt n
pilota
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem

pinakoteka ˌpʲĩnakɔˈtɛka n
pinacoteca
galeria, zbiór obrazów i dzieł sztuki

pineta n
pineta
(rzadki, rzadko używany) las sosnowy w Italii

pinezka pʲĩˈnɛska n
puntina
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką;

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
pinguino
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pingwin Humboldta n
pinguino di Humboldt
(ornitologia, ornitologiczny) osobnik z gatunku pingwin Humboldta (1.1)

pingwin cesarski n
pinguino imperatore
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes forsteri G. R. Gray, ptak z rodziny pingwinów;

pingwin królewski n
pinguino reale
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes patagonicus J. F. Miller, ptak z rodziny pingwinów;

pingwin maskowy n
pigoscelide antartico
(ornitologia, ornitologiczny) Pygoscelis antarcticus Forster, ptak z rodziny pingwinów;

pingwin peruwiański n
pinguino di Humboldt
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku pingwin peruwiański (1.1)

pingwin przylądkowy n
pinguino africano pinguino dai piedi neri pinguino del Capo
(ornitologia, ornitologiczny) Spheniscus demersus Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny pingwinów;

pingwin toniec n
pinguino africano pinguino dai piedi neri pinguino del Capo
(ornitologia, ornitologiczny) Spheniscus demersus Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny pingwinów;

pingwiny n
sfeniscidi
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Spheniscidae Bonaparte, rodzina ptaków z rzędu pingwinów (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sphenisciformes Sharpe, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

pinia n
pino pino domestico
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus pinea L., drzewo z rodziny sosnowatych, charakterystyczne dla krajów śródziemnomorskich;

piniata n
pentolaccia
(etnografia, etnograficzny) kula lub zabawka wypełniona słodyczami wykonywana tradycyjnie w krajach latynoskich w okresie Bożego Narodzenia i zawieszana pod sufitem, którą dzieci okładają kijem, aby dostać się do jej zawartości;

pion pʲjɔ̃n n
colonna
(technologia, technika, techniczny) fragment sieci przewodów instalacji elektrycznej, wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej itp. przebiegający pionowo przez kondygnacje budynku
filo a piombo
(technologia, technika, techniczny) ciężarek na sznurku, służący do wyznaczania pionu (1.1);
pione
(fizyka, fizyczny) najlżejszy z mezonów;
reparto settore
dział instytucji
pedone
(szachy, pojęcie szachowe) jedna z bierek w szachach, warcabach i innych grach

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
pedina
przedmiot przemieszczany na planszy w niektórych grach
pedone pedina
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
pioniere apripista
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje

pionierski adj
pionieristico
pierwszy w jakiejś dziedzinie i torujący drogę następnym

pionowy pʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
verticale
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo

piorun ˈpʲjɔrũn n
fulmine folgore saetta
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
parafulmine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
canzone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piotruś n
asino
(termin karciany) dziecięca gra karciana;

piołun ˈpʲjɔwũn n
assenzio
(botanika, botaniczny) bylica piołun

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
piramide
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;

piramidalny ˌpʲirãmʲiˈdalnɨ adj
madornale piramidale
olbrzymi, kolosalny
piramidale piramidato
podobny do piramidy, mający kształt ostrosłupa

pirargyryt n
pirargirite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli, antymonowa siarkosól srebra;

pirat ˈpʲirat n
pirata corsaro
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;

pirat drogowy ˈpʲirad ːrɔˈɡɔvɨ n
pirata della strada
osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla siebie i innych użytkowników drogi

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
pirenaico
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów

piro- ˈpʲirɔ
piro- pir-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą

piroga pʲiˈrɔɡa n
piroga
niewielka, płaskodenna łódź, wydrążona z pnia, poruszana zwykle jednym wiosłem – pagajem;

piroksen n
pirosseno
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;

piroliza ˌpʲirɔˈlʲiza n
pirolisi
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;

piroman pʲiˈrɔ̃mãn n
piromane
(psychologia, psychologiczny) ktoś dotknięty piromanią

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
piromania
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;

pirometr pʲiˈrɔ̃mɛtr̥ n
pirometro
(fizyka, fizyczny) przyrząd do bezdotykowego pomiaru temperatury;

pirostilpnit n
pirostilpnite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, o czerwonej lub czerwonobrunatnej barwie i diamentowym połysku;

pirotechniczny adj
pirotecnico
związany z pirotechniką, dotyczący pirotechniki

pirotechnik n
pirotecnico
specjalista w dziedzinie pirotechniki

pirotechnika n
pirotecnica
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

piruet n
giravolta trottola
(choreografia, choreograficzny) (sport, sportowy) szybki obrót

pirydyna n
piridina
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;

piryt ˈpʲirɨt n
pirite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza;

pirytowy adj
piritico
związany z pirytem, zawierający piryt, wykonany z pirytu

pisanka pʲiˈsãnka n
uovo di Pasqua
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy;

pisarka pʲiˈsarka n
scrittrice
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz

pisarz ˈpʲisaʃ n
scrittore
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
scrivere vergare
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium

pisco n
pisco
rodzaj alkoholu z Ameryki Południowej, brandy ze sfermentowanych i destylowanych winogron;

pisk pʲisk n
sgommata strido
cienki, przenikliwy dźwięk

pismak ˈpʲismak n
passacarte
(pogardliwie, pogardliwy) dziennikarz, publicysta, literat, zwłaszcza marny, nieudolny

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
pistacchio
owoc drzewa pistacjowego
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny nanerczowatych;

pistacja właściwa n
pistacchio
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pistacia vera L., gatunek niewielkich drzew z rodziny nanerczowatych;
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku pistacja właściwa (1.1)

pistol ˈpʲistɔl n
pistola
(historia, historyczny, historycznie) dawna moneta hiszpańska;

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
pistola
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;
(technologia, technika, techniczny) narzędzie w kształcie pistoletu (1.1), np. do malowania, klejenia

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
pistola mitragliatrice
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,

pistolet samopowtarzalny pʲiˈstɔlɛt ˌsãmɔpɔftaˈʒalnɨ n
pistola semi-automatica
krótka, samopowtarzalna broń palna zasilana z magazynka innego niż rewolwerowy

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
orinatoio
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco

piszczałka pʲiʃˈʧ̑awka n
piffero
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część składowa wielu instrumentów muzycznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument muzyczny w postaci długiej, wąskiej rurki z otworami z boku

piszczeć ˈpʲiʃʧ̑ɛʨ̑ v
squittire zigare
(o istotach żywych) wydawać przenikliwy głos
stridere
powodować przenikliwy dźwięk, odgłos

pitagoreizm n
pitagoreismo pitagorismo
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna rozwinięta przez Pitagorasa;

pitagorejczyk n
pitagorico
(filozofia, filozoficzny) kultywator pitagoreizmu

pitagorejski adj
pitagorico
(filozofia, filozoficzny) związany z pitagoreizmem – nauką, poglądami głoszonymi przez Pitagorasa

pitekantrop n
pitecantropo
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus Dubois, hominid z epoki środkowego plejstocenu, potrafiący posługiwać się ogniem;

pitny ˈpʲitnɨ adj
potabile
nieszkodliwy i zdatny do picia

pituicyt n
pituicito
(biologia, biologiczny) komórka glejowa tylnego płata przysadki

piuska ˈpʲjuska n
zucchetto
płaska, okrągła czapka, wykonana z tkaniny; pierwotnie służyła do przykrycia tonsury;

piwny ˈpʲivnɨ adj
marrone
o kolorze oczu: brązowy z żółtym odcieniem, w kolorze piwa

piwo ˈpʲivɔ n
birra
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

piwowar pʲiˈvɔvar n
birraio
osoba zajmująca się warzeniem piwa

pizanka n
pisana
mieszkanka Pizy

pizańczyk n
pisano
mieszkaniec Pizy

pizański adj
pisano
związany z Pizą, dotyczący Pizy, pochodzący z Pizy

pizda ˈpʲizda n
fica fessa fregna mona sorca topa
(wulgarnie, wulgaryzm) (anatomia, anatomiczny) pochwa lub srom; żeński narząd płciowy

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
pizza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
pizzeria
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;

pizzerka n
pizzetta
(spożywczy) płaska bułka z dodatkami na wierzchu, przypominająca małą pizzę

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
astuccio portalapis portamatite portapenne
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

pióro ˈpʲjurɔ n
penna piuma
przyrząd do pisania
piuma penna
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;

pióropusz n
pennacchio
nakrycie głowy z piór noszone przez indiańskiego wojownika

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
quinta colonna
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni;

piąte koło u wozu ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu n
ultima ruota del carro
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz zbędna, niepotrzebna, zawadzająca lub niepożądana

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
venerdì
piąty dzień tygodnia

pić pʲiʨ̑ v
bere
spożywać płyny

pić jak szewc ˈpʲiʨ̑ ˈjak ˈʃɛfʦ̑ idiom
bere come una spugna
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem

pięciobój pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔbuj n
pentathlon
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części;

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
pentagono
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

pięciolinia n
pentagramma
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;

pięciościan n
pentaedro
(geometria) wielościan o pięciu ścianach

piędź pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
spanna
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);

pięknie ˈpʲjɛ̃ŋʲcɲɛ adv
ammirabilmente mirabilmente
w piękny sposób, posiadając dużo piękna

piękniś sułtanek n
ninfa del corbezzolo
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Charaxes jasius Linnaeus, gatunek motyla z rodziny rusałkowatych

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
bellezza bello
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕʨ̑ n
beltà dea venere
piękna kobieta

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
tallone calcagno
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːxʲilˈːɛsa n
tallone d'Achille
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości;

piętno n
marchio impronta
(przenośnie, przenośnia) cecha charakterystyczna, trwały ślad po czymś, znak rozpoznawczy

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
piano
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięściak ˈpʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ak n
bifacciale amigdala
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie przeważnie z krzemienia lub twardej skały mające kształt migdałowaty, sercowaty lub owalny;

pięściarski adj
pugilistico
(sport, sportowy) związany z pięściarstwem lub pięściarzami, dotyczący pięściarstwa

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
pugno
zaciśnięta dłoń

piłka ˈpʲiwka n
palla
rzut piłką (1.1); piłka (1.1) lecąca w powietrzu podczas gry
pallone palla
(sport, sportowy) gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych
seghetto
(technologia, technika, techniczny) piła ręczna o małych rozmiarach

piłka do metalu n
seghetto per metalli
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
calcio
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;
pallone pallone da calcio
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę nożną (1.1)

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
pallamano palla a mano
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłka wodna n
pallanuoto palla a nuoto water-polo
(sport, sportowy) gra zespołowa rozgrywana piłką w basenie;

piłkarski pʲiwˈkarsʲci adj
calcistico
dotyczący piłki nożnej (piłkarzy i piłkarstwa)

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
calciatore
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
calcio balilla calcio-balilla calciobalilla
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piżama pʲiˈʒãma n
pigiama
strój, który zakłada się, idąc spać;

piżama party n
festa in pigiama
przyjęcie nocne z uczestniczącymi w piżamach

piżmak ˈpʲiʒmak n
topo muschiato
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo;

piżmo n
muschio
(zootechnika, zootechniczny) wydzielina z gruczołów okołoodbytniczych piżmowca syberyjskiego;

plac plaʦ̑ n
piazza
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plac zabaw ˈplaʣ̑ ˈzabaf n
campo giochi parco giochi
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy;

placet n
placet
zgoda, pozwolenie

plafoniera ˌplafɔ̃ˈɲɛra n
plafoniera
(elektryczność) rodzaj oprawy lampy sufitowej

plagiator plaˈɟatɔr n
plagiatore plagiario
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem

plagiatorka ˌplaɟaˈtɔrka n
plagiaria plagiatrice
kobieta, która popełniła plagiat

plagionit n
plagionite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków;

plama ˈplãma n
macchia
część powierzchni jakiegoś przedmiotu różniąca się kolorem lub walorem od tła
(przenośnie, przenośnia) hańba, kompromitacja
macchia chiazza
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś

plama słoneczna ˈplãma swɔ̃ˈnɛʧ̑na n
macchia solare
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca;

plamić v
macchiare
robić plamy

plamka ślepa n
punto cieco
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;

plan plãn n
progetto
to, co chcemy zrobić

planeta plãˈnɛta n
pianeta
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
pianeta nano
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
planetario
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;

planetarny ˌplãnɛˈtarnɨ adj
planetario
dotyczący planet; taki, który jest właściwy, charakterystyczny dla planet

planisfera ˌplãɲiˈsfɛra n
planisfero
(geografia, geograficzny) mapa przedstawiająca Ziemię w rzucie płaskim bez podziału na półkule

planista plãˈɲista n
pianificatore
człowiek, który zajmuje się opracowywaniem planów gospodarczych danej instytucji lub przedsiębiorstwa

plankton ˈplãŋktɔ̃n n
plancton
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;

plansza ˈplãw̃ʃa n
casa
(książkowy) karton, deska itp. z zaznaczonymi polami, po których przesuwa się pionki w niektórych grach
tabellone
(książkowy) tablica, arkusz sztywnego papieru z tekstem, rysunkiem, wykresem itp., służące do zobrazowania jakiegoś tematu

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
piantagione
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym

plaster ˈplastɛr n
cerotto
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany

plastyka n
plasticità
uwypuklenie formy, wyrazistość kształtu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) obrazowe przedstawienie postaci lub zdarzeń w utworze literackim

platan ˈplatãn n
platano
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;

platoniczny adj
platonico
nierealny, niedający się urzeczywistnić
o uczuciu: oparty na skłonności duchowej, pozbawiony pierwiastka zmysłowego, seksualnego

platoński adj
platonico
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do platonizmu lub do Platona

platyna plaˈtɨ̃na n
platino
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

platynowy adj
platinato
(chemia, chemiczny) (jubilerstwo, jubilerski) (metaloznawstwo, metalurgia) dotyczący platyny, związany z platyną, wykonany z platyny, zawierający platynę

playboy n
playboy
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym

plaża ˈplaʒa n
spiaggia arenile
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plebania plɛˈbãɲja n
canonica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny

plebiscyt plɛˈbʲisʦ̑ɨt n
plebiscito
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uchwała podejmowana przez zgromadzenie plebejuszy pod przewodnictwem trybuna
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie mieszkańców jakiegoś terytorium w celu określenia jego przynależności państwowej;

plecak ˈplɛʦ̑ak n
zaino
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecionkarstwo n
arte dell'intrecciatura
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyrabianie plecionek i mebli ze słomy lub wikliny;

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
dorso schiena
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;

pled plɛt n
plaid
puszysty wełniany koc

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
tribù
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;
(biologia, biologiczny) kategoria systematyki roślin i zwierząt;

plemnik ˈplɛ̃mʲɲik n
spermatozoo spermio
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin;

pleonastyczny adj
pleonastico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
pleonasmo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;

plewa n
lolla loppa pula
(rolnictwo, rolniczy) łuska ziarna zboża, odpad pozostały po przewianiu

pleśnieć v
ammuffire fare la muffa
(mikologia, mikologiczny) okrywać się pleśnią

pleść od rzeczy ˈplɛɕʨ̑ ɔd‿ˈʒɛʧ̑ɨ v
piantare carote vaneggiare
(potocznie, potoczny) mówić bez sensu, pleść głupstwa

pleśń n
muffa
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
file
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;

plotka ˈplɔtka n
pettegolezzo chicca
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;

plotkarka plɔtˈkarka n
comare linguaccia pettegola
kobieta zajmująca się plotkami, rozsiewająca plotki

plotkarz ˈplɔtkaʃ n
chiacchierone lingua lunga linguacciuto portavoce
osoba zajmująca się plotkami

plugawy adj
lurido
budzący głęboki wstręt

plurale tantum n
plurale tantum
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;

pluskać ˈpluskaʨ̑ v
sciabordare
o cieczy: chlapać, wydając odgłos

pluskwa ˈpluskfa n
cimice
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;
microspia
(potocznie, potoczny) małe urządzenie służące do podsłuchu;

plusz n
felpa peluche
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;

pluszak ˈpluʃak n
peluche
miękka, puchata, zwykle zoomorficzna, zabawka dziecięca

plutokracja n
plutocrazia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

plutokratyczny adj
plutocratico
dotyczący plutokracji

pluton ˈplutɔ̃n n
plotone
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów)
plutonio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;

pluwiometr n
pluviometro
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych

pluć pluʨ̑ v
sputare
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę
(przenośnie, przenośnia) gardzić czymś w sposób czynny

plątanina ˌplɔ̃ntãˈɲĩna n
ragnatela
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg

pneumatologia n
pneumatologia
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się osobą Ducha Świętego;

pneumatologiczny adj
pneumatologico
związany z pneumatologią

po Chrystusie adv
dopo Cristo
w okresie po narodzeniu Jezusa Chrystusa, w naszej erze

po angielsku adv
in inglese
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku angielskim

po chińsku pɔ‿ˈxʲĩj̃sku adv
parlare arabo
(przenośnie, przenośnia) zupełnie niezrozumiale

po ciemku adv
all'oscuro al buio
w ciemności, gdy jest ciemno

po drodze adv
cammino fare in via per la strada per via strada fare
o miejscu tak, że bezproblemowe jest dotarcie do określonego miejsca na trasie między dwoma innymi punktami

po florencku adv
alla fiorentino
tak, jak to się robi we Florencji

po kryjomu adv
a chetichella
ukrywając się

po polsku pɔ‿ˈpɔlsku adv
in polacco
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim

po portugalsku adv
in portoghese
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku portugalskim

po południu adv
nel pomeriggio
w godzinach popołudniowych, przed wieczorem

po prostu pɔ‿ˈprɔstu adv
semplicemente
bezpośrednio, otwarcie, w sposób prosty, nie komplikując niepotrzebnie

po swojemu adv
di testa propria
swoim sposobem; według własnych upodobań; zgodnie z własnym widzimisię

po szwedzku adv
in svedese
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku szwedzkim

po turecku ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku adv
alla turca
o siadzie: ze skrzyżowanymi nogami
w sposób typowy dla kultury, kuchni Turcji lub im przypisywany
il turco
(językoznawstwo, językoznawczy) (mówiący, porozumiewający się, napisany) w języku tureckim

po wieki wieków adv
nei secolo dei secolo
(przestarzałe, przestarzały) na zawsze, na wieki, na wieki wieków

po wtóre idiom
in secondo luogo
(książkowy) przy wyliczaniu jako drugi element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp.

po włosku adv
all'italiana
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) w sposób przypisywany Włochom, typowy dla Włochów
in italiano
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku włoskim

po łacinie adv
in latino
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku łacińskim

po świńsku pɔ‿ˈɕfʲĩj̃sku idiom
farla sporca
(potocznie, potoczny) w sposób niemoralny, brzydki, zły, niekulturalny, prostacki, nieetyczny

pobieżny adj
generale
wykonany na szybko, bez wnikania w szczegóły, bez zgłębiania treści

pobliski adj
vicinale
znajdujący się w pobliżu, w niewielkiej odległości

pobożne życzenie pɔˈbɔʒnɛ ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ idiom
pio desiderio
marzenie, pragnienie, życzenie, którego nie da się zrealizować, urzeczywistnić

pobożny pɔˈbɔʒnɨ adj
pio
taki, który żyje zgodnie z zasadami religii

pobudka pɔˈbutka n
levataccia
poranne budzenie

pobyt ˈpɔbɨt n
permanenza
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś

pobór n
coscrizione leva reclutamento
(administracja) (wojskowość, wojskowy) powołanie grupy mężczyzn do służby wojskowej;

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
bacio
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pocałunek Judasza n
bacio di Giuda
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjazny gest, który przypieczętowuje zdradę

pocenie pɔˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
sudorazione
(rzeczownik odczasownikowy) od pocić się

pochlebca n
adulatore ruffiano sicofante cortigiano lecchino turiferario
człowiek pochlebiający komu

pochlebiać v
adulare
chwalić przesadnie

pochlebny adj
lusinghiero
taki, który przymila się, schlebia komuś

pochlebstwo n
lusinga piaggeria sviolinata
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochmurny pɔˈxmurnɨ adj
nuvoloso nuvolo
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
fiaccola torcia
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
origine
wywodzenie się z czegoś

pochodzić pɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
provenire
mieć coś za miejsce swojego pochodzenia, za źródło, przyczynę, wywodzić się skądś

pochopny adj
precipitoso
zbyt szybki, nieprzemyślany

pochować v
seppellire tumulare
pogrzebać

pochwa ˈpɔxfa n
guaina fodero vagina
futerał na broń białą;
vagina
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;

pochwalać v
approvare
uznawać za dobre, słuszne, właściwe

pochwalić v
lodare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uwielbić, uczcić
wyrazić o kimś lub o czymś pozytywną opinię

pochwalny adj
elogiativo laudativo
związany z chwaleniem lub uwielbieniem, dotyczący chwalenia lub uwielbienia

pochwowy adj
vaginale
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pochwy

pochyłość pɔˈxɨwɔɕʨ̑ n
declivio pendenza pendio
powierzchnia ukośna względem poziomu

pochyły pɔˈxɨwɨ adj
pendente
nachylony pod jakimś kątem względem poziomu

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
conforto viatico
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie

pocierać v
fregare
przesuwać z naciskiem, powodując tarcie

pocieszać pɔˈʨ̑ɛʃaʨ̑ v
consolare confortare rinfrancare
mówić komuś zasmuconemu miłe rzeczy w celu wprawienia go w lepszy nastrój

pocieszenie n
consolazione
(rzeczownik odczasownikowy) od pocieszyć

pocieszyciel n
consolatore
ten, który daje pocieszenie

pocieszycielka ˌpɔʨ̑ɛʃɨˈʨ̑ɛlka n
consolatrice
forma żeńska od: pocieszyciel

pocisk manewrujący ˈpɔʨ̑isk ˌmãnɛvruˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
missile da crociera
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego;

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
inclinazione propensione
pragnienie, pożądanie kogoś lub czegoś
treno
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pociągający adj
attrattivo allettante attraente
wzbudzający zainteresowanie

pociągać v
comportare sfociare
pociągać za sobą → mieć jakieś konsekwencje, skutki

pociąć v
tagliuzzare trinciare
tnąc, podzielić na części

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
sala d'aspetto sala d'attesa
miejsce dla osób, które czekają

poczta ˈpɔʧ̑ta n
posta
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
posta corrispondenza
korespondencja, listy
ufficio postale posta
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)

poczta elektroniczna n
posta elettronica e-mail email
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
postale
związany z pocztą, dotyczący poczty
(informatyka, informatyczny) związany z pocztą elektroniczną, dotyczący poczty elektronicznej
związany z pocztem, dotyczący pocztu

pocztylion pɔʧ̑ˈtɨlʲjɔ̃n n
postiglione
(dawniej, dawny) woźnica zaprzęgu pocztowego

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
cartolina postale
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczuć pismo nosem ˈpɔʧ̑uʨ̑ ˈpʲismɔ ˈnɔsɛ̃m v
capire l'aria che tira
przewidzieć niekorzystne dla siebie postępowanie innych osób i w porę uniknąć niebezpieczeństw

poczwarka pɔʧ̑ˈfarka n
crisalide pupa
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
inizio nascere origine
to, od czego się coś zaczyna

początkowo ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɔ adv
inizialmente
na początku, wstępnie

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
iniziale incipiente primordiale
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

początkujący adj
principiante
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie

początkujący n
principiante
osoba początkująca (1.1)

począwszy od
a partire da
…tworząca konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś

pod pɔt preposition
sotto
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia

pod dostatkiem indefiniteCardinalNumeral
a iosa in abbondanza
mając czegoś bardzo dużo

pod gołym niebem pɔd‿ˈɡɔwɨ̃mʲ ˈɲɛbɛ̃m adv
a cielo aperto
na świeżym powietrzu, na zewnątrz budynku, bez zadaszenia

pod kluczem pɔt‿ˈkluʧ̑ɛ̃m idiom
sotto chiave
być pod kontrolą, w zamknięciu (lub w areszcie)

pod koniec adv
alla fine
gdy jakiś okres lub czynność się kończy

podagryczny adj
podagrico podagroso
(medycyna, medyczny) związany z podagrą lub cierpiący na nią

podanie pɔˈdãɲɛ n
domanda
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) pismo osoby fizycznej lub prawnej (strony) powodujące wszczęcie postępowania administracyjnego lub podatkowego
leggenda
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść o przeszłości przekazywana w ustnej formie z pokolenia na pokolenie;
passaggio
(sport, sportowy) przekazanie piłki w grach zespołowych

podatek pɔˈdatɛk n
imposta tassa
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy

podatnik pɔˈdatʲɲik n
contribuente
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podaż n
offerta
(ekonomia, ekonomiczny) dostępność, oferta towarów na sprzedaż; (także, też) ilość danego towaru znajdująca się na rynku;

podbiał n
farfara
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;

podbiał pospolity n
farfara farfaro farfugio tossilaggine tussilaggine
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;

podbródek pɔdˈbrudɛk n
mento
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg

podcast n
podcast
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja dźwiękowa lub wideo dostarczana za pomocą RSS;

podchmielenie n
sbronza
lekkie upicie się

podchmielony adj
alticcio
(potocznie, potoczny) lekko pijany, zwykle piwem

podchodzić pɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
avvicinarsi appressarsi
zbliżać się do czegoś, zmniejszać dystans pomiędzy sobą a jakimś obiektem

podcinać gałąź, na której się siedzi pɔtʲˈʨ̑ĩnaʥ̑ ˈɡawɔ̃w̃ɕ na‿ˈkturɛj‿ɕɛ ˈɕɛ̇ʥ̑i idiom
darsi la zappa sui piedi
szkodzić sobie samemu, działać na swoją niekorzyść

podciąć skrzydła ˈpɔtʲʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ ˈskʃɨdwa v
tarpare le ali troncare le gambe
(przenośnie, przenośnia) zniechęcić kogoś, odebrać komuś chęci

podczas ˈpɔṭʧ̑as preposition
durante
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
infrarosso
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
soffitta solaio
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych

poddać ˈpɔdːaʨ̑ v
arrendersi demordere
uznać swoją porażkę

podejmować ˌpɔdɛjˈmɔvaʨ̑ v
intraprendere cominciare prendere
wprowadzać coś w życie
ricominciare
kontynuować czyjąś czynność (również własną)

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ adj
sospetto losco
budzący podejrzenia; niepewnego pochodzenia, o niepewnych intencjach itp.

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ n
indiziato
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
sospetto
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy

podejrzliwość n
diffidenza desconfianza dubbiosità
cecha tego, kto jest podejrzliwy; nieufność, niedowierzanie

podejrzliwy adj
sospettoso
skłonny do podejrzeń lub zdradzający takie nastawienie

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
arcata
(potocznie, potoczny) spodnia część stopy
suola
dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami

podglądacz n
guardone
osoba obserwująca z ukrycia

podgrzybek brunatny n
boleto baio
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Imleria badia, gatunek gatunek grzybów z rodziny borowikowatych;

podklasa n
sottoclasse
(systematyka) kategoria systematyczna niższa od klasy

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
canotta canottiera maglietta
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele;

podkowa pɔtˈkɔva n
ferro di cavallo
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkradać pɔtˈkradaʨ̑ v
rubacchiare
kraść komuś część czegoś, kraść coś stale w niewielkich ilościach, po trochu

podkuty pɔtˈkutɨ adj
ferrato
o bucie: z podeszwą wzmocnioną metalem, szczególnie przy obuwiu zimowym
o koniu: mający podkowy przybite do kopyt

podkład ˈpɔtkwat n
fondotinta sottofondo
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) puder w kremie, nakładany na twarz przed zrobieniem makijażu

podkładka n
sottobicchiere
rzecz podłożona pod coś

podkładka pod mysz n
mousepad tappetino per il mouse
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową

podlec n
carogna faccia di bronzo faccia tosta merdone
(potocznie, potoczny) człowiek podły, nikczemny, niegodziwy

podległy pɔdˈlɛɡwɨ adj
passibile
(dawniej, dawny) podatny na coś
soggetto suscettibile
zależny od kogoś

podlotek n
ninfetta
(potocznie, potoczny) dorastająca dziewczyna, między dwunastym a szesnastym rokiem życia

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
extraurbano
znajdujący się na przedmieściu

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
soggetto
(gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś
(filozofia, filozoficzny) człowiek, jednostka

podmorski adj
sottomarino
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza

podnawka n
remora
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny podnawek (Echeneidae) z aparatem przyssawkowym na grzbiecie, którym przyczepia się do dużych zwierząt morskich lub okrętów;

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
palato
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;
(przenośnie, przenośnia) smak, gust

podniecony adj
incandescente
(książkowy) będący w stanie pobudzenia emocjonalnego

podnieta pɔdʲˈɲɛta n
incentivo pungolo
wyrażenie lub działanie zachęcające do wykonania określonego czynu

podnosić pɔdˈnɔɕiʨ̑ v
alzare elevare issare
unieść, wziąć coś do góry
alzarsi
unosić się, wstawać

podnosić poprzeczkę pɔdˈnɔɕiʨ̑ pɔˈpʃɛʧ̑kɛ v
alzare l'asticella
zwiększać poziom (jakiegoś zadania), zacząć więcej wymagać

podnóżek n
pedana
mebel lub element jakiegoś układu, na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
piacere aggradare garbare
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
simile somigliante
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;

podoficer n
graduato
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień co najmniej kaprala, a niższy niż podporucznika;

podolog n
podologo
(medycyna, medyczny) specjalista od chorób stóp i paznokci

podologia n
podologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;

podopieczny n
affidato
osoba znajdująca się pod opieką

podpalacz n
incendiario
człowiek umyślnie wzniecający pożar

podpaska n
assorbente igienico
(higiena, higieniczny) chłonny wkład zewnętrznie pochłaniający krew menstruacyjną

podpis ˈpɔtpʲis n
firma segnatura
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podprogowy adj
subliminale
znajdujący się pod progiem; mający wartość/ilość/natężenie itp. niższe niż poziom będący lub uznany za granicę czegoś

podpuszczka pɔtˈpuʃʧ̑ka n
caglio
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów;

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
tenente colonnello
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;

podrabiać v
falsificare contraffare
wykonywać kopię czegoś mającą uchodzić za oryginał

podrywać pɔdˈrɨvaʨ̑ v
imbarcare rimorchiare
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić

podrząd n
sottordine
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu; grupa powstała z podzielenia rzędu na niższe;

podróż ˈpɔdruʃ n
viaggio
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
viaggiatore
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
viaggiare
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podskakiwać v
fare un salto
powiększać się szybko i znacznie
saltellare
wykonywać skok niezbyt wysoko

podskórny adj
sottocutaneo
umiejscowiony pod skórą

podstarzały adj
attempato stagionato
taki, który się podstarzał; niecałkiem stary

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
fondamentale essenziale basilare fondante
główny, elementarny

podstęp ˈpɔtstɛ̃mp n
dolo insidia sotterfugio
przemyślane działanie mające na celu oszukanie kogoś

podstępnie pɔtˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
insidiosamente ad arte
w sposób podstępny

podstępny pɔtˈstɛ̃mpnɨ adj
insidioso subdolo
działający przebiegle, skrycie, z chytrymi intencjami

podsłuchiwać v
origliare
słuchać czyjejś rozmowy

podtlenek pɔtˈːlɛ̃nɛk n
sottossido
(chemia, chemiczny) związek różnych pierwiastków z tlenem

podtytuł n
sottotitolo
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) tytuł uzupełniający, umieszczany po tytule właściwym

poduszeczka ˌpɔduˈʃɛʧ̑ka n
cuscinetto
(zdrobniale) od poduszka
puntaspilli portaspilli
miniaturowa poduszka do wbijania igieł lub szpilek
tampone
miękka podkładka z tuszem do nasączania stempli

poduszka pɔˈduʃka n
cuscino guanciale
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
airbag cuscino salvavita
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
aeroscivolante aeroslittante
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwajać v
raddoppiare
zwiększać dwukrotnie

podwieczorek ˌpɔdvʲjɛˈʧ̑ɔrɛk n
merenda merendina
posiłek między obiadem a kolacją

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
giarrettiera giarrettella
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;

podwodny pɔdˈvɔdnɨ adj
subacqueo
będący pod powierzchnią wody; odbywający się pod wodą, w całkowitym zanurzeniu

podwodzie n
carena
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) część kadłuba statku wodnego, znajdująca się poniżej lini wodnej

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
carrello
(lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi;
telaio
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym;

podwójnie adv
doppiamente
dwa razy tyle

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
doppio
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części

podwójny podbródek n
doppio mento pappagorgia sottomento
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek

podwórze pɔdˈvuʒɛ n
cortile
plac obok domu, najczęściej otoczony ogrodzeniem i zabudowaniami

podwładny pɔdˈvwadnɨ adj
subalterno soggetto
podlegający komuś, pozostający pod czyjąś władzą

podwładny pɔdˈvwadnɨ n
inferiore
osoba podległa komuś, czyjś pracownik

podzbiór n
sottoinsieme
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru

podzielony ˌpɔʥ̑ɛˈlɔ̃nɨ adj
diviso
taki, na którym dokonano podziału, rozbito na kilka części

podziemie pɔdʲˈʑɛ̃mʲjɛ n
sotterraneo
część budowli z pomieszczeniami znajdującymi się poniżej poziomu gruntu

podziw ˈpɔʥ̑if n
ammirazione magnificazione
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
ammirare
darzyć podziwem

podążać pɔˈdɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
seguire
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku

podłoga pɔdˈwɔɡa n
parte intera
(matematyka, matematyczny) popularna nazwa funkcji matematycznej, przyporządkowującej liczbie rzeczywistej x największą liczbę całkowitą nie większą od x;
pavimento
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podłokietnik n
bracciolo poggiagomito
(książkowy) oparcie pod łokcie, np. u fotela;

podłość ˈpɔdwɔɕʨ̑ n
canagliata carognata vigliaccheria
podły czyn, niegodziwy postępek
turpitudine viltà
cecha tego, co podłe; cecha tych, którzy są podli

podłoże pɔdˈwɔʒɛ n
sottofondo
spodnia warstwa

podłużny pɔdˈwuʒnɨ adj
bislungo oblungo
wąski, o wydłużonym kształcie
longitudinale
ciągnący się wzdłuż czegoś

podły ˈpɔdwɨ adj
abbietto vile
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę

podświadomość n
subconscio
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;

podżebrze n
ipocondrio
(anatomia, anatomiczny) część jamy brzusznej pod żebrami

podżegacz n
fomentatore incendiario
ktoś, kto podżega

podżegać v
aizzare
wzniecać negatywne uczucie lub czyny wobec kogo lub czego

poemat n
poema
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy utwór pisany wierszem opisujący ciąg wątków lub refleksji

poeta pɔˈɛta n
poeta
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
poetessa
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
poetico
związany z poezją

poetycko ˌpɔɛˈtɨʦ̑kɔ adv
poeticamente
właściwie dla poezji, w sposób poetycki

poezja pɔˈɛzʲja n
poesia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poezja konkretna pɔˈɛzʲja kɔ̃ŋˈkrɛtna n
poesia concreta
kierunek artystyczny łączący elementy poezji i sztuk wizualnych;

poganieć v
paganizzare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wracać do pogaństwa, stawać się poganinem

poganizować v
paganizzare paganeggiare
czynić pogańskim

pogarda pɔˈɡarda n
disprezzo
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś

pogardliwy ˌpɔɡarˈdlʲivɨ adj
sprezzante
wyrażający pogardę

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
pagano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogańsko adv
paganamente
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sposobem pogańskim, tak jak czynią poganie

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
paganesimo
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogląd ˈpɔɡlɔ̃nt n
opinione parere idea
opinia na określony temat

pogoda pɔˈɡɔda n
tempo
chwilowy stan atmosfery;

pogoda pod psem pɔˈɡɔda pɔt‿ˈpsɛ̃m n
tempo da lupi
zła, brzydka pogoda

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
sepoltura funerale
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

pogrzebacz n
attizzatoio
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku;

pogrzebać v
seppellire
pochować zmarłego

pogróżka pɔˈɡruʃka n
minaccia
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.

pogłoska pɔˈɡwɔska n
diceria
rozpowszechniana wiadomość, której autentyczność jest niepewna, niesprawdzona

pogłówne pɔˈɡwuvnɛ n
capitazione testatico
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Polsce: podatek płacony od każdej osoby pochodzenia tatarskiego, żydowskiego bądź cygańskiego

pogłębiarka n
cavafango
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka pływająca przeznaczona do pogłębiania akwenów morskich lub śródlądowych;

pogłębiać v
approfondire
(przenośnie, przenośnia) czynić gruntowniejszym, bardziej dokładnym

pohukiwanie n
ululo
(ornitologia, ornitologiczny) niski dźwięk wydawany i powtarzany przez sowy i puchacze

pointylizm n
puntinismo
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

poić ˈpɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
abbeverare
podawać napój

pojawiać się pɔˈjavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
apparire insorgere spuntare
stawać się widocznym, jawnym

pojechać pɔˈjɛxaʨ̑ v
andare recarsi
udać się dokądś jakimś pojazdem, lub na zwierzęciu

pojedynczy ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑ɨ adj
singolo
taki, który jest tylko jeden; osobny

pojedynek n
duello
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów
walka, spór między dwiema stronami

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
recipiente contenitore
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
capacità
(elektryczność) zdolność ciała do gromadzenia ładunku elektrycznego;
capacità cilindrata
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
dopodomani posdomani domani l'altro
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ n
dopodomani posdomani
dzień po jutrze

pokaz ˈpɔkas n
saggio mostra
prezentacja jakichś umiejętności, przedmiotów itp.

pokojowiec n
valletto
(historia, historyczny, historycznie) służący dworski

pokora pɔˈkɔra n
umiltà
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom

pokornie adv
umilmente
w sposób pokorny

pokorny adj
umile
nie wywyższający się, skromny

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
affinità
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związek między dwiema tonacjami lub akordami

pokrywać pɔˈkrɨvaʨ̑ v
ricoprire incamiciare rivestire
nanosić coś na coś

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
ortica
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami

pokrój n
stampa stampo
zespół cech osoby

pokrótce pɔˈkrutʦ̑ɛ adv
brevemente in breve
mówiąc w skrócie

pokrętność n
evasività
cecha czegoś, co jest pokrętne, trudne do zrozumienia i zawiłe

pokrętło pɔˈkrɛ̃ntwɔ n
manopola
(technologia, technika, techniczny) mechaniczny element urządzenia do włączania, wyłączania i regulowania czegoś za pomocą obrotów

pokusa pɔˈkusa n
tentazione adescamento seduzione
trudne do opanowania pragnienie

pokój ˈpɔkuj n
camera stanza sala
(budownictwo) część mieszkania, izba
pace
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój
pace armonia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny

pokład ˈpɔkwat n
tolda bordo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;

pokłon ˈpɔkwɔ̃n n
inchino
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach;
inchino riverenza
niskie pochylenie głowy lub całego tułowia na znak oddania czci

polacca n
polacca
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) śródziemnomorski dwumasztowiec lub trójmasztowiec z ożaglowaniem typu łacińskiego lub skośnego;

polana pɔˈlãna n
radura
pozbawione drzew miejsce w lesie;

polano pɔˈlãnɔ n
ceppo
(przestarzałe, przestarzały) kawał drewna przeznaczony na opał

polarny pɔˈlarnɨ adj
polare
(geografia, geograficzny) właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach

polder ˈpɔldɛr n
polder
(geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech
(geografia, geograficzny) obszar nadrzeczny będący naturalnym terenem zalewowym

pole ˈpɔlɛ n
campo zolle
część ziemi przeznaczona pod uprawę;
superficie campo
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej;

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
campo di battaglia
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
campo elettrico
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła;

pole karne n
area di rigore
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

pole magnetyczne n
campo magnetico
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;

pole ryżowe n
risaia
(rolnictwo, rolniczy) podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż

polec ˈpɔlɛʦ̑ v
cadere perire
zginąć podczas walki, bitwy

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
polemica
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji

polerować ˌpɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
lucidare
czyścić, nadawać czemuś połysk przez pocieranie

poli- prefix
poli-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś

poliamina n
poliammina
(chemia, chemiczny) związek organiczny zawierający w budowie dwie lub więcej grup aminowych;

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
poliamore
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
poliandria
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami;

poliandryczny adj
poliandrico
dotyczący poliandrii

polibazyt n
polibasite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli;

polichromia n
policromia
(sztuka) rodzaj barwnego malowidła naściennego
(sztuka) rodzaj malarskiego zdobnictwa rzeźb i rzemiosła
(sztuka) zdobienie ścian i przedmiotów techniką polichromiczną

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
polizia
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;

policja drogowa n
polizia stradale
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
poliziotto
funkcjonariusz policji

policjantka ˌpɔlʲiˈʦ̑ʲjãntka n
poliziotta
kobieta, która pracuje w policji

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
ceffone schiaffo sberla
uderzenie otwartą dłonią w policzek (1.1)
guancia gota
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa
sberla
(przenośnie, przenośnia) obraza

poliestezja n
poliestesia
(medycyna, medyczny) zaburzenie wrażliwości na bodźce dotykowe polegające na wielokrotnym odczuciu podrażnienia przez pojedynczy bodziec

poliestrowy adj
poliestere
(chemia, chemiczny) związany z poliestrem; wykonany z poliestru

polifagia n
polifagia
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nadmierne zwiększenie łaknienia, wzmożony apetyt;

polifenol n
polifenolo
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny zawierający przynajmniej dwie grupy hydroksylowe przyłączone do pierścienia aromatycznego, występujący w roślinach i wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka;

polifonia n
polifonia
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
poligamia
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami
(zoologia, zoologiczny) współżycie jednego samca z wieloma samicami

poligamicznie adv
poligamicamente
w sposób właściwy poligamii

poligamiczny adj
poligamico
(socjologia, socjologiczny) (zoologia, zoologiczny) dotyczący poligamii

polimer n
polimero
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;

polimeria n
polimeria
(chemia, chemiczny) zjawisko występowania atomów lub ich grup jako wielokrotności form pojedynczych (tzw. merów)

polimorficzny adj
polimorfico
mający różne postaci

polineuropatia n
polineuropatia
(medycyna, medyczny) zespół objawów wynikłych z uszkodzenia wielu nerwów obwodowych

polinezyjski adj
polinesiano
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji

poliptyk n
polittico
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;

polis ˈpɔlʲis n
polis
(historia, historyczny, historycznie) typ organizacji państwa w starożytnej Grecji, który obejmował ośrodek miejski wraz z przyległymi obszarami;

polistyren ˌpɔlʲiˈstɨrɛ̃n n
polistirene
(chemia, chemiczny) polimer z grupy poliolefin otrzymywany w procesie polimeryzacji styrenu;

poliszynel ˌpɔlʲiˈʃɨ̃nɛl n
pulcinella
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem;

politechniczny adj
politecnico
dotyczący politechniki, związany z politechniką

politechnika ˌpɔlʲiˈtɛxʲɲika n
politecnico
uczelnia wyższa o statusie uniwersyteckim i profilu technicznym;

politeista ˌpɔlʲitɛˈ<sup>j</sup>ista n
politeista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
politeismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;

politolog n
politologo
specjalista w dziedzinie politologii

politologia ˌpɔlʲitɔˈlɔɟja n
politologia
nauka zajmująca się ogólnie pojętą polityką;

politologiczny ˌpɔlʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
politologico
(przymiotnik) od politologia

politycznie adv
politicamente
w sposób dotyczący polityki

polityk pɔˈlʲitɨk n
politico
osoba zajmująca się polityką
politica
kobieta zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
politica
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;
system odgórnie wprowadzonych zasad

poliwęglan n
policarbonato
(chemia, chemiczny) rodzaj poliestrów, estry kwasu węglowego;

polo ˈpɔlɔ n
polo
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;

polon ˈpɔlɔ̃n n
polonio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
polacca
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4;

polonista ˌpɔlɔ̃ˈɲista n
polonista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) osoba zajmująca się naukowo językiem polskim

polonizacja n
polonizzazione
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucanie lub przyswajanie kultury polskiej i języka polskiego;
nadawanie czemuś polskiego charakteru lub właściwości

polonizować v
polonizzare
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać polskość, przymuszać kogoś do zostania Polakiem, zmieniać coś na polskie

polot n
estro
łatwość, lekkość w sposobie rozumowania, wyrażania się

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
caccia venazione
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
cacciare braccare
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić

polski ˈpɔlsʲci adj
polacco
odnoszący się do Polski lub Polaków
odnoszący się do polszczyzny

polski ˈpɔlsʲci n
polacco
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

polski owczarek podhalański n
cane da pastore di Tatra
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy owczarków;

polucja pɔˈluʦ̑ʲja n
polluzione
(fizjologia, fizjologiczny) mimowolny wytrysk nasienia u mężczyzn podczas snu

polędwica ˌpɔlɛ̃ndˈvʲiʦ̑a n
lombata controfiletto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z grzbietu zwierzęcia

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
aiutare assistere
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomaleńku adv
lentamente pian pianino
bardzo pomału

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
arancia arancio
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce
arancio arancia
(botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1);

pomarańcza bergamota ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˌbɛrɡãˈmɔta n
bergamotto
(botanika, botaniczny) Citrus bergamia, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, uprawianej głównie we Włoszech;

pomarańczarnia n
aranciera
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową;

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
di arancia arancio
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
arancione arancio aranciato
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomazaniec n
unto
(książkowy) ktoś wybrany na króla, namaszczony na urząd

pomału adv
adagio lentamente piano
bardzo powoli

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
misurazione
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
pomodoro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
(botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;

pomidorowa n
zuppa di pomodori
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa, której głównym składnikiem są pomidory; często podawana z makaronem, ryżem, kluskami lub w postaci kremu;

pomidorowy ˌpɔ̃mʲidɔˈrɔvɨ adj
di pomodoro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów

pomieszczenie ˌpɔ̃mʲjɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
stanza alloggio posto
(budownictwo) część budynku o określonym przeznaczeniu

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
monumento
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;

pomnik przyrody ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ n
monumento naturale
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
aiuto assistenza soccorso
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomocnica n
aiutante
kobieta pomagająca w czymś, wyręczająca kogoś

pomolog n
pomologo
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) specjalista w dziedzinie pomologii

pomologia ˌpɔ̃mɔˈlɔɟja n
pomologia
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) dział sadownictwa: nauka o właściwościach drzew i krzewów owocowych

pomologiczny adj
pomologico
(agrotechnika, agrotechniczny) związany z pomologią, dotyczący pomologii

pompa ˈpɔ̃mpa n
pompa
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;
(ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość
(książkowy) (ironicznie) przesadny przepych

pompa ciepła ˈpɔ̃mpa ˈʨ̑ɛpwa n
pompa di calore
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej;

pompejańczyk n
pompeiano
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Pompejów; osoba z tego miasta

pompejański adj
pompeiano
związany z Pompejami, dotyczący Pompejów, pochodzący z Pompejów

pompka ˈpɔ̃mpka n
piegamento
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uginaniu i prostowaniu ramion, wykonywane z dłońmi i palcami stóp opartymi o podłogę;
pompa gonfiatoio
(mechanika) niewielkie urządzenie do pompowania, najczęściej wody lub powietrza

pomysł ˈpɔ̃mɨsw̥ n
idea spunto trovata
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu

pomysłowość ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔɕʨ̑ n
ingegnosità
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
ingegnoso
mający wiele pomysłów

pomywacz n
lavapiatti
pracownik zajmujący się zmywaniem naczyń

pomywaczka n
lavapiatti
pracownica restauracji myjąca naczynia

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
errore abbaglio cantonata svista
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
prosperità
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń

pomór n
moria
(weterynaria, weterynaryjny) ostra wirusowa choroba zakaźna zwierząt

pomścić v
vendicare
odpłacić komuś złem za zło, którego się dopuścił

ponad ˈpɔ̃nat preposition
oltre
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości
sopra
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

ponadto pɔ̃ˈnatːɔ particle
inoltre
nawiązuje do poprzedniego kontekstu wypowiedzi i wprowadza nową informację na omawiany już temat

ponapoleoński adj
post-napoleonico
(historia, historyczny, historycznie) istniejący, dziejący się w okresie po ostatecznej klęsce Napoleona Bonapartego w 1815 r.

ponczo ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɔ n
poncho
(etnografia, etnograficzny) wierzchnie okrycie z czworobocznego kawałka tkaniny z wyciętym pośrodku otworem na głowę, pierwotnie noszone przez Indian w Ameryce Łacińskiej;

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
lunedì
pierwszy dzień tygodnia;

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
perché
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

poniżać v
mortificare
uwłaczać czyjejś godności
mortificarsi
upokarzać samego siebie

ponton ˈpɔ̃ntɔ̃n n
gommone
nadmuchiwana łódź o płaskim dnie;

pontyfikalnie adv
pontificalmente
w sposób zgodny z pontyfikałem

pontyfikalny adj
pontificale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze sprawowanymi przez papieża lub biskupa obrzędami, liturgią

pontyfikat ˌpɔ̃ntɨˈfʲikat n
pontificato
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd sprawowany przez pontyfika w starożytnym Rzymie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;

pontyfikał ˌpɔ̃ntɨˈfʲikaw n
pontificale ponteficale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna używana przez katolickich biskupów;

ponury pɔ̃ˈnurɨ adj
lugubre squallido torvo truce uggioso
pełen smutku, przygnębienia

pooperacyjny adj
postoperatorio
(medycyna, medyczny) następujący po operacji

pop-music n
musica pop pop music
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej

popcorn n
popcorn pop-corn
prażona kukurydza

popełnić pɔˈpɛwʲɲiʨ̑ v
commettere
zrobić coś złego

popielaty ˌpɔpʲjɛˈlatɨ adj
bigio cenere cenerino
mający kolor jasnoszary, taki jak kolor popiołu

popielica n
ghiro
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju popielic (1.1)

popielica szara n
ghiro
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Glis glis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny popielicowatych;
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku popielica szara (1.1)

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
portacenere posacenere ceneriera raccattacenere
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popierać pɔˈpʲjɛraʨ̑ v
promuovere
udzielić komuś swojego poparcia, pomagać komuś w działaniu, osiąganiu czegoś

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
busto
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popijać v
sorbire sorseggiare
pić małymi łykami, wolno

popioły pɔˈpʲjɔwɨ n
ceneri
szczątki pozostałe po spaleniu zwłok

popisywać v
sfoggiare
czynić na pokaz; robić co, żeby zwrócić czyjąś uwagę

popiół ˈpɔpʲjuw n
cenere
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś

poporodowy adj
postnatale
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
pomeriggio
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawka n
correzione emendamento
skorygowanie czegoś
esame di riparazione esame di ripetizione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego
revisione
wersja tekstu

poprawnie pɔˈpravʲɲɛ adv
correttamente
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem

poprawność n
correttezza
zgodność z normami

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕʨ̑ ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
politicamente corretto
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;

poprawny pɔˈpravnɨ adj
corretto giusto
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

poprzeczka pɔˈpʃɛʧ̑ka n
asticella
(sport, sportowy) belka układana na stojakach do skoków wzwyż i skoków o tyczce
traversa
(sport, sportowy) poprzeczna belka łącząca górne końce pionowych słupków bramki
traversa sbarra
belka albo listwa umocowana w poprzek czegoś

poprzeczny pɔˈpʃɛʧ̑nɨ adj
trasversale traverso
ułożony poziomo, prostopadle do czegoś

poprzedni pɔˈpʃɛdʲɲi adj
scorso
taki, który był uprzednio (w czasie)

poprzez ˈpɔpʃɛs preposition
a traverso con per per traverso
…dołączający obszar, przez który z trudem ktoś/coś przemieszcza się
con mediante per tramite
…dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕʨ̑ n
popolarità
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos

popularny ˌpɔpuˈlarnɨ adj
popolare conosciuto
taki, który jest powszechnie używany; znany ogółowi społeczeństwa, cieszący się uznaniem; ceniony

popularyzacja ˌpɔpularɨˈzaʦ̑ʲja n
divulgazione
upowszechnianie nauki, sztuki, wiedzy o czymś

popularyzować ˌpɔpularɨˈzɔvaʨ̑ v
popolarizzare
czynić coś powszechnie znanym, rozpowszechniać coś, propagować

popychadło n
soggiogato
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) osoba wykorzystywana w społeczności lub miejscu pracy

popyt ˈpɔpɨt n
domanda
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie

por pɔr n
porro
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo z młodych pędów pora (1.1)
poro
bardzo mały otwór
(anatomia, anatomiczny) mikroskopijne ujście gruczołu w skórze

porada pɔˈrada n
consiglio
wskazówka, zalecenie komuś czegoś

poranek pɔˈrãnɛk n
mattina mattino
pora dnia następująca po nocy

poranny pɔˈrãnːɨ adj
mattutino del mattino mattinale
taki, który ma miejsce o poranku

porażenie prądem elektrycznym n
fulminazione
nagły przepływ prądu elektrycznego przez ciało żywego organizmu;

porażka pɔˈraʃka n
sconfitta disfatta
przegrana bitwa

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
porcellana
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;

porno- ˈpɔrnɔ
porno-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający ich związek z pornografią

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
pornografia
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
pornografico
związany z pornografią, dotyczący pornografii

pornokracja n
pornocrazia mignottocrazia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
aborto
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

porost ˈpɔrɔst n
lichene
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;

poroże n
palco
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych

port pɔrt n
aeroporto
port lotniczy: port (1.1) przeznaczony dla samolotów, helikopterów i innych statków powietrznych
porta
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń;
porto
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;
(potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1)

portfel ˈpɔrtfɛl n
portafoglio
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)
(finanse, finansowy) ogół papierów wartościowych i innych aktywów posiadanych przez daną osobę fizyczną lub prawną

portiera pɔrˈtʲjɛra n
portiera
zasłona u drzwi lub okna z grubego, ciężkiego materiału

portierka n
portiera portinaia
kobieta stróżująca u wejścia

portiernia n
guardiola portineria
miejsce pracy portiera

portmonetka n
portamonete
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

porto ˈpɔrtɔ n
porto
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wzmacniane wino portugalskie;
(handel, handlowy) koszt opłaty za przewóz, przesyłkę towaru

portowiec n
portuale
specjalista w zakresie pracy portu

portowy pɔrˈtɔvɨ adj
portuale portuario
związany z portem, dotyczący portu

portrecista ˌpɔrtrɛˈʨ̑ista n
ritrattista
artysta (malarz, rysownik, fotografik) wykonujący portrety

portret ˈpɔrtrɛt n
ritratto
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔvɨ n
identikit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
portoghese
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
portoghese
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;

portulaka pospolita n
porcellana portulaca erba fratesca porcacchia
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;

portyk n
portico
(architektura, architektoniczny) przednia część budowli przed wejściem głównym, z rzędem kolumn;

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
tenente
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

poruszać pɔˈruʃaʨ̑ v
muovere
wprawiać coś w ruch

poruszać się jak słoń w składzie porcelany pɔˈruʃaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ v
muoversi come un elefante in una cristalleria
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy

poruszyć niebo i ziemię pɔˈruʃɨʨ̑ ˈɲɛbɔ i‿ˈʑɛ̃mʲjɛ v
muovere cielo e terra
zrobić wszystko (lub bardzo wiele), aby coś się powiodło

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
rapimento
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)

poryw n
raffica
nagły, mocny ruch czy uderzenie siły natury

porywacz pɔˈrɨvaʧ̑ n
rapitore
człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś

porywać się z motyką na słońce v
arrampicarsi sugli specchi
zabierać się za coś, czego nie jest się w stanie zrobić

porywczy pɔˈrɨfʧ̑ɨ adj
impulsivo irruente impetuoso iracondo irascibile veemente
taki, którego reakcje lub zachowanie jest gwałtowne

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
ribes
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
(spożywczy) owoc porzeczki (1.1)

porzucać pɔˈʒuʦ̑aʨ̑ v
abbandonare lasciare
opuszczać kogoś lub coś; zostawiać, odchodzić od kogoś lub czegoś

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
ordine
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu
kolejność czegoś

porządek dorycki pɔˈʒɔ̃ndɛɡ dɔˈrɨʦ̑ʲci n
ordine dorico
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się surowością i monumentalnością;

porządek joński pɔˈʒɔ̃ndɛc ˈjɔ̇̃j̃sʲci n
ordine ionico
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się lekkością i smukłością proporcji;

porządek koryncki pɔˈʒɔ̃ndɛk ːɔˈrɨ̃nʦ̑ʲci n
ordine corinzio
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, będący odmianą porządku jońskiego;

porządnie pɔˈʒɔ̃ndʲɲɛ adv
di santa ragione
bardzo, mocno, silnie

poród ˈpɔrut n
parto
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;

porównywalny adj
comparabile confrontabile paragonabile ragguagliabile
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
comparare paragonare commisurare
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

porąbanie n
rincoglionimento
bycie porąbanym

poręczyciel n
garante
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto poręcza czyjeś wierzytelności

posada pɔˈsada n
impiego occupazione posto
miejsce pracy dające stały dochód

posadzka pɔˈsaʦ̑ka n
pavimento
wierzchnia warstwa podłogi;

posca n
posca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj lemoniady z octu winnego, wody i miodu przyprawionego kolendrą; pospolity, codzienny napój w starożytnym Rzymie

poseł ˈpɔsɛw n
deputato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;
inviato messo
osoba wysłana dokądś w określonym celu
nunzio
(administracja) (urzędowy) dyplomata wysłany do innego państwa z oficjalną misją

posiadłość pɔˈɕadwɔɕʨ̑ n
colonia
teren i zabudowania należące do kogoś

posiłek pɔˈɕiwɛk n
pasto rancio
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) coś do zjedzenia, pożywienia się

posiłki pɔˈɕiwʲci n
rinforzi
(wojskowość, wojskowy) wsparcie

poskramiać v
domare
czynić uległym, łagodnym, pohamowanym

posmak n
sapore
wrażenie dziwności smaku pokarmu lub napoju

pospolity ˌpɔspɔˈlʲitɨ adj
ordinario
wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany
ordinario piatto
jeden z wielu, zwyczajny

post pɔst n
digiuno
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek;
post
(informatyka, informatyczny) wiadomość na grupie dyskusyjnej lub forum

post scriptum ˈpɔst ˈskrʲiptũm n
poscritto post scriptum
zakończenie listu z uwagami na inny temat lub luźno związanymi z samą treścią listu, oddzielone wyraźnie od głównej części;

postanowienie ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
proposito decisione deliberazione
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar

postawny adj
aitante benfatto prestante
muskularny i wysoki, budzący respekt posturą

postbiblijny adj
postbiblico
związany z okresem po powstaniu Biblii

postkomunizm n
post-comunismo postcomunismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres po upadku komunizmu w państwach bloku komunistycznego;

postmodernista ˌpɔstmɔdɛrʲˈɲista n
postmodernista
osoba związana z postmodernizmem, działająca w nurcie postmodernizmu; współtwórca postmodernizmu

postmodernistyczny adj
postmodernista
związany z postmodernizmem, dotyczący postmodernizmu

postny adj
del digiuno
związany z postem
magro
niezawierający mięsa

postprodukcja n
post-produzione
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.

postrzeleniec ˌpɔsṭʃɛˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
pazzarellone
(potocznie, potoczny) człowiek nieobliczalny, porywczy, zbyt spontaniczny

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
progresso progressione
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

poszewka n
federa
(krawiectwo) wymienialne pokrycie na pościel

poszlaka pɔˈʃlaka n
indizio traccia
fakt nieudowodniony, który jednak przemawia za określoną interpretacją czegoś

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivaʧ̑ n
cercatore
osoba, która czegoś poszukuje

poszukiwaczka ˌpɔʃuciˈvaʧ̑ka n
cercatrice
forma żeńska od: poszukiwacz

posępnie adv
cupamente foscamente mestamente tetramente
smutno, przygnębiająco

posępny adj
lugubre torvo
okazujący smutek lub przygnębienie

posłać do diabła v
mandare al diavolo
(przenośnie, przenośnia) kazać komuś iść precz

posłać do wszystkich diabłów ˈpɔswaʥ̑ dɔ‿ˈfʃɨstʲciγ ˈdʲjabwuf v
mandare a farsi friggere mandare al diavolo
(przenośnie, przenośnia) kazać komuś iść precz

posługa n
ministero
(kościelny) w Kościele urząd powierzany wiernemu świeckiemu dla wypełnienia określonych zadań, przede wszystkim podczas liturgii lub w związku z nią;

posługacz n
garzone
mężczyzna, którego zadaniem jest wykonywanie cięższych prace pomocniczych, (na przykład) w szpitalu lub pensjonacie

posłuszeństwo n
obbedienza
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

posłusznie adv
ubbidientemente
w sposób posłuszny

posłuszny pɔˈswuʃnɨ adj
ubbidiente
spełniający bez protestu polecenia

pot pɔt n
sudore
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potarcie n
sfregamento
przesunięcie po powierzchni z naciskiem

potas ˈpɔtas n
potassio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potasowy adj
potassico
dotyczący potasu

potaż ˈpɔtaʃ n
potassa
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);

potem ˈpɔtɛ̃m adv
poi dopo
później, w chwili następnej

potencjometr ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̃mɛtr̥ n
potenziometro
(technologia, technika, techniczny) opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika;

potoczny pɔˈtɔʧ̑nɨ adj
comune
(książkowy) zwykły, codzienny, pospolity, powszechny, popularny
familiare colloquiale comune
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;

potok ˈpɔtɔk n
borro torrente
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;

potomność n
posteri
ogół potomków

potop szwedzki ˈpɔtɔp ˈʃfɛʦ̑ʲci n
diluvio diluvio svedese
(historia, historyczny, historycznie) najazd Szwecji na Polskę w 1655 roku w czasie II wojny północnej

potowy adj
sudoriparo
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący potu

potrawa pɔˈtrava n
pietanza
posiłek stworzony z jadalnych składników

potrawka n
fricassea spezzatino umido
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pokrojone i ugotowane w sosie mięso

potrzask ˈpɔṭʃask n
tagliola
(łowiectwo, łowiecki) rodzaj pułapki kłusowniczej na zwierzęta w formie ostrych i silnych szczęk zatrzaskujących się po nadepnięciu;
trappola trabocchetto
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) być w sytuacji bez wyjścia

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
bisogno necessità
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś

potrzeba jest matką wynalazków pɔˈṭʃɛba ˈjɛst ˈmatkɔ̃w̃ ˌvɨ̃naˈlaskuf proverb
la necessità è la madre delle invenzioni
to sytuacja skłania do wprowadzania innowacji i ułatwiania sobie życia

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
avere bisogno bisognare occorrere
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potrząsać v
scuotere
wstrząsać czymś wiele razy, poruszać gwałtownie

potulny adj
docile mite
łagodny, ustępliwy

potulny jak baranek adj
mite come un agnello
wyjątkowo łagodny, ustępliwy

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
conferma confermazione ratificazione
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają

potwierdzić pɔˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
accreditare certificare ribadire
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie

potworniak n
teratoma
(medycyna, medyczny) nowotwór zawierający elementy tkanek z różnych narządów;

potwór ˈpɔtfur n
mostro
straszny stwór

potykać pɔˈtɨkaʨ̑ v
inciampare
(przenośnie, przenośnia) popełniać błąd, postępować niesłusznie
zaczepiać o coś nogą i tracić równowagę lub przewracać się

potylica ˌpɔtɨˈlʲiʦ̑a n
occipite
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;

potyliczny adj
occipitale
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy

potępienie n
condanna deprecazione
wyrok potępiający, wyrażenie silnej dezaprobaty, ostra krytyka

potężny pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ adj
enorme grande
znacznych rozmiarów
potente possente maschio poderoso
o wielkiej mocy

pouczający adj
edificante
mogący być wzorem; taki, który kształtuje zachowania

powabny pɔˈvabnɨ adj
grazioso leggiadro vezzoso
czarujący, pociągający, ponętny

powiat ˈpɔvʲjat n
distretto
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w Polsce, wchodząca w skład województwa;

powiedzenie ˌpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
detto
przysłowie, maksyma, popularne zdanie

powiedziałeś A, powiedz B ˌpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑awɛɕ ˈa ˈpɔvʲjɛʣ̑ ˈbɛ proverb
chi dice A, bisogna che dice B
jeśli się coś zaczęło robić, należy rzecz dokończyć

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
dire
wyrazić coś słowami, oznajmić

powiedzieć do słuchu pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ dɔ‿ˈswuxu v
fare una ramanzina a qualcuno
ostro do kogoś przemówić, nawymyślać komuś

powiedzieć swoje pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈsfɔjɛ idiom
dire la sua
powiedzieć to, co ma się do powiedzenia; wyrazić dobitnie swoje zdanie, kwestię

powieka pɔˈvʲjɛka n
palpebra
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzać v
affidare
poddawać czyjejś opiece
incaricare
zlecać komu sprawowanie określonej funkcji lub zrobienie czegoś

powierzchniowy adj
superficiale
pojawiający się/występujący na powierzchni

powierzchowny adj
superficiale
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
aria
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
aereo
związany z powietrzem, dotyczący powietrza

powieściopisarka pɔˈvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔpʲiˈsarka n
romanziera
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze powieści

powieściopisarz ˌpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔˈpʲisaʃ n
romanziere
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor powieści

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
romanzo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powitanie ˌpɔvʲiˈtãɲɛ n
saluto salutazione
forma zwrotu grzecznościowego lub gest wykonywany podczas witania się z inną osobą;

powodować ˌpɔvɔˈdɔvaʨ̑ v
causare originare
być powodem czegoś, przyczyną

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
in bocca al lupo buona fortuna
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia

powodzić pɔˈvɔʥ̑iʨ̑ v
prosperare passarsela
w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością

powojenny adj
postbellico
taki, który dzieje się po wojnie

powoli pɔˈvɔlʲi adv
lentamente
wolno, z małą prędkością

powolność n
lentezza lungaggine
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie

powołaniowy adj
vocazionale
odnoszący się do powołania, związany z powołaniem

powoływać v
chiamare
wzywać do służby
nominare
wyznaczać do roli, stanowiska
richiamarsi
wskazywać na autorytety lub zdarzenia celem przekonania do własnej wypowiedzi

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
rivolta insurrezione
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powstanie listopadowe n
rivolta di novembre
(historia, historyczny, historycznie) polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu w latach 1830–1831;

powstanie warszawskie pɔˈfstãɲɛ varˈʃafsʲcɛ n
rivolta di Varsavia
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach od 1 sierpnia 1944 roku;

powstanie wielkopolskie pɔˈfstãɲɛ ˌvʲjɛlkɔˈpɔlsʲcɛ n
sollevazione della Grande Polonia
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu, które wybuchło 27 grudnia 1918 roku;

powstaniec pɔˈfstãɲɛʦ̑ n
insorto
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji

powstawać pɔˈfstavaʨ̑ v
alzarsi
wstawać, podnosić się, stawać na nogi
insorgere sollevare
wzniecać powstanie, rozpoczynać walkę zbrojną
nascere formarsi insorgere
zaczynać istnieć, być utworzonym, rozpoczętym

powstańczy adj
insurrezionale
związany z powstaniem, dotyczący powstania

powstrzymywać ˌpɔfsṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
comprimere mettere a freno
pohamowywać kogoś lub coś zapobiegając czemuś
trattenere
zatrzymywać coś lub kogoś w miejscu

powszechny pɔˈfʃɛxnɨ adj
comune
ogólnie stosowany, często używany; codzienny
universale
dotyczący większości osób, spraw; publiczny, ogólny

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
ripassare
ponownie przyswajać jakiś materiał, wiedzę; uczyć się do sprawdzianu, testu, egzaminu
ripetere
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powtórny adj
secondo
będący lub zrobiony po raz drugi

powtórzyć pɔˈftuʒɨʨ̑ v
ripetere
aspekt dokonany od: powtarzać

powyższy adj
antedicho
(podniośle) dopiero co wskazany; wcześniej przytoczony

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
inondazione alluvione
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;
marea
(przenośnie, przenośnia) potok (np. słów), mnogość

powściągliwy adj
riservato abbottonato contegnoso
potrafiący zachować opanowanie, mający umiar

pozaeuropejski adj
estraeuropeo extraeuropeo
odnoszący się do obszarów lub państw poza Europą, leżący poza Europą

pozajelitowy adj
parenterale
(medycyna, medyczny) taki, który pomija jelita, zachodzi poza nimi

pozajęzykowy ˌpɔzajɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
extralinguistico
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który nie dotyczy języka, istnieje poza nim

pozamaciczny ˌpɔzãmaˈʨ̑iʧ̑nɨ adj
extrauterino estrauterino
(medycyna, medyczny) dziejący się/mający miejsce poza macicą

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
extraconiugale
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozaparlamentarny adj
extraparlamentare
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dziejący się, działający poza parlamentem

pozaziemski adj
extraterrestre
pochodzący spoza Ziemi

pozbawienie wolności n
carcerazione reclusione
kara polegająca na zamknięciu skazanego w zakładzie karnym

pozbywać v
liquidare
(dawniej, dawny) uwalniać się od czego lub kogo (współcześnie stosowane w formie zwrotnej)
disfarsi liquidarsi sbarazzarsi scrollarsi di dosso
odsuwać od siebie

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
saluto
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
livello
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny
etap gry komputerowej
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy
livello misura
wartość jakiejś mierzalnej wielkości
livello piano
kondygnacja budynku
livello stato
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju

poziom troficzny n
livello trofico
wszystkie organizmy zajmujące taką samą pozycję w łańcuchu pokarmowym

poziomica ˌpɔʑɔ̃ˈmʲiʦ̑a n
isoipsa curva di livello curva altimetrica
(kartografia, kartograficzny) linia na mapie łącząca punkty znajdujące się na tym samym poziomie;
livella
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu;

poziomka pɔˈʑɔ̃mka n
fragola di bosco
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;

poziomka pospolita n
fragola di bosco
(botanika, botaniczny) Fragaria vesca L., gatunek rośliny z rodziny różowatych, uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce;

poziomo adv
orizzontale orizzontalmente
równolegle do podłoża

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
orizzontale
prostopadły do kierunku siły grawitacji

poznawalność n
conoscibilità
możliwość zrozumienia, poznania czegoś lub kogoś

pozornie adv
apparentemente
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozostawać ˌpɔzɔˈstavaʨ̑ v
restare rimanere
zostać w jakimś miejscu, nie ruszać się skądś

pozostały ˌpɔzɔˈstawɨ adj
altro
taki, który nie należy do grupy; stanowiący resztę

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
permettere lasciare
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić

pozycja misjonarska n
posizione del missionario
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozytywnie adv
positivamente
w sposób pozytywny

pozytywny ˌpɔzɨˈtɨvnɨ adj
positivo
przynoszący korzyści
przychylnie nastawiony

pozłacać v
indorare
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor

połabski adj
polabo
związany z Połabiem i Połabianami, dotyczący Połabia

połamania nóg interjection
in bocca al lupo in culo alla balena
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę

połknąć haczyk ˈpɔwknɔ̃ɲʨ̑ ˈxaʧ̑ɨk v
abboccare l'amo
dać się nakłonić, zachęcić do czegoś; dać się wprowadzić w błąd

połowa pɔˈwɔva n
metà mezzo
jedna z dwóch równych części całości

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
posizione
miejsce znajdowania się czegoś

położna pɔˈwɔʒna n
levatrice ostetrica
(medycyna, medyczny) kobieta pomagająca przy porodach

położnica n
puerpera
(ginekologia, ginekologiczny) kobieta w okresie połogu

położnictwo n
ostetricia
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

położnik pɔˈwɔʒʲɲik n
ostetrico
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu

południe pɔˈwudʲɲɛ n
mezzogiorno
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
mezzogiorno sud
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;

południk pɔˈwudʲɲik n
meridiano
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południowiec n
meridionale
osoba z południa, z krajów na południu

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
sudafricano
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki

południowoeuropejski adj
sudeuropeo
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
sudcoreano
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
di mezzogiorno meridiano
odbywający się w południe, dotyczący południa (czas)
meridionale
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
sud-est
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
sud-ovest
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

połykać v
deglutire mandare giù ingerire
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

połyskiwać v
luccicare sfavillare
wyróżniać się połyskiem z otoczenia

połączenie ˌpɔwɔ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
riunione
(rzeczownik odczasownikowy) od połączyć

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
calza
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;

pościg n
inseguimento
ściganie kogo lub czego

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
digiunare
przestrzegać postu nakazanego przez religię

pośladek pɔˈɕladɛk n
natica culo
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

poślij do Paryża osła głupiego, jeśli tu był osłem, nie będzie koń z niego ˈpɔɕlʲij ˌdɔ‿paˈrɨʒa ˈɔswa ɡwuˈpʲjɛɡɔ ˈjɛ̇ɕlʲi ˈtu ˈbɨw ˈɔswɛ̃mʲ ɲɛ‿ˈbɛ̃ɲʥ̑ɛ ˈkɔ̃ɲ ˈzʲ‿ɲɛɡɔ proverb
chi bestia va a Roma, bestia ritorna
pewne rzeczy są niemożliwe do zrobienia

poślizgnąć się v
scivolare
utracić równowagę na śliskiej powierzchni

poślubić pɔˈɕlubʲiʨ̑ v
sposarsi sposare
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż

pośmiewisko n
scherno zimbello
obiekt kpin i szyderstw

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
fretta urgenza
spieszenie się, robienie czegoś szybko

pośrednictwo n
intermediazione
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron

pośredniczka ˌpɔɕrɛdʲˈɲiʧ̑ka n
intermediaria
forma żeńska od: pośrednik

pośredniczyć v
mediare
dążyć do porozumienia stron, działać jako rozjemca

pośrednik n
intermediario mezzano
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami

pośrednio adv
indirettamente mediatamente
w sposób pośredni

pośrodku pɔˈɕrɔtku adv
nel mezzo
na środku, w środkowym punkcie

poświata n
bagliore chiarore tenue
słabe, emanujące skądś światło

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
dedicare
oddawać czemuś uwagę, kierować uwagę na coś, wyrażać zainteresowanie
sacrificare immolare
(książkowy) oddawać coś w ofierze; wyrzekać się czegoś dla czyjegoś dobra

pożar ˈpɔʒar n
fuoco incendio
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożegnanie n
addio commiato
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać

pożerać pɔˈʒɛraʨ̑ v
consumare
(potocznie, potoczny) zużywać dużą ilość czegoś, pochłaniać
divorare
(potocznie, potoczny) o zwierzętach drapieżnych: zjadać coś
(potocznie, potoczny) o ludziach: jeść łapczywie
(przenośnie, przenośnia) być pochłanianym przez coś

pożyczać pɔˈʒɨʧ̑aʨ̑ v
prendere in prestito
brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą
prestare
dawać coś komuś na pewien czas

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
prestito prestazione
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ iˈdʲjɔta n
utile idiota
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy;

pożywny pɔˈʒɨvnɨ adj
nutriente nutritivo sostanzioso
posilny, wzmacniający, sycący

pożądany adj
auspicabile gradito
taki, jakiego ktoś oczekuje

pożądać pɔˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
desiderare
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie
desiderare bramare
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć

pożądliwy adj
bramoso
będący wyrazem pożądania

praca ˈpraʦ̑a n
lavoro
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
artykuł, tekst lub dzieło plastyczne
lavoro posto di lavoro
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
datore di lavoro
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracodawczyni n
datrice di lavoro
(rzadki, rzadko używany) kobieta zatrudniająca osoby

pracoholizm ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲism̥ n
dipendenza dal lavoro
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) uzależnienie od wykonywania pracy;

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
lavorare
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracowicie ˌpraʦ̑ɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
laboriosamente
zająć się czymś, przykładając się do tego

pracowitość ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɔɕʨ̑ n
laboriosità
cecha tego, kto jest pracowity

pracowity ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ adj
laborioso
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

pracowity jak mrówka ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ ˈjak ˈmrufka adj
laborioso come una formica
bardzo pracowity; taki, który pracuje dużo i efektywnie

pracownica ˌpraʦ̑ɔvʲˈɲiʦ̑a n
lavoratrice dipendente
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

pracowniczka n
lavoratrice dipendente
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
dipendente lavoratore
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
bisnonno bisavolo
ojciec dziadka lub babci

pragmatycznie ˌpraɡmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
pragmaticamente
w sposób pragmatyczny

pragmatysta ˌpraɡmaˈtɨsta n
pragmatista
(filozofia, filozoficzny) zwolennik pragmatyzmu, teoretyk pragmatyzmu

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
desiderio
(przenośnie, przenośnia) chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja
sete
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

pragnąć ˈpraɡnɔ̃ɲʨ̑ v
desiderare
(oficjalnie) chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie

prajęzyk n
protolingua
język, z którego wywodzą się inne języki;

praktykant n
apprendista tirocinante praticante
ktoś, kto odbywa praktykę zawodową

praktykować v
praticare
stosować coś w praktyce

pralina n
pralina
(cukiernictwo) (spożywczy) czekoladka z nadzieniem;

pralka ˈpralka n
lavatrice lavabiancheria
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

pralnia ˈpralʲɲa n
lavanderia
miejsce, w którym pierze się odzież

pranie ˈprãɲɛ n
bucato
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych
bucato lavaggio lavatura
czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.;

pranie pieniędzy n
riciclaggio di denaro
(kryminologia, kryminologiczny) działania zmierzające do wprowadzenia do legalnego obrotu pieniędzy z nielegalnych źródeł;

pranoterapia ˌprãnɔtɛˈrapʲja n
pranoterapia
(medycyna, medyczny) terapia energią w hinduizmie

praojczyzna n
Urheimat
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwotna siedziba ludów posługujących się językami danej rodziny językowej lub prajęzykiem

praska do ziemniaków ˈpraska ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
schiacciapatate
ręczny przyrząd do robienia ziemniaczanego purée

prasować praˈsɔvaʨ̑ v
pressare
tłoczyć, ściskać coś za pomocą prasy
stirare
wygładzać tkaninę za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.

prateński adj
pratese
związany z Prato, dotyczący Prato

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
diritti umani diritti dell'uomo
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;

prawa kobiet n
diritti delle donne
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach;

prawa miejskie n
titolo di città
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu;

prawa ręka ˈprava ˈrɛ̃ŋka n
braccio destro
(przenośnie, przenośnia) najbliższy, zaufany współpracownik

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
diritti animali diritti degli animali
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;

prawda ˈpravda n
verità
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdomówny ˌpravdɔ̃ˈmuvnɨ adj
veridico veritiero
taki, który mówi prawdę

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
probabilmente
przypuszczalnie, być może

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
probabile possibile
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
vero autentico genuino naturale
rzeczywisty

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
il buon amico in mal si riconosce
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawica praˈvʲiʦ̑a n
destra
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
corretto
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)
zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami
regolare
dobrze uformowany, foremny

prawie ˈpravʲjɛ particle
quasi pressoché oramai
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawniczka n
giurista
kobieta prawnik

prawniczy adj
giuridico giuristico
dotyczący prawa lub prawników

prawnik ˈpravʲɲik n
giurista
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca wykształcenie prawnicze
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta posiadająca wykształcenie prawnicze

prawny ˈpravnɨ adj
legale giuridico
taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny

prawo ˈpravɔ n
diritto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;
w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
diritto legge
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;

prawo dżungli ˈpravɔ ˈʤ̑ũŋɡlʲi n
legge della giungla
(przenośnie, przenośnia) prawo pięści, władza silniejszego

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
patente di guida licenza di condurre
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawo jest po to, aby je omijać proverb
fatta la legge, pensata la malizia
przysłowie wyrażające pogląd, że czasami można nie przestrzegać przepisów prawa

prawo karne ˈpravɔ ˈkarnɛ n
diritto penale
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne;

prawo publiczne ˈpravɔ puˈblʲiʧ̑nɛ n
diritto pubblico
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;

prawo zwyczajowe ˈpravɔ ˌzvɨʧ̑aˈjɔvɛ n
consuetudine uso normativo
(socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące;

praworządnie adv
legalmente
respektując prawo i sprawiedliwość

praworządność n
legalità
cecha tego, co praworządne; cecha tych, którzy są praworządni;

praworęczny ˌpravɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
destrimano
posługujący się głównie prawą ręką

prawoskrętny ˌpravɔˈskrɛ̃ntnɨ adj
destrorso
obrócony / obracający się w prawą stronę

prawoznawstwo n
giurisprudenza
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół wiedzy o prawie

prawoślaz n
altea
(botanika, botaniczny) Althaea L., rodzaj roślin wieloletnich z rodziny ślazowatych;

prawość ˈpravɔɕʨ̑ n
galantomismo generosità
cecha tego, kto jest prawy

prawy ˈpravɨ adj
destro ritto
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce
onesto retto
o człowieku: uczciwy, szlachetny

prawybory n
elezioni primarie primarie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
praseodimio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

prażanin praˈʒãɲĩn n
praghese
mieszkaniec Pragi

prażanka praˈʒãnka n
praghese
mieszkanka Pragi

prażyć ˈpraʒɨʨ̑ v
arrostire
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu

preambuła n
preambolo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uroczysty wstęp do aktu prawnego;

prebenda prɛˈbɛ̃nda n
prebenda
(przestarzałe, przestarzały) (kościelny) część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki;

preceptor prɛˈʦ̑ɛptɔr n
precettore
(przestarzałe, przestarzały) nauczyciel, wychowawca

precyzja prɛˈʦ̑ɨzʲja n
precisione
dokładność, staranność

precyzować v
precisare
określać dokładnie, z precyzją
precisarsi
stawać się dokładnie określonym

precyzyjnie ˌprɛʦ̑ɨˈzɨjɲɛ adv
precisamente
w sposób precyzyjny, dokładny

precyzyjny ˌprɛʦ̑ɨˈzɨjnɨ adj
preciso
charakteryzujący się precyzją, dokładnością; taki, który dba o szczegóły

predella n
predella
(sztuka) dolna część retabulum ołtarza;

preegzystencja n
preesistenza
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) istnienie przed obecną egzystencją;

preeklampsja n
preeclampsia
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

preferować ˌprɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
preferire
dawać komuś/czemuś pierwszeństwo, preferencje

prefiks ˈprɛfʲiks n
prefisso
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

prehistoria ˌprɛxʲiˈstɔrʲja n
protostoria
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

prehistoryczny adj
preistorico protostorico
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

prekariat prɛˈkarʲjat n
precariato
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia;

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
premonizione
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

prekonizacja n
preconizzazione
(kościelny) mianowanie lub zatwierdzenie wyboru biskupa przez papieża;

prekonizowanie n
preconizzamento
(kościelny) mianowanie lub zatwierdzenie wyboru biskupa przez papieża

prekonizować v
preconizzare
(kościelny) mianować biskupa lub kardynała

preliminarz ˌprɛlʲĩˈmʲĩnaʃ n
preventivo
(zarządzanie) (księgowość) zestawienie planowanych dochodów i wydatków

preludium prɛˈludʲjũm n
preludio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samodzielny, krótki utwór instrumentalny
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu
wprowadzenie, wstęp, początek, zapowiedź czegoś

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
primo ministro
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

premiera prɛ̃ˈmʲjɛra n
prima
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

premonstratens n
premostratense
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolicki zakonnik z zakonu założonego przez św. Norberta z Xanten

prenatalny adj
prenatale
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego

prenumerata ˌprɛ̃nũmɛˈrata n
abbonamento
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas

prenumerować v
abbonare
otrzymywać jakąś publikację regularnie przez określony czas

preparat prɛˈparat n
preparato
obiekt biologiczny zakonserwowany celem badań lub dydaktyki
substancja lub mieszanina związków przygotowana do konkretnego zastosowania

preria n
prateria
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;

prerogatywa n
prerogativa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególne uprawnienie wynikające z piastowanego stanowiska

preskryptywizm n
prescrittivismo
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;

presokratyk n
presocratico
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) (filozofia, filozoficzny) filozof zaliczany do nurtu greckiej filozofii przedsokratejskiej, działający przed Sokratesem

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
prestigio
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

pretekst ˈprɛtɛkst n
pretesto
powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę

pretensjonalny ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
lezioso
(książkowy) zachowujący się sztucznie, krygujący się

pretor ˈprɛtɔr n
pretore
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

prezbiter n
presbitero
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;

prezbiterat n
presbiterato
(kościelny) sakrament święceń w chrześcijaństwie;
(kościelny) wykonywanie urzędu kapłańskiego wynikającego z sakramentu prezbiteratu (1.1)

prezbiteriański adj
presbiteriano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z prezbiterianizmem, prezbiterianami

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
presbiterio
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kolegialny organ zarządzający chrześcijańskim kościołem partykularnym;

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
regalo
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
presentazione
wystawienie czegoś na pewnym forum

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
preservativo profilattico condom goldone gondone
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezes ˈprɛzɛs n
presidente
osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu

prezydencki adj
presidenziale
dotyczący prezydenta lub prezydentury

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
presidente
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;
sindaco
(administracja) w Polsce najwyższy przedstawiciel samorządu w miastach liczących ponad 100 tysięcy mieszkańców;

prezydentura ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura n
presidenza
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd, tytuł lub funkcja prezydenta

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis n
pesce d'aprile
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce;

primadonna n
prima donna primadonna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
primogenitura
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie;

prion n
prione
(biochemia, biochemiczny) nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;

priorytetowy adj
prioritario
mający pierwszeństwo

probierstwo prɔˈbʲjɛrstfɔ n
saggiatura
sztuka mająca na celu dochodzenie wartości rud, metalów i innych produktów hutniczych

probiotyk prɔˈbʲjɔtɨk n
probiotico
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej;

problem ˈprɔblɛ̃m n
problema
interesujące zagadnienie
problema impiccio intoppo intralcio
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

problematyczny ˌprɔblɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
problematico
budzący zastrzeżenia lub niepewny

proboszcz ˈprɔbɔʃʧ̑ n
parroco curato pievano
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;

proboszczowski ˌprɔbɔʃˈʧ̑ɔfsʲci adj
parrocchiale
(przymiotnik) od proboszcz

proboszczowy possessiveAdjective
parrocchiale
należący do proboszcza

probówka n
provetta
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt n
percentuale
(finanse, finansowy) oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału
bliżej nieokreślony ułamek, część

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
per cento percento
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
processore
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

procesualny ˌprɔʦ̑ɛsuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
processuale
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który dotyczy procesu sądowego, postępowania sądowego

procesyjny adj
processionale
(kościelny) związany z procesją, dotyczący procesji

prodiż ˈprɔdʲiʃ n
fornello elettrico
elektryczne urządzenie do pieczenia w postaci metalowego naczynia z pokrywą z przezroczystym otworem;

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
produttore
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
produzione fattura
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów

produkować ˌprɔduˈkɔvaʨ̑ v
produrre fabbricare
tworzyć, wytwarzać coś, często w masowych ilościach

produkt krajowy brutto ˈprɔdukt kraˈjɔvɨ ˈbrutːɔ n
prodotto interno lordo
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym;

profanować v
profanare
(podniośle) popełniać profanację

profesjonalista n
professionista
człowiek zajmujący się czymś zawodowo

profeska n
professa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, która złożyła śluby zakonne

profesor prɔˈfɛsɔr n
professore
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;
(edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;
(edukacja, edukacyjny) osoba, której nadano tytuł profesora (1.1)

profilaktyczny adj
profilattico
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom

profilaktyka przedekspozycyjna n
profilassi pre-esposizione
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS

progesteron n
progesterone
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy pozwalający na zagnieżdżenie zapłodnionego jaja w błonie śluzowej macicy;

prognoza prɔˈɡnɔza n
prognosi
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

prognoza pogody n
previsione del tempo
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie

prognozować v
prognosticare pronosticare
przewidywać, czynić prognozy

program komputerowy n
programma
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;

program telewizyjny n
programma televisivo trasmissione televisiva
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
codificatore programmatore
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych;

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
programmazione
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;

programować ˌprɔɡrãˈmɔvaʨ̑ v
programmare
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe

programowy adj
programmatico
związany z programem, dotyczący programu

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
proiezione
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

projekt ˈprɔjɛkt n
progetto disegno
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś

projektantka ˌprɔjɛkˈtãntka n
progettista
forma żeńska od: projektant

prokariont n
procariote
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa prokariontów
(biologia, biologiczny) mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych

prokreacja n
procreazione
(biologia, biologiczny) płodzenie i rodzenie potomstwa

proktologia ˌprɔktɔˈlɔɟja n
proctologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się chorobami odbytu i odbytnicy;

prokuratorski adj
procuratorio
dotyczący prokuratora lub prokuratury, związany z prokuratorem lub prokuraturą

prokuratura n
procura
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ ścigający przestępstwa i stojący na straży praworządności;

prom prɔ̃m n
traghetto
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promet ˈprɔ̃mɛt n
promezio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promieniować v
irradiare
(fizyka, fizyczny) wytwarzać i wysyłać strumień cząstek lub fal; emitować energię

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
raggio
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała

promil n
per mille permille
(matematyka, matematyczny) jedna tysięczna część jakiejś wielkości

promotor n
relatore
pracownik naukowy kierujący pracą dyplomową

prompter ˈprɔ̃mptɛr n
gobbo elettronico suggeritore elettronico
(telewizja, telewizyjny) urządzenie służące do wyświetlania tekstu czytanego przez prezentera telewizyjnego czy inną osobę przemawiającą publicznie lub stojącą przed kamerą;

pronazistowski adj
pro-nazista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzyjający nazizmowi

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
propaganda
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propagandowy ˌprɔpaɡãnˈdɔvɨ adj
propagandistico
związany z propagandą, będący propagandą, mający cechy propagandy

propagator n
propagatore
(fizyka, fizyczny) sposób opisu zachowania cząstki elementarnej w kwantowej teorii pola;

propedeutyczny ˌprɔpɛdɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
propedeutico
wstępny; przygotowujący do czegoś

propedeutyka ˌprɔpɛˈdɛwtɨka n
propedeutica
wstęp do czegoś, wprowadzenie, przygotowanie

proporcja prɔˈpɔrʦ̑ʲja n
proporzione
wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem

proporcjonalnie adv
proporzionalmente
w sposób proporcjonalny

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
proposta suggerimento
coś, co się komuś proponuje

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
propriocezione
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała

proroctwo prɔˈrɔʦ̑tfɔ n
profezia
przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka

proroczo adv
profeticamente
w sposób proroczy

proroczy prɔˈrɔʧ̑ɨ adj
profetico fatidico sibillino
taki, który niesie w sobie proroctwo; jest proroctwem

prorok ˈprɔrɔk n
profeta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prosecco n
prosecco
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) półwytrawne białe wino musujące produkowane w północno-wschodnich Włoszech;

prosektorium n
sala di dissezione
(medycyna, medyczny) miejsce, w którym przeprowadza się sekcje zwłok;

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
chiedere
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś
invitare
zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać

prosię ˈprɔɕɛ n
maialino porcello
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)

prosperować ˌprɔspɛˈrɔvaʨ̑ v
prosperare
dobrze, pomyślnie rozwijać się, kwitnąć; mieć szczęście w tworzeniu czegoś

prosta ˈprɔsta n
retta
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostacki prɔˈstaʦ̑ʲci adj
grossolano plebeo villano
właściwy prostakowi

prostacko adv
crudamente
niekulturalnie, bez ogłady

prostactwo n
volgarità cafonaggine grossezza zoticaggine zotichezza
zespół cech właściwych prostakowi lub prostackiem zachowaniu

prostaczek n
semplice
(książkowy) ktoś niewykształcony, ubogi

prostak ˈprɔstak n
semplicione villano
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski

prostata prɔˈstata n
prostata
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

prostatektomia n
prostatectomia
(medycyna, medyczny) wycięcie gruczołu krokowego

prostoduszny adj
ingenuo candido
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
rettangolo
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostolinijny adj
rettilineo
(fizyka, fizyczny) poruszający się po linii prostej
schietto
postępujący w sposób uczciwy, szczery i otwarty; (także, też): świadczący o takich cechach

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
perpendicolare
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

prostota prɔˈstɔta n
semplicità
ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego
(przestarzałe, przestarzały) naturalność, bezpośredniość, skromność w obyciu

prostować v
raddrizzare rizzare
nadawać czemuś nierównemu kształt prosty

prostownik n
raddrizzatore
(elektronika, elektroniczny) układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
prostituzione meretricio
proceder sprzedaży usług seksualnych;

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
prostituta
(książkowy) kobieta świadcząca usługi seksualne

proszek ˈprɔʃɛk n
polvere
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek
polverina
lekarstwo w formie proszku (1.1)

proszek do pieczenia n
lievito chimico lievito in polvere lievito per dolci
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

proszek do prania n
detersivo in polvere
(handel, handlowy) mieszanina rozdrobnionych substancji, służąca do usuwania zanieczyszczeń z ubrań;

proszę ˈprɔʃɛ
per favore per piacere prego
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego
prego si prega
potwierdzenie wykonania prośby

protagonista ˌprɔtaɡɔ̃ˈɲista n
protagonista
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami
bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę
najwybitniejszy aktor w zespole
odtwórca głównej roli

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
protoattinio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protekcjonistyczny adj
protezionista
(ekonomia, ekonomiczny) związany z protekcjonizmem; realizujący politykę protekcjonizmu

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
protezionismo
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;

protestant prɔˈtɛstãnt n
protestante
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
protestantesimo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

protetyczny adj
prostetico protetico
(językoznawstwo, językoznawczy) mający cechy artykulujące w wymowie samogłoski nagłosowej wyrazu
protesico
(medycyna, medyczny) związany z protetyką lub robieniem protez

proto- ˈprɔtɔ prefix
proto-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

protoewangelia n
protoevangelo protovangelo
(biblijny) (teologia, teologiczny) fragment z trzeciego rozdziału „Księgi Rodzaju” zapowiadający narodziny Zbawiciela;
(biblijny) rodzaj apokryfu biblijnego

proton ˈprɔtɔ̃n n
protone
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
prototipo
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

proustyt n
proustite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra;

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
condurre guidare portare
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
provenzale
jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;

prowiant ˈprɔvʲjãnt n
viveri
żywność, zapasy żywności

prowincja prɔˈvʲĩnʦ̑ʲja n
provincia
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo;
obszar kraju oddalony od stolicy i większych miast

prowincjał n
provinciale
(kościelny) (administracja) wyższy przełożony zakonny, zarządzający prowincją;

prowincjałat n
provincialato
(administracja) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd prowincjała

prowincjonalny adj
provinciale
związany z prowincją, dotyczący prowincji

prowincjusz prɔˈvʲĩnʦ̑ʲjuʃ n
provinciale
(lekceważąco, lekceważący) człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

prowincjuszka n
provinciale
(lekceważąco, lekceważący) kobieta mieszkająca na prowincji, nie posiadająca wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

prowizorka ˌprɔvʲiˈzɔrka n
improvvisazione ripiego
(potocznie, potoczny) coś prowizorycznego, wykonanego z nietrwałych materiałów lub w nietrwały sposób

prowodyr prɔˈvɔdɨr n
capoccia caporione istigatore sobillatore
(pogardliwie, pogardliwy) osoba wzniecająca zamieszki, bunty czy rozruchy, a następnie przewodząca im

proza ˈprɔza n
prosa narrativa
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy; (także, też) ogół utworów pisanych mową niewiązaną

prozaik n
prosatore
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele

prozak n
prozac
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek antydepresyjny zawierający fluoksetynę

prozelita n
proselito
neofita, nawrócony

prozodia prɔˈzɔdʲja n
prosodia
(językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi

prośba ˈprɔʑba n
richiesta
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia

pruderyjny adj
pudico
przesadnie wstydliwy

pruć pruʨ̑ v
scucire sdrucire
usuwać szwy; rozdzielać dwa materiały (tkaniny)

prycza ˈprɨʧ̑a n
pancaccio
prymitywne drewniane lub metalowe łóżko, czasem piętrowe

prymas ˈprɨ̃mas n
primate
(kościelny) tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich;

prymat ˈprɨ̃mat n
primato
pierwszeństwo, zwierzchność lub przewodzenie w czymś, posiadanie dominującej roli

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
primatologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

prymatologiczny ˌprɨ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
primatologico
(biologia, biologiczny) związany z prymatologią, dotyczący prymatologii

prymitywny ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ adj
incivile
(pejoratywnie, pejoratywny) odznaczającym się niskim poziomem kultury
primitivo
mający prostą, nieskomplikowaną formę lub budowę

prymus n
allievo modello primo
(edukacja, edukacyjny) najlepszy uczeń
fornello a petrolio
(technologia, technika, techniczny) typ naftowej maszynki do gotowania

pryszcz prɨʃʧ̑ n
foruncolo
krosta

pryszczaty adj
coprire di foruncolo
mający pryszcze

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
doccia
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;
(przenośnie, przenośnia) kąpiel brana pod prysznicem (1.1)

prywatywny adj
privativo
(filozofia, filozoficzny) posiadający zdolność pozbawiania, powodowania braku

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
privatizzazione
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

pryzmat n
prisma
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

przaśny ˈpʃaɕnɨ adj
azzimo
taki, który nie uległ fermentacji, niekwaśny

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
perdono
odpuszczenie czyichś win

przebiegłość pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕʨ̑ n
astuzia
cecha tego, kto jest przebiegły

przebierać pʃɛˈbʲjɛraʨ̑ v
mutare
zmieniać ubranie, zakładać inne ubranie

przebijać v
trafiggere
robić otwór czymś ostrym; przeszywać na wylot

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
bucaneve
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przebywanie ˌpʃɛbɨˈvãɲɛ n
stare
(rzeczownik odczasownikowy) od przebywać

przebywać pʃɛˈbɨvaʨ̑ v
stare passare soggiornare
być gdzieś przez pewien czas; pozostawać gdzieś dłużej; spędzać gdzieś czas

przeceniać pʃɛˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
scontare
obniżać cenę towaru
sopravvalutare sovrastimare
zbyt wysoko oceniać, cenić sobie coś lub kogoś

przechadzać się v
passeggiare andare a zonzo
odbywać przechadzkę

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
transitivo
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej

przechodzień pʃɛˈxɔʥ̑ɛ̇̃ɲ n
passante
osoba idąca ulicą lub chodnikiem

przechodzić pʃɛˈxɔʥ̑iʨ̑ v
passare
przebywać jakąś drogę

przechodzić ludzkie pojęcie v
non stare né in cielo né in terra
(przenośnie, przenośnia) być tak zdumiewającym i zaskakującym, że na początku odbiorca nie dopuszcza tego czegoś do swojej świadomości

przechowywanie ˌpʃɛxɔvɨˈvãɲɛ n
immagazzinamento stoccaggio
(rzeczownik odczasownikowy) od przechowywać

przechrzta n
convertito neofita
(przestarzałe, przestarzały) ktoś, kto zmienił wyznanie, ((zwłaszcza) na katolicyzm)

przechylić pʃɛˈxɨlʲiʨ̑ v
basculare
aspekt dokonany od: przechylać

przecież ˈpʃɛʨ̑ɛʃ particle
comunque nondimeno però
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność

przecinać v
tagliare
dzielić na części ostrym narzędziem
incrociarsi intersecarsi
o drogach, trasach, szlakach, liniach, itp.: krzyżować się

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
virgola
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;
w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego

przeciwbólowy ˌpʃɛʨ̑ivbuˈlɔvɨ adj
analgesico
zwalczający ból

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
anticorpo
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwczołgowy ˌpʃɛʨ̑ifʧ̑ɔwˈɡɔvɨ adj
anticarro
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu

przeciwdurowy ˌpʃɛʨ̑ivduˈrɔvɨ adj
antitifico
(medycyna, medyczny) działający przeciw durowi, używany przy leczeniu duru, zapobiegający durowi

przeciwgazowy adj
antigas
chroniący przed trującymi gazami

przeciwgruźliczy ˌpʃɛʨ̑ivɡruʑˈlʲiʧ̑ɨ adj
antitubercolare
(medycyna, medyczny) działający przeciw gruźlicy, używany przy leczeniu gruźlicy, zapobiegający gruźlicy

przeciwgrypowy ˌpʃɛʨ̑ivɡrɨˈpɔvɨ adj
antinfluenzale
działający przeciw grypie, używany przy leczeniu grypy, zapobiegający grypie

przeciwhistaminowy adj
antistaminico
(medycyna, medyczny) hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

przeciwieństwo ˌpʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
opposto contrasto
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym

przeciwległy ˌpʃɛʨ̑ivˈlɛɡwɨ adj
antistante opposto
znajdujący się, leżący po przeciwnej stronie czegoś

przeciwlotniczy ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
antiaereo contraereo
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

przeciwmolowy adj
tarmicida
chroniący przed molami, zwalczający mole

przeciwnie pʃɛˈʨ̑ivʲɲɛ particle
per contro
nawiązuje do jakiejś sytuacji lub opinii wprowadzając sąd polemiczny lub zaprzeczający w stosunku do wypowiedzianego wcześniej

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
avversario
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę

przeciwpancerny ˌpʃɛʨ̑ifpãnˈʦ̑ɛrnɨ adj
anticarro
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej

przeciwpożarowy adj
antiincendio antincendio
(urzędowy) (technologia, technika, techniczny) mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia

przeciwprostokątna n
ipotenusa
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciwrakowy ˌpʃɛʨ̑ivraˈkɔvɨ adj
anticanceroso
działający przeciw rakowi, używany przy leczeniu raka, zapobiegający rakowi

przeciwstawiać ˌpʃɛʨ̑ifˈstavʲjäʨ̑ v
contrariare opporsi
być przeciwko czemuś

przeciwstawny adj
contrario opposto
stanowiący kontrast

przeciwutleniacz ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑ n
antiossidante
(chemia, chemiczny) związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki;

przeciwwaga n
controforza forza contrapposto di bilanciamento sagoma
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;

przeciwzapalny ˌpʃɛʨ̑ivzaˈpalnɨ adj
antinfiammatorio antiflogistico
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom

przeciąg ˈpʃɛʨ̑ɔ̃ŋk n
corrente
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami

przeciągać pʃɛˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
protrarre
przedłużać czas trwania czegoś

przeczucie pʃɛˈʧ̑uʨ̑ɛ n
presentimento sentore
przewidzenie w oparciu o uczucia lub intuicje, a nie w oparciu o przesłanki racjonalne

przeczuwać pʃɛˈʧ̑uvaʨ̑ v
presagire prevedere
mieć przeczucie

przeczyszczający adj
lassativo purgativo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie

przed pʃɛt preposition
da
…łączący się z niektórymi czasownikami, służący do wyrażenia przyczyny jakiegoś działania
davanti a prima
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
davanti a prima di
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś
prima di prima
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem

przed Chrystusem adv
avanti Cristo
w okresie przed narodzeniem Jezusa Chrystusa, przed naszą erą

przedalpejski adj
cisalpino
(geografia, geograficzny) znajdujący się na południe od Alp

przedbiblijny adj
prebiblico
związany z okresem przed powstaniem Biblii

przedchrześcijański ˌpʃɛtxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
precristiano
poprzedzający chrześcijaństwo, następujący przed pojawieniem się chrześcijaństwa

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
anzitutto innanzitutto prima di tutto
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze

przedmałżeński ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
prematrimoniale
następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa

przedmiesiączkowy ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
premestruale
występujący przed miesiączką, menstruacją

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
sobborghi suburbi
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
materia
(edukacja, edukacyjny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania
oggetto
rzecz, obiekt nieożywiony
cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo

przedmowa n
prefazione
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
penultimo
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedpokój pʃɛtˈpɔkuj n
anticamera
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

przedporodowy adj
antenatale prenatale
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród

przedpołudnie ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ n
mattinata
okres pomiędzy rankiem a południem

przedpołudniowy adj
antimeridiano
taki, który następuje przed południem

przedrewolucyjny adj
prerivoluzionario
poprzedzający rewolucję, następujący przed rewolucją

przedsionek n
atrio
(architektura, architektoniczny) niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku
orecchietta atrio
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory;

przedsionkowy adj
vestibolare
(medycyna, medyczny) związany z przedsionkiem, dotyczący przedsionka

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
imprenditore
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczy adj
intraprendente
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

przedsiębiorczyni n
imprenditrice
(ekonomia, ekonomiczny) kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
impresa azienda
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
impresa
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
presentare
podawać co do wiadomości, dawać do obejrzenia, do wglądu
zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś
presentarsi
podawać swoje nazwisko podczas poznawania kogoś, spotkania z kimś

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲiʨ̑ɛl n
rappresentante esponente
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś

przedstawiciel handlowy n
agente di commercio
(handel, handlowy) handlowiec odpowiedzialny za pozyskiwanie i obsługę klientów dla przedsiębiorstwa;

przedstawicielstwo n
rappresentanza
występowanie w czyimś imieniu

przedszkolak pʃɛṭˈʃkɔlak n
bambina della scuola materna bambino della scuola materna
dziecko chodzące do przedszkola, będące w wieku przedszkolnym

przedszkolanka ˌpʃɛṭʃkɔˈlãnka n
maestra di asilo maestra di scuola materna
(potocznie, potoczny) nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
asilo scuola materna giardino d'infanzia
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedszkolny pʃɛṭˈʃkɔlnɨ adj
della scuola materna dello asilo
dotyczący przedszkola, właściwy przedszkolu, należący do przedszkola
prescolastico
poprzedzający lata nauki szkolnej, poprzedzający okres szkolny

przedtakt n
anacrusi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niepełny takt na początku utworu muzycznego

przedtem ˈpʃɛtːɛ̃m pronoun
prima
w czasie poprzedzającym jakieś wydarzenie; przed nastąpieniem czegoś

przedwczesność n
prematurità
cecha tego, co przedwczesne

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
precoce prematuro
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
prematuramente
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
altroieri avantieri
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przedwieczny adj
primordiale
bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami

przedwojenny ˌpʃɛdvɔˈjɛ̃nːɨ adj
antebellico prebellico
pochodzący sprzed wojny; istniejący, mający miejsce przed wojną; poprzedzający wojnę; zazwyczaj w odniesieniu do II wojny światowej

przedziałek pʃɛˈʥ̑awɛk n
scriminatura
linia oddzielająca włosy zaczesane na dwie strony

przeglądać pʃɛˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
passare in rassegna
oglądać coś pobieżnie wertując
guardarsi
oglądać swoje odbicie, np. w lustrze, w wodzie

przegroda n
scompartimento tramezzo
odgrodzone, wydzielone miejsce
setto
coś co dzieli lub oddziela

przegroda nosowa pʃɛˈɡrɔda nɔˈsɔva n
setto nasale
(anatomia, anatomiczny) przegroda dzieląca jamę nosową na dwie części;

przegrywać pʃɛˈɡrɨvaʨ̑ v
perdere
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji

przegub n
polso
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) ruchome połączenie kości w kończynie, zwykle w odniesieniu do nadgarstka
snodo
(technologia, technika, techniczny) ruchome połączenie dwóch części konstrukcyjnych pozwalające na ich obrót wokół osi

przegłos ˈpʃɛɡwɔs n
apofonia
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;

przejaw ˈpʃɛjaf n
manifestazione segno sintomo espressione indicazione
oznaka czegoś, zewnętrzny znak

przejażdżka pʃɛˈjaʃʧ̑ka n
biciclettata giro
krótka jazda, zwykle dla przyjemności, np. samochodem, konno

przejechać pʃɛˈjɛxaʨ̑ v
fare strada
jadąc, przebyć jakiś odcinek drogi

przejezdny adj
di passaggio
będący przejazdem gdzieś; zatrzymujący się na chwilę gdzieś przed dalszą podróżą
transitabile
nadający się do przejazdu

przejmujący adj
angosciante toccante
wywołujący głębokie odczucie lub uczucie

przejrzały adj
mezzo
o roślinach i ich owocach: zbyt dojrzały, nadpsuty

przejrzysty pʃɛjˈʒɨstɨ adj
limpido
taki, który przepuszcza promienie słoneczne

przejście dla pieszych n
passaggio pedonale attraversamento pedonale
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przeklęty adj
maledetto
tak trudny do zniesienia, że powodujący chęć przeklinania

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
convincere
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności
convincersi
zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś

przekopać pʃɛˈkɔpaʨ̑ v
zappare
aspekt dokonany od: przekopywać

przekraczać pʃɛˈkraʧ̑aʨ̑ v
oltrepassare
przewyższać

przekroczenie prędkości n
eccesso di velocità
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przekroczyć Rubikon pʃɛˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ ruˈbʲikɔ̃n v
passare il Rubicone
zrobić decydujący krok; przekroczyć granicę, za którą decyzja jest nieodwołalna

przekroczyć miarę pʃɛˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ ˈmʲjarɛ idiom
colmare il sacco
przesadzić w czymś

przekrój ˈpʃɛkruj n
sezione spaccato
widok przedmiotu powstały w wyniku przecięcia

przekształcać pʃɛˈkʃtawʦ̑aʨ̑ v
trasformare mutare girare
zmieniać coś w coś innego, nadawać czemuś inną formę

przekupywać v
corrompere oliare prezzolare
zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego

przekąska pʃɛˈkɔ̃w̃ska n
spuntino
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;

przekładnia pʃɛˈkwadʲɲa n
trasmissione
(technologia, technika, techniczny) mechanizm lub maszyna służący do przenoszenia ruchu;

przelać krew v
versare il sangue
narazić swoje życie, poświęcić swoje życie lub zdrowie, wziąć udział w walce zbrojnej

przelew ˈpʃɛlɛf n
versamento
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami;

przelewać pʃɛˈlɛvaʨ̑ v
versare
(bankowość, bankowy) dokonywać przelewu, umieszczać pieniądze na koncie
umieszczać płyn w innym naczyniu
traboccare
o cieczy: wylewać się, występować z brzegów

przelotny adj
fugace effimero passeggero
szybko przemijający, nietrwały

przemakalny adj
permeabile non resistente all' acqua
przepuszczający wodę

przemiana pʃɛ̃ˈmʲjãna n
metamorfosi trasformazione cambiamento mutamento
przejście w stan inny niż poprzedni

przemienienie n
trasfigurazione
nadanie nowej funkcji lub przyjęcie odmiennej postaci

przemienny adj
alternante alternato
pojawiający się na przemian; systematycznie zmieniający się

przemijać v
passare trascorrere scadere
kończyć się bezpowrotnie

przemknięcie pʃɛ̃mʲcˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
sfrecciamento
(rzeczownik odczasownikowy) od przemknąć

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
violenza forza
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemoc domowa n
violenza domestica
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;

przemoknąć pʃɛ̃ˈmɔknɔ̃ɲʨ̑ v
infradiciare
aspekt dokonany od: przemakać

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
industria
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przemysłowiec n
industriale
właściciel zakładu przemysłowego

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
industriale
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle

przemyt n
contrabbando
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;

przemytniczka ˌpʃɛ̃mɨtʲˈɲiʧ̑ka n
contrabbandiera
kobieta dokonująca przemytu, przemycająca coś przez granicę

przemytniczy adj
contrabbandiere
związany z przemytem, dotyczący przemytu

przenajświętszy adj
sacrosanto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najbardziej święty

przenigdy pronoun
mai mai più
absolutnie nigdy, zupełnie nigdy, wcale

przeor n
priore
(kościelny) przełożony klasztoru (w niektórych zakonach męskich np. u dominikanów i bonifratrów)

przepadać v
scomparire
stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym
adorare andare pazzo stravedere
bardzo lubić

przepaska pʃɛˈpaska n
fascia frontale
(zobacz) przepaska biodrowa

przepaść ˈpʃɛpaɕʨ̑ n
abisso precipizio
obszar obok stromej ściany góry

przepis ˈpʃɛpʲis n
regola norma
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada prawna
ricetta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potrawy

przepisywać v
copiare trascrivere
pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis
prescrivere
o lekarzu zalecać do stosowania
trasferire
przekazywać na własność

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
quaglia
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepiękny pʃɛˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
bellissimo
niezwykle, wyjątkowo piękny

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
diaframma
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przeponowy adj
diaframmatico
(anatomia, anatomiczny) związany z przeponą, dotyczący przepony

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
profezia divinazione
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
scusi
uprzejme zwrócenie na siebie uwagi
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność

przeprosiny n
scusa
akt przeproszenia kogoś

przepuścić pʃɛˈpuɕʨ̑iʨ̑ v
dar luogo far passare
pozwolić komuś przejść lub przejechać przez jakiś punkt

przepych n
fasto sfarzo
ostentacyjne, widoczne bogactwo

przerabiać v
fare
stosować surowiec do otrzymania produktu lub półproduktu
rifare
dokonywać pewnych zmian w gotowym przedmiocie celem przystosowania go do określonej funkcji
studiare
(potocznie, potoczny) zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem

przeraźliwy adj
spaventoso
wzbudzający przerażenie
stridulo
o znacznej i niepokojącej intensywności

przerażać v
allibire atterire far paura inorridire spaventare
wzbudzać wielki strach

przerażony ˌpʃɛraˈʒɔ̃nɨ adj
allucinato esterrefatto
bardzo przestraszony

przerwa ˈpʃɛrva n
intervallo pausa
czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś

przerzucać pʃɛˈʒuʦ̑aʨ̑ v
dare una scorsa scartabellare scorrere sfogliare
przeglądać coś pobieżnie

przerzut n
metastasi
(medycyna, medyczny) rozsiew nowotworu, metastaza;

przerzutka n
deragliatore
mechanizm rowerowy umożliwiający zmianę biegu;

przeróbka n
rifacimento
coś opracowane na nowo, w innej formie
wprowadzenie określonych zmian celem ulepszenia czegoś

przeróżność n
svariatezza
cecha tego, co przeróżne

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
esagerato
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
esagerare
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości

przesilenie n
solstizio
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

przesilenie zimowe n
solstizio d'inverno
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;

przeskakiwać ˌpʃɛskaˈcivaʨ̑ v
saltare
pokonywać skokiem jakąś przeszkodę

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
istmo
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

przestarzałość n
obsolescenza
cecha tego, co przestarzałe

przestawać pʃɛˈstavaʨ̑ v
cessare smettere desistere piantarla smetterla
przerywać jakąś czynność, nie robić czegoś dłużej

przestawka pʃɛˈstafka n
metatesi
(językoznawstwo, językoznawczy) przestawienie głosek lub sylab w wyrazie;

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
spaventare intimorire mettere paura
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

przestroga n
avvertimento
uwaga ostrzegająca przed czymś

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
spazioso vasto ampio
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
avvertire
ostrzegać kogoś przed czymś
osservare attenersi ottemperare
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem

przestrzenny adj
spaziale
dotyczący przestrzeni

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
dimensione spazio
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
spazio
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
spazio
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
criminale
osoba, która dopuściła się przestępstwa

przestępczy pʃɛˈstɛ̃mpʧ̑ɨ adj
criminale delinquenziale
związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom

przestępczyni ˌpʃɛstɛ̃mpˈʧ̑ɨ̃ɲi n
criminale
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta, która popełniła przestępstwo

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
delitto crimine
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

przeszkadzać pʃɛˈʃkaʣ̑aʨ̑ v
disturbare ostacolare impacciare incagliare
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
ostacolo
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu
ostacolo impedimento impaccio inciampo intralcio contrattempo
coś, co przeszkadza, utrudnia

przeszukiwać v
perquisire frugare
szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
passato preterito
wszystko to, co już się wydarzyło;

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
superstizione
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
superstizioso scaramantico
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów

przesądzać v
pregiudicare
osądzać z góry

przesłuchiwać v
ascoltare
słuchając, sprawdzać co lub kogo
interrogare
wypytywać kogo w czasie śledztwa

przetaczać pʃɛˈtaʧ̑aʨ̑ v
pompare
przepompowywać płyn
rotolare
przesuwać coś tocząc, obracając, turlając
trasfondere
(medycyna, medyczny) wprowadzać do układu krwionośnego krew lub jej składniki

przetchlinka n
lenticella
(botanika, botaniczny) otwór umożliwiający wymianę gazową rośliny z otoczeniem;
spiracolo
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (zoologia, zoologiczny) otwór w skórze lub pancerzu umożliwiający wymianę gazową organizmu z otoczeniem;

przetrwanie pʃɛˈtr̥fãɲɛ n
sopravvivenza
(rzeczownik odczasownikowy) od przetrwać

przetwarzanie z parą wodną ˌpʃɛtfaˈʒãɲɛ ˈs‿parɔ̃w̃ ˈvɔdnɔ̃w̃ n
reforming
(technologia, technika, techniczny) proces stosowany w produkcji wodoru,

przetwarzać v
elaborare
(informatyka, informatyczny) komputerowo opracowywać zebrane dane
trasformare
zmieniać, nadając inne właściwości

przetłumaczalność n
traducibilità
cecha tego, co przetłumaczalne

przewaga pʃɛˈvaɡa n
vantaggio
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

przeważający adj
preponderante prevalente
będący w większej ilości lub liczbie

przewidywalny adj
prevedibile
taki, który daje się przewidzieć

przewijak pʃɛˈvʲijak n
fasciatoio
mebel służący do zmiany pieluchy u dziecka

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
cronico
(medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg

przewodnictwo n
conduttività
(fizyka, fizyczny) zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego
presidenza posizione di testa
rola przewodniczenia, kierowania czymś

przewodniczyć ˌpʃɛvɔdʲˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
presiedere
kierować przebiegiem spotkania, zebrania, obrad

przewodnicząca n
capoclasse
kobieta przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
presidente
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
guida cicerone
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.
conduttore
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny;
guida baedeker
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;

przewoźnik pʃɛˈvɔʑɲik n
autotrasportatore vettore
przedsiębiorstwo trudniące się przewozem

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
rovesciata
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

przewyższać pʃɛˈvɨʃːaʨ̑ v
avanzare
być wyższym od kogoś lub czegoś

przewód ˈpʃɛvut n
conduttura
(technologia, technika, techniczny) kanał (rura, wąż) umożliwiający przepływ substancji sypkich, cieczy, gazów
filo
(elektryczność) element obwodu służący do prowadzenia prądu;

przez pʃɛs preposition
da
…wykonawcy czynności w formach strony biernej
per
…przyczyny wykonania czynności
…czasu trwania czynności
…operacji dzielenia (w matematyce)
per a
…narzędzia użytego do wykonania czynności
per attraverso
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
raffreddamento
(rzeczownik odczasownikowy) od przeziębić
raffreddore infreddatura
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczać pʃɛˈznaʧ̑aʨ̑ v
dedicare adibire destinare
określać cel

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
destinazione
cel, dla którego służy dana rzecz
destino fato sorte
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać

przezorny pʃɛˈzɔrnɨ adj
guardingo
rozważny, przewidujący konsekwencje

przezwisko pʃɛˈzvʲiskɔ n
nomignolo soprannome
dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym

przezwyciężać v
sormontare vincere
pokonywać coś z wysiłkiem

przełknąć gorzką pigułkę v
ingoiare un rospo
znieść, przeboleć jakąś przykrość; doznając przykrości, nie zareagować na nią

przełyk ˈpʃɛwɨk n
esofago
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
lenzuolo
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

prześladowca ˌpʃɛɕlaˈdɔfʦ̑a n
persecutore
osoba, która nieustannie sprawia komuś przykrość, robi krzywdę, nęka drugą osobę

prześladowczy adj
persecutorio
związany z prześladowaniem — stałym wyrządzaniem krzywd, szykanowaniem lub nieustannym nagabywaniem

przeświecać pʃɛˈɕfʲjɛʦ̑aʨ̑ v
tralucere trasparire
o świetle przenikać przez jakąś przeszkodę, przejrzysty przedmiot

przeżuwacz pʃɛˈʒuvaʧ̑ n
ruminante
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin;

przeżuwać v
ruminare
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) żuć powtórnie połknięty wcześniej pokarm

przy pʃɨ preposition
a accanto a vicino a
…opisujący miejsce, niedaleko którego odbywa się czynność
a durante
…opisujący orientacyjny czas, okazję
con
…opisujący okoliczność
presso
…przyłączający nazwę obiektu, z którym wiążą się charakteryzowane w zdaniu czynności

przy drzwiach zamkniętych pʃɨ‿ˈḍʒvʲjaγ zãˈmʲcɲɛ̃ntɨx adv
a porte chiuse
(przenośnie, przenośnia) bez obecności publiczności, bez udziału osób postronnych

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
abbacchiato demoralizzato
załamany, smutny, zmartwiony

przybliżenie ˌpʃɨblʲiˈʒɛ̃ɲɛ n
accostamento approssimazione
(rzeczownik odczasownikowy) od przybliżyć

przybliżony adj
approssimativo approssimato
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przybrany adj
adottivo
traktowany jako własny pomimo innego pochodzenia

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
arrivare venire
przybywać dokądś

przychylnie pʃɨˈxɨlʲɲɛ adv
benevolmente
w sposób przychylny

przycisk ˈpʃɨʨ̑isk n
fermacarte
ciężarek do przyciskania czegoś, np. papieru
pulsante bottone
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem

przyciągać pʃɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
attrarre alletrare
sprawiać, że ktoś lub coś staje się intrygującym; wartym bliższego kontaktu, poznania itd.

przyczepa n
rimorchio
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd

przyczepa campingowa n
caravan roulotte
(motoryzacja) pojazd drogowy, bez własnego silnika, z przeznaczeniem do mieszkania;

przyczepiać v
appuntare
umocowywać coś na czym lub do czego jakąś techniką
attaccarsi
czepiając się czego lub kogo, zatrzymywać się na tym
impuntarsi
(potocznie, potoczny) mieć do kogo nieuzasadnione zarzuty czy żale

przyczyniać się pʃɨˈʧ̑ɨ̃ɲäʨ̑‿ɕɛ v
contribuire
być częściowo przyczyną czegoś, wpływać na powstawanie czegoś

przyczółek n
coscia spalla
(budownictwo) skrajna podpora mostu lub wiaduktu
testa di ponte
(wojskowość, wojskowy) teren broniony za przeszkodą wodną;

przydomek n
soprannome nomignolo
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby

przydzielać v
assegnare stanziare
oddawać w posiadanie albo użytkowanie
destinare
kierować kogoś gdzieś do pracy na dane stanowisko

przygana n
stoccata
(książkowy) krytyczna uwaga

przygarniać v
prendere cura
brać pod opiekę, dawać schronienie

przygnębiająco adv
in modo deprimente in modo scoraggiante
wywołując przygnębienie

przygnębiać pʃɨɡˈnɛ̃mbʲjäʨ̑ v
affliggere costernare smorzare
dawać przygnębienie, wprowadzać kogoś w zły stan psychiczny; powodować złe samopoczucie u kogoś

przygnębiony ˌpʃɨɡnɛ̃mˈbʲjɔ̃nɨ adj
affranto smorzato
będący w obniżonym nastroju, z poczuciem kłopotów

przygnębić v
abbattere avvilire deprimere
dać przygnębienie, wprowadzić kogoś w zły stan psychiczny; spowodować złe samopoczucie u kogoś

przygotowanie ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ n
preparazione
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić

przygotowany adj
preparato
będący gotów do czegoś

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvaʨ̑ v
preparare
uprzedzać kogoś o czymś, co ma nastąpić; oswajać kogoś z czymś; nastawiać kogoś na coś
preparare apprestare
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś
prepararsi
stawać się gotowym na coś; zbierać się, szykować się

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
preposizione
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyimkowy adj
prepositivo
(gramatyka) związany z przyimkiem; występujący w funkcji przyimka albo w połączeniu nim

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
amico
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach

przyjacielski ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlsʲci adj
amichevole
serdeczny, życzliwy, przyjazny

przyjaciółeczka ˌpʃɨjäʨ̑uˈwɛʧ̑ka n
amichetta
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: przyjaciółka

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka n
amica
kobieta zaprzyjaźniona z kimś

przyjazd n
arrivo
przybycie pojazdu
dotarcie do jakiegoś miejsca

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
amicizia
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
piacere
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
ameno
odznaczający się miłym sposobem bycia
piacevole
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
accettare accogliere
odbierać coś (rzecz, informację)
dać pracę, zatrudniać
akceptować wizytę/rozmowę; udzielać audiencji

przyjmować za dobrą monetę v
prendere per buona moneta
traktować czyjeś słowa, zamiary na serio, nie dostrzegając lub nie chcąc dostrzec fałszu, ironii lub podstępu

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
ricevimento
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
comandamento
kategoryczne polecenie, nakaz

przykrość ˈpʃɨkrɔɕʨ̑ n
dispiacere
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami

przykurcz n
contrattura
(medycyna, medyczny) zwyrodnienie mięśnia i stawu w wyniku obkurczenia włókien mięśniowych oraz więzadeł i struktur stawowych

przykład ˈpʃɨkwat n
esempio
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
osoba (postępowanie) godne naśladowania
osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)

przykładać v
applicare
umieszczać coś na czymś, powodując przyciśnięcie albo zasłonięcie tego
mettere
zbliżać obiekty do siebie aż do ich zetknięcia
impegnarsi
poświęcać czemuś sporo zapału, wysiłku

przyległy adj
adiacente attiguo
graniczący z czymś, stykający się z czym

przylądek pʃɨˈlɔ̃ndɛk n
capo promontorio
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego;

przymierze n
alleanza
porozumienie pomiędzy stronami

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
aggettivo
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
aggettivale
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
almeno quanto meno
nie mniej niż

przynęta n
esca
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;
zimbello
(przenośnie, przenośnia) to, co kusi, wabi, przyciąga, pociąga

przypadek pʃɨˈpadɛk n
caso
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)
caso accidente
losowe, nieplanowane wydarzenie

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
per caso
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności

przypiekać v
abbrustolire
piekąc coś, powodować przyrumienienie tego z wierzchu
picchiare
tak mocno grzać, że mogą powstawać rumieńce

przypinać pʃɨˈpʲĩnaʨ̑ v
appuntare
przymocowywać coś do czegoś agrafką, szpilką, paskiem ze sprzączką itp.

przypisywać ˌpʃɨpʲiˈsɨvaʨ̑ v
riferire
wskazywać na związek między jakimiś pojęciami, osobami

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
ricordare rievocare
przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś

przyprawa pʃɨˈprava n
condimento spezia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przyprawiać pʃɨ.ˈpra.vʲjäʨ̑ v
condire
dodawać przyprawę do potrawy lub napoju

przyprawiać rogi pʃɨˈpravʲjäʨ̑ ˈrɔɟi v
mettere le corna
(potocznie, potoczny) o żonie: zdradzać męża; o mężu: zdradzać żonę

przyprostokątna n
cateto
(geometria) w trójkącie prostokątnym jedno z dwóch ramion wyznaczających kąt prosty;

przypuszczalnie adv
presumibilmente
prawdopodobnie, być może

przypuszczalny adj
ipotetico presumibile probabile
oparty na przypuszczeniu

przypuszczać pʃɨˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
supporre fare conto
uważać coś, domyślać się czegoś bez dostatecznych podstaw, bez pewności

przyroda pʃɨˈrɔda n
natura
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;
storia naturale
(edukacja, edukacyjny) przedmiot w szkole podstawowej obejmujący wiedzę o przyrodzie (1.1)

przyrost n
aumento incremento
wzrost ilości czegoś
incremento
różnica pomiędzy wartościami pierwotną a końcową

przyrost naturalny n
natalità saldo demografico
(demografia, demograficzny) różnica pomiędzy liczbą urodzeń żywych a liczbą zgonów;

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
suffisso
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przyrzekać v
promettere
zapewniać słownie kogoś o zrobieniu czegoś

przyrząd ˈpʃɨʒɔ̃nt n
attrezzo occorrente ordigno
narzędzie, urządzenie

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
ipofisi ghiandola pituitaria
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;

przysiółek pʃɨˈɕuwɛk n
casale
małe skupisko domów znajdujące się poza wsią, ale należące do niej administracyjnie

przysiąść ˈpʃɨɕɔ̃w̃ɕʨ̑ v
appollaiarsi
usiąść gdzieś na chwilę, na brzegu

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
giuramento
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
giurare
silnie deklarować, mocno obiecywać

przysmak n
ghiottoneria leccornia manicaretto prelibatezza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rzecz, którą ktoś bardzo lubi spożywać, która mu bardzo smakuje

przyspieszenie kątowe n
accelerazione angolare
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca zmianę prędkości kątowej ciała w jednostce czasu;

przyssawka pʃɨˈsːafka n
ventosa
miękka miseczka przysysająca się do podłoża po naciśnięciu
narząd, który służy niektórym zwierzętom do przyczepiania się do podłoża

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
fermata
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
fermata d'autobus
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przystanek tramwajowy n
fermata del tram
miejsce, przy którym można wsiąść lub wysiąść z tramwaju

przystawać v
accettare
wyrażać zgodę na coś
fermarsi
stawać na krótko; zatrzymywać się na chwilę

przystań ˈpʃɨstãɲ n
porticciolo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce cumowania niewielkich jednostek pływających: łodzi, jachtów, kutrów;

przystosowanie ˌpʃɨstɔsɔˈvãɲɛ n
adattamento
(rzeczownik odczasownikowy) od przystosować

przystosowywać v
adattare
zmieniać coś odpowiednio do określonych wymagań

przystępny adj
accessibile accostabile
łatwy do dotarcia lub osiągnięcia

przyszła koza do woza ˈpʃɨʃwa ˈkɔza dɔ‿ˈvɔza idiom
chi non muore si rivede
ktoś prosi o przysługę, pomoc, którą wcześniej odrzucał

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
futuro avvenire
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
futuro venturo
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości
prossimo
następny, bliski w czasie

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
proverbio
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysłowiowy ˌpʃɨswɔˈvʲjɔvɨ adj
proverbiale
dotyczący przysłowia, popularnego frazeologizmu, wskazuje że treść należy rozumieć przenośnie a nie dosłownie

przysługa pʃɨˈswuɡa n
favore servigio
grzeczność wyświadczona komuś

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
avverbio
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przysłówkowy adj
avverbiale
(gramatyka) o funkcji przysłówka

przytakiwać v
annuire
zgadzać się z kimś lub czymś

przytomny pʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
cosciente
świadomy tego, co się z nim dzieje; taki, który nie stracił przytomności lub ją odzyskał

przytulić pʃɨˈtulʲiʨ̑ v
abbracciare
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się

przytulny adj
accogliente
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

przytułek n
rifugio
miejsce schronienia

przytłaczać v
smorzare
(przenośnie, przenośnia) przygnębiać, uciskać, obciążać, obarczać

przywieźć v
portare
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce

przywiązanie ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
affetto affezione
oddanie, uczucie, sentyment, skłonność, więź
legamento
(rzeczownik odczasownikowy) od przywiązać

przywozić v
portare
wioząc, dostarczać jakąś, rzecz lub kogoś do jakiegoś miejsca

przywoływać ˌpʃɨvɔˈwɨvaʨ̑ v
chiamare
wołać kogoś powodując jego przyjście, zwracać się do kogoś
richiamare
(przenośnie, przenośnia) wspominać coś, powracać do czegoś w pamięci

przywódca pʃɨˈvutʦ̑a n
capo guida leader
osoba, która przewodzi innym dzięki swojemu autorytetowi lub posiadanej władzy

przywędrować v
arrivare giungere venire
dotrzeć gdzieś, wędrując

przyzwoitość n
decenza
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

przyzwolenie ˌpʃɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
approvazione consenso
pozwolenie, zgoda na coś

przyzębie pʃɨˈzɛ̃mbʲjɛ n
parodonto
(anatomia, anatomiczny) zespół tkanek otaczających i unieruchamiających ząb oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej;

przyłazić v
venire importuno
(potocznie, potoczny) przychodzić, nie będąc mile widzianym

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
accelerazione
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu;

przód pʃut n
fronte
część frontowa

prząść v
filare
(włókiennictwo) przerabiać kłąb włókna na przędzę

przędza ˈpʃɛ̃nʣ̑a n
filato
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;

próba ˈpruba n
prova
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu
test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś
(statystyka, statystyczny) pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech
usiłowanie dokonania czegoś

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
assaporare
sprawdzać smak potrawy lub napoju
provare tentare cercare
starać się coś zrobić

próbować szczęścia pruˈbɔvaʨ̑ ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a idiom
tentare la fortuna
podejmować działanie, które może przynieść korzystny wynik (np. w grze)

próchnica n
carie
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;
humus
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;

próg pruk n
soglia
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

próżnia ˈpruʒʲɲa n
vuoto
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

próżny ˈpruʒnɨ adj
vanesio vanitoso vano fatuo
mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu
vuoto
niczym niewypełniony

prąd prɔ̃nt n
corrente
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
(potocznie, potoczny) energia elektryczna
strumień wody

prątek n
bacillo
(biologia, biologiczny) bakteria o pałeczkowatym kształcie, najczęściej typu chorobotwórczego;

pręcik ˈprɛ̃ɲʨ̑ik n
bastoncello
(anatomia, anatomiczny) światłoczuła komórka siatkówki oka;
stame
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

prędkościomierz ˌprɛ̃ntkɔɕˈʨ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
tachimetro
(metrologia, metrologiczny) urządzenie służące do pomiaru prędkości

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
velocità rapidità
tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu

prędkość kątowa n
velocità angolare
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca kąt obrotu ciała w jednostce czasu;

prędzej czy później ˈprɛ̃nʣ̑ɛj ˈʧ̑ɨ ˈpuʑɲɛ̇j adv
prima o poi presto o tardi un giorno o l'altro una volta o l'altra
w bliskiej lub dalekiej przyszłości (o czymś co na pewno się wydarzy, ale nie wiadomo kiedy)

pręgierz ˈprɛ̃ŋʲɟɛʃ n
gogna berlina
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznych miastach: słup stojący w miejscu publicznym, do którego przykuwano przestępców, wymierzając im karę np. chłosty;

pręgowany adj
tigrato
mający pręgi

psalm psalm n
salmo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

psałterz n
salterio saltero
zbiór psalmów

pseudoefedryna n
pseudoefedrina
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, pochodna fenyloetyloaminy, syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
pseudoscienza
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
pseudonimo
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

psia pogoda n
tempo boia tempo cane tempo da cani
brzydka pogoda

psiarz pʲɕaʃ n
cinofilo
(potocznie, potoczny) (pospolicie) miłośnik psów

psie głosy nie idą w niebiosy ˈpʲɕɛ ˈɡwɔsɨ ɲɛ‿ˈidɔ̃w̃ vʲ‿ɲɛˈbʲjɔsɨ proverb
raglio d'asino non sale in cielo
ktoś mówi o czymś i nie zostaje wysłuchany/zauważony

psim swędem ˈpʲɕĩm ˈsfɛ̃ndɛ̃m adv
con una botta di fortuna
szczęśliwie, fartem, fuksem; bez specjalnego wysiłku, łatwo, nie wiedząc do końca jak

psisko ˈpʲɕiskɔ n
cagnaccio cagnone
(zgrubienie) od pies

psota n
bravata marachella
coś dla jednej strony potencjalnie dowcipnego, a dla drugiej przykre, uciążliwe

psotny adj
birichino birboncello cattivello
taki, który psoci

psowate psɔˈvatɛ n
canidi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canidae G. Fischer, rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad trzydzieści współcześnie żyjących gatunków;

pstry pstrɨ adj
maculato
o rozmaitych barwach, wielokolorowy

pstryk interjection
schiocco
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos pstrykania palcami

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
trota
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso lub potrawa z pstrąga (1.1)

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
i cani abbaiano, ma la carovana passa
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu

psychasteniczka n
psicastenica
(psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na psychastenię

psychasteniczny adj
psicastenico
(psychologia, psychologiczny) właściwy psychastenii i psychastenikom

psychastenik n
psicastenico
(medycyna, medyczny) mężczyzna cierpiący na psychastenię

psychiatra psɨˈxʲjatra n
psichiatra
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych
(medycyna, medyczny) kobieta lekarz posiadająca specjalizację w dziedzinie psychiatrii

psychiatria psɨˈxʲjatrʲja n
psichiatria
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;

psychiatryczny adj
psichiatrico
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psychiczny psɨˈxʲiʧ̑nɨ adj
mentale psicologico
związany z psychiką i procesami w niej zachodzącymi
matto pazzo
(potocznie, potoczny) o człowieku: chory psychicznie

psychoaktywny adj
psicoattivo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne

psychoanalityczny adj
psicanalitico
dotyczący psychoanalizy

psychoanalityk n
psicanalista
psycholog, który stosuje psychoanalizę w leczeniu swoich pacjentów

psychoanaliza n
psicanalisi psicoanalisi
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach

psychodeliczny adj
psichedelico
będący przejawem lub powodujący stan psychodeliczny (1.1-2)

psychofizjologia n
psicofisiologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza psychologii i fizjologii, zajmująca się związkiem między procesami psychicznymi i fizjologicznymi;

psychofizjologiczny adj
psicofisiologico
(psychologia, psychologiczny) związany z psychofizjologią, dotyczący psychofizjologii

psycholog psɨˈxɔlɔk n
psicologo
(psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
psicologia
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychopata ˌpsɨxɔˈpata n
psicopatico
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na psychopatię

psychopatia n
psicopatia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;

psychopatyczny ˌpsɨxɔpaˈtɨʧ̑nɨ adj
psicopatico
charakteryzujący psychopatę, o cechach psychopaty; świadczący o psychopatii

psychosomatyczny adj
psicosomatico
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało

psychosomatyka n
psicosomatica
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który bada związek pomiędzy zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi

psychoterapeuta n
psicoterapista
specjalista w dziedzinie psychoterapii

psychoterapia n
psicoterapia
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii;

psychotyczny adj
psicotico
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) właściwy psychozie, charakteryzujący się psychozą

psychoza psɨˈxɔza n
psicosi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) skłonność do ulegania intensywnym emocjom, nastrojom, szczególnie szerzącym się w jakiejś zbiorowości

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
ape pecchia
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
frumento grano
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)

ptak ptak n
uccello
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptaki neognatyczne n
neognati
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Neognathae Pycraft, grupa ptaków w randze infragromady, charakteryzujących się ruchomym podniebieniem i częściową redukcją niektórych kości;

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
influenza aviaria virus dei polli
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

ptaszek ˈptaʃɛk n
uccellino
mały ptak
(zdrobniale) od ptak
spunta
nazwa znaku ✓, służącego do zaznaczania wyboru

ptasznictwo n
avicoltura
(łowiectwo, łowiecki) łowienie ptaków

ptasznik n
uccellatore
(dawniej, dawny) (łowiectwo, łowiecki) hodowca lub sprzedawca ptaków
tarantola
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pająk z rodziny ptasznikowatych, Theraphosidae

ptaszyna n
uccellino
mały ptak

ptaszysko n
uccellaccio
(rzadki, rzadko używany) (zgrubienie) od ptak

ptialina ptʲjaˈlʲĩna n
ptialina
(biochemia, biochemiczny) enzym obecny w ślinie i rozkładający skrobię;

ptolemeuszowski adj
tolemaico
związany z nauką, poglądami głoszonymi przez Ptolemeusza

publicysta n
pubblicista
autor artykułów, felietonów i reportaży ogłaszanych w prasie

publicystka n
pubblicista
autorka artykułów, felietonów i reportaży ogłaszanych w prasie

publicystyka n
pubblicistica
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jakakolwiek wypowiedź lub tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach;

publicznie adv
pubblicamente
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich

publiczność puˈblʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
pubblico
grupa osób, która oglądają jakieś przedstawienie, pokaz, zawody

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
pubblico
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi

publikować ˌpublʲiˈkɔvaʨ̑ v
pubblicare
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać

puch pux n
lanugine
(zoologia, zoologiczny) delikatne drobne owłosienie na skórze zwierząt
penna
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj delikatnego pierza

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
gufo reale
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

puchacz zwyczajny n
gufo reale
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo bubo, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych występujący m.in. w Polsce;

puchacz śnieżny n
civetta delle nevi gufo delle nevi
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych;

puchar ˈpuxar n
coppa
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda;
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;
(sport, sportowy) rozgrywki o puchar (1.2)

pucołowaty adj
paffuto
taki, który ma pulchne, okrągłe policzki

pucybut puˈʦ̑ɨbut n
lustrino sciuscià
ktoś, kto odpłatnie zajmuje się czyszczeniem butów;

pudel ˈpudɛl n
barbone
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;

puder ˈpudɛr n
cipria
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;

pudernica n
portacipria
(rzadki, rzadko używany) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zamykane naczynie na puder

puderniczka n
portacipria
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płaskie pudełeczko służące do przechowywania pudru kosmetycznego, najczęściej zdobione i mające lusterko wewnątrz

pudełko puˈdɛwkɔ n
bussolotto scatola
mały pojemnik, najczęściej wykonany z tektury

puf puf n
pouf
niski, miękki mebel służący do siedzenia lub za podnóżek

puklerz n
brocchiero brocchiere
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;

pulchny adj
paffuto
mający wydatne kształty i miękki z powodu dużej zawartości tkanki tłuszczowej
soffice
miękki jak gąbka, łatwo uginający się pod naciskiem

pulmonolog ˌpulmɔ̃ˈnɔlɔk n
pneumologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego
pneumologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka pulmonologii

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
pneumologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;

puls puls n
polso
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca

pulsar ˈpulsar n
pulsar
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne;

pulsować v
pulsare
(fizjologia, fizjologiczny) ulegać skurczowi i rozkurczowi i wywoływać tętno

puma ˈpũma n
puma
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;

puma płowa n
puma
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku puma płowa (1.1)

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
angolazione
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień

punkt wyjścia ˈpũŋɡd ˈvɨjɕʨ̑a n
punto di partenza
początkowe położenie, stan inicjujący jakiś proces, podłoże zmiany, źródło wydarzeń

punktualnie ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
puntualmente
dokładnie o wyznaczonej porze, nie spóźniając się

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
puntualità
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się

punktualny ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
puntuale
przybywający o określonej godzinie, nie spóźniający się; przestrzegający punktualności

pupil ˈpupʲil n
favorito pupillo
osoba, którą ktoś lubi bardziej od innych, wyróżnia ją

purchawka n
vescia
(mikologia, mikologiczny) grzyb z rodzaju Lycoperdon

purpura purˈpura n
porpora
barwnik lub pigment purpurowy
ciepły odcień fioletu

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
purpureo porpora
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

purpuryna n
purpurina
(chemia, chemiczny) organiczny barwnik stosowany do otrzymywania zaprawowych barwników kwasowych, farb imitujących złoto i w chemii analitycznej

puryfikaterz ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ n
purificatoio purificatorio
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych;

puryna n
purina
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

purysta puˈrɨsta n
purista
osoba pedantycznie dbająca o czystość języka

purystyczny adj
puristico
związany z puryzmem

pushback n
respingimento
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) opresyjna i bezprawna praktyka wypychania osób próbujących przekroczyć granicę państwa z powrotem do punktu wyjścia

pustelnia n
eremo romitaggio romitorio
siedziba pustelnika;

pustelniczy adj
eremitico
związany z pustelnią i pustelnikami, dotyczący pustelni

pustelnik puˈstɛlʲɲik n
eremita
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie
(przenośnie, przenośnia) osoba stroniąca od innych ludzi
paguro
(zoologia, zoologiczny) zasiedlający muszle krab z nadrodziny pustelników, Paguroidea

pustka n
vuoto
teren niezaludniony lub opuszczony, obszar niezagospodarowany

pustoszyć puˈstɔʃɨʨ̑ v
desolare saccheggiare
pozbawiać jakiś obszar lub pomieszczenie dóbr, zwykle używając przemocy

pusty ˈpustɨ adj
vuoto vacuo privo di contenuto sgombro
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
deserto
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
desertificazione
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

puszczanie krwi n
flebotomia
(medycyna, medyczny) zabieg, dawniej będący podstawą medycyny a dziś już niestosowany, polegający na otwarciu żył pacjenta i wycofaniu z nich znacznej ilości krwi;

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
allocco
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;

puszczyk uralski ˈpuʃʧ̑ɨk uˈralsʲci n
allocco degli Urali
(ornitologia, ornitologiczny) Strix uralensis, duży ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;

puszczyk zwyczajny n
allocco
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;

puszka ˈpuʃka n
lattina barattolo scatola
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;
pisside
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne na hostie;

puszka Pandory ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ n
vaso di Pandora
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) pojemnik uwalniający nieszczęścia, plagi

puszyć się jak paw ˈpuʃɨʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈpaf v
darsi delle arie
zachowywać się zarozumiale, dumnie

puzon n
trombone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

puzzle ˈpuzlɛ n
puzzle
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek;

puścić w niepamięć ˈpuɕʨ̑iʥ̑ vʲ‿ɲɛˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ v
seppellire
zapomnieć, uznać coś za niebyłe

pycha ˈpɨxa interjection
squisito
…służący do wyrażenia zachwycenia nad smakiem czegoś

pycha ˈpɨxa n
superbia orgoglio alterigia boria fierezza
nadmierne przekonanie o własnej doskonałości

pylnik ˈpɨlʲɲik n
teca
(botanika, botaniczny) część pręcika kwiatowego zawierająca pyłek;

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
vittoria di Pirro
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pysk pɨsk n
ceffo
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.)
(zoologia, zoologiczny) przednia część głowy zwierzęcia, część trzewioczaszki

pyskować pɨˈskɔvaʨ̑ v
grugnire
(potocznie, potoczny) wykłócać się, dyskutować w ordynarny sposób

pysoń smukły n
zerro
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Spicara smaris Linnaeus, gatunek niewielkiej ryby słonowodnej z rodziny śródkolcowatych;

pyszny ˈpɨʃnɨ adj
delizioso
bardzo smaczny
superbo
pełen pychy

pytajny adj
interrogativo
wyrażający pytanie, mający jego charakter lub występujący w nim

pytanie pɨˈtãɲɛ n
domanda
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji
zagadnienie, problem

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
domanda retorica interrogazione retorica
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
chiedere domandare
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pytel ˈpɨtɛl n
frullone
(technologia, technika, techniczny) worek z muślinu do przesiewania mąki;

pyton ˈpɨtɔ̃n n
pitone
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny pytonów

pyton tygrysi n
pitone delle rocce indiano pitone moluro
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z gatunku pyton tygrysi (1.1)
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Python molurus Linnaeus, gatunek węża z rodziny pytonów;

pójść do Canossy ˈpujʑʥ̑ ˌdɔ‿kãˈnɔsːɨ v
andare a Canossa
być zmuszonym do ukorzenia się przed przeciwnikiem

pójść do łóżka ˈpujʑʥ̑ dɔ‿ˈwuʃka v
andare a letto
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) odbyć (z kimś) stosunek płciowy

półautomatyczny adj
semiautomatico
częściowo samoczynny

półbóg ˈpuwbuk n
semidio
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika

półfinalista n
semifinalista
uczestnik półfinału w zawodach sportowych lub konkursie

półfinał n
semifinale
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półgłosem puwˈɡwɔsɛ̃m adv
con un filo di voce fra i denti
o mówieniu niegłośno, przyciszonym głosem

półka ˈpuwka n
scaffale palchetto mensola
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półkole n
semicerchio emiciclo
(geometria) półokrąg, łuk stanowiący połowę obwodu koła;

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
mezzaluna
Księżyc widziany tylko w części nie większej niż połowa tarczy
mezzaluna crescente
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);

półkula puwˈkula n
emisfero
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;
emisfero semisfera
(geometria) połowa kuli;

półmetrowy ˌpuwmɛˈtrɔvɨ adj
di mezzo metro
mierzący pół metra

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
mezzanotte
godzina 24:00
nord settentrione
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północnoafrykański ˌpuwnɔʦ̑nɔafrɨˈkãj̃sʲci adj
nordafricano
dotyczący Afryki Północnej, dziejący się w Afryce Północnej

północnoamerykański adj
nordamericano
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej

północnoeuropejski adj
nordeuropeo
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną

północnoirlandzki adj
nordirlandese
związany z Irlandią Północną, dotyczący Irlandii Północnej

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
nordcoreano
odnoszący się do Korei Północnej

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
settentrionale nordico nord
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
nord-est
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
nord-ovest
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półnuta n
minima metà
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca połowę całej nuty;

półokrągły adj
semitondo
w kształcie półokręgu, mający łukowate wygięcie

półotwarty ˌpuwɔtˈfartɨ adj
semiaperto
taki, który jest otwarty częściowo, trochę

półoś ˈpuwɔɕ n
semiasse
(geometria) połowa osi niektórych krzywych geometrycznych
(mechanika) wał, który przenosi napęd mechanizmu różnicowego samochodu na koło napędowe;

półpasiec puwˈpaɕɛʦ̑ n
herpes zoster fuoco di Sant'Antonio
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;

półprosta n
semiretta
(geometria) każda z części prostej przedzielonej punktem umieszczonej na niej, wraz z tym punktem;

półprzezroczysty adj
traslucido semitrasparente
niezupełnie przezroczysty, częściowo przezroczysty

półroczny adj
semestrale
trwający pół roku

półton ˈpuwtɔ̃n n
semitono
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym;

półtora puwˈtɔra numeralFraction
uno e mezzo
jeden/jedno i pół

półwysep puwˈvɨsɛp n
penisola
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

półwyspowy adj
peninsulare
odnoszący się do półwyspu, związany z półwyspem

później ˈpuʑɲɛ̇j adv
dopo più tardi poi
stopień wyższy od późno

późny ˈpuʑnɨ adj
inoltrato
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów
tardi
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa

pączek ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
bombolone
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;

pączkowanie n
gemmazione
(rzeczownik odczasownikowy) od pączkować

pączkować v
gemmare
(biologia, biologiczny) rozmnażać się przez pączkowanie

pąk pɔ̃ŋk n
gemma bocciolo
zawiązek liścia, pędu lub kwiatu na roślinie;

pęcherz n
vescica
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców

pęcherz moczowy n
vescica urinaria vescica
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu

pęcherzyk jajnikowy pɛ̃w̃ˈxɛʒɨc ˌjäjɲiˈkɔvɨ n
follicolo ovarico
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) pęcherzyk Graafa

pęcherzyk żółciowy n
cistifellea
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;

pęd pɛ̃nt n
getto virgulto
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;
impeto
szybkie posuwanie się naprzód, szybki ruch, szybki bieg

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
pennello
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pędzel do golenia n
pennello da barba
(higiena, higieniczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) pędzel używany do wyrabiania i nakładania pianki podczas golenia

pędzić ˈpɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
correre sfrecciare
poruszać się bardzo szybko w pewnym kierunku

pękać ˈpɛ̃ŋkaʨ̑ v
incrinare spaccare
przestawać być całym na skutek powstania rysy, szczeliny lub otworu
schiattare
(potocznie, potoczny) bać się, odczuwać strach
scoppiare
o czymś naciągniętym, napiętym: rozrywać się, najczęściej na dwie części

pękać z zazdrości v
schiattare d’invidia
(przenośnie, przenośnia) odczuwać silne uczucie zazdrości

pękać ze złości v
schiattare dalla rabbia
(przenośnie, przenośnia) odczuwać silne uczucie złości

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
ombelico
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
cordone ombelicale funicolo ombelicale
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

pęseta n
pinzetta
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

pętla ˈpɛ̃ntla n
capolinea
(motoryzacja) końcowa stacja komunikacji autobusowej lub tramwajowej, na której pojazd zawraca
cappio laccio nodo scorsoio
związany na powrót sznur lub drut
giro della morte
(technologia, technika, techniczny) element kolejki górskiej w kształcie pionowo postawionego okręgu;
looping volo a nastro verticale
(lotnictwo, lotniczy) figura akrobacji lotniczej, wykonywana w płaszczyźnie pionowej w postaci zamkniętej krzywej;

płaca ˈpwaʦ̑a n
salario paga
zarobek, wynagrodzenie za pracę

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
pagare
dawać (przekazywać) pieniądze za coś
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje

płacz pwaʧ̑ n
pianto vagito
wylewanie łez;

płaczliwy adj
facile al pianto
skory do płaczu

płakać ˈpwakaʨ̑ v
piangere
wylewać łzy, ronić łzy

płakać jak bóbr ˈpwakaʨ̑ ˈjaɡ ˈbupr̥ v
piangere a calde lacrime piangere a caldi occhi piangere come un agnello piangere come una fontana
płakać żałośnie, rzewnie

płakać nad rozlanym mlekiem ˈpwakaʨ̑ ˌnad‿rɔzˈlãnɨ̃m ˈːlɛcɛ̃m v
piangere su latte versato
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie

płaski ˈpwasʲci adj
piatto piano
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
bassorilievo
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła

płaskostopie n
piede piatto
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień;

płaskowyż pwaˈskɔvɨʃ n
altopiano tavolato
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;

płaskoziemiec n
terrapiattista
(neologizm) osoba przekonana o tym, że Ziemia ma płaski kształt

płaszcz pwaʃʧ̑ n
mantello manto
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;

płaszcz Ziemi ˈpwaʒʤ̑ʲ ˈʑɛ̃mʲi n
mantello terrestre
(geologia, geologiczny) strefa między skorupą ziemską a jądrem Ziemi;

płaszczka ˈpwaʃʧ̑ka n
razza
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim;

płaszczyk ˈpwaʃʧ̑ɨk n
copertura crosta mantello velame velo
(przenośnie, przenośnia) pozór

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
piano
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa;

płat pwat n
lobo
(anatomia, anatomiczny) płaska wyodrębniona część narządu wewnętrznego

płatek ˈpwatɛk n
petalo
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
fiocco di neve
struktura kryształów śniegu

płatnerz ˈpwatnɛʃ n
armoraro
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca zbroi, tarcz i hełmów;

płatność ˈpwatnɔɕʨ̑ n
pagamento
efekt, akt płacenia dokonywany w wyznaczonym terminie

płaz pwas n
anfibio
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych;
rettile
(obraźliwie) (przenośnie, przenośnia) człowiek płaszczący się

płciowy ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ adj
sessuale
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci

płetwal n
balenottera
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Balaenoptera Lacépède, rodzaj ssaków wodnych z rodziny płetwalowatych;

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
sommozzatore
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą

płeć pwɛʨ̑ n
sesso
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płeć piękna ˈpwɛʨ̑ ˈpʲjɛ̃ŋkna n
gentil sesso bel sesso
(peryfrastyczny) kobiety

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
fertilità fecondità
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę

płodozmian pwɔˈdɔzmʲjãn n
rotazione agraria
(rolnictwo, rolniczy) system gospodarki rolnej ustalający z góry na wiele lat stałą rotację upraw;

płodzić v
procreare
powodować powstanie istoty żywej poprzez akt zapłodnienia

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
fiamma vampa
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płotka ˈpwɔtka n
rutillo
(ichtiologia, ichtiologiczny) płoć
scartina uomo da poco
(przenośnie, przenośnia) osoba niewiele znacząca

płotkarka pwɔtˈkarka n
ostacolista
sportsmenka, która uprawia bieg przez płotki

płotkarz ˈpwɔtkaʃ n
ostacolista
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający bieg przez płotki

płowy ˈpwɔvɨ adj
falbo fulvo
żółty z odcieniem szarego

płoć pwɔʨ̑ n
rutilo
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rutilus rutilus Linnaeus, niewielka srebrzysta ryba eurazjatycka;

płucny adj
polmonare pneumonico
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
polmone
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

płucoserce n
macchina cuore-polmone
(medycyna, medyczny) urządzenie podtrzymujące krążenie krwi podczas operacji na otwartym sercu;

pług pwuk n
aratro
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płukać ˈpwukaʨ̑ v
gargarizzare sciacquare
czyścić, myć coś pod czystą, bieżącą wodą

płyn pwɨ̃n n
liquido
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

płyn Lugola n
reattivo di Lugol
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;

płyn do mycia naczyń n
detersivo per i piatto
(chemia, chemiczny) płynny środek czyszczący używany podczas zmywania naczyń

płynnie adv
fluidamente
w sposób płynny, sprawnie

płynność finansowa ˈpwɨ̃nːɔɕʨ̑ ˌfʲĩnãw̃ˈsɔva n
liquidità finanziaria
(ekonomia, ekonomiczny) zdolność do terminowego realizowania zobowiązań;

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
liquido fluido scorrevole
będący płynem
scorrevole
odznaczający się harmonijnym rytmem, swobodny, bez błędów, zahamowań

płynąć pod prąd v
andare contro corrente
(przenośnie, przenośnia) przeciwstawiać się panującym zwyczajom, poglądom itp., opierać się czemuś
nuotare contro corrente
(dosłownie) płynąć w kierunku przeciwnym do nurtu rzeki

płynąć z prądem v
seguire la corrente
(przenośnie, przenośnia) postępować zgodnie z ogólnie przyjętą opinią, podporządkowywać się, ulegać panującym zwyczajom, poglądom itp.

płyta ˈpwɨta n
disco
krążek służący do przechowywania muzyki lub danych

płyta długogrająca n
LP long play long playing
analogowa płyta gramofonowa grająca około 25 minut po obu stronach;

płyta gramofonowa n
disco fonografico disco grammofonico
płyta z tworzywa sztucznego z zapisanym spiralnie w postaci rowka analogowym nagraniem dźwiękowym;

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
scheda madre
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;

płyta winylowa n
vinile
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) płaski krążek wykonany z różnych materiałów z zapisanym nagraniem dźwiękowym

płytki ˈpwɨtʲci adj
basso poco profondo
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki
superficiale
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony głębszych wartości; banalny

pływaczka pwɨˈvaʧ̑ka n
nuotatrice
forma żeńska od: pływak

pływak ˈpwɨvak n
galleggiante
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy
nuotatore
(sport, sportowy) człowiek (zwłaszcza sportowiec) zajmujący się pływaniem

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
nuotare
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

quad kwɔt n
quad
(motoryzacja) pojazd terenowy podobny do motocykla na czterech kołach;

quadriennale n
quadriennale
(sztuka) impreza artystyczna odbywająca się co cztery lata lub trwająca cztery lata

quadrivium n
quadrivio
(historia, historyczny, historycznie) (edukacja, edukacyjny) poziom wyższy kształcenia w średniowieczu obejmujący m.in. nauki matematyczne

quiz kwiz n
quiz
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

rabarbar raˈbarbar n
rabarbaro
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna łodyga rabarbaru (1.1)

rabat ˈrabat n
sconto
obniżka ceny

rabata raˈbata n
aiuola
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wąska grządka kwiatowa obramowująca trawnik

rabdomioliza ˌrabdɔ̃mʲjɔˈlʲiza n
rabdomiolisi
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych spowodowany rozpadem mięśni;

rabin ˈrabʲĩn n
rabbino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rabinat n
rabbinato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd rabina
siedziba urzędującego rabina

raca ˈraʦ̑a n
razzo
pirotechniczne źródło światła, zwykle także i dymu, zdatne do dzierżenia w ręku

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
lokum
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachunek raˈxũnɛk n
conto
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową
kwit zawierający rozliczenie należności za towar lub usługę, zawierający sumę końcową
stan majątku lub kapitału wyrażony liczbowo (wartość, ilość) jako rezultat działalności finansowej lub gospodarczej
conto calcolo
obliczenie matematyczne

rachunki raˈxũŋʲci n
aritmetica
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) (edukacja, edukacyjny) matematyka jako przedmiot w początkowym okresie nauczania

racica raˈʨ̑iʦ̑a n
unghia fessa
(zoologia, zoologiczny) kopyto zwierząt parzystokopytnych, stanowiące rogową okrywę ostatniego członu trzeciego i czwartego palca;

racjonalność ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
razionalità
cecha tego, co racjonalne

racjonalny ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
razionale
opierający się na logicznym rozumowaniu

raczkować raʧ̑ˈkɔvaʨ̑ v
gattonare
(potocznie, potoczny) o niemowlętach: poruszać się podpierając się na rękach i kolanach; chodzić na czworaka

raczyć ˈraʧ̑ɨʨ̑ v
degnare
łaskawie zechcieć coś zrobić, być łaskawym coś zrobić (często (ironicznie))

rad rat n
radio radium
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
consiglio
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
consiglio suggerimento
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
riunione seduta
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem

radar ˈradar n
radar
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;

radio ˈradʲjɔ n
radio
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych

radioaktywność n
radioattività
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
radioattivo
związany z radioaktywnością

radiologia ˌradʲjɔˈlɔɟja n
radiologia
(fizyka, fizyczny) nauka o promieniotwórczości i promieniowaniu rentgenowskim
(medycyna, medyczny) dział medycyny wykorzystujący do diagnostyki i leczenia promieniowanie rentgenowskie;

radiologiczny adj
radiologico
dotyczący radiologii

radiometr n
radiometro
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;

radiometria n
radiometria
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych;

radioodbiornik ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik n
radioricevente
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego;

radiosłuchacz n
radioascoltatore radioauditore
człowiek słuchający audycji radiowych; słuchacz radia

radiosłuchaczka n
radioascoltatrice radioauditrice
kobieta słuchająca audycji radiowych; słuchaczka radia

radiotelefon n
radiotelefono
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów za pomocą fal radiowych;

radiotelegrafista ˌradʲjɔtɛlɛɡraˈfʲista n
radiotelegrafista
pracownik, który obsługuje radiotelegraf, przekazuje i odbiera radiotelegramy

radioteleskop n
radiotelescopio
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radioterapeuta n
radioterapista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie radioterapii

radioterapeutyczny adj
radioterapeutico
(medycyna, medyczny) związany z radioterapią, dotyczący radioterapii

radioterapia ˌradʲjɔtɛˈrapʲja n
radioterapia
(medycyna, medyczny) leczenie za pomocą promieniowania jonizującego;

radiowy raˈdʲjɔvɨ adj
radiofonico
związany z radiem, charakterystyczny dla radia, przekazywany przez radio

radon ˈradɔ̃n n
radon rado
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radosny raˈdɔsnɨ adj
allegro gioioso festante festoso giulivo
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny

radość ˈradɔɕʨ̑ n
gioia allegria
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykalizm n
radicalismo
postawa polegająca na bezkompromisowym dążeniu do zmian postrzeganych za jedyne słuszne

radykalnie ˌradɨˈkalʲɲɛ adv
radicalmente
w sposób radykalny, nagły, zasadniczy, skrajny, gruntowny

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
radicale
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań

radło n
assolcatore
(rolnictwo, rolniczy) najprostsze i najstarsze narzędzie do spulchniania gleby bez odwracania skiby

rafa ˈrafa n
scoglio scogliera
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;

rafa koralowa ˈrafa ˌkɔraˈlɔva n
barriera corallina
rafa powstała z nagromadzenia pozostałości organizmów morskich, głównie szkieletów korali

rafaelowski adj
rafaelliano
dotyczący życia i twórczości Raffaella Santiego, charakterystyczny, typowy dla Rafaela lub jego twórczości, taki jak u Rafaela

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
raffineria
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
raffinare
poddawać procesowi rafinacji

raj raj n
paradiso
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
paradiso fiscale rifugio fiscale
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;

rajstopy rajˈstɔpɨ n
collant
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia;

rak rak n
cancro
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
gambero cancro
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;
rampone
(sport, sportowy) każdy z pary kolców alpinistycznych zakładanych na buty;

rakieta raˈcɛta n
razzo missile
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;

rakieta śnieżna n
ciaspola ciaspa
nakładka na but pozwalająca chodzić po śniegu bez zapadania się;

rakietowy ˌracɛˈtɔvɨ adj
missilistico
związany z rakietą (pociskiem lub pojazdem)

rakotwórczość n
cancerogenicità
(medycyna, medyczny) przyczynianie się do zachorowania na raka

rakotwórczy adj
cancerogeno
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka

rama ˈrãma n
ambito limite
określona umowna granica czegoś
cornice
oprawa obrazu, lustra lub szyby
telaio
(technologia, technika, techniczny) stelaż do którego dopięte są części urządzenia
zwykle prostokątne umocowanie do rozpięcia lub podwieszenia czegoś

ramię ˈrãmʲjɛ n
braccio
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę

ramię w ramię ˈrãmʲjɛ ˈv‿rãmʲjɛ adv
fianco a fianco
razem, wspólnie, realizując wspólny cel
gomito a gomito
równo, bez różnicy w odległości

ramowy adj
complessivo normativo preliminare
ogólnie zarysowany

ramówka n
palinsesto
układ programu radiowego lub telewizyjnego, zestaw audycji radiowych i programów telewizyjnych nadawanych o określonych porach;

rana ˈrãna n
ferita lesione
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

ranić ˈrãɲiʨ̑ v
ferire
zadać ranę
trafiggere
(przenośnie, przenośnia) sprawiać komuś przykrość; urażać czyjeś uczucia

rankiem adv
di mattina
wcześnie rano

ranny ˈrãnːɨ adj
ferito
taki, który ma ranę
mattutino del mattino mattinale
mający miejsce o poranku; taki, który występuje na początku dnia

rano ˈrãnɔ adv
mattina mattino
wcześnie w ciągu dnia

rap rap n
rap
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl w muzyce;

rapallski adj
rapallese
związany z Rapallem, dotyczący Rapalla

rapier ˈrapʲjɛr n
stocco
długa, prosta i obosieczna broń biała z koszem osłaniającym dłoń;

raport ˈrapɔrt n
rapporto referto
szczegółowe sprawozdanie

rapsod n
rapsodia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) podniosły, żałobny poemat;
rapsodo
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie

rarytas raˈrɨtas n
ghiottoneria leccornia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rzecz bardzo smaczna, przysmak
rarità
rzecz rzadko spotykana, osobliwa

raróg ˈraruk n
falco sacro
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug

raróg górski ˈraruɡ ˈːursʲci n
lanario
(ornitologia, ornitologiczny) Falco biarmicus, gatunek ptaka z rodziny sokołowatych;

raróg zwyczajny ˈraruɡ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
falco sacro
(ornitologia, ornitologiczny) Falco cherrug, gatunek eurazjatyckiego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych;

rasa ˈrasa n
razza
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasista raˈɕista n
razzista
zwolennik rasizmu

rasistka raˈɕistka n
razzista
zwolenniczka rasizmu

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
razzista
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu

rasizm ˈraɕism̥ n
razzismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

ratrak ˈratrak n
gatto delle nevi
(motoryzacja) pojazd gąsienicowy wykorzystywany do ubijania śniegu na trasach narciarskich

ratunek raˈtũnɛk n
aiuto soccorso
pomoc w niebezpieczeństwie
salvezza scampo
uniknięcie niebezpieczeństwa

ratusz ˈratuʃ n
municipio comune
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;

ratyfikacja n
ratifica
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

ratyfikować v
ratificare
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy

ravioli n
ravioli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj małych włoskich pierogów;

rawenka n
ravennate
mieszkanka Rawenny; kobieta z tego miasta

raweńczyk n
ravennate
mieszkaniec Rawenny; osoba z tego miasta

raweński adj
ravennate
odnoszący się do Rawenny, związany z Rawenną

raz na jakiś czas adv
una volta ogni tanto
powtarzając się od czasu do czasu

raz na sto lat ˈras na‿ˈstɔ ˈlat adv
a ogni morte di papa
bardzo rzadko

razem ˈrazɛ̃m adv
insieme
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie

razić ˈraʑiʨ̑ v
abbacinare abbagliare
o świetle: drażnić oczy nadmierną jasnością, jaskrawością

rdest n
poligono
(botanika, botaniczny) Polygonum L., roślina o drobnych kwiatach z rodziny rdestowatych;

rdest ptasi ˈrdɛst ˈptaɕi n
correggiola
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach leczniczych;

rdza rʣ̑a n
ruggine
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;

rdzeniowy rʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
midollare
(botanika, botaniczny) dotyczący rdzenia, tkanki miękiszowej w łodydze
dotyczący rdzenia

rdzeń kręgowy n
midollo spinale
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
reazione
(chemia, chemiczny) proces polegający na przejściu jednych substancji w inne;
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki

reakcja katalityczna rɛˈakʦ̑ʲja ˌkatalʲiˈtɨʧ̑na n
reazione catalitica
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna odbywająca się z udziałem katalizatora

reakcjonista ˌrɛakʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
reazionario sanfedista
(pejoratywnie, pejoratywny) przeciwnik jakichkolwiek zmian społecznych i politycznych

reaktor rɛˈaktɔr n
reattore
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;

reaktor katalityczny rɛˈaktɔr ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ n
convertitore catalitico marmitta catalitica
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin;

reaktywacja n
riattivazione
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) ponowienie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powrót artysty na scenę po długim okresie nieobecności w branży

reaktywność n
reattività
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest reaktywne; cecha tych, którzy są reaktywni

reaktywować v
riattivare
sprawiać, że ktoś lub coś staje się ponownie aktywne

realgar n
realgar
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;

realistka ˌrɛaˈlʲistka n
realista
forma żeńska od: realista

realizacja ˌrɛalʲiˈzaʦ̑ʲja n
realizzazione
doprowadzenie do wykonania czegoś
spieniężenie papierów wartościowych lub innych dóbr
wykonany utwór, film lub przedstawienie

realizować ˌrɛalʲiˈzɔvaʨ̑ v
realizzare
wcielać w życie, urzeczywistniać coś

reanimacja n
rianimazione
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania

rebelia rɛˈbɛlʲja n
ribellione
zbrojny bunt przeciwko istniejącej władzy

rebeliant rɛˈbɛlʲjãnt n
ribelle
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy;

rebetiko n
rebetiko
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

rebus n
rebus
zagadka przedstawiona za pomocą rysunków oraz pojedynczych liter tworzących zaszyfrowane hasło;

recenzja rɛˈʦ̑ɛ̃w̃zʲja n
recensione
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
recessione
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego

recesyjny ˌrɛʦ̑ɛˈsɨjnɨ adj
recessivo
(przymiotnik) od recesja (gospodarcza)

rechotać rɛˈxɔtaʨ̑ v
gracidare
o żabie: wydawać charakterystyczny głos

recydywa n
recidiva
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powrócenie do wsześniejszego procederu przez skazanego;

recydywista n
recidivo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępca powracający do ponownego popełniania wykroczenia

recykling n
riciclaggio
wykorzystanie odpadów technologicznych i surowców wtórnych w przemyśle;

recytacja n
recitazione
wydeklamowanie utworu literackiego

recytatyw ˌrɛʦ̑ɨˈtatɨf n
recitativo
deklamacyjna część opery, oratorium, itp., przypominająca mowę

recytować v
recitare
wygłaszać z pamięci utwór literacki

reda ˈrɛda n
rada
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;

redakcja n
redazione
praca osoby kierującej zespołem, który opracowuje i wydaje czasopismo, dzieło zbiorowe
instytucja lub jej dział, który zajmuje się opracowywaniem publikacji, np. czasopism lub książek
miejsce w którym pracują dziennikarze, redaktorzy
wersja tekstu po redakcji (1.1)
zmiana w tekście po redakcji (1.1)
redazione stesura
czynność poprawiania, korygowania tekstu pod względem merytorycznym i stylistycznym

redaktor rɛˈdaktɔr n
redattore
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych

redemptorysta n
redentorista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Alfonsa Marię Liguoriego;

reducent n
decompositore
(ekologia, ekologiczny) organizm heterotroficzny, który rozkładając i redukując substancje organiczne powoduje ich mineralizację

redukować v
licenziare
likwidować etaty pracownicze
ridurre
powodować zmniejszenie czego

reelekcja n
rielezione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
refettorio
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków;

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
referendum plebiscito
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

referować ˌrɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
riferire
zdawać raport, relację z czegoś; przedstawiać coś w formie referatu, sprawozdania

refleksja n
riflessione
(psychologia, psychologiczny) głębsze zastanowienie się

reformatorski adj
riformatore
(podniośle) dotyczący reformowania albo reformatora

reformować v
riformare
dokonywać reformy

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
periodo refrattario
(fizjologia, fizjologiczny) okresowa niewrażliwość na bodźce komórek pobudliwych (a także błon komórkowych wypustek tych komórek) po przejściu potencjału czynnościowego;
rifrazione
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;

regeneracja n
rigenerazione
odzyskiwanie zdrowia, sprawności, równowagi psychicznej itp.

region ˈrɛɟɔ̃n n
regione
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
regionale di da regione
(przymiotnik) od region

regulacja n
regolamento
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obejmowanie czego przepisami prawa, normami
regolazione
podejmowanie działań w celu poprawy funkcjonowania lub przywrócenia czegoś

regulamin n
regolamento
(administracja) zbiór przepisów obowiązujących w danym miejscu, wśród członków jakiejś grupy

regulować ˌrɛɡuˈlɔvaʨ̑ v
mettere a punto regolare
(technologia, technika, techniczny) nastawiać przyrząd, mechanizm, urządzenie tak, aby działały w pożądany sposób
regolare
ustalać reguły, zasady
dozować ilość, moc czegoś
kierować ruchem, obrotem czegoś

reguła rɛˈɡuwa ˈrɛɡuwa n
regola
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór zasad obowiązujących w danym zakonie;
regola norma
zasada, według której należy postępować

rehabilitacja ˌrɛxabʲilʲiˈtaʦ̑ʲja n
riabilitazione
(książkowy) przywrócenie dobrego imienia, dobrej opinii, oczyszczenie z zarzutów
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw;

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
reincarnazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;

reja n
antenna pennone
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poziome drzewce żaglowca;

rejestr ˈrɛjɛstr̥ n
registro
spis danych, wykaz, lista

rejestrować v
registrare intestare
wprowadzać do rejestru, wpisywać na listę

rejonowy adj
regionale rionale zonale
związany z rejonem, obowiązujący w pewnym rejonie

rejs n
crociera
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego

rekin ˈrɛcĩn n
squalo pescecane
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;

reklama rɛkˈlãma n
pubblicità annuncio
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;

reklamowy ˌrɛklãˈmɔvɨ adj
pubblicitario
związany z reklamą, dotyczący reklamy; będący reklamą; służący reklamie

rekluza n
reclusa
(kościelny) (dawniej, dawny) zakonnica żyjąca na stałe we własnej celi zakonnej;

rekolekcje n
ritiro esercizi spirituali
w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną;

rekolekcjonista n
predicatore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: głoszący rekolekcje

rekolektant n
esercitante
(kościelny) uczestnik rekolekcji

rekolektantka n
esercitante
uczestniczka rekolekcji

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
raccomandazione
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
raccomandare
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś

rekonesans n
ricognizione perlustrazione
(wojskowość, wojskowy) rozpoznanie stanowisk i sił nieprzyjaciela na jakimś terenie

rekonstrukcja n
ricostruzione rinnovo
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana

rekonwalescencja n
convalescenza
okres, w którym chory powraca do zdrowia
powrót do zdrowia po przebytej chorobie

rekord ˈrɛkɔrt n
record primato
najlepszy wynik;

rekreacyjny adj
ricreativo
dotyczący rekreacji, aktywnego wypoczynku

rekrut ˈrɛkrut n
arruolato recluta
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska;

rekrutacja ˌrɛkruˈtaʦ̑ʲja n
reclutamento
(wojskowość, wojskowy) nabór żołnierzy do służby wojskowej
przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;

rekrutka n
recluta
kobieta powołana do służby mundurowej

rekrutować ˌrɛkruˈtɔvaʨ̑ v
arruolare coscrivere
prowadzić nabór, zaciąg do wojska; brać rekruta

relacja rɛˈlaʦ̑ʲja n
relazione
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów

relatywistyczny adj
relativistico
(filozofia, filozoficzny) oparty na relatywizmie
(fizyka, fizyczny) związany z teorią względności

relatywizacja n
relativizzazione
(filozofia, filozoficzny) traktowanie czegoś jako rzeczy względnej, czynienie czegoś relatywnym

religia rɛˈlʲiɟja n
religione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
religioso
dotyczący religii, opisujący religię
postępujący zgodnie z zasadami religii

relikwia n
reliquia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;

relikwiarz rɛˈlʲikfʲjaʃ n
reliquiario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;

remake n
remake
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;

remedium n
rimedio
(książkowy) sposób na polepszenie sytuacji
(książkowy) lek na schorzenie

remilitaryzacja ˌrɛ̃mʲilʲitarɨˈzaʦ̑ʲja n
riarmo rimilitarizzazione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowne uzbrajanie się państwa, w którym wcześniej zakazano zbrojeń

remis ˈrɛ̃mʲis n
pareggio
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta

ren rɛ̃n n
renio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;
renna
(zoologia, zoologiczny) renifer

renesans n
rinascimento
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl charakterystyczny dla Europy przełomu XV i XVI wieku

renesansowy ˌrɛ̃nɛsãw̃ˈsɔvɨ adj
rinascimentale
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
renna
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
rinomanza
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś

renomowany adj
rinomato
mający renomę, szeroko rozpowszechnioną dobrą opinię, cieszący się uznaniem

reorganizacja n
riorganizzazione rimodulazione
ponowna organizacja

repatriant n
rimpatriato
(książkowy) osoba powracająca zza granicy, gdzie przebywała niedobrowolnie

reperkusja n
ripercussione
negatywne następstwo

reperować v
riparare
przywracać stan użyteczności rzeczy uszkodzonej

repertuar ˌrɛpɛrˈtu<sup>w</sup>ar n
programma
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) druk z programem instytucji kultury na dany okres
repertorio
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów grany w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów opanowanych przez danego artystę
(przenośnie, przenośnia) zestaw typowych zachowań, (i tym podobne, i temu podobne)

reportaż n
reportage
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

represja rɛˈprɛsʲja n
repressione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych

reprezentacja ˌrɛprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
rappresentanza rappresentazione
grupa osób, które występują w czyimś imieniu

reprymenda ˌrɛprɨ̃ˈmɛ̃nda n
riprensione sgridata tirata d'orecchi
nagana, upomnienie, admonicja

republika rɛˈpublʲika n
repubblica
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo posiadające ustrój republiki (1.1)

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
repubblica delle banane
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

republikanin n
repubblicano
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu

reputacja ˌrɛpuˈtaʦ̑ʲja n
reputazione riputazione
opinia o kimś, dobre imię

resentyment ˌrɛsɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt n
risentimento
skrywany żal lub uraza

respekt ˈrɛspɛkt n
rispetto
szacunek, poważanie

respektować v
rispettare
brać pod uwagę, mieć wzgląd na coś lub na kogoś, przestrzegać czegoś w swoim postępowaniu

respirator ˌrɛspʲiˈratɔr n
respiratore
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;

responsorialny adj
responsoriale
wykonywany na przemian przez kantora i lud

responsorium n
responsorio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów;

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
restauro
(budownictwo) odnowienie, odbudowanie
ristorante
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;

restrykcja n
restrizione
(książkowy) ograniczenie praw

resztka ˈrɛʃtka n
avanzo resto rimasuglio scampolo
pozostałość do wyrzucenia

retinoid n
retinoide
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna kwasowa witaminy A, lek zewnętrzny regulujący rozwój naskórka i stan gruczołów łojowych

retoryka n
retorica
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)

retroaktywny adj
retroattivo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz

retsina n
retsina
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;

return ˈrɛturn n
ribattuta
(sport, sportowy) odbicie piłki serwisowej w tenisie

reumatolog ˌrɛwmaˈtɔlɔk n
reumatologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób reumatycznych
reumatologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka reumatologii

reumatologia ˌrɛwmatɔˈlɔɟja n
reumatologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami reumatycznymi kości i stawów;

reumatologiczny adj
reumatologico
(medycyna, medyczny) związany z reumatologią, dotyczący reumatologii

reumatyk n
reumatico
osoba cierpiąca na reumatyzm

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
reumatismo
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;

rewanż n
rivincita
(sport, sportowy) powtórne spotkanie dające sposobność odegrania się

rewia n
varietà rivista
widowisko rozrywkowe o bogatej oprawie scenograficznej

rewizja n
modifica
ponowne rozpatrzenie pewnych poglądów, teorii, dokumentów itp. i dokonanie w nich zmian
perquisizione
(kryminologia, kryminologiczny) ogół działań, których celem jest znalezienie dowodów domniemanego przestępstwa lub wykroczenia
revisione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji jako następstwo odwołania od orzeczeń sądu niższej instancji

rewolta rɛˈvɔlta n
rivolta
zbrojny spisek, bunt

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
rivoluzione
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rewolucja francuska ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja frãnˈʦ̑uska n
rivoluzione francese prima rivoluzione francese
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;

rewolucjonista ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
rivoluzionario rivoluzionaria
uczestnik lub zwolennik rewolucji

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɨ adj
rivoluzionario
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
revolver rivoltella pistola a tamburo
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben;

rezerwa n
riserva
zapas czegoś

rezerwat przyrody n
riserva naturale area naturale protetto
(ekologia, ekologiczny) obszarowa forma ochrony przyrody w Polsce;

rezerwowy n
riserva riservista
(sport, sportowy) gracz, który oczekuje na ewentualną zmianę poza boiskiem

rezjański adj
resiano
związany z Rezją, dotyczący Rezji ((oficjalnie) Resia, gmina we Włoszech)

rezjański n
resiano
dialekt rezjański języka słoweńskiego

rezolucja ˌrɛzɔˈluʦ̑ʲja n
risoluzione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowa uchwała podjęta w wyniku obrad

rezultat rɛˈzultat n
risultato esito
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania

rezygnować ˌrɛzɨɡˈnɔvaʨ̑ v
rinunciare farsene una ragione prendere d'atto
odstępować od czegoś, zrzec się czegoś z własnej woli

reżim n
regime
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
regista
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej;

reżyserować v
dirigere
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej

riksza ˈrʲikʃa n
risciò jinrikisha rickshaw ricsciò ricsiò ricsò
dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka

rimiński adj
riminese
związany z Rimini, dotyczący Rimini

risotto rʲiˈsɔtːɔ n
risotto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu;

ritardando adv
ritardando
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stopniowo zwalniając tempo gry

ro rɔ n
rho
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ;

robak ˈrɔbak n
verme baco
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;

rober ˈrɔbɛr n
rubber
(termin karciany) część gry w brydża lub wista zakończona podliczeniem punktów

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
fare
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan

robić dobrą minę do złej gry ˈrɔbʲiʥ̑ ˈdɔbrɔ̃w̃ ˈmʲĩnɛ dɔ‿ˈzwɛj ˈɡrɨ v
fare un buon viso a cattivo gioco
udawać, że wszystko jest w porządku, mimo że sytuacja przedstawia się źle

robić furorę idiom
far faville
wprawiać otoczenie w zachwyt, odnosić sukces

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
fare di una mosca un elefante
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robić z muchy słonia ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿muxɨ ˈswɔ̃ɲa v
fare di una mosca un elefante
(rzadki, rzadko używany) wyolbrzymiać coś, mówić o czymś z przesadą

robot ˈrɔbɔt n
robot
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robota rɔˈbɔta n
lavoro daffare
(potocznie, potoczny) zespół czynności podejmowanych w celu wykonania czegoś

robotniczy ˌrɔbɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
operaio
dotyczący robotników

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
operaio lavorante lavoratore bracciante manovale
pracownik wykonujący pracę fizyczną

rock rɔk n
rock
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
anniversario
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

rocznicowy adj
anniversario
odnoszący się do rocznicy, związany z rocznicą

roczny ˈrɔʧ̑nɨ adj
annuale
trwający przez rok
obejmujący czas roku

rodaczka n
compatriota connazionale
kobieta należąca do ta samej narodowości, pochodząca z tego samego obszaru

rodak n
connazionale compatriota
człowiek pochodzący z tego samego narodu

rododendron ˌrɔdɔˈdɛ̃ndrɔ̃n n
rododendro
(botanika, botaniczny) różanecznik

rodowy adj
ancestrale
dotyczący rodu (klanu, rodziny)

rodowód n
lignaggio genealogia
dzieje rodu, wewnętrzne powiązania i graficzne przedstawienie go
origine
początek, z którego coś lub ktoś się wywodzi

rodyjski rɔˈdɨjsʲci adj
di Rodi rodiese rodio rodiota
dotyczący Rodosu, związany z Rodosem, pochodzący z Rodosu

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
genere
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
genere sesso
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;
genere specie tipo
typ, odmiana, gatunek

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
genere maschile
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj nijaki ˈrɔʣ̑aj ɲiˈjäci n
genere neutro
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
femminile genere femminile
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
articolo
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzajnik nieokreślony rɔˈʣ̑ajɲic ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
articolo indeterminativo
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby)

rodzajnik określony rɔˈʣ̑ajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
articolo determinativo
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych

rodzajowy adj
generico
związany z rodzajem, dotyczący rodzaju

rodzic ˈrɔʥ̑iʦ̑ n
genitore genitrice
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
genitore genitori
ojciec i matka

rodziciel n
genitore
(dawniej, dawny) obecnie (podniośle) lub (żartobliwie) ten który zrodził lub rodzi

rodzicielka n
genetrice genitrice
ta która zrodziła lub rodzi;

rodzicielski adj
parentale patrio
związany z rodzicielstwem

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
famiglia
rodzice wraz z ich dziećmi
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju;

rodzina językowa rɔˈʥ̑ĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
famiglia linguistica
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;

rodzinka n
famigliola
(zdrobniale) od: rodzina

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
generare produrre
(botanika, botaniczny) o roślinach, ziemi: wydawać plon
partorire dare alla luce procreare
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat
nascere sbocciare
(przenośnie, przenośnia) powstawać, brać początek
nascere venire al mondo
przychodzić na świat

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
roentgenio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogacjonista ˌrɔɡaʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
rogazionista
zakonnik ze Zgromadzenia Księży Rogacjonistów Serca Jezusowego;

rogal ˈrɔɡal n
cornetto salato
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo w kształcie półksiężyca;

rogówka n
cornea
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej;

rogówkowy adj
corneale
(anatomia, anatomiczny) związany z rogówką, dotyczący rogówki

roić v
pullulare brulicare
występować licznie

rok rɔk n
anno
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok kalendarzowy n
anno civile
odstęp czasu między godz. 00:00 1 stycznia a godz. 24:00 31 grudnia tego samego roku

rok po roku adv
ogni anno
w każdym roku, każdego roku

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
anno bisestile
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rok w rok adv
ogni anno
w każdym roku, każdego roku

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
anno luce
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;

rokoko n
roccocò rococò
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;

rokokowy adj
roccocò rococò
(sztuka) związany z rokoko, dotyczący rokoko

rokosz ˈrɔkɔʃ n
ammutinamento
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;

rola ˈrɔla n
parte
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora
ruolo
funkcja, odpowiedzialność

rolka ˈrɔlka n
rotolo
szpula, tuba z czymś na nią nawiniętym
zwinięty papier

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
agricoltura
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
agricolo
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim

rolnik ˈrɔlʲɲik n
contadino agricoltore agricultore
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

rolny ˈrɔlnɨ adj
agricolo
związany z uprawą roli, pola

romanizować ˌrɔ̃mãɲiˈzɔvaʨ̑ v
romanizzare
rozpowszechniać języki i kulturę romańską; w czasie panowania imperium rzymskiego: narzucać podbitej ludności język łaciński i rzymską kulturę

romans ˈrɔ̃mãw̃s n
tresca amorazzo
związek miłosny osób niebędących parą małżeńską

romansz ˈrɔ̃mãw̃ʃ n
romancio
(językoznawstwo, językoznawczy) język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia;

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
romantico
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm

romański adj
romanico
(sztuka) związany z europejskim stylem architektonicznym z X-XIII wieku
romanzo
wywodzący się ze starożytnej kultury rzymskiej lub z nią związany

romb rɔ̃mp n
rombo
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

romeo n
casanova dongiovanni romeo
zalotnik

rondel ˈrɔ̃ndɛl n
tegame
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) względnie płytki garnek z rączką lub uchami;

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
rotonda rotatoria
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy;

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
petrolio
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropieć v
suppurare essudare
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
ascesso
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

ropociąg rɔˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
oleodotto
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu ropy naftowej

roponośny ˌrɔpɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
petrolifero
o terenach, skałach itp. zawierający złoża ropy naftowej

ropowica ˌrɔpɔˈvʲiʦ̑a n
flemmone
(medycyna, medyczny) zapalenie ropne w obrębie luźnej tkanki łącznej jakiejś okolicy ciała

ropuch n
rospo
(potocznie, potoczny) samiec ropuchy

ropucha rɔˈpuxa n
rospo
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

rosa ˈrɔsa n
rugiada
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosiczka n
rosolida
(botanika, botaniczny) Drosera L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny rosiczkowatych;

rosnąć jak grzyby po deszczu v
crescere come funghi
powstawać szybko, nieoczekiwanie, pojawiać się w dużej liczbie

rosolis n
rosolio
(spożywczy) słodka wódka lub likier aromatyzowany płatkami róży, niekiedy również innymi składnikami;

rosyjska ruletka rɔˈsɨjska ruˈlɛtka n
roulette russa
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
russo
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
russo
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;

roszada rɔˈʃada n
arrocco
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;

roszować rɔˈʂɔ.vat͡ɕ v
arroccare
(szachy, pojęcie szachowe) wykonywać roszadę

roszponka rɔʃˈpɔ̃nka n
valerianella
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, niebieskich kwiatach i liściach o łopatkowym kształcie tworzących rozetę; wykorzystywana jako warzywo;

rosół ˈrɔsuw n
brodo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;

rosły adj
alto ben crescere grande
słusznej budowy i wzrostu

rotacja rɔˈtaʦ̑ʲja n
rotazione
ruch obrotowy, obrót
(poligrafia) drukowanie za pomocą maszyny rotacyjnej
(potocznie, potoczny) zmiana, zastępowanie rzeczy lub ludzi
(rolnictwo, rolniczy) cykl płodozmianu

rotyczny adj
rotico
(językoznawstwo, językoznawczy) cechujący się wymawianiem głoski [r]

rower ˈrɔvɛr n
bicicletta bici
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rower górski ˈrɔvɛr ˈɡursʲci n
rampichino mountain bike
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;

rozarium n
rosaio
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród lub jego część przeznaczona do hodowli róż;

rozbieg ˈrɔzbʲjɛk n
rincorsa
(sport, sportowy) krótki bieg przed próbą sportową albo ćwiczeniem gimnastycznym

rozbierać rɔzˈbʲjɛraʨ̑ v
smantellare
rozkładać na części, rozmontowywać
svestire
zdejmować ubranie z kogoś lub czegoś

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
discrepanza divario
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
naufrago
osoba ocalała z katastrofy statku;

rozbić ˈrɔzbʲiʨ̑ v
sgominare
(książkowy) pokonać nieprzyjaciela w walce, rozproszyć siły nieprzyjaciela
spaccare
uderzeniem, uderzeniami rozłupać coś na części, na kawałki

rozbrajający ˌrɔzbrajäˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
disarmante
(przenośnie, przenośnia) wzbudzający sympatię, ujmujący prostotą, naiwnością

rozbój ˈrɔzbuj n
ruberia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) napad bandycki w celu ograbienia;

rozcieńczać v
diluire
(chemia, chemiczny) zmniejszać stężenie roztworu, dodając rozpuszczalnik

rozcinać v
tagliare fendere
tnąc, dzielić całość na części

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
delusione crepacuoure disinganno
niespełnienie oczekiwań

rozczarować ˌrɔʃʧ̑aˈrɔvaʨ̑ v
deludere
zawieść kogoś, nie spełnić czyichś oczekiwań; sprawić, że ktoś jest zawiedziony, rozczarowany

rozczochrany ˌrɔʃʧ̑ɔxˈrãnɨ adj
scapigliato
taki, który ma włosy w nieładzie

rozczłonkowywać v
dividere smembrare
rozdzielać na człony

rozdrabniać v
sminuzzare
dzielić na drobne części
spezzettare
dzielić na poszczególne części

rozdrażnienie ˌrɔzdraʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
esasperazione
nieprzyjemne uczucie, wynikłe z przemęczenia lub przykrej sytuacji

rozdroże rɔzˈdrɔʒɛ n
bivio crocicchio
miejsce, w którym droga, ścieżka, szlak rozgałęzia się

rozdzielać rɔʑˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
dividere erogare
dokonywać podziału na części
erogare
rozdawać, dystrybuować coś między grupę ludzi lub zwierząt
rozgraniczać różne sprawy, kwestie, rzeczy
różnić ludzi w określonych kwestiach, powodować ich duchowy podział
sprawiać, że różne osoby przestają się kłócić, bić itp.

rozdzielnia n
cabina elettrica
pomieszczenie, budynek lub teren, gdzie następuje rozdział energii elektrycznej na obwody;

rozdzierać v
lacerare
drąc, dzielić na części

rozebrać rɔˈzɛbraʨ̑ v
smantellare
zlikwidować jakąś konstrukcję, usuwając kawałek po kawałku
smontare scomporre
rozłożyć na części, rozmontować
spogliare svestire
zdjąć ubranie z kogoś lub czegoś
spogliarsi svestirsi
zdjąć z siebie ubranie

rozedma n
enfisema
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;

rozejm n
armistizio tregua cessate il fuoco
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozeta rɔˈzɛta n
rosone
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;
(architektura, architektoniczny) ornament o układzie koncentrycznym, w kształcie stylizowanego rozwiniętego kwiatu, także centralna kompozycja ozdabiająca plafon lub sufit

rozgałęziać v
ramificare
rozdzielać na kilka biegnących w różnych kierunkach odnóg

rozgniewany adj
arrabbiato
taki, który wyraża wzbierający gniew

rozgniewać v
arrabbiare
wywołać u kogoś gniew
arrabbiarsi adirarsi
zacząć odczuwać narastający gniew

rozgoryczać v
amareggiare esasperare
wywoływać uczucie rozczarowania, rozgoryczenia

rozgromić v
falcidiare mettere in fuga mettere in rotta sbaragliare
aspekt dokonany od: rozgramiać

rozgrywać v
disputare
prowadzić grę z założeniem uzyskania rozstrzygnięcia

rozgrzewka rɔzˈɡʒɛfka n
riscaldamento
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń przed treningiem służąca przygotowaniu organizmu do wysiłku;

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
stella marina stella di mare
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozjazd ˈrɔzʲjast n
deviatoio
miejsce, w którym rozchodzą się tory wraz z jego oprzyrządowaniem;

rozjemca rɔzʲˈjɛ̃mʦ̑a n
paciere riconciliatore
sędzia, którego zadaniem jest rozstrzygnięcie sporu, pogodzenie wrogich sobie stron

rozkaz ˈrɔskas n
ordine comando
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

rozkazywać v
ordinare comandare intimare
wydawać kategoryczne polecenia

rozkochiwać v
innamorare
wywoływać w kimś uczucie zakochania, miłości do siebie

rozkosz n
voluttà
najwyższy stopień uczucia przyjemności, upojenia, radości

rozkładać rɔsˈkwadaʨ̑ v
decomporre
(biologia, biologiczny) powodować rozkład biologiczny
scindere
(chemia, chemiczny) powodować rozpad chemiczny
smontare smantellare
demontować urządzenie na szereg podzespołów i części

rozleniwianie n
impigrimento
(rzeczownik odczasownikowy) od rozleniwiać

rozlewać krew v
spargere sangue
(przenośnie, przenośnia) używać przemocy i mordować

rozliczny rɔzˈlʲiʧ̑nɨ adj
vario
(książkowy) liczny, który występuje w dużej liczbie i w wielu formach

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
rosmarino
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
parlare chiacchierare
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów

rozmiar ˈrɔzmʲjar n
misura taglia
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości)

rozmokły adj
fracido
taki, który rozmókł; zbyt mocno nasączony płynem

rozmowa rɔzˈmɔva n
conversazione discorso
ustna wymiana zdań

rozmyślać rɔzˈmɨɕlaʨ̑ v
considerare
zastanawiać się nad czymś; długo o czymś myśleć, rozważać coś

rozpacz ˈrɔspaʧ̑ n
disperazione
silne uczucie wyrażające bezsilność i zwątpienie

rozpaczliwy adj
disperato
pełen rozpaczy, wyrażający czyjąś rozpacz

rozpadać v
cadere a pezzi andare in pezzi disfarsi disgregarsi sfaldarsi
ulegać rozpadowi

rozpadlina ˌrɔspaˈdlʲĩna n
crepaccio
(geologia, geologiczny) szeroko rozwarta i często głęboka szczelina powstała w ziemi lub w skale
ragade
(medycyna, medyczny) głęboki linijny ubytek w naskórku i w skórze właściwej, dochodzący do głębszych jej warstw;

rozpieszczać v
viziare
traktować zbyt pobłażliwie

rozpisać v
bandire indire
ogłosić konkurs

rozpoczynać ˌrɔspɔˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
dare il via incominciare intavolare
inicjować coś, dawać początek

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
braghetta sparato
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

rozporządzenie ˌrɔspɔʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
regolamento
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;

rozpowiadać v
dire in giro
dzielić się wiadomościami z wszystkimi

rozpraszać v
disperdere sbaragliare sgominare
powodować rozsypkę, rozejście się, rozrzut na wszystkie strony
sgominare
rozpędzać na wszystkie strony

rozprawa rɔsˈprava n
processo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy

rozpromienić v
illuminare rischiarare
uczynić jaśniejszym, rozświetlić

rozprzestrzenienie n
diffusione
występowanie czegoś w przestrzeni

rozpusta n
dissolutezza pervertimento scostumatezza stravizio
brak moralności w sferze seksualnej

rozpustnik rɔsˈpustʲɲik n
dissoluto libertino scostumato
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna oddający się rozpuście

rozpuszczalność n
solubilità
(chemia, chemiczny) maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100 g rozpuszczalnika: przy określonej temperaturze, ciśnieniu (w przypadku gazów) i rodzaju rozpuszczalnika;

rozpuszczalny adj
solubile
taki, który można rozpuścić

rozpychać się łokciami v
giocare di gomito
dążyć do osiągnięcia celu w sposób bezwzględny, nie licząc się z innymi ludźmi

rozruchy n
sommossa
burzliwe manifestacje i starcia uliczne

rozrywka rɔzˈrɨfka n
divertimento passatempo diporto scacciapensieri sollazzo trattenimento
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi

rozróba rɔzˈruba n
zuffa
(potocznie, potoczny) awantura, bijatyka, skandal

rozróżnialny adj
distinguibile
dający się rozróżnić, odróżnić

rozróżnienie n
distinzione discrimine
odmienne postrzeganie lub traktowanie

rozsadnik n
semenzaio
(rolnictwo, rolniczy) wydzielone miejsce do tworzenia rozsad

rozsiewać v
espandere
siejąc, rozmieszczać na znacznej przestrzeni

rozstaw n
scartamento
(technologia, technika, techniczny) odległość między poszczególnymi, podobnymi częściami układu

rozstęp n
smagliatura
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;

rozsądek rɔsˈːɔ̃ndɛk n
ragione discernimento
intelektualna cecha człowieka oznaczająca umiejętność działania i podejmowania decyzji;

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
giudizioso ragionevole
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny

roztargnienie n
distrazione
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
distratto deconcentrato
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować

roztocz n
acaro
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;

roztocze n
acaro
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny, którego pokarmem są martwe szczątki organiczne

roztopy n
disgelo
(meteorologia, meteorologiczny) czas odwilży i topnienia śniegu
pozza pozzanghera
błoto i kałuże powstałe w skutek odwilży

roztropność n
prudenza
działanie z namysłem

roztropny adj
prudente
kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie

roztrzepany adj
distratto
skłonny do nieuwagi i chaotyczności

roztwór ˈrɔstfur n
soluzione
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozum ˈrɔzũm n
ragione
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
capire comprendere intendere sottintendere
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
assennato ragionevole sensato
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

rozumowanie n
ragionamento raziocinio
wywód myślowy, sposób wnioskowania

rozumować v
ragionare
(psychologia, psychologiczny) rozpatrywać w myślach, wyciągając w tym czasie wnioski

rozwaga rɔzˈvaɡa n
giudizio prudenza
namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem

rozwalić rɔzˈvalʲiʨ̑ v
sfasciare sfondare spaccare
aspekt dokonany od: rozwalać

rozważanie ˌrɔzvaˈʒãɲɛ n
considerazione
(rzeczownik odczasownikowy) od rozważać

rozważać rɔzˈvaʒaʨ̑ v
considerare ponderare contemplare
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując

rozwiedziony adj
divorziato
taki, który się rozwiódł

rozwiedziony n
divorziato
mężczyzna, który się rozwiódł

rozwielitka ˌrɔzvʲjɛˈlʲitka n
dafnia
(zoologia, zoologiczny) organizm planktonowy z rzędu wioślarek (Cladocera), podgromady liścionogów (Phyllopoda)

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
esito risultato
konsekwencja, wynik poszukiwań
parto
poród, przyjście dziecka na świat
soluzione
załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania
(matematyka, matematyczny) wynik

rozwiązywać ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
dirimere
szukać sposobu usunięcia problemu

rozwlekły rɔzˈvlɛkwɨ adj
prolisso ridondante verboso
zawierający nadmiar treści, często niespójnej

rozwodnik n
divorziato
mężczyzna, który się rozwiódł

rozwodowy adj
divorzistico
dotyczący rozwodu

rozwolnienie n
sciolta
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) wydalanie luźnego lub wodnistego stolca

rozwód ˈrɔzvut n
divorzio
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozwódka n
divorziata
kobieta, która się rozwiodła

rozwścieczać v
imbestialire infuriare
doprowadzać do wściekłości

rozwścieczony adj
imbestialito incatto inferocito inviperito stizzito
wyrażający przypływ wściekłości

rozładować ˌrɔzwaˈdɔvaʨ̑ v
disinnescare
(przenośnie, przenośnia) zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację
scaricare
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem
rozpakować coś, opróżnić z ładunku

rozłam n
spaccatura
utrata jedności

rościć v
arrogarsi
zgłaszać prawa, pretensje do czegoś

roślina rɔɕˈlʲĩna n
pianta
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślina doniczkowa n
pianta da vaso
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ozdobna roślina sadzona w rozmaitych naczyniach i uprawiana we wnętrzach mieszkalnych lub biurowych

roślina zielna n
pianta erbacea
(botanika, botaniczny) (zobacz) ziele;

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
vgetazione
wszystkie rośliny danego terenu

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
vegetale
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pochodzenia roślinnego (1.1), pozbawiony produktów odzwierzęcych

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
erbivoro fitofago
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny

rośliny telomowe n
embriofito
(botanika, botaniczny) (systematyka) Embryophyta, grupa roślin o różnej randze systematycznej w zależności od ujęcia, rośliny lądowe;

rtęciowy r̥tɛ̃ɲˈʨ̑ɔvɨ adj
mercurico
(chemia, chemiczny) dotyczący rtęci, związany z rtęcią

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
mercurio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubel ˈrubɛl n
rublo
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

rubid ˈrubʲit n
rubidio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubin ˈrubʲĩn n
rubino
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;

ruch rux n
movimento
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
gest, ruszenie częścią ciała
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego

ruchliwy adj
vivace movente
będący w nieustannym ruchu

rudera ruˈdɛra n
catapecchia stamberga
stary, zniszczony, walący się budynek

rudy ˈrudɨ adj
fulvio
o człowieku lub zwierzęciu: mający rude (1.1) włosy (sierść)

rudzik ˈruʥ̑ik n
pettirosso
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

rufa ˈrufa n
poppa
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;

ruganie n
bacchettamento sgridamento
(rzeczownik odczasownikowy) od rugać

rugby ˈraɡbɨ ˈruɡbɨ n
rugby
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

rugować v
soppiantare
wypierać, zastępować coś czymś innym

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
crollo rovina sfacelo sfascio tracollo
upadek, np. rodziny, instytucji, zdrowia
rovina rudere
mocno zniszczona, opuszczona konstrukcja, zwykle budowla

ruja ˈruja n
estro
(zoologia, zoologiczny) okres wzmożonego popędu płciowego u samic niektórych ssaków

rujnować rujˈnɔvaʨ̑ v
rovinare sconciare
burzyć, niszczyć, doprowadzać do ruiny

rukiew wodna n
crescione d'acqua
(botanika, botaniczny) Nasturtium officinale W. T. Aiton, jadalna roślina z rodziny kapustowatych;

rum rũm n
rum
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
camomilla
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

rumieniec n
rossore
czasowe różowe zabarwienie policzków

rumsztyk n
rumsteak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stek z mięsa wołowego;

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
romeno rumeno
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
romeno rumeno
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;

rundi n
kirundi rundi urundi
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie;

runiczny adj
runico
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący run, związany z runami

rupieć ˈrupʲjɛ̇ʨ̑ n
cianfrusaglia ciarpa
stary, zepsuty przedmiot

rura ˈrura n
tubo condotto
przewód do transportu płynów;

rusiński adj
ruteno
związany z Rusinami

rusofil ruˈsɔfʲil n
filorusso
(książkowy) człowiek oddany sprawom związanym z Rosją, sympatyk Rosjan

rustykalny ˌrustɨˈkalnɨ adj
rusticale rusticano
(książkowy) o wiejskim charakterze (mówiąc o przedmiotach, budynkach itp.)
rustico rusticale
(historia, historyczny, historycznie) wiejski

rusycyzm ruˈsɨʦ̑ɨsm̥ n
russicismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka rosyjskiego;

rusyfikacja ˌrusɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
russificazione
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej;

ruszt ruʃt n
graticola alare
część urządzenia do spalania (pieca lub kotła), a także grilla, pod którą umieszcza się paliwo

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
ponteggio impalcatura
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

ruszyć z kopyta ˈruʃɨʨ̑ s‿kɔˈpɨta v
partire in quarta
przystąpić do czegoś od razu, coś zaczęło się natychmiast

ruten ˈrutɛ̃n n
rutenio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford n
rutherfordio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

rutyna ruˈtɨ̃na n
rutina
(biochemia, biochemiczny) flawonoid pochodzenia roślinnego;

rwandyjski rvãnˈdɨjsʲci adj
ruandese
odnoszący się do państwa Rwanda

rwetes n
baccano putiferio scalpore schiamazzo
(potocznie, potoczny) hałas w połączeniu z bieganiną

ryba ˈrɨba n
pesce
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

rybak ˈrɨbak n
pescatore
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybitwa rɨˈbʲitfa n
sterna
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

ryboflawina ˌrɨbɔflaˈvʲĩna n
riboflavina
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

rybołów zwyczajny n
falco pescatore
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;

rybołówstwo n
pesca
gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb;

rycerstwo n
cavalleria
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
cavaliere
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

ryczeć ˈrɨʧ̑ɛʨ̑ v
belare frignare
o ludziach: wydawać donośny głos płacząc, śpiewając lub śmiejąc się
ruggire
o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos

rydwan ˈrɨdvãn n
biga
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

ryft n
rift
(geologia, geologiczny) rów tektoniczny o znacznej długości i głębokości;

ryjówka n
toporagno
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju ryjówek (1.1)

rylec n
bulino stilo
(technologia, technika, techniczny) wąskie, wydłużone narzędzie, zwykle stalowe i osadzone na drewnianej oprawce, służące do rytowania lub pisania
stilo
(historia, historyczny, historycznie) starożytny przyrząd do pisania na tabliczkach

rymować rɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
rimare
tworzyć rymy

ryno-
rino-
pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z nosem

rynologia n
rinoiatria rinologia
(medycyna, medyczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) diagnostyka i leczenie chorób nosa oraz zatok przynosowych;

rysa n
graffiatura
podłużny ślad, wgłębienie po zadrapaniu powierzchni

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
disegnare
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
disegnatore
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysunek rɨˈsũnɛk n
disegno
(sztuka) (edukacja, edukacyjny) (architektura, architektoniczny) dziedzina sztuk plastycznych przedstawiająca kształty i położenie w przestrzeni za pomocą linii kreślonej tuszem, kredką, ołówkiem itp.
disegno vignetta
to, co zostało narysowane;
forma linea
(książkowy) kontur, kształt czegoś

rysunek techniczny n
disegno tecnico
(technologia, technika, techniczny) rysunek zawierający informacje o działaniu, wykonaniu elementów oraz montażu przedstawianego obiektu;

rysunki rɨˈsũnʲci n
lezione di disegno
(przestarzałe, przestarzały) lekcja plastyki w szkole

ryt n
incisione
(sztuka) rycina
(sztuka) rysunek wyryty w twardym materiale
rito
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z obrządków w rodzinie liturgicznej;
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj system wtajemniczeń w wolnomularstwie

rytmicznie adv
ritmicamente
w sposób rytmiczny, zgodnie z rytmem

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
rituale
związany z rytuałem, dotyczący rytuału

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
rituale
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
rivale sfidante
osoba, która konkuruje w czymś

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzaʦ̑ʲja n
rivalità
ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie
rivalità competizione combattimento gara gareggiamento
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka

rywalizować v
competere disputare
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

ryzosfera n
rizosfera
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;

ryzykant rɨˈzɨkãnt n
rompicollo scapestrato scavezzacollo
ktoś lubiący podejmować ryzyko

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
rischio
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

ryzykować ˌrɨzɨˈkɔvaʨ̑ v
avventurare rischiare
podejmować ryzyko; działać, licząc się z możliwością niekorzystnego zakończenia
mettere a repentaglio mettere a rischio
narażać coś cennego na utratę

ryć rɨʨ̑ v
grufolare
kopać, robić doły w ziemi

ryś rɨɕ n
lince
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryś euroazjatycki n
lince eurasiatica lince europea
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx lynx Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Europie i Azji;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ryś euroazjatycki (1.1)

ryś iberyjski n
lince pardina
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx pardinus Temminck, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w enklawach na Półwyspie Iberyjskim;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ryś iberyjski (1.1)

ryś kanadyjski n
lince canadese
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx canadensis Kerr, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkującego Alaskę, Góry Skaliste i Krainę Wielkich Jezior;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ryś kanadyjski (1.1)

ryś rudy n
lince rossa
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku rysi rudych (1.1)

ryż rɨʃ n
riso
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

rzadko ˈʒatkɔ adv
raramente di rado
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

rzecz ʒɛʧ̑ n
cosa
wytwór materialny, przedmiot

rzecz gustu ˈʒɛʤ̑ ˈɡustu idiom
questione di gusti
zwrot wyrażający, że coś jest zależne od czyichś upodobań, od tego, co komuś się podoba

rzeczka ˈʒɛʧ̑ka n
fiumicello
(zdrobniale) mała rzeka

rzeczniczka n
portavoce
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję

rzecznik n
portavoce
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;

rzeczny ˈʒɛʧ̑nɨ adj
fluviale
odnoszący się do rzeki, związany z rzeką

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
sostantivo nome
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczownik własny ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲiɡ ˈvwasnɨ n
nome proprio
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego

rzeczownikowo adv
sostantivamente
w sposób właściwy rzeczownikowi

rzeczownikowy adj
di sostantivo sostantivale
(gramatyka) odnoszący się do rzeczownika, związany z rzeczownikiem

rzeczowy adj
concreto
dotyczący treści (a nie strony formalnej)

rzeczoznawca n
perito
osoba wydająca orzeczenia w sprawach dotyczących jego kompetencji, a niejasnych dla innych

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
realtà
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
realistyczność, świat realny

rzeczywisty ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
reale
mający miejsce naprawdę

rzeczywiście ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ adv
effettivamente infatti difatti
zgodnie z rzeczywistością, naprawdę, faktycznie

rzeka ˈʒɛka n
fiume rivo
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzekomy adj
preteso sedicente
niebędący takim, za jakiego się go uważa

rzemień n
correggia cinghia
pasek z odpowiednio wyprawionej grubej skóry używany do wiązania, mocowania czegoś;

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
artigiano
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzepa n
rapa
(botanika, botaniczny) roślina z podgatunku rzepy (1.1)

rzepka n
rotula
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzesza ˈʒɛʃa n
folla
mnóstwo, duża liczba ludzi

rzezimieszek ˌʒɛʑĩˈmʲjɛʃɛk n
brigante malandrino
(książkowy) złodziej, rabuś, bandzior

rześki adj
fresco
pełen orzeźwienia, świeżości
fresco vivace
pełen chęci do działania
vivace
świadczący o wigorze, gotowości do działania

rzeź ʒɛɕ n
carneficina bagno di sangue strage mattanza eccidio scempio
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)

rzeźba ˈʒɛʑba n
rilievo
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) ukształtowanie terenu;
scultura
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
scultore
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
macello mattatoio ammazzatoio scannatoio
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
beccaio
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) kat, oprawca
macellaio
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) nieudolny chirurg
macellaio beccaio
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
crescione
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
ravanello
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;

rzucać ˈʒuʦ̑aʨ̑ v
scagliare gettare buttare avventare
wywoływać chwilowy lot przedmiotu
scaraventarsi
zrobić coś ze sobą, skierować się gwałtownie w jakimś kierunku

rzucać kłody pod nogi v
mettere i bastoni tra le ruote
usilnie i z rozmysłem komuś przeszkadzać

rzucać mięsem ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈmʲjɛ̃w̃sɛ̃m v
bestemmiare smadonnare
(potocznie, potoczny) przeklinać, używać wulgaryzmów, zwłaszcza dosadnych

rzucać słowa na wiatr ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈswɔva na‿ˈvʲjatr̥ v
parlare al vento
zapowiadać, obiecywać coś, czego się nie zrealizuje

rzucić okiem v
adocchiare dare una occhiata
spojrzeć przelotnie, przez krótką chwilę, aby coś sprawdzić lub pobieżnie zaznajomić się z czymś

rzucić w diabły ˈʒuʨ̑iʥ̑ ˈv‿dʲjabwɨ v
mandare al diavolo
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający chęć porzucenia czegoś nagle, pozbycia się kogoś, czegoś

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
calcio di rigore rigore
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
lancio del martello
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
calcio d'angolo corner
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska;

rzygacz ˈʒɨɡaʧ̑ n
gargolla
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
rigettare
(grubiański, grubiańsko) wymiotować

rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
romano
mieszkaniec Rzymu

rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
romana
mieszkanka Rzymu (miasta)

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
romano
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
romano romanesco
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rzymskokatolicki adj
cattolico romano
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego

rząd ʒɔ̃nt n
fila sfilza
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego
governo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
ordine
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;

rząd marionetkowy ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ n
stato fantoccio
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
governativo
związany z rządem, wywodzący się z rządu

rządy n
governo potere regime
sprawowanie władzy, władanie

rządzić ˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
governare
sprawować władzę, panować
kierować czymś, zarządzać
spadroneggiare
postępować według swojej woli, upodobania

rzępolić ʒɛ̃mˈpɔlʲiʨ̑ v
schitarrare strimpellare
(lekceważąco, lekceważący) grać nieumiejętnie na jakimś instrumencie, zwłaszcza strunowym

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
ciglio ciglia
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;
lenticchia d'acqua
(botanika, botaniczny) Lemna L., rodzaj roślin unoszący się na powierzchni wody;

ród rut n
famiglia casato ceppo schiatta semenza stirpe
duża, wielopokoleniowa rodzina

róg ruk n
angolo
miejsce styku dwóch ulic
canto cantone
miejsce styku krawędzi jakiegoś przedmiotu
corno
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕʨ̑i idiom
cornucopia
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕʨ̑i n
cornucopia
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) ułamany róg kozy Amaltei nieustannie napełniający się płodami ziemi; atrybut bóstw greckich i rzymskich: Dionizosa, Ejrene, Fortuny, Plutona, Plutosa, Tyche oraz emblemat bogactwa i dostatku;

równanie ruvˈnãɲɛ n
equazione
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

równanie stanu ruvˈnãɲɛ ˈstãnu n
equazione di stato
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;

również ˈruvʲɲɛʃ particle
anche
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
equatore
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równik niebieski n
equatore celeste
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;

równina ruvʲˈɲĩna n
pianura tavoliere
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równina aluwialna ruvʲˈɲĩna ˌːluˈvʲjalna n
piana alluvionale pianura alluvionale
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych;

równinny adj
pianeggiante
będący równiną

równo ˈruvnɔ adv
esattamente
dokładnie

równoboczny adj
equilatero
(geometria) mający wszystkie boki równe

równoczesny adj
simultaneo
odbywający się w tym samym czasie

równocześnie ˌruvnɔˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
al contempo contemporaneamente in contemporanea
w tym samym czasie; jednocześnie

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
parallelamente
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
parallelogramma parallelogrammo
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;

równoleżnik n
parallelo
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
equinozio
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równonoc jesienna ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ʲ jɛ̇ˈɕɛ̃nːa n
equinozio d'autunno
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔʣ̑ vʲjɔˈsɛ̃nːa n
equinozio di primavera
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;

równonocny adj
equinoziale
(astronomia, astronomiczny) związany z równonocą, dotyczący równonocy

równoramienny adj
isoscele
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości

równorzędność n
uguaglianza
cecha tego, co równorzędne, mające taką samą wartość jak coś innego

równouprawnienie n
egualità uguaglianza ugualità
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
equilibrio bilico
stabilny stan jakiegoś układu

równoważny adj
equivalente equiparabile equipollente
mający równe znaczenie, równą wartość

równoważyć v
bilanciare equilibrare
utrzymywać w równowadze

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
uguaglianza parità
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)

róż ruʃ n
fard belletto
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery;

róża ˈruʒa n
rosa
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;

róża dzika ˈruʒa ˈʥ̑ika n
rosa canina
(botanika, botaniczny) Rosa canina L., gatunek rośliny z rodziny różowatych; krzew dziko rosnący o złożonych, ostro ząbkowanych, zielonych liściach, kolczastych łodygach i pięciopłatkowych, różowych lub białawych kwiatach oraz wydłużonych, czerwonych owocach;

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
rosario coroncina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
differenza
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
differenza dislivello
to, czym się coś od czegoś różni

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
diversità varietà
cecha tego, co jest różnorodne

różnorodny ˌruʒnɔˈrɔdnɨ adj
vario variegato
składający się z wielu różnych, czasem przeciwstawnych elementów

różowy ruˈʒɔvɨ adj
rosa
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

różyca ruˈʒɨʦ̑a n
erisipeloide pseudoerisipela
(medycyna, medyczny) groźna dla ludzi zakaźna choroba świń wywoływana przez Erysipelothrix rhusopathiae, włoskowca różycy;

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
rosolia rubeola
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

rąbać ˈrɔ̃mbaʨ̑ v
tagliuzzare
ścinać przy pomocy siekiery, topora lub maczety

rączka ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
manico
uchwyt, rękojeść

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
alza le mani mani in alto
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
asciugamano
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręczny ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
a mano
dostosowany do noszenia w rękach
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny
wykonany ręką, rękami; powstały z pracy rąk (bez użycia maszyn)

rędzina n
rendzina
(geologia, geologiczny) płytka gleba powstająca na skałach wapiennych;

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
mano
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
manica
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
guanto manopola muffola
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

rękojeść rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕʨ̑ n
manico
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania;

rękopiśmienny adj
manoscritto
pisany ręcznie

rżeć rʒɛʨ̑ v
nitrire
o koniu: wydawać charakterystyczny głos

rżnąć głupa ˈrʒnɔ̃ɲʥ̑ ˈɡwupa v
fare lo gnorri
(pejoratywnie, pejoratywny) z premedytacją udawać brak doświadczenia, niewiedzę w celu wprowadzenia kogoś w błąd

sabat ˈsabat n
sabba
(ludowy) tajemny zlot czarownic

sabotaż saˈbɔtaʃ n
sabotaggio ostruzionismo
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sad sat n
frutteto
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe;

sad jabłoniowy n
meleto
(rolnictwo, rolniczy) sad, w którym rosną jabłonie

sadomasochistyczny adj
sadomasochistico
związany z sadomasochizmem i sadomasochistami

sadownik n
frutticoltore
osoba, która uprawia sad

sadysta n
sadico
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadyzm n
sadismo
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera

sadzawka n
laghetto piscina stagno
nieduży, otwarty i płytki zbiornik wodny wykopany w ziemi;

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
piantare
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła

sadzonka saˈʣ̑ɔ̃nka n
piantina
(botanika, botaniczny) fragment rośliny, z którego może wyrosnąć cała roślina
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu

saffloryt n
safflorite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady arsenków, arsenek kobaltu;

saharyjski ˌsaxaˈrɨjsʲci adj
sahariano
odnoszący się do Sahary, związany z Saharą

sajgonka sajˈɡɔ̃nka n
involtino
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami;

sajmiri wiewiórcza n
saimiri scimmia scoiattolo
(zoologia, zoologiczny) Saimiri sciureus Linnaeus, rodzaj ssaka naczelnego z rodziny płaksowatych;

sakralny saˈkralnɨ adj
sacrale
związany z kultem religijnym

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
sacramento
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

sakrament namaszczenia n
sacramento dell'unzione
(zobacz) namaszczenie chorych;

sakramentalia n
sacramentale
(kościelny) przedmioty lub czynności ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów;

sakramentarz n
sacramentario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
sassofono saxofono
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;
(potocznie, potoczny) muzyk grający na saksofonie (1.1), saksofonista

saksofonista ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista n
sassofonista saxofonista
muzyk, który gra na saksofonie

saksofonistka ˌsaksɔfɔ̃ˈɲistka n
sassofonista saxofonista
kobieta, która gra na saksofonie

saksoński saˈksɔ̃j̃sʲci adj
sassone
dotyczący Saksonii, związany z Saksonią

salamandra ˌsalãˈmãndra n
salamandra
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salamandra plamista n
salamandra pezzata
(herpetologia, herpetologiczny) Salamandra salamandra Linnaeus, jaszczurka o krępym ciele i czarnym ubarwieniu z żółtymi plamami, z wilgotną i błyszczącą skórą;

salami saˈlãmʲi n
salame
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

salaterka ˌsalaˈtɛrka n
insalatiera
naczynie służące do podawania jedzenia (najczęściej sałat, owoców)

salerneński adj
salernitano
związany z Salerno, dotyczący Salerno

saletyn n
salettiano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez bpa Philiberta de Bruillarda;

saletynka n
salettiana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z żeńskiej gałęzi zakonu założonego przez bpa Philiberta de Bruillarda

salezjanin n
salesiano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko;

salezjanka n
salesiana
zakonnica ze zgromadzenia salezjańskiego;

salicki adj
salico
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dotyczący prawa ustanowionego przez Franków Salickich, w szczególności prawa dziedziczenia
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący jednego z odłamu Franków z V w. n.e.

salicyl saˈlʲiʦ̑ɨl n
salicile
(chemia, chemiczny) grupa funkcyjna lub rodnik 2-hydroksybenzylowy pochodzący od kwasu salicylowego

salicylan n
salicilato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu salicylowego;

salicyna n
salicina
(chemia, chemiczny) związek organiczny występujący w korze wierzby, mający właściwości przeciwzapalne i przeciwgorączkowe;

salina saˈlʲĩna n
salina
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;

salmonelloza n
salmonellosi
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

salomonowy wyrok ˌsalɔ̃mɔ̃ˈnɔvɨ ˈvɨrɔk n
giudizio salomonico
decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron

salon ˈsalɔ̃n n
salone sala salotto
główny, dzienny pokój w mieszkaniu

salowa n
inserviente
(medycyna, medyczny) kobieta zatrudniona przez szpital w celu utrzymywania pomieszczeń w czystości

salpingektomia n
salpingectomia
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów

salto ˈsaltɔ n
salto
skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu;

salto mortale n
salto mortale
(książkowy) ryzykowne posunięcie
(sport, sportowy) niebezpieczny skok akrobatyczny połączony z koziołkowaniem

salwatorianin n
salvatoriano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego męskiego zgromadzenia zakonnego, założonego przez Jana Chrzciciela Jordana;

salwatoriański adj
salvatoriano
związany z salwatorianami lub salwatoriankami, dotyczący salwatorianów lub salwatorianek

sam sãm pronoun
da solo solo
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny
solo
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny

samar ˈsãmar n
samario
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samaryjski adj
di Samaria
odnoszący się do Samarii, związany z Samarią

samarytanin n
samaritano
(książkowy) człowiek pełen miłosierdzia, śpieszący z pomocą chorym i potrzebującym

samarytański adj
samaritano
związany z Samarytanami albo Samarią

samba ˈsãmba n
samba
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do samby (1.1)

samica sãˈmʲiʦ̑a n
femmina
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
maschio
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samobieżny adj
semovente
(technologia, technika, techniczny) (o maszynach (i tym podobne, i temu podobne)) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
suicida
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójczy ˌsãmɔˈbujʧ̑ɨ adj
suicida
dotyczący samobójstwa lub samobójcy, mający na celu samobójstwo
grożący niebezpieczeństwem, bardzo śmiały, ryzykowny

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
suicidio
zabicie samego siebie;

samochodowy ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ adj
automobilistico automotive
związany z samochodem, dotyczący samochodu

samochwalstwo n
iattanza
(książkowy) zachwalanie siebie

samochód sãˈmɔxut n
automobile macchina autovettura automezzo
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samochód osobowy sãˈmɔxut ˌɔsɔˈbɔvɨ n
automobile autovettura macchina
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, silnikowy, o dopuszczalnej całkowitej masie do 3500 kg, zdolny do przewożenia do dziewięciu osób i niewielkiego bagażu;

samoczynny ˌsãmɔˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
automatico
działający samoczynnie, bez udziału człowieka

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
vocale
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samogłów n
pesce luna
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;

samokrytyczny adj
autocritico
zdolny do krytycznej oceny samego siebie

samolocik ˌsãmɔˈlɔʨ̑ik n
aeroplanino
(zdrobniale) od: samolot

samolot sãˈmɔlɔt n
aeroplano avio velivolo aereo
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samolub n
egoista
egoista myślący tylko o sobie

samolubny adj
egoistico
charakterystyczny dla samoluba

samoobrona n
autodifesa
(książkowy) obrona samego siebie

samoobsługowy ˌsãmɔːpswuˈɡɔvɨ adj
a self-service
o sklepie, usługach itp.: taki, który nie wymaga personelu obsługującego

samookaleczenie ˌsãmɔːkalɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
autolesione
celowe okaleczenie samego / samej siebie;

samorodny adj
autogeno
wynikający z natury

samosa n
samosa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
solitudine
uczucie braku bliskich osób
życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi

samotny sãˈmɔtnɨ adj
solitario solo schivo
taki, który jest sam, żyje samotnie

samowar sãˈmɔvar n
samovar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samowolny adj
arbitrario
świadczący o samowolnej (1.1) postawie
postępujący według własnej woli, nie licząc się z innymi, z przepisami

samowystarczalny adj
autosufficiente
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby

samowyzwalacz n
autoscatto
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;

samozatrudnienie n
lavoro autonomo
podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną na własny rachunek i odpowiedzialność;

samoświadomość ˌsãmɔɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
autoconsapevolezza autocoscienza
świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości;

samożywność n
autotrofia
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska

samuraj sãˈmuraj n
samurai
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

sandał ˈsãndaw n
sandalo
rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;
(botanika, botaniczny) (zobacz) sandałowiec
(potocznie, potoczny) aromatyczne drewno z drzewa sandałowca

sangwina sãŋɡˈvʲĩna n
sanguigna
miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania;

sangwinaria n
sanguinaria
(botanika, botaniczny) Sanguinaria canadensis L., bylina o grubym kłączu występująca w Ameryce Północnej;

sanidyn n
sanidino
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy krzemianów, KAlSi3O8;

sanie ˈsãɲɛ n
slitta
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

sanitariusz ˌsãɲiˈtarʲjuʃ n
portaferiti
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

sankcja n
sanzione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sankiulota n
sanculotto
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) rewolucjonista francuski wywodzący się z paryskich rzemieślników i robotników;

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
santuario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;

sanskrycki sãw̃sˈkrɨʦ̑ʲci adj
sanscrito
związany z sanskrytem, dotyczący sanskrytu

saper ˈsapɛr n
sminatore
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;

saponina n
saponina
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów;

saprofag n
saprofago
(ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się martwą materią organiczną;

sarabanda n
sarabanda
(choreografia, choreograficzny) żywy taniec hiszpański;

sarangi saˈrãŋʲɟi n
saranghi sarangi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument strunowy;

sardela sarˈdɛla n
acciuga
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;

sardoniczny adj
sardonico
(książkowy) ironiczny, złośliwy

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
sardo
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

sarkastycznie adv
sarcasticamente
w sposób sarkastyczny

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
sarcastico
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkazm ˈsarkasm̥ n
sarcasmo
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

sarkofag sarˈkɔfak n
sarcofago
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarkopenia ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa n
sarcopenia
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni

sarna ˈsarna n
capriolo
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

sarnina sarʲˈɲĩna n
carne di cervo
mięso sarny

saski ˈsasʲci adj
sassone
związany z Saksonią, dotyczący Saksonii

sataniczny adj
satanico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kultem szatanem, dotyczący kultu szatana

sataniczny possessiveAdjective
satanico
należący do szatana

satanista n
satanista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca satanizmu

satanistka n
satanista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni satanizmu

satanistyczny adj
satanico
związany z satanizmem, dotyczący satanizmu

satanizm n
satanismo
kult szatana

satelitarny adj
satellite
(urbanistyka, urbanistyczny) peryferyjny, położony wokół

satrapa n
satrapo
(starożytność) w Persji: zarządca prowincji;

satrapia n
satrapia
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

saturator n
saturatore
urządzenie do saturacji: nasycania wody gazem, np. dwutlenkiem węgla;

satyna saˈtɨ̃na n
satin
(włókiennictwo) bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu;

satyr ˈsatɨr n
satiro
(mitologia grecka) grecki bożek płodności o koźlich nogach;
(przenośnie, przenośnia) rozpustny mężczyzna

satyrowy possessiveAdjective
satiresco
należący do satyra

satyrycznie adv
satiricamente
w sposób satyryczny

satyryczny ˌsatɨˈrɨʧ̑nɨ adj
satirico
związany z satyrą, dotyczący satyry

saudyjski sawˈdɨjsʲci adj
saudita
odnoszący się do Arabii Saudyjskiej (państwa na Półwyspie Arabskim)

sauna ˈsawna n
sauna
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sawanna n
savana
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sałata saˈwata n
lattuga
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych;
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałatka saˈwatka n
insalata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka Caprese n
caprese
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka pochodząca z południowych Włoch, w skład której wchodzą pokrojone w plastry pomidory oraz mozzarella, polane sosem z oliwy lub kremem balsamicznym, udekorowane liśćmi bazylii;

sałatka grecka n
insalata greca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni greckiej, w skład której zwykle wchodzą: grubo pokrojone pomidory i świeże ogórki, czerwona cebula w plastrach, zielona, słodka papryka, oliwa, plaster sera feta i brązowe oliwki;

sałatka szopska n
insalata shopska
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni bułgarskiej, w skład której wchodzą pokrojone w niewielkie kawałki pomidory i świeże ogórki, cebula, papryka, olej roślinny lub oliwa oraz zwykle tarty słony ser szopski;

sałatka ziemniaczana n
insalata di patate
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
scena
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;
(przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
sceneggiatura
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

scenarzysta ˌsʦ̑ɛ̃naˈʒɨsta n
scenarista
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;

scenarzystka ˌsʦ̑ɛ̃naˈʒɨstka n
scenarista
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe

scenografia ˌsʦ̑ɛ̃nɔˈɡrafʲja n
scenografia
plastyczna oprawa widowiska teatralnego, filmu itp., np. dekoracje, rekwizyty, kostiumy

scenograficzny adj
scenografico
związany ze scenografią, dotyczący scenografii

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
scetticismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;

sceptyczny adj
scettico
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

sceptyk ˈsʦ̑ɛptɨk n
scettico
człowiek sceptyczny, wątpiący, niedowierzający

schab sxap n
costata di maiale
(spożywczy) rodzaj mięsa wieprzowego wycinany z okolic kręgosłupa na odcinku piersiowo-lędźwiowym tuszy;

schematyzm n
schematismo
postępowanie lub myślenie schematyczne

schistosomatoza n
schistosomiasi
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
schizofrenia
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schizofreniczny ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
schizofrenico
(medycyna, medyczny) związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom

schizofrenik ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲik n
schizofrenico
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) człowiek cierpiący na schizofrenię

schizoidia ˌsxʲizɔˈ<sup>j</sup>idʲja n
schizoidia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (rzadki, rzadko używany) zaburzenie psychiczne

schlebiać v
adulare lusingare
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś

schludny ˈsxludnɨ adj
lindo
porządny, zadbany, czysty

schnąć v
asciugarsi seccarsi
stawać się suchym; tracić wilgotność
appassire
marnieć z braku wody

schodnia n
passerella
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) schody łączące dwa pokłady na statku

schody ˈsxɔdɨ n
scale scala
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
scala mobile
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

schodzić na psy ˈsxɔʥ̑iʨ̑ na‿ˈpsɨ idiom
andar ai cani
psuć się, zmieniać się na gorsze

scholastycznie adv
scolasticamente
(filozofia, filozoficzny) zgodnie z zasadami scholastyki
na sposób scholastyczny

scholastyczny adj
scolastico
(filozofia, filozoficzny) związany ze scholastyką, odnoszący się do scholastyki

scholastyk n
scolastico
(filozofia, filozoficzny) zwolennik lub przedstawiciel filozofii scholastycznej

scholastyka n
scolastica
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
riparo rifugio ricovero
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

schronisko sxrɔ̃ˈɲiskɔ n
rifugio
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną;
miejsce, w którym można się schronić

schrystianizować v
cristianizzare
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzić chrześcijaństwo

schyłek ˈsxɨwɛk n
fino
okres bliski zakończeniu, stadium końcowe

scjentologia n
scientology
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;

scjentologiczny adj
scientologico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z scjentologią, dotyczący scjentologii

scjentyzm n
scientismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny uznający jedynie nauki przyrodnicze i eksperymentalne za zdolne do poznania i opisania rzeczywistości;

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
temperino coltellino
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;

seaborg ˈsʲibɔrk n
seaborgio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

secesja n
stile liberty stile floreale
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;

sedno ˈsɛdnɔ n
fulcro nocciolo sodo succo
(książkowy) istota czegoś

segregacja n
segregazione
oddzielenie w ramach jednego państwa grup ludzi, (na przykład) ze względu na ich rasę lub religię

segregacja rasowa ˌsɛɡrɛˈɡaʦ̑ʲja raˈsɔva n
segregazione razziale
sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej

seitan n
seitan
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”

sejf sɛjf n
cassaforte
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy

sejm sɛjm n
sejm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z izb parlamentu w Polsce, Litwie i Łotwie;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa parlamentu albo jednej z izb parlamentu

sejsmo-
sismo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drganiami, wstrząsami, w szczególności z trzęsieniami ziemi

sejsmograf n
sismografo
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;

sejsmografia n
sismografia
(geologia, geologiczny) zbieranie danych, odczytów urządzeń (sejsmogramy) i opisów drgań skorupy ziemskiej, a zwłaszcza trzęsień ziemi

sejsmograficzny adj
sismografico
(geologia, geologiczny) związany z sejsmografią, dotyczący sejsmografii lub sejsmografu

sejsmogram n
sismogramma
(geologia, geologiczny) zapis pomiarów wykonanych sejsmografem (sejsmometrem);

sejsmolog n
sismologo
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią
sismologa
(geologia, geologiczny) kobieta naukowiec zajmująca się sejsmologią

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
sismologia
nauka o trzęsieniach ziemi;

sejsmologiczny adj
sismologico
(geologia, geologiczny) związany z sejsmologią, dotyczący sejsmologii

sejsmometr n
sismometro
(technologia, technika, techniczny) główna, pomiarowa część sejsmografu zbudowana na zasadzie wahadła fizycznego;

sejsmoskop n
sismoscopio
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) (dawniej, dawny) najprostsze urządzenie zdolne wykrywać zajście trzęsienia ziemi, a czasami i jego kierunek

sekator sɛˈkatɔr n
cesoie
(ogrodnictwo, ogrodniczy) nożyce o wygiętych ostrzach używane w ogrodzie;

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
segretario
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby

seks sɛks n
sesso
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
sesso orale
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksistowski ˌsɛcɕiˈstɔfsʲci adj
sessista
związany z seksizmem, dotyczący seksizmu; dyskryminujący osoby płci przeciwnej

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
sessismo
dyskryminacja ze względu na płeć;

seksta n
sesta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dźwiękami równa ośmiu lub dziewięciu półtonom;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część oficjum kościelnego odmawiana w południe

sekstant ˈsɛkstãnt n
sestante
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze;

sekstet n
sestetto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na sześć instrumentów lub sześć głosów;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół sześciu muzyków lub śpiewaków;

seksualizacja ˌsɛksu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
sessualizzazione
(psychologia, psychologiczny) proces, w wyniku którego wartościowanie kogoś jest dokonywane z punktu widzenia atrakcyjności seksualnej

seksualnie ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
sessualmente
w sposób dotyczący seksu, seksualności

seksualność n
sessualità
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
sessuale
dotyczący seksu i popędu płciowego

seksuolog ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>ɔlɔk n
sessuologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych
sessuologa
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalistka seksuologii

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
sessuologia
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

seksuologiczny adj
sessuologico
(medycyna, medyczny) związany z seksuologią, dotyczący seksuologii

sekta ˈsɛkta n
setta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii

sekularyzacja ˌsɛkularɨˈzaʦ̑ʲja n
secolarizzazione
(kościelny) przejście osoby duchownej do stanu świeckiego

sekunda sɛˈkũnda n
secondo
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty
(potocznie, potoczny) krótka chwila

sekundant sɛˈkũndãnt n
padrino secondo
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi
secondo
(sport, sportowy) zwłaszcza w pięściarstwie i szachach: doradca i pomocnik zawodnika

sekwens ˈsɛkfɛ̃w̃s n
sequenza
w grach karcianych: posiadanie kilku kolejnych pod względem wartości kart w tym samym kolorze

sekwoja sɛˈkfɔja n
sequoia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;

seldżucki adj
selgiuchide
związany z Seldżukami, odnoszący się do Seldżuków

seledyn n
celadon
blada, delikatna zieleń

seledynowy ˌsɛlɛdɨ̃ˈnɔvɨ adj
celadon verde pallido
mający jasnozielony kolor;

selekcja sɛˈlɛkʦ̑ʲja n
selezione
dobór dokonywany poprzez eliminację

selen ˈsɛlɛ̃n n
selenio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

seleno- sɛˈlɛ̃nɔ
seleno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Księżycem
(chemia, chemiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z selenem

selenografia ˌsɛlɛ̃nɔˈɡrafʲja n
selenografia
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się opisem powierzchni Księżyca;

selenologia ˌsɛlɛ̃nɔˈlɔɟja n
selenologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (astronomia, astronomiczny) nauka o Księżycu

selenowy adj
selenico
dotyczący selenu

seler ˈsɛlɛr n
sedano
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

seligmannit n
seligmannite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków;

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
semantica
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych

semicki sɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
semitico
odnoszący się do Semitów, związany z Semitami, dotyczący Semitów

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
seminario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych

seminarzysta n
seminarista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) student seminarium duchownego

semiologia n
semeiologia semiologia
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział logiki badający znaki;
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe;

semiotyka n
semiotica
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe;

sen sɛ̃n n
sogno
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
sonno dormita
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
letargo
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;

senacki adj
del senato
związany z senatem, odnoszący się do senatu

senat ˈsɛ̃nat n
senato
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;
(edukacja, edukacyjny) kolegialny organ uczelni;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
senatore
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

senatorski adj
senatoriale
związany z senatorem lub senatorami, odnoszący się do senatora lub senatorów

senegalka n
pappagallo del Senegal
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku afrykanka ognistobrzucha;

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
senegalese
odnoszący się do państwa Senegal

senność ˈsɛ̃nːɔɕʨ̑ n
sonnolenza abbiocco sonno
potrzeba snu, pragnienie zaśnięcia

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
insonnolito onirico
dotyczący snu, związany ze snem; trwający lub przeżywany podczas snu
sonnolento
taki, który chce spać; jest śpiący

sensacja n
scalpore
silne wrażenie czy znaczne zainteresowanie spowodowane zaskakującym zdarzeniem

sensacyjny adj
sensazionale
wywołujący sensację

sensualny ˌsɛ̃w̃suˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
sensuale
taki, który jest odbierany za pomocą zmysłów

sentymentalnie ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
sentimentalmente
w sposób sentymentalny

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
sentimentale
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości

separacja n
separazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński

separatysta ˌsɛparaˈtɨsta n
separatista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik separatyzmu; osoba dążaca do oddzielenia się, wyodrębnienia się z jakiejś grupy

separatystyczny ˌsɛparatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
separatista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
separatismo indipendentismo secessionismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
essere bleso parlare con lisca
błędnie wymawiać spółgłoski szczelinowe zębowe i dziąsłowe

sepsa ˈsɛpsa n
sepsi
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej;

ser sɛr n
formaggio cacio
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

seraficzny ˌsɛraˈfʲiʧ̑nɨ adj
serafico
(poetycki, poetycko) anielski, piękny, wzniosły

serafin n
serafino
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej;

seraj n
serraglio
(architektura, architektoniczny) orientalny pałac, rezydencja władcy, zwłaszcza sułtana

serak n
seracco
(geologia, geologiczny) ogromna bryła lodu powstająca w wyniku pękania lodowca;

serbski ˈsɛrpsʲci adj
serbo
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
battaglio
część dzwonu, która uderza w jego ściany i powoduje dźwięk
cuore
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt
(przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś
(przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej
przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości

serce krwawi ˈsɛrʦ̑ɛ ˈkr̥favʲi v
cuore piange
ktoś przeżywa wielki smutek; cierpi psychicznie

serce z kamienia ˈsɛrʦ̑ɛ s‿kãˈmʲjɛ̇̃ɲa n
cuore di sasso
o osobie zimnej, złej, nieczułej, niewzruszonej

sercowaty adj
cuoriforme a forma di cuore
przypominający kształtem serce

sercowy adj
cardiaco
(anatomia, anatomiczny) dotyczący serca jako narządu

serdeczność sɛrˈdɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
affettuosità
czułość
cordialità
życzliwość, serdeczny stosunek

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
cordiale alla mano
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
anulare
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki

serenada n
serenata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym;

serio ˈsɛrʲjɔ adv
sul serio seriamente
poważnie, bez żartów, prawdziwie, szczerze

sernik ˈsɛrʲɲik n
torta di formaggio
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser;

serologia ˌsɛrɔˈlɔɟja n
serologia sierologia
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;

serowar sɛˈrɔvar n
formaggiaio
rzemieślnik wyrabiający sery

serwal sawannowy n
serval
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leptailurus serval Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce, na południe od Sahary;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku serwal sawannowy (1.1)

serwatka n
siero di latte siero
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwetka n
tovagliolo
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

serwilistyczny adj
servile
(książkowy) całkowicie podporządkowany

serwilizm n
servilismo
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności

sesterc n
sesterzio
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;

sezonowo adv
stagionalmente
zgodnie z sezonem

sezonowy ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ adj
stagionale
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy

sfaleryt n
sfalerite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku;

sfera ˈsfɛra n
sfera
strefa, obszar, zwłaszcza działań lub wpływów
przestrzeń okalająca Ziemię
warstwa społeczna lub grupa towarzyska
superficie sferica sfera
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;

sferoidalny adj
sferoidale sferoidico
w kształcie sferoidy

sferyczny sfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
rotondo
mający kształt odcinka sfery
sferico
dotyczący sfery

sfigmomanometr n
sfigmomanometro
(medycyna, medyczny) aparat do mierzenia ciśnienia tętniczego;

sfinks sfʲĩŋks n
Sphynx
(zoologia, zoologiczny) bezwłosa rasa kota;
sfinge
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;

sformułowanie n
dicitura
słowa wyrażające w określony sposób jakąś myśl

sfrustrowany ˌsfrustrɔˈvãnɨ adj
frustrato
taki, który przeżywa frustrację

sgraffito n
sgraffito
(sztuka) technika dekoracyjna (najczęściej ścian) polegająca na tworzeniu ozdobnego wzoru poprzez zdrapywanie warstw tynku;

shinto n
scintoismo shintoismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;

siano ˈɕãnɔ n
fieno
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

sianokosy ˌɕãnɔˈkɔsɨ n
fienagione
(rolnictwo, rolniczy) koszenie łąki i suszenie traw w celu uzyskania siana;
okres, w którym wykonuje się te prace

siara ˈɕara n
colostro
(zoologia, zoologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków;

siarczek srebra n
solfuro d'argento
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra;

siarczyn ˈɕarʧ̑ɨ̃n n
solfito
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego;

siarczyście adv
come un turco
(książkowy) z użyciem wulgaryzmów
con forza
z dużym natężeniem
con fuoco vivacemente
(książkowy) żywo i energicznie

siarka ˈɕarka n
zolfo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
acido solfidrico idrogeno solforato solfuro di diidrogeno
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siarkowy adj
solforico
zrobiony z siarki

siatka ˈɕatka n
rete
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części
rodzaj ażurowej plecionki ze sznurka, drutu, nici
układ krzyżujących się ze sobą linii, np. ulic lub przewodów
zorganizowana grupa ludzi prowadzących tajną działalność
sviluppo
(matematyka, matematyczny) figura powstała z rozłożenia ścian bryły na płaszczyźnie

siatkarka ɕatˈkarka n
pallavolista
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w siatkówkę

siatkarski adj
pallavolistico
(sport, sportowy) związany z siatkówką, dotyczący gry w siatkówkę

siatkarz ˈɕatkaʃ n
pallavolista
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkowaty adj
reticolare
mający kształt lub wygląd siatki, przypominający siatkę

siatkówka ɕatˈkufka n
pallavolo
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;
retina
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe;

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
beach volley pallavolo da spiaggia
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku;

siać ɕäʨ̑ v
seminare
rzucać nasiona w glebę

siać kąkol ˈɕäʨ̑ ˈkɔ̃ŋkɔl idiom
seminare zizzania
powodować zło, niezgodę

sidło n
laccio
(łowiectwo, łowiecki) wnyk z drutu lub sznura używany do łapania zwierzyny
rete trabocchetto tranello trappola
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) matnia, impas

sieczkarnia n
trinciaforaggi
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do cięcia słomy, trawy, siana, roślin pastewnych na sieczkę

siedem grzechów głównych n
sette peccati capitali
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedemdziesiątka ˌɕɛdɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ˈɕɔ̃ntka n
settantina
grupa 70 osób lub rzeczy
osiągnięcie wieku 70 lat

siedlisko n
habitat
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;

siedmiobolesny adj
dei sette dolore
przeżywający siedem boleści

siedmiogrodzki adj
transilvanico
związany z Siedmiogrodu, dotyczący Siedmiogrodu

siedziba ɕɛ̇ˈʥ̑iba n
abitazione dimora residenza
(książkowy) lub (podniośle) miejsce, w którym ktoś mieszka lub dłużej przebywa
sede
miejsce, w którym znajduje się jakaś instytucja, firma, organizacja

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
sedere essere seduto
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach

siedzieć jak na szpilkach ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈjak na‿ˈʃpʲilkax v
stare sulle spine
bardzo się denerwować, niecierpliwić

siedzieć po turecku ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku v
sedere alla turca
siedzieć ze skrzyżowanymi nogami, zazwyczaj na podłodze

siedzieć z założonymi rękami ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌz‿ːawɔʒɔ̃ˈnɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkãmʲi v
incrociare le braccia
nic nie robić, przyglądać się czemuś biernie

siedzieć z założonymi rękoma ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌz‿ːawɔʒɔ̃ˈnɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkɔ̃ma v
stare a guardare
siedzieć bezczynnie; nic nie robić

siedzieć za kratkami ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌza‿kratˈkãmʲi v
essere dietro le sbarre
odsiadywać karę pozbawienia wolności, być w więzieniu

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
ascia scure
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

siekierka n
accetta
(zdrobniale) od siekiera

siena ˈsʲjɛ̃na n
Siena
(motoryzacja) samochód marki Fiat;

sienenka n
senese
(geografia, geograficzny) mieszkanka miasta Sieny

sieneńczyk n
senese
współczesny mieszkaniec miasta Sieny

sieneński adj
senese
odnoszący się do Sieny, związany ze Sieną

sierp ɕɛrp n
crochet gancio
(sport, sportowy) w boksie: uderzenie zadane półkolistym ruchem ręki
falcetto falce
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
falce e martello
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
agosto
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierpowaty adj
falciforme
mający kształt sierpa; półkoliście zakrzywiony

sierpówka n
tortora dal collare tortora orientale
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia decaocto Frivaldszky, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;

sierraleoński ˌsʲjɛrːalɛˈɔ̃j̃sʲci adj
sierraleonese
odnoszący się do państwa Sierra Leone

sierść ɕɛrʲɕʨ̑ n
pelame pelo
(zoologia, zoologiczny) owłosienie ssaków;

siew n
semina
(rolnictwo, rolniczy) nasiona do zasiania lub już kiełkujące

siewca n
seminatore
(rolnictwo, rolniczy) osoba siejąca ziarno w polu

siewka złota ˈɕɛfka ˈzwɔta n
piviere dorato
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria Linnaeus, gatunek średniej wielkości ptaka występującego w północno-zachodniej Eurazji;

siewnica ɕɛvʲˈɲiʦ̑a n
pivieressa
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis squatarola, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego;

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
seminatrice
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna;

sień ɕɛ̇̃ɲ n
vano vestibolo
pomieszczenie prowadzące do wnętrza domu

sika ˈɕika n
sika
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus

sikać ˈɕikaʨ̑ v
urinare orinare
(potocznie, potoczny) oddawać mocz

sikhizm ˈsʲikxʲism̥ n
sikhismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;

sikora ɕiˈkɔra n
cincia
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
cinciallegra
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;

sikora modra ɕiˈkɔra ˈmɔdra n
cinciarella
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;

sikora sosnówka ɕiˈkɔra sɔsˈnufka n
cincia mora
(ornitologia, ornitologiczny) Parus ater Linnaeus, ptak z rodziny sikor;

siku ˈɕiku n
piscio pipì
(potocznie, potoczny) czynność sikania, oddawania moczu

sildenafil ˌɕildɛ̃ˈnafʲil n
sildenafil
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;

silikon n
silicone
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;

silnia ˈɕilʲɲa n
fattoriale
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnik ˈɕilʲɲik n
motore
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

silny ˈɕilnɨ adj
forte
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)
odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy)
intensywnie działający

silos ˈsʲilɔs n
silo
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych;

sin ˈsʲĩnus symbol
sen sin
= (matematyka, matematyczny) sinus

singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
singaporiano
mieszkaniec Singapuru

singapurka ˌsʲĩŋɡaˈpurka n
singaporiana
mieszkanka Singapuru (stolicy państwa Singapur)

singapurski ˌsʲĩŋɡaˈpursʲci adj
singaporiano
związany z Singapurem, dotyczący Singapuru

singel n
singolo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótkie wydawnictwo muzyczne zawierające jeden lub więcej utworów zazwyczaj zapowiadające i promujące album;

siniak ˈɕĩɲak n
pesca
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

sinica n
cianoficea
(botanika, botaniczny) samożywny organizm z typu sinic

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
sinologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

sinologiczny adj
sinologico
związany z sinologią, dotyczący sinologii

sinusoida ˌsʲĩnuˈsɔjda n
sinusoide
(matematyka, matematyczny) wykres funkcji sinus

sinusoidalny adj
sinusoidale
mający kształt sinusoidy (kosinusoidy)

siodło ˈɕɔdwɔ n
sella barda
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siorbać ˈɕɔrbaʨ̑ v
tracannare
(potocznie, potoczny) pijąc coś lub jedząc półpłynną potrawę, wydawać odgłos podobny do mlaśnięcia

siostra ˈɕɔstra n
sorella suora
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki
pielęgniarka
suor sorella
zakonnica

siostrzyczka n
sorellina
mała, niedorosła siostra

sistrum n
sistro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny obrzędowy instrument muzyczny związany z kultem bogini Izydy;

sitatunga ˌsʲitaˈtũŋɡa n
sitatunga
(zoologia, zoologiczny) Tragelaphus spekii, gatunek średniej wielkości antylopy;

sitowie n
giunco
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju sitowie (1.1)

siusiu ˈɕüɕu n
pipì
(infantylnie) sikanie, oddawanie moczu

się ɕɛ pronoun
si
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków

siła ˈɕiwa n
forza
energia, zdolność do wysiłku
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu

siła odśrodkowa n
forza centrifuga
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;

siła robocza n
manodopera forza lavoro
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
forza maggiore
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;

sjena ˈsʲjɛ̃na n
terra di Siena
(sztuka) rodzaj farby malarskiej, umbra w żółtym odcieniu

skaber n
lucerna pesce prete
(ichtiologia, ichtiologiczny) Uranoscopus scaber Linnaeus, ryba morska z rodziny skaberowatych, występująca w północnym Atlantyku od Portugalii do Maroka, w Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym;

skalar ˈskalar n
pesce angelo scalare
(potocznie, potoczny) słodkowodna ryba południowoamerykańska z rodzaju Pterophyllum, z rodziny pielęgnicowatych, hodowana również w akwariach;

skaleczony adj
ferito
taki, który uległ skaleczeniu

skalnica n
sassifraga
(botanika, botaniczny) Saxifraga L., drobna roślina z rodziny skalnicowatych;

skalp skalp n
scalpo
skrawek skóry głowy z włosami zdjęty z głowy pokonanego wroga;

skalpel ˈskalpɛl n
bisturi bistori
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skalpować v
scalpare scotennare
zdzierać skórę z głowy pokonanego przeciwnika

skamieniałość ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕʨ̑ n
fossile
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;

skand skãnt n
scandio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandalicznie adv
scandalosamente
w sposób skandaliczny

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
scandinavo
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skaner ˈskãnɛr n
scanner scansionatore d'immagine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;

skarabeusz n
scarabeo
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodzaju skarabeusz (1.1)

skarb skarp n
tesoro
zbiór bardzo wartościowych rzeczy
coś niezwykle wartościowego, drogocennego

skarbonka n
salvadanaio
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;

skarga ˈskarɡa n
lagnanza lamentela
obwinianie kogoś o coś
lamentazione lamento
wypowiedź, w której ktoś uskarża się na coś
querela
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt oskarżenia prywatnego w procesie karnym lub powództwo w sprawie cywilnej

skarpa n
contrafforte
(architektura, architektoniczny) murowana stroma podpora na zewnątrz budowli, wysoka przypora;
scarpa
(wojskowość, wojskowy) usypana wysoka zapora przeciwczołgowa;
spadzisty stok, stroma ściana wału, nasypu lub wykopu, np. koryta rzeki;

skarpetka skarˈpɛtka n
calzino pedalino
(zdrobniale) od skarpeta

skarżypyta ˌskarʒɨˈpɨta n
maldicente
(potocznie, potoczny) ktoś (zwykle dziecko), kto skarży na kogoś

skaut skawt n
scout
(harcerski) członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej

skała ˈskawa n
rocce roccia
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;

skimmer n
skimmer
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej

skipass ˈsʲcipas n
skipass
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) karnet narciarski umożliwiający korzystanie z kilku wyciągów w obrębie kompleksu narciarskiego, czasem także z dodatkowych usług

sklep sklɛp n
negozio bottega
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklep ogrodniczy n
negozio di giardinaggio
(handel, handlowy) sklep, w którym sprzedaje się artykuły do wyposażenia i pielęgnacji ogrodów

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
volta sesto
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;

sklepikarz sklɛˈpʲikaʃ n
bottegaio
(handel, handlowy) właściciel sklepu, sklepiku; osoba prowadząca sklep, sklepik

sklero- ˈsklɛrɔ
sclero-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

sknera n
avaro spilorcio taccagno tirchio
ktoś skąpy, chciwiec

sknerowaty adj
avaro spilorcio tirchio
skłonny do sknerstwa

sknerstwo n
avarizia spilorceria taccagneria tirchieria
(potocznie, potoczny) niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność

skobel ˈskɔbɛl n
boncinello
(technologia, technika, techniczny) zgięty pręt tworzący uszko, wbijany w drzwi, wieko skrzyni, w futrynę, na który zakłada się rodzaj listwy z płaskim otworem w celu zawieszenia kłódki lub założenia kołka

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
cavallo
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;

skocznia n
trampolino
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;
trampolino da sci
(sport, sportowy) w lekkoatletyce miejsce przystosowane do oddawania skoku;

skocznia narciarska n
trampolino da sci
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;

skok skɔk n
tuffo salto
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
salto con l'asta
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;

skok w dal n
salto in lungo
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
salto in alto
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;

skoki narciarskie n
salto con gli sci
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;

skomleć v
guaire
o zwierzętach (głównie psowatych) wydawać wysokie dźwięki odbierane jako żałosne proszenie, strach stworzenia, poddanie się albo wyrażanie uległości
mugolare
(pogardliwie, pogardliwy) żałośnie prosić o coś

skomplikowany ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
astruso cervellotico intricato macchinoso
trudny, zawiły
complicato
składający się z wielu elementów

skonanie n
decesso
zakończenie życia przez człowieka

skorpena n
scorfano
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scorpaena, drapieżna ryba morska z krępym ciałem pokrytym kolcami i wyrostkami, występująca w morzach ciepłych

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
scorpione
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorupa skɔˈrupa n
corazza carapace
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.
guscio
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu

skorupa ziemska skɔˈrupa ˈʑɛ̃mska n
crosta crosta terrestre
(geologia, geologiczny) zewnętrzna powłoka kuli ziemskiej, część litosfery;

skorupiak skɔˈrupʲjak n
crustaceo
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp

skosztować v
assaggiare prelibare
zjeść lub wypić trochę, aby poczuć smak

skotopaska n
egloga bucolica idillio
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki
pastora
(dawniej, dawny) pasterka

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
allodola lodola
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲiʦ̑a n
estrema destra
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;

skrajny ˈskrajnɨ adj
estremo
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skrobać v
raschiare
trąc czymś ostrym, zdrapywać wierzchnią warstwę czegoś

skrobia n
amido fecola
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skromnie ˈskrɔ̃mʲɲɛ adv
semplicemente
w sposób skromny

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
modestia
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych
modicità
cecha czegoś, co nie jest zbyt efektowne ani głośne

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
modesto dimesso
niemający potrzeby wyróżniania się

skroń skrɔ̃ɲ n
tempia
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrupuł n
scrupolo
stan psychiczny człowieka mającego wątpliwość natury etycznej

skryptorium n
scriptorium
(historia, historyczny, historycznie) pomieszczenie klasztorne lub zamkowe, w którym przepisywano księgi i dokumenty

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔʧ̑ˈtɔva n
casella postale
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie;

skryty adj
chiuso riservato
niechętnie ujawniający własne przeżycia
segreto
utrzymywany w tajemnicy

skrywać v
nascondere
utrzymywać w tajemnicy
trzymać w niewidocznym miejscu
nascondersi
stawać się zasłoniętym przez coś

skrzele ˈskʃɛlɛ n
branchia
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;

skrzelowy adj
branchiale
związany ze skrzelami, dotyczący skrzeli

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
ala
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
część samolotu tworząca siłę nośną;
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
ala corrente fronda
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
fascia ala
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy

skrzynia ˈskʃɨ̃ɲa n
cassa cassone
drewniany lub metalowy pojemnik o kształcie prostopadłościanu z płaskim bądź wypukłym wiekiem;

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
cambio
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm umożliwiający zmianę przełożenia mocy wytwarzanej przez silnik napędzający pojazd lub inną maszynę;

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
equiseto dei campi
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;

skrzypaczka skʃɨˈpaʧ̑ka n
violinista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
violino
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzypcowy skʃɨpˈʦ̑ɔvɨ adj
violinistico
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze skrzypcami, dotyczący skrzypiec

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
violinista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach

skrzypieć v
cigolare scricchiolare stridere
wydawać swoisty dźwięk, jaki powstaje przy tarciu niegładkich i suchych powierzchni

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
incrocio
miejsce połączenia dwóch dróg;

skrzętność n
assiduità
cecha osoby, która dokładnie wypełnia swoje obowiązki

skrót skrut n
abbreviazione
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;

skręcać ˈskrɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
girare svoltare sterzare
zmieniać kierunek poruszania się

skud n
scudo
(numizmatyka, numizmatyczny) dawna złota lub srebrna moneta;

skunks skũŋks n
moffetta puzzola
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;

skunks zwyczajny n
moffetta comune moffetta striata
(zoologia, zoologiczny) Mephitis mephitis Schreber, ssak z rodziny skunksowatych, występujący w Ameryce Północnej;

skupiać v
concentrare addensare
koncentrować, zwiększać zagęszczenie
raccogliere raggruppare riunire
zbierać w jednym miejscu
concentrarsi
koncentrować się
raggrupparsi
gromadzić się w grupie

skupienie n
aggregazione
(fizyka, fizyczny) stan nagromadzenia materii
concentrazione accumulazione ammasso
(książkowy) nagromadzenie się w jednym miejscu
concentrazione raccoglimento
stan skoncentrowania myśli i uwagi

skupisko skuˈpʲiskɔ n
ammasso
nagromadzenie czegoś w jednym miejscu

skurcz skurʧ̑ n
crampo contrazione
(fizjologia, fizjologiczny) skrócenie się mięśni pod wpływem bodźca;

skurczowy adj
sistolico
dotyczący skurczu, charakteryzujący się skurczami

skurwysyn skurˈvɨsɨ̃n n
figlio di puttana
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie

skutecznie skuˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
efficacemente
w sposób skuteczny, dający pożądany efekt

skuteczność skuˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
efficacia efficienza
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
efficace
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt

skutek ˈskutɛk n
effetto risultato seguito
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja

skuter ˈskutɛr n
scooter
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;

skuwka ˈskufka n
ghiera
cylindryczna nasadka na wieczne pióro zabezpieczająca je przed wyschnięciem atramentu

skwapliwy skfaˈplʲivɨ adj
sollecito
chętny do działania, gotowy do czegoś

skwarek ˈskfarɛk n
cicciolo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysmażony drobny kawałek wieprzowej słoniny lub boczku;

skyrmion n
skyrmione
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania

skóra ˈskura n
buccia crosta
zewnętrzna powłoka owocu, chleba itp.
pelle cuoio
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;
pelle cute
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;

skórny ˈskurnɨ adj
cutaneo
dotyczący skóry

skórzany skuˈʒãnɨ adj
di cuoio
dotyczący wyrobów ze skóry
di pelle
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą

skąd skɔ̃nt particle
quando mai
wzmocnione nie

skąd skɔ̃nt pronoun
da dove donde
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch

skąpstwo ˈskɔ̃mpstfɔ n
avarizia grettezza
niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
avaro spilorcio taccagno tirchio gretto
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze

skład skwat n
composizione
zbiór elementów stanowiących dany przedmiot lub substancję
magazzino carbonaia carbonara
miejsce gromadzenia (składowania) towarów, magazyn

składać ˈskwadaʨ̑ v
congegnare montare
budować coś z elementów, łączyć w jedną całość dwie lub więcej części
comporsi constare
mieć coś za swoje części

składnik ˈskwadʲɲik n
elemento ingrediente
część składowa czegoś

skłonny ˈskwɔ̃nːɨ adj
incline propenso
taki, który jest podatny na coś; mający predyspozycję do czegoś

slajd slajt n
diapositiva
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;

slalom ˈslalɔ̃m n
slalom
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

slalomista ˌslalɔ̃ˈmʲista n
slalomista
(sport, sportowy) zawodnik startujący w slalomie

slalomistka ˌslalɔ̃ˈmʲistka n
slalomista
forma żeńska od: slalomista

slawistyka slaˈvʲistɨka n
slavistica
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię

slawizm ˈslavʲism̥ n
slavismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;

slipy ˈslʲipɨ n
slip
męskie, obcisłe majtki;

slums n
baraccopoli bassofondo quartiere degradato suburra
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;

slup slup n
sloop
żaglowiec mający jeden maszt, oraz dwa żagle - grot i fok;

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ interjection
buon appetito
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
saporito squisito gustoso sapido
mający dobry smak; dobrze smakujący

smak smak n
gusto
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;
(przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna;
gusto sapore
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)

smakosz n
buongustaio
ktoś lubiący wykwintne dania

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
assaporare
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku

smakołyk n
leccornia boccone ghiotto boccone succulento manicaretto
coś smacznego

smardz smarʦ̑ n
spugnola
(biologia, biologiczny) rodzaj grzybów

smarkacz ˈsmarkaʧ̑ n
moccioso
(pogardliwie, pogardliwy) dziecko, mały chłopiec

smarować smaˈrɔvaʨ̑ v
lubrificare
(mechanika) dostarczać do ruchomych części smar
scarabocchiare
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) gryzmolić, pisać
spalmare imburrare ungere ungersi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) pokrywać coś substancją płynną lub półpłynną
ungere le ruote
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny)dawać łapówkę

smażony adj
fritto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przygotowany do spożycia na gorącym tłuszczu

smażyć ˈsmaʒɨʨ̑ v
friggere cuocere
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia
arrostirsi
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) opalać się
friggere friggersi
być poddawanym działaniu wysokiej temperatury

smerf smɛrf n
puffo
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;

smerfetka n
puffa
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna mała, niebieska istota płci żeńskiej

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
ciuccio ciucciotto succhiotto
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;
tettarella
nasadka na butelkę, dzięki której małe dzieci mogą z niej ssać;

smoczyca smɔˈʧ̑ɨʦ̑a n
dragonessa draga
(mitologia, mitologiczny) samica smoka

smok smɔk n
drago dragone
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoła ˈsmɔwa n
catrame pece
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smród sm̥rut n
fetore puzzo lezzo
przykry zapach

smukły ˈsmukwɨ adj
snello
taki, którego budowa lub sylwetka charakteryzuje się smukłością

smutek ˈsmutɛk n
tristezza
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutno adv
con tristezza
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal

smutny ˈsmutnɨ adj
triste mesto
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smycz smɨʧ̑ n
guinzaglio
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
archetto arco
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;

smętny ˈsmɛ̃ntnɨ adj
malinconico mesto triste
wzbudzający smutek, świadczący o smutku, melancholii

snack bar n
snack bar
(gastronomia) rodzaj bufetu z gorącymi daniami i przekąskami

snajper ˈsnajpɛr n
cecchino tiratore scelto
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;

snob snɔp n
snob
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy

snobistyczny adj
snobistico
charakteryzujący się snobizmem

snobizm ˈsnɔbʲism̥ n
snobismo
naśladownictwo jakichś wzorców, na ogół bezkrytyczne

snobka n
snob
kobieta, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy

snorkeling n
snorkeling
(sport, sportowy) forma obserwacji życia podwodnego, w której nurek unosi się na powierzchni wody z zanurzoną twarzą i wyposażony jest w maskę, fajkę umożliwiającą oddychanie oraz płetwy;

snowarka snɔˈvarka n
orditoio
maszyna włókiennicza do nawijania osnowy tkackiej

snowboard n
snowboard
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;
(sport, sportowy) dyscyplina sportu, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;

sobie ˈsɔbʲjɛ pronoun
si sé
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem

sobota sɔˈbɔta n
sabato
szósty dzień tygodnia;

soból ˈsɔbul n
zibellino
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

sobór n
concilio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie biskupów całego Kościoła;
sobor
(historia, historyczny, historycznie) zgromadzenie przedstawicieli stanów w dawnej Rosji;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stała rada biskupów przy patriarsze w prawosławiu;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) większa świątynia prawosławna;

socjalista ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲista n
socialista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu

socjalistka ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲistka n
socialista
forma żeńska od: socjalista

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
socialista
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
socialismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
sociolinguistica
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
sociologo
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
sociologia
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

socjologiczny ˌsɔʦ̑ʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
sociologico
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii

socyniański ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃j̃sʲci adj
sociniano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
lenticchia
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)

soczewka kontaktowa sɔˈʧ̑ɛfka ˌkɔ̃ntakˈtɔva n
lente a contatto
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;

soda ˈsɔda n
soda
(chemia, chemiczny) nazwa zwyczajowa węglanu sodu

sojuszniczy adj
alleato
wynikający z zawartego sojuszu, sprzymierzony

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
alleato
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
succo spremuta
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sok żołądkowy ˈsɔɡ ˌʒɔwɔ̃ntˈkɔvɨ n
succo gastrico
(medycyna, medyczny) jeden z soków trawiennych;

sokolnictwo n
falconeria
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy

sokolnik sɔˈkɔlʲɲik n
falconiere
osoba zajmująca się hodowlą i układaniem ptaków drapieżnych do polowania oraz polowaniem z nimi

sokratejski adj
socratico
związany z Sokratesem (filozofem), dotyczący Sokratesa, nawiązujący do Sokratesa

sokół ˈsɔkuw n
falco falcone
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

solanka n
salamoia
(spożywczy) roztwór soli używany do konserwacji żywności

solenizant ˌsɔlɛ̃ˈɲizãnt n
festeggiato
(książkowy) osoba, która obchodzi swoje imieniny lub urodziny

solfeż ˈsɔlfɛʃ n
solfeggio solfa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nauka muzykalności przez głośne czytanie nut;

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
solidarietà
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) współodpowiedzialność za działania lub ich zaniechanie

solidarny adj
solidale
wykazujący się solidarnością

solista sɔˈlʲista n
solista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo

soliter n
tenia verme solitario
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt;

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
saliera spargisale
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;

somatyczny adj
somatico
dotyczący somy – ciała

somnambulik ˌsɔ̃mnãmˈbulʲik n
sonnambulo sonnambolo
(medycyna, medyczny) osoba wykonująca czynności (np. chodzenie, mówienie) nieświadomie podczas snu; lunatyk

sonata sɔ̃ˈnata n
sonata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;

sonatina ˌsɔ̃naˈtʲĩna n
sonatina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótka, prosta sonata;

sondaż n
sondaggio
badanie opinii publicznej

sondowanie n
sondaggio
(rzeczownik odczasownikowy) od sondować

sonet ˈsɔ̃nɛt n
sonetto
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sono- ˈsɔ̃nɔ
sono-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dźwiękiem

sopran ˈsɔprãn n
soprano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos żeński lub chłopięcy;

sorgo ˈsɔrɡɔ n
sorgo
(botanika, botaniczny) Sorghum, roślina trawiasta pochodząca z Afryki, licznie uprawiana w biednych krajach jako zboże;

sorrentyński adj
sorrentino
związany z Sorrento, dotyczący Sorrento

sortownia sɔrˈtɔvʲɲa n
centro di smistamento
pomieszczenie w fabryce, zakładzie, kopalni itp., w którym sortuje się wyroby lub towary

sos sɔs n
salsa sugo
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
salsa di soia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej

sos tatarski ˈsɔs taˈtarsʲci n
salsa tartara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;

sosjerka sɔˈsʲjɛrka n
salsiera
(gastronomia) naczynie z dzióbkiem lub dwoma, przeznaczone do podawania sosu;

sosna ˈsɔsna n
pino
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

sosnowy sɔsˈnɔvɨ adj
di pino
wykonany z drewna lub innej części sosny

soteriolog n
soteriologo
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie soteriologii

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
soteriologia
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu;

soteriologiczny adj
soteriologico
(teologia, teologiczny) związany z soteriologią, dotyczący soteriologii

sowa ˈsɔva n
gufo civetta
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
civetta delle nevi gufo delle nevi
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

sowi ˈsɔvʲi adj
del gufo di gufo
związany z sową, dotyczący sowy

sowiecki sɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
sovietico dei soviet
radziecki, dotyczący Związku Radzieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich)

sownik n
egotele
(ornitologia, ornitologiczny) owadożerny ptak z rodziny zmierzchników prowadzący nocny tryb życia

sozologia ˌsɔzɔˈlɔɟja n
scienze ambientali
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka i dyscyplina studiów o ochronie środowiska przyrodniczego przed destrukcyjnym wpływem cywilizacji;

sołtys n
scoltetto
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim

sośniak n
pineta pineto
(potocznie, potoczny) zagajnik sosnowy, młode sosny

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
passeggiata
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spacerek n
passeggiatina
(zdrobniale) od: spacer

spacerowicz ˌspaʦ̑ɛˈrɔvʲiʧ̑ n
passeggiatore
osoba, która spaceruje

spacerówka ˌspaʦ̑ɛˈrufka n
passeggino
wózek do spacerów z małym dzieckiem, które potrafi już siedzieć

spadać ˈspadaʨ̑ v
cadere cascare
lecieć bezwładnie w dół

spadać na drzewo v
andare a quel paese andarsene
(potocznie, potoczny) iść precz, zostawiać kogoś w spokoju, odczepiać się

spadek ˈspadɛk n
calo crollo
obniżanie się poziomu, wartości itp.; upadek, regres
eredità lascito
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
erede
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś

spadkobierczyni ˌspatkɔbʲjɛrˈʧ̑ɨ̃ɲi n
erede
kobieta, na którą przechodzi spadek po kimś

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
paracadute
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
paracadutista
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem

spadź spaʨ̑ n
melata
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew;

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
spaghetti
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spalanie spaˈlãɲɛ n
bruciamento
(rzeczownik odczasownikowy) od spalać

spalić na panewce ˈspalʲiʨ̑ ˌna‿pãˈnɛfʦ̑ɛ v
andare a vuoto
(książkowy) nie udać się, zakończyć się klęską

spalony n
fuorigioco
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej

spanie ˈspãɲɛ n
dormire
(rzeczownik odczasownikowy) od spać

spaniel ˈspãɲɛl n
spaniel
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach

spartański sparˈtãj̃sʲci adj
spartano
charakteryzujący się surowością, wielką prostotą, skromnością
dotyczący Sparty, związany ze Spartą

sparzyć ˈspaʒɨʨ̑ v
scottare
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zalać lub opłukać coś wrzątkiem
uszkodzić ciało, dotykając je czymś gorącym
doznać poparzenia, podrażnić skórę i mieć objawy poparzenia lub takie, jak po dotknięciu gorącej rzeczy
(przenośnie, przenośnia) doznać zawodu, zawieść się na czymś lub na kimś

spawać ˈspavaʨ̑ v
saldare
(technologia, technika, techniczny) łączyć coś techniką spawania

spać spaʨ̑ v
dormire dormirsela
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości

spać jak suseł ˈspaʨ̑ ˈjak ˈsusɛw v
dormire come un tasso dormire della grossa
spać mocnym, głębokim snem, z którego trudno wybudzić

spać snem sprawiedliwego ˈspaʨ̑ ˈsnɛ̃m ˌspravʲjɛdlʲiˈvɛɡɔ v
dormire il sonno del giusto
spać głęboko, mocno i spokojnie

spaść z nieba ˈspaʑʥ̑ ˈzʲ‿ɲɛba v
cadere dal cielo piovere dal cielo
zupełnie nieoczekiwanie, nagle, niespodziewanie wydarzyć się lub pojawić się gdzieś

specjalista ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲista n
specialista
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie
lekarz, który zajmuje się określonym działem medycyny; który ukończył dodatkowe studia podyplomowe

specjalistka ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲistka n
specialista
kobieta, która specjalizuje się w czymś, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie

specjalistyczny adj
specialistico
dotyczący specjalisty, fachowy

specjalnie spɛˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
appositamente
umyślnie, z określony zamiarem, celowo, trafnie
specialmente
w sposób wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny

specjalny spɛˈʦ̑ʲjalnɨ adj
speciale
odnoszący się do wybranego przedmiotu, zagadnienia lub osoby
mający szczególne, wyjątkowe właściwości

specyfik n
farmaco medicinale rimedio
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja działająca leczniczo na organizm

specyfika n
specificità
zespół cech wyróżniających

spektakularny ˌspɛktakuˈlarnɨ adj
spettacolare
sprawiający duże wrażenie lub zwracający na siebie uwagę

spektrometria ˌspɛktrɔ̃ˈmɛtrʲja n
spettrometria
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali;

spekulować v
speculare
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) kupować coś i sprzedawać drożej w celu zarobkowym
(książkowy) (filozofia, filozoficzny) myśleć bez opierania się na doświadczeniu lub w oderwaniu od życia
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) rozgrywać coś, kombinować by uzyskać korzyści

speleo- spɛˈlɛɔ
speleo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z jaskiniami

speleolog n
speleologo
osoba eksplorująca jaskinie

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
speleologia
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;

speleologiczny adj
speleologico
(geologia, geologiczny) związany z speleologią, dotyczący speleologii

spelunka n
fogna
przestępczy matecznik

sperma ˈspɛrma n
sperma
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spermacet n
spermaceti
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) półpłynna substancja występująca w głowie kaszalota;

spermatozoid ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it n
spermatozoo
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
graffetta
(biurowość, biurowy) wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;

spironolakton ˌspʲirɔ̃nɔˈlaktɔ̃n n
spironolattone
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu;

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
contenuti
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spiskować v
cospirare complottare
knuć, planować spisek

spiskowiec n
complottardo congiurato congiuratore
uczestnik spisku

spisywać spʲiˈsɨvaʨ̑ v
elencare
sporządzać zapiski lub listę
schedare
wprowadzać kogoś do policyjnego rejestru

spiżarka n
dispensa
pomieszczenie przykuchenne do przechowywania żywności

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
conserva provvista riserva scorta
(przenośnie, przenośnia) zapasy domowe
dispensa
(budownictwo) pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe

splenektomia n
splenectomia
(medycyna, medyczny) zabieg całkowitego lub częściowego usunięcia śledziony;

splot splɔt n
plesso
(anatomia, anatomiczny) połączenie nerwów

spluwaczka n
sputacchiera
naczynie przeznaczone do spluwania do niego;

spoczynek n
quiete
(fizyka, fizyczny) stan, w którym ciało nie zmienia położenia
riposo
stan bezczynności celem nabrania sił po pracy

spodziewać się spɔˈʥ̑ɛvaʨ̑‿ɕɛ v
aspettare
czekać na kogoś / coś
przewidywać jakieś zjawisko lub zachowanie

spoistość n
compatezza consistenza
cecha tego, co spoiste; cecha harmonijnej całości

spoiwo n
legante
materiał łączący składniki całości

spojrzenie spɔjˈʒɛ̃ɲɛ n
sguardo occhiata
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś

spojrzeć ˈspɔjʒɛʨ̑ v
guardare
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem

spojówka spɔˈjufka n
congiuntiva
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;

spojówkowy adj
congiuntivale
(anatomia, anatomiczny) związany z spojówką, dotyczący spojówki

spoko ˈspɔkɔ particle
nessun problema
(potocznie, potoczny) przyzwolenie lub aprobata; tak (potwierdzenie), w porządku, dobrze, zgoda

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
tranquillo pacato placato
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć

spokrewniony adj
imparentato
mający wspólne pochodzenie

spokój ˈspɔkuj n
calma pace
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania
pace
stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek
tranquillità
cisza, brak hałasu, rumorów

spolegliwy ˌspɔlɛɡˈlʲivɨ adj
credibile
godny zaufania; taki, na którym można polegać
remissivo condiscendente
(potocznie, potoczny) skłonny do kompromisu, uległy

spoletański adj
spoletino
związany z Spoleto, dotyczący Spoleto

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
spontaneamente
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie

spontaniczny adj
spontaneo
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporofit n
sporofito
(botanika, botaniczny) diploidalne stadium w przemianie pokoleń roślin i glonów;

sport spɔrt n
sport
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
sportivo atleta
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport

sportowy spɔrˈtɔvɨ adj
sportivo
dotyczący sportu, związany ze sportem

sposobność n
occasione
sprzyjające warunki ku czemuś

sposób ˈspɔsup n
maniera modo guisa
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.
metodo
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
appuntamento incontro
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)

spowiadać v
confessare
(potocznie, potoczny) wypytywać szczegółowo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o duchownym: wysłuchiwać wyznania penitenta w sakramencie spowiedzi
confessarsi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawać grzechy w spowiedzi

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
confessore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi;

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
confessione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia
(przenośnie, przenośnia) szczere wyznanie, ujawnienie komuś osobistych tajemnic

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
società
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczna odpowiedzialność biznesu spɔˈwɛʧ̑na ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔʑʥ̑ bʲizˈnɛsu n
responsabilità sociale d'impresa
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne, ochronę środowiska i relacje z różnymi grupami interesariuszy

społeczny spɔˈwɛʧ̑nɨ adj
sociale
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem

spożycie spɔˈʒɨʨ̑ɛ n
consumo
(rzeczownik odczasownikowy) od spożyć; zużycie czegoś, konsumpcja

spożywczy spɔˈʒɨfʧ̑ɨ adj
alimentare
przydatny do spożywania, jedzenia, konsumpcji w płynie, lub jako pokarm stały

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
sitibondo assetato
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprawa ˈsprava n
affare
to, co jest dla kogoś ważne

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
controllare verificare revisionare
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe
avverarsi realizzarsi verificarsi
spełniać się, okazywać się prawdziwe

sprawiedliwie ˌspravʲjɛˈdlʲivʲjɛ adv
giustamente
w sposób sprawiedliwy

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
giustizia
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
giusto equo
o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości
o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością

sprawowanie ˌspravɔˈvãɲɛ n
comportamento condotta operato
(rzeczownik odczasownikowy) od sprawować

sprint sprɨ̃nt sprʲĩnt n
velocità
(sport, sportowy) bieg na krótkich dystansach (grupa dyscyplin sportowych);

sprinterka sprʲĩnˈtɛrka n
scattista
forma żeńska od: sprinter

sprowadzać v
importare portare
przyczyniać się do przybycia kogo lub czego
ridurre
powodować ograniczenie wypowiedzi
andare ad abitare
przybywać gdzieś z zamiarem osiedlenia się

sprośnie adv
licenziosamente oscenamente scurrilmente
w sposób sprośny

spryciarz n
furbacchione
(potocznie, potoczny) człowiek sprytny

spryt n
furbizia astuzia
zdolność wychodzenia z korzyścią z każdej sytuacji zwykle w sposób nieuczciwy
ingegnosità
umiejętność radzenia sobie w różnych sytuacjach

sprzeciwiać się spʃɛˈʨ̑ivʲjäʨ̑‿ɕɛ v
avversare eccepire opporsi
być przeciwnym czemuś, być przeciwko czemuś lub komuś; nie zgadzać się z na coś (z czymś)

sprzeczność n
contraddizione
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
vendere
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze
vendersi
(przenośnie, przenośnia) komercjalizować się

sprzedać spod lady idiom
vendere qualcosa di sottobanco
w czasach PRL sprzedać deficytowy towar pokątnie, po znajomości lub za łapówkę

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
vendita
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzyjać ˈspʃɨjäʨ̑ v
favorire accondiscendere propiziare
być nastawionym serdecznie, przychylnie, życzliwie, przyjaźnie wobec kogoś lub czegoś

sprzątanie spʃɔ̃nˈtãɲɛ n
pulizia
przywracanie porządku i czystości

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
frizione
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;
pedale della frizione
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) pedał sprzęgła, dźwignia sprzęgła

sprężać ˈsprɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
comprimere pressurizzare
kompresować, zmniejszać objętość (o gazie), ściskać, zgniatać (przedmiot)

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
molla
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;

sprężysty adj
flessuoso
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej

spuścizna spuɕˈʨ̑izna n
eredità retaggio
to, co zostaje w spadku po kimś

spycharka spɨˈxarka n
bulldozer apripista
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
gonna
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

spójnik ˈspujɲik n
congiunzione
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spójność n
coerenza
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego

spójny ˈspujnɨ adj
coerente coeso
jednolity, tworzący jedną całość, zwarty

spór spur n
alterco contesa contrasto diverbio polemica schermaglia
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółdzielczy adj
cooperativo
odnoszący się do spółdzielczości, związany ze spółdzielczością

spółdzielnia spuwʲˈʥ̑ɛlʲɲa n
cooperativa
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;
(potocznie, potoczny) siedziba spółdzielni (1.1) lub miejsce prowadzenia przez nią działalności

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
consonante
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;

spółka ˈspuwka n
società
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
società per azioni
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;

spółka jawna n
società in nome collettivo
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowa n
società in accomandita
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowo-akcyjna n
società in accomandita per azioni
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością n
società a responsabilità limitata
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;

spóźnialstwo spuʑˈɲalstfɔ n
ritardatarietà
(potocznie, potoczny) częste spóźnianie się; notoryczne robienie czegoś (zwłaszcza przybywanie) po ustalonym terminie

spóźnienie n
ritardo
przybycie po ustalonym czasie
brak wykonania czegoś w porę

spłaszczyć v
appiattire spianare
uczynić coś płaskim

spłuczka n
sciacquone
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem

squat n
casa occupata edificio occupato
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów;

sraczka ˈsraʧ̑ka n
cacarella
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie

srać sraʨ̑ v
cagare cacare
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) (anatomia, anatomiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy

srebrne gody n
nozze d'argento
(książkowy) dwudziesta piąta rocznica ślubu

srebrne wesele n
nozze d'argento
(książkowy) dwudziesta piąta rocznica ślubu

srebrnik n
siclo
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) moneta żydowska;

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
argento
przypominający kolor srebra

srebrny medal ˈsrɛbrnɨ ˈmɛdal n
medaglia d'argento
medal przyznawany za drugie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.

srebro ˈsrɛbrɔ n
argento
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

srebrzysty srɛˈbʒɨstɨ adj
argentato argenteo
mający barwę i połysk srebra
argentino
o głosie lub śmiechu mający czyste, wysokie i wyraźne brzmienie

srogo adv
crudelmente fieramente
bezlitośnie, surowo

sroka ˈsrɔka n
gazza
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

srokaty srɔˈkatɨ adj
pezzato
w czarno-białe łaty, cętki (głównie o maści konia)

sromotny srɔ̃ˈmɔtnɨ adj
ignominioso
okrywający wstydem lub hańbą, przynoszący hańbę albo wstyd

ssak sːak n
mammifero
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

ssać sːaʨ̑ v
succhiare
pić wyciągając z czegoś płyn ustami
powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu
trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem
(eufemistycznie) (grubiański, grubiańsko) robić fellatio, mieć stosunek oralny
o niemowlętach i młodych zwierzętach pić mleko z piersi matki

stabilizacja n
stabilizzazione
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
stabilità
cecha tego, co stabilne

stabilny staˈbʲilnɨ adj
stabile
niezmieniający się przez dłuższy czas

stacja ˈstaʦ̑ʲja n
stazione
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czternastu tradycyjnych wizerunków drogi krzyżowej Chrystusa umieszczanych w miejscu kultu

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
stazione di rifornimento stazione di servizio
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stacja kolejowa n
stazione stazione ferroviaria
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;

stacja telewizyjna n
canale televisivo
(telewizja, telewizyjny) każdy z kanałów nadawczych ośrodka telewizyjnego
stazione televisiva emittente televisiva
(telewizja, telewizyjny) zespół pomieszczeń wraz z aparaturą do nadawania, przekazywania i odbierania sygnałów telewizyjnych;

stacjonować v
stazionare
(wojskowość, wojskowy) mieć gdzieś bazę, mieć postój

stacyjka n
commutatore d'accensione
(motoryzacja) przełącznik z zamkiem do uruchamiania silnika pojazdu przy pomocy klucza
stazioncina
mała stacja (kolejowa lub benzynowa)

stacyjny adj
stazionale
odbywający się stacjami
stanowiący stację

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
stadio
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);

stadium ˈstadʲjũm n
stadio
część procesu, część czasu rozwoju

stadnina n
allevamento di cavalli scuderia
(zootechnika, zootechniczny) ośrodek zajmujący się hodowlą lub reprodukcją koni;

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
ristagno stagnazione
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie

stajenka staˈjɛ̃nka n
presepe presepio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model żłóbka betlejemskiego, zwykle z figurkami

stajnia ˈstajɲa n
stalla scuderia
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni;

stal stal n
acciaio
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stale ˈstalɛ adv
sempre continuamente costantemente in continuazione perennemente
(potocznie, potoczny) bez przerwy, cały czas

stalinizacja n
stalinizzazione
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzanie stalinizmu

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
stalinismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stalinizować v
stalinizzare
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać stalinizm

stalker n
stalker molestatore vessatore
(kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia

stalowy staˈlɔvɨ adj
colore acciaio
(książkowy) mający kolor stali
di acciaio
(przenośnie, przenośnia) twardy, mocny, silny fizycznie
wykonany ze stali

stalówka staˈlufka n
punta
końcowa, robocza część pióra;

stan cywilny ˈstãn ʦ̑ɨˈvʲilnɨ n
stato civile
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;

stan podgorączkowy ˈstãn ˌpɔdɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ n
febbricola
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka wynosi od 37,1 do 38 stopni;

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
stato d'assedio stato di guerra
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;

standaryzacja ˌstãndarɨˈzaʦ̑ʲja n
standardizzazione
proces wprowadzania jednakowych norm w danej dziedzinie (najczęściej w przemyśle)

stangret n
cocchiere
prywatny woźnica powożący końmi

stanowczy stãˈnɔfʧ̑ɨ adj
categorico fermo risoluto deciso perentorio reciso
taki, który potrafi podjąć kategoryczną decyzję, pozbawiony wahań i wątpliwości

stanąć w szranki ˈstãnɔ̃ɲʨ̑ ˈf‿ʃrãŋʲci v
entrare in lizza scendere in lizza
przystąpić do walki lub współzawodnictwa

stara gwardia ˈstara ˈɡvardʲja n
vecchia guardia
(przenośnie, przenośnia) dawni żołnierze, weterani
(przenośnie, przenośnia) osoby znające się od dawna, związane podobnymi doświadczeniami

stara miłość nie rdzewieje ˈstara ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɲɛ‿rʣ̑ɛˈvʲjɛ̇jɛ proverb
il primo amore non si scorda mai
miłość, zwłaszcza przeżyta w młodości, nie przemija z upływem czasu

stara panna n
zitella
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

staranność n
cura
cecha bycia starannym

starać się ˈstaraʨ̑‿ɕɛ v
adoperarsi farsi forza industriarsi prestarsi
przykładać się do czegoś, być gorliwym

starczowzroczność n
presbiopia
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;

starochrześcijański adj
paleocristiano
odnoszący się do czasów pierwszych chrześcijan, związany z pierwszymi chrześcijanami

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈʦ̑usʲci n
francese antico antico francese
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;

staropanieństwo n
zitellismo
bycie starą panną

starorzecze ˌstarɔˈʒɛʧ̑ɛ n
lanca
(geografia, geograficzny) jezioro w dolinie rzecznej, stanowiące fragment jej dawnego koryta;

starotestamentowy adj
veterotestamentario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu

staroć ˈstarɔʨ̑ n
anticaglia antichità
stara rzecz, dla niektórych jednak wartościowa

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
antichità
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
antico
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności
istniejący od bardzo dawna

staruch n
matusa mummia parruccone
(pogardliwie, pogardliwy) stary człowiek

stary ˈstarɨ adj
vecchio
nieaktualny, nieważny
o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia
charakterystyczny dla starego (1.1) człowieka, świadczący o długim życiu
długo istniejący, mający wieloletnią tradycję
mający wieloletnie doświadczenie
pochodzący z odległej przeszłości
znany od dawna, a nadal aktualny
zniszczony w wyniku długiego używania
vecchio anziano attempato
mający wiele lat, niemłody

stary ˈstarɨ n
capo
(potocznie, potoczny) przełożony, szef, (wojskowość, wojskowy) dowódca
marito
(potocznie, potoczny) mąż, partner
vecchio
(potocznie, potoczny) ojciec, rodzic
(potocznie, potoczny) stary (1.1) człowiek
(potocznie, potoczny) tylko w wołaczu, poufale: sposób zwracania się do dobrego znajomego

stary jak świat ˈstarɨ ˈjäc ˈɕfʲjat adj
vecchio come il mondo
bardzo stary; istniejący od niepamiętnych czasów

starzeć się ˈstaʒɛʨ̑‿ɕɛ v
invecchiare
o zwierzętach i ludziach: stawać się starszym, starym

stateczny adj
serio
zrównoważony, poważny i odpowiedzialny; (także, też) świadczący o takich cechach

statek ˈstatɛk n
nave bastimento
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną

statek kosmiczny n
astronave navicella spaziale
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statki n
battaglia navale
popularna gra logiczna dla dwóch osób;

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
statua
okazała rzeźba postaci ludzkiej

statut ˈstatut n
statuto leggina
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;

statyczny staˈtɨʧ̑nɨ adj
statico
(fizyka, fizyczny) dotyczący statyki
będący w bezruchu
niepodatny na zmiany
w stanie równowagi

statysta n
comparsa
odtwórca ról podrzędnych (zwykle niemych) w scenach zbiorowych;

statystyczny ˌstatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
statistico
odnoszący się do statystyki (nauki)

statystyka staˈtɨstɨka n
statistica
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów

statyw ˈstatɨf n
tripode
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych

staw staf n
articolazione congiunzione
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;
stagno
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;

staw krzyżowo-biodrowy ˈstaf ˌkʃɨʒɔvɔ‿bʲjɔˈdrɔvɨ n
articolazione sacroiliaca articolazione sacropelvica
(anatomia, anatomiczny) staw o niewielkiej ruchomości utworzony przez kość krzyżową i kość biodrową

staw skroniowo-żuchwowy ˈstaf ˌskrɔ̃ɲɔvɔ‿ʒuxˈfɔvɨ n
articolazione temporo-mandibolare
(anatomia, anatomiczny) dwujamowy, kulisty, sprzężony i symetryczny staw twarzoczaszki;

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
articolazione del gomito gomito
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stawać ˈstavaʨ̑ v
diventare
przechodzić w inny stan, zmieniać się; zostawać kimś, czymś
tylko w (aspekt dokonany): wydarzyć się, mieć miejsce, nastąpić

stawać na głowie ˈstavaʨ̑ na‿ˈɡwɔvʲjɛ v
fare il diavolo a quattro
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) robić wszystko co się da, aby coś zrealizować; wkładać w coś wiele wysiłku

stawać na nogi ˈstavaʨ̑ na‿ˈnɔɟi v
rimettersi in gamba
wracać do zdrowia; zdrowieć

stawiać wszystko na jedną kartę ˈstavʲjäʨ̑ ˈfʃɨstkɔ na‿ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈkartɛ v
puntare tutto su una carta
ryzykować wszystko

stawka ˈstafka n
saggio tasso
ustalona jednostka, według której liczy się wysokość zarobków, opłat, świadczeń itp.

stała ˈstawa n
constanto
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;

stały związek n
relazione a lungo termine
(socjologia, socjologiczny) trwała relacja dwóch partnerów zakładająca wierność

staż n
addestramento preparazione tirocinio
(urzędowy) próbny okres pracy przed objęciem samodzielnego stanowiska, praktyka

stearynowy adj
stearico
(biochemia, biochemiczny) związany z stearyną, dotyczący stearyny; zawierający stearynę

stegozaur n
stegosauro
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Stegosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w późnej jurze na terenie zachodniej Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju stegozaur (1.1)

stek stɛk n
accozzaglia ammasso
(przenośnie, przenośnia) nagromadzenie, zbiorowisko czegoś (zwykle w sensie negatywnym)
cotoletta lombata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;

stekowiec n
monotremo
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, w którego budowie anatomicznej przewody moczowe i płciowe uchodzą do steku

stela n
stele
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy
(botanika, botaniczny) środkowa część korzeni i łodyg

stenografia ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja n
stenografia
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;

stenograficzny adj
stenografico
związany z stenografią; wykonany metodą stenografii

step stɛp n
steppa
(geografia, geograficzny) trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior;
tip-tap
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca;

ster stɛr n
timone
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

stereofoniczny adj
stereofonico
(elektronika, elektroniczny) (akustyka, akustyczny) taki, który wykorzystuje technikę stereofonii

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
stereotipo
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;

stereotypowy ˌstɛrɛɔtɨˈpɔvɨ adj
stereotipato
zawsze taki sam, powtarzający się bez zmian
zgodny ze stereotypem, niezmienny, szablonowy, tradycyjny

sterowiec stɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
dirigibile aeronave
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;

sterownik stɛˈrɔvʲɲik n
driver
(informatyka, informatyczny) program obsługujący urządzenia podłączone do komputera

steryd n
steroide
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;

sterylizować v
sterilizzare
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) niszczyć mikroorganizmy i ich spory

stetoskop n
stetoscopio
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania pacjenta;

steward ˈstʲju<sup>w</sup>art n
steward
(lotnictwo, lotniczy) (morski) członek załogi statku lub samolotu obsługujący pasażerów;

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
cantiere navale
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;

stojak ˈstɔjak n
sostegno rastrelliera
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać

stokrotka stɔˈkrɔtka n
pratolina
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju stokrotka (1.1)

stolarnia stɔˈlarʲɲa n
falegnameria
(rzemiosło, rzemieślniczy) warsztat stolarski

stolarstwo stɔˈlarstfɔ n
falegnameria
(rzemiosło, rzemieślniczy) profesja i rzemiosło zajmujące się obróbką drewna do celów użytkowych

stolarz ˈstɔlaʃ n
falegname
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
capitale
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;
capoluogo
(administracja) (geografia, geograficzny) główne miasto jakiegoś rejonu, województwa, powiatu itp.

stolik ˈstɔlʲik n
tavola
(gastronomia) stół z siedzeniami przygotowany dla klientów w restauracji, barze
tavolino
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mały stół

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
stomatologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;

stomatologiczny ˌstɔ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
stomatologico
związany ze stomatologią, dotyczący stomatologii

stonka ˈstɔ̃nka n
dorifora
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)

stopa ˈstɔpa n
piede
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
jednostka długości, używana w niektórych krajach;
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu)

stopień wojskowy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ vɔjˈskɔvɨ n
grado militare
(wojskowość, wojskowy) tytuł żołnierza oznaczający jego miejsce w hierarchii wojskowej;

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
comparativo
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
gradualmente poco a poco man mano
nie od razu, lecz po trochu, krok za krokiem

stopniowy stɔpʲˈɲɔvɨ adj
graduale graduato
(książkowy) mający powolny przebieg, zachodzący etapami

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
adatto atto appropriato adeguato conveniente doveroso
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej

stosunek stɔˈsũnɛk n
atteggiamento
sposób odnoszenia się do kogoś
proporzione
(matematyka, matematyczny) iloraz dwóch wielkości, liczb
rapporto
współżycie seksualne, akt płciowy, stosunek płciowy
relazione
zależność między różnymi elementami

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
rapporto sessuale coito
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

stosunkowo adv
relativamente abbastanza
w stosunku do czego lub kogo

stołówka stɔˈwufka n
mensa
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy

stożek ˈstɔʒɛk n
cono
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

stożkowy stɔʃˈkɔvɨ adj
conico
taki, który ma kształt stożka

stracciatella n
stracciatella
(spożywczy) (cukiernictwo) rodzaj włoskich lodów na bazie mleka z wiórkami czekolady;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska zupa na bazie bulionu z dodatkiem parmezanu i ubitego jajka;

strach strax n
paura
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
spaventapasseri spauracchio
(rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach

strachliwy straxˈlʲivɨ adj
pauroso pavido timoroso
o osobie, która często i łatwo ulega strachowi

stracić rozum ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈrɔzũm v
dar di volta il cervello
zachowywać się nierozsądnie, irracjonalnie

stracić twarz ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈtfaʃ v
perdere la faccia
stracić honor, mieć powody do wstydu

stracony straˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
perduto perso
taki, którego stracono, zgubiono; który nie wróci

straganiarka n
bancarellista
(potocznie, potoczny) właścicielka straganu

straganiarz n
bancarellista
(potocznie, potoczny) właściciel straganu

strajk strajk n
sciopero
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;
strike
w kręglach: zbicie wszystkich kręgli za pierwszym rzutem

strajkować strajˈkɔvaʨ̑ v
scioperare
uczestniczyć w strajku

straszliwy straʃˈlʲivɨ adj
orrendo raccapricciante
coś bardzo strasznego, przerażającego

straszny ˈstraʃnɨ adj
terribile spaventoso tremendo
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny

straszyć v
impaurire spaventare far paura
wzbudzać strach, lęk w kimś

strata ˈstrata n
perdita
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma

strategia straˈtɛɟja n
strategia
ogólny plan działań, szerszy od taktyki

strategicznie adv
strategicamente
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii

strategiczny adj
strategico
zgodny z określoną strategią

stratosferyczny adj
stratosferico
(geofizyka) związany z stratosferą, dotyczący stratosfery; znajdujący się w stratosferze

stratowulkan n
stratovulcano
(geologia, geologiczny) wzniesienie powstałe w wyniku zgromadzenia się na przemian magmy i innych materiałów wydobywających się z wnętrza wulkanu;

straż graniczna n
polizia di frontiera
(wojskowość, wojskowy) formacja mundurowa administracji państwowej powołana do ochrony granic;

strażacki adj
di pompiere
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej

strażak ˈstraʒak n
pompiere vigile del fuoco
osoba szkolona do walki z ogniem;

strażnica n
camera della guardia torre d'avvistamento
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;

strażnik ˈstraʒʲɲik n
piantone vigile secondino sentinella
osoba odpowiedzialna za pilnowanie mienia lub osób

strefa ˈstrɛfa n
zona
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
zona erogena
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;

stres strɛs n
stress
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;

streszczać ˈstrɛʃʧ̑aʨ̑ v
abbreviare
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
sommario
wyciąg, skrót

stroiciel strɔˈ<sup>j</sup>iʨ̑ɛl n
accordatore
osoba, która stroi instrumenty muzyczne

stroik ˈstrɔ<sup>j</sup>ik n
ancia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach

stroić ˈstrɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
accordare intonare
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadawać instrumentom muzycznym odpowiednie brzmienie poprzez regulację naciągu strun

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
ripido erto scosceso diroccato precipitoso
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża

strona ˈstrɔ̃na n
lato pagina
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś
membro
(matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności
pagina
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.
parte
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
uczestnik wojny, także sporu, kłótni, negocjacji, rozmów, umowy, małżeństwa, itp.
voce diatesi
(gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia;

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
pagina web
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

stronnictwo n
fazione partito
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów

stronniczy adj
fazioso parziale
kierujący się tylko określonym interesem; pozbawiony obiektywizmu

stront strɔ̃nt n
stronzio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

strony n
parte
okolica

strug struk n
pialla
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna

strugarka struˈɡarka n
piallatrice
(maszynoznawstwo) obrabiarka do obróbki skrawaniem płaszczyzn,

strukturalnie adv
strutturalmente
w sposób odnoszący się do struktury

strukturalny adj
strutturale
dotyczący struktury

strumień ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ n
getto d'acqua
ciecz lejąca się wąskim pasmem
ruscello torrente
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny;

struna ˈstrũna n
corda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;
(sport, sportowy) elastyczna nić z jelit bydlęcych lub z tworzywa sztucznego, używana do wyrobu rakiet tenisowych
corde vocali
(zobacz) struna głosowa
strallo tirante
(budownictwo) sprężający element konstrukcyjny

struna głosowa n
corde vocali
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki

strunowy strũˈnɔvɨ adj
a corda
(przymiotnik) od struna

struś struɕ n
struzzo
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strych strɨx n
attico
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;

strychnina strɨxʲˈɲĩna n
stricnina
(chemia, chemiczny) (toksykologia) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;

stryczek ˈstrɨʧ̑ɛk n
cappio capestro
(książkowy) sznur zakończony pętlą zakładaną na szyję skazanym na śmierć przez powieszenie

stryj strɨj n
zio
brat ojca;

strzała ˈsṭʃawa n
freccia dardo
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
freccetta
rzutka do gry w lotki
indice
(metrologia, metrologiczny) wskazówka pokazująca wartość mierzonej wielkości fizycznej
perone fibula
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) kość strzałkowa;
squillino
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) pojedynczy sygnał telefoniczny służący jako umowny znak

strzec sṭʃɛʦ̑ v
custodire piantonare
mieć pod opieką, pilnować, dozorować, opiekować się kimś lub czymś
salvaguardare
przestrzegać czegoś, być posłusznym czemuś, postępować zgodnie z czymś
guardarsi
unikać czegoś, pilnować się, uważać

strzec jak źrenicy oka ˈsṭʃɛʦ̑ʲ ˈjäɟ ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑ɨ ˈɔka v
custodire come la pupilla dei propri occhi
strzec kogoś, czegoś bardzo troskliwie

strzelanina n
sparatoria
strzały z broni palnej padające jeden za drugim

strzelanka n
sparatutto
(gry komputerowe) gatunek gier cyfrowych, których rozgrywka opiera się na pokonywaniu przeciwników za pomocą broni palnej;

strzelać ˈsṭʃɛlaʨ̑ v
sparare
oddawać strzał z broni

strzelba ˈsṭʃɛlba n
schioppo fucile
długa, palna broń myśliwska;

strzelba potokowa n
sanguinerola
(ichtiologia, ichtiologiczny) Phoxinus phoxinus Linnaeus, ryba rzeczna o wrzecionowatym ciele, żyjąca stadnie w płytkich wodach;

strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ n
bersagliere
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wyspecjalizowany w strzelaniu
bomber marcatore
(sport, sportowy) zawodnik, który strzelił bramkę
tiratore
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
staffa
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzeżonego Pan Bóg strzeże ˌsṭʃɛʒɔ̃ˈnɛɡɔ ˈpãn‿buk ˈsṭʃɛʒɛ proverb
la prudenza non è mai troppa meglio prevenire che curare
lepiej jest zapobiegać, niż później bać się o to, jak sprawy się potoczą

strzyc v
tagliare
skracać włosy, brodę lub sierść
tosare
przycinać rośliny, np. trawę, gałęzie
tagliarsi
poddawać się strzyżeniu

strzykawka n
siringa
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strzyżyk n
scricciolo
(ornitologia, ornitologiczny) mały wędrowny ptak z rodziny strzyżyków, podobny do wróbla, zamieszkujący Amerykę Północną i Eurazję

strzyżyk karoliński n
scricciolo della Carolina
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Thryothorus ludovicianus Latham, gatunek ptaka z rodziny strzyżyków;

strzęp sṭʃɛ̃mp n
brandello
poszarpana resztka czegoś

strój struj n
accordatura accordo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego

strój adamowy ˈstruj ˌadãˈmɔvɨ n
costume adamitico
(zobacz) w stroju adamowym

strój równomiernie temperowany n
temperamento equabile
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty o równy podział oktawy na dowolną liczbę części
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strój skali dzielący oktawę na 12 równych półtonów;

stróżówka n
portineria
miejsce pracy stróża

stręczycielka n
paraninfa
kobieta ułatwiająca nierząd

stręczycielstwo n
lenocinio
przestępstwo polegające na nakłanianiu kogoś do nierządu;

studencki stuˈdɛ̃nʦ̑ʲci adj
studentesco
przeznaczony dla studentów
typowy dla studentów

student ˈstudɛ̃nt n
studente
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studentka stuˈdɛ̃ntka n
studentessa
forma żeńska od: student

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
studiare
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach

studium ˈstudʲjũm n
studio
(edukacja, edukacyjny) nazwa uczelni, jej wydziału, a także innej szkoły lub jednostki badawczej albo rodzaj pobieranej nauki
kompozycja szachowa;

studnia ˈstudʲɲa n
pozzo
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

studnia artezyjska n
pozzo artesiano
studnia zasilana wodą z podpowierzchniowej warstwy wodonośnej w sposób samoczynny;

studnia kwantowa ˈstudʲɲa kfãnˈtɔva n
pozzo quantico
(fizyka, fizyczny) studnia potencjału, ograniczająca cząstki w pewnym obszarze przestrzeni;

stukać v
acciottolare
powodować charakterystyczny dźwięk, uderzając w twardą powierzchnię

stuknięty adj
rincoglionito tocco
(potocznie, potoczny) niezrównoważony psychicznie

stulatek stuˈlatɛk n
centenario centenne
osoba w wieku przynajmniej 100 lat

stulatka stuˈlatka n
centenaria centenne
kobieta mająca sto lat

stulecie stuˈlɛʨ̑ɛ n
centenario
setna rocznica
centennio
wiek, sto lat

stulejka stuˈlɛjka n
fimosi
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;

stuletni stuˈlɛtʲɲi adj
centenario centennale centenne
mający sto lat
trwający sto lat

stuła n
stola
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
sclerosi multipla
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stwarzać v
creare
powoływać do istnienia
provocare
stawać się przyczyną czegoś

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
creatura
zwierzę lub człowiek
creazione
(rzeczownik odczasownikowy) od stworzyć

stwórca n
creatore
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego)

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
gennaio
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

styczna n
tangente
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;

stygmat ˈstɨɡmat n
stigma stimma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rana pojawiająca się na ciele mistyków chrześcijańskich przeżywających w ekstazie Mękę Pańską;

stygmatyczka n
stigmatica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta ze śladami ran Chrystusowych na ciele

stygmatyk n
stigmatico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba ze śladami ran Chrystusowych na ciele

stygmatyzacja ˌstɨɡmatɨˈzaʦ̑ʲja n
stigmatizzazione
proces nadawania, często negatywnych, określeń osobom, grupom lub kategoriom społecznym
publiczne potępianie danej osoby lub grupy

styl życia n
stile di vita
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;

stylistyczny adj
stilistico
związany ze stylistyką, dotyczący stylistyki

stylowy adj
stiloso
taki, który jest w dobrym stylu

stypa n
veglia funebre vigilia
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) poczęstunek organizowany po pogrzebie;

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
borsa di studio
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

stół stuw n
tavolo tavola desco
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
da qui
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz
z tego powodu

stęchlizna stɛ̃w̃xˈlʲizna n
tanfo
zapach odczuwany w wilgotnych, niewietrzonych lub zagrzybionych pomieszczeniach

stęp n
passo
(jeździectwo, jeździecki) czterotaktowy, najwolniejszy chód konia, osła i muła;

stępem adv
al passo
(jeździectwo, jeździecki) o biegu: wolno

stępka ˈstɛ̃mpka n
chiglia
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;

stężenie n
concentrazione
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy;

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈxʲilʲi n
swahili
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki;

subarktyczny adj
subartico
związany z obszarem wokół Arktyki, dotyczący obszaru wokół Arktyki

subiekt ˈsubʲjɛkt n
commesso
(przestarzałe, przestarzały) sprzedawca w sklepie

subiektywnie adv
soggettivamente
w sposób subiektywny, nieobiektywnie

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
subcontinente sottocontinente
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;

subkultura n
subcultura
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;

sublimacja n
sublimazione
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia ze stałego na gazowy, z pominięciem fazy ciekłej;

subordynacjonizm n
subordinazionismo
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) pogląd teologiczny, według którego Syn Boży i Duch Święty są podporządkowani Bogu Ojcu;

subsaharyjski adj
subsahariano
odnoszący się do terenów Afryki na południe od Sahary, związany z tymi terenami

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
sostanza
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)

substancja czynna supˈstãnʦ̑ʲja ˈʧ̑ɨ̃nːa n
principio attivo
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku;

subtelnie supˈtɛlʲɲɛ adv
sottilmente
w sposób subtelny, delikatny; z taktem, z umiarem

subtelność supˈtɛlnɔɕʨ̑ n
sottigliezza finezza raffinatezza
cecha tego, co subtelne

suchar ˈsuxar n
freddura
(slangowo) nieśmieszny żart

suchy ˈsuxɨ adj
secco asciutto
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

suchy lód ˈsuxɨ ˈlut n
ghiaccio secco
(chemia, chemiczny) zestalony dwutlenek węgla;

sudański suˈdãj̃sʲci adj
sudanese
odnoszący się do Sudanu, związany z Sudanem

sudoku suˈdɔku n
sudoku
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;

sufi ˈsufʲi n
sufi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sufizmu, mistyk muzułmański

sufiks ˈsufʲiks n
suffisso
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek;

sufizm ˈsufʲism̥ n
sufismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sufler ˈsuflɛr n
suggeritore
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvaʨ̑ v
suggerire imboccare
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie

sugestywnie adv
suggestivamente
w sposób sugestywny

sugilit suˈɟilʲit n
sugilite
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;

suhak n
saiga
(zoologia, zoologiczny) kopytny z rodzaju suhaków (1.1)

suita n
partita
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;

suka ˈsuka n
cagna
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
successo
korzystny wynik
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery

sukcesywnie adv
consecutivamente successivamente
w sposób sukcesywny

sukcesywny adj
graduale successivo
taki, który dokonuje się etapami

sukienka suˈcɛ̃nka n
vestito
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;

sukiennice n
fondaco
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) dawny miejski budynek z podcieniami, gdzie handlowano m.in. suknem;

sulfadiazyna n
sulfadiazina
(chemia, chemiczny) związek chemiczny stosowany przy leczeniu zapalenia płuc i czerwonki

sum sũm n
siluro pesce gatto
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

suma ˈsũma n
somma quota
pewna ilość pieniędzy
somma totale
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
coscienza
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło

sumiennie adv
fedelmente
z wielką starannością w działaniu

sumienność n
coscienza
cecha osoby, która rzetelnie wypełnia swoje obowiązki

sumienny adj
coscienzioso
wykonywany dokładnie, rzetelnie
coscienzioso assiduo religioso
skrupulatnie wywiązujący się z podjętych obowiązków

sumik karłowaty n
pesce gatto nebuloso
(ichtiologia, ichtiologiczny) Ameiurus nebulosus Lesueur, ryba z rodziny sumikowatych;

sumo ˈsũmɔ n
sumo
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy;

sundajski adj
sundanese
związany z Sundajczykami, dotyczący Sundajczyków

sunnita sũɲˈːita n
sunnita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

sunnitka n
sunnita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
supereroe
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;

supergromada n
superammasso
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie ogromnej liczby grup i gromad galaktyk;

superkontynent ˌsupɛrkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
supercontinente
(geologia, geologiczny) masa lądu składająca się z więcej niż jednego współczesnego kontynentu;

superlatyw n
superlativo
(gramatyka) najwyższy stopień przymiotnika i przysłówka

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
supermercato supermarket
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

suport ˈsapɔrt n
apri concerto gruppo spalla
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu;

sura ˈsura n
sura
w islamie: rozdział Koranu;

surfer n
surfista
(sport, sportowy) osoba uprawiająca surfing

surferka surˈfɛrka n
surfista
kobieta, która uprawia surfing

surinamski ˌsurʲĩˈnãmsʲci adj
surinamese
związany z państwem Surinam, dotyczący państwa Surinam

surma ˈsurma n
zurna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) instrument muzyczny o przenikliwym brzmieniu, wykonany z drewna lub kości słoniowej, pochodzenia azjatyckiego; używany w wojsku jako instrument sygnalizacyjny;

surogat n
surrogato
rzecz zastępcza

surowica n
siero
(biologia, biologiczny) przesącz osocza krwi

surowiec suˈrɔvʲjɛʦ̑ n
materia prima
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle

surowość suˈrɔvɔɕʨ̑ n
austerità rigidità
cecha tego, co jest surowe
rigidità crudeltà
cecha tego, kto jest surowy

surowy suˈrɔvɨ adj
austero
taki, który jest pozbawiony wszelkich ozdób
crudo non cotto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony
grezzo rozzo greggio
o surowcach: niepoddany obróbce
severo duro
taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy

surrealista ˌsurːɛaˈlʲista n
surrealista
(sztuka) artysta tworzący zgodnie z zasadami surrealizmu, członek grupy surrealistycznej

surrealistyczny ˌsurːɛalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
surrealistico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
surrealismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

surykatka ˌsurɨˈkatka n
suricato
(zoologia, zoologiczny) mały i smukły ssak drapieżny występujący w Afryce;

suseł ˈsusɛw n
citello
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;

suspensa n
sospensione
(kościelny) kara stosowana wobec duchownych, polegająca na zakazie lub ograniczeniu możliwości pełnienia czynności przynależnych z racji stanu lub funkcji;

susza ˈsuʃa n
siccità asciugaggine
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszarka suˈʃarka n
pistola laser
(żartobliwie) ręczny radar policyjny do pomiaru prędkości pojazdów

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
asciugacapelli fon
(fryzjerstwo, fryzjerski) urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów

suszarnia suˈʃarʲɲa n
impianto di essiccazione
miejsce, pomieszczenie, w którym coś się suszy, np. pranie, produkty spożywcze

sutanna suˈtãnːa n
sottana talare abito talare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;

suterena ˌsutɛˈrɛ̃na n
scantinato seminterrato
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych

suweren n
sovrano
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca lub podmiot sprawujący niezależną władzę zwierzchnią;

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
sovranità
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

suwerenny adj
sovrano
niezależny od innego państwa lub władzy

suwmiarka suvˈmʲjarka n
calibro
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru drobnych długości;

sułtan n
sultano
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

sułtanat suwˈtãnat n
sultanato
państwo rządzone przez sułtana;

sułtański adj
sultanale
związany z sułtanem, dotyczący sułtana

swastyka sfasˈtɨka ˈsfastɨka n
svastica
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;

swawola n
zurlo
(książkowy) lekkomyślna zabawa

swawolny sfaˈvɔlnɨ adj
giocondo giocoso
skłonny do robienia żartów, do zabawy

swoistość n
particolarità peculiarità specificità
zespół cech wyróżniających

swołocz n
gentaglia marmaglia
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś podły, zasługujący na pogardę

swój sfuj pronoun
suo loro mio nostro proprio tuo
należący do wykonawcy czynności

syberyjski ˌsɨbɛˈrɨjsʲci adj
siberiano
(przymiotnik) od Syberia

sycera n
sicera
(biblijny) (spożywczy) mocny napój alkoholowy z daktyli lub innych produktów;

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
siciliano
od Sycylia

syczenie n
il sibilare
(rzeczownik odczasownikowy) od syczeć
sibili
wydawanie dźwięku przypominającego przeciągłe wymawianie spółgłoski s

sydero- sɨˈdɛrɔ
sidero-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z żelazem

syfilityk n
sifilitico
(medycyna, medyczny) chory na syfilis

sygnalizacyjny adj
segnaletico
dotyczący sygnału, używany jako sygnał

sygnalizować v
segnalare
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

syjamski adj
siamese
(historia, historyczny, historycznie) związany z Syjamem, dotyczący Syjamu

syjamski n
siamese
(językoznawstwo, językoznawczy) język syjamski;

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
sionista sionistico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
sionismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

sykl n
siclo
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi;
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta

sykstyński adj
sistino
związany z papieżem Sykstusem IV

sylaba sɨˈlaba n
sillaba
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylf sɨlf n
silfo
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy;

sylogizm n
sillogismo
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
notte di capodanno
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku

sylwetka sɨlˈvɛtka n
figura
kształt, zarys postaci lub rzeczy

sylwin n
silvite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków;

symbiont n
simbionte
(biologia, biologiczny) organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku;

symbioza n
simbiosi
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
simbolo
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;

symbolicznie adv
simbolicamente
w sposób symboliczny

symbolika n
simbolica
ogół symboli używanych w dana dziedzinie

symbolizm n
simbolismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący na przełomie XIX i XX w., posługujący się symbolem jako podstawowym środkiem wyrazu;

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
simboleggiare simbolizzare
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
simmetria
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;

symetrycznie adv
simmetricamente
zgodnie z symetrią

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
sinfonia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

symfoniczny adj
sinfonico
związany z symfonią, dotyczący symfonii

symonia n
simonia
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;

sympatycznie ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
simpaticamente
w sposób sympatyczny

sympatyczny ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
simpatico
wzbudzający sympatię; miły, życzliwy

sympatyzować ˌsɨ̃mpatɨˈzɔvaʨ̑ v
simpatizzare
darzyć sympatią coś lub kogoś

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
simposio convegno
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

symptomatologia ˌsɨ̃mptɔ̃matɔˈlɔɟja n
sintomatologia
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się opisem i grupowaniem objawów choroby;

symulakr sɨ̃ˈmulakr̥ n
simulacro
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości;

symulakrum ˌsɨ̃muˈlakrũm n
simulacro
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą

symulant sɨ̃ˈmulãnt n
simulatore
osoba, która coś udaje, symuluje, zwłaszcza chorobę

symulowanie ˌsɨ̃mulɔˈvãɲɛ n
simulamento
(rzeczownik odczasownikowy) od symulować

symulować ˌsɨ̃muˈlɔvaʨ̑ v
fingere
świadomie wprowadzać w błąd poprzez udawanie

syn sɨ̃n n
figlio figliolo
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

syn marnotrawny ˈsɨ̃n ˌmarnɔˈtravnɨ n
figliol prodigo
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto zawinił lub zbłądził, ale w końcu się opamiętał;

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
sinagoga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synagogalny adj
sinagogale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z synagogą

synantropizm n
sinantropismo
(ekologia, ekologiczny) występowanie zjawiska przystosowania roślin i zwierząt do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
sinapsi
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

synchroniczność ˌsɨ̃nxrɔ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
sincronismo
zgranie w czasie, następowanie procesów w tym samym czasie

syncytialny adj
sinciziale
(biologia, biologiczny) stanowiący syncytium

syndet n
syndet
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek myjący w formie kostki, zawierający sztuczne detergenty, stosowany jako zamiennik mydła lub szamponu

syndrom n
sindrome
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób

syndrom Stendhala n
sindrome di Stendhal sindrome di Firenze
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni;

syndrom chorego budynku ˈsɨ̃ndrɔ̃m xɔˈrɛɡɔ buˈdɨ̃nku n
sindrome da edificio malato
(psychologia, psychologiczny) dolegliwości występujące w określonym miejscu (np. w budynku, w którym się pracuje);

syndrom miodowego miesiąca ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nʦ̑a n
sindrome della luna di miele
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne

syndrom paryski ˈsɨ̃ndrɔ̃m paˈrɨsʲci n
sindrome di Parigi
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
sindrome di Stoccolma
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;

synekura ˌsɨ̃nɛˈkura n
sinecura
dobrze płatna posada, która nie wymaga od zatrudnionego większego wysiłku

synergia sɨ̃ˈnɛrʲɟja n
sinergia
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników

synestezja n
sinestesia
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

synklina n
sinclinale
(geologia, geologiczny) wklęsły fałd warstw skalnych;

synklinalny adj
sinclinale
(geologia, geologiczny) związany z synkliną, dotyczący synkliny

synkretyzm n
sincretismo
łączenie w jedną całość różnych elementów

synod ˈsɨ̃nɔt n
sinodo
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich

synogarlica n
tortora
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia risoria, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
sinonimo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synonimia n
sinonimia
(językoznawstwo, językoznawczy) bliskoznaczność wyrazów

synonimiczny ˌsɨ̃nɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
sinonimo
(językoznawstwo, językoznawczy) od: synonim; bliskoznaczny

synowa sɨ̃ˈnɔva n
nuora
żona syna

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
sintetico
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający

synteza n
sintesi
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia

sypać ˈsɨpaʨ̑ v
andare a rotoli
psuć się

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
camera da letto camera
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrakuzanin n
siracusano
mieszkaniec Syrakuz; osoba z tego miasta

syrakuzanka n
siracusana
mieszkanka Syrakuz; kobieta z tego miasta

syrakuzański adj
siracusano
związany z Syrakuzami, dotyczący Syrakuz, pochodzący z Syrakuz

syrena sɨˈrɛ̃na n
sirena
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;
kobieta uwodząca, kusicielka
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
sciroppo d'acero
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego;

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
siriano
odnoszący się do państwa Syria

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
sistema operativo
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

systematyka ˌsɨstɛ̃ˈmatɨka n
sistematica
dziedzina/poddziedzina jakiejś nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć

systematyzacja ˌsɨstɛ̃matɨˈzaʦ̑ʲja n
sistemazione
ujęcie czegoś w system, porządkowanie

systemowy adj
sistemico
odnoszący się do systemu

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
situazione
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

syzyfowa praca ˌsɨzɨˈfɔva ˈpraʦ̑a n
fatica di Sisifo
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów

syzyfowy adj
di Sisifo
bezcelowy, skazany na niepowodzenie

szabat ˈʃabat n
sabato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;

szabla ˈʃabla n
sciabola
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;
(sport, sportowy) broń szermiercza
(sport, sportowy) konkurencja z użyciem szabli (1.2)
zanna
(zoologia, zoologiczny) dolny kieł dzika

szach ʃax interjection
scacco
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi

szach ʃax n
scacco
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem;
scià
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;

szachinszach n
scià
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
scacchiera
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachrajstwo n
imbrogliata
(potocznie, potoczny) (zobacz) oszustwo

szachy ˈʃaxɨ n
scacchi
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szacunek ʃaˈʦ̑ũnɛk n
rispetto stima deferenza onore
cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś

szadź ʃaʨ̑ n
brina
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;

szafa ˈʃafa n
guardaroba armadio
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafarz n
ministro
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba uprawniona do udzielania sakramentu;

szafir ˈʃafʲir n
zaffiro
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafirowy adj
zaffirino
zrobiony z szafiru, dotyczący szafiru
zaffirino zaffiro
koloru intensywnie ciemnoniebieskiego

szafka nocna n
comodino
niski mebel ustawiany przy łóżku

szafran ˈʃafrãn n
zafferano
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów
(botanika, botaniczny) (zobacz) krokus

szafranowy ˌʃafrãˈnɔvɨ adj
zafferano
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego

szagryn ˈʃaɡrɨ̃n n
zigrino
skóra cielęca, kozia lub owcza z licem groszkowanym, używana do wyrobu galanterii kaletniczej;

szahada ʃaˈxada n
shahada
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu

szakal ˈʃakal n
sciacallo
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;

szakszuka n
shakshuka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;

szal ʃal n
sciarpa scialle
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szalanda n
betta
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duża barka do transportu urobku pogłębiarki

szaleniec ʃaˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
pazzo demente
osoba obłąkana, chora umysłowo

szaleć ˈʃalɛʨ̑ v
correre la cavallina darsi bel tempo
bawić się hałaśliwie
infuriare
o rzeczach: (przenośnie, przenośnia) występować w ostrej formie

szaleńczo ʃaˈlɛ̃j̃n͇ʧ̑ɔ adv
pazzamente
w sposób szalony

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
follia
stan umysłu człowieka, który nad sobą nie panuje

szalka ˈʃalka n
piastra
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) mała szala

szalotka ʃaˈlɔtka n
scalogno
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebulek tej rośliny

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
sciamanesimo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
sciampo shampoo
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szanować ʃãˈnɔvaʨ̑ v
rispettare stimare
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem

szanowny adj
onorevole
(podniośle) wzbudzający szacunek, godny szacunku, poważania, czci

szanta n
canto marinaresco
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dawna rytmiczna pieśń pracujących żeglarzy lub stylizowana na nią współczesna piosenka żeglarska
marrubio
(botanika, botaniczny) bylina z rodzaju szant (1.1)

szara strefa ˈʃara ˈstrɛfa n
economia sommersa
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków);

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
locusta
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;

szarlatan n
ciarlatano
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szarlotka ʃarˈlɔtka n
torta di mele
(cukiernictwo) kruche ciasto z jabłkami;

szarmancki adj
cortese galante gentile
bardzo taktowny względem kobiet

szarmancko adv
cortesemente gentilmente
w sposób szarmancki

szaroniebieski adj
ardesia
koloru szarego o odcieniu niebieskim

szary ˈʃarɨ adj
grigio
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szata ˈʃata n
veste
rzeczy tworzące powłokę lub zewnętrzny wygląd
veste abito
(książkowy) podniośle o ubraniu
odświętny ubiór

szatan ˈʃatãn n
satana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu

szatański adj
satanico
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy

szatnia ˈʃatʲɲa n
guardaroba spogliatoio
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szał ʃaw n
furore
utrata kontroli nad swym zachowaniem, wściekłość

szałamaja ˌʃawãˈmaja n
ciaramella pipita
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;

szałwia ˈʃawvʲja n
salvia
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczawian n
ossalato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu szczawiowego;

szczawik zajęczy n
acetosella
(botanika, botaniczny) Oxalis acetosella L., gatunek roślin z rodziny szczawikowatych;

szczególnie ʃʧ̑ɛˈɡulʲɲɛ adv
particolarmente
w sposób szczególny, specjalny, w większym stopniu

szczególny ʃʧ̑ɛˈɡulnɨ adj
eccezionale
taki, który charakteryzuje się czymś wyróżniającym, jest wyjątkowy ze względu na jakąś cechę

szczegółowo adv
dettagliatamente per filo e per segno
w sposób szczegółowy, z uwzględnieniem szczegółów

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
particolareggiato
mający cechy szczegółu; dokładny

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
abbaiare latrare
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczelinomierz ˌʃʧ̑ɛlʲĩˈnɔ̃mʲjɛʃ n
spessimetro
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru szerokości szczelin;

szczelnie adv
perfettamente
dokładnie

szczelny adj
ermetico
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany

szczenić się v
figliare
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) o samicach, zwykle psowatych wydawać potomstwo

szczenię ˈʃʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cagnolino
(zoologia, zoologiczny) młode psa lub innych zwierząt z rodziny psowatych

szczepienie ʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
vaccinazione
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
vaccino
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
sincerità
cecha tego, kto jest szczery

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
puro
jednolity, pozbawiony domieszek
sincero schietto franco
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
francamente davvero liberamente
od: szczery

szczerzyć ˈʃʧ̑ɛʒɨʨ̑ v
digrignare
o zwierzęciu: grożąc, pokazywać zęby, kły

szczodrobliwie adv
generosamente
hojnie, szczodrze

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
generoso munifico
hojny, dający coś obficie

szczoteczka ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka n
spazzolino
mała szczotka

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
spazzolino da denti
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
spazzola
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia

szczotka do włosów ˈʃʧ̑ɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
spazzola
(fryzyjski) przedmiot służący do czesania, modelowania włosów

szczupłość ˈʃʧ̑upwɔɕʨ̑ n
magrezza
cecha charakteryzująca figurę, sylwetkę szczupłą, chudą, smukłą, mającą mało tłuszczu

szczur ʃʧ̑ur n
ratto topo sorcio
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczur lądowy n
marinaio d'acqua dolce
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) osoba nieobeznana z morzem, nieumiejąca żeglować

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
cardellino
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczypać v
pizzicare
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę

szczypce ˈʃʧ̑ɨpʦ̑ɛ n
pinze
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do chwytania przedmiotów w formie dwóch zaciskających się ramion

szczyt ʃʧ̑ɨt n
cima vetta
najwyższy punkt góry
vertice
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)

szczątkowy adj
vestigiale residuale
pozostały jako szczątek czegoś

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
mascella
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
felicità fortuna
uczucie radości i zadowolenia
fortuna
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęście w nieszczęściu n
fortuna nella sfortuna
szczęśliwy przypadek, który sprawił, że nieszczęście nie było tak groźne, jak się wydawało

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
felice anno nuovo buon anno
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwej drogi interjection
buon viaggio
życzenie dobrego i bezpiecznego podróżowania

szczęśliwie adv
fortunatamente
ze szczęściem, zaznając szczęścia, z powodzeniem

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
felice fausto
odczuwający szczęście

szejk n
sceicco
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szekel ˈʃɛkɛl n
siclo
(jednostka monetarna) waluta Izraela;
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi;
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta

szekspirolog n
scespiriano shakespeariano
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) badacz zajmujący się twórczością i życiem Szekspira

szekspirowski adj
scespiriano shakespeariano
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira

szelak n
gommalacca
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;

szeleścić v
frascheggiare frusciare
powodować, wywoływać szelest

szelka ˈʃɛlka n
bretella
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni;

szelma n
filibustiere
osoba cwana, bez skrupułów

szeląg n
lira
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna miedziana moneta zdawkowa w Polsce XVI–XVII wieku;

szept n
sussurro
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
sussurrare bisbigliare
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szeregowiec n
soldato
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) żołnierz najniższy rangą;

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
scherma
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
largo ampio
mający określony wymiar poprzeczny

szeroko ʃɛˈrɔkɔ adv
ampiamente
na określony wymiar w poprzek
rozlegle wszerz, na dużą odległość w poprzek

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
larghezza latitudine
poprzeczny wymiar obiektu

szerpa n
sherpa scerpa
tragarz i przewodnik wysokogórski

szerzyć ˈʃɛʒɨʨ̑ v
diffondere
popularyzować coś; sprawiać, że coś staje się coraz bardziej znane, powszechne

szesnastka ʃɛsˈnastka n
semicroma
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/16 całej nuty;

szew mężowski n
punto del marito
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) nadmiarowe, zbyt ciasne zaszywanie naderwanego krocza kobiety po porodzie, wykonywane wyłącznie po to, aby stosunki seksualne sprawiały jej partnerowi więcej satysfakcji

szewc ʃɛfʦ̑ n
calzolaio ciabattino
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
esaedro cubo
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;

sześciopak ʃɛɕˈʨ̑ɔpak n
addominali a tartaruga tartaruga
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) wyraziste mięśnie brzucha

sześćdziesięcioczwórka n
semibiscroma
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesiątą czwartą całej nuty;

sześćdziesięciolatek ˌʃɛʑʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatɛk n
sessagenario
osoba w wieku 60-69 lat

szintoista n
shintoista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca shinto/szintoizmu

szkandela n
scaldaletto scaldino
(dawniej, dawny) flaszka albo płaskie naczynie napełniane gorącą wodą lub węglami, służące do ogrzewania pościeli

szkaradnica n
pesce pietra
(ichtiologia, ichtiologiczny) Synanceia verrucosa, jadowita ryba morska z rodziny skorpenowatych;

szkarłat n
scarlatto
szkarłatny kolor

szkic ʃʲciʦ̑ n
schizzo
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku

szkicować v
abbozzare
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego
disegnare fare uno schizzo
(sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
scheletro ossatura
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;

szklaneczka ʃklãˈnɛʧ̑ka n
bicchierino
(zdrobniale) od: szklanka
mała szklanka

szklanka ˈʃklãnka n
bicchiere
szklane naczynie, z którego się pije;

szklany ˈʃklãnɨ adj
di vetro
zrobiony ze szkła

szklarz n
vetraio
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkoda ˈʃkɔda adv
far pena
żal, przykro

szkoda ˈʃkɔda n
danno detrimento
krzywda, strata

szkoda ˈʃkɔda v
peccato
być żal, być przykro

szkodliwość ʃkɔˈdlʲivɔɕʨ̑ n
dannosità
cecha tego, co jest szkodliwe, cecha tych, którzy są szkodliwi

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
nocivo dannoso deleterio lesivo pernicioso
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkolenie ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ n
istruzione
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności

szkoleniowiec ˌʃkɔlɛ̃ˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
istruttore
ten, kto szkoli

szkolniak n
scolaro
(rzadki, rzadko używany) dziecko w wieku szkolnym

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
scolastico di scuola
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły

szkop ʃkɔp n
crucco cruco mangiapatate
(pogardliwie, pogardliwy) Niemiec;

szkopski adj
crucco cruco
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) niemiecki

szkorbut n
scorbuto
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

szkoła ˈʃkɔwa n
scuola
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
scuola elementare scuola primaria
(edukacja, edukacyjny) szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;

szkoła wyższa n
università istituto universitario
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin

szkutnik ˈʃkutʲɲik n
carpentiere navale maestro d'ascia
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rzemieślnik budujący i naprawiający łodzie

szkwał n
bufera burrasca
silny powiew wiatru nad akwenem

szkółka ˈʃkuwka n
piantonaia
wydzielony teren, na którym hodowane są młode drzewka i krzewy

szkło ʃkwɔ n
vetreria
(przenośnie, przenośnia) zbiorowo naczynia szklane; (także, też) jedno takie naczynie
vetro
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szkło powiększające n
lente d'ingrandimento
(technologia, technika, techniczny) prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu

szlachar ˈʃlaxar n
smergo minore
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;

szlachecki ʃlaˈxɛʦ̑ʲci adj
nobiliare gentilizio
związany ze szlachtą, dotyczący szlachty

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
nobile distinto
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny

szlafmyca n
berretto da notte
(dawniej, dawny) miękka czapka męska nakładana do spania; używana też jako poranne nakrycie głowy

szlafrok ˈʃlafrɔk n
accappatoio
(krawiectwo) domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć

szlak ʃlak n
percorso pista via
określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób
sentiero
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;

szlam n
limo melma
osad tworzący się na dnie i nieraz brzegach zbiorników wodnych

szlif n
finitura limatura rifinitura
ostateczny kształt nadany rzeczom, ich wykończenie
taglio
(jubilerstwo, jubilerski) wynik szlifowania kamienia szlachetnego, jego forma i połysk

szlifierz ˈʃlʲifʲjɛʃ n
arrotino arrotatore
(zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik zajmujący się ostrzeniem narzędzi
levigatore rettificatore smerigliatore
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik zajmujący się szlifowaniem;

szlochać v
singultire
płakać, wydając krótkie, urywane dźwięki

szmaciany adj
di cencio di panno di straccio
wykonany z materiałów włókienniczych

szmaragd ˈʃmarakt n
smeraldo
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

szmata ˈʃmata n
cencio straccio
kawałek tkaniny, zwykle brudnej

szmer sercowy ˈʃmɛr sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
soffio cardiaco
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny

szminka ˈʃmʲĩnka n
rossetto
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

szmira ˈʃmʲira n
kitsch
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz

szmuglerski adj
contrabbandiere
związany ze szmuglerstwem, dotyczący szmuglerstwa

szmuglować v
contrabbandare
(potocznie, potoczny) nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby

sznur ʃnur n
fune
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

sznurek ˈʃnurɛk n
spago
cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur

szofer n
autista
(przestarzałe, przestarzały) osoba kierująca pojazdem samochodowym
camionista
zawodowy kierowca

szogun n
sciogun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;

szok n
shock
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem
(medycyna, medyczny) niebezpieczne dla życia zaburzenia czynności organizmu

szop pracz ˈʃɔp ˈːraʧ̑ n
procione orsetto lavatore
(zoologia, zoologiczny) szop z gatunku, u którego obserwowano płukanie pokarmu przed spożyciem;

szopenowski adj
chopiniano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Fryderyka Chopina, charakterystyczny, typowy dla Chopina lub jego muzyki, taki jak u Chopina

szopka ˈʃɔpka n
presepe presepio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami

szorstki ˈʃɔrstʲci adj
ruvido
mający niegładką, chropawą powierzchnię
scontroso spigoloso
o człowieku: przykry, nieprzyjemny w obejściu

szosowiec n
routier stradista
(sport, sportowy) kolarz biorący udział w wyścigach szosowych

szot n
scotta
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do ustawiania żagla pod właściwym kątem do kierunku wiatru

szowinista n
sciovinista patriottardo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
sciovinismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
specismo
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków;

szpak ʃpak n
storno
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szpakowaty adj
brizzolato
mający część włosów siwych

szpara n
fessura crepa spiraglio
wąska, długa przerwa między elementami położonymi obok siebie

szparag ˈʃparak n
asparago
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego

szparagarnia n
asparagiaia
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce przeznaczone do uprawy szparagów

szpatułka n
abbassalingua spatola
(medycyna, medyczny) podłużna i wąska płytka do uciskania języka w trakcie badania jamy ustnej i gardła

szperać ˈʃpɛraʨ̑ v
frugare
szukać, grzebać w czymś

szpetny ˈʃpɛtnɨ adj
laido
(książkowy) wyglądający nieestetycznie, ohydnie, odrażająco

szpic ʃpʲiʦ̑ n
cuspide
ostra końcówka czegoś

szpicbródka n
pizzo
(potocznie, potoczny) spiczasta broda

szpicel n
informatore spia birro confidente spione
(pogardliwie, pogardliwy) tajny agent, szpieg

szpicruta n
frustino scudiscio
(jeździectwo, jeździecki) krótki skórzany lub rzemienny pejcz do dyscyplinowania konia wierzchowego;

szpiczasty ʃpʲiˈʧ̑astɨ adj
appuntito puntuto a punta
mający ostre, wąskie zakończenie

szpieg ʃpʲjɛk n
spia
osoba zajmująca się szpiegostwem;

szpiegostwo n
spionaggio
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpikulec n
legnetto spiedo
narzędzie w formie zaostrzonego pręta, niekiedy z rękojeścią

szpilka ˈʃpʲilka n
spillo forcina
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny

szpinak ˈʃpʲĩnak n
spinaci spinacio
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)
spinacio
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach

szpital ˈʃpʲital n
ospedale nosocomio
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital polowy n
ospedale da campo
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;

szpital psychiatryczny n
ospedale psichiatrico
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych

szpital zakaźny n
ospedale contumaciale
(medycyna, medyczny) szpital, w którym leczy się pacjentów z chorobami zakaźnymi

szpitalny ʃpʲiˈtalnɨ adj
ospedaliero
związany ze szpitalem, dotyczący szpitala

szponiasty adj
artigliato
mający szpony

szprycer ˈʃprɨʦ̑ɛr n
acqua di rubinetto
(potocznie, potoczny) wino z wodą sodową

szprycha ˈʃprɨxa n
raggiera
(technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą

szpula ˈʃpula n
aspo bobina
(elektryczność) korpus, szkielet cewki
spola
walec z krążkami na końcach, służący do nawijania sznura, kabla itp.

szpunt ʃpũnt n
cocchiume zaffo
(spożywczy) stożkowy kołek, zatyczka do otworów wylewowych w beczce

szranki n
lizza
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny plac turniejowy

szrapnel ˈʃrapnɛl n
shrapnel
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;

szron ʃrɔ̃n n
brina galaverna
warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach;

sztaba n
lingotto
(jubilerstwo, jubilerski) bryła metalu szlachetnego o prostokątnej podstawie

sztag n
draglia
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina olinowania stałego stabilizująca omasztowanie w płaszczyźnie symetrii jednostki pływającej;

sztaluga n
leggio cavalletto
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztandar ˈʃtãndar n
stendardo vessillo
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu

sztangista ʃtãŋʲˈɟista n
pesista sollevatore di pesi
(sport, sportowy) sportowiec trenujący podnoszenie ciężarów

sztorm ʃtɔrm n
tempesta bufera tormenta
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal

sztruks n
velluto a coste cord velluto coste
(włókiennictwo) prążkowana tkanina bawełniana, rzadziej wełniana;

sztuciec ˈʃtuʨ̑ɛʦ̑ n
posate
przedmiot służący do jedzenia: nóż, widelec lub łyżka;

sztuczka n
trick
popis zręczności sprawnie wykonywanych
trucco bindolo
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp.

sztuczna szczęka ˈʃtuʧ̑na ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
dentiera
(stomatologia, stomatologiczny) proteza naturalnego uzębienia

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
artificiale
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka
falso finto
niezgodny z naturą
innaturale
zachowujący się nienaturalnie

sztuka ˈʃtuka n
arte
(sztuka) twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności
dramma
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór sceniczny, przedstawienie
esemplare
o osobie posiadającej określone cechy
unità
pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
belle arti
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę

szturchać v
sgomitare stuzzicare
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

szturmak n
borgognotta
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj europejskiego hełmu renesansowego z bocznymi osłonami, używanego w XVI–XVII wieku przez rajtarów i piechotę;

sztylet ˈʃtɨlɛt n
pugnale stiletto
krótka broń biała o cienkim ostrzu;

szuflada ʃufˈlada n
cassetto
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukajcie, a znajdziecie ʃuˈkajʨ̑ɛ ˌa‿znajˈʥ̑ɛ̇ʨ̑ɛ proverb
cercate e troverete
tylko aktywni osiągną cel; bierność nie przyniesie oczekiwanego efektu

szukać ˈʃukaʨ̑ v
cercare buscare
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szukać dziury w całym ˈʃukaʥ̑ ˈːurɨ ˈf‿ʦ̑awɨ̃m v
cercare il pelo nell'uovo
doszukiwać się błędów, niedociągnięć, problemów tam, gdzie ich nie ma

szukać guza ˈʃukaʥ̑ ˈɡuza v
andare in cerca di guai cercare rogne
narażać się na niebezpieczeństwo, prowokować nieprzyjemną sytuację, ryzykować

szukać igły w stogu siana ˈʃukaʨ̑ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna v
cercare un ago in un pagliaio
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy

szukać wiatru w polu v
fare il buco nell'acqua
daremnie starać się o to, co nieosiągalne

szum ʃũm n
rumore
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór;

szumieć ˈʃũmʲjɛ̇ʨ̑ v
mormorare zufolare
powodować szum

szumówka n
schiumarola spannatoia
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin

szwagier ˈʃfaɟɛr n
cognato
mąż siostry
brat żony

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
svizzero elvetico
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
svedese
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
svedese
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szwendać się v
vagare andare a zonzo girellare gironzolare vagabondare
(pejoratywnie, pejoratywny) chodzić, jeździć w różne miejsca bez konkretnego celu

szwindel ˈʃfʲĩndɛl n
bidonata
(potocznie, potoczny) nieuczciwy interes

szwoleżer n
cavalleggero
polski żołnierz gwardii pod dowództwem Napoleona

szyba ˈʃɨba n
vetro
płyta ze szkła;

szyberdach ʃɨˈbɛrdax n
tettuccio apribile
(motoryzacja) rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu;

szybka kolej miejska n
servizio ferroviario
kolej charakteryzująca się jednakową długością składu wagonów, dużą częstotliwością kursowania i nierównomiernym natężeniem ruchu w różnych porach doby

szybki ˈʃɨpʲci adj
rapido veloce
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybko ˈʃɨpkɔ adv
presto
z dużą prędkością

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
velocità rapidità
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

szybować ʃɨˈbɔvaʨ̑ v
planare
unosić się w powietrzu jak szybowiec, wykorzystując prądy wznoszące

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
aliante veleggiatore
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

szyderca n
schernitore
człowiek szydzący z kogoś lub czegoś

szyderczo adv
derisoriamente
w sposób szyderczy, ironicznie

szyderczy adj
derisorio sarcastico beffardo caustico sardonico pungente
wyrażający kpinę, szyderstwo

szyderstwo ʃɨˈdɛrstfɔ n
derisione
złośliwy, dotkliwy żart, drwina, kpina, urąganie

szydełko ʃɨˈdɛwkɔ n
uncinetto
(rękodzieło, rękodzielniczy) cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych

szydło ˈʃɨdwɔ n
punteruolo lesina
ostry kolec na trzonku;

szyfrogram n
testo cifrare
zaszyfrowana wiadomość;

szyfrować ʃɨfˈrɔvaʨ̑ v
crittografare
(urzędowy) (wojskowość, wojskowy) zapisywać lub przekazywać informacje za pomocą szyfru

szyita ʃɨˈ<sup>j</sup>ita n
sciita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie

szyja ˈʃɨja n
collo
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈʨ̑iʦ̑ɨ n
collo dell'utero cervice cervice uterina
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy;

szyjny adj
cervicale
związany z szyją, dotyczący szyi

szyna ˈʃɨ̃na n
rotaia
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach;

szynka ˈʃɨ̃nka n
prosciutto
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
cincillà
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

szyszka ˈʃɨʃka n
cono strobilo pigna
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyszynka ʃɨˈʃɨ̃nka n
ghiandola pineale
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu;

szyszynkowy adj
pineale
związany z szyszynką, dotyczący szyszynki

szyć ʃɨʨ̑ v
cucire
robić ubrania
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ n
sesto senso
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji

sód sut n
sodio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
ghiandaia
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sól sul n
sale
(spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sól fizjologiczna ˈsul ˌfʲizʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
soluzione fisiologica
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %;

sól ziemi ˈsulʲ ˈʑɛ̃mʲi n
sale della terra
najbardziej wartościowi ludzie

sąd sɔ̃nt n
opinione giudizio
opinia w jakiejś sprawie lub o osobie
tribunale corte
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
prossimo
ogólnie ktoś, kto ma działkę itp. obok innej albo siedzi obok kogoś w teatrze, szkole itp.
vicino prossimo
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sąsiadka sɔ̃w̃ˈɕatka n
vicina
osoba płci żeńskiej, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
arbitro
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych
giudice
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;

sędziowski adj
di arbitro di giudice
dotyczący sędziego lub kolegium orzekającego, związany z sędzią lub kolegium orzekającym

sęp sɛ̃mp n
avvoltoio
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;
scroccone
(przenośnie, przenośnia) osoba, która żeruje na kimś

sępnik czarny n
urubù
(ornitologia, ornitologiczny) Coragyps atratus Bechstein, gatunek padlinożernego ptaka z rodziny kondorowatych;

sępnik różowogłowy n
avvoltoio collorosso
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku sępnik różowogłowy (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cathartes aura Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występującego w obu Amerykach;

słabeusz n
codardo coniglio femminuccia fifone merlo mollusco
(lekceważąco, lekceważący) ktoś o słabej konstrukcji psychicznej

słabiuśki swaˈbʲjüɕci adj
deboluccio
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: słaby

słabnąć v
indebolirsi languire
tracić siły, stawać się słabszym

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
debole
skłonność ku czemuś
debolezza debilità impotenza languore vulnerabilità
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych

słaby ˈswabɨ adj
debole fievole languido
posiadający niewielką siłę fizyczną

sławić v
acclamare glorificare
(podniośle) głosić czyjąś sławę, wychwalać kogoś

sławny ˈswavnɨ adj
famoso celebre
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

słać swaʨ̑ v
fare il letto
rozkładać pościel, przygotowywać miejsce do spania, także: składać pościel po spaniu
inviare mandare spedire
(książkowy) wyprawiać, kierować kogoś dokądś, przekazywać coś komuś

słodki ˈswɔtʲci adj
dolce
wywołujący miłe uczucie
dolce zuccheroso
mający smak cukru

słodkość ˈswɔtkɔɕʨ̑ n
dolcezza
cecha tego, co słodkie

słodować v
maltare
(technologia, technika, techniczny) przeprowadzać kontrolowany proces kiełkowania ziarna w produkcji słodu

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
dolcezza
słodki smak

słodycze swɔˈdɨʧ̑ɛ n
dolciumi chicca
coś słodkiego

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
dolcificante
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;

słodzić ˈswɔʥ̑iʨ̑ v
addolcire raddolcire
czynić coś słodkim przez dodanie cukru, miodu lub innej słodkiej substancji; nadawać czemuś słodki smak

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
arbanella
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych

słoma ˈswɔ̃ma n
paglia
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słomiana wdowa swɔ̃ˈmʲjãna ˈvdɔva n
vedova bianca
żona, której małżonek wyjechał dokądś na pewien czas

słomiany ogień swɔ̃ˈmʲjãnɨ ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
fuoco di paglia
krótkotrwałe uczucie, entuzjazm, emocja; szybko pojawiający się entuzjazm, który równie prędko mija

słomiany zapał swɔ̃ˈmʲjãnɨ ˈzapaw n
coda di paglia
zapał nagle powstający i szybko przemijający

słomka ˈswɔ̃mka n
cannuccia
kawałek słomy lub rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
girasole
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słonecznik zwyczajny n
girasole comune
(botanika, botaniczny) Helianthus annuus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych, uprawianej w wielu rejonach świata;

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
solare
związany ze słońcem
soleggiato assolato
pełen słońca

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
lardo
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słony ˈswɔ̃nɨ adj
salato
mający smak soli

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
slovacco
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
slovacco
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
sloveno
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
sloveno
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
slavo
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowiańskość n
slavità
cecha tego, co typowo słowiańskie, należące do Słowian

słowik ˈswɔvʲik n
usignolo
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
usignolo maggiore
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia luscinia, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;

słowniczek swɔvʲˈɲiʧ̑ɛk n
dizionarietto
(zdrobniale) od: słownik
krótka lista słownictwa z jakiejś dziedziny

słownik ˈswɔvʲɲik n
dizionario diziunario
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
dizionario vocabolario
spis słów z tłumaczeniami na inny język
vocabolario
zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości

słownik wyrazów bliskoznacznych n
dizionario dei sinonimi
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka z odniesieniami do wyrazów, wyrażeń i zwrotów połączonych z nimi relacją synonimii

słownikarz n
lessicografo
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista układający słowniki

słownikowy ˌswɔvʲɲiˈkɔvɨ adj
lessicale
dotyczący słownika, właściwy słownikowi

słowo ˈswɔvɔ n
parola promessa
obietnica, przyrzeczenie
parola termine vocabolo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;

słowo honoru ˈswɔvɔ xɔ̃ˈnɔru n
parola d'onore
wyrażenie wymawiane przy składaniu obietnicy; przy zaręczaniu czegoś swoim dobrym imieniem, honorem

słoń swɔ̃ɲ n
elefante
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
sole
Słońce widziane jako tarcza na niebie
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny

słuch swux n
orecchio musicale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków
udito
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuch absolutny ˈswux ˌapsɔˈlutnɨ n
orecchio assoluto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;

słuchawka swuˈxafka n
cornetta
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
ascoltare udire
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
świadomie odbierać czyjąś mowę

sługa ˈswuɡa n
servo famulo
(dawniej, dawny) osoba, która usługuje

sługus n
lacchè
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek usługujący komuś, zwykle dla własnych korzyści

słup swup n
pennacchio
unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu
pilone traliccio
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;

słup ogłoszeniowy n
colonna delele affissioni
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach;

słusznej postury adj
d' aspetto imponente
muskularny i wysoki, budzący respekt

służalczy adj
servile ossequioso strisciante
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służba wojskowa n
servizio militare
(wojskowość, wojskowy) wykonywanie działań, obowiązków wojskowych

służba zdrowia n
assistenza sanitaria
(medycyna, medyczny) (administracja) system instytucji i przepisów zajmujących się opieką zdrowotną obywateli;

służebniczka n
ancella
zakonnica ze Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej;

służebność n
servitù
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości;

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
sentire udire
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
malto
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

słój swuj n
anello
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) roczna warstwa przyrostowa drewna widoczna na poprzecznym przekroju pnia
barattolo
duży słoik

tabakiera n
tabacchiera
(książkowy) pudełeczko na tabakę;

tabla ˈtabla n
tabla
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami;

tablet ˈtablɛt n
tablet
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;

tabletka taˈblɛtka n
compressa pillola
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

tablica rejestracyjna taˈblʲiʦ̑a ˌrɛjɛstraˈʦ̑ɨjna n
targa numero di targa targa automobilistica targa di circolazione
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu;

tablice logarytmiczne taˈblʲiʦ̑ɛ ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɛ n
tavole logaritmiche
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej

tabliczka taˈblʲiʧ̑ka n
insegna targa
mała tablica, płyta z określonym napisem

tabliczka czekolady taˈblʲiʧ̑ka ˌʧ̑ɛkɔˈladɨ n
tavola di cioccolato
prostokątny kawałek czekolady, najczęściej w oddzielnym opakowaniu

tabliczka mnożenia taˈblʲiʧ̑ka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
tavola pitagorica abaco
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10;

tabloid taˈblɔ<sup>j</sup>it n
tabloid
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze;

tabule n
tabbouleh tabulè
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;

taca ˈtaʦ̑a n
vassoio
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
tachicardia
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

taczka ˈtaʧ̑ka n
carriola
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tahini taˈxʲĩɲi n
tahina
(spożywczy) pasta z nasion sezamu, półprodukt używany do przygotowywania wielu potraw;

tahitański adj
tahitiano
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
segreto mistero arcano
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
segreto di Pulcinella
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
misterioso imperscrutabile
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajemny adj
segreto misterioso
skryty, owiany tajemnicą

tajlandzki tajˈlãnʦ̑ʲci adj
tailandese thailandese
odnoszący się do Tajlandii

tajny ˈtajnɨ adj
segreto occulto riservato
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich

tajski ˈtajsʲci n
thai thailandese
język urzędowy Tajlandii;

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
taiwanese
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu

tak tak adv
così
w ten sposób
così tanto
używany do podkreślania cechy przysłówka
używany do podkreślania cechy przymiotnika

tak tak particle
sì
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

tak czy owak ˈtak ˈʧ̑ɨ ˈɔvak idiom
gira e rigira
niezależnie od okoliczności; mimo wszystko

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
così così insomma
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
cosiddetto
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany

taki ˈtaci pronoun
così tanto
…do wzmocnienia przymiotnika
tale così
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu
tale simile
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności

takson ˈtaksɔ̃n n
taxon unità tassonomica
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi

taksonomia n
tassonomia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksydermia n
tassidermia
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych;

taksówka taˈksufka n
taxi tassì
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taksówkarka ˌtaksufˈkarka n
tassista
kobieta kierująca taksówką lub właścicielka taksówki

taksówkarz taˈksufkaʃ n
tassista taxista
kierowca taksówki

taktowny takˈtɔvnɨ adj
pieno di tatto
odznaczający się taktem, uprzejmy, kulturalny

taktyka ˈtaktɨka n
tattica
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;

tal tal n
tallio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talar ˈtalar n
tallero
(jednostka monetarna) duża moneta srebrna, początkowo stanowiąca równowartość złotego dukata;

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
talassemia
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny;

talerz ˈtalɛʃ n
piatto
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;

talia ˈtalʲja n
vita
(anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder

talibski adj
talebano
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z talibami, dotyczący talibów

talizman taˈlʲizmãn n
talismano
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

talk talk n
talco
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry
(mineralogia, mineralogiczny) miękki minerał z gromady krzemianów;

talmudyczny adj
talmudico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Talmudem, zawarty w Talmudzie

tam tãm pronoun
là lì vi ci
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tam-tam n
tam-tam
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny z grupy idiofonów;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) azjatycki instrument perkusyjny o cienkiej, metalowej tarczy

tama ˈtãma n
diga
(budownictwo) budowla zatrzymująca i spiętrzająca wodę;

tamaryndowiec indyjski n
tamarindo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus indica, gatunek tropikalnych drzew z monotypowego rodzaju tamaryndowiec, pochodzących ze wschodniej Afryki;

tamaryszka n
forapaglie castagnolo
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus melanopogon, ptak z rodziny trzciniaków;

tamaszek tãˈmaʃɛk n
lingua tuareg
(językoznawstwo, językoznawczy) język berberyjski, używany w Afryce (na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso), rozdzielający się na cztery dialekty;

tamburyn tãmˈburɨ̃n n
tamburello tamburello basco
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło;

tamować v
tamponare
utrudniać swobodny ruch (zwykle przemieszczanie) lub działanie

tamten ˈtãmtɛ̃n pronoun
quello quel
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu)

tanatologiczny adj
tanatologico
(medycyna, medyczny) związany z tanatologią, dotyczący tanatologii

tancerz ˈtãnʦ̑ɛʃ n
danzatore
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu

tandetny tãnˈdɛtnɨ adj
kitsch scadente
o przedmiocie: kiepski, o niskiej wartości, wykonany z materiałów o niskiej jakości

tango ˈtãŋɡɔ n
tango
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
danza ballo
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

taniec brzucha ˈtãɲɛʣ̑ ˈbʒuxa n
danza del ventre
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;

tanina n
tannino
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;

tanoreksja n
tanoressia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;

tantal ˈtãntal n
tantalio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

tanzanit tãw̃ˈzãɲit n
tanzanite
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana zoisytu

tanzański tãw̃ˈzãj̃sʲci adj
tanzaniano
odnoszący się do państwa Tanzania

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
taoismo
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;

tapenada ˌtapɛ̃ˈnada n
tapenade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;

tapeta taˈpɛta n
carta da parati
(budownictwo) kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;

tapioka n
tapioca
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;

tapir ˈtapʲir n
tapiro
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;

tapir anta n
tapiro del Sudamerica
(zoologia, zoologiczny) Tapirus terrestris, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Ameryce Południowej;

tapir czaprakowy n
tapiro della Malesia
(zoologia, zoologiczny) Tapirus indicus, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Azji Południowo-Wschodniej;

tapir malajski n
tapiro della Malesia
(zoologia, zoologiczny) Tapirus indicus, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Azji Południowo-Wschodniej;

tapiseria n
arazzo
(sztuka) jednostronna tkanina o różnorodnej dekoracji, służącą do dekoracji ścian;

tara ˈtara n
tara
(handel, handlowy) waga opakowania

taran n
ariete puntone
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) machina oblężnicza z ciężką kłodą do kruszenia murów i rozbijania bram;

tarapaty n
guai
(potocznie, potoczny) przykre lub niemiłe sytuacje

tarcza ˈtarʧ̑a n
scudetto
mała plakietka/naszywka w kształcie tarczy (1.1-2) noszona na ubraniu w celu identyfikacji, określenia przynależności
scudo
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)

tarcza sterująca ˈtarʧ̑a ˌstɛruˈjɔ̃nʦ̑a n
piatto oscillante
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) element sterujący, odpowiedzialny za zmianę kąta natarcia łopat wirnika w śmigłowcach;

tarczka n
scudetto
(zdrobniale) od tarcza
mała tarcza

tarczyca n
tiroide
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;

tarczycowy adj
tiroide
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy

tarencki adj
tarantino
związany z Tarentem, dotyczący Tarentu, pochodzący z Tarentu

tarentyjczyk n
tarantino
mieszkaniec Tarentu

tarentyjka n
tarantina
mieszkanka Tarentu

targ tark n
mercato
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży

targować v
mercanteggiare tirare sul prezzo
(handel, handlowy) prowadzić pertraktacje handlowe w celu uzyskania najdogodniejszej ceny

targowisko n
mercato
(urbanistyka, urbanistyczny) (handel, handlowy) stałe miejsce targowe

targum n
targum
(biblijny) przekład Starego Testamentu lub jego fragmentów na język aramejski;

targumiczny adj
targumico
(biblijny) związany z targumem, dotyczący targumu

tarka ˈtarka n
asse per lavare
dawny przyrząd służący do prania ręcznego w formie pofałdowanej płyty

tarnina tarʲˈɲĩna n
prugnola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory

tarpan ˈtarpãn n
tarpan
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku;

tarta ˈtarta n
crostata torta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);

tartak ˈtartak n
segheria
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
tartrazina
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;

tasak n
mannaia
narzędzie kuchenne w kształcie siekierki, służące do siekania

tasować taˈsɔvaʨ̑ v
scozzare
(termin karciany) mieszać talię kart przed grą

tata ˈtata n
babbo papà
(potocznie, potoczny) ojciec

tatarak n
acoro
(botanika, botaniczny) Acorus, roślina z rodziny obrazkowatych (Araceae), o mieczowatych, zaostrzonych liściach i kłączach zawierających olejki eteryczne, używane w przemyśle perfumeryjnym, spożywczym i w lecznictwie; rośnie na brzegach stawów i potoków;

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
tatuaggio
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;

tatuażysta ˌtatu<sup>w</sup>aˈʒɨsta n
tatuatore
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) człowiek, który wykonuje tatuaże

tatuażystka n
tatuatrice
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) kobieta, która wykonuje tatuaże

tatuś ˈtatuɕ n
paparino papino
(zdrobniale) tata

tau taw n
tau
(językoznawstwo, językoznawczy) starogrecka nazwa dziewiętnastej litery alfabetu greckiego, τ;

tauto- ˈtawtɔ
tauto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tożsamością, powtarzalnością elementów

tautogram n
tautogramma
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki, często wierszowany, zbudowany na zasadzie aliteracji

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
tautologia
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;

tautologiczny adj
tautologico
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii

tawerna taˈvɛrna n
taverna
(książkowy) knajpa portowa

taxi ˈtaksʲi n
tassì taxi taxì
(potocznie, potoczny) taksówka

tałes n
talled tallit taled
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny żydowski szal modlitewny, biały w czarne lub niebieskie pasy, z frędzlami;

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
ballare danzare
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

taśma filmowa ˈtaɕma fʲilˈmɔva n
pellicola cinematografica
celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa;

taśma izolacyjna n
nastro isolante
(technologia, technika, techniczny) taśma służąca do izolowania przewodów elektrycznych;

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
nastro perforato
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;

taśmociąg taɕˈmɔʨ̑ɔ̃ŋk n
nastro trasportatore
(technologia, technika, techniczny) układ przenośników taśmowych;

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
trachea
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórz txuʃ n
puzzola
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny;

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
vigliacco codardo
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
vigliaccheria
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi

teatr ˈtɛatr̥ n
teatro
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);

teatr anatomiczny n
teatro anatomico
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) amfiteatralna sala do pokazów sekcji zwłok przeprowadzanych dawniej w celu nauki anatomii;

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
teatrale
związany z teatrem, odnoszący się do teatru

teatyn n
teatino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zgromadzenia opartego na regule św. Augustyna, założonego w XVI w. we włoskim Chieti;

tebanka n
tebana
mieszkanka Teb

tebańczyk n
tebano
mieszkaniec Teb

tebański adj
tebano tebeo
odnoszący się do Teb, związany z Tebami (greckimi lub egipskimi)

technet ˈtɛxnɛt n
tecnezio tecneto
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

technicznie adv
tecnicamente
w sposób odnoszący się do techniki

techniczny tɛxʲˈɲiʧ̑nɨ adj
tecnico
odnoszący się do techniki, związany z techniką

techno- ˈtɛxnɔ
tecno-
(technologia, technika, techniczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z techniką

technolog tɛxˈnɔlɔk n
tecnologo
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś
tecnologa
specjalistka w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
tecnologico
związany z technologią, dotyczący technologii

teflon n
teflon
(technologia, technika, techniczny) rodzaj tworzywa sztucznego, syntetyczny fluoropolimer;

tego kwiatu jest pół światu ˈtɛɡɔ ˈkfʲjatu ˈjɛst ˈpuwʲ ˈɕfʲjatu proverb
morto un papa se ne fa un altro
jest wielu ludzi dookoła, znajdziesz jeszcze kogoś dla siebie (mówione zwykle na pocieszenie komuś, kto dostał kosza)

tego lata adv
quest' estate
latem bieżącego roku

teista tɛˈ<sup>j</sup>ista n
teista
osoba wyznająca teizm

teistyczny adj
teistico
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
teismo
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

teksański adj
texano
odnoszący się do Teksasu, związany z Teksasem

tekst tɛkst n
testo
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

tekstowy adj
del testo
związany z tekstem, będący w postaci tekstu

tekstylny tɛkˈstɨlnɨ adj
tessile
związany z tekstyliami, dotyczący tekstyliów

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
tettonico tectonico
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki

tektura n
cartone
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

tekściarski adj
di paroliere
związany z tekściarzem, tekściarzami; dotyczący pisania tekstów piosenek, utworów kabaretowych

tele- ˈtɛlɛ prefix
tele-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z działaniem na odległość
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z telewizją

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
chiamata
(telekomunikacja) połączenie wykonane za pomocą telefonu (1.1)
telefono
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
telefonino cellulare
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telefonicznie ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
per telefono telefonicamente
przez telefon

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
telefonico
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu
charakterystyczny dla telefonu, związany tematycznie z telefonem, dotyczący telefonu

telefonista ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲista n
centralinista telefonista
(urzędowy) osoba obsługująca centralę telefoniczną

telefonistka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲistka n
centralinista telefonista
kobieta obsługująca centralę telefoniczną

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
telefonare
rozmawiać z kimś przez telefon

telegeniczny adj
telegenico
wyglądający korzystnie lub interesująco na ekranie telewizyjnym

telegraf tɛˈlɛɡraf n
telegrafo
urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

telegraficzny ˌtɛlɛɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
telegrafico
dotyczący telegrafu, związany z telegrafem

telegrafista ˌtɛlɛɡraˈfʲista n
telegrafista
(urzędowy) osoba obsługująca aparat telegraficzny, wysyłający depesze

telegram tɛˈlɛɡrãm n
telegramma
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) wiadomość przykazywana telegraficznie

telekomunikacja n
telecomunicazione
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość
telecomunicazioni
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) nauka związana z przekazywaniem sygnałów na odległość

telekomunikacyjny adj
della telecomunicazione
związany z telekomunikacją, dotyczący telekomunikacji

telekonferencja n
teleconferenza
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)

teleobiektyw ˌtɛlɛɔˈbʲjɛktɨf n
teleobiettivo
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;

teleologiczny adj
teleologico
(filozofia, filozoficzny) związany z teleologią, dotyczący teleologii

telepatia ˌtɛlɛˈpatʲja n
telepatia
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

telepatyczny adj
telepatico
związany z telepatią, dotyczący telepatii

teleportacja n
teletrasporto
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;

telepraca n
telelavoro
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

teleprompter n
teleprompter
(telewizja, telewizyjny) urządzenie do pokazywania lektorowi w studio tekstu do czytania;

telewidz n
telespettatore telespettatrice
widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
televisione
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
televisore
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

telewizyjny ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ adj
televisivo
związany z telewizją

tellur ˈtɛlːur n
tellurio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

telomer n
telomero
(biologia, biologiczny) element strukturalny chromosomu;

temat ˈtɛ̃mat n
radice
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu pozostająca po odrzuceniu końcówki
soggetto tema
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

tematycznie adv
tematicamente
zgodnie z tematem

tematyka n
tematica
ogół zagadnień

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
temperatura
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
(potocznie, potoczny) gorączka

temperatura pokojowa ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˌpɔkɔˈjɔva n
temperatura ambiente
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza;

temperatura topnienia ˌtɛ̃mpɛraˈtura tɔpʲˈɲɛ̇̃ɲa n
punto di fusione
(fizyka, fizyczny) określona temperatura, w której dana substancja stała przechodzi w ciecz

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
tempiere
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
tempo
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej

temu ˈtɛ̃mu preposition
fa
…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu

ten tɛ̃n pronoun
questo
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
ride bene chi ride l'ultimo ride bene chi ride ultimo
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
tennis da tavolo
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;

tenisistka ˌtɛ̃ɲiˈɕistka n
tennista
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w tenisa; także kobieta amatorsko grająca w tenisa

tenisówka ˌtɛ̃ɲiˈsufka n
scarpa da tennis
lekki, sportowy but z tkaniny

tenno n
tenno
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) cesarz japoński

teocentryczny adj
teocentrico
związany z teocentryzmem, dotyczący teocentryzmu
charakterystyczny dla teocentryzmu

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
teodolite
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodozjański adj
teodosiano
związany z osobą o imieniu Teodozjusz, jak np. cesarze rzymscy Teodozjusz I i Teodozjusz II

teodramatyczny adj
teodrammatico
(teologia, teologiczny) dotyczący teodramatu

teodycea n
teodicea
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
teofania
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;

teoforyczny adj
teoforo teoforico
zawierający w sobie imię bóstwa

teokracja n
teocrazia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

teolog n
teologo
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
teologia
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)

teologia moralna n
teologia morale
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (teologia, teologiczny) dział teologii chrześcijańskiej zajmujący się moralnością czynów ludzkich w świetle Objawienia;

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
teologico
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
teorico teoretico
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii

teoria tɛˈɔrʲja n
teoria
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;

teozoficzny ˌtɛɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
teosofico
związany z teozofią

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
terapeuta
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii;
(psychologia, psychologiczny) psychoterapeuta

terapeutka n
terapeuta terapista
(medycyna, medyczny) specjalistka od prowadzenia jakiejś terapii

terapeutyczny adj
terapeutico
dotyczący terapii lub terapeuty

terapia tɛˈrapʲja n
terapia
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

terapia zajęciowa n
terapia occupazionale
(medycyna, medyczny) seria spotkań terapeutycznych z zajęciami polepszającymi stan zdrowia;

terasa tɛˈrasa n
terrazza terrazzo
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) płaski teren na zboczu doliny rzeki lub nad brzegiem morza;

teratogenność n
teratogenesi teratogenicità
cecha tego, co jest teratogenne, co powoduje powstawanie wad rozwojowych płodu

teratologia ˌtɛratɔˈlɔɟja n
teratologia
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;

teratologiczny adj
teratologico
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z teratologią, dotyczący teratologii

teraz ˈtɛras adv
adesso ora ormai al giorno d'oggi
w tej chwili, obecnie

teraźniejszość n
presente
czas obecny; to, co dzieje się teraz

terb tɛrp n
terbio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

tercjarka n
terziaria
członkini jednego z trzecich zakonów

tercjarski adj
terziario
dotyczący tercjarstwa, właściwy tercjarstwu, związany z tercjarstwem, należący do tercjarstwa

tercjarz n
terziario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z katolickich stowarzyszeń świeckich, tzw. „zakonów tercjarskich” (zakonów trzecich);

teren ˈtɛrɛ̃n n
terreno
pewien określony obszar ziemi

terier ˈtɛrʲjɛr n
terrier
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

terier szkocki ˈtɛrʲjɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
terrier scozzese
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy małych (krótkonożnych) terierów;

teriologia ˌtɛrʲjɔˈlɔɟja n
teriologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się ssakami;

teriologiczny ˌtɛrʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
teriologico
(zoologia, zoologiczny) związany z teriologią, dotyczący teriologii

terkot n
crepitio strepito trillo
(potocznie, potoczny) odgłos wytwarzany poprzez jednostajne miarowe uderzanie

termiczny adj
termico
mający związek z ciepłem, dotyczący ciepła

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
terminologia
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

terminologiczny adj
terminologico
dotyczący terminologii

termistor tɛrˈmʲistɔr n
termistore
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;

termit ˈtɛrmʲit n
termite
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;

termitiera n
termitaio
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo termitów mające kształt wysokiej kolumny, gniazda na drzewie lub w formie kanałów w drzewie i ziemi

termodynamiczny ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
termodinamico
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
termodinamica
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termofor tɛrˈmɔfɔr n
borsa dell'acqua calda boule
gumowy worek, służący do miejscowego ogrzewania lub ochładzania ciała;

termogeneza n
termogenesi
(fizjologia, fizjologiczny) zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;

termojądrowy adj
termonucleare
(fizyka, fizyczny) dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
termometro
przyrząd do pomiaru temperatury;

termostat n
termostato
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;

terror ˈtɛrːɔr n
terrore
działanie z zastosowaniem przemocy mające na celu zastraszenie drugiego człowieka

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
terrorista
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terrorystka ˌtɛrːɔˈrɨstka n
terrorista
forma żeńska od: terrorysta

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
terroristico
dotyczący terroru, terrorystów lub terroryzmu

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
terrorismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terroryzować v
terrorizzare
przymuszać do czegoś używając terroru

terytorialny ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ adj
territoriale
dotyczący danego terytorium

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
territorio
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;

tessera n
tessera
(sztuka) (architektura, architektoniczny) element mozaiki, kostka

test tɛst n
test
(edukacja, edukacyjny) egzamin, sprawdzian
próba podejmowana, aby uzyskać odpowiedź na postawione pytania

test ciążowy ˈtɛstʲ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
test di gravidanza
(medycyna, medyczny) test sprawdzający, czy kobieta jest w ciąży;
(medycyna, medyczny) przedmiot służący do wykonania testu ciążowego (1.1)

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
testamento
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

testować tɛˈstɔvaʨ̑ v
collaudare testare
sprawdzać

tetra-
quadri- tetra-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: czterokrotny, poczwórny

tetrahydrokannabinol n
tetraidrocannabinolo
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;

tetralogia n
tetralogia
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: przedstawienie teatralne składające się z czterech utworów jednego autora wystawianych jeden po drugim;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
tetraplegia
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy;

tetraplegik ˌtɛtraˈplɛɟik n
tetraplegico
osoba z tetraplegią – paraliżem czterokończynowym

tetrapylon ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n n
tetrapylon
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach

tetroda n
tetrodo
(elektronika, elektroniczny) lampa elektronowa posiadająca cztery elektrody: anodę, dwie siatki i katodę;

teurgia n
teurgia
(ezoteryka) rytuał zmuszający bogów lub bóstwa do działania zgodnie z wolą odprawiającego dany rytuał lub jego zleceniodawcy;

teutoński adj
teutonico
(historia, historyczny, historycznie) związany z Teutonami

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
suocera
matka żony lub męża

teść tɛɕʨ̑ n
suocero
ojciec żony lub męża

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
tan tg
= (matematyka, matematyczny) tangens

thulit ˈtulʲit n
thulite
(mineralogia, mineralogiczny) różowa lub różowoczerwona odmiana zoisytu lub klinozoisytu;

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
tiamina
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;

tiara ˈtʲjara n
tiara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;

tilapia n
tilapia
(ichtiologia, ichtiologiczny) (wędkarstwo) ryba słodkowodna o pierwotnym zasięgu występowania obejmującym Afrykę i Lewant;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z tilapii (1.1)

tilapia nilowa n
tilapia tilapia del Nilo
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oreochromis niloticus, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej m.in. w Izraelu;

tioeter tʲjɔˈɛtɛr n
tioetere
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla;

tiramisu n
tiramisù
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;

tiul n
tulle
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;

tkactwo n
tessitura
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;

tkalnia ˈtkalʲɲa n
tessitura
zakład lub dział fabryki, w którym wyrabia się tkaniny

tkanie ˈtkãɲɛ n
tessitura
(rzeczownik odczasownikowy) od tkać

tkanina tkãˈɲĩna n
tessuto stoffa tela panno
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek wątku i osnowy;

tkanka ˈtkãnka n
tessuto
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈʧ̑ɔva n
tessuto adiposo
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;

tlen tlɛ̃n n
ossigeno
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
ossido
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;

tlenek etylenu ˈtlɛ̃nɛk ˌɛtɨˈlɛ̃nu n
ossido di etilene ossirano
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy;

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
monossido di carbonio ossido di carbonio ossido carbonico
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;

tlenoterapia n
ossigenoterapia
(medycyna, medyczny) leczenie poprzez podawanie choremu tlenu;

tlenowy tlɛ̃ˈnɔvɨ adj
ossigenico
związany z tlenem, dotyczący tlenu

to tɔ pronoun
questo
…występujący w funkcji podmiotu

to jest
cioè
wprowadza wyjaśnienie dla wcześniejszych treści

to samo pronoun
lo stesso
coś, co jest tożsame z czymś wskazanym do porównania

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
bagno toilette
ubikacja w miejscu publicznym

toaletka ˌtɔaˈlɛtka n
specchiera
(branża meblarka, meblarstwo, meble) stolik z lustrem i miejscem na przybory do makijażu, robienia fryzury itp.;

toast ˈtɔast n
brindisi
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tobołek n
fagotto
niewielki tobół

tobół n
fagotto involto
spory pakunek owinięty w materiał

toczeń n
lupus
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba autoimmunologiczna z grupy chorób reumatycznych atakująca skórę, naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne[potrzebne źródło]

tofu ˈtɔfu n
tofu
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

togijski tɔˈɟijsʲci adj
togolese
odnoszący się do państwa Togo

tok tɔk n
corso
przebieg wydarzeń, zdarzeń
filo
kierunek pewnych działań czy myśli

tokarka tɔˈkarka n
tornio
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

tokarz ˈtɔkaʃ n
tornitore
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce

tokijczyk tɔˈcijʧ̑ɨk n
edochiano
mieszkaniec Tokio

tokijka tɔˈcijka n
edochiana
mieszkanka Tokio

tokijski tɔˈcijsʲci adj
edochiano
odnoszący się do miasta Tokio

toko n
bucero
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rodziny dzioborożców;

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
tocoferolo
(biochemia, biochemiczny) witamina E;

tokofobia n
tocofobia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) lęk przed ciążą i/lub porodem

toksykolog n
tossicologo
specjalista w dziedzinie toksykologii

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
tossicologia
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;

toksykologiczny adj
tossicologico
(medycyna, medyczny) związany z toksykologią, dotyczący toksykologii

toksyna tɔˈksɨ̃na n
tossina
substancja chemiczna o właściwościach trujących

toledanka n
toledana
mieszkanka Toledo

toledańczyk n
toledano
mieszkaniec Toledo

toledański adj
toledano
odnoszący się do Toledo, związany z Toledo

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
tollerare
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk

tolperyzon n
tolperisone
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek podobny do lidokainy, zmniejszający napięcie mięśni szkieletowych

tom tɔ̃m n
volume tomo
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.)

tombak ˈtɔ̃mbak n
tombacco
(metaloznawstwo, metalurgia) stop miedzi z cynkiem przypominający złoto;

tombola n
tombola
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze

tombolo tɔ̃mˈbɔlɔ n
tombolo
(geografia, geograficzny) wąski pas lądowy łączący wyspę z lądem albo wyspy ze sobą;

tona rejestrowa ˈtɔ̃na ˌrɛjɛˈstrɔva n
tonnellata di stazza
(morski) jednostka objętości używana do określania pojemności rejestrowej statków handlowych równa stu stopom sześciennym, czyli około 2,83 m3;

tonalit n
tonalite
(geologia, geologiczny) kwaśna skała magmowa;

tonik ˈtɔ̃ɲik n
acqua tonica
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;

tonika n
tonica
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) funkcja harmoniczna rozładowująca napięcie tonalne

tonsillektomia n
tonsillectomia
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;

tonsura tɔ̃w̃ˈsura n
tonsura
(przenośnie, przenośnia) postrzyżyny podczas ceremonii przyjęcia do stanu duchownego
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;

tonąć ˈtɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
andare a fondo affondare
o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać
andare a fondo andare a picco colare a picco
zanurzać się pod wodę, znikając w niej

tonąć w długach ˈtɔ̃nɔ̃ɲʥ̑ ˈv‿dwuɡax v
affogare nei debiti
mieć dużo długów, być bardzo zadłużonym

topinambur ˌtɔpʲĩˈnãmbur n
topinambur
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) słonecznik bulwiasty, Helianthus tuberosus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

topić v
affogare
próbować pozbawić życia poprzez zanurzanie w czymś płynnym
sciogliere
przemieniać ciało stałe w ciecz poprzez podgrzewanie
affogare
tracić życie w płynie lub czymś grząskim
sciogliersi
przybierać postać płynną

topo- ˈtɔpɔ
topo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z miejscem, miejscowością, terenem

topograf tɔˈpɔɡraf n
topografo
osoba zawodowo zajmująca się topografią, sporządzająca zdjęcia terenu

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
topografia
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;
ukształtowanie terenu, zespół cech jakiegoś terenu;

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
topografico
związany z topografią, dotyczący topografii

topola tɔˈpɔla n
pioppo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
topologia
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
toponimo
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);

toponimia ˌtɔpɔ̃ˈɲĩmʲja n
toponimia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki;

toponomastyczny adj
toponomastico
związany z toponomastyką, dotyczący toponomastyki, badania nazw miejscowych

toponomastyka ˌtɔpɔ̃nɔ̃ˈmastɨka n
toponomastica
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o nazwach miejscowych, zamieszkałych i niezamieszkałych

topór ˈtɔpur n
ascia scure mannaia
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
tor
(geologia, geologiczny) samotna skała, skalica;
torio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;

torako- tɔˈrakɔ
toraco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z klatką piersiową

torba ˈtɔrba n
borsa sporta
giętkie opakowanie do przenoszenia rzeczy z uszami lub paskiem

torbacz n
marsupiale
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa

torebka tɔˈrɛpka n
borsetta borsello
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni
capsula
(botanika, botaniczny) pękający owoc suchy podzielony w środku na komory

torf tɔrf n
torba
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

torfowisko ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ n
torbiera
teren podmokły, porośnięty roślinami, które stopniowo przekształcają się w torf;

torować v
fare largo fare strada
umożliwiać przejście lub przejazd poprzez usuwanie przeszkód

torpeda tɔrˈpɛda n
siluro torpedine
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;

torpedować v
silurare
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą
(przenośnie, przenośnia) utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś

tort tɔrt n
torta
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortura tɔrˈtura n
tormento tortura
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
toscano
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii

toster ˈtɔstɛr n
tostapane
urządzenie do pieczenia tostów

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
totalitario
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
totalitarismo
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totalny adj
totale
obejmujący wszystko

totem ˈtɔtɛ̃m n
totem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
totemismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
estroverso socievole
dobrze czujący się w obecności innych osób
sociale socievole
będący formą rozrywki grupy osób

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
compagnia
grupa osób, znajomi
obecność przy kimś
società associazione
organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨʨ̑ v
accompagnare
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś

tołstojowski adj
tolstoiano
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący twórczości Tołstoja, charakterystyczny dla Tołstoja, mający cechy utworów Tołstoja

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
identità
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
poczucie jedności, więzi z grupą, przynależności do społeczności; identyfikowanie się z narodem
świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech
identità uguaglianza
identyczność, brak różnic

tracheo- traˈxɛɔ
tracheo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tchawicą

tracheostomia ˌtraxɛɔˈstɔ̃mʲja n
tracheostomia
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na połączeniu tchawicy ze światłem zewnętrznym;

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
perdere
przestawać posiadać jakąś rzecz

tracić czas idiom
andare a caccia di farfalle correre dietro alle farfalle
poświęcać się czynności, z której nie będzie żadnego pożytku

tracki adj
tracico
związany z Tracją, dotyczący Tracji

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
tradizione
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pisma teologów pierwszych wieków chrześcijaństwa oraz postanowienia papieży lub patriarchów i soborów, uznane za drugie obok Biblii źródło objawienia

tradycjonalista n
tradizionalista passatista
zwolennik tradycjonalizmu, człowiek przywiązany do tradycji

tradycyjnie ˌtradɨˈʦ̑ɨjɲɛ adv
tradizionalmente
zgodnie z tradycją

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
tradizionale
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

trafika ˈtrafʲika n
tabaccaio tabaccheria
(przestarzałe, przestarzały) sklep z wyrobami tytoniowymi;

trafić ˈtrafʲiʨ̑ v
azzeccare imbroccare
o człowieku: uderzyć czymś w jakiś cel
finire
znaleźć się gdzieś (raczej niecałkowicie to kontrolując)

trafiła kosa na kamień traˈfʲiwa ˈkɔsa na‿ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ proverb
il bue che dice cornuto all'asino
osoba preferująca ostre metody działania trafiła w końcu na kogoś, kto potraktował ją identycznie lub jeszcze gorzej; ktoś trafił na osobę (np. przeciwnika) godną / równą sobie

trafny adj
esatto giusto preciso
o najlepszym efekcie lub dopasowaniu, najbardziej oddający rzeczywistość

tragedia traˈɡɛdʲja n
tragedia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
ogromne nieszczęście budzące rozpacz

tragicznie adv
tragicamente
w sposób tragiczny

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
tragico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)
pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
tragicommedia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;

trajektoria n
traiettoria
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

trajkotka trajˈkɔtka n
cianciona ciarlona trecca
(potocznie, potoczny) szybko mówiąca, gadatliwa kobieta

traktat ˈtraktat n
trattato
tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.

traktor ˈtraktɔr n
trattore
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

tralka ˈtralka n
balaustro
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
tram tranvai
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

tran n
olio di pesce
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;

transakcja trãw̃ˈsakʦ̑ʲja trãw̃ˈzakʦ̑ʲja n
transazione
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług

transalpejski adj
transalpino
przebiegający przez Alpy

transatlantycki adj
transatlantico
odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk

transatlantyk n
transatlantico
(marynarka) duży transatlantycki statek pasażerski;

transcendencja ˌtrãw̃sʦ̑ɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
trascendenza
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym
(teologia, teologiczny) istnienie Boga i świata duchowego poza światem uznanym za stworzony;

transfer n
transfert
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) przekazanie środków
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazanie praw do dokumentu imiennego
(psychologia, psychologiczny) przeniesienie zdobytych doświadczeń lub umiejętności i użycie ich w odmiennej sytuacji;

transfobia n
transfobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;

transformacja ˌtrãw̃sfɔrˈmaʦ̑ʲja n
trasformazione
przemiana, przekształcanie czegoś

transkontynentalny adj
transcontinentale
przemierzający, przebiegający przez cały kontynent albo kursujący między kontynentami

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
spedizione
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych

transmitować v
trasmettere
dokonywać transmisji, nadawać obrazy i dźwięki za pośrednictwem fal elektromagnetycznych

transoceaniczny adj
transoceanico
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

transparent trãw̃sˈparɛ̃nt n
striscione
duża płachta tkaniny, papieru lub tablica z napisem lub rysunkiem o treści propagandowej lub reklamowej

transpersonalny adj
transpersonale
taki, który dotyczy stanów istniejących poza normalną ludzką świadomością

transplantacja n
innesto
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szczepienie nowych odmian na starych drzewach
trapianto
(medycyna, medyczny) przeszczepianie tkanki, organu lub części komórki

transport ˈtrãw̃spɔrt n
trasporto
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transsubstancjacja n
transustanziazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;

transsyberyjski ˌtrãw̃sːɨbɛˈrɨjsʲci adj
transiberiano
przebiegający lub kursujący przez Syberię

transwestytyzm n
travestitismo
(psychologia, psychologiczny) upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
transistor
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
(potocznie, potoczny) mały, przenośny odbiornik radiowy

tranzytywność n
transitività
(gramatyka) cecha czasownika tranzytywnego (przechodniego)

traper n
trapper cacciatore
(łowiectwo, łowiecki) północnoamerykański myśliwy stosujący pułapki na zwierzęta futerkowe;

trapez ˈtrapɛs n
trapezio
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;

trapić v
angustiare desolare
przyprawiać o zmartwienie

trasa ˈtrasa n
percorso strada tragitto
szlak, droga, arteria

traumatologia ˌtrawmatɔˈlɔɟja n
traumatologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;

traumatologiczny adj
traumatologico
(medycyna, medyczny) związany z traumatologią, dotyczący traumatologii

trawa ˈtrava n
erba graminacea
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;

trawertyn n
travertino
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
digestione
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawnik ˈtravʲɲik n
prato
poletko trawy o charakterze ozdobnym;

trawożerny adj
erbivoro
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą

trałowanie n
dragaggio
(wojskowość, wojskowy) oczyszczanie terenu z min za pomocą trału

trałować v
dragare
(wojskowość, wojskowy) oczyszczać teren z min za pomocą trału

trałowiec n
dragamine
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt do stawiania i poławiania min;

trebusz ˈtrɛbuʃ n
trabucco
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;

trefl trɛfl̥ n
fiori
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

trema n
tremarella
(psychologia, psychologiczny) strach lub zdenerwowanie przed występem publicznym (scenicznym);

tren trɛ̃n n
strasico
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;
treno
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;

trend trɛ̃nt n
trend
istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie;

trener ˈtrɛ̃nɛr n
allenatore
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;

trenerka trɛ̃ˈnɛrka n
allenatrice
forma żeńska od: trener

tresować v
addestrare ammaestrare
uczyć zwierzęta samodzielnego wykonywania konkretnych czynności

tretynoina n
tretinoina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, metabolit retinolu (witaminy A), wykazujący działanie złuszczające, hamuje rogowacenie naskórka i przemianę tkanki prawidłowej w tkankę zmienioną chorobowo;

trewizański adj
trevisano
związany z Treviso, dotyczący Treviso

treść trɛɕʨ̑ n
argomento
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki
contenuto
(medycyna, medyczny) zawartość przewodu pokarmowego; głównie w połączeniu „treść pokarmowa/żołądkowa”
contenuto materia
istota, sens zawartości książki; tematy zawarte w książce lub jakimś dokumencie

tri trʲi n
tricloroetilene trielina
(chemia, chemiczny) handlowa nazwa trichloroetenu

triak trʲjak n
triac
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;

trias trʲjas n
Triassico
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

tribologia ˌtrʲibɔˈlɔɟja n
tribologia
(mechanika) nauka badająca tarcie między ciałami stałymi;

triceratops n
triceratopo
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju triceratops (1.1)
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Triceratops, rodzaj roślinożernego dinozaura żyjącego w epoce późnej kredy na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej;

trichotillomania n
tricotillomania
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;

triduum n
triduo
trzy dni

triennale n
triennale
(sztuka) impreza artystyczna odbywająca się co trzy lata lub trwająca trzy lata

triera n
trireme
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;

triestenka n
triestina
mieszkanka Triestu

triesteńczyk n
triestino
mieszkaniec Triestu

triesteński trʲjɛˈstɛ̃j̃sʲci adj
triestino
związany z Triestem, wywodzący się z Triestu

trimer n
trimero
(chemia, chemiczny) oligomer zbudowany z trzech merów;

trio ˈtrʲi<sup>j</sup>ɔ n
trio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyosobowy zespół muzyczny: wokalny lub instrumentalny

triolet n
triolet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;

triskaidekafobia ˌtrʲiska<sup>j</sup>idɛkaˈfɔbʲja n
triscaidecafobia
obawa przed liczbą 13; wiara, że trzynastka przynosi pecha;

triskelion n
triscele
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;

trisomia 21 n
trisomia 21
(medycyna, medyczny) zespół Downa

triumfalny adj
trionfante trionfale
związany z triumfem, dotyczący triumfu, wyrażający triumf

trochę ˈtrɔxɛ adv
alquanto un po' un poco
bardzo mało, w niewielkim stopniu
un po' un poco
niedługo

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
un poco poco un po'
w niewielkiej ilości

trockizm n
trotzkismo trotskismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

troficzny adj
trofico
(ekologia, ekologiczny) pokarmowy, związany z odżywianiem

trok trɔk n
correggia
krótki sznurek, rzemień, taśma do troczenia – przywiązywania czegoś;

trolejbus trɔˈlɛjbus n
filobus
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

trombita trɔ̃mˈbʲita n
trembita
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) dęty instrument muzyczny w postaci bardzo długiej, prostej, drewnianej rury, używany przez Hucułów, także w Rumunii, na Węgrzech i Podhalu; podobny do ligawki i bazuny;

tron trɔ̃n n
trono
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju
(teologia, teologiczny) w lm: według klasyfikacji Pseudo-Dionizego Areopagity trzeci chór anielski;

trop trɔp n
orma pedata zampata
ślad odciśniętych stóp

tropiciel n
inseguitore
(przenośnie, przenośnia) szpicel

troposferyczny adj
troposferico
(meteorologia, meteorologiczny) związany z troposferą

troska ˈtrɔska n
afflizione
zmartwienie, kłopot
cura premura
chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro

troskliwie adv
con cura
z troską, dbałością, oddaniem

troskliwość n
sollecitudine cura premura
bycie troskliwym w opiece lub zajmowaniu się czymś

troskliwy trɔsˈklʲivɨ adj
premuroso
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój

trotyl n
tritolo
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, silny materiał wybuchowy;

trubadur n
trovatore trovadore
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

trucizna truˈʨ̑izna n
veleno
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trud trut n
fatica stento
ciężka praca, duży wysiłek

trudny ˈtrudnɨ adj
difficile
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
niełatwy do zrozumienia

trufla ˈtrufla n
tartufo
(kynologia, kynologiczny) nieowłosiona końcówka nosa u psa
tartufo trifola
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;

truizm ˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
truismo
wypowiedź prawdziwa, ale taka, że jej treść jest wszystkim znana; banał, coś oczywistego

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
velenoso venefico
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

trumna ˈtrũmna n
bara feretro cassa da morto
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trunek ˈtrũnɛk n
bevanda alcolico
(książkowy) napój alkoholowy

trup trup n
cadavere
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

trupi ˈtrupʲi adj
cadaverico
odnoszący się do trupa, związany z trupem

truskawka truˈskafka n
fragola
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)

truć v
avvelenare
powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny
rompere le scatole
(pogardliwie, pogardliwy) mówić rozwlekle, natrętnie prosić
avvelenarsi
zażywać truciznę

trwale adv
permanentemente definitivamente
niezmiennie, permanentnie

trwała ondulacja ˈtr̥fawa ˌɔ̃nduˈlaʦ̑ʲja n
permanente ondulazione permanente
(fryzjerstwo, fryzjerski) zabieg fryzjerski polegający na sfalowaniu lub skręceniu włosów środkami chemicznymi tak, aby nie uległy szybkiemu rozprostowaniu;

trwałość ˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
consistenza
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: trwały

trwonić v
sperperare sciupare dilapidare dissipare
tracić coś na byle co, zbytecznie

tryb trɨp n
modo
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
imperativo
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;

trybadyzm n
tribadismo
(seksuologia, seksuologiczny) homoseksualizm kobiecy

trybalizm trɨˈbalʲism̥ n
tribalismo
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych

trybularz n
turibolo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj utensyliów liturgicznych, służący do okadzania podczas uroczystości i nabożeństw religijnych;

trybuna trɨˈbũna n
tribuna
specjalne podwyższenie z pulpitem przeznaczone dla mówcy
tribuna spalto
podwyższone amfiteatralnie siedzenia dla publiczności na stadionie, w cyrku

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
tricologia
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy

trydencki adj
trentino tridentino
związany z Trydentem, dotyczący Trydentu, pochodzący z Trydentu
tridentino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący soboru trydenckiego, związany z soborem trydenckim

tryftong ˈtrɨftɔ̃ŋk n
trittongo
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek

trygonometria n
trigonometria
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

trygonometryczny adj
trigonometrico
(matematyka, matematyczny) związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii

tryk trɨk n
ariete
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu

trylion ˈtrɨlʲjɔ̃n n
trilione
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018;

trylobit trɨˈlɔbʲit n
trilobite
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły morski stawonóg paleozoiczny;

trypolitanka ˌtrɨpɔlʲiˈtãnka n
tripolina
mieszkanka Trypolisu

trypolitańczyk ˌtrɨpɔlʲiˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
tripolino
mieszkaniec Trypolisu

tryptofan n
triptofano
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie

tryskawka n
spiracolo
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;
spruzzetta
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;

trytytka n
fascetta stringicavo
(środowiskowy) elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana np. do spinania wiązek kabli elektrycznych lub mocowania kołpaków;

tryumfalny adj
trionfale trionfante
związany z tryumfem, dotyczący tryumfu, wyrażający tryumf

tryśnięcie n
sprizzo spruzzo
wylanie się nagłym i mocnym strumieniem

trzcina cukrowa n
canna da zucchero
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzciniak n
cannareccione
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus, niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków;

trzciniak zwyczajny n
cannareccione
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus arundinaceus Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków;

trzeba ˈṭʃɛba v
bisognare
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej

trzepaczka ṭʃɛˈpaʧ̑ka n
battipanni
przyrząd do trzepania dywanów z kurzu;
frusta frullino
narzędzie do ubijania piany z białek jaj lub śmietany;

trzepaczka do dywanów n
battipanni
ręczne narzędzie do trzepania dywanów na trzepaku;

trzepotanie przedsionków n
flutter atriale
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę

trzepotać v
sfarfallare
poruszać czymś szybko, rytmicznie, wywołując charakterystyczne dźwięki

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
becco a scarpa
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
fregare
naciskając, pocierać
grattugiare
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rozdrabniać na cząstki lub rozgniatać na jednolitą masę

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
lucido sobrio
niepijany
sobrio
przytomny, rozbudzony
kierujący się rozumem, rozsądkiem

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
bombo
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trzmielina n
evonimo
(botanika, botaniczny) Euonymus L., rodzaj roślin krzewiastych, drzew lub pnączy z rodziny dławiszowatych;

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
zigolo giallo
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzoda ˈṭʃɔda n
bestiame gregge
(zootechnika, zootechniczny) gromada zwierząt hodowlanych
ovile
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) lud, wierni

trzonek ˈṭʃɔ̃nɛk n
manico
uchwyt, rękojeść jakiegoś narzędzia

trzos ṭʃɔs n
scarsella
(dawniej, dawny) pas z kieszeniami na pieniądze

trzustka ˈṭʃustka n
pancreas
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzustkowy adj
pancreatico
(anatomia, anatomiczny) związany z trzustką

trzycyfrowy ˌṭʃɨʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
di tre cifra
składający się z trzech cyfr, mający trzy cyfry

trzydziestodwójka n
semibiscroma
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną trzydziestą drugą całej nuty;

trzydziestolecie ˌṭʃɨʥ̑ɛstɔˈlɛʨ̑ɛ n
trentennale
trzydziesta rocznica
trentennio
okres trzydziestu lat

trzymacz n
tenente
(przestarzałe, przestarzały) ten, kto trzyma

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
conservare
przechowywać
tenere
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać

trzymać język za zębami ˈṭʃɨ̃maʨ̑ ˈjɛ̃w̃zɨɡ ˌza‿zɛ̃mˈbãmʲi v
tenere a freno la lingua tenere la lingua fra i denti
(przenośnie, przenośnia) dochowywać tajemnicy, być ostrożnym w wypowiedziach

trzynastowieczny ˌṭʃɨ̃nastɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
del Duecento del tredicesimo secolo duecentesco
taki, który wydarzył się lub żył w trzynastym wieku; taki, który pochodzi z trzynastego wieku

trzyosobowy ˌṭʃɨɔsɔˈbɔvɨ adj
di tre persona
złożony z trzech osób, wykonywany przez trzy osoby
per tre persona
przeznaczony dla trzech osób, mogący pomieścić trzy osoby

trzypokojowy ˌṭʃɨpɔkɔˈjɔvɨ adj
di tre stanza
z trzema pokojami

trzysylabowy ˌṭʃɨsɨlaˈbɔvɨ adj
trisillabico trisillabo
liczący trzy sylaby, składający się z trzech sylab

trzytomowy ˌṭʃɨtɔ̃ˈmɔvɨ adj
di tre volume in tre volume
składający się z trzech tomów, zawarty w trzech tomach, wydany w trzech tomach

trzódka n
piccolo gregge
(przenośnie, przenośnia) wspólnota wiernych

trząść się jak galareta ˈṭʃɔ̃w̃ɕʨ̑‿ɕɛ ˈjaɡ ˌːalaˈrɛta idiom
tremare come una gelatina
bać się, denerwować się

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
terremoto sisma
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trój- truj
tri-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części

trójboczny adj
trilaterale trilatero
(geometria) mający trzy boki

trójdźwięk n
triade
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;

trójdźwięk durowy n
triade maggiore
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji wielkiej i tercji małej

trójdźwięk molowy n
triade minore
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji małej i tercji wielkiej

trójdźwięk zmniejszony n
triade diminuita
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji małych

trójdźwięk zwiększony n
triade aumentata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji wielkich

trójka ˈtrujka n
terno
trzy trafione liczby w totolotku

trójkołowiec ˌtrujkɔˈwɔvʲjɛʦ̑ n
motocarro
(motoryzacja) pojazd poruszający się na trzech kołach

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
triangolo
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;

trójnóg ˈtrujnuk n
tripode
przedmiot, sprzęt o trzech nogach

trójpodział n
tripartizione
(książkowy) podział na trzy części

trójpłat ˈtrujpwat n
triplano
(lotnictwo, lotniczy) samolot o trzech płatach nośnych;

trójskok ˈtrujskɔk n
salto triplo
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

trójstyk n
triplice frontiera
(geografia, geograficzny) zetknięcie granic trzech państw

trójwartościowy adj
trivalente
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego

trąba ˈtrɔ̃mba n
proboscide
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
tromba trombetta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trąd trɔ̃nt n
lebbra
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
acne
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok

trądzik różowaty n
rosacea
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;

trądzikowy ˌtrɔ̃ɲʥ̑iˈkɔvɨ adj
acneico
o skórze, cerze: mający trądzik lub skłonność do trądziku

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ adj
lebbroso
(medycyna, medyczny) chory na trąd

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ n
lebbroso
(medycyna, medyczny) osoba chora na trąd

tsampa n
tsampa
(spożywczy) tybetańska gruboziarnista mąka z prażonego jęczmienia;

tsunami tsũˈnãmʲi n
tsunami
(geologia, geologiczny) fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi;

tu tu pronoun
qui qua
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tu i tam adv
qua e là
będąc obecnym licznie w różnych miejscach

tu leży pies pogrzebany ˈtu ˈlɛʒɨ ˈpʲjɛs ˌpɔɡʒɛˈbãnɨ proverb
qui casca l'asino
wyrażenie używane, gdy ktoś znajduje sedno sprawy, przyczynę problemu

tuareski ˌtu<sup>w</sup>aˈrɛsʲci adj
tuareg
dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami

tuf tuf n
tufo
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;

tugrik ˈtuɡrʲik n
tugrik
(jednostka monetarna) waluta Mongolii;

tukan wielki n
tucano toco
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku tukan wielki (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos toco Statius Müller, gatunek dużego ptaka z rodziny tukanowatych, występujący w Ameryce Południowej;

tul tul n
tulio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

tularemia n
tularemia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna;

tulipan tuˈlʲipãn n
tulipano
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tulipanowiec n
liriodendro
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Liriodendron L., rodzaj roślin drzewiastych z rodziny magnoliowatych;

tuliłezka n
roridula
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin (Roridula) z rodziny tuliłezkowatych;

tumiwisizm ˌtũmʲiˈvʲiɕism̥ n
menefreghismo
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) postawa charakteryzująca się obojętnością, biernością, brakiem zaangażowania, lekceważeniem czegoś

tumult ˈtũmult n
tumulto
sytuacja zamętu

tundra ˈtũndra n
tundra
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
tunnel galleria
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

tunetanka ˌtũnɛˈtãnka n
tunisina
mieszkanka Tunisu

tunetańczyk ˌtũnɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
tunisino
mieszkaniec Tunisu

tunetański ˌtũnɛˈtãj̃sʲci adj
tunisino
odnoszący się do miasta Tunis

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
tunisino
odnoszący się do państwa Tunezja

tuniski tũˈɲisʲci adj
tunisino
odnoszący się do miasta Tunis, dotyczący Tunisu, związany z Tunisem, pochodzący z Tunisu

tunisyjczyk ˌtũɲiˈsɨjʧ̑ɨk n
tunisino
mieszkaniec Tunisu

tunisyjka ˌtũɲiˈsɨjka n
tunisina
mieszkanka Tunisu

tupaja n
tupaia
(zoologia, zoologiczny) Tupaia, rodzaj ssaka z rodziny tupajowatych;

tur tur n
uro
(zoologia, zoologiczny) Bos primigenius Bojanus, wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych;

tura n
turno
kolejno powtarzająca się czynność

turban ˈturbãn n
turbante
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;
kobiece nakrycie głowy stylizowane na męski turban (1.1)

turbina turˈbʲĩna n
turbina
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turbo- ˈturbɔ
turbo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ruchem wirowym lub z turbiną

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
turco turchesco
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
turco
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;

turkawka turˈkafka n
tortora
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia turtur, średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;

turkolog n
turcologo
specjalista w dziedzinie turkologii

turkologia n
turcologia
nauka o językach, historii i kulturze ludów turkijskich;

turkologiczny adj
turcologico
związany z turkologią, dotyczący turkologii

turkus ˈturkus n
turchese
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;
barwa, zielony odcień cyjanu;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
turchese
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turynka tuˈrɨ̃nka n
torinese
mieszkanka Turynu

turysta tuˈrɨsta n
turista
osoba uprawiająca turystykę

turystka tuˈrɨstka n
turista
kobieta, która podróżuje dla przyjemności

turystyczny ˌturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
turistico
związany z turystyką lub turystami

turystyka tuˈrɨstɨka n
turismo
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

turyńczyk tuˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
torinese
mieszkaniec Turynu lub mężczyzna pochodzący z Turynu

turyński tuˈrɨ̃j̃sʲci adj
torinese
charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu

turzyca n
carice
(botanika, botaniczny) Carex L., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych;
pelo della lepre
(łowiectwo, łowiecki) zajęcza lub królicza sierść

tusz do rzęs ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s n
mascara
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka

tuzin ˈtuʑĩn n
dozzina
(jednostka miary) 12 sztuk

tułacz n
girandolone ramingo
osoba bez stałego miejsca zamieszkania

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
tonno
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

tuż tuʃ adv
quasi
prawie, blisko

twarda waluta n
valuta forte
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) silna waluta narodowa łatwo wymienialna na inne waluty;

twardość n
durezza
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: twardy

twardy ˈtfardɨ adj
duro
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem

twardy orzech do zgryzienia ˈtfardɨ ˈɔʒɛγ ˌdɔ‿zɡrɨˈʑɛ̇̃ɲa n
osso duro una gatta da pelare
trudna sprawa

twardziel ˈtfarʲʥ̑ɛl n
drago
(potocznie, potoczny) ktoś niezłomny, odporny na trudy

twardówka n
sclera
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka;

twarz tfaʃ n
viso faccia volto
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
faccia a faccia
bezpośrednio

twaróg ˈtfaruk n
ricotta
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego

twierdza ˈtfʲjɛrʣ̑a n
fortezza roccaforte
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;

twierdzenie tfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
dichiarazione
zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś
teorema
(matematyka, matematyczny) zdanie logiczne, będące elementem teorii matematycznej

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
creare
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)

twój tfuj pronoun
tua tuo
2. (osoba) lp

twórczy ˈtfurʧ̑ɨ adj
creativo
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia

ty tɨ personalPronoun
tu
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tyberiadzki adj
tiberiense
odnoszący się do Tyberiady, związany z Tyberiadą

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
tibetano
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
tibetano
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków;

tybrzański adj
tiberino
dotyczący Tybru

tyczkarz ˈtɨʧ̑kaʃ n
astista
(sport, sportowy) zawodnik skoków o tyczce

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
settimana
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygiel ˈtɨɟɛl n
crogiolo
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.

tygrys ˈtɨɡrɨs n
tigre
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrys azjatycki n
tigre
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Azji;

tygrys sumatrzański n
tigre di Sumatra
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris sumatrae Pocock, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w odizolowanych populacjach na Sumatrze;

tygrysek tɨˈɡrɨsɛk n
tigrotto
(zdrobniale) od: tygrys

tygrysi tɨˈɡrɨɕi adj
tigresco
związany z tygrysem; dotyczący tygrysa
właściwy tygrysowi, podobny do tygrysa

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
tigre
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa

tygrysiątko n
tigrotto
(zoologia, zoologiczny) młody, niewielki tygrys

tylko ˈtɨlkɔ particle
solo solamente
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tymczasem tɨ̃mˈʧ̑asɛ̃m adv
frattanto nel frattempo per ora
do tego czasu, o którym była mowa
intanto
w tym samym czasie, o którym była mowa

tymczasem tɨ̃mˈʧ̑asɛ̃m particle
invece
sygnalizuje treść przeciwstawną do tego, co było powiedziane przed chwilą

tymczasowo adv
temporaneamente
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany

tymczasowy ˌtɨ̃mʧ̑aˈsɔvɨ adj
temporaneo interinale
taki, który trwa tylko jakiś czas

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
timo
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;

tymol n
timolo
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, składnik olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze;

tympanon tɨ̃mˈpãnɔ̃n n
timpano
(architektura, architektoniczny) gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu;

tynk n
intonaco
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.

tynkarz ˈtɨ̃ŋkaʃ n
intonacatore
(zawód, zawodowy, zawodowo) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania

tynkować tɨ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
intonacare
nakładać tynk na wewnętrzną lub zewnętrzną ścianę budynku

typ tɨp n
tipo modello
rodzaj, wzorzec

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
tipografia
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typograficzny adj
tipografico
związany z typografią, zgodny z zasadami typografii

typologia n
tipologia
nauka o typach, porównująca typy w zakresie różnych dziedzin

typologiczny adj
tipologico
związany z typologią

typowo adv
tipicamente
od: typowy

typowy tɨˈpɔvɨ adj
tipico
często spotykany

tyran ˈtɨrãn n
tiranno
(historia, historyczny, historycznie) udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;
(przenośnie, przenośnia) człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę

tyrania n
tirannia tirannide
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyranozaur ˌtɨrãˈnɔzawr n
tirannosauro
(paleontologia, paleontologiczny) jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych;

tyrański adj
tiranno
właściwy tyranowi, bezwzględny, związany z narzucanie, swojej woli innym

tyrolski tɨˈrɔlsʲci adj
tirolese
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
millenario
rocznica założenia lub wydarzenia, od którego minęło tysiąc lat
millennio
tysiąc lat

tysiącletni ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛtʲɲi adj
millenario
mający tysiąc lat
trwający tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
titano
(książkowy) człowiek wielkiego ducha, wybitny, przerastający pod każdym względem swoje otoczenie
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; (także, też) ich potomkowie;
titanio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytanit tɨˈtãɲit n
titanite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
tabacco
suszone liście tytoniu (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytularny adj
titolare
posiadający prawo do używania danego tytułu, ale bez pełnienia funkcji związanej z tym tytułem

tytuł ˈtɨtuw n
titolo
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja
podstawa czegoś, powód, racja

tytułować ˌtɨtuˈwɔvaʨ̑ v
intitolare
nadawać czemuś tytuł, nazwę

tytułowy ˌtɨtuˈwɔvɨ adj
di titolo
związany z tytułem, dotyczący tytułu

tyłek ˈtɨwɛk n
sedere
(potocznie, potoczny) pośladki

tête-à-tête n
tête-à-tête
(książkowy) spotkanie dwóch osób

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
arcobaleno iride
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
iride
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tępak ˈtɛ̃mpak n
capo di bomba duro di testa testa dura
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba tępa, głupia, mało inteligentna, bezmyślna

tępić ˈtɛ̃mpʲiʨ̑ v
smussare
czynić tępym
perdere il taglio
stawać się tępym, ulegać stępieniu

tępy ˈtɛ̃mpɨ adj
ottuso
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny
smussato contundente non acuminato
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę

tęsknić ˈtɛ̃w̃sʲkɲiʨ̑ v
sentire nostalgia
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
nostalgia
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś

tęskny ˈtɛ̃w̃sknɨ adj
nostalgico
pełen tęsknoty, nostalgii

tętent ˈtɛ̃ntɛ̃nt n
scalpitio
odgłos uderzających o ziemię kopyt biegnącego zwierzęcia

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
aneurisma
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;

tętniczy tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɨ adj
arterioso
(medycyna, medyczny) dotyczący tętnicy (tętnic)

tężcowy adj
tetanico
(medycyna, medyczny) związany z tężcem, dotyczący tężca

tężec n
tetano
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tło twɔ n
fondale
podłoże, na którym eksponowany jest dany element
sfondo
(przenośnie, przenośnia) okoliczności, sytuacja, w której rozgrywają się jakieś wydarzenia
sfondo sottofondo
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan

tłok twɔk n
folla
napierająca, duża masa ludzi
pistone stantuffo
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;

tłuczek ˈtwuʧ̑ɛk n
pestello
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy

tłum twũm n
folla torma turba assembramento bolgia calca
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
traduttore interprete
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
spiegazione
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – wyjaśnianie komuś czegoś
traduzione
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – przekładanie na inny język

tłumaczka twũˈmaʧ̑ka n
interprete
kobieta dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej
traduttrice
kobieta przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
spiegare
wyjaśniać, objaśniać coś, przekazywać zasadę działania czegoś
wyjaśniać, podawać powód, dla którego postąpiło się w dany sposób
tradurre
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłumić ˈtwũmʲiʨ̑ v
reprimere
(o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć

tłumnie adv
in massa
w dużej grupie osób

tłusty ˈtwustɨ adj
grassetto neretto
(drukarstwo, drukarski) gruby, pogrubiony
grasso
zawierający dużo tłuszczu
grasso pingue
(pejoratywnie, pejoratywny) o człowieku lub zwierzęciu: otyły
grasso untuoso
pokryty tłuszczem albo będący w dotyku jak tłuszcz

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
Giovedì Grasso
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;

tłuszcz twuʃʧ̑ n
grasso
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;

tłuszczak n
lipoma
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór składający się z tkanki tłuszczowej;

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
assicurazione sicurtà
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubezpieczeniowy ˌubɛspʲjɛʧ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
di assicurazione
(przymiotnik) od: ubezpieczenie

ubezwłasnowolnienie ˌubɛzvwasnɔvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
interdizione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie zdolności do czynności prawnych;

ubiegłoroczny ˌubʲjɛɡwɔˈrɔʧ̑nɨ adj
dello anno scorso
taki, który wydarzył się w ubiegłym (poprzednim) roku

ubiegłotygodniowy ˌubʲjɛɡwɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
della settimana scorso
taki, który odbył się/zdarzył się w ubiegłym (poprzednim) tygodniu

ubiegły uˈbʲjɛɡwɨ adj
scorso passato
zeszły, miniony, poprzedni, ostatni

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
vestire
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie
vestire vestirsi
zakładać ubranie na swoje ciało

ubijać v
montare
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie

ubiór ˈubʲjur n
abbigliamento
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

uboczny adj
collaterale
powstający przy okazji jakiegoś działania

ubranie uˈbrãɲɛ n
indumento vestito
(rzeczownik odczasownikowy) od ubrać

ubrany adj
vestito
noszący odzież

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
adorare
czcić, wielbić, uwielbiać, otaczać zachwytem

uchatka n
leone marino
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otaria Péron, rodzaj drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych występujący u południowych wybrzeży Ameryki Południowej;

ucho ˈuxɔ n
orecchio orecchie
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;

ucho igielne n
cruna
(krawiectwo) wąski otworek w igle służący do nawlekania nici

ucho wewnętrzne ˈuxɔ vɛvˈnɛ̃nṭʃnɛ n
orecchio interno
(anatomia, anatomiczny) część ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

ucho środkowe ˈuxɔ ɕrɔtˈkɔvɛ n
orecchio medio
(anatomia, anatomiczny) część ucha, w której znajdują się kosteczki słuchowe i trąbka Eustachiusza;

uchodzić uˈxɔʥ̑iʨ̑ v
sboccare sfociare
(geografia, geograficzny) o cieku wodnym: mieć ujście, wpadać gdzieś

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
rifugiato profugo
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uchodźczyni ˌuxɔʨ̑ˈʧ̑ɨ̃ɲi n
rifugiata
kobieta uchodźca

uchwała uˈxfawa n
delibera risoluzione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;

uchylać v
annullare
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynić nieważnym, nieobowiązującym
socchiudere
częściowo odsłaniać lub otwierać
aprirsi un po'
być częściowo odsłanianym lub otwieranym
sottrarsi
pochylając się, unikać czegoś

uchylny adj
basculante
taki, który da się uchylać

uciec ˈuʨ̑ɛʦ̑ v
fuggire scappare
aspekt dokonany od: uciekać

ucieczka uˈʨ̑ɛʧ̑ka n
fuga evasione
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
fuggire scappare battersela
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)

uciekinier ˌuʨ̑ɛ̇ˈcĩɲɛr n
fuggiasco fuggitivo
ktoś, kto uciekł lub ucieka

ucieleśnienie n
incarnazione
to, co uzyskuje realny kształt

ucinać v
mozzare
przerywać nagle wypowiedź
troncare mozzare
oddzielać coś od całości, tnąc to

ucisk n
griffa
oddziaływanie pewną siłą na coś
oppressione
ograniczanie czyjejś wolności

uciskać uˈʨ̑iskaʨ̑ v
comprimere
wywierać ucisk na coś

uciszać v
mettere a tacere zittire
powodować, że ktoś lub coś cichnie

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
faticoso scabroso malagevole
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku
grave gravoso importuno oneroso penoso pesante
męczący, dokuczliwy

uczciwie uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
onestamente
w sposób uczciwy, dobry, czysty

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
onestà
uczciwe zachowanie

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
onesto perbene retto
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

uczelnia uˈʧ̑ɛlʲɲa n
accademia università scuola superiore
szkoła wyższa

uczelniany adj
universitario
związany z uczelnią, odnoszący się do uczelni

uczennica ˌuʧ̑ɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
alunna scolara
forma żeńska od: uczeń

uczestniczyć ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ɨʨ̑ v
partecipare
brać udział

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
alunno scolaro allievo studente
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;
apprendista
(zawód, zawodowy, zawodowo) najniższy stopień kwalifikacji zawodowych
discepolo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ten, który pobiera naukę u mistrza duchowego
kontynuator czyjejś teorii, nauki lub twórczości

uczniowski adj
scolaresco
związany z uczniem, uczniami, dotyczący ucznia, uczniów

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
dotto
gruntownie wykształcony w swojej dziedzinie

uczta ˈuʧ̑ta n
convivio imbandigione
duże, wystawne przyjęcie

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
sensazione sentimento
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu
sentimento
miłość, przyjaźń

uczuciowy ˌuʧ̑uˈʨ̑ɔvɨ adj
affettuoso
dotyczący uczuć, uczuciowości
taki, który łatwo ulega uczuciom; jest czuły, wrażliwy

uczynek uˈʧ̑ɨ̃nɛk n
atto azione opera
zachowanie się, postąpienie w jakiś sposób

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
insegnare
przekazywać komuś wiedzę

uczęszczać uˈʧ̑ɛ̃w̃ʃʧ̑aʨ̑ v
frequentare
bywać gdzieś często (lub regularnie); brać udział w czymś

udany uˈdanɨ adj
al bacio ben riuscito da urlo
zakończony powodzeniem; niezakończony klęską, niepowodzeniem, fiaskiem

udar mózgu ˈudar muzɡu n
ictus
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z zaburzeniem krążenia krwi w mózgu;

udar słoneczny n
insolazione
(medycyna, medyczny) porażenie spowodowane nadmiernym nasłonecznieniem głowy i karku;

udaremniać v
sventare contrastare mandare a monte ostacolare
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

udawać uˈdavaʨ̑ v
fingere
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego

udawać Greka uˈdavaʥ̑ ˈɡrɛka v
fare l'albanese fare l'indiano fare l'inglese
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej

uderzająco adv
notevolmente
w sposób niezwykle wyraźny

uderzający ˌudɛʒaˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
eclatante
(książkowy) zwracający uwagę; zadziwiający; rzucający się w oczy

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
colpo botta craniata legnata manata mazzata
cios zadany ręką lub przedmiotem

uderzyć uˈdɛʒɨʨ̑ v
colpire
zadać komuś cios

udo ˈudɔ n
coscia
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udowadniać v
provare dimostrare
wykazywać prawdziwość czegoś lub jej brak, przedstawiając dowody

udręka n
supplizio tormento
psychiczne cierpienie będące rezultatem czegoś, co dręczy
tormento
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie

udziec ˈuʥ̑ɛʦ̑ n
coscia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia

ufać ˈufaʨ̑ v
avere fiducia fidarsi
być przekonanym, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego

ufny ˈufnɨ adj
fiducioso
mający lub wyrażający zaufanie

ufologia n
ufologia
dziedzina wiedzy zajmująca się niezidentyfikowanymi obiektami latającymi;

ufologiczny adj
ufologico
związany z ufologią, dotyczący ufologii

ugarycki adj
ugaritico
związany z Ugaritem, dotyczący Ugaritu

ugarycki n
ugaritico
(językoznawstwo, językoznawczy) język ugarycki;

ugryźć ˈuɡrɨɕʨ̑ v
mordere
zacisnąć na czymś zęby, wbić je w coś zaciskając
mordere pungere
użądlić

ugryźć się w język ˈuɡrɨɕʨ̑‿ɕɛ ˈvʲ‿jɛ̃w̃zɨk v
mordersi la lingua
(przenośnie, przenośnia) powstrzymać się w ostatniej chwili od powiedzenia czegoś

ugór ˈuɡur n
maggese
(rolnictwo, rolniczy) pole nieuprawiane przez pewien czas;

uistiti ˌu<sup>j</sup>iˈstʲitʲi n
uistitì
(zoologia, zoologiczny) Mico Lesson, południowoamerykańska małpa z rodziny pazurkowcowatych;

ujarzmienie n
dominazione
przejęcie kontroli nad czymś niebezpiecznym
soggiogamento assoggettamento
pokonanie kogoś

ujednolicenie n
unificazione
nadanie jednolitej formy

ujmować v
accattivare incantare
pozyskiwać czyjąś przychylność

ujmujący adj
carino accattivante affascinante attraente
budzący sympatię

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
lapidazione
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;

ukleja ukˈlɛja n
alborella alburno
(ichtiologia, ichtiologiczny) niewielka ryba z rodziny karpiowatych;

ukochana n
amore
dziewczyna lub kobieta, którą łączy z kimś silna więź uczuciowa, miłość, przywiązanie

ukochany ˌukɔˈxãnɨ n
benamato cucco
osoba, którą ktoś kocha

ukradkiem uˈkratʲcɛ̃m adv
furtivamente di sottecchi surrettiziamente
tak, żeby nie zwrócić niczyjej uwagi

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
ucraino
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
ucraino
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

ukryty uˈkrɨtɨ adj
nascosto recondito
taki, o którym nikt nie wie, którego ktoś nie chce ujawnić

ukrywać uˈkrɨvaʨ̑ v
nascondere celare dissimulare
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim
nascondersi
schować się w niewidocznym, bezpiecznym miejscu

ukrzyżowanie ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ n
crocifissione
zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża

ukrzyżowany adj
crocifisso
przybity do krzyża w celu uśmiercenia

układ ˈukwat n
accordo
porozumienie
configurazione
ułożenie, uszeregowanie, zestawienie
sistema
zbiór elementów powiązanych ze sobą w jakiś sposób;

układ krążenia n
apparato circolatorio sistema circolatorio
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego;

układ nerwowy n
sistema nervoso
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
tavola periodica
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
tavola periodica tavola periodica degli elementi
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
sistema planetario
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;

układ pokarmowy n
apparato digerente
(anatomia, anatomiczny) układ narządów człowieka i zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu oraz wydalania resztek;

układ przeciwpoślizgowy ˈukwat ˌpʃɛʨ̑ifpɔɕlʲizˈɡɔvɨ n
ABS sistema anti bloccaggio
(motoryzacja) układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu uniknięcia blokowania kół w trakcie hamowania;

układ przywspółczulny n
sistema nervoso parasimpatico
(anatomia, anatomiczny) podukład autonomicznego układu nerwowego;

układ równań n
sistema di equazioni
(matematyka, matematyczny) zestawienie dwóch lub więcej równań, dla których poszukiwane jest wspólne rozwiązanie;

układ scalony ˈukwat sʦ̑aˈlɔ̃nɨ n
circuito integrato integrato
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;

układ wydechowy ˈukwad ˌvɨdɛˈxɔvɨ n
sistema di scappamento
(motoryzacja) układ odprowadzający spaliny z silnika spalinowego i wygłuszający hałas produkowany przez silnik

układać ukˈwadaʨ̑ v
ammaestrare
tresować zwierzę do posłuszeństwa
comporre
komponować, tworzyć utwór
tworzyć całość z określonych elementów
ordinare
doprowadzać coś do porządku
negoziare patteggiare
negocjować
verificarsi
o wydarzeniach, sytuacji: rozwijać się

ukłuć v
pungere
zranić za pomocą spiczastego przedmiotu

ul ul n
alveare arnia
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

ulegać uˈlɛɡaʨ̑ v
cedere soccombere
nie być w stanie czemuś się oprzeć
subire
być poddawanym procesom

uległość n
soggezione
cecha tego, co uległe; cecha tych, którzy są ulegli

uległy adj
docile sottomesso sommesso
poddający się czyjejś woli, pozwalający sobą kierować

ulepszenie ˌulɛˈpʃɛ̃ɲɛ n
miglioramento
(rzeczownik odczasownikowy) od ulepszyć

ulga ˈulɡa n
sgravio agevolazione
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat
sollievo
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu

ulica uˈlʲiʦ̑a n
strada via
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

ulotka uˈlɔtka n
volantino bugiardino
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny

ultradźwięk n
ultrasuono
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ultramaryna n
oltremare
odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1)
(chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli;

ulubieniec n
favorito beniamino
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
preferito favorito
najbardziej lubiany

umacniać v
fortificare
(wojskowość, wojskowy) budować obiekty fortyfikacyjne pod działania bojowe
rafforzare
czynić coś trwalszym
rafforzarsi
nabierać pewności co do czegoś

umami ũˈmãmʲi n
umami
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;

umarła n
morta
kobieta, która nie żyje, nieboszczka

umbra ˈũmbra n
terra d'Umbria terra d'ombra
(geologia, geologiczny) ilasta skała koloru czerwono-brązowego
(sztuka) brązowawy pigment używany w malarstwie, glinka farbiarska;
umbra europea
(ichtiologia, ichtiologiczny) Umbra krameri, gatunek szczupakokształtnej ryby z rodziny muławkowatych;
(ichtiologia, ichtiologiczny) osobnik z gatunku umbra (1.3)

umbryjski adj
umbro
odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią

umbryjski n
umbro
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dialektu

umiak ˈũmʲjak n
umiak
duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa

umiar n
contegno moderatezza
brak przesady, powściągliwość

umiarkowany ˌũmʲjarkɔˈvãnɨ adj
contegnoso modico morigerato
umiejący zachować umiar
moderato
o poglądach: pośredni między radykalnym a zachowawczym
moderato temperato
taki, który nie jest ani zbyt duży, ani zbyt mały

umiejętnie adv
abilmente
w sposób umiejętny

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
morire decedere spirare
kończyć swoje życie, przestawać żyć

umięśniony adj
muscoloso
mający silnie rozwinięte mięśnie

umiłowany adj
amato benamato
będący obiektem czyjegoś umiłowania

umniejszać v
svalutare svilire
czynić coś mniej ważnym; obniżać wartość, wielkość, znaczenie

umowa ũˈmɔva n
contratto
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

umowa o pracę ũˈmɔva ɔ‿ˈpraʦ̑ɛ n
contratto di lavoro
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem;

umowny ũˈmɔvnɨ adj
contrattuale pattizio
dotyczący umowy
convenzionale
wymyślony, nierzeczywisty

umrzeć ˈũmʒɛʨ̑ v
morire spirare
skończyć życie

umysł ˈũmɨsw̥ n
mente
siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka;

umywalka ˌũmɨˈvalka n
lavandino lavamano lavabo
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

umywalnia ˌũmɨˈvalʲɲa n
lavatoio
miejsce, w którym można się umyć

umywać ręce ũˈmɨvaʨ̑ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
lavarsene le mani
nie brać odpowiedzialności za coś

umyślnie ũˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
appositamente deliberamente
w sposób umyślny; specjalnie, zgodnie z zamiarem

umówić ũˈmuvʲiʨ̑ v
prendere accordo
ustalić, uzgodnić, postanowić, określić wraz z kimś
prendere appuntamento
uzgodnić, zaplanować spotkanie z kimś

uncja n
oncia
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;

unia ˈũɲja n
unione
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;

unicestwiać v
annientare
powodować, że coś lub ktoś przestaje istnieć

unieważnienie ˌũɲɛvaʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
annullamento
zniesienie ważności czegoś; uznanie, że coś jest nieważne, niebyłe

uniewinniać ˌũɲɛˈvʲĩɲːäʨ̑ v
prosciogliere scagionare scolpare
oczyszczać z zarzutów

unikatowy ˌũɲikaˈtɔvɨ adj
unico eccezionale singolo straordinario
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
universale
obejmujący całość

uniwersjada n
universiade
(sport, sportowy) akademickie zawody sportowe;

uniwersytecki ˌũɲivɛrsɨˈtɛʦ̑ʲci adj
universitario
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
università ateneo
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

ununbium ũˈnũnbʲjũm n
ununbio
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik

ununhexium ˌũnũnˈxɛksʲjũm n
ununhexio
(chemia, chemiczny) (zobacz) liwermor

ununquadium ˌũnũŋˈkwadʲjũm n
ununquadio
(chemia, chemiczny) (zobacz) flerow

uosabiać v
configurare
być wyobrażeniem pewnych przymiotów
personificare
nadawać cechy ludzkie obiektom lub zjawiskom

upamiętnić v
commemorare
uczynić pamiętanym

uparciuch uˈparʲʨ̑ux n
ostinato
(potocznie, potoczny) osoba bardzo uparta

uparty uˈpartɨ adj
ostinato testardo caparbio cocciuto restio
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

uparty jak osioł uˈpartɨ ˈjak ˈɔɕɔw adj
duro come un mulo testardo come un mulo
bardzo uparty

upał ˈupaw n
calore
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;

upchnąć ˈupxnɔ̃ɲʨ̑ v
stipare
aspekt dokonany od: upychać

upewnić v
assicurare sincerare
aspekt dokonany od: upewniać

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
prendere due piccioni con una fava
załatwić dwie sprawy jednocześnie

upierać się v
persistere ostinarsi
nie dawać przekonać się do zmiany decyzji lub zdania

upijać uˈpʲijäʨ̑ v
ubriacare
doprowadzać kogoś do stanu upojenia alkoholowego
sbevezzare ubriacare
pić alkohol, wchodzić w stan upojenia alkoholowego, stawać się pijanym

upiększać uˈpʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
abbellire
czynić coś piękniejszym, dodawać ozdobniki, dekoracje

upodobanie n
piacimento
zainteresowanie, skłonność, sympatia do kogoś lub czegoś

upokarzać ˌupɔˈkaʒaʨ̑ v
umiliare smaccare
poniżać kogoś, obrażać czyjąś godność

upokorzenie n
umiliazione
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upominać v
rimproverare
skłaniać kogoś do właściwego zachowywania się

upominek n
regalo
zwykle nieduża rzecz ofiarowana komuś

uporządkowanie n
assestamento riassestamento riassetto riordinamento sistemazione
(rzeczownik odczasownikowy) od uporządkować

upoważniać v
delegare
dawać komuś pełnomocnictwo do przeprowadzania czynności formalnych

upośledzony adj
minorato
wykazujący niedorozwój umysłowy jakiegoś stopnia

upragniony adj
agognato desiderato bramato tanto sospirato
oczekiwany z dużym pragnieniem

uprawiać uˈpravʲjäʨ̑ v
coltivare
zajmować się uprawą rośliny lub ziemi
esercitare fare praticare
zajmować się regularnie jakąś czynnością

uprawiać własny ogródek uˈpravʲjäʥ̑ ˈvwasnɨ ɔˈɡrudɛk v
coltivare il proprio orticello coltivare il proprio orto
zajmować się własnymi sprawami, nie przejawiać zainteresowania czymś

uprawniony adj
autorizzato
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający prawo do czegoś

uprawny uˈpravnɨ adj
arabile lavorativo seminativo
o ziemi: nadająca się do uprawy na niej roślin
coltivabile
o roślinie: nadająca się do wykorzystania w rolnictwie

uprowadzać v
dirottare
zmuszać kogoś do pójścia ze sobą lub porywać środek lokomocji

uprościć uˈprɔɕʨ̑iʨ̑ v
semplificare
uczynić coś prostszym, mniej skomplikowanym

uprzedzać v
prevenire avvertire
robić wcześniej
essere prevenuto
stawać się niechętnym, źle nastawionym

uprzedzenie ˌupʃɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
pregiudizio preconcetto
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕʨ̑ n
cortesia
uprzejmy zwrot grzecznościowy, uprzejmy uczynek, gest, przysługa
gentilezza affabilità
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi

uprzejmy uˈpʃɛjmɨ adj
garbato gentile beneducato
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania

uprząż n
bardatura braca
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś
braca imbracatura imbragatura imbrago
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu

upór n
cocciutaggine testardaggine
niezmienne zachowanie, ciągłe trwanie przy tych samych zasadach czy poglądach

upływać v
trascorrere scadere
trwając, zmierzać do swojego końca

uran ˈurãn n
uranio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

uran zubożony n
uranio impoverito
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;

urbanistyczny adj
urbanistico urbano
dotyczący urbanistyki

urbanizacja ˌurbãɲiˈzaʦ̑ʲja n
urbanizzazione
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu;

urbińczyk n
urbinate
mieszkaniec Urbina, osoba rodem z Urbina (Urbino)

urbiński adj
urbinate
związany z Urbino, dotyczący Urbino

ureterektomia n
ureterectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie części lub całego moczowodu

ureusz uˈrɛ<sup>w</sup>uʃ n
ureo
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych królestwach, głównie Egipcie, symbol władzy boskiej i królewskiej w postaci świętego węża – stylizowanej kobry w pozycji ataku;

urlop ˈurlɔp n
ferie congedo vacanza licenza permesso villeggiatura
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

urlopowicz ˌurlɔˈpɔvʲiʧ̑ n
vacanziere
(potocznie, potoczny) osoba spędzająca urlop

urlopowy adj
del congedo delle ferie
związany z urlopem, dotyczący urlopu

urna ˈurna n
urna
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji;

uroczystość ˌurɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
celebrazione solennità
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp.

urodzajność n
fertilità
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: urodzajny

urodzajny adj
abbondante
taki, w którym zebrano wysokie plony
fertile
(rolnictwo, rolniczy) dający obfity plon

urodzenie ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
nascita
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
compleanno genetliaco
rocznica dnia narodzin

urodzić uˈrɔʥ̑iʨ̑ v
partorire
aspekt dokonany od: rodzić

urodzić się pod nieszczęśliwą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ ˌpɔdʲ‿ɲɛʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
nascere sotto una cattiva stella
mieć w życiu pecha, doznawać wielu niepowodzeń

urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ ˌpɔt‿ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
nascere sotto una buona stella
mieć wyjątkowe szczęście, powodzenie w życiu

urodzić się pod złą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ pɔd‿ˈzwɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
nascere sotto una cattiva stella
mieć w życiu pecha, doznawać wielu niepowodzeń

urodzić się w czepku v
nascere con la camicia nascere vestito
(przenośnie, przenośnia) mieć wielkie szczęście we wszystkich przedsięwzięciach życiowych

urojenie n
delusione
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji
illusione
myśl lub pomysł nie do zrealizowania

urojony adj
immaginario
będący wytworem wyobraźni, a nie rzeczywistości

urolog uˈrɔlɔk n
urologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego
urologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka urologii

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
urologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urologiczny ˌurɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
urologico
(medycyna, medyczny) związany z urologią

urszulanka n
orsolina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z jednego z trzech katolickich zgromadzeń urszulańskich;

uruchamiać ˌuruˈxãmʲjäʨ̑ v
accendere avviare azionare innescare
włączać jakąś maszynę
mettere in moto
wprawiać w ruch

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
uruguaiano
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju

urwać się z choinki v
cadere dal pero
(potocznie, potoczny) zachować się w sposób dziwaczny, nieoczekiwany, zaskakujący

urwis n
briccone cece monello scugnizzo
chłopiec lubiący płatać figle

urwisko urˈvʲiskɔ n
scarpata
stroma ściana skalna

urywek n
frammento stralcio
część, fragment

urzekać uˈʒɛkaʨ̑ v
affascinare ammaliare
wzbudzać podziw

urząd ˈuʒɔ̃nt n
ufficio
budynek, w którym mieści się urząd (1.1)
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób i środków potrzebnych do wykonywania zadań organu administracji publicznej;
stanowisko, funkcja, obowiązki pełnione przez kogoś w hierarchii państwowej lub innej

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
arredamento
sprawienie, że coś zostało urządzone, uporządkowane lub zorganizowane
dispositivo impianto
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności

urzędniczka ˌuʒɛ̃ndʲˈɲiʧ̑ka n
impiegata
kobieta pracująca w urzędzie

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
impiegato funzionario
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;

urąganie n
insulto
okazywanie złości, ubliżanie komuś

usilny adj
insistente
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku

usiłowanie ˌuɕiwɔˈvãɲɛ n
tentativo
(rzeczownik odczasownikowy) od usiłować

uskok ˈuskɔk n
faglia
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
tranquillizzare
przywracać spokój, utulać, łagodzić, usuwać obawy, zdenerwowanie
calmare tranquillizzare
odzyskiwać spokój, stawać się spokojnym

usposobienie n
indole
temperament, zespół stałych skłonności i cech psychicznych

usprawiedliwiać ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjäʨ̑ v
discolpare
oczyszczać z zarzutów, podawać usprawiedliwienie
giustificare scriminare
wyjaśniać motywy działania

usta ˈusta n
bocca
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustawa uˈstava n
legge
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);

ustawodawczy adj
legislativo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw

ustawodawstwo n
legislazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie

ustnik ˈustʲɲik n
imboccatura bocchino
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza;

ustny ˈustnɨ adj
boccale
dotyczący ust, związany z ustami
wyrażony, przekazany za pomocą ust

ustępliwy ˌustɛ̃mˈplʲivɨ adj
cedevole duttile flessibile pieghevole
o człowieku, instytucji itp.: taki, który jest skłonny do ustępstw

ustępować v
cedere farsi da parte rinunciare
rezygnować ze swoich korzyści lub praw, zrzekać się na czyjąś korzyść
dar luogo
dawać wolne miejsce lub drogę

ustępstwo uˈstɛ̃mpstfɔ n
concessione
rezygnacja z własnych żądań na rzecz drugiej strony

usuwać uˈsuvaʨ̑ v
eliminare asportare cavare
sprawiać, że coś nie znajduje się już w miejscu, w którym było

uszanka uˈʃãnka n
colbacco
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) ciepła czapka z klapami chroniącymi uszy od mrozu;

uszczelniać v
otturare turare
(technologia, technika, techniczny) czynić szczelnym; powodować ścisłe przyleganie elementów czegoś poprzez wypełnienie luk

uszczęśliwiać v
rendere felice allietare
czynić szczęśliwym

uszkodzony adj
avariato
taki, który uległ uszkodzeniu

uszny ˈuʃnɨ adj
auricolare
związany z uchem

usługiwać v
servire
pełnić posługi przy kimś

utleniać v
ossidare
(chemia, chemiczny) powodować reakcję chemiczną poprzez łączenie z tlenem lub innym utleniaczem, który przyjmuje elektrony oddawane przez dany pierwiastek (zatem wzrasta wartościowość tego pierwiastka)
ossidarsi
(chemia, chemiczny) ulegać utlenianiu - łączyć się z tlenem w reakcji chemicznej

utopia uˈtɔpʲja n
utopia
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego
pomysł, którego nie można zrealizować; coś nierealnego

utopijny adj
utopistico
właściwy utopii, niemożliwy do urzeczywistnienia

utopista ˌutɔˈpʲista n
miracolista utopista
człowiek mający nierealne pomysły; marzyciel, fantasta

utrapienie n
afflizione travaglio
(rzeczownik odczasownikowy) od utrapić

utrwalać v
memorizzare
starać się dobrze zachować w pamięci, ucząc się, powtarzając materiał
rafforzare
nadawać trwałość, utwierdzać, ugruntowywać

utrzymanie ˌuṭʃɨ̃ˈmãɲɛ n
mantenimento
(rzeczownik odczasownikowy) od utrzymać
mantenimento nutrimento sostentamento
wyżywienie; czasem także: możliwość pobytu, noclegu
mantenimento sostentamento sussistenza
środki, pieniądze niezbędne do życia

utrzymanka ˌuṭʃɨ̃ˈmãnka n
mantenuta
(pejoratywnie, pejoratywny) kobieta utrzymywana przez kochanka

utwardzać v
indurire
czynić twardym, twardszym

utwór ˈutfur n
formazione
(geologia, geologiczny), zwykle w lm, jakiekolwiek stałe tworzywo skorupy ziemskiej, będące produktem procesów geologicznych, posiadające tę samą budowę wewnętrzną lub inną wspólną cechę
opera componimento composizione
dzieło literackie lub muzyczne

utykać v
zoppicare
chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych

utyskiwać ˌutɨˈsʲcivaʨ̑ v
lagnarsi lamentarsi
skarżyć się, narzekać, użalać się z jakiegoś powodu

utytłany adj
zaccheroso
(potocznie, potoczny) ubrudzony, umazany czymś

uwaga uˈvaɡa interjection
attenzione
uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1)

uwaga uˈvaɡa n
attenzione
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą
osservazione annotazione
spostrzeżenie, komentarz lub wypowiedź dotycząca czegoś

uważać uˈvaʒaʨ̑ v
fare attenzione stare attento
zwracać szczególną uwagę na coś; być ostrożnym
reputare riguardare trovare
uznawać; poczytywać

uważny uˈvaʒnɨ adj
attento
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa

uwertura ˌuvɛrˈtura n
ouverture
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
adorare
otaczać kogoś miłością
bardzo coś/kogoś lubić

uwolnienie ˌuvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
liberazione
wypuszczenie na wolność; wyzwolenie

uwydatniać v
mettere in rilievo mettere in risalto
pokazywać w sposób bardziej wyrazisty; wysuwać na pierwszy plan
risaltare
ujawniać się w sposób bardziej wyrazisty; wysuwać się na pierwszy plan

uwzględniać v
prendere in considerazione mettere in conto prendere nota tener conto
brać pod uwagę

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲäʨ̑ v
fondare giusticare
podawać argumenty, powody lub dowody na słuszność lub prawdziwość czegoś

uzbrojenie ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
armamento armatura
sprzęt bojowy, w który wyposażone jest wojsko

uzbrojony po zęby adj
armato fino ai denti
(żartobliwie) wyposażony w znaczną ilość broni

uzda n
cavezza
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) część uprzęży konia, muła lub osła;

uzdeczka n
abenula
(anatomia, anatomiczny) drobna, parzysta struktura w mózgu znajdująca się w pobliżu jego pnia;

uzdolniony adj
dotato
obdarzony ponadprzeciętnymi umiejętnościami

uzdrowiciel n
guaritore
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił

uzgadniać uzˈɡadʲɲäʨ̑ v
accordare
doprowadzać do zgody

uzyskiwać ˌuzɨˈsʲcivaʨ̑ v
conseguire
otrzymywać coś o co się zabiegało, starało się otrzymać

uzębienie n
dentatura
(technologia, technika, techniczny) komplet zębów w określonych narzędziach
(zoologia, zoologiczny) (stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) zestaw wszystkich zębów u danego osobnika;

ułamek sekundy uˈwãmɛk sɛˈkũndɨ idiom
frazione di secondo
bardzo krótki odcinek czasu

ułan ˈuwãn n
ulano
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
agevolare facilitare
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze

ułomny adj
imperfetto
zawierający braki, niedoskonałości
invalido
posiadający wady budowy ciała

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
sorriso
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
sorridere
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

uśmierzać v
sedare
(medycyna, medyczny) zmniejszać bądź usuwać objawy

uświęcać v
santificare
sprawiać, by ktoś lub coś stawało się święte

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
utente
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
consumare
konsumować coś, stosować coś
usare impiegare applicare
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

używka uˈʒɨfka n
stimolante
produkt spożywczy, zwykle nie mający wartości odżywczej, działający pobudzająco na organizm ludzki

vibrato vʲiˈbratɔ n
vibrato
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze wibracji dźwięku lub głosu;

vis comica n
vis comica
zdolność do wywoływania śmiechu

vivace adj
vivace
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) żywy

w f v vu preposition
a in
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)
in di
…określający czas zaistnienia czynności; czas trwania czynności

w bród v‿brut adv
a iosa in abbondanza
pokonując rzekę pieszo lub konno przez płyciznę, bród

w ciąży adj
incinta
(fizjologia, fizjologiczny) taka, która została ciężarną

w czepku urodzony ˈf‿ʧ̑ɛpku ˌːrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
nato con la camicia
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto ma dużo szczęścia

w cztery oczy ˈf‿ʧ̑tɛrɨ ˈɔʧ̑ɨ adv
a quattr'occhi
na osobności, bez udziału osób trzecich

w dobrej wierze ˈv‿dɔbrɛj ˈvʲjɛʒɛ idiom
in buona fede
robić coś pod wpływem dobrej woli, z przekonaniem o słuszności; mieć dobre intencje

w dwóch słowach adv
in due parole
(potocznie, potoczny) w skrócie, zwięźle

w imieniu v‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu
a nome di
w czyimś upoważnieniu

w istocie
difatti in sostanza
… wyrażenie mające na celu podkreślić istotę poruszanego tematu

w istocie interjection
infatti
… wyrażenie mające na celu podkreślić istotę poruszanego tematu

w mgnieniu oka ˈv‿mʲɟɲɛ̇̃ɲu ˈɔka adv
in un batter d'occhio
(potocznie, potoczny) bardzo szybko

w międzyczasie ˌv‿mʲjɛ̃nʣ̑ɨˈʧ̑aɕɛ idiom
nel frattempo al contempo
(potocznie, potoczny) między jednym wydarzeniem a drugim

w moich oczach ˈv‿mɔ<sup>j</sup>ix ˈɔʧ̑ax adv
ai miei occhi
moim zdaniem, według mojej opinii

w najgorszym wypadku
a peggio andare al limite tutt'al più
…wskazująca na to, że coś będzie gorsze od pozostałych możliwości, nawet jeśli nie byłoby złe

w najlepsze v‿najˈlɛpʃɛ adv
in pieno svolgimento
niczym się nie przejmując

w nocy wszystkie koty są szare ˈv‿nɔʦ̑ɨ ˈfʃɨstʲcɛ ˈkɔtɨ ˈsɔ̃w̃ ˈʃarɛ proverb
al buio tutte le gatte sono bigie di notte tutti i gatti sono bigi
gdy ktoś nie zna dobrze sytuacji, może łatwo pomylić się w jej ocenie

w objęciach Morfeusza v‿ɔbʲˈjɛ̇̃ɲʨ̑ax ˌmɔrfɛˈ<sup>w</sup>uʃa idiom
nelle braccia di Morfeo
(książkowy) o kimś śpiącym, pogrążonym we śnie

w ogóle v‿ɔˈɡulɛ ˈv‿ɔɡulɛ adv
in generale generalmente in genere
ogólnie, w sumie, podsumowując
niente affatto
z przeczeniem: zupełnie, nic a nic

w pocie czoła ˈf‿pɔʨ̑ɛ ˈʧ̑ɔwa adv
col sudore della fronte
z wielkim wysiłkiem

w porządku interjection
a posto
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zrozumienie, uznanie czegoś (lub kogoś) za dobre, do przyjęcia, możliwe, prawidłowe
bene claro
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś

w przybliżeniu adv
approssimativamente circa alla buona
blisko, ale niedokładnie tak

w razie
in caso di
wskazuje na warunek

w sposób adv
in modo
w jakimś stylu

w stosunku do f‿stɔˈsũnku ˈdɔ
in confronto a rispetto a
w porównaniu z
in relazione a riguardo a
wobec, do, względem

w stroju Adama ˈf‿strɔju aˈdãma adv
in costume adamitico
(eufemistycznie) o mężczyźnie nago

w stroju adamowym ˈf‿strɔju ˌadãˈmɔvɨ̃m adv
in costume adamitico
(eufemistycznie) o mężczyźnie nago

w swoim czasie ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ˈʧ̑aɕɛ adv
al momento giusto
w odpowiednim, właściwym momencie

w zasięgu ręki adv
a portata di mano
(przenośnie, przenośnia) coś jest łatwo dostępne, łatwo osiągalne
coś jest w pobliżu, niedaleko, na wyciągnięcie ramienia

w ślimaczym tempie fʲ‿ɕlʲĩˈmaʧ̑ɨ̃m ˈtɛ̃mpʲjɛ adv
a passo di lumaca
bardzo wolno

wabić v
adescare
działać przyciągająco
(łowiectwo, łowiecki) wydawać głos nawołujący zwierzęta, udając ich głos (by je złapać)

wachlarz ˈvaxlaʃ n
ventaglio
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;
(przenośnie, przenośnia) skala, rozpiętość, różnorodność

wachlowanie ˌvaxlɔˈvãɲɛ n
sventolamento
(rzeczownik odczasownikowy) od wachlować

wachta n
guardia
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) grupa marynarzy pełniących służbę
guardia servizio
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) służba pełniona przez marynarza na statku

wacik ˈvaʨ̑ik n
tampone
(potocznie, potoczny) kulisty bądź spłaszczony kawałek waty służący m.in. do dezynfekcji lub demakijażu

wada ˈvada n
difetto imperfezione magagna taccola
cecha obniżająca wartość przedmiotu
vizio
ujemna cecha charakteru

wadi n
uadi
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) sucha dolina charakterystyczna dla obszarów pustynnych wyżłobiona przez strumień okresowy;

wadliwy vaˈdlʲivɨ adj
diffettoso vizioso
mający wady, usterki, defekty, braki lub błędy

waga ˈvaɡa n
bilancia
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;

wagabunda ˌvaɡaˈbũnda n
vagabondo
(książkowy) człowiek lubiący się włóczyć

wagarować v
evadere la scuola fare forca fare sega fare vela marinare la scuola
opuszczać zajęcia szkolne samowolnie, bez uzasadnionej przyczyny

wagarowicz n
allievo che marinare la scuola
(edukacja, edukacyjny) uczeń chodzący na wagary, opuszczający lekcje

waginoplastyka n
vaginoplastica
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny mający na celu utworzenie lub odtworzenie pochwy;

wagnerowski ˌvaɡnɛˈrɔfsʲci adj
wagneriano
dotyczący twórczości Wagnera, charakterystyczny dla twórczości Wagnera

wagon ˈvaɡɔ̃n n
vagone carrozza
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wahadełko n
pendolino
(zdrobniale) od wahadło

wahadło n
pendolo
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wahać ˈvaxaʨ̑ v
esitare titubare tentennare
nie móc podjąć jednoznacznej decyzji, zastanawiać się nad nią

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
vacanze ferie
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych

wal grenlandzki n
balena della Groenlandia
(zoologia, zoologiczny) Balaena mysticetus Linnaeus, wieloryb występujący w morzach arktycznych i subarktycznych;

walc valʦ̑ n
valzer
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1);
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;

walc wiedeński n
valzer viennese
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybsza odmiana walca;

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
lottare combattere battagliare contendere
toczyć walkę, uczestniczyć w walce

walec ˈvalɛʦ̑ n
cilindro
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
cilindro rullo
przedmiot w kształcie walca (1.2)
rullo
(maszynoznawstwo) maszyna lub część maszyny do obróbki niektórych typów materiałów, np. metalu
schiacciasassi rullo compressore
pojazd budowlany, z szerokim kołem na przedniej osi, służący do wyrównywania nawierzchni;

waleczny vaˈlɛʧ̑nɨ adj
prode
odznaczający się męstwem, odwagą w walce

walet ˈvalɛt n
fante
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

waleń biskajski n
balena franca nordatlantica
(zoologia, zoologiczny) Eubalaena glacialis Müller, duży morski ssak z rodziny walowatych, występujący w północnym Atlantyku;

walina n
valina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kwas aminoizowalerianowy;

walizka vaˈlʲiska n
valigia
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walić głową o mur ˈvalʲiʥ̑ ˈɡwɔvɔ̃w̃ ɔ‿ˈmur idiom
battere la testa contro il muro sbattere la testa contro il muro
bezskutecznie próbować dokonać czegoś; walczyć z przeciwieństwami niemożliwymi do pokonania

walić konia ˈvalʲiʨ̑ ˈkɔ̃ɲa v
farsi una sega
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka

walka ˈvalka n
combattimento battaglia scontro
siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu
combattimento incontro
(sport, sportowy) mecz bokserski lub mecz innego sportu kontaktowego
lotta battaglia combattimento
(przenośnie, przenośnia) zmaganie z czymś, zwalczanie czegoś

walkiria n
valchiria walchiria walkiria
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;

walkower valˈkɔvɛr n
walk-over
(sport, sportowy) przyznanie zwycięstwa z powodu nieobecności przeciwnika, jego wycofania się lub dyskwalifikacji;

walor ˈvalɔr n
valore
cecha wyróżniająca, szczególnie pozytywna

waltornia valˈtɔrʲɲa n
corno
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany;

waluta vaˈluta n
valuta
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;

wampir ˈvãmpʲir n
vampiro
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;

wampirzyca n
vampira
kobieta-wampir

wanad ˈvãnat n
vanadio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wandal ˈvãndal n
vandalo
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki

wandalizm vãnˈdalʲism̥ n
vandalismo
akt bezmyślnego zniszczenia

wandalski adj
vandalo
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wandalami, dotyczący Wandalów

wanilia vãˈɲilʲja n
vaniglia
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wanilina n
vanillina
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

wanna ˈvãnːa n
vasca da bagno bagno
duże naczynie do kąpieli

wanta ˈvãnta n
sartia
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;

wapiennik n
calcara
(technologia, technika, techniczny) piec służący do wypalania wapienia w celu uzyskania wapna palonego;

wapienny adj
calcareo
dotyczący wapienia, wykonany z wapienia

wapiti n
wapiti
(zoologia, zoologiczny) Cervus canadensis, duży, północnoamerykański jeleń;

wapno n
calce
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapno sodowane n
calce sodata
(chemia, chemiczny), (technologia, technika, techniczny) mieszanina wodorotlenku wapnia i wodorotlenku sodu stosowana jako absorbent dwutlenku węgla;

wapń vapʲɲ̊ n
calcio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

waran ˈvarãn n
varano
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki

waran z Komodo n
varano di Komodo
(herpetologia, herpetologiczny) Varanus komodoensis Ouwens, drapieżny gad z rodziny waranów zamieszkujący wyspy Archipelagu Sundajskiego;

warcabnica ˌvarʦ̑abʲˈɲiʦ̑a n
tavoliere
plansza do warcabów

warcaby n
dama
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy identycznymi bierkami na planszy;

warchlak ˈvarxlak n
maialino porcellino
młode świni domowej w pierwszym roku życia

warczeć v
ringhiare
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku

warfaryna n
warfarin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy, pochodna kumaryny, antagonista witaminy K

warga ˈvarɡa n
labbro
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

wargowy adj
labiale
(anatomia, anatomiczny) dotyczący warg, ust
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami

wariat ˈvarʲjat n
matto pazzo
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie
matto pazzo testa pazza
(potocznie, potoczny) ktoś zachowujący się nieobliczalnie, niekonwencjonalnie; zwariowany, nierozważny

wariatka varʲˈjatka n
matta pazza
(potocznie, potoczny) kobieta chora psychicznie
(potocznie, potoczny) kobieta zachowująca się nieobliczalnie, niekonwencjonalnie

wariować v
dare di volta il cervello
(potocznie, potoczny) zachowywać się nieobliczalnie, szalenie, nienormalnie; tracić zmysły
impazzire
(potocznie, potoczny) zapadać na chorobę psychiczną

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
treccia codino
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów

warownia n
fortezza rocca fortificazione piazzaforte roccaforte
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) obwarowany gród, twierdza otoczona obwarowaniem

warowny vaˈrɔvnɨ adj
fortificato
umocniony w celu przetrwania oblężenia

warstwa ˈvarstfa n
ceto
grupa społeczna wyróżniona ze względu na pewną hierarchię;
stratto strato
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn

warstwowy varˈstfɔvɨ adj
stratificato
złożony z warstw

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
varsaviano
mieszkaniec Warszawy

warszawianka ˌvarʃaˈvʲjãnka n
varsaviana
mieszkanka Warszawy

warszawski varˈʃafsʲci adj
varsaviano
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy

warsztat tkacki n
tessoria
(włókiennictwo) proste urządzenie do wytwarzania tkanin nazywane również krosnem ręcznym;

warta ˈvarta n
guardia
straż pełniona przez jedną lub kilka osób;
muta
grupa ludzi – przeważnie uzbrojonych – mająca za zadanie pilnować kogoś lub czegoś;

wartować v
fare la guardia
(potocznie, potoczny) pełnić wartę

wartościowy ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
prezioso pregevole
o wysokiej wartości materialnej

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
valore valenza
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny

waruga vaˈruɡa n
umbretta
(ornitologia, ornitologiczny) Scopus umbretta, duży, brązowy ptak afrykański z wydatnym czubem z tyłu głowy;

warunek vaˈrũnɛk n
condizione
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe
(tylko w liczbie mnogiej) sytuacja
(tylko w liczbie mnogiej) cechy fizyczne osoby, cechy charakteru lub jej doświadczenie

warunki n
capitolati condizioni termini
stan rzeczy

waryscyt vaˈrɨsʦ̑ɨt n
variscite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

warzywna n
zuppa di verdura
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa na warzywach

warzywnia warzywna n
açaí
(botanika, botaniczny) Euterpe oleracea Mart., gatunek rośliny z rodziny arekowatych;

warzywnik vaˈʒɨvʲɲik n
ortaglia
ogród lub jego część przeznaczona na uprawę warzyw

warzywo vaˈʒɨvɔ n
verdura ortaggio
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

wasabi n
wasabi
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Eutrema japonica (Miq.) Koidz., chrzan japoński z rodziny kapustowatych

wasalizacja n
vassalizzazione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzależnienie, uczynienie poddanym

wasalny adj
vassallo
(historia, historyczny, historycznie) związany z wasalem, dotyczący wasala

wasz vaʃ pronoun
vostro
2. (osoba) lm

waszyngtończyk ˌvaʃɨ̃ŋkˈtɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
washingtoniano
mieszkaniec Waszyngtonu, stołecznego miasta Stanów Zjednoczonych

waszyngtoński ˌvaʃɨ̃ŋkˈtɔ̃j̃sʲci adj
washingtoniano
odnoszący się do miasta Waszyngton

wat vat n
watt
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
zucchero filato
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

wataha vaˈtaxa n
branco
(łowiectwo, łowiecki) stado wilków lub dzików;

watomierz n
wattometro
(elektryczność) miernik elektryczny wskazujący moc czynną badanego urządzenia lub obwodu;

watykanista n
vaticanista
ekspert w sprawach związanych z Państwem Watykańskim

watykanistka n
vaticanista
ekspertka w sprawach związanych z Państwem Watykańskim

watykański ˌvatɨˈkãj̃sʲci adj
vaticano
odnoszący się do państwa Watykan

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
vasectomia
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazeliniarz n
adulatore lecchino lusingatore sicofante
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) osoba przesadnie komuś schlebiająca i usługująca, zwłaszcza komuś wyżej postawionemu

wał vaw n
albero biella
narzędzie w kształcie walca osadzonego w ramie na osi, służące do ugniatania i wyrównywania gruntu, nawierzchni dróg itp.
terrapieno argine
rodzaj nasypu, usypisko z ziemi, naturalne lub sztuczne

wałach ˈvawax n
castrone cavallo castrato
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;

wałek ˈvawɛk n
bigodino
przedmiot przypominający cylinder

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
matterello mattarello
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

wałkować vawˈkɔvaʨ̑ v
ruminare
(przenośnie, przenośnia) mówić o czymś, aż do znudzenia
stendere
rozpłaszczać kawałek ciasta wałkiem

wałkoń n
fannullone pigro poltrone infingardo
osoba, której nie chce się pracować

wałęsać się v
gironzolare
(potocznie, potoczny) chodzić bez celu

waśń n
faida lite scazzo
(przestarzałe, przestarzały) albo (książkowy) kłótnia, spór

ważka ˈvaʃka n
libellula
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważniak n
affettatore
(potocznie, potoczny) osoba zarozumiała

ważny ˈvaʒnɨ adj
importante
mający duże znaczenie
potente
mający odpowiedzialne stanowisko, duże wpływy
valido vigente
mający moc prawną, obowiązujący

wbrew vbrɛf preposition
contro
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś

wchodzić ˈfxɔʥ̑iʨ̑ v
salire entrare
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp.

wchodzić w grę ˈfxɔʥ̑iʥ̑ ˈv‿ɡrɛ idiom
entrare in gioco
być branym pod uwagę; uczestniczyć, stanowić część jakiegoś przedsięwzięcia

wchłanianie fxwãˈɲä̃ɲɛ n
assorbimento
(rzeczownik odczasownikowy) od wchłaniać

wciąż fʲʨ̑ɔ̃w̃ʃ adv
sempre ancora
wykonując jakąś czynność cały czas, bez przerwy

wczasy ˈfʧ̑asɨ n
cura
zorganizowany wielodniowy wypoczynek poza miejscem zamieszkania

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
presto
podczas początkowego etapu trwania czegoś

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
ieri
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj n
ieri
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
di ieri
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdech n
inspirazione
(fizjologia, fizjologiczny) akt wprowadzania powietrza do układu oddechowego

wdowa ˈvdɔva n
vedova
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowi grosz ˈvdɔvʲi ˈɡrɔʃ n
obolo della vedova
(książkowy) niewielka kwota przekazana kosztem wyrzeczeń przez osobę niezamożną

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
vedovo
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdowieństwo n
vedovanza
bycie wdową lub wdowcem

wdychać ˈvdɨxaʨ̑ v
inalare inspirare
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
gratitudine riconoscenza
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
grato riconoscente
pełen wdzięczności

wdzięk vʲʥ̑ɛ̃ŋk n
grazia
sprawianie miłego wrażenia swoim wyglądem i / lub zachowaniem

wdówka n
vedovella
(żartobliwie) o wdowie

weber ˈvɛbɛr n
weber
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

weduta vɛˈduta n
veduta
(sztuka) dzieło (rysunek, sztych, obraz) przedstawiające panoramę miasta;

wedutowy adj
vedutista
(sztuka) związany z malowaniem wedut, dotyczący malowania wedut

wedutysta n
vedutista
(sztuka) malarz miejskich krajobrazów: twórca wedut

wedutystka n
vedutista
(sztuka) malarka miejskich krajobrazów: twórczyni wedut

wedutyzm n
vedutismo
(sztuka) rodzaj malarski obejmujący panoramy miejskie

według ˈvɛdwuk preposition
da
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem

weekend n
fine settimana weekend week-end
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia

weganin vɛˈɡãɲĩn n
vegano vegetaliano vegetalista
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
veganismo vegetalianismo
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

weganka vɛˈɡãnka n
vegana vegetaliana vegetalista
kobieta przestrzegająca zasad weganizmu, będąca na diecie wegańskiej, nie jedząca pokarmów pochodzenia zwierzęcego

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
vegan vegetaliano vegetalista
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu
vegano vegan vegetaliano
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)

wegetacja n
vegetazione
(biologia, biologiczny) procesy wzrostu i rozwoju zachodzące jednocześnie lub oddzielnie w organizmie rośliny

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
vegetariano
człowiek, który nie je mięsa

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
vegetarismo vegetarianesimo vegetarianismo
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wegetarianka ˌvɛɡɛtarʲˈjãnka n
vegetariana
forma żeńska od: wegetarianin

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
vegetariano
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu

wehikuł vɛˈxʲikuw n
veicolo
(żartobliwie) środek transportu

weksylolog n
vessillologo
specjalista w dziedzinie weksylologii, czyli nauki o flagach, sztandarach i chorągwiach

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
vessillologia
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

weksylologiczny adj
vessillologico
dotyczący weksylologii

welodrom n
velodromo
(sport, sportowy) owalny tor do wyścigów w kolarstwie torowym

welomobil n
velomobile
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem

welon ˈvɛlɔ̃n n
velo
przezroczysty materiał upinany na głowie i stanowiący część ubioru (m.in. stroju panny młodej, zakonnic lub niektórych duchownych)

wena ˈvɛ̃na n
estro vena
(książkowy) zapał twórczy, natchnienie, zdolność, łatwość tworzenia
fortuna
(dawniej, dawny) szczęście sprzyjające komuś, zwłaszcza w grze
vena
(dawniej, dawny) (anatomia, anatomiczny) żyła

wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
veneziano
mieszkaniec Wenecji

wenecjanka ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjãnka n
veneziana veneta
mieszkanka Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
veneziano veneto
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci n
veneto lingua veneta
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół dialektów używanych w północno-wschodnich Włoszech;

wenerolog ˌvɛ̃nɛˈrɔlɔk n
venereologo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wenerycznych
venereologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka wenerologii

wenerologia ˌvɛ̃nɛrɔˈlɔɟja n
venereologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
venezuelano
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
ventilatore
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;

wenusjański adj
venusiano
(astronomia, astronomiczny) związany z planetą Wenus

weranda vɛˈrãnda n
veranda
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

werbel ˈvɛrbɛl n
rullante
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku;

werbena n
verbena
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju werbena (1.1)

werbista n
verbita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Arnolda Janssena;

wermut n
vermut vermouth
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;

wernakularny ˌvɛrnakuˈlarnɨ adj
vernacolare
rodzimy, etniczny, miejscowy, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)

weronka n
veronese
mieszkanka Werony

werończyk n
veronese
mieszkaniec Werony

weroński adj
veronese scaligero
związany z Weroną, dotyczący Werony, pochodzący z Werony

wersja ˈvɛrsʲja n
versione
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

weryfikować ˌvɛrɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
verificare appurare
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś

wesele vɛˈsɛlɛ n
nozze
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) przyjęcie i zabawa urządzane po ślubie

wesołe miasteczko vɛˈsɔwɛ mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
parco dei divertimenti parco di divertimenti
karuzele, strzelnice i inne podobne atrakcje zebrane w jednym miejscu;

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
allegramente
w pogodnym nastroju

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
allegro giocondo pimpante
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny
divertente
taki, który wprawia w dobry humor

westchnienie n
sospiro
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji

westfalski adj
vestfaliano
związany z Westfalią lub Westfalczykami, dotyczący Westfalii

wesz vɛʃ n
pidocchio
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

weteran vɛˈtɛrãn n
veterano riduce
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz

weterynaria ˌvɛtɛrɨ̃ˈnarʲja n
veterinaria
(medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, (zobacz) medycyna weterynaryjna

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
veterinario
związany z weterynarią

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
veterinario
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz leczący zwierzęta;

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
dentro
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu

wewnątrztrynitarny adj
intertrinitario
(teologia, teologiczny) dziejący się wewnątrz Trójcy Świętej, obowiązujący wewnątrz Trójcy Świętej

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
interiore
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku
taki, który dotyczy psychiki człowieka; dziejący się w jego psychice
taki, który dzieje się w granicach danego kraju

wezuwian vɛˈzuvʲjãn n
vesuvianite vesuviana
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

wezuwiański adj
vesuviano
(geografia, geograficzny) związany z Wezuwiuszem, dotyczący Wezuwiusza, leżący nieopodal Wezuwiusza

wełna ˈvɛwna n
lana
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
sztuczny surowiec przypominający wełnę (1.1)
lana vello
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów

wełniany vɛwʲˈɲãnɨ adj
di lana
wykonany z wełny

wełnisty adj
lanoso lanuto
porosły wełną

wgłębienie vɡwɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
incavo lacuna
wklęsłość, dołek

whisky n
whisky
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

wiadomości ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕʨ̑i n
cognizioni sapienza
jakiś obszar wiedzy
notizie
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
messaggio
coś, co przekazuje informację
notizia
nowina, informacja

wiadro ˈvʲjadrɔ n
secchio
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
viadotto cavalcavia
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiara ˈvʲjara n
fede fiducia
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
credibilità affidabilita autenticità
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe

wiarygodny ˌvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
affidabile attendibile credibile
godny wiary, zasługujący na wiarę i zaufanie, pewny

wiatr vʲjatr̥ n
vento
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatr słoneczny n
vento solare
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;

wiatraczek vʲjaˈtraʧ̑ɛk n
girandola
zabawka przypominająca kształtem skrzydła wiatraka lub poruszająca się tak jak one;

wiatrak ˈvʲjatrak n
mulino a vento
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr;

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
segnavento girandola
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru;

wiatrówka vʲjaˈtrufka n
fucile ad aria compressa
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) karabinek lub pistolet pneumatyczny;
giacca a vento
(odzieżownictwo) lekka kurtka chroniąca przed wiatrem
varicella
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) ospa wietrzna

wiatyk n
viatico
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci;

wibracja n
vibrazione
drganie o dużej częstotliwości

wibrator n
vibratore
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;

wiceadmirał n
ammiraglio di divisione
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi dywizji w wojskach lądowych i lotnictwie;

wicedyrektorka n
vicedirettrice
zastępczyni dyrektora lub dyrektorki

wicehrabia n
visconte
arystokrata noszący tytuł niższy niż tytuł hrabiego

wicehrabina n
viscontessa
arystokratka nosząca tytuł niższy niż tytuł hrabiny

wicentyński adj
vicentino
związany z Vicenzą, dotyczący Vicenzy

wicher n
burrasca ciclone tempesta
(przenośnie, przenośnia) burzliwy zamęt towarzyszący czemuś
burrasca turbine
(meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr o prędkości 60–75 km/h i o sile 8 stopni w skali Beauforta;

wichrzycielka n
mettiscandali
kobieta, która celowo wprowadza zamieszanie, wszczyna bunt, sieje ferment

wiciokrzew vʲiˈʨ̑ɔkʃɛf n
caprifoglio
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Lonicera L.;

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
forchetta
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛʣ̑ ˌdɔ‿pɔrʦ̑ʲjɔˈvãɲa n
forchetta per arrosto
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
spezzone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu

widełki n
forcola
(zdrobniale) od widły

widny adj
chiaro soleggiato
(książkowy) rozświetlony

widoczny vʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
distinguibile
taki, którego łatwo dostrzec, zauważyć
visibile
taki, którego widać

widok ˈvʲidɔk n
veduta vista
obraz, wygląd
vista veduta
widziana przestrzeń, krajobraz

widokówka ˌvʲidɔˈkufka n
cartolina
karta pocztowa z widokiem krajobrazu, miasta lub zabytku;

widz vʲiʦ̑ n
spettatore
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
vedere
odbierać bodźce wzrokowe
spotykać się
mieć dany pogląd na coś/kogoś

wiec n
manifestazione comizio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) publiczne zgromadzenie polityczne;

wieczerza Pańska n
cena del Signore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;

wieczna zmarzlina n
permafrost
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby

wieczne pióro n
penna stilografica
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki;

wiecznozielony adj
sempreverde
(botanika, botaniczny) zawsze zielony, nigdy nie tracący liści

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
eternità
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
serale
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
sera serata
część doby między zachodem słońca a nocą

wieczór kawalerski ˈvʲjɛʧ̑ur ˌkavaˈlɛrsʲci n
addio al celibato
zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;

wiedenka vʲjɛˈdɛ̃nka n
viennese
mieszkanka Wiednia

wiedeńczyk vʲjɛˈdɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
viennese
mieszkaniec Wiednia

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
viennese di Vienna
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
conoscenza sapere
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
sapere
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedzieć, skąd wiatr wieje ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈskɔ̃nd ˈvʲjadr ˈvʲjɛ̇jɛ v
conoscere da che parte tira il vento
znać prawdziwe powody czegoś; orientować się w określonej sytuacji, umiejąc czerpać z niej korzyści dla siebie

wiedźmin ˈvʲjɛ̇ʥ̑mʲĩn n
strigo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by jako najemnik zabijać potwory

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
agreste rustico rurale paesano campestre rusticale
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi

wiek vʲjɛk n
età
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło
secolo
sto lat;

wiek emerytalny ˈvʲjɛk ˌɛ̃mɛrɨˈtalnɨ n
età pensionabile
(urzędowy) rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę;

wiekopomny ˌvʲjɛkɔˈpɔ̃mnɨ adj
degno di eterno memoria imperituro memorabile
godny pamiętania, zachowania w pamięci na wieki

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
cammello
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wielbłąd dwugarbny n
cammello
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

wielbłądnik n
cammelliere
poganiacz wielbłądów

wielce adv
molto
w sposób znaczny

wiele ˈvʲjɛlɛ adv
molto tanto
dużo, w dużym stopniu, zakresie

wiele ˈvʲjɛlɛ indefinitePronoun
molto tanto
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś

wielebny adj
reverendo
przydomek stosowany do grzecznościowego tytułowania osób duchownych

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
grande
o nadzwyczaj dużych rozmiarach
bardzo ważny, znaczący
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu

wielkie nieba interjection
mamma mia
okrzyk zdziwienia, zaskoczenia, oburzenia

wielkoduszność n
magnanimità
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
magnanimo
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością

wielkopostny adj
quaresimale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Postem, dotyczący Wielkiego Postu, odprawiany w Wielkim Poście

wielkotygodniowy adj
di Settimana Santa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Tygodniem, dotyczący Wielkiego Tygodnia, odprawiany w Wielkim Tygodniu

wielmoża n
aristocratico magnate
(dawniej, dawny) członek arystokracji

wielmożny adj
egregio
(współcześnie) przymiotnik dodawany w zwrotach grzecznościowych
grande potente
(przestarzałe, przestarzały) odznaczający się potęgą

wielo- ˈvʲjɛlɔ
multi- pluri- poli-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dużą liczbę tego, co jest nazywane drugim członem

wielobarwny adj
multicolore
mający wiele barw, złożony z elementów różnego koloru

wielodniowy ˌvʲjɛlɔˈdʲɲɔvɨ adj
di molto giorno
trwający wiele dni

wielogodzinny ˌvʲjɛlɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
di molto ora
trwający wiele godzin

wielojęzyczność n
plurilinguismo multilinguismo
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co wielojęzyczne

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
multilingue plurilingue
napisany w wielu językach
posługujący się wieloma językami

wielokrotnie ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ adv
ripetutamente a più riprese
wiele razy

wielokrotność ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕʨ̑ n
multiplo
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej;

wielokształtny adj
multiforme
taki, który ma wielorakie kształty

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕʨ̑ n
multiculturalismo
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
pluriennale poliennale
trwający lub mający wiele lat

wielonarodowy adj
multinazionale
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości

wieloraki adj
molteplice
mający wiele form

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
balena
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲiʦ̑tfɔ n
caccia alle balene
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry;

wielorybnik n
baleniere
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo połowem wielorybów
baleniera
(marynarka) statek wielorybniczy

wieloródka ˌvʲjɛlɔˈrutka n
multipara pluripara
(medycyna, medyczny) w ginekologii: kobieta, która rodziła więcej niż jeden raz lub kobieta w ciąży, która rodziła już co najmniej jeden raz
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków, która kilkakrotnie wydawała potomstwo

wielostronny adj
multiforme
mający wiele stron, aspektów; dotyczący wielu zagadnień
multilaterale
podejmowany przez wiele stron

wielotorbielowaty ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ adj
policistico
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli

wielotysięczny adj
di molte migliaio di più migliaio
liczący wiele tysięcy

wielowarstwowy adj
multistrato a più strato stratificato
taki, który ma wiele warstw
pluridimensionale
(przenośnie, przenośnia) taki, który można rozpatrywać na wiele sposobów, pod wieloma względami

wielowiekowy ˌvʲjɛlɔvʲjɛˈkɔvɨ adj
plurisecolare
trwający wiele wieków, istniejący wiele wieków

wielowodzie n
polidramnios
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna;

wielowyznaniowy adj
multiconfessionale
złożony z przedstawicieli wielu wyznań

wielowątkowy adj
con più trama
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) obejmujący wiele wątków, złożony z wielu wątków

wieloznaczność ˌvʲjɛlɔˈznaʧ̑nɔɕʨ̑ n
polisemia
cecha tego, co ma wiele znaczeń;

wieloznaczny adj
plurivoco polisenso
mający liczne znaczenia

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
poliedro
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wielościan foremny n
solido platonico
(geometria) wielościan, którego wszystkie ściany są przystającymi wielokątami foremnymi oraz wszystkie kąty wielościenne są równe;

wieniec laurowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ lawˈrɔvɨ n
corona d'alloro corona di lauro
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;
symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1);

wieprz vʲjɛpʃ n
maiale porco
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec świni
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) tęgi mężczyzna

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
carne di maiale carne suina porco
(spożywczy) mięso ze świni;

wieprzowy vʲjɛˈpʃɔvɨ adj
porcino suino
(przymiotnik) od wieprz

wiercipięta n
frugolo saltamartino
(potocznie, potoczny) osoba, która nie umie usiedzieć spokojnie

wierna n
fedele
ta, który wierzy, jest wyznawczynią danej religii

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
fedeltà fidelità
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
fedele
wykazujący się wiernością, lojalnością
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły

wierny ˈvʲjɛrnɨ n
fedele
ten, który wierzy, jest wyznawcą danej religii

wierny jak pies ˈvʲjɛrnɨ ˈjak ˈpʲjɛs adj
fedele come un cane
bardzo wierny, lojalny; całkowicie komuś oddany

wiersz vʲjɛrʃ n
poesia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany
verso
linia tekstu

wierzba ˈvʲjɛʒba n
salice salcio
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzch vʲjɛʃx n
superficie
górna lub zewnętrzna powierzchnia czegoś

wierzchowiec vʲjɛʃˈxɔvʲjɛʦ̑ n
destriero cavalcatura alfana cavallo da sella
(jeździectwo, jeździecki) koń do jazdy wierzchem, w siodle

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
apice
(geometria) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu;
cima sommità
(geografia, geograficzny) szczyt góry

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
credere
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię

wiesiołek dwuletni n
enagra comune
(botanika, botaniczny) Oenothera biennis L., roślina o żółtych kwiatach, należąca do rodziny wiesiołkowatych;

wieszczek n
gracchio alpino
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;

wieszczenie n
annunciare
(książkowy) przepowiadanie przyszłości

wieszczy adj
profetico fatidico
związany z wieszczeniem, dotyczący wieszczenia

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
vietnamita
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
ventoso
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru

wiewióra kremowa n
scoiattolo gigante pallido
(zoologia, zoologiczny) Ratufa affinis Raffles, gatunek nadrzewnego ssaka z rodziny wiewiórkowatych, który występuje w Azji Południowo-Wschodniej;

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
scoiattolo
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wiewiórkokształtne n
sciuromorfo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Sciuromorpha Brandt, podrząd ssaków z rzędu gryzoni z długimi owłosionymi ogonami;

wieńcowy adj
coronario
(anatomia, anatomiczny) odnoszący się do naczyń odżywiających serce

wieś vʲjɛ̇ɕ n
campagna villaggio
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieśniaczka n
campagnola contadina
(przestarzałe, przestarzały) mieszkanka wsi

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
buzzurro
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) prostak, człowiek prymitywny
contadino campagnolo
człowiek mieszkający na wsi

wieża ˈvʲjɛʒa n
torre
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
torre rocco
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
torre di Babele
(biblijny) olbrzymia budowla, która według Księga Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szeinear;

wieża ciśnień ˈvʲjɛʒa ˈʨ̑iɕɲɛ̇̃ɲ n
serbatoio idrico a torre
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
grattacielo
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wigwam ˈvʲiɡvãm n
wigwam
(etnografia, etnograficzny) rodzaj nieprzenośnej chaty Indian Ameryki Północnej;

wihajster vʲiˈxajstɛr n
coso arnese
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie

wikariusz n
curato viceparroco
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;
vicario
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;

wikary n
vicario parrocchiale viceparroco
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
wikipediano
internauta tworzący i edytujący Wikipedię

wikipedystka ˌvʲicipɛˈdɨstka n
wikipediana
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty

wikiński adj
vichingo
związany z wikingami, dotyczący wikingów

wikt n
vitto
(przestarzałe, przestarzały) żywność, zaopatrzenie

wiktoriański adj
vittoriano
związany z epoką panowania królowej Wiktorii Hanowerskiej

wikunia n
vigogna
(zoologia, zoologiczny) Vicugna vicugna Molina, południowoamerykański ssak parzystokopytny o gęstej, puszystej sierści;

wilamowski ˌvʲilãˈmɔfsʲci adj
vilamoviano
dotyczący Wilamowic koło Bielska-Białej

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
lupa
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wilec ziemniaczany n
patata dolce batata patata americana
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych

wiledżiatura n
villeggiatura
(przestarzałe, przestarzały) letni pobyt na wakacjach

wilegiatura n
villeggiatura
(przestarzałe, przestarzały) letni pobyt na wakacjach

wilga ˈvʲilɡa n
rigogolo
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);

wilgotność n
umidità
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilk vʲilk n
lupo
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
lupo di mare
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz

wilk syty i owca cała ˈvʲilk ˈsɨtɨ i‿ˈɔfʦ̑a ˈʦ̑awa proverb
salvare capra e cavoli
rozwiązanie problemu z korzyścią dla obu stron

wilk szary n
lupo comune lupo grigio
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canis lupus Linnaeus, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych;
(zoologia, zoologiczny) ssak z gatunku wilk szary (1.1)

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
lupo con la pelle dell'agnello
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego

wilkołak vʲilˈkɔwak n
licantropo lupo mannaro
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

willa ˈvʲilːa n
villa
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

wimperga vʲĩmˈpɛrɡa n
ghimberga
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne, ażurowe wykończenie w kształcie trójkąta, wieńczące szczyt portalu albo okna, charakterystyczne dla architektury gotyckiej

wina ˈvʲĩna n
colpa
czyn niezgodny z normami postępowania

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
ascensore
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

windziarz ˈvʲĩɲʥ̑aʃ n
ascensorista
(potocznie, potoczny) mężczyzna obsługujący windę

wingsuit n
tuta alare wingsuit
(sport, sportowy) kombinezon do wingsuitu (1.1)

winian n
tartrato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu winowego

winiarnia n
enoteca
(handel, handlowy) lokal, gdzie serwuje i sprzedaje się wino

winiarz n
vinaio vinattiere
(dawniej, dawny) właściciel winiarni
vinificatore
(zawód, zawodowy, zawodowo) osoba produkująca wino

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
vigna vigneto
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

winny ˈvʲĩnːɨ adj
colpevole
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego

wino ˈvʲĩnɔ n
vino
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
vendemmia
zbiór owoców winorośli

winogrodnik ˌvʲĩnɔˈɡrɔdʲɲik n
viticoltore viticultore
osoba zajmująca się uprawą winnicy

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
uva
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winyl n
vinile
(chemia, chemiczny) substancja zawierająca rodniki powstałe poprzez oderwanie atomów wodoru od cząsteczek etenu
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) płyta winylowa

wio vʲjɔ interjection
arri
komenda do jazdy w przód dla konia w zaprzęgu

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
violoncello
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
violoncellista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli

wiolonczelistka ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲistka n
violoncellista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na wiolonczeli

wiosenne porządki n
pulizie di primavera
sprzątanie po zimie

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
primaverile di primavera
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wioska ˈvʲjɔska n
paesello paesino villaggetto
niewielka wieś

wioska olimpijska n
villaggio olimpico
(sport, sportowy) obszar, na którym mieszkają uczestnicy igrzysk olimpijskich

wiosna ˈvʲjɔsna n
primavera
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosną ˈvʲjɔsnɔ̃w̃ adv
di primavera in primavera
w czasie trwania wiosny

wiosłować v
remare vogare pagaiare
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku

wiotki adj
flaccido floscio
pozbawiony jędrności, napięcia

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
canottaggio
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;

wiropłat vʲiˈrɔpwat n
aerogiro
(lotnictwo, lotniczy) maszyna cięższa od powietrza, zdolna do lotu dzięki powstawaniu siły nośnej na wirujących powierzchniach;

wirtualnie adv
virtualmente
w internecie lub w innej wykreowanej rzeczywistości

wirtuoz vʲirˈtu<sup>w</sup>ɔs n
virtuoso
artysta, który doskonale włada swoją sztuką (najczęściej o muzykach)

wirtuozeria n
virtuosità
szczególny kunszt w robieniu czegoś

wirtuozerskość n
virtuosismo
cecha tego, co jest wirtuozerskie

wirtuozerstwo n
virtuosismo
(rzadki, rzadko używany) najwyższy kunszt w czymś

wirtuozostwo n
virtuosismo
najwyższy kunszt w czymś

wirtuozowski adj
virtuoso
związany z wirtuozem, dotyczący wirtuoza

wirus ˈvʲirus n
virus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;

wirusolog n
virologo
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie wirusologii

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
virologia
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusologiczny adj
virologico
(biologia, biologiczny) związany z wirusologią, dotyczący wirusologii

wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego ˌvʲiruˈsɔvɛ ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ pʃɛˈvɔdu ˌpɔkarmɔˈvɛɡɔ n
gastroenterite
(medycyna, medyczny) choroba układu pokarmowego;

wirusowy adj
virale
związany z wirusami, dotyczący wirusów

wisieć ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ v
pendere
być przymocowanym do czegoś od góry
znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią
dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać
umierać na szubienicy

wisieć na telefonie ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ ˌna‿tɛlɛˈfɔ̃ɲjɛ v
stare attaccato al telefono
rozmawiać przez telefon długo lub często, prowadzić długie rozmowy telefoniczne

wist vʲist n
whist
(termin karciany) rodzaj gry w karty;

witalność vʲiˈtalnɔɕʨ̑ n
vitalità
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
vitamina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witaminowy ˌvʲitãmʲĩˈnɔvɨ adj
vitaminico
związany z witaminami

witarianizm n
crudismo
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności;

witać ˈvʲitaʨ̑ v
salutare
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś

witerbski adj
viterbese
związany z Viterbo, dotyczący Viterbo

witraż ˈvʲitraʃ n
vetrata
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

witrektomia n
vitrectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie składników patologicznych znajdujących się w obrębie ciała szklistego oka;

witryna vʲiˈtrɨ̃na n
credenza vetrinetta
rodzaj przeszklonej szafki, w której wystawia się coś, np. ozdobną zastawę lub bibeloty;
sito
(informatyka, informatyczny) strona internetowa, zwykle komercyjna, eksponująca coś, np. strona sklepu internetowego
vetrina
duże okno sklepu przeznaczone na ekspozycję towaru;
szklana szafa muzealna lub wystawiennicza

witrynka n
vetrinetta
(zdrobniale) od: witryna
mała witryna

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
vivianite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

wizerunek ˌvʲizɛˈrũnɛk n
immagine effigie
pierwowzór, odbicie, obraz

wizon n
visone
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych, występujących w stanie dzikim, w Ameryce Północnej;

wizon amerykański n
visone americano
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych;
(zoologia, zoologiczny) drapieżnik z gatunku wizonów amerykańskich (1.1)

wizygocki adj
visigotico visigoto
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Wizygotami, dotyczący Wizygotów

wizyta vʲiˈzɨta n
visita
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizyta domowa n
visita a domicilio
(medycyna, medyczny) zbadanie chorego w jego własnym mieszkaniu

wizytacja n
ispezione visita
przeprowadzenie wizyty kontrolnej w instytucji lub obiekcie;

wizytator n
ispettore visitatore
osoba przeprowadzająca wizytację

wizytować v
ispezionare
przeprowadzać wizytację
visitare
składać oficjalną wizytę

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
biglietto da visita
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi

wiór n
truciolo
(technologia, technika, techniczny) spiralne pasemko powstałe jako odpad przy obróbce wiórowej;

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
olmo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;

wiązadło vʲjɔ̃w̃ˈzadwɔ n
legame
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)
legame vincolo
(pospolicie) coś, co służy do wiązania

wiązanie chemiczne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɛ n
legame chimico
(chemia, chemiczny) każde trwałe połączenie dwóch atomów;

wiązanie kowalencyjne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ ˌkɔvalɛ̃nˈʦ̑ɨjnɛ n
legame covalente
(chemia, chemiczny) rodzaj wiązania chemicznego;

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
annodare legare
splatać, tworząc węzeł

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ ˈs‿kɔ̃j̃nʦ̑ɛ̃m v
sbarcare il lunario
dawać radę finansowo

wić vʲiʨ̑ n
tralcio
elastyczna, długa gałązka lub pęd;

wić vʲiʨ̑ v
avviticchiare
być ułożonym w zygzaki, zakosy
serpeggiare
pełzać zygzakiem, poruszać się skręcając ciało na boki

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
così dunque
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

więc vʲjɛ̃nʦ̑ particle
allora ebbene
…używana do rozpoczęcia wypowiedzi

więdnąć ˈvʲjɛ̃ndnɔ̃ɲʨ̑ v
appassire
o roślinach: tracić wodę w komórkach, wiotczeć, usychać

większościowy adj
maggioritario
związany z większością, dotyczący większości

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
maggioranza
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzadło n
legamento
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
prigione carcere penitenziario
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
prigioniero carcerato detenuto recluso
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

więzy krwi ˈvʲjɛ̃w̃zɨ ˈkr̥fʲi idiom
vincolo di sangue
stosunek pokrewieństwa między osobami

więź n
vincolo
stan posiadania czegoś wspólnego
to, co łączy jednostki ze sobą

więźba ˈvʲjɛ̃w̃ʑba n
capriata
(budownictwo) drewniane belki tworzące konstrukcję szkieletową dachu;

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
amarena ciliegia
(spożywczy) owoce wiśni (1.1)
amareno ciliegio
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;

wjeżdżać v
entrare imboccare
jadąc, dostawać się dokądś
piombare
jadąc, wpadać na jakiś obiekt

wklęsłość n
concavità
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co wklęsłe
rientranza
wklęsłe, zagłębione miejsce

wklęsły adj
concavo
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
prossimamente presto
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wkurwiać ˈfkurvʲjäʨ̑ v
incazzarsi
(wulgarnie, wulgaryzm) denerwować się, odczuwać gniew

wkurwiony fkurˈvʲjɔ̃nɨ adj
incazzato
(wulgarnie, wulgaryzm) odczuwający gniew, duże zdenerwowanie

wkuźwiać v
incazzarsi
(wulgarnie, wulgaryzm) denerwować się, odczuwać gniew

wkładać ˈfkwadaʨ̑ v
indossare mettere
ubierać się w coś
inserire insinuare mettere
umieszczać w środku czegoś

wkładka ˈfkwatka n
salvaslip
wkładka (1.1), której zadaniem jest chłonięcie wilgoci, płynu

wkładka do butów ˈfkwatka dɔ‿ˈbutuf n
soletta sottopiede
(rzemiosło, rzemieślniczy) wkładka przykrywająca część buta przylegającą do spodu stopy, poprawiająca komfort chodzenia, często o właściwościach przeciwpotnych, antypoślizgowych itp.

wlewać ˈvlɛvaʨ̑ v
infondere
(przenośnie, przenośnia) wywołać określone uczucie lub nastrój
riversare versare
lejąc, wprowadzać ciecz do wnętrza czegoś

wlot n
imboccatura imbocco
początkowa część rzeczy, do której coś wlatuje, wpada, wpływa lub wjeżdża

wnet adv
presto
(książkowy) w niedługim czasie od wskazanego momentu

wniosek ˈvʲɲɔsɛk n
conclusione
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania
proposta
pomysł, propozycja, projekt złożony do dyskusji i podjęcia decyzji o jego przyjęciu lub odrzuceniu
richiesta domanda esposto istanza
(urzędowy) prośba przedstawiona w odpowiednim urzędzie

wnioskować v
dedurre arguire evincere
wywodzić wniosek

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
pronipote nipote
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
nipote abbiatico
syn córki lub syna

wnęka ˈvnɛ̃ŋka n
nicchia
zagłębienie w ścianie, murze

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
interno
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś
duchowa strona człowieka, dusza, serce

woda ˈvɔda n
acqua
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;

woda gazowana n
acqua frizzante acqua gassata
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
acqua regia
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
acqua minerale
naturalna woda lecznicza;

woda po goleniu n
dopobarba
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płynny kosmetyk nakładany na skórę twarzy po usunięciu zarostu

woda utleniona ˈvɔda ˌutlɛ̃ˈɲɔ̃na n
acqua ossigenata
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran;

woda święcona n
acqua benedetta acqua santa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;

wodniak jądra n
idrocele
(medycyna, medyczny) nagromadzenie płynu między osłonkami jądra;

wodnik ˈvɔdʲɲik n
porciglione
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami;

wodnisty adj
acquoso
zawierający zbyt dużo wody

wodogłowie n
idrocefalia idrocefalo
(medycyna, medyczny) nadmierne nagromadzenie płynów w układzie komorowym mózgu;

wodolot vɔˈdɔlɔt n
aliscafo
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;

wodoodporny ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ adj
impermeabile idrofugo resistente all' acqua waterproof
odporny na działanie wody

wodorek n
idruro
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru i innego pierwiastka chemicznego;

wodorotlenek n
idrossido
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodospad vɔˈdɔspat n
cascata
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodowanie ˌvɔdɔˈvãɲɛ n
ammaraggio
(lotnictwo, lotniczy) osadzanie samolotu lub kapsuły statku kosmicznego na wodzie;
varo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opuszczanie statku do wody po zbudowaniu lub remoncie;

wodowstręt n
idrofobia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok

wody terytorialne ˈvɔdɨ ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɛ n
acque territoriali
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża;

wodzić za nos ˈvɔʥ̑iʥ̑ za‿ˈnɔs v
menare per il naso
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś wykorzystując przewagę, aby podporządkować go swej woli

wodór ˈvɔdur n
idrogeno
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojak ˈvɔjak n
spada
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) żołnierz, zwykle doświadczony

wojażer n
viaggiatore
(przestarzałe, przestarzały) podróżnik

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
bellico guerresco
związany z wojną, odnoszący się do wojny

województwo ˌvɔjɛˈvuʦ̑tfɔ n
voivodato
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce;

województwo dolnośląskie n
voivodato della Bassa Slesia
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowo-zachodniej Polsce, z siedzibą władz we Wrocławiu;

województwo kujawsko-pomorskie n
voivodato della Cuiavia-Pomerania
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północnej części centralnej Polski, z siedzibą wojewody w Bydgoszczy;

województwo lubelskie n
voivodato di Lublino
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego we wschodniej Polsce, z siedzibą władz w Lublinie;

województwo lubuskie n
voivodato di Lubusz
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w zachodniej Polsce, z siedzibą wojewody w Gorzowie Wielkopolskim;

województwo małopolskie n
voivodato della Piccola Polonia
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej Polsce, z siedzibą władz w Krakowie;

województwo opolskie n
voivodato di Opole
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowo-zachodniej Polsce, z siedzibą władz w Opolu;

województwo podlaskie n
voivodato della Podlachia
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północno-wschodniej Polsce, z siedzibą władz w Białymstoku;

województwo pomorskie n
voivodato della Pomerania
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północnej Polsce, z siedzibą władz w Gdańsku;

województwo warmińsko-mazurskie n
voivodato della Varmia-Masuria
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północnej Polsce, z siedzibą władz w Olsztynie;

województwo zachodniopomorskie n
voivodato della Pomerania Occidentale
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północno-zachodniej Polsce, z siedzibą władz w Szczecinie;

województwo łódzkie n
voivodato di Łódź
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w centralnej Polsce, z siedzibą władz w Łodzi;

województwo śląskie n
voivodato della Slesia
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej Polsce, z siedzibą władz w Katowicach;

województwo świętokrzyskie n
voivodato della Santacroce
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej części centralnej Polski, z siedzibą władz w Kielcach;

wojna ˈvɔjna n
guerra
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
guerra civile
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojna religijna ˈvɔjna ˌrɛlʲiˈɟijna n
guerra santa
konflikt, wojna motywowana przyczynami religijnymi;

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
guerra di Troia
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami;

wojowniczy adj
bellicoso pugnace
skłonny do walki

wojsko ˈvɔjskɔ n
esercito armata truppa
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie
servizio militare naia
(potocznie, potoczny) obowiązkowa służba militarna obywateli, przeszkolenie bojowe
soldato truppa
(potocznie, potoczny) grupa żołnierzy

wokalizm vɔˈkalʲism̥ n
vocalismo
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób, system samogłosek danego języka

wokalny adj
vocale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem

wola ˈvɔla n
volontà
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
preferire
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego
zwykle w trybie przypuszczającym chcieć

wolfram ˈvɔlfrãm n
wolframio tungsteno
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolne n
svago giornata libero
(potocznie, potoczny) czas wolny od pracy, zajęć

wolne oprogramowanie ˈvɔlnɛ ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
software libero
oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników;

wolno ˈvɔlnɔ adv
lentamente piano
w sposób wolny, powoli, bez pośpiechu

wolno ˈvɔlnɔ v
si potere
jest dozwolone, można, nie jest zabronione, mieć pozwolenie

wolnomularz ˌvɔlnɔ̃ˈmulaʃ n
massone
członek stowarzyszenia wolnomularskiego

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
libertà
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie
(więziennictwo, więzienny) pozostawanie poza więzieniem
libertà indipendenza
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa

wolność słowa ˈvɔlnɔɕʨ̑ ˈswɔva n
libertà di parola
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych;

wolny ˈvɔlnɨ adj
libero
mogący postępować zgodnie z własną wolą
nieobciążony czymś niekorzystnym
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki
libero sfitto
niezajęty przez coś

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
mercato libero
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);

wolontariat n
volontariato
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna

wolontariusz ˌvɔlɔ̃nˈtarʲjuʃ n
volontario
osoba, która bez wynagrodzenia i dobrowolnie poświęca czas dla innych

woltomierz vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ n
voltmetro voltimetro voltometro
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego;

won vɔ̃n n
won
(jednostka monetarna) waluta Korei Południowej i Północnej o symbolu ₩;

wonny ˈvɔ̃nːɨ adj
fragrante
wydzielający woń – przyjemny zapach

woreczek łzowy vɔˈrɛʧ̑ɛk ˈwzɔvɨ n
sacco lacrimale
(anatomia, anatomiczny) część dróg odprowadzających łzy;

workować vɔrˈkɔvaʨ̑ v
insaccare
pakować coś do worów

wosk vɔsk n
cera
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

wosk pszczeli n
cera d'api
(pszczelarstwo, pszczelarski) wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca do budowania plastrów;

woskowina ˌvɔskɔˈvʲĩna n
cerume
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków;

woskowy adj
ceroso
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku

wotum n
ex voto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) przedmiot ofiarowany Bogu w jakiejś intencji, umieszczony w świątyni;

wotywny adj
votivo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiarowywany jako wotum

wołacz ˈvɔwaʧ̑ n
vocativo
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;

wołać ˈvɔwaʨ̑ v
chiamare
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie
przekazywać coś krzykiem
nazywać kogoś

wołowate n
bovidi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bovidae, rodzina ssaków parzystokopytnych z podrzędu przeżuwaczy;

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
manzo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z wołowiny (1.1)
manzo carne bovina
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

wołyński vɔˈwɨ̃j̃sʲci adj
volinico
dotyczący Wołynia, związany z Wołyniem, pochodzący z Wołynia

woń vɔ̃ɲ n
profumo odore
(chemia, chemiczny) bodziec działający na zmysł powonienia

woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a n
auriga carrettiere
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;

wpajanie fpaˈjä̃ɲɛ n
inculcamento instillamento
(rzeczownik odczasownikowy) od wpajać

wpatrywać się fpaˈtrɨvaʨ̑‿ɕɛ v
adocchiare
uważnie i długo patrzeć

wpaść z deszczu pod rynnę ˈfpaʑʥ̑ ˈz‿dɛʃʧ̑u pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ v
cadere dalla padella nella brace
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia

wprawa ˈfprava n
dimestichezza
biegłość w wykonywaniu czegoś, nabyta w wyniku ćwiczeń, powtarzania jakiejś czynności

wprawiać v
incastonare incastrare
umocowywać coś w czymś

wprowadzać fprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
introdurre
wtajemniczać kogoś w coś
zaczynać stosować jakąś zasadę/system
powodować przybycie lub umieszczenie kogoś lub czegoś gdzieś lub w jakąś sytuację

wpychać v
stipare
pchając, umieszczać w czymś

wpłata n
deposito versamento
wpłacenie pieniędzy

wpływ fpwɨf n
influenza influsso incidenza
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
influire incidere
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
influente
mający duży wpływ, autorytet

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
ritornare tornare
ponawiać myśl lub temat, o którym mówiło się lub myślało wcześniej
ritornare tornare rincasare
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
impressione
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrażliwość vraʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
sensibilità
(fizjologia, fizjologiczny) zdolność odbierania bodźców poprzez zmysły

wrażliwy vraʒˈlʲivɨ adj
sensibile
taki, który ma wrażliwość, łatwo reaguje na bodźce zmysłowe
taki, który ma dużą zdolność do odczuwania i przeżywania emocji
taki, który ma słabą odporność

wredny ˈvrɛdnɨ adj
odioso ripugnante schifoso
(potocznie, potoczny) budzący niechęć, trudny do zniesienia

wreszcie ˈvrɛʃʲʨ̑ɛ adv
infine finalmente
nareszcie, w końcu

wrogi ˈvrɔɟi adj
ostile malevolo
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy

wrogość ˈvrɔɡɔɕʨ̑ n
ostilità inimicizia
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś

wrona ˈvrɔ̃na n
cornacchia
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych;

wrona siwa n
cornacchia grigia
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku wrona siwa (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;

wrotka ˈvrɔtka n
pattino a rotelle
(sport, sportowy) podeszwa przyczepiana do buta, wyposażona w kółka, umożliwiająca jazdę;

wrrr vrːː interjection
grrr
onomatopeja naśladująca warczenie zwierzęcia, np. psa

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
fuso
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
settembre
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzeszczeć ˈvʒɛʃʧ̑ɛʨ̑ v
urlare
krzyczeć bardzo głośno i intensywnie

wrześniowy vʒɛɕˈɲɔvɨ adj
di settembre settembrino
związany z wrześniem, charakterystyczny dla września

wrzodowy adj
ulceroso
(medycyna, medyczny) związany z wrzodami, dotyczący wrzodów

wrzos vʒɔs n
brugo erica
(botanika, botaniczny) wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych liściach i małych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca późnym latem i wczesną jesienią;

wrzosiec n
erica
(botanika, botaniczny) Erica (Ericaceae) L., krzew z rodziny wrzosowatych o zimozielonych liściach;

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
landa scopeto
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy;

wrzód vʒut n
ulcera
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wróbel ˈvrubɛl n
passero
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróbel krótkopalcowy n
passera lagia chiara passera lagia minore
(ornitologia, ornitologiczny) Carpospiza brachydactyla, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny wróblowatych;

wróg vruk n
nemico oste
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami

wróżba n
augurio vaticinio
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu

wróżbiarski adj
divinatorio
związany z wróżbiarstwem, dotyczący wróżbiarstwa

wróżbiarz ˈvruʒbʲjaʃ n
indovino cartomante divinatore
(ezoteryka) człowiek przepowiadający przyszłość

wróżbita n
indovino
(ezoteryka) osoba zajmująca się wróżeniem

wróżebny adj
fatidico profetico
(ezoteryka) związany z wróżbą, dotyczący wróżby

wróżka ˈvruʃka n
cartomante chiromante divinatrice indovina maga
(ezoteryka) kobieta przepowiadająca przyszłość
fata
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;

wróżyć ˈvruʒɨʨ̑ v
divinare profetizzare
(ezoteryka) przepowiadać przyszłość, dawać wróżbę
presagire
(przenośnie, przenośnia) (o obiektach, zjawiskach) zapowiadać

wręcz vrɛ̃n͇ʧ̑ particle
nientedimeno
…podkreślająca znaczenie wyrazu lub natężenie cechy

wsad fsat n
schiacciata
(sport, sportowy) koszykarski wrzut piłki do kosza, z wyskoku

wsadzać v
mettere
umieszczać gdzieś

wschodzić ˈfsxɔʥ̑iʨ̑ v
germogliare spuntare
o roślinach: kiełkować, wychodzić z ziemi
sorgere
wychodzić zza horyzontu, zjawiać się na niebie (głównie o ciałach niebieskich)

wschód fsxut n
est oriente levante
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;
sorgere est
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem

wschód słońca n
alba aurora levar del sole primo sole sorgere del sole
zjawisko wyłaniania się słońca zza horyzontu

wskazówka fskaˈzufka n
indicazione
skierowana do kogoś porada, pouczenie dotyczące postępowania, podpowiedź, punkt wytyczny, informacja o czymś
lancetta ago
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;

wspaniale fspãˈɲalɛ adv
meravigliosamente a meraviglia in modo magnifico splendidamente
w sposób wspaniały

wspaniałomyślny ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
generoso
szlachetny, potrafiący wybaczać; serdeczny, wyrozumiały

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
magnifico fantastico favoloso grandioso stupendo
o czymś wyjątkowo dobrym, pięknym lub lubianym

wsparcie ˈfsparʲʨ̑ɛ n
supporto
udzielenie pomocy

wspierać ˈfspʲjɛraʨ̑ v
affiancare assistere fare da spalla propugnare proteggere puntellare
dawać komuś wsparcie, pomoc, opiekę

wspinacz ˈfspʲĩnaʧ̑ n
rocciatore scalatore
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) osoba uprawiająca wspinaczkę

wspinać ˈfspʲĩnaʨ̑ v
scalare arrampicarsi rampare salire
wznosić siebie samego na coś wysokiego

wspominać fspɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
ricordare rammentare rievocare
sięgać pamięcią do wydarzenia lub osoby z przeszłości

wspólnik n
complice
osoba wspólnie uczestnicząca w występku czy przestępstwie
consocio
osoba mająca wspólny udział w czymś

wspólny ˈfspulnɨ adj
comune
należący lub używany przez kilka osób

współautor fspuwˈawtɔr n
coautore
jeden z dwóch lub więcej autorów tego samego dzieła

współautorka ˌfspuwawˈtɔrka n
coautrice
kobieta będąca jednym z dwóch lub więcej autorów tego samego dzieła

współbiesiadnik n
commensale
współuczestnik biesiady

współbrat n
confratello
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z tej samej wspólnoty zakonnej

współbrzmienie n
consonanza
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jednoczesne brzmienie dźwięków

współbrzmieć v
accordare armonizzare
(książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać harmonijny dźwięk

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
contemporaneo
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy
taki, który istnieje lub ma miejsce w tym samym czasie z innym

współcześnie fspuwˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
oggi
w obecnej epoce

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
compassione commiserazione
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
commiserare compatire compiacersi compiangere
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współdziałać v
cooperare coadiuvare
działać razem, współpracować

współistnienie n
coesistenza
(rzeczownik odczasownikowy) od współistnieć

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
coinquilino casigliano
ktoś, z kim się wspólnie mieszka

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
cooperazione collaborazione
wspólne działanie kilku podmiotów

współzależność ˌfspuwzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
interdipendenza
wzajemna zależność obiektów, faktów, osób

współzawodnictwo ˌfspuwzavɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
competizione emulazione
rywalizacja grupy osób o pierwszeństwo w jakiejś dyscyplinie

współzałożyciel n
cofondatore
osoba mająca współudział w założeniu czegoś

współzałożycielka n
cofondatrice
kobieta mająca współudział w założeniu czegoś

wstawiać v
inserire
dopisywać do tekstu
inserire infiggere
osadzać w czymś brakujące lub dodatkowe części
intercedere
brać w obronę

wstawiennictwo n
intercessione
bronienie kogoś, ujmowanie się za kimś, zwykle w kontekście religijnym

wstać lewą nogą ˈfstaʨ̑ ˈlɛvɔ̃w̃ ˈnɔɡɔ̃w̃ v
alzarsi col piede sbagliato scendere dal letto col piede sinistro
być bez powodu w złym humorze, mieć zły nastrój od samego rana

wstrzemięźliwość n
astinenza continenza
powstrzymywanie się od czego

wstrzemięźliwy adj
moderato
świadczący o zachowywaniu umiaru
reticente sobrio
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego

wstrzykiwać v
inoculare
(medycyna, medyczny) wprowadzać płyn do ciała za pomocą strzykawki

wstrząs anafilaktyczny n
shock anafilattico
(medycyna, medyczny) nagła i gwałtownie postępująca, zagrażająca życiu reakcja pojawająca się po narażeniu na czynnik uczulający

wstrząsająco adv
in modo sconvolgente
prowokując mocne wrażenie, powodując wstrząs

wstrząsać ˈfsṭʃɔ̃w̃saʨ̑ v
agitare scrollare
szybko czymś ruszać w te i we wte

wstręt fstrɛ̃nt n
disgusto
intensywne uczucie niechęci, odraza;

wstrętny ˈfstrɛ̃ntnɨ adj
schifoso odioso ripugnante ributtante
wywołujący obrzydzenie

wstyd fstɨt n
vergogna
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;

wstydzić się ˈfstɨʥ̑iʨ̑‿ɕɛ v
vergognarsi
odczuwać zawstydzenie, być onieśmielonym, speszonym w danej sytuacji

wstąpić ˈfstɔ̃mpʲiʨ̑ v
aderire
wejść w szeregi jakiejś organizacji lub grupy
capitare entrare fare una capatina
przyjść z krótką wizytą w pewnym celu

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
fettuccia
ozdobny, wąski pasek tkaniny
nastro
(sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej;
ribbon
(informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi;

wstępny ˈfstɛ̃mpnɨ adj
preliminare istruttorio
robiony na początku (wstępie)

wstępować fstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
aderire entrare iscriversi
zostawać członkiem jakiejś organizacji, ugrupowania
entrare
(książkowy) wchodzić do wnętrza
passare
wejść gdzieś na krótko
salire
wchodzić gdzieś wyżej

wsysać v
risucchiare
ssąc, wciągać coś

wszak fʃak particle
comunque nondimeno però
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podkreślać jej prawdziwość, słuszność

wszawica n
pediculosi ftiriasi
(medycyna, medyczny) choroba powodowana bytowanie wszy na ciele ludzkim albo zwierzęcym, objawiająca się zmianami zapalnymi skóry;

wszczepić v
inculcare infondere
nauczyć czegoś kogoś
iniettare innestrare
(medycyna, medyczny) wprowadzić lek lub szczepionkę do organizmu przez nakłucie lub nadcięcie naskórka
innestrare
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) umieścić w tkance rośliny szczepkę rośliny szlachetnej
trapiantare
(medycyna, medyczny) wprowadzić z zewnątrz do organizmu tkankę lub protezę, zastępując nią usuniętą część

wszcząć v
adire aprire iniziare
(książkowy) zacząć jakąś działalność, akcję, dać początek czemuś

wszech-
omni-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na największe nasilenie czegoś
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na powszechność czegoś

wszechmoc n
onnipotenza
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc

wszechnica fʃɛxʲˈɲiʦ̑a n
università
(edukacja, edukacyjny) uczelnia, szkoła wyższa

wszechobecny adj
onnipresente pervasivo
obecny wszędzie, występujący wszędzie

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
universo
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszelki ˈfʃɛlʲci pronoun
ogni
dotyczący wszystkich aspektów; każdy; wszystek

wszerz adv
in largo
zgodnie z kierunkiem szerokości czegoś

wszetecznica ˌfʃɛtɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
meretrice
(przestarzałe, przestarzały) kobieta rozwiązła i gorsząca swoim zachowaniem

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
tutti
ogół ludzi z danego zbioru

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
tutte le strade portano a Roma
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
tutto
ogół rzeczy i spraw

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
dappertutto ovunque
w każdym miejscu
do każdego miejsca

wtajemniczenie n
iniziazione
(rzeczownik odczasownikowy) od wtajemniczyć

wtargnięcie n
irruzione intrusione
gwałtowne pojawienie się, wejście gdzieś

wtargnąć v
invadere irrompere
nagle przedostać się gdzieś niezgodnie z oczekiwaniami

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
allora
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtorek ˈftɔrɛk n
martedì
drugi dzień tygodnia

wtrącać ˈftrɔ̃nʦ̑aʨ̑ v
immischiarsi impicciarsi intervenire mescolarsi
nadmiernie ingerować w cudze sprawy; zajmować się czymś, nie będąc o to proszonym

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
spia infiltrato soffiatore
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba, która dzięki infiltracji w określonym środowisku zdobywa niedostępne dla ogółu informacje
spina
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;

wujek ˈvujɛk n
zio
brat matki

wulgarnie vulˈɡarʲɲɛ adv
volgarmente
w wulgarny sposób

wulgaryzm vulˈɡarɨsm̥ n
parolaccia
słowo albo wyrażenie wulgarne, obelżywe, ordynarne i łamiące normy społeczne;

wulkan ˈvulkãn n
vulcano
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)
(przenośnie, przenośnia) coś wybuchowego lub ktoś o takim charakterze

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
vulcanico vulcanica
związany z wulkanami i ich aktywnością

wulkanologiczny adj
vulcanologico
dotyczący wulkanologii, czyli wiedzy o wulkanach

wulwektomia n
vulvectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie zewnętrznych kobiecych narządów płciowych;

wulwodynia n
vulvodinia vulvodynia
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie;

wuwuzela n
vuvuzela
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;

wy vɨ personalPronoun
voi
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybaczalny adj
scusabile
który można wybaczyć

wybaczać vɨˈbaʧ̑aʨ̑ v
perdonare scusare
dawać przebaczenie, odpuszczać winę

wybawca vɨˈbafʦ̑a n
salvatore
ktoś, kto wybawia od czegoś; broni, ratuje, chroni kogoś przed czymś

wybawiciel n
salvatore
osoba, która wybawia

wybieg ˈvɨbʲjɛk n
espediente scappatoia sotterfugio
czyjeś sprytne działanie
passerella
miejsce, po którym poruszają się modelki podczas pokazu mody

wybielacz vɨˈbʲjɛlaʧ̑ n
candeggina varechina
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;

wybielać v
candeggiare sbiancare
czynić bielszym

wybieralny adj
eleggibile
mogący zostać wybranym

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
eleggere scegliere
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie
scegliere eleggere
dokonywać wyboru

wybijać v
coniare
(metaloznawstwo, metalurgia) produkować monety, odznaki lub biżuterię przy pomocy uderzeń właściwym przedmiotem, modelując metal i / lub ozdabiając czym
infrangere
uderzając w coś, powodować wypadnięcie tego, co znajduje się w środku

wybitność vɨˈbʲitnɔɕʨ̑ n
eminenza
cecha tego, co wybitne

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
eminente egregio
wybijający się ponad przeciętność, górujący nad otoczeniem, nieprzeciętny, niezwykle uzdolniony

wyblakły adj
sbiadito scialbo slavato
taki, który stracił intensywność światła lub barw

wyboisty ˌvɨbɔˈ<sup>j</sup>istɨ adj
accidentato logorato
pełny wybojów

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
elettore
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
elettorale
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami

wyborczyni n
elettrice
(rzadki, rzadko używany) kobieta uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wybory vɨˈbɔrɨ n
elezioni elezione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;

wybrakowany ˌvɨbrakɔˈvãnɨ adj
diffettoso
taki, który ma usterki, braki, defekty; wadliwy, niepełnowartościowy

wybroczyna n
petecchia
(medycyna, medyczny) niewielki krwotok powstały wskutek uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych;

wybryk n
bambinata birichinata bizzarria cappriccio malafatta monelleria
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
litorale marina
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybrzuszenie ˌvɨbʒuˈʃɛ̃ɲɛ n
rigonfiamento
(rzeczownik odczasownikowy) od wybrzuszyć

wybuch ˈvɨbux n
esplosione
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej
huk towarzyszący detonacji
scoppio
gwałtowne wydobycie się czegoś na zewnątrz

wybuchać v
esplodere prorompere
(chemia, chemiczny) ulegać rozerwaniu pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej
sbottare
(przenośnie, przenośnia) dawać wyraz gwałtownym emocjom

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
focoso infiammabile
o człowieku, charakterze: taki, którego zachowanie / reakcje są gwałtowne, impulsywne, żywiołowe, szybkie

wybór ˈvɨbur n
scelta
wybranie jednej z wielu możliwości

wychodzić vɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
uscire
(zobacz) wyjść (aspekt dokonany)

wychodzić z siebie v
uscire di cervello uscire di testa
(przenośnie, przenośnia) odczuwać silne uczucie zdenerwowania

wychodzić za mąż vɨˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈza‿mɔ̃w̃ʃ v
sposarsi maritarsi
wstępować w związek małżeński z mężczyzną

wychowanek ˌvɨxɔˈvãnɛk n
diplomato ex-studente laureato
(edukacja, edukacyjny) absolwent jakiejś szkoły
interno
osoba wzięta na wychowanie przez kogoś, będąca pod czyjąś opieką; ktoś, kto został wychowany przez osoby nie będące jego rodzicami

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
educazione
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie
kultura, ogłada, zdolność do właściwego zachowania

wychowanie fizyczne ˌvɨxɔˈvãɲɛ fʲiˈzɨʧ̑nɛ n
educazione fisica
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) szkolne zajęcia z wychowania fizycznego (1.1)

wychowawczy adj
educatore
dotyczący wychowania i nauczania

wychudzony ˌvɨxuˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
affilato
bardzo chudy, wątły, mizerny

wychwalać vɨˈxfalaʨ̑ v
esaltare glorificare osannare
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał

wychwyt zwrotny n
ricaptazione
(biochemia, biochemiczny) ponowne wchłonięcie neuroprzekaźnika przez neuron presynaptyczny po wysłaniu przezeń impulsu nerwowego przez synapsę;

wychylać vɨˈxɨlaʨ̑ v
fare capolino
ukazywać się, wysuwać się zza czegoś
sporgersi
wystawiać samego siebie na zewnątrz czegoś

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
escursione gita
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych
stoccata
złośliwa uwaga skierowana do kogoś

wycieczkowy adj
escursionistico turistico
związany z wycieczką

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
tergicristallo
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;

wycieńczyć vɨˈʨ̑ɛ̇̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
emaciare smungere
aspekt dokonany od: wycieńczać

wyciąg ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk n
estratto
(chemia, chemiczny) roztwór otrzymywany z substancji roślinnej lub organu zwierzęcego poprzez ich gotowanie, zalewanie wrzątkiem lub alkoholem;

wyciąg krzesełkowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
seggiovia
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;

wyciąg narciarski ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk narʲˈʨ̑arsʲci n
sciovia skilift
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) kolej linowa instalowana na stokach, służąca do transportu narciarzy, snowboardzistów lub turystów

wyciągnąć nogi vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ ˈnɔɟi v
tirare i calci
(pospolicie) umrzeć

wycofywać v
farsi da parte rinunciare
rezygnować z czego
ritirarsi
opuszczać jakieś miejsce, cofając się

wyczerpany adj
esaurito esausto
wykorzystany do końca, całkowicie spożytkowany, pozbawiony całej swej uprzedniej zawartości
esausto spossato allo stremo estenuato sfiancato stanco
(przenośnie, przenośnia) skrajnie zmęczony

wyczerpujący adj
esauriente
dostarczający wszystkich lub bardzo szczegółowych informacji
estenuante
powodujący wyczerpanie, przynoszący utratę sił

wyczucie n
senso
umiejętność intuicyjnego odbierania czegoś

wyczuwalny adj
percettibile
dający się wyczuć, możliwy do zarejestrowania zmysłami, zwłaszcza dotykiem, węchem lub smakiem

wyczyn ˈvɨʧ̑ɨ̃n n
prodezza prestazione rendimento
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydajność n
produttività rendimento
cecha tego, co wydajne

wydalać v
eliminare
(biologia, biologiczny) usuwać szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii
espellere epurare radiare
usuwać kogoś niepożądanego

wydanie vɨˈdãɲɛ n
edizione
(drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego

wydarzać się v
avvenire succedere
stawać się faktem

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
avvenimento avventura
to, co się stało

wydawać vɨˈdavaʨ̑ v
emettere
wydzielać coś, wydobywać z siebie
spendere sborsare
wydatkować pieniądze w celu zakupu czegoś
parere sembrare apparire
sprawiać jakieś wrażenie, przedstawiać się w jakiś sposób

wydawca n
editore
osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲiʦ̑tfɔ n
casa editrice editore
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki

wydać na świat ˈvɨdaʨ̑ na‿ˈɕfʲjat idiom
dare alla luce
urodzić dziecko

wydać ostatnie tchnienie v
spirare
(podniośle) umrzeć, skonać

wydech n
espirazione
(fizjologia, fizjologiczny) akt wydalenia powietrza z układu oddechowego na zewnątrz ustroju

wydma ˈvɨdma n
duna
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydra ˈvɨdra n
lontra
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wydychać v
spirare esalare
oddychając usuwać powietrze z płuc

wydzielniczy adj
escretore
związany z wydzielaniem, dotyczący wydzielania

wydzierać v
sfiatarsi sgolarsi spolmonarsi
szarpiąc, zabrać coś komuś siłą

wygadać vɨˈɡadaʨ̑ v
spifferare
(potocznie, potoczny) zdradzić tajemnicę

wyganiać v
esiliare
zmuszać do opuszczenia jakiegoś miejsca

wyginięcie n
estinzione
(rzeczownik odczasownikowy) od wyginąć

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
aspetto fattezza
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
avere un aspetto apparire
mieć dany wygląd
affacciarsi guardare
patrzeć wychylając się spoza przeszkody lub z okna

wygnaniec n
esule
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony

wygnanka n
esule
kobieta skazana na wygnanie, wypędzona

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
comodo
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę

wygrywać vɨˈɡrɨvaʨ̑ v
vincere
grając w coś, zdobyć wygraną
zdobyć pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonać przeciwników, odnieść zwycięstwo

wygwizdywać ˌvɨɡvʲizˈdɨvaʨ̑ v
fischiare
wyśmiewać, wyszydzać kogoś; wyrażać niezadowolenie, dezaprobatę za pomocą gwizdania (częściej w (aspekt dokonany))

wygórowany adj
esorbitante eccessivo esagerato profumato
zbyt duży, nadmierny

wyhodować v
allevare
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) otrzymać w hodowli roślinę lub zwierzę

wyjadacz n
praticone
(potocznie, potoczny) osoba z doświadczeniem

wyjawiać vɨˈjavʲjäʨ̑ v
confessare
sprawiać, że coś staje się wiadome; dawać informację o czymś, co dotychczas było trzymane w tajemnicy

wyjazd ˈvɨjast n
partenza
fakt wyjechania skądś, opuszczenia jakiegoś miejsca

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
spiegare chiarire acclarare delucidare puntualizzare
czynić coś zrozumiałym

wyjaśnienie ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
spiegazione
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym

wyjec ˈvɨjɛʦ̑ n
aluatta scimmia urlatrice
(zoologia, zoologiczny) Alouatta, południowoamerykańska małpa o donośnym głosie;

wyjeżdżać vɨˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
partire
opuszczać jakieś miejsce, przemieszczać się, udać się w inne miejsce

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
eccezione
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu

wyjątek potwierdza regułę vɨˈjɔ̃ntɛk pɔˈtfʲjɛrʣ̑a rɛˈɡuwɛ proverb
l'eccezione conferma la regola
…poucza, że reguły w życiu zawsze mają wyjątki; zatem sporadyczne odstępstwo od reguły nie obala jej prawdziwości

wyjątkowość n
singolarità
cecha tego, co jest wyjątkowe

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
eccezionale straordinario
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem

wyjąć z ust ˈvɨjɔ̇̃ɲʥ̑ ˈz‿ust v
togliere la parola di bocca a qualcuno
powiedzieć to, co ktoś miał na myśli

wyjść na jaw ˈvɨjɕʨ̑ na‿ˈjaf idiom
affiorare venire a galla venire fuori
stać się wiadomym, przestać być tajemnicą; wydać się

wyjść po angielsku ˈvɨjɕʨ̑ ˌpɔ‿ãŋʲˈɟɛlsku v
andarsene all'inglese filarsene all'inglese
wymknąć się ukradkiem, nie żegnając się z nikim; wyjść tak, by nikt tego nie zauważył

wyjść z siebie ˈvɨjɕʨ̑ ˈsʲ‿ɕɛbʲjɛ v
uscire dai gangheri
(potocznie, potoczny) rozzłościć się, stracić panowanie nad sobą

wyjść z wprawy ˈvɨjɕʨ̑ ˈs‿fpravɨ idiom
essere fuori esercizio
stracić umiejętność robienia czegoś

wykapany ˌvɨkaˈpãnɨ adj
spaccato sputato
(potocznie, potoczny) bardzo podobny do kogoś, taki sam jak ktoś

wykaraskać się v
trarsi d'impaccio
(potocznie, potoczny) wyjść obronną ręką, wybrnąć z trudnego położenia

wykastrować v
castrare
usunąć gruczoły rozrodcze

wykaz ˈvɨkas n
lista elenco
pismo zawierające wyliczenie osób, rzeczy, elementów, czynności, zdarzeń itp. mających jakąś wspólną cechę

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
stuzzicadenti
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
effettuabilità eseguibilità
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać

wykonywać ˌvɨkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
eseguire realizzare attuare effettuare
urzeczywistniać, zrealizować, uczyniać, spełniać coś, wprowadzać coś w czyn, doprowadzać coś do skutku
eseguire suonare
odtwarzać, grać (role teatralne lub filmowe, utwory muzyczne)
esercitare fare
formalnie: spełniać pewne obowiązki
fare
wytwarzać lub produkować coś

wykorzeniać v
divellere
wyrywać roślinę z korzeniami
estirpare sradicare
(przenośnie, przenośnia) usuwać coś złego, niepożądanego

wykorzystywać ˌvɨkɔʒɨˈstɨvaʨ̑ v
sfruttare
mieć zysk z cudzego wysiłku, pracy, a także cech danej osoby
utilizzare
mieć korzyść z czegoś lub kogoś, zrobić użytek z czegoś

wykończony adj
esausto
(potocznie, potoczny) mocno zmęczony

wykradanie n
trafugamento
(rzeczownik odczasownikowy) od wykradać

wykreślać v
cancellare depennare espungere
czynić nieważnym przez przekreślenie

wykroczenie ˌvɨkrɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
contravvenzione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę i zagrożony karą aresztu, ograniczenia wolności, grzywny lub nagany;

wykrwawiać v
dissanguare svenare
powodować obfity upływ krwi
dissanguarsi
tracić dużą ilość krwi

wykrwawiony adj
dissanguato
martwy z wykrwawienia

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
macchina della verità
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf

wykrywać v
rilevare riscontrare scoprire
ujawniać coś nieznanego lub ukrytego

wykrzyknienie ˌvɨkʃɨcˈɲɛ̇̃ɲɛ n
esclamazione
figura retoryczna, wyraz, grupa wyrazów lub zdanie wykrzyknikowe, wtrącone w tok wypowiedzi;

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
interiezione
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;
punto esclamativo
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !;

wykręt n
scusa
zmyślony powód celem wprowadzenia kogoś w błąd, ukrycia prawdy

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
educazione
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki

wykształcony ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
educato
taki, który posiadł szeroką wiedzę, ukończył jakąś szkołę, zwłaszcza wyższą uczelnię

wykusz ˈvɨkuʃ n
erker
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;

wykwalifikowany adj
qualificato
posiadający odpowiednie kwalifikacje

wykwintnie adv
con raffinatezza
w sposób wykwintny

wykwintny adj
elegante raffinato
będący w dobrym guście, wytworny, wyszukanie elegancki

wykwit n
efflorescenza
(medycyna, medyczny) zmiana chorobowa na skórze lub śluzówce
(mineralogia, mineralogiczny) skupienie kryształów mineralnych na danej powierzchni

wykładzina ˌvɨkwaˈʥ̑ĩna n
rivestimento
materiał do wykładania ścian, podłóg lub wnętrza urządzeń przemysłowych

wylać dziecko z kąpielą ˈvɨlaʥ̑ ˈːɛʦ̑kɔ s‿kɔ̃mˈpʲjɛlɔ̃w̃ v
gettare via il bambino con l'acqua sporca
chcąc przeciwdziałać złu, niechcący zatracić także pozytywny aspekt jakiejś sprawy

wylew n
emorragia cerebrale
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) udar mózgu

wylewać vɨˈlɛvaʨ̑ v
rigurgitare riversare rovesciare sversare
lejąc, pozbyć się płynu z naczynia

wyliczać v
calcolare
określać poprzez obliczenia
enumerare
wymieniać w pewnej kolejności

wylot ˈvɨlɔt n
partenza
odlot, wylecenie, wylatywanie
sbocco
zakończenie drogi, tunelu, doliny, itp.

wymaganie ˌvɨ̃maˈɡãɲɛ n
pretesa
wymóg, żądanie, stanowcza potrzeba

wymazanie n
cancellazione obliterazione
(rzeczownik odczasownikowy) od wymazać

wymiatać vɨ̃ˈmʲjataʨ̑ v
spaccare
(potocznie, potoczny) (młodzieżowy) określenie, używane gdy się coś komuś podoba

wymiennik ciepła vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːic ˈʨ̑ɛpwa n
scambiatore di calore
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła;

wymierzać v
infliggere comminare irrogare
określać wielkość czegoś przydzielonego komuś
misurare
określać miarę, np. długość
sferrare
wykonywać cios

wymizerowany adj
macilento
wyglądający mizernie

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
mammella poppa
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
pronuncia
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;

wymuskany adj
pimpante
bardzo zadbany

wymuszać vɨ̃ˈmuʃaʨ̑ v
estorcere
usiłować uzyskać coś wywierając na kogoś nacisk

wymyślić vɨ̃ˈmɨɕlʲiʨ̑ v
escogitare ideare
myśląc odkryć coś, wpaść na jakiś pomysł

wymówka n
rimprovero
pretensja wyrażana słownie
scusa
wykrętne usprawiedliwienie

wynaczynienie n
extravasazione
(medycyna, medyczny) przedostanie się substancji z naczyń do otaczającej je tkanki, zwłaszcza krwi z naczyń krwionośnych

wynajem vɨ̃ˈnajɛ̃m n
noleggio
oddanie komuś lub wzięcie od kogoś do czasowego użytkowania pewnej własności za zapłatą

wynalazca ˌvɨ̃naˈlasʦ̑a n
inventore
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
invenzione
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
inventare
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wynikać vɨ̃ˈɲikaʨ̑ v
conseguire risultare
być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek

wyniosły vɨ̃ˈɲɔswɨ adj
eminente
bardzo wysoki, górujący nad otoczeniem
sdegnoso
będący wyrazem postawy dumy, zarozumiałości i wywyższania się nad innych
spagnolesco
dumny, zarozumiały i wywyższający się nad innych

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
immaginazione fantasia
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń;

wyobrażenie ˌvɨɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
immaginazione
obraz czegoś (przedmiotu, osoby, przebieg sytuacji) stworzony w świadomości na podstawie spostrzeżeń

wyodrębniać ˌvɨɔˈdrɛ̃mbʲɲäʨ̑ v
isolare
czynić odrębnym lub wyrazistym

wyolbrzymiać v
esagerare
przedstawiać coś w sposób przesadny

wypadać vɨˈpadaʨ̑ v
cadere sbandare
poruszać się pod wpływem grawitacji na zewnątrz czegoś
ricadere
mieć określony termin, datę

wypadek vɨˈpadɛk n
accaduto accidente avvenimento
to, co wydarzyło się lub wydarzy w przyszłości, zdarzenie
accidente sinistro
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał

wypalać vɨˈpalaʨ̑ v
bruciare
niszczyć przy pomocy ognia, wysoką temperaturą lub żrącą substancją
wykonywać rozpalonym narzędziem wzór, znak na jakimś materiale, powierzchni
zrobić dziurę za pomocą wysokiej temperatury
fumare
o papierosie, węglu, świecy itp. zużywać coś przez palenie
sparare
strzelać z broni palnej
spegnersi
o papierosie, węglu, świecy itp. zużywać się przez palenie

wypas ˈvɨpas n
pastura
(zootechnika, zootechniczny) doglądanie owiec na hali

wypełniać vɨˈpɛwʲɲäʨ̑ v
gremire
sprawiać, że coś staje się pełne, uczynić, że coś zajmuje całą określoną przestrzeń

wypijać v
bere
pijąc, opróżniać coś z cieczy

wypiętrzenie n
sollevamento
(geologia, geologiczny) efekt wypiętrzania

wypoczywać v
riposare
przywracać dobre samopoczucie, siły życiowe, odstępując od codziennych czynności, od pracy

wyposażać v
equipaggiare fornire allestire attrezzare
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania

wypowiedzenie ˌvɨpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
licenziamento
zawiadomienie o rozwiązaniu umowy, np. o pracę

wypowiedź vɨpɔˈvʲɛʥi vɨˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
dichiarazione
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane

wypożyczać v
prendere in prestito
brać do tymczasowego użytkowania
prestare
udostępniać na jakiś czas

wyprasować ˌvɨpraˈsɔvaʨ̑ v
stirare
wygładzić tkaninę za pomocą gorącego żelazka
pressare
(rzadki, rzadko używany) wycisnąć, wytłoczyć coś z użyciem prasy

wyprawa vɨˈprava n
corredo
(dawniej, dawny) rzeczy, które dostaje od rodziców kobieta wychodząca za mąż
gita puntata scappata
(potocznie, potoczny) wycieczka
spedizione
grupa osób wyposażona w odpowiedni ekwipunek udająca się w podróż
podróż w celach naukowych, wojennych lub turystycznych

wyprowadzać v
sloggiare
opuszczać miejsce zamieszkania

wyprzedaż vɨˈpʃɛdaʃ n
svendita liquidazione realizzo
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu

wyprzedzanie ˌvɨpʃɛˈʣ̑ãɲɛ n
sorpasso
(rzeczownik odczasownikowy) od wyprzedzać

wyprzedzać vɨˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
sorpassare
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc)

wypróżniać v
svuotare
czynić coś pustym poprzez wylanie (wysypanie, wyjęcie itp.) tego, co jest w środku
andare del corpo defecare farla
(forma neutralna) oddawać kał

wypukłość n
convessità sporgenza
cecha fizyczna bycia wypukłym
rilievo
wypukły fragment powierzchni

wypukły vɨˈpukwɨ adj
convesso
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś

wypłata vɨˈpwata n
esborso
wypłacenie pieniędzy

wypływ n
efflusso
(fizyka, fizyczny) wydostawanie się cieczy lub gazu skądś

wypływać v
emergere riaffiorare
wydostawać się na powierzchnię (np. wody)

wyraz ˈvɨras n
parola
(językoznawstwo, językoznawczy) symbol fonetyczny (ciąg głosek) lub graficzny (znak lub ciąg znaków), niosący określone znaczenie bądź pełniący funkcję składniową;
piglio
przejaw stanu emocjonalnego człowieka, mający odzwierciedlenie w mimice lub rysach twarzy

wyraz twarzy n
espressione del viso
emocje ukazujące się na czyjeś twarzy nadające jej dany wygląd

wyraźnie vɨˈraʑɲɛ adv
chiaramente esplicitamente
w sposób łatwy do zaobserwowania lub usłyszenia

wyraźny vɨˈraʑnɨ adj
espresso
taki, który jest przejrzysty, zrozumiały, jasny, wyrazisty

wyrażać vɨˈraʒaʨ̑ v
esprimere
opisywać ustnie lub pisemnie, dawać informację o czymś lub kimś; być wyrazem czegoś

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
espressione
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy
(informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej

wyrażenie przyimkowe ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ ˌpʃɨ<sup>j</sup>ĩmˈkɔvɛ n
locuzione prepositiva locuzione preposizionale
(gramatyka) połączenie przyimka z rzeczownikiem, przysłówkiem, liczebnikiem lub zaimkiem;

wyrok ˈvɨrɔk n
destino fato
zwykle w lm los, przeznaczenie
sentenza
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu rozstrzygające merytorycznie sprawę będącą przedmiotem postępowania sądowego;

wyrostek n
adolescente giovinetto ragazzotto
kilkunastoletni chłopak
apofisi
(anatomia, anatomiczny) (biologia, biologiczny) odstający twór na skórze, kości lub narządach organizmów
appendice
(potocznie, potoczny) wyrostek robaczkowy

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
appendice appendice cecale appendice vermiforme
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;

wyrostek soczewkowaty kowadełka vɨˈrɔstɛk ˌsɔʧ̑ɛfkɔˈvatɨ ˌkɔvaˈdɛwka n
processo lenticolare
(anatomia, anatomiczny) zakończenie odnogi długiej kowadełka, poprzez które kowadełko łączy się ze strzemiączkiem

wyrostkowy adj
appendicolare
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) związany z wyrostkiem robaczkowym

wyrozumiałość n
indulgenza benevolenza comprensione
cecha tego, kto jest wyrozumiały, cecha tego, co jest wyrozumiałe

wyrośle n
vegetazione
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) twór powstały na narządzie wewnętrznym lub zewnętrznym

wyruszać vɨˈruʃaʨ̑ v
partire incamminarsi
ruszać w drogę

wyrwa n
breccia
(książkowy) dziura, wyłom

wyrzeczenie n
abnegazione
rezygnacja z wygód lub przyzwyczajeń

wyrzekać v
rinnegare ripudiare
nie przyznawać się do związku z kimś lub czymś

wyrzucać pieniądze w błoto vɨˈʒuʦ̑aʨ̑ pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ ˈv‿bwɔtɔ v
buttare via il denaro
marnować, marnotrawić pieniądze

wyrzucić vɨˈʒuʨ̑iʨ̑ v
buttare via scaraventare
pozbyć się czegoś

wyrzut n
lancio
gwałtowne rzucenie lub wyciągnięcie

wyrzutek n
reietto paria
osobnik represyjnie wykluczony z danej społeczności

wyróżniać vɨˈruʒʲɲäʨ̑ v
distinguere
czynić coś wyrazistym
distinguere mettere in evidenza
zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo

wysadzać v
scaricare
zatrzymawszy środek lokomocji, umożliwiać komuś wyjście z niego lub wymuszać to

wysadzenie n
sbarco
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) umożliwienie pasażerowi opuszczenia statku

wysiadać vɨˈɕadaʨ̑ v
scendere
opuszczać pojazd, łódź lub samolot

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
sforzo fatica olio di gomito
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś

wysoce adv
altamente
w bardzo dużym stopniu

wysoki vɨˈsɔci adj
alto
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)
znajdujący się na dużej wysokości (wysoko)
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy
alto acuto
o dźwięku: mający dużą częstotliwość
alto elevato
mający duży wymiar pionowy

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
alta tensione
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów)

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
alto in alto su
(odprzymiotnikowy) → wysoki

wysokokaloryczny ˌvɨsɔkɔkalɔˈrɨʧ̑nɨ adj
ipercalorico
mający, dostarczający dużą ilość kalorii

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
altezza
wymiar pionowy czegoś lub kogoś
(potocznie, potoczny) określona lokalizacja wzdłuż ulicy lub drogi poruszania się
cecha charakterystyczna tego, co jest wysokie, który jest wysoki
częstotliwość dźwięku;
altitudine
odległość od pewnego odnośnika, np. gruntu
ammontare
wymiar wielkości w określonych jednostkach

wyspa ˈvɨspa n
isola
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wyspiarka vɨsˈpʲjarka n
isolana
mieszkanka wyspy

wyssać z mlekiem matki ˈvɨsːaʥ̑ ˈz‿mlɛcɛ̃m ˈːatʲci v
succhiare col latte
mieć wrodzoną lub nabytą w dzieciństwie cechę

wystarczająco ˌvɨstarʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
a sufficienza
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio

wystarczający adj
sufficiente bastante bastevole
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom

wystawnie vɨˈstavʲɲɛ adv
fastosamente
w sposób wystawny

wystroić vɨˈstrɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
azzimarsi mettersi in ghingeri
ubrać siebie efektownie, okazale

wystrój n
arredamento
(architektura, architektoniczny) całokształt elementów zdobiących obiekt na zewnątrz lub wewnątrz

wystąpić z otwartą przyłbicą vɨˈstɔ̃mpʲiʥ̑ z‿ɔtˈfartɔ̃w̃ pʃɨwˈbʲiʦ̑ɔ̃w̃ v
lottare a viso aperto
występować jawnie, otwarcie przeciw czemuś; jasno wyrażać swoje zdanie, jasno określać swoje stanowisko

występ ˈvɨstɛ̃mp n
aggetto
to, co wystaje, sterczy poza obręb czegoś
performance
publiczne odgrywanie roli przez aktora, muzyka lub innego artystę; udział w przedstawieniu, koncercie

wysublimować ˌvɨsublʲĩˈmɔvaʨ̑ v
sublimare
nadać czemuś głębszy charakter, wyższą wartość

wysypka n
sfogo
(medycyna, medyczny) wykwity skórne lub na błonach śluzowych będące objawem jakiejś choroby;

wysyłać vɨˈsɨwaʨ̑ v
inviare
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych
mandare
polecać komuś udanie się dokądś w jakimś celu

wyszczególniać v
dettagliare
wykazywać szczegółowo

wyszczególnić ˌvɨʃʧ̑ɛˈɡulʲɲiʨ̑ v
particolareggiare particolarizzare
wykazać szczegółowo

wyszukany adj
ricercato
mający szczególne cechy, rzadko spotykany

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
motore di ricerca
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www;

wytrwać v
perseverare
dotrwać do końca, do określonego czasu w danych warunkach

wytrwałość vɨˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
perseveranza
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś

wytrwały adj
tenace
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu

wytrych n
grimaldello
(technologia, technika, techniczny) zakrzywiony pręt zastępujący klucze, którym otwiera się zamki;

wytrysk ˈvɨtrɨsk n
zampillo
strumień, nagłe tryśnięcie, wytryśnięcie jakiegoś płynu na zewnątrz

wytrzeszcz ˈvɨṭʃɛʃʧ̑ n
esoftalmo
nadmierne, chorobliwe wysunięcie gałek ocznych;

wytrzeszczanie n
strabuzzamento stralunamento
(rzeczownik odczasownikowy) od wytrzeszczać

wytworny adj
consumato elegante
pełen elegancji

wytłoki vɨˈtwɔci n
vinaccia sansa
pozostałość nasion, owoców, warzyw po wyciśnięciu soku, oleju, oliwy itd.

wywiad ˈvɨvʲjat n
intervista
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom

wywrotowy adj
eversivo sovversivo
mający na celu obalenie istniejącego ustroju lub władzy

wyzionąć ducha v
mandar fuori l'anima rendere l'anima rendere l'anima a Dio
(podniośle) umrzeć, skonać

wyznanie wiary n
professione di fede
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótki i zwięzły kanoniczny zbiór podstawowych dogmatów, wierzeń określonej religii

wyznawać vɨˈznavaʨ̑ v
ammettere confessare
wyjawiać, ujawniać coś; zwłaszcza coś, co dotychczas się ukrywało
credere
wierzyć w coś; czcić coś; także: być wyznawcą danej religii

wyznawca vɨˈznafʦ̑a n
confessore
(przenośnie, przenośnia) entuzjasta czyichś poglądów
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto kultywuje jakąś religię, wyznaje ją;

wyzwisko n
contumelia epiteto ingiuria
słowo obraźliwe dla kogoś

wyzwolenie ˌvɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
liberazione
(rzeczownik odczasownikowy) od wyzwolić

wyzwoleniec n
affrancato liberto
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela

wyzwoliciel n
liberatore
ten, kto wyzwolił (kogoś lub coś)

wyzywać v
dirne di tutti i colori
obrzucać obelgami
sfidare
proponować walkę

wyć vɨʨ̑ v
stonare
(potocznie, potoczny) o ludziach: fałszywie śpiewać
ululare latrare urlare
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach): wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć
ululare urlare
o ludziach: przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości

wyć do księżyca v
abbaiare al vento abbaiare alla luna abbaiare alle stelle
(przenośnie, przenośnia) na próżno protestować, krzyczeć itp.

wyłom n
breccia falla
otwór, wyrwa

wyłożyć kawę na ławę vɨˈwɔʒɨʨ̑ ˈkavɛ na‿ˈwavɛ v
vuotare il sacco
powiedzieć coś jasno, wprost

wyłącznie vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
semplicemente
wyłączając wszystko inne, wszystkich innych

wyłączność n
esclusività
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wyłączne; cecha tych, którzy są wyłączni

wyścig w workach ˈvɨɕʨ̑iɡ ˈv‿ːɔrkax n
corsa nei sacchi
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku

wyścigi vɨˈɕʨ̑iɟi n
corsa palio
współzawodnictwo polegające na przebyciu określonego toru w jak najkrótszym czasie

wyściółczak vɨˈɕʨ̑uwʧ̑ak n
ependimoma
(medycyna, medyczny) nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek wyściółki

wyśmiewać v
deridere
ośmieszać, wytykając braki, słabości, wady

wyświęcić v
ordinare
(dawniej, dawny) pasować na rycerza

wyżeł ˈvɨʒɛw n
cane da punta puntatore cane da ferma
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski z charakterystyczną stójką;

wyżymaczka ˌvɨʒɨ̃ˈmaʧ̑ka n
striccatrice strizzatoio
urządzenie do wyciskania nadmiaru wody ze świeżo wypranych odzieży lub bielizny, składające się z przylegających do siebie dwóch wałków napędzanych korbką;

wyżyna vɨˈʒɨ̃na n
altopiano altipiano
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;
apice vetta
wyżyny: najwyższy poziom lub przejaw

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
mutuo reciproco
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

wzburzenie n
agitazione
(rzeczownik odczasownikowy) od wzburzyć

wzburzony adj
mosso
(meteorologia, meteorologiczny) przedstawiający sobą gwałtowne zmiany pogodowe
turbato
odczuwający lub prezentujący gniew

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛʦ̑ka n
scardola greca
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji;

wzdęcie n
fetecchia flatulenza
(medycyna, medyczny) powiększenie brzucha wskutek nagromadzenia zbytniej ilości gazów w jelitach

wzdłuż vzdwuʃ adv
per il lungo
równolegle do dłuższego boku, na całej długości, przez całą długość

wzdłuż vzdwuʃ preposition
lungo
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu

wzgląd vzɡlɔ̃nt n
aspetto
(najczęściej w liczbie mnogiej) przyczyny, określone aspekty
considerazione
branie pod uwagę, liczenie się

wziernik n
specolo speculum
(medycyna, medyczny) przyrząd lekarski służący do oglądania jam ciała i wykonywania niewielkich zabiegów

wziąć byka za rogi v
tagliare la testa al toro
podjąć się czegoś ważnego bez wahania się, bez zastanowienia

wziąć sobie do serca v
prendersi a cuore
bardzo mocno się czymś przejąć, traktować coś bardzo poważnie

wzięty adj
in voga ricercato
taki, który cieszy się uznaniem i popularnością, będąc dzięki temu często angażowany, zatrudniany

wzloty i upadki ˈvzlɔtɨ ˌi‿uˈpatʲci idiom
alti e bassi
okresy powodzenia, szczęścia i jego braku

wzmacniać ˈvzmaʦ̑ʲɲäʨ̑ v
rafforzare rinforzare avvallare avvalorare rinsaldare
sprawiać, że coś staje się mocniejsze, silniejsze, trwalsze, liczniejsze

wzmocnienie vzmɔʦ̑ʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
rinforzo
coś dodające sił, pokrzepiające lub zwiększające możliwości

wzniesienie vzʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
elevamento
miejsce wyższe od innych w okolicy;

wzniosły adj
sublime
odznaczający się szlachetnością dążeń

wzrok vzrɔk n
sguardo
(potocznie, potoczny) czyjeś spojrzenie
vista
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu;

wzrost vzrɔst n
altezza
wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia

wzruszający adj
commovente
wywołujący wzruszenie; powodujący rozrzewnienie

wzruszać v
commuovere
pobudzać czyjąś wrażliwość
smuovere
poruszając czymś, zmieniać położenie składników tego
commuoversi
doznawać samemu przejawów wrażliwości

wzruszać ramionami ˈvzruʃaʨ̑ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi idiom
alzare le spalle fare spallucce stringersi nelle spalle
wykonywać charakterystyczny gest ramion świadczący o lekceważeniu, obojętności, lekkiej pogardzie wobec jakiejś sprawy

wzruszenie n
commozione emozione
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wzruszyć ramionami ˈvzruʃɨʨ̑ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi idiom
fare spallucce sbracciarsi
unieść ramiona na znak obojętności, niewiedzy lub pogardy

wzór vzur n
disegno
kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce)
modello
model służący jako przykład do powielania w produkcji
schemat, według którego należy postępować
zapis matematyczny, fizyczny lub chemiczny

wzór strukturalny n
formula di struttura
(chemia, chemiczny) wzór, który odzwierciedla strukturę cząsteczki

wódka ˈvutka n
vodka
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wóz vus n
carrata carro
zawartość wozu (1.1)
carro
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie
pojazd o określonej specjalizacji

wózek dziecięcy n
passeggino
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka;

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
sedia a rotelle
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
carrello della spesa
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie;

wół vuw n
bue bove
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąglik n
antrace carbonchio
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna, zwłaszcza bydła, owiec i koni;

wąsaty vɔ̃w̃ˈsatɨ adj
baffuto
o człowieku: mający wąsy (zwykle pokaźne)

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
stretto
mający niewielką szerokość

wątek ˈvɔ̃ntɛk n
trama
sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici osnowy; także same nici tworzące ten układ

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
dubitare indugiare
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
dubbio
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
dubbio dubbioso
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
fegato
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątrobowy ˌvɔ̃ntrɔˈbɔvɨ adj
epatico
(przymiotnik) od wątroba

wątły adj
cagionevole debole gracile
słabego zdrowia
debole esile fievole fioco tenue
widziany niewyraźnie, słabo postrzegalny
gracile esile mingherlino
słabej budowy

wąwóz ˈvɔ̃w̃vus n
burrone calanco forra
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach;

wąż vɔ̃w̃ʃ n
serpente serpe
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
tubo
giętka rura do transportu wody

węch vɛ̃w̃x n
olfatto odorato
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;

węchowy adj
olfattivo olfattorio
związany ze zmysłem węchu, odczuwalny węchem

wędkarstwo vɛ̃ntˈkarstfɔ n
pesca con la canna
rodzaj hobby i sportu, polegający na łowieniu ryb na wędkę;

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
pescatore di canna
osoba łowiąca ryby na wędkę

wędlina vɛ̃nˈdlʲĩna n
salume
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany;

wędliniarnia n
salumeria
(handel, handlowy) sklep z wędlinami

wędrowny vɛ̃nˈdrɔvnɨ adj
itinerante vagabondo viandante
odbywający wędrówkę; zmieniający miejsce pobytu; przenoszący się z miejsca na miejsce

wędzarnia n
affumicatoio
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pomieszczenie lub urządzenie do wędzenia

wędzić v
affumicare
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu
essere affumicato
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) być wędzonym (1.1)

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
carbone
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;
carbonio carbone
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;

węgiel kamienny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ n
carbone fossile
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70% pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;
opał z węgla kamiennego (1.1)

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
ungherese
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci n
ungherese
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Węgrów;

węglik n
carburo
(chemia, chemiczny) związek chemiczny węgla z metalem lub półmetalem;

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
carboidrato
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;

węglowodór n
idrocarburo
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
anguilla
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
nodo
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
ośrodek, w którym krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne
nodo groppo
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;

węzeł chłonny ˈvɛ̃w̃zɛw ˈxwɔ̃nːɨ n
linfonodo
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała;

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
nodo gordiano
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem

wężówka afrykańska n
aninga africana
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Anhinga rufa Daudin, gatunek ptaka z rodziny wężówek;

władca ˈvwatʦ̑a n
signore
(przenośnie, przenośnia) osoba, która sprawuje gdzieś jakąś władzę
sovrano signore
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika

władczy adj
autoritario dispotico
(książkowy) wymagający posłuchu

władza ˈvwaʣ̑a n
potere
możliwość poruszania kończynami ciała
potere autorità
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
proprietà
rzecz posiadana przez kogoś
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;

własny ˈvwasnɨ adj
proprio
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu
właściwy temu, o kim lub o czym jest mowa

właz vwas n
tombino portello pozzetto
otwór do wchodzenia, szczególnie na statkach

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
proprietario padrone possessore intestatario titolare
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

właściwość vwaɕˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
proprietà qualità
cecha, zwykle jakiejś substancji

właściwy vwaɕˈʨ̑ivɨ adj
appropriato proprio corretto giusto adeguato debito
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki
competente
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podporządkowany w sensie jurysdykcyjnym
reale vero
taki, którego cechy są zgodne z określonym gatunkiem, grupą
specifico tipico
specyficzny, charakterystyczny dla kogoś lub czegoś

włochaty adj
peloso velloso
pokryty sierścią, włosami, włoskami lub kudłami

włos vwɔs n
capello pelo
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włoski ˈvwɔsʲci adj
italiano
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
italiano
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włoskość ˈvwɔskɔɕʨ̑ n
italianità
typowo włoski charakter czegoś, kogoś

włosy ˈvwɔsɨ n
capigliatura capello
owłosienie głowy ludzkiej

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
asta lancia
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej

włócznik n
pesce spada
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec

włóczyć ˈvwuʧ̑ɨʨ̑ v
strascicare
ciągnąć, wlec
gironzolare farre la spola
chodzić bez celu

włókniak n
fibroma
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny

włókniakomięsak n
fibrosarcoma
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór wywodzący się z tkanki łącznej włóknistej

włóknisty adj
legnoso tessile
składający się, zbudowany z włókien

włączać ˈvwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
accendere
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej

wścibski ˈfʲɕʨ̑ipsʲci adj
insistente
natrętnie wtrącający się w cudze sprawy; ciekawski

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
rabbia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

wściekłość ˈfʲɕʨ̑ɛkwɔɕʨ̑ n
furia furore
bardzo silna negatywna emocja, intensywna złość

wściekły ˈfʲɕʨ̑ɛkwɨ adj
furioso furibondo infuriato rabbioso su tutte le furie
taki, który jest bardzo zdenerwowany, rozgniewany, wzburzony

wśród fʲɕrut preposition
fra tra in mezzo a
w danym otoczeniu, między określonymi elementami (w czasie lub przestrzeni)

yeti ˈjɛtʲi n
yeti
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach;

z s z zet preposition
con
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo
da di
…wskazujący punkt początku ruchu
…wskazujący źródło
…wskazujący okres
…wskazujący przyczynę

z Bogiem ˈz‿bɔɟɛ̃m interjection
addio
rodzaj pożegnania

z całego serca s‿ʦ̑aˈwɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a adv
di tutto cuore
całym sobą, całkowicie, angażując wszystkie swoje uczucia

z dnia na dzień adv
da un giorno all'altro di giorno in giorno
nagle, niespodziewanie

z dużej chmury mały deszcz ˈz‿duʒɛj ˈxmurɨ ˈmawɨ ˈdɛʃʧ̑ proverb
molto fumo, poco arrosto
końcowy wynik bywa niewspółmiernie mały w stosunku do oczekiwanego

z grubsza ˈz‿ɡrupʃa adv
a larghi tratti a occhio e croce
niedokładnie, nieprecyzyjnie, nieściśle

z kolei adv
a propria volta
jako następstwo zdarzeń

z krwi i kości ˈs‿kr̥fʲi ː‿ˈkɔɕʨ̑i adj
di carne e d'ossa
prawdziwy, autentyczny z pochodzenia, z natury; mający charakterystyczne cechy jakiegoś typu

z lotu ptaka ˈz‿lɔtu ˈptaka adv
a volo d'uccello
z góry, najczęściej z dużej wysokości

z miłą chęcią adv
di buon animo
(potocznie, potoczny) chętnie

z okazji
in occasione
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z pewnością adv
sicuramente
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie

z podniesionym czołem ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈʧ̑ɔwɛ̃m adv
a testa alta a fronte alta
dumnie, zachowując godność

z powodu s‿pɔˈvɔdu
a causa di a occasione di per stante
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z ręką na sercu ˈz‿rɛ̃ŋkɔ̃w̃ na‿ˈsɛrʦ̑u adv
con la mano sul cuore
otwarcie, szczerze, bez kręcenia

z tarczą lub na tarczy ˈs‿tarʧ̑ɔ̃w̃ ˈlup na‿ˈtarʧ̑ɨ adv
con lo scudo o sopra di esso
(o pojedynku lub sytuacji odbieranej jako pojedynek) zwyciężyć spektakularnie albo przegrać dotkliwie, bez możliwości innego rozstrzygnięcia

z wolna adv
adagio largo lento
(książkowy) powoli, pomału

z zimną krwią adv
a sangue freddo
bez okazywania emocji

za Chiny ludowe adv
per niente al mondo
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) na pewno nie, nigdy w życiu

za darmo adv
gratuitamente gratis
bezpłatnie, gratis

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲiʦ̑ɔ̃w̃ adv
all'estero
poza granicami kraju

za każdym razem adv
ognora
w sposób ustawiczny, powtarzający się przy każdym podejściu

za nic na świecie za‿ˈɲiʦ̑ na‿ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ adv
per niente al mondo
absolutnie nie; nigdy; za żadną cenę

za wszelką cenę idiom
ad ogni costo a qualunque prezzo
bez względu na wszystko, tak aby osiągnąć cel, nie bacząc na poniesione wysiłki i straty

za żadne skarby świata za‿ˈʒadnɛ ˈskarbɨ ˈɕfʲjata adv
per tutto l'oro del mondo
kategoryczna odmowa na czyjąś propozycję

zaatlantycki adj
transatlantico
(geografia, geograficzny) znajdujący się za Oceanem Atlantyckim

zaawansowany adj
avanzato
będący w dalszej fazie rozwoju

zaawansowany n
avanzato
człowiek mający pewną wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie

zabawa zaˈbava n
divertimento
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabaweczka ˌzabaˈvɛʧ̑ka n
ninnolo
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: zabawka

zabawiać v
intrattenere
uprzyjemniać czas, dostarczając rozrywki
divertirsi
bawić się przez pewien czas

zabawka zaˈbafka n
giocattolo balocco
rzecz służąca do zabawy;

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
uccidere ammazzare abbattere
pozbawiać życia
ammazzarsi
odebrać sobie życie, popełnić samobójstwo
trudzić się, doprowadzać do utraty sił i zdrowia

zabijać czas zaˈbʲijäʨ̑ ˈʧ̑as v
ammazzare il tempo
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre

zabić kurę znoszącą złote jajka v
uccidere la gallina dalle uova d'oro
sprzeniewierzyć intratny interes; zmarnować głupio coś, co mogło przynosić krocie

zablokowanie ˌzablɔkɔˈvãɲɛ n
inceppamento
(rzeczownik odczasownikowy) od zablokować

zabobon n
superstizione
przypisywanie mocy nadprzyrodzonej czemu lub komu

zaborca n
invasore occupante
osoba przywłaszczająca cudzą własność

zaborczość n
atteggiamento possessivo
cecha tego, co jest zaborcze; cecha tych, którzy są zaborczy
sete di conquista spirito di conquista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) chęć zawładnięcia terytorium

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
proibire vietare
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś

zabroniony adj
vietato
taki, który jest objęty zakazem

zabudowa ˌzabuˈdɔva n
caseggiato
ogół budynków znajdujących się na określonym obszarze

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
disturbo
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zabój adv
assassinio omicidio
używane obecnie wyłącznie we frazie na zabój

zabójca zaˈbujʦ̑a n
assassino omicida
ktoś, kto zabił lub zabija

zabójczy zaˈbujʧ̑ɨ adj
assassino irresistibile seducente
(potocznie, potoczny) świetny, wystrzałowy
mortale micidiale mortifero
powodujący śmierć

zabójczyni ˌzabujˈʧ̑ɨ̃ɲi n
assassina omicida
(książkowy) kobieta, która kogoś zabiła lub zabija

zabór ˈzabur n
annessione occupazione
zajęcie obcego terytorium
terra annesso territorio annesso
okupowane terytorium

zachcianka n
capriccio sfizio velleità
nagła silna chęć na coś

zachmurzony adj
nuvoloso
(meteorologia, meteorologiczny) pokryty chmurami

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
occidentale
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód
dotyczący Europy Zachodniej i Ameryki Północnej, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym

zachować zimną krew zaˈxɔvaʥ̑ ˈʑĩmnɔ̃w̃ ˈkrɛf v
conservare il proprio sangue freddo
mieć spokojny umysł, być opanowanym, nie denerwować się mimo niebezpieczeństwa lub ciężkiej, trudnej sytuacji

zachowywać ˌzaxɔˈvɨvaʨ̑ v
conservare
pozostawiać coś w niezmienionej postaci; w niezmienionym stanie
preservare
ochraniać coś przed czymś lub przed kimś

zachrypnięcie n
arrochimento raucedine
nabawienie się chrypy

zachwiać ˈzaxfʲjäʨ̑ v
perturbare sbalestrare
(przenośnie, przenośnia) naruszyć stały, ustalony porządek czegoś

zachwycający adj
affascinante
wywołujący zachwyt

zachód ˈzaxut n
fatica sforzo
trud, wysiłek, starania
ovest occidente
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;
tramonto
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem

zachód księżyca n
tramonto della luna
(astronomia, astronomiczny) zjawisko chowania się księżyca za horyzont

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
tramonto tramontare
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zachęcać zaˈxɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
incoraggiare esortare spronare
próbować wzbudzić w kimś chęć do czegoś

zachęta zaˈxɛ̃nta n
incentivo stimolo
czynnik zachęcający

zachłanny zaˈxwãnːɨ adj
vorace avido
pragnący więcej niż potrzebuje

zaciekły adj
incandescente
dążący do czegoś za wszelką cenę

zacieniać zaˈʨ̑ɛ̇̃ɲäʨ̑ v
ombreggiare ombrare
tworzyć nad czymś cień

zaciskać v
stringere
czynić ciaśniejszym, ściśle przylegającym

zaciągać zaˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
arruolarsi
wstępować jako ochotnik do jakiejś służby, zwłaszcza do wojska

zacofany adj
sottosviluppato
opóźniony w rozwoju

zaczerwienić ˌzaʧ̑ɛrˈvʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
arrossire farsi di fuoco
zawstydzić się i oblać rumieńcem na twarzy

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
cominciare dare il via incominciare
przystępować do wykonywania jakiejś czynności

zadanie zaˈdãɲɛ n
compito incarico incombenza
coś, co należy wykonać

zadatek n
caparra
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część należnej kwoty wpłacana lub wypłacana z góry jako gwarancja dotrzymania umowy

zadawać zaˈdavaʨ̑ v
sferrare
sprawiać komuś coś złego

zadowalający adj
soddisfacente
wystarczająco dobry

zadowolenie ˌzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
soddisfazione contentamento contentezza
uczucie przyjemności wywołane spełnieniem się pragnień lub pomyślnym obrotem sprawy

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
soddisfatto contento
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zadrapanie n
graffio graffiatura scalfittura striscio
rysa na powierzchni

zaduch n
aria consumata aria viziata puzza puzzo tanfo
nieświeże powietrze, nie do oddychania

zadziwiać v
meravigliare
powodować podziw lub zdumienie

zagadka zaˈɡatka n
enigma indovinello
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia
indovinello enigma
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne

zagadkowość n
enigmaticità incomprensibilità
cecha tego, co zagadkowe

zagadkowy ˌzaɡatˈkɔvɨ adj
enigmatico misterioso enimmatico
tajemniczy, pełen sekretów

zagadnienie ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
questione problema
omawiany temat, wątek, problem, kwestia

zagajnik n
bosco ceduo
(leśnictwo) młody, niewielki las

zaganiacz zaˈɡãɲaʧ̑ n
canapino maggiore
(ornitologia, ornitologiczny) Hippolais icterina, drobny ptak śpiewający;

zaganiacz szczebiotliwy zaˈɡãɲaʧ̑ ˌʃʧ̑ɛbʲjɔˈtlʲivɨ n
canapino
(ornitologia, ornitologiczny) Hippolais polyglotta, gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową;

zaginiony ˌzaɟĩˈɲɔ̃nɨ adj
disperso perso smarrito
utracony, zagubiony w czasie lub przestrzeni

zaglądać do butelki zaˈɡlɔ̃ndaʥ̑ ˌdɔ‿buˈtɛlʲci v
alzare il gomito
pić alkohol, popijać

zaglądać do kieliszka zaˈɡlɔ̃ndaʥ̑ ˌdɔ‿cɛˈlʲiʃka v
alzare il gomito
popijać, pić często alkohol

zagon ˈzaɡɔ̃n n
porca
(rolnictwo, rolniczy) długi, wąski pas ornego pola, ograniczony równoległymi bruzdami, składający się z kilku lub kilkunastu skib

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
estero
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
estero estraneo
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zagroda zaˈɡrɔda n
addiaccio
wydzielony ogrodzeniem teren dla zwierząt
casale cascina
dom na wsi wraz z zabudowaniami gospodarczymi i zazwyczaj otoczonym płotem obszarem

zagrożenie ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ n
minaccia malaparata
coś, co jest niebezpieczne

zagrzebianin ˌzaɡʒɛˈbʲjä̃ɲĩn n
zagabrese
mieszkaniec Zagrzebia

zagrzebianka ˌzaɡʒɛˈbʲjãnka n
zagabrese
mieszkanka Zagrzebia

zagrzebski zaˈɡʒɛpsʲci adj
zagabrese
odnoszący się do miasta Zagrzeb

zagłada zaˈɡwada n
eccidio scempio sterminio
(książkowy) całkowite wyniszczenie, unicestwienie

zagłosować v
votare
oddać głos, dokonać wyboru w czasie głosowania

zagłówek n
testiera
część łóżka, tapczanu, leżaka będąca podporą pod głowę podczas leżenia
podpora pod głowę w górnej części oparcia fotela, np. samochodowego;

zagłębie n
bacino
obszar występowania i eksploatacji złóż kopalin użytecznych;

zahamowanie n
arresto contenimento
powstrzymanie dalszych zmian lub rozwoju
blocco inibizione
(psychologia, psychologiczny) odczuwanie trudności w nawiązywaniu relacji i wyrażaniu uczuć
frenata
(fizyka, fizyczny) (motoryzacja) zatrzymanie pojazdu przy użyciu hamulca
inibizione
(psychologia, psychologiczny) naturalne powstrzymanie się od zachowań społecznie nieakceptowalnych

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
pronome
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
pronome possessivo
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ adj
interessato
taki, którego dotyczy lub obchodzi poruszana sprawa

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ n
interessato
osoba, której dotyczy lub którą obchodzi poruszana sprawa

zair n
zaire
(jednostka monetarna) dawna waluta Zairu;

zairski adj
zairese zairiano
(historia, historyczny, historycznie) związany z Zairem lub Zairczykami, dotyczący Zairu lub Zairczyków

zajad n
boccarola
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) nadżerka skórna w kąciku ust spowodowana infekcją bakteryjną lub grzybiczną

zajebisty ˌzajɛˈbʲistɨ adj
chiava galline con controcazzi con controcoglioni ficchissimo
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) fajny, wspaniały, robiący wrażenie

zajmować zajˈmɔvaʨ̑ v
occuparsi
pracować nad czymś

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
lepre
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;

zając bielak n
lepre bianca lepre variabile
(zoologia, zoologiczny) Lepus timidus, gatunek ssaka z rodziny zającowatych;

zajączek zaˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
leprotto
mały lub młody zając
(zdrobniale) od: zając

zajęczak n
coniglio di fiume coniglio fluviale
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bunolagus monticularis Thomas, gatunek z rodzaju zajęczak (1.1)

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
occupato indaffarato affacendato
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zakaz ˈzakas n
proibizione divieto interdizione
zabronienie czegoś komuś

zakaz postoju ˈzakas pɔˈstɔju n
divieto di sosta
znak drogowy zabraniający postoju

zakazany owoc ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔʦ̑ n
frutto proibito pomo vietato
coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami

zakazywać ˌzakaˈzɨvaʨ̑ v
proibire vietare mettere al bando
zabraniać, ustanawiać regułę niewykonywania określonych czynności

zakaźny adj
infettivo contaggioso
(medycyna, medyczny) wywołujący zakażenie

zakażać zaˈkaʒaʨ̑ v
contaminare
powodować dostawanie się drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
infezione
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zaklęcie n
incantesimo
magiczna formułka mająca nadprzyrodzoną moc

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
innamorato amoroso
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ n
innamorato
osoba, która się zakochała

zakochać się zaˈkɔxaʨ̑‿ɕɛ v
inamorarsi prendere una cotta
poczuć miłość do kogoś

zakochiwać się v
innamorarsi
zaczynać odczuwać do kogoś miłość

zakon żebraczy ˈzakɔ̃n ʒɛˈbraʧ̑ɨ n
ordine mendicante
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakon o surowej regule zabraniającej posiadania majątku, utrzymujący się z pracy i z dobrowolnych datków zbieranych głównie podczas kwest;

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːiʦ̑a n
suora religiosa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
frate monaco religioso
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakonny zaˈkɔ̃nːɨ adj
religioso
związany z zakonem, odnoszący się do zakonu

zakonodawca n
fondatore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel wspólnoty zakonnej
legislatore
(przestarzałe, przestarzały) prawodawca

zakonodawczyni n
fondatrice
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założycielka wspólnoty zakonnej

zakopywać ˌzakɔˈpɨvaʨ̑ v
sotterrare
umieszczać coś w jakimś dole i zasypywać

zakos n
curva stretto
ostry zakręt

zakrwawienie n
insanguinamento
zbrudzenie krwią

zakrwawiony adj
insanguinato sanguinoso
ubrudzony lub ociekający krwią

zakrystia zaˈkrɨstʲja n
sagrestia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;

zakrystian n
sacrestano sagrestano
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny;

zakrystianka n
sacrestana sagrestana
ta, która ma nadzór nad zakrystią, kościelna

zakrzep n
trombo embolo
(medycyna, medyczny) czop zbitej krwi wewnątrz naczynia krwionośnego, który zatyka je częściowo albo całkowicie

zakrzepica n
trombosi
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi

zakrzywiony ˌzakʃɨˈvʲjɔ̃nɨ adj
incurvato sghembo
mający wygięty kształt

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
svolta curva
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg

zakuty łeb zaˈkutɨ ˈwɛp n
testa di cavolo
osoba mało inteligentna, tępa; ktoś, kto nie umie się czegoś nauczyć

zakwaterowanie n
alloggio sistemazione
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakład ˈzakwat n
istituto
instytucja świadcząca usługi lecznicze lub oferująca opiekę wychowawczą
scommessa
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność
stabilimento
(handel, handlowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) jednostka gospodarcza produkująca, prowadząca sprzedaż lub świadcząca usługi

zakład pogrzebowy n
pompe funebri impresa di onoranze funebri
instytucja zajmująca się organizowaniem pogrzebów

zakładać zaˈkwadaʨ̑ v
fondare creare
organizować i rozpoczynać działalność firmy, instytucji, organizacji itp.
ipotizzare
przypuszczać
mettere calzare
ubierać się w coś, ozdabiać się czymś

zakłamany ˌzakwãˈmãnɨ adj
mendace falso
o człowieku: nieszczery, fałszywy, obłudny

zakłopotanie n
imbarazzo
poczucie braku pewności siebie w kłopotliwej sytuacji

zakłopotany adj
imbarazzato
taki, który wyraża zakłopotanie

zalany w pestkę zaˈlãnɨ ˈf‿pɛstkɛ adj
ubriaco marcio
(potocznie, potoczny) kompletnie pijany

zalać v
allagare
lejąc płyn przykryć nim coś, pogrążyć w nim, wypełnić nim coś
allagare inondare
o płynie, rzece itp.: wypełnić, zatopić coś

zaledwie zaˈlɛdvʲjɛ conjunction
appena
spójnik komunikujący, iż zdarzenie opisane w zdaniu podrzędnym wystąpiło bardzo krótko po zdarzeniu opisanym w zdaniu nadrzędnym

zaledwie zaˈlɛdvʲjɛ particle
appena
partykuła podkreślająca, że czegoś jest mniej niż można by oczekiwać lub niż być powinno
partykuła podkreślająca, że pewien odcinek czasu jest krótki

zaległość zaˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
arretrato
należne komuś pieniądze

zaleta zaˈlɛta n
vantaggio qualità pregio
cecha podwyższająca wartość przedmiotu
virtù
dodatnia cecha charakteru

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
dipendere
być uwarunkowanym

zależność zaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
connessione
zjawisko polegające na tym, że jedna rzecz warunkuje, decyduje o innej
dipendenza
uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym

zalotnik n
corteggiatore
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna zabiegający o względy kobiety, starający się o jej rękę

zaloty zaˈlɔtɨ n
corteggiamento corte
starania o czyjeś względy lub o czyjąś rękę

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
colpo di Stato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;

zamachowiec ˌzãmaˈxɔvʲjɛʦ̑ n
attentatore
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu

zamartwica n
asfissia
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci;

zambijski zãmˈbʲijsʲci adj
zambiano
odnoszący się do Zambii, państwa w Afryce

zamek ˈzãmɛk n
castello lucchetto
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
cerniera lampo chiusura lampo cerniera zip
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamiana n
conversione
przejście z jednej postaci w drugą
scambio
zastąpienie jednej rzeczy lub osoby inną

zamiar ˈzãmʲjar n
intenzione
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
invece anziché
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiast ˈzãmʲjast preposition
invece anziché
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiatać zãˈmʲjataʨ̑ v
spazzare scopare
oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia

zamierzać zãˈmʲjɛʒaʨ̑ v
intendere avere intenzione
planować coś, mieć intencję coś zrobić

zamierzony adj
intenzionale
taki, który jest zgodny z zamiarem

zamilknąć v
ammutire
przestać odzywać się; zaprzestać mówienia; nie wydawać już żadnych dźwięków

zamiłowanie ˌzãmʲiwɔˈvãɲɛ n
gusto passione
znajdowanie dużej przyjemności w zajmowaniu się czymś, interesowaniu się czymś

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
arrestare
aresztować
chiudere
znaleźć się na końcu, np. listy, kolejki
chiudere chiudere bottega
skończyć działanie firmy/urzędu
chiudere sbarrare
zabezpieczyć coś przed otwarciem, np. przez przekręcenie klucza w zamku
chiudere serrare
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno
chiudersi in sè
(przenośnie, przenośnia) ukryć swoje uczucia, myśli
chetarsi tacere zittirsi
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przestać mówić, być cicho, uciszyć się

zamknąć się w sobie ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ ˈf‿sɔbʲjɛ v
ritirarsi in sé stesso
stać się introwertycznym, małomównym, nie mieć chęci do nawiązywania kontaktów z innymi ludźmi

zamknąć się w wieży z kości słoniowej ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ ˈv‿vʲjɛʒɨ ˈs‿kɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj v
chiudersi in una torre d'avorio
odizolować się od życia dla zajęcia się innymi, wznioślejszymi sprawami

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
oltremarino
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
benestante abbiente agiato facoltoso
dysponujący dużym majątkiem

zamrażać v
congelare
znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia
essere congelato
być zamrażanym (1.1)

zamsz zãmʃ n
camoscio
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej);

zamyślony adj
pensieroso cogitabondo meditabondo pensoso
pogrążony w myślach

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ordine ordinativo
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

zamęt ˈzãmɛ̃nt n
garbuglio groviglio sconvolgimento
sytuacja zakłócenia porządku

zaniechać v
abbandonare
nie podjąć działania lub ulec rezygnacji

zanieczyszczać v
inquinare contaminare
czynić nieczystym

zaniepokojony adj
preoccupato
ktoś, kto odczuwa niepokój lub niepewność, także je wyrażający

zanik ˈzãɲik n
perdita
zanikanie, zamieranie czegoś

zanim ˈzãɲĩm conjunction
prima che prima di
przed jakimś wydarzeniem

zanokcica n
paronichia patereccio
(medycyna, medyczny) rodzaj ropowicy, zapalenie ropne związane z zakażeniem wałów paznokciowych, wokół paznokci palców dłoni lub stóp;

zanokcica murowa n
ruta di muro
(botanika, botaniczny) Asplenium ruta-muraria L., gatunek rośliny trwałej, rosnącej w szczelinach skał i murów, z rodziny zanokcicowatych;

zaocznie zaˈɔʧ̑ʲɲɛ adv
in contumacia
(urzędowy) w czasie nieobecności osoby zainteresowanej

zaokrąglać v
arrotondare
(matematyka, matematyczny) zmniejszyć liczbę miejsc dziesiętnych
scantonare
czynić coś okrągłym lub okrąglejszym

zaopatrzony ˌzaɔpaˈṭʃɔ̃nɨ
fornito
taki, który otrzymał zaopatrzenie, wyposażenie; dostał potrzebne środki

zapach ˈzapax n
odore olezzo
węchowe wrażenie zmysłowe;
sapore
(fizyka, fizyczny) jedna z liczb kwantowych przypisywanych kwarkom i leptonom;

zapachowy adj
profumato
dotyczący zapachu, posiadający (ładny) zapach

zapadka n
cricchetto
(technologia, technika, techniczny) drobny element jakiegoś mechanizmu powodujący blokadę ruchu czegoś

zapalczywy adj
focoso iracondo irascibile
(książkowy) łatwo unoszący się gniewem

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
infiammazione
(rzeczownik odczasownikowy) od zapalić; sprawienie, że coś płonie, coś jest pochłaniane przez ogień
infiammazione flogosi
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie błędnika n
labirintite
(medycyna, medyczny) proces zapalny obejmujący ucho wewnętrzne, wywołujący m.in. zaburzenia równowagi;

zapalenie mięśnia sercowego ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrʦ̑ɔˈvɛɡɔ n
miocardite
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,

zapalenie mózgu n
encefalite
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;

zapalenie okrężnicy n
colite
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy

zapalenie osierdzia n
pericardite
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia;

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
bronchite
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;

zapalenie pęcherza moczowego n
cistite
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej pęcherza moczowego

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
polmonite
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
dermatite
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu

zapalenie spojówek n
congiuntivite
(medycyna, medyczny) choroba oczu;

zapalenie wyrostka robaczkowego n
appendicite
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;

zapaleniec ˌzapaˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
entusiasta
(książkowy) ktoś, kto z zapałem oddaje się jakiemuś hobby, zajęciu czy działalności

zapalić zaˈpalʲiʨ̑ v
accendere
wzniecić ogień
accalorare
(książkowy) nabrać chęci, zapału do jakiegoś przedsięwzięcia

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
accendino
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapalnik n
accenditore innesco miccia spoletta
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie do odpalania ładunku wybuchowego

zapalony adj
accanito
wykonujący coś z zapałem

zapamiętywać ˌzapãmʲjɛ̃nˈtɨvaʨ̑ v
memorizzare ricordarsi
utrwalać coś w pamięci

zapasowy adj
di ricambio di riserva
stanowiący zapas (na wszelki wypadek)

zapał ˈzapaw n
zelo fervore voga foga
(książkowy) stan ogromnego podniecenia, gotowość do działania

zapałka zaˈpawka n
fiammifero
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
abbottonare
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.
abbottonarsi
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp. – na własnym ubraniu

zapis ˈzapʲis n
lascito
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie w testamencie o przeznaczeniu komuś czegoś w spadku
registrazione
zapisanie, rejestracja czegoś

zaplecze n
base
pomocniczy zespół osób lub środków
sala interna
pomieszczenie pomocnicze

zapobieganie ˌzapɔbʲjɛˈɡãɲɛ n
prevenzione
(rzeczownik odczasownikowy) od zapobiegać

zapobiegawczy adj
preventivo
przeznaczony do zapobiegania czemuś niekorzystnemu

zapoczątkować v
iniziare dare l'adito
dać czemuś początek, zainicjować

zapominalski adj
smemorato immemore
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
dimenticare
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)

zapomnieć języka w gębie zaˈpɔ̃mʲɲɛ̇ʨ̑ jɛ̃w̃ˈzɨka ˈv‿ɡɛ̃mbʲjɛ idiom
lasciare la lingua a casa
przestać mówić, zamilknąć (najczęściej z powodu zamieszania, zaskoczenia)

zapora zaˈpɔra n
sbarramento barriera
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni

zapowiedź zaˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
annuncio
ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść
presagio
oznaka czegoś zbliżającego się

zapożyczenie ˌzapɔʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
forestierismo prestito
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego;

zaprawa n
malta
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
biglietto d'invito invito
kartka papieru wyrażająca taką informację
invito
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia

zaprzeczalność n
negabilità
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest zaprzeczalne

zaprzeczalny adj
negabile
możliwy do zaprzeczenia

zaprzeczać zaˈpʃɛʧ̑aʨ̑ v
sconfessare smentire
nie uznawać czegoś

zaprzeczenie n
negazione
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja

zaprzęgać v
imbracare aggiogare bardare
przywiązywać uprzężą w celu przewiezienia kogoś lub wykonania pracy na roli

zapylanie n
impollinazione
(botanika, botaniczny) proces przenoszenia pyłku z pręcików na znamię słupka;

zapędzić w kozi róg zaˈpɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ ˈf‿kɔʑi ˈruk v
mettere nel sacco
wykazać bezwzględną przewagę nad kimś, postawić go w trudnej sytuacji

zapłacić krwią v
pagare col sangue
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) zginąć lub odnieść rany by osiągnąć określony cel

zapładniać zaˈpwadʲɲäʨ̑ v
impregnare facondare
powodować wniknięcie plemnika do komórki jajowej i utworzenie zarodka

zapłon n
ignizione
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpoczęcie procesu spalania;

zarabiać zaˈrabʲjäʨ̑ v
guadagnare fare cassa
dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
zoroastrismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych;

zaraźliwy adj
contagioso pestifero
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami

zardzewiały adj
arrugginito
zniszczony przez rdzę

zareagować v
reagire
odpowiedzieć na bodziec lub sytuację

zarodkowy adj
embrionale
(przenośnie, przenośnia) początkowy, w zalążku
embrionale embrionico
(biologia, biologiczny) związany z zarodkiem, dotyczący zarodka

zarodnik zaˈrɔdʲɲik n
spora
(biologia, biologiczny) komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów;

zarozumialec n
pallone gonfiato cacasenno sputasentenze
(książkowy) (obraźliwie) człowiek zachowujący się w sposób zarozumiały

zarozumiałość ˌzarɔzũˈmʲjawɔɕʨ̑ n
alterigia presuntuosità sicumera supponenza sussiego
wygórowane mniemanie o sobie połączone z arogancją i przecenianiem swoich zalet albo zasług

zarozumiały ˌzarɔzũˈmʲjawɨ adj
presuntuoso albagioso altero altezzoso borioso spocchioso
mający zbyt wysokie mniemanie o sobie, nadmiernie wychwalający swoją osobę

zarośla zaˈrɔɕla n
boscaglia fratta
gęste skupisko krzewów

zarys ˈzarɨs n
contorno
ogólny kształt jakiegoś obiektu

zarzucać zaˈʒuʦ̑aʨ̑ v
eccepire rinfacciare
posądzać

zarzut ˈzaʒut n
rimprovero obiezione
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

zarzynać v
scannare
zabijać ostrym narzędziem

zarówno zaˈruvnɔ
sia che sia sia
…oznajmiającego, że wspomniane cechy lub stany rzeczy charakteryzowane przez dwa zdania lub składniki zdań odnoszą się do tego samego desygnatu

zaręczyny n
fidanzamento
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

zasada zaˈsada n
base alcali
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
principio regola canone precetto
reguła rządząca czymś

zasadzka zaˈsaʦ̑ka n
imboscata agguato tela
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy

zasiedzenie n
usucapione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nabycie w wyniku upływu czasu prawa własności do rzeczy przez osobę użytkującą daną rzecz, a niebędącą jej właścicielem;

zasiek ˈzaɕɛk n
abbattuta
(wojskowość, wojskowy) zapora lub ogrodzenie z drutu kolczastego, zwykle prowizoryczne

zasiew n
semina seminagione
(rolnictwo, rolniczy) czynność zasiania ziarna

zasięg ˈzaɕɛ̃ŋk n
portata gittata
obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu

zaskakiwać v
sorprendere
sprawiać niespodziankę

zaskakujący adj
sorprendente stupefacente
wywołujący zaskoczenie

zaskroniec zwyczajny n
biscia dal collare natrice dal collare
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Natrix natrix Linnaeus, gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych;

zaskórnik zaˈskurʲɲik n
comedone punto nero
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze

zasmażka zaˈsmaʃka n
roux
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zagęszczacz do zup, sosów otrzymywany przez zasmażenie mąki z tłuszczem;

zasnąć ˈzasnɔ̃ɲʨ̑ v
addormentare
przejść w stan snu, spania; zacząć spać

zasobny adj
abbondante affluente
mający dużo czegoś, bogaty w zasoby, dostatni

zaspa ˈzaspa n
cumulo di neve
kopiec śniegu utworzony w wyniku zawiei śnieżnej

zaspokajać ˌzaspɔˈkajäʨ̑ v
accontentare appagare
aspekt niedokonany od: zaspokoić

zastaw n
pegno
(ekonomia, ekonomiczny) czasowe posiadanie przedmiotu stanowiącego zabezpieczenie spłaty długu; także: oddanie czegoś jako zabezpieczenie długu

zastawiać v
impegnare
przekazywać w zastaw
tendere
urządzać zasadzkę, umieszczać pułapkę, sieci, itp.

zastraszać v
intimidire intimorire
próbować wzbudzić strach i poczucie zagrożenia

zastrzyk ˈzasṭʃɨk n
iniezione
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły

zastęp ˈzastɛ̃mp n
esercito schiera
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa osób nadprzyrodzonych
schiera
(jeździectwo, jeździecki) grupa jeźdźców na koniach
(książkowy) grupa osób, która ma wspólne zadanie, jest w podobnej sytuacji, albo ma podobne zapatrywania
squadra
(harcerski) kilkuosobowa grupa harcerska kierowana przez zastępowego, stanowiąca część drużyny i zwykle wykonująca wspólnie zadania;
pododdział straży pożarnej;

zastępczy zaˈstɛ̃mpʧ̑ɨ adj
sostitutivo
taki, który zastępuje coś albo kogoś

zastępować ˌzastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
sostituire
pełnić cudzą rolę zamiast tej osoby lub rzeczy

zasuwa n
chiavistello catenaccio chiavaccio paletto
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu

zasób naturalny n
risorsa naturale
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;

zasłona zaˈswɔ̃na n
cortina tenda
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;

zasługa zaˈswuɡa n
merito
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania

zasługiwać ˌzaswuˈɟivaʨ̑ v
meritare
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło

zatoczka n
insenatura cala
mała zatoka

zatoka zaˈtɔka n
baia golfo
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;
piazzola piazzuola
rozszerzenie na pewnym odcinku drogi, służące jako przystanek autobusu lub miejsce do parkowania
sino
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń pneumatyczna w kościach twarzoczaszki;

zator n
embolia
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep

zatroskany adj
preoccupato ansioso afflitto angosciato
przejęty troską o kogoś lub coś

zatrucie n
avvelenamento
(medycyna, medyczny) (toksykologia) stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu

zatrucie pokarmowe n
intossicazione alimentare
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);

zatrudniony adj
assunto
mający zatrudnienie

zatrzask n
pigino
(krawiectwo) zapięcie ubrania, składające się z dwóch części wchodzących jedna w drugą
serratura a molla
(technologia, technika, techniczny) automatyczne zamknięcie drzwi; zamek sprężynowy lub magnetyczny działający na zasadzie zapadki

zatrzęsienie ˌzaṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
pioggia
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadmiar, ogromna ilość czegoś, mnóstwo

zatwierdzać v
approvare
uznawać za obowiązujące

zatykać zaˈtɨkaʨ̑ v
intasare ostruire tappare turare
wkładać coś w otwór, zamykając go

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
fiducia
przeświadczenie, że można komuś ufać

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨʨ̑ v
accorgersi
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku

zawadiacki adj
provocante ribelle rissoso
mający tendencję do awanturowania się, wybuchowości

zawadiaka ˌzavaˈdʲjaka n
attaccabrighe bravaccio rissoso
osoba skłonna do awantur, potyczek

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
contenuto
to, co się w czymś znajduje
ilość jakiegoś składnika w czymś

zawał ˈzavaw n
infarto infarcimento
(medycyna, medyczny) miejscowa martwica tkanek serca lub innego narządu wskutek braku dopływu krwi;

zawiadomić v
avvertire informare preavvisare
przekazać komuś wiadomość lub informację o czymś

zawias n
cardine bandella ganghero
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien

zawierać zaˈvʲjɛraʨ̑ v
comprendere contenere
mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się

zawiesie n
braca
(górnictwo, górniczy) (technologia, technika, techniczny) uchwyt w dźwigni podnoszącej ciężary

zawiesina n
sospensione
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) gazowy lub ciekły układ niejednorodny substancji, zwykle dwóch, w postaci cząstek jednej rozproszonych w drugiej;

zawieszać zaˈvʲjɛʃaʨ̑ v
appendere
powiesić coś na czymś; umiejscowić coś wyżej
fermare
wstrzymać, zatrzymać jakieś działanie, by później do niego wrócić

zawilec zaˈvʲilɛʦ̑ n
anemone
(botanika, botaniczny) Anemone L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

zawilec gajowy n
anemone dei boschi
(botanika, botaniczny) Anemone nemorosa L., bylina z rodziny jaskrowatych kwitnąca na biało;

zawiniątko n
fagotto pacchetto rotolo
niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem

zawiły zaˈvʲiwɨ adj
astruso intricato
trudny do zrozumienia
sinuoso tortuoso
kręty

zawodnik zaˈvɔdʲɲik n
giocatore competitore
(sport, sportowy) uczestnik zawodów

zawodny adj
fallace
o marzeniach, planach taki, który może się nie ziścić
inaffidabile
o człowieku taki, za którego nie jest się pewnym
o rzeczy, mechanizmie taki, który może nie zadziałać, mieć awarię

zawody sportowe n
competizione sportivo
(sport, sportowy) zorganizowana impreza sportowa z rozgrywkami w różnych dyscyplinach

zawodówka ˌzavɔˈdufka n
scuola professionale
(potocznie, potoczny) szkoła zawodowa

zawracać dupę zaˈvraʦ̑aʥ̑ ˈdupɛ v
rompere i coglioni rompere le palle
(wulgarnie, wulgaryzm) (zobacz) zawracać głowę

zawracać głowę zaˈvraʦ̑aʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
rompere l'anima
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
capogiro
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;

zawstydzenie n
vergogna
uczucie wstydu

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
sempre
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawzięcie adv
a bocca stretta a denti stretti
z zawziętością

zawód ˈzavut n
professione mestiere
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
valvola di sicurezza
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych,

zawór motylkowy ˈzavur ˌmɔtɨlˈkɔvɨ n
valvola a farfalla
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
geloso
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

zazdrościć v
invidiare
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zaznaczać v
accentuare sottolineare
czynić wyraźniejszym
segnare barrare marcare
wskazywać co poprzez wykonanie znaku
risaltare
stawać się wyraźnym

zazwyczaj zaˈzvɨʧ̑aj adv
usuale
w większości przypadków

zaćma ˈzaʨ̑ma n
cataratta
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku;

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
annebbiamento obnubilamento offuscamento oscurità ottenebramento
chwilowa utrata zdolności jasnego myślenia
eclissi eclisse
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

zaćmić ˈzaʨ̑mʲiʨ̑ v
offuscare
aspekt dokonany od: zaćmiewać

załamanie ˌzawãˈmãɲɛ n
abbattimento
osłabienie lub całkowita utrata odporności psychicznej; stan silnego smutku, depresji

załamany ˌzawãˈmãnɨ adj
a terra affranto
przygnębiony, będący w stanie załamania psychicznego, emocjonalnego

załatwiać v
disbrigare evadere sbrigare
podejmować różne działania w celu doprowadzenia czegoś do skutku

założyciel n
fondatore istitutore
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek

założycielka n
fondatrice
kobieta, która coś założyła lub dała czemuś początek

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
allegato
plik dołączony do wiadomości e-mail
appendice allegato
dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum

zaświadczenie ˌzaɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
attestato certificato
dokument potwierdzający coś

zaświaty zaˈɕfʲjatɨ n
oltretomba aldilà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli

zażalenie n
lamentela
oficjalna skarga

zażywać v
fare
korzystać z czegoś przyjemnego
prendere
przyjmować jakąś substancję

zażyłość n
confidenza dimestichezza familiarità intimità
bardzo bliskie relacje międzyludzkie
familiarità intimità
(przenośnie, przenośnia) bardzo bliski stosunek z jakąś rzeczą czy dobrem

zbawczy adj
salvifico
(książkowy) dający zbawienie

zbawiać v
liberare salvare
wyciągać kogoś z opresji, uratować
redimere salvare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odżegnać niebezpieczeństwo potępienia wiecznego

zbawiennie adv
salubremente
w sposób zbawienny; przynosząc zbawienie, wybawienie

zbawienny adj
salubre salvifico
niosący zbawienie, ratujący przed czymś

zbawić v
redimere salvare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uchronić przed potępieniem wiecznym
salvare liberare
wyciągnąć kogoś z opresji, uratować

zbieg zbʲjɛk n
evaso fuggiasco
ktoś, kto uciekł, zbiegł
convergenza incontro
miejsce styku, zbliżenia się (np. żył wodnych, żył kruszcowych w skale, tras kolejowych, drogowych)

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
coincidenza
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie

zbieranina n
accozzaglia
(pogardliwie, pogardliwy) przypadkowy i niedopasowany zbiór osób lub rzeczy

zbierać ˈzbʲjɛraʨ̑ v
accumulare incettare schiumare
gromadzić
raccogliere cogliere reperire
podnosić coś, co jest w wielu częściach; podnosić wiele jednakowych lub podobnych rzeczy

zbieżność n
coincidenza corrispondenza
posiadanie czegoś wspólnego
convergenza
schodzenie się w jednym punkcie

zbiornik wodny n
serbatoio
(geografia, geograficzny) zagłębienie naturalne lub sztuczne wypełnione wodą;

zbiornikowiec n
petroliera nave cisterna
statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej;

zbiorowość zbʲjɔˈrɔvɔɕʨ̑ n
collettività
grupa wyodrębniona ze względu na wspólną cechę;

zbiory n
messe raccolto
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) to co pozyskano poprzez zbieranie

zbiór zbʲjur n
collezione raccolta
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś
insieme
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) kolekcja niepowtarzających się elementów;
raccolta
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) czynność zbierania plonów
raccolto raccolta
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) zwykle w lm plon

zbiórka ˈzbʲjurka n
raccolta
zbieranie, gromadzenie rzeczy lub pieniędzy w określonym celu

zbliżać ˈzblʲiʒaʨ̑ v
appressare approssimare avvicinare
zmniejszać odległość, dystans pomiędzy jakimiś obiektami
avvicinarsi approssimarsi
podchodzić, przysuwać się do czegoś

zbliżenie zblʲiˈʒɛ̃ɲɛ n
primo piano zoom
ujęcie filmowe lub fotograficzne z bliskiej odległości;

zbliżony adj
approssimativo
o podobnych cechach, niewiele różniący się

zboczeniec zbɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
pervertito
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych

zboczony zbɔˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
perverso pervertito
(potocznie, potoczny) o człowieku lub jego myślach, zachowaniach seksualnych: nienormalny, nieprawidłowy

zboże ˈzbɔʒɛ n
cereale
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
delitto reato
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
massacro della foresta di Katyń massacro di Katyń
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
crimine di guerra
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;

zbrodniarz n
criminale
człowiek, który popełnił zbrodnię

zbrodniczy adj
criminale omicida
dotyczący zbrodni i zbrodniarza

zbroja ˈzbrɔja n
armatura barda
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

zbrojny ˈzbrɔjnɨ adj
armato
wyposażony w broń
związany z użyciem broni, walką lub wojną

zbrojny ˈzbrɔjnɨ n
armato
(historia, historyczny, historycznie) uzbrojony rycerz

zbyt zbɨt adv
troppo
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie

zbyt zbɨt n
sbocco
(ekonomia, ekonomiczny) odpłatne rozprowadzanie towarów, najczęściej przez producenta

zbójnictwo n
brigantaggio
(historia, historyczny, historycznie) proceder zbójniczy

zbędny ˈzbɛ̃ndnɨ adj
dispensabile
taki, bez którego można się obyć

zbłąkana owieczka zbwɔ̃ŋˈkãna ɔˈvʲjɛʧ̑ka n
pecorella smarrita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o kimś, kto zbłądził, odszedł od swej wiary, nie przestrzegał aksjomatów danej wiary

zdanie ˈzdãɲɛ n
frase proposizione
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
evento
(matematyka, matematyczny) podzbiór przestrzeni probabilistycznej, symbolizujący pewien zestaw wyników eksperymentu;
evento fatto accaduto
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się

zdatny adj
atto
(książkowy) nadający się do czegoś

zdawać ˈzdavaʨ̑ v
rendere conto relazionare
przedstawiać sprawę
sostenere
przystępować do egzaminu lub sprawdzianu
rimettersi
pokładać w kimś zaufanie

zdawać sobie sprawę ˈzdavaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈspravɛ v
rendersi conto
mieć pełną świadomość czegoś; rozumieć, wiedzieć coś, uświadamiać sobie coś

zdechnąć ˈzdɛxnɔ̃ɲʨ̑ v
crepare schiattare
(pogardliwie, pogardliwy) umrzeć

zdecydowanie ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ adv
a muso duro decisamente
w sposób pewny, zdecydowany; bez cienia wątpliwości

zdecydowanie ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ n
decisione fermezza risolutezza
pewność co do podjętej decyzji, działań; stanowczość, stabilność

zdecydowany ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãnɨ adj
risoluto deciso
umiejący szybko się zdecydować, podjąć decyzję

zdecydować ˌzdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
eleggere
podjąć decyzję

zderzak ˈzdɛʒak n
paraurti
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
collisione urto scontro
gwałtowne uderzenie się poruszających się obiektów

zdesperowany ˌzdɛspɛrɔˈvãnɨ adj
disperato
taki, który stracił nadzieję na coś, jest ogarnięty desperacją

zdeterminowany adj
determinato grintoso
zdecydowany, dążący do osiągnięcia swoich planów

zdezorientowany adj
disorientato
taki, który utracił rozeznanie w sytuacji

zdobywać zdɔˈbɨvaʨ̑ v
accaparrarsi aggiudicarsi guadagnare ricavare
uzyskiwać, osiągać dzięki własnemu wysiłkowi

zdobywca zdɔˈbɨfʦ̑a n
vincitore
ten, który osiągnął coś, dokonał czegoś, zwyciężył

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
abilità capacità
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności
capacità abilità
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
abile capace
będący w stanie wykonać określoną czynność
di talento dotato
taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony

zdołać v
farcela ingranare riuscire
dać radę coś zrobić

zdrada ˈzdrada n
tradimento
działanie na szkodę narodu lub kraju
ujawnienie wspólnej lub cudzej tajemnicy
odstąpienie od zasad lub wartości
niedochowanie wierności (zazwyczaj seksualnej) małżeńskiej lub partnerskiej

zdrada stanu ˈzdrada ˈstãnu n
alto tradimento
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;

zdradzać ˈzdraʣ̑aʨ̑ v
tradire
łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku

zdradziecki adj
maganzese proditorio
taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza

zdrajczyni zdrajˈʧ̑ɨ̃ɲi n
traditrice
forma żeńska od zdrajca

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
diminutivo
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
salute
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowieć ˈzdrɔvʲjɛ̇ʨ̑ v
guarire rimettersi riprendersi ristabilirsi
wracać do zdrowia, odzyskiwać siły

zdrowotny zdrɔˈvɔtnɨ adj
di salute
dotyczący zdrowia
salubre
korzystnie wpływający na stan zdrowia

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
sano
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze
sano salubre
dobry dla zdrowia

zdrowy rozsądek n
buonsenso buon senso
rzeczowe myślenie

zdrzemnąć się v
appisolarsi
zapaść w drzemkę; przespać się krótko

zdrów jak ryba adj
sano come il pesce
całkiem zdrowy

zdumiewający adj
mirabolante strabiliante
taki, który budzi zdumienie

zdumiewać v
stupire sbalordire imbambolare stupefare
wywoływać zdumienie
stupirsi
przyjmować ze zdumieniem

zdumiony adj
attonito esterrefatto
znacznie zdziwiony; wyrażający zdumienie

zdun zdũn n
fumista
osoba, która buduje i konserwuje piece

zdziczeć v
rinselvatichire
stać się dzikim

zdziwienie ʑʥ̑iˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
stupore
stan lub ekspresja stanu człowieka, który się dziwi

zebra ˈzɛbra n
zebra
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;
zebre
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
assemblea consesso riunione adunanza seduta
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu

zebu ˈzɛbu n
zebù
(zoologia, zoologiczny) typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;

zecer ˈzɛʦ̑ɛr n
compositore
(przestarzałe, przestarzały) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;

zefir ˈzɛfʲir n
zeffiro zefiro
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr
zefir
(włókiennictwo) cienka i lekka tkanina, zazwyczaj bawełniana, zwykle w kratę lub w pasy

zegar ˈzɛɡar n
orologio
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegar biologiczny ˈzɛɡar ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
orologio biologico
(biologia, biologiczny) ogół procesów przystosowujących organizm do cyklicznych zmian wewnętrznych i zewnętrznych;

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
meridiana orologio solare
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;

zegar wahadłowy ˈzɛɡar ˌvaxadˈwɔvɨ n
orologio a pendolo pendola pendolo
zegar mechaniczny wykorzystujący wahadło jako regulator chodu do odmierzania czasu

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
orologiaio
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków;

zelżywość zɛˈlʒɨvɔɕʨ̑ n
insulto
(dawniej, dawny) obelga, zniewaga
obbrobrio
(staropolski) hańba, dyshonor

zemsta ˈzɛ̃msta n
vendetta rivalsa
odwet za krzywdy

zen zɛ̃n n
zen
szkoła buddyzmu mahajany rodem z Japonii;

zenit ˈzɛ̃ɲit n
zenit
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;
(przenośnie, przenośnia) najwyższy stopień nasilenia czegoś

zepsucie n
corruzione
rozkład moralności
guasto
spowodowanie uszkodzenia, zmiany na gorsze, wadliwe

zepsuty do szpiku kości zɛˈpsutɨ dɔ‿ˈʃpʲiku ˈkɔɕʨ̑i adj
marcio sin nel midollo
całkowicie zdemoralizowany, zły

zepsuć humor ˈzɛpsuʨ̑ ˈxũmɔr v
guastare la festa
wprawić kogoś w zły nastrój

zero ˈzɛrɔ n
zero nullità
liczba 0;

zero waste n
rifiuti zero
(społeczny) (ekologia, ekologiczny) idea, postawa i rodzaj aktywizmu dążące do wyeliminowania lub ograniczenia odpadów produkowanych przez ludzi, w szczególności tych nie podlegających recyklingowi i biodegradacji

zerwać ˈzɛrvaʨ̑ v
lasciare tagliare i ponti
(potocznie, potoczny) skończyć związek z kimś

zespół ˈzɛspuw n
complesso
zbiór jednostek, obiektów stanowiący całość
gruppo
grupa osób realizująca wspólny cel;

zespół Aarskoga n
sindrome di Aarskog
(medycyna, medyczny) rzadki zespół wad wrodzonych, na którego obraz kliniczny składają się niskorosłość, cechy dysmorficzne twarzy, wady kośćca i narządów płciowych;

zespół Alporta n
sindrome di Alport
(medycyna, medyczny) rzadkie postępujące schorzenie genetyczne nerek powodujące m.in. krwiomocz, głuchotę i zmiany w obrębie narządu wzroku;

zespół Aspergera n
sindrome di Asperger
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;

zespół Downa n
sindrome di Down
(medycyna, medyczny) zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21;

zespół Guillaina-Barrégo n
sindrome di Guillain-Barré
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii;

zespół Hioba n
sindrome di Giobbe
(medycyna, medyczny) jedna z rzadkich chorób genetycznych;

zespół Sjögrena n
sindrome di Sjögren
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;

zespół hipoplazji lewego serca ˈzɛspuw ˌxʲipɔˈplazʲji lɛˈvɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a n
sindrome del cuore sinistro ipoplasico
(medycyna, medyczny) wrodzona wada serca polegająca na niewykształceniu prawidłowej lewej komory serca;

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
sindrome del tunnel carpale
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka

zespół lęku uogólnionego n
disturbo d'ansia generalizzato
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑a ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑kɔˈvɛɡɔ n
sindrome premestruale
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;

zespół opóźnionej fazy snu n
sindrome da sonno posticipato
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt późnym zasypianiu i budzeniu się;

zespół policystycznych jajników n
sindrome dell'ovaio policistico
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;

zespół przyspieszonej fazy snu n
sindrome da sonno anticipato
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt wczesnym kładzeniu się spać (między 18 a 21:00) i wczesnym budzeniu się, o ok. 3:00–4:00 w nocy

zesrać się ˈzɛsraʨ̑‿ɕɛ v
cagare
(wulgarnie, wulgaryzm) wypróżnić się z kału

zestawiać v
confrontare
ustalać podobieństwa i różnice
mettere giù
zdejmując coś, kłaść to niżej

zeszyt ˈzɛʃɨt n
quaderno
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zeszłotygodniowy ˌzɛʃwɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
della settimana scorso
taki, który odbył się/zdarzył się w ubiegłym (poprzednim) tygodniu

zeszły ˈzɛʃwɨ adj
scorso
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu)

zetta- ˈzɛtːa
zetta-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1021 razy większe od podstawowych;

zewangelizowanie n
evangelizzazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonanie ewangelizacji

zewnątrz ˈzɛvnɔ̃nṭʃ preposition
fuori
(przestarzałe, przestarzały) poza obrębem czegoś, poza obszarem jakiejś powierzchni terenu, obiektu lub środowiska

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
esterno
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz
taki, który odnosi się do innych krajów

zewsząd ˈzɛfʃɔ̃nt indefinitePronoun
da ogni parte
(książkowy) ze wszystkich stron

zezowaty adj
strabico losco bircio
taki, który ma zeza

zgadywać v
indovinare
przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności

zgadzać ˈzɡaʣ̑aʨ̑ v
consentire accogliere
wyrażać zgodę, dawać zgodę na coś

zgaga ˈzɡaɡa n
pirosi
(medycyna, medyczny) uczucie pieczenia w przełyku

zgiełk n
baccano trambusto vocio
głośne, uciążliwe dźwięki

zgiąć zʲɟɔ̇̃ɲʨ̑ v
piegare
zmienić kształt obiektu poprzez zgięcie, zgniecenie

zgnilizna n
cancrena lue
(przenośnie, przenośnia) demoralizacja

zgodnie ˈzɡɔdʲɲɛ adv
conforme a secondo
według czegoś, odpowiednio do czegoś
d'amore e d'accordo di accordo di consenso
w sposób zgodny, harmonijny, bez konfliktu lub sprzeczności

zgodny ˈzɡɔdnɨ adj
concorde
taki, który tworzy harmonię, jest jednogłośny, jednakowy, jednolity z czymś
conforme consono
taki, który odpowiada czemuś, który do czegoś pasuje

zgrabny ˈzɡrabnɨ adj
abile
trafnie sformułowany
aggraziato grazioso
odznaczający się finezją, elegancją; pełen gracji
bello
proporcjonalnie zbudowany

zgraja ˈzɡraja n
banda accolta stuolo
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) liczna grupa ludzi, która jest uciążliwa, agresywna lub nieprzyjaźnie nastawiona

zgrać się do suchej nitki v
giocarsi la camicia
stracić wszystkie pieniądze na hazard

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
sodalizio assemblea
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo

zgrubienie zɡruˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
accrescitivo
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;

zgryz zɡrɨs n
occlusione
(anatomia, anatomiczny) ustawienie zębów względem siebie

zgryzota zɡrɨˈzɔta n
ambascia
wielkie zmartwienie

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
caustico mordace
często dokuczający innym złośliwymi uwagami
pungente caustico
świadczący o zgryźliwości

zgrzeblić v
cardare stracciare
(włókiennictwo) wyczesywać włókna

zgrzebło n
striglia
(zootechnika, zootechniczny) metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;

zgubiony adj
perduto
zaginiony; taki, którego ktoś zgubił
perso
który poniósł klęskę, który jest bliski zguby

zgubić ˈzɡubʲiʨ̑ v
perdere
stracić kontakt z osobą lub grupą z którą gdzieś się szło
perdere smarrire
przez nieuwagę zostawić coś w nieznanym sobie miejscu
rovinare causare la rovina portare alla perdizione
(przestarzałe, przestarzały) doprowadzić do zguby
seminare
uciec przed pogonią lub ludźmi śledzącymi daną osobę
perdersi smarrirsi
zabłądzić

zgubny ˈzɡubnɨ adj
pernicioso maligno
prowadzący do zguby
rovinoso infausto nefasto
przynoszący zniszczenie

zgłodnieć ˈzɡwɔdʲɲɛ̇ʨ̑ v
avere fame
stać się głodnym

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka ˈʑarn̥kɔ dɔ‿ˈʑarn̥ka ː‿ˈzbʲjɛʒɛ‿ɕɛ ˈmʲjarka proverb
molti pochi fanno un assai
oszczędzając cierpliwie nawet małe ilości można dużo uzbierać

zielarka ʑɛˈlarka n
erborista
specjalistka w dziedzinie zielarstwa, lecząca za pomocą ziół

zielarstwo ʑɛˈlarstfɔ n
erboristeria
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych;

zielarz ˈʑɛlaʃ n
erborista
specjalista w dziedzinie zielarstwa, leczący za pomocą ziół

ziele angielskie n
pepe della Giamaica pimento
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zieleniec n
giardino pubblico prato
(architektura, architektoniczny) zwarty przestrzennie teren zieleni o niedużej powierzchni;

zielenina ˌʑɛlɛ̃ˈɲĩna n
erbaggio
(spożywczy) (potocznie, potoczny) ogół zielonych produktów spożywczych

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
verde
kolor zielony

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
erbario
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin
(dawniej, dawny) książka o ziołach

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
tè verde
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania
(spożywczy) surowiec w postaci liści herbaty chińskiej poddanych minimalnemu utlenianiu, stosowany do sporządzania napoju

zielonoprzylądkowy adj
capoverdiano
związany z Wyspami Zielonego Przylądka lub Republiką Zielonego Przylądka

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
verde
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
terra
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna
ląd stały w odróżnieniu od morza
terra suolo
grunt, podłoże (także w budynku)
terra terreno
gleba

ziemia obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna idiom
terra promessa
(przenośnie, przenośnia) miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem, szczęśliwy cel

ziemniaczany ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãnɨ adj
a base di patata di patata
przyrządzony, zrobiony z ziemniaków, z dodatkiem ziemniaków
della patata
dotyczący ziemniaków (rośliny i bulwy), związany z ziemniakami

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
patata
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
sbadigliare
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia

zima ˈʑĩ.ma n
inverno
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimbabwejski adj
zimbabwese
związany z Zimbabwe, dotyczący Zimbabwe

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
guerra fredda Guerra fredda
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimno ˈʑĩmnɔ adv
freddamente gelidamente
z uczuciem utraty ciepła

zimno ˈʑĩmnɔ n
freddo freddezza
odczuwalna subiektywnie niska temperatura

zimny ˈʑĩmnɨ adj
freddo
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

zimny prysznic ˈʑĩmnɨ ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
doccia fredda
(przenośnie, przenośnia) zdarzenie, które ostudziło czyjś zapał

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
martin pescatore vetriolo
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
invernale d' inverno
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie

ziołolecznictwo ˌʑɔwɔlɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
erboristeria
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;

ziółko n
birbante
(potocznie, potoczny) o osobie: rozrabiający, nieprzewidywalny, szalony, mający temperament

zięba ˈʑɛ̃mba n
fringuello
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zięba zwyczajna n
fringuello
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla coelebs Linnaeus, mały ptak z rodziny łuszczakowatych;

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
genero
mąż córki

zjadliwy adj
virulento
(medycyna, medyczny) o dużej zakaźności i niszczycielskim potencjale

zjarany zʲjaˈrãnɨ adj
flippato sballato
(potocznie, potoczny) będący pod wpływem marihuany, palący marihuanę

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
fenomeno
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;
(przenośnie, przenośnia) coś niezwykłego, nieprzeciętnego, nienaturalnego lub nie do końca rzeczywistego

zjazd zʲjast n
discesa
czynność jazdy w dół
riunione
przybycie w jedno miejsce wielu osób z różnych stron

zjazdowy adj
congressuale
związany ze zjazdem, dotyczący zjazdu (zgromadzenia)

zjednoczenie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
unificazione unione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) powstanie jednolitego państwa z dwóch lub więcej dotychczas niepodległych państw;

zjednoczony adj
unito
połączony dla wspólnej sprawy

zjednoczyć zʲjɛdˈnɔʧ̑ɨʨ̑ v
aggregare coalizzare unire
dokonać połączenia kilku elementów, zazwyczaj państw

zjedzenie zʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
mangiare
spożycie pokarmu

zjeść zęby ˈzʲjɛ̇ʑʥ̑ ˈzɛ̃mbɨ v
farsi le ossa
mieć w czymś duże doświadczenie i bardzo dobrze się na tym znać

zlecać v
incaricare
powierzać komuś wykonanie zadania

zlepek n
insalata
całość złożona z różnych, często niepasujących do siebie części

zlew zlɛf n
acquaio
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową

zlewozmywak ˌzlɛvɔzˈmɨvak n
acquaio
zlew kuchenny, w którym zmywa się naczynia

zlodowacenie n
glaciazione
(geologia, geologiczny) okres pokrycia obszaru Ziemi lądolodem;

zmagać się ˈzmaɡaʨ̑‿ɕɛ v
lottare
walczyć (także (przenośnie, przenośnia))

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
crespa increspatura
załamanie na powierzchni jakiegoś przedmiotu
ruga grinza crespa
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
preoccupazione briga
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

zmartwiony adj
preoccupato afflitto rattristato spiacente
taki, który się czymś martwi

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
resurrezione risurrezione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie;

zmartwychwstaniec n
risurrezionista
(potocznie, potoczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego Zgromadzenie Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa;

zmartwychwstanka n
suora della Risurrezione
(botanika, botaniczny) roślina zdolna przetrwać w warunkach skrajnej suszy;

zmartwychwstać zmartˈfɨxfstaʨ̑ v
risorgere
odrodzić się po śmierci, zacząć żyć ponownie

zmarła n
morta
kobieta, która umarła

zmarły ˈzmarwɨ n
morto
osoba, która umarła, nie żyje

zmiana ˈzmʲjãna n
cambio modifica
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną
turno modifica
grupa pracowników pracująca o danej porze
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
cambiare
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości

zmienić śpiewkę ˈzmʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ ˈɕpʲjɛfkɛ idiom
cambiare registro
przestać powtarzać stale to samo; porzucić omawianie oklepanego, starego tematu

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
variabile
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;

zmiennocieplny adj
a sangue freddo eterotermo pecilotermo
(zoologia, zoologiczny) związany ze zmiennością ciepłoty

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
mutabile mutevole
ulegający zmianom
volubile
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)

zmierzch zmʲjɛʃx n
crepuscolo
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmieszany adj
confuso imbarazzato a disagio nel pallone spaesato
wprawiony w zakłopotanie

zmiotka n
spazzoletta spazzolina
krótka miotła, rodzaj szczotki do zagarniania śmieci

zmiękczać ˈzmʲjɛ̃ŋkʧ̑aʨ̑ v
ammorbidire
czynić coś bardziej miękkim

zmiłować się v
avere pietà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) darować grzechy
ulitować się, darować

zmniejszać ˈzmʲɲɛ̇jʃaʨ̑ v
diminuire rimpicciolire
sprawiać, że coś ma mniejsze rozmiary

zmotoryzować v
motorizzare
przeprowadzić motoryzację, zaopatrzyć w motor
motorizzarsi
rozpocząć używanie pojazdów o napędzie silnikowym

zmowa milczenia n
omertà
ciche porozumienie przeciwko komuś / czemuś

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
costringere
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś

zmykać ˈzmɨkaʨ̑ v
smammare
(potocznie, potoczny) uciekać

zmysł zmɨsw̥ n
senso
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;

zmysłowo zmɨsˈwɔvɔ adv
sensualmente
za pomocą zmysłów, za pośrednictwem zmysłów

zmysłowość n
sensualità
cecha tego, co zmysłowe, erotyczne, ponętne

zmysłowy zmɨsˈwɔvɨ adj
sensuale
dotyczący zmysłów, odbierany za pomocą zmysłów
venereo
taki, który wzbudza pociąg fizyczny; wiąże się z doznaniami erotycznymi

zmywacz do paznokci ˈzmɨvaʤ̑ ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
solvente per smalto
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci;

zmywarka zmɨˈvarka n
lavastoviglie lavapiatti
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń;

zmyć głowę ˈzmɨʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
dare una lavata di capo
skarcić kogoś

zmyślać v
inventare fabbricare
mówić nieprawdę, koloryzować

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
stanchezza
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
spossato stanco
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma czegoś dość, jest czymś znudzony
stanco affaticato
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
francobollo
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
importanza peso valore
wartość, ważność czegoś, waga
significato senso accezione
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje

znaczny ˈznaʧ̑nɨ adj
notevole considerevole ingente ragguardevole
(książkowy) istotny, duży, ważny

znaczyć ˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
scandire
umieszczać znak na czymś
significare
mieć znaczenie, sens
valere
odgrywać ważną rolę

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
trovare reperire scoprire ritrovare
zdobywać to, czego się szuka

znajomości n
conoscenze
osoba lub osoby wpływowe, wysoko postawione lub mogące coś załatwić, przyśpieszyć np. jakieś postępowanie w urzędzie

znajomy znaˈjɔ̃mɨ n
conoscente
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia)

znak znak n
segno marchio
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie

znak drogowy ˈznaɡ drɔˈɡɔvɨ n
segnale stradale
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg;

znak interpunkcyjny ˈznak ˌĩntɛrpũŋkˈʦ̑ɨjnɨ n
segno d'interpunzione segno di punteggiatura
(językoznawstwo, językoznawczy) graficzny odpowiednik intonacji, rytmu i tempa mowy, akcentu wyrazowego i zdaniowego;

znak końca dowodu n
halmos tombstone
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu;

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
filigrana
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;

znak zapytania ˈznaɡ ˌzapɨˈtãɲa n
punto interrogativo punto di domanda
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny ? umieszczany na końcu zdania pytającego;

znakomitość ˌznakɔ̃ˈmʲitɔɕʨ̑ n
eminenza
cecha tego, co znakomite

znakomity ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ adj
coi fiocchi eccelso emerito eminente speciale
wyróżniający się, wybitny pod jakimś względem; niezwykły, nieprzeciętny

znalezisko ˌznalɛˈʑiskɔ n
ritrovamento
rzecz znaleziona, która budzi szczególne zainteresowanie

znany ˈznãnɨ adj
conosciuto
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób

znać znaʨ̑ modal
conoscere
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
umieć coś, wiedzieć
sapere conoscere
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości

znicz zʲɲiʧ̑ n
lumicino
szeroka świeca w płytkim zbiorniku palona na grobach, pod pomnikami;

znicz olimpijski ˈzʲɲiʧ̑ ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci n
fiamma olimpica
(sport, sportowy) ogień zapalany na czas olimpiady;

zniechęcająco adv
in modo deprimente in modo scoraggiante
w sposób odbierający chęć do czegoś

zniechęcać zʲɲɛˈxɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
scoraggiare disincentivare svogliare
wywoływać brak ochoty do czynienia czegoś

znieczulać v
anestetizzare
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu

zniekształcać v
alterare
przedstawiać w sposób niezgodny z rzeczywistością

znienacka zʲɲɛ̃ˈnaʦ̑ka adv
ad un tratto
nagle i niespodziewanie

zniesławienie n
diffamazione
przestępstwo przeciwko czci człowieka;

zniewaga zʲɲɛˈvaɡa n
insulto ingiuria improperio onta
upokorzenie, obrażenie, znieważenie kogoś poprzez krzywdzące, niesprawiedliwe słowa lub czyn;

zniewieściałość ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɔɕʨ̑ n
effeminatezza
(pogardliwie, pogardliwy) posiadanie przez mężczyznę cech uznawanych typowo za kobiece, niewieście

zniewieściały ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɨ adj
effeminato
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy

zniewolić v
asservire assoggettare
pozbawić wolności

znikomy adj
remoto esiguo infinitesimale
niewielki, prawie żaden

zniszczenie zʲɲiʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
distruzione rovina
stan tego, co zostało zniszczone, zrujnowane, zburzone

zniweczyć v
annientare annullare
zniszczyć coś doszczętnie

znowu ˈznɔvu adv
di nuovo ancora
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

znośnie adv
accettabilmente passabilmente
możliwie do zniesienia

znużenie znuˈʒɛ̃ɲɛ n
fastidio fiacchezza
zmęczenie czymś, znudzenie, uprzykrzenie się czegoś

znój n
travaglio
(książkowy) ciężka praca, wysiłek

znęcać się ˈznɛ̃nʦ̑aʨ̑‿ɕɛ v
maltrattare
robić krzywdę (najczęściej fizyczną), zadawać ból; męczyć, maltretować

zobaczyć zɔˈbaʧ̑ɨʨ̑ v
vedere
dostrzec, zauważyć, ujrzeć coś

zobowiązanie ˌzɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
debito obbligazione
dług

zoil ˈzɔ<sup>j</sup>il n
zoilo
ostry, kąśliwy, niesprawiedliwy krytyk

zoisyt zɔˈ<sup>j</sup>isɨt n
zoisite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych;

zombi ˈzɔ̃mbʲi n
zombi
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii;

zombie n
zombie
(zobacz) zombi

zoo ˈzɔː n
zoo
ogród zoologiczny

zoo- ˈzɔː prefix
zoo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami

zoofilia ˌzɔːˈfʲilʲja n
zoofilia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaspokajanie popędu płciowego ze zwierzętami

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
zoofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
zoogeografia
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej

zoogeograficzny adj
zoogeografico
związany z zoogeografią, odnoszący się do zoogeografii

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
zoolatria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm;

zoolog zɔˈːlɔk n
zoologo
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
zoologia
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoomorficzny ˌzɔɔ̃mɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
zoomorfico
związany z zoomorfizmem, dotyczący zoomorfizmu
zoomorfo
z wyglądu przypominający zwierzę

zoonim zɔˈɔ̃ɲĩm n
zoonimo
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna nadawana zwierzętom, najczęściej domowym;

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
zoonosi
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
zooplancton
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;

zootechniczny adj
zootecnico
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) odnoszący się do zootechniki, zootechnika

zootechnika ˌzɔːˈtɛxʲɲika n
zootecnia
nauka o hodowli zwierząt domowych;

zootomia ˌzɔːˈtɔ̃mʲja n
zootomia
nauka zajmująca się metodami dokonywania sekcji zwłok zwierząt;

zorza ˈzɔʒa n
aurora
(meteorologia, meteorologiczny) barwne zjawisko świetlne na niebie

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
aurora boreale aurora australe aurora polare
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych;

zostawać zɔˈstavaʨ̑ v
diventare divenire
stawać się kimś/czymś
restare
nie odchodzić/odjeżdżać/…, nie ruszać się z miejsca

zostawić na lodzie v
lasciare in secco
pozostawić kogoś samemu sobie w trudnej sytuacji, przestać się kimś interesować, zajmować

zrażać ˈzraʒaʨ̑ v
scoraggiare disaffezionare indisporre
zniechęcać

zresztą ˈzrɛʃtɔ̃w̃ particle
a ogni modo d'altro canto d'altronde peraltro
partykuła wprowadzająca nową informację, nawiązującą do wcześniejszej i uwydatniająca ją

zrezygnowany ˌzrɛzɨɡnɔˈvãnɨ adj
rassegnato
taki, który pogodził się ze złą, niekorzystną, przykrą sprawą, sytuacją

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
chiaro intelligibile
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia

zrozumienie ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
comprensione
wyrozumiałość, empatia, serdeczny stosunek do kogoś
comprensione intendimento
wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność

zrozumieć na opak zrɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈɔpak v
pigliarla per un altro verso
zrozumieć coś źle, inaczej (odwrotnie, przeciwnie) niż należało

zrywać ˈzrɨvaʨ̑ v
cogliere
o roślinach lub ich owocach zbierać
rompere
kończyć, przerywać

zrzęda n
brontolone burbero lagnoso seccatore un tipo lagnoso
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zrób to sam
fallo da solo
zachęta do majsterkowania, samodzielnego wykonania jakiegoś praktycznego przedmiotu

zręczność n
destrezza abilità agilità
wysoka sprawność fizyczna, zwinność

zręczny ˈzrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
abile destro lesto
zwinny

zuchwały zuxˈfawɨ adj
baldo spavaldo
o nadmiernej pewności siebie, lekceważący innych

zuluski zuˈlusʲci adj
zulù
związany z Zulusami, dotyczący Zulusów, ich kultury, sztuki

zupa ˈzupa n
zuppa minestra
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zupa dnia n
piatto del giorno
(gastronomia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa polecana w danym dniu w restauracji

zupa mleczna ˈzupa ˈmlɛʧ̑na n
zuppa di latte
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj zupy na bazie mleka i produktów zbożowych;

zupełność zuˈpɛwnɔɕʨ̑ n
compiutezza
cecha tego, co zupełne, całkowicie, kompletne; pełnia

zupełny zuˈpɛwnɨ adj
completo integrale intero
obejmujący całość

zuppa inglese n
zuppa inglese
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski deser z biszkoptów nasączonych alkoholem i kremu, przygotowywany w różnych wariantach, w zależności od regionu Włoch

zurwanizm n
zurvanismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu

zużycie n
logorio
(rzeczownik odczasownikowy) od zużyć

zużyty adj
consumato logorato usurato
taki, który uległ zużyciu

zwalczać v
contenere
działać przeciwko komuś lub czemuś

zwalniać ˈzvalʲɲäʨ̑ v
esentare esimere
luzować, złagadzać rygor, zmniejszać obciążenie
liberare
wypuszczać kogoś na wolność

zwariować v
impazzire uscire di cervello uscire di testa
stać się wariatem

zwartość n
coesione compattezza
cecha tego, co zwarte

zwarty ˈzvartɨ adj
coeso compatto
złożony z osób, przedmiotów lub innych elementów znajdujących się bardzo blisko siebie, bez przerw

zwiadowca n
esploratore
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, który przeprowadza zwiad, rozpoznanie;

zwiastować zvʲjaˈstɔvaʨ̑ v
preludere
(przestarzałe, przestarzały) oznajmić, oznajmiać coś uroczyście; obwieścić albo obwieszczać

zwichnąć v
lussare
(medycyna, medyczny) wywołać uszkodzenie stawu poprzez przemieszczenie względem siebie nasad kości tworzących staw

zwieracz ˈzvʲjɛraʧ̑ n
sfintere
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;

zwierzchnik n
superiore
ktoś, kto ma nad kimś/czymś władzę

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
animale bestia
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
animale da compagnia
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;

zwierzęcość zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɔɕʨ̑ n
animalità
cecha tego, co zwierzęce; natura zwierzęcia

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɨ adj
animale animalesco
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia

zwijać manatki ˈzvʲijäʨ̑ mãˈnatʲci idiom
far fagotto
(potocznie, potoczny) zbierać się, szykować się do wyjścia, odejścia

zwinność n
agilità
cecha bycia bardzo sprawnym

zwinny ˈzvʲĩnːɨ adj
agile sciolto snello snodato
mający szybkie, zręczne ruchy

zwinąć ˈzvʲĩnɔ̃ɲʨ̑ v
ammainare avviluppare
zmniejszyć obszar zajmowany przez coś rozpostartego lub długość czegoś

zwisać v
penzolare
opuszczać się wisząc

zwitek n
riccio rotolo
coś zwiniętego lub skręconego

związany zvʲjɔ̃w̃ˈzãnɨ adj
inerente attinente legato riconducibile
dotyczący czegoś, mający związek z czymś lub kimś

związek ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk n
associazione
sformalizowane porozumienie ludzi, organizacji, krajów, miast lub regionów;
relazione correlazione legame
wzajemne powiązanie, stosunek między rzeczami lub zjawiskami
relazione legame
powiązanie między osobami, partnerstwo; (także, też) osoby w jakiś sposób powiązane

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
composto chimico
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów;

związek nieorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɲɛɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
composto inorganico
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami;

związek organiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
composto organico
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli;

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
sindacato
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;

związek zgody ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˈzɡɔdɨ n
accordo concordanza
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym oba wyrazy znajdują się zawsze w tym samym rodzaju, przypadku, liczbie i osobie;

związywać zvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
legare
trwale łączyć końce sznurka, liny itp.

zwiększać ˈzvʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
aumentare ingrandire maggiorare rincarare
sprawiać, że coś jest większe pod względem liczby, rozmiaru, nasilenia

zwięzłość n
brevità
cecha bycia zwięzłym

zwodzić v
gabbare
wprowadzać w błąd

zwolennik zvɔˈlɛ̃ɲːik n
seguace fautore
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś

zwornik n
chiave di volta
(architektura, architektoniczny) szczytowy kliniec łuku

zwrot zvrɔt n
dietrofront svolta
zmiana kierunku ruchu, poruszania się, obrót
locuzione
wyrażenie, zdanie, konstrukcja słowna; związek wyrazów;

zwrotnica zvrɔtʲˈɲiʦ̑a n
scambio
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
tropico
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);

zwrotnik Koziorożca n
Tropico del Capricorno
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli południowej;

zwrotnik Raka n
tropico del Cancro
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli północnej;

zwrotny adj
maneggevole
zdolny do szybkiej zmiany kierunku
riflessivo
(gramatyka) wskazujący, że wykonawca czynności sam jej podlega

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
vittoria
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
vincitore
ten, który zwyciężył, wygrał

zwyciężać zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
vincere
odnosić zwycięstwo nad kimś lub czymś

zwyczaj ˈzvɨʧ̑aj n
consuetudine prassi rito
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę

zwyczajnie zvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
semplicemente
w sposób zwyczajny, nie wyróżniający się niczym; przeciętnie
(potocznie, potoczny) bez trudu; po prostu

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
ordinario normale comune semplice
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły

zwyczajowo adv
abitualmente usualmente
zgodnie z przyjętym zwyczajem

zwyczajowy ˌzvɨʧ̑aˈjɔvɨ adj
consueto abitudinario
zgodny ze zwyczajem, oparty na zwyczaju

zwykle ˈzvɨklɛ adv
solitamente
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
ordinario
niewyróżniający się niczym

zwąchać pismo nosem ˈzvɔ̃w̃xaʨ̑ ˈpʲismɔ ˈnɔsɛ̃m v
capire l'aria che tira
przewidzieć niekorzystne dla siebie postępowanie innych osób i w porę uniknąć niebezpieczeństw

zwłaszcza ˈzvwaʃʧ̑a particle
soprattutto specialmente particolarmente
przede wszystkim, nade wszystko, w szczególności, szczególnie, specjalnie

zwłoki ˈzvwɔci n
salma corpo
ciało martwego człowieka;

zygota n
zigote
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zygzak ˈzɨɡzak n
zigzag
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z”

zyskać ˈzɨskaʨ̑ v
guadagnare accapparrarsi ricavare
osiągnąć z czegoś zysk

zyskowny zɨˈskɔvnɨ adj
redditizio profittevole remunerativo
taki, który przynosi zysk

ząb zɔ̃mp n
dente
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

ząb mleczny n
dente da latte
(stomatologia, stomatologiczny) ząb z pierwszego kompletu uzębienia wypadającego w dzieciństwie;

ząb mądrości n
dente del giudizio
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

ząbek ˈzɔ̃mbɛk n
dentello
trójkątna szczerba na brzegu tkaniny, papieru, liścia

zębina n
dentina
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba;

złamać ˈzwãmaʨ̑ v
rompere
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części

złapać na gorącym uczynku v
cogliere con le mani nel sacco cogliere sul fatto
przyłapać kogoś na czynieniu czegoś niewłaściwego

złe oko n
malocchio
według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok;

zło zwɔ n
male
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;
czyn lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę

złocień właściwy n
margherita diploide
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leucanthemum vulgare Lam., gatunek roślin z rodziny astrowatych;

złocisty adj
dorato
posiadający kolor albo połysk złota

złoczyńca n
delinquente malfattore malvivente bandito brigante
ktoś czyniący zło, popełniający przestępstwa, człowiek zbrodniczy

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
ladro
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela

złodziejaszek n
ladroncello
złodziej dokonujący drobnych kradzieży
(zdrobniale) od złodziej

złom zwɔ̃m n
ferro vecchio rottame
zużyte, niepotrzebne przedmioty, elementy lub odpady metalowe, zbierane i wykorzystywane jako surowiec wtórny

złota rybka n
pesce rosso
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;

złota rączka ˈzwɔta ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
tuttofare
osoba mająca wszechstronne uzdolnienia techniczne, potrafiąca niemal wszystko naprawić;

złote gody n
nozze d'oro
(książkowy) pięćdziesiąta rocznica ślubu

złote wesele n
nozze d'oro
(książkowy) pięćdziesiąta rocznica ślubu

złotnictwo zwɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
oreficeria
wyrób przedmiotów ze złota, platyny, srebra; praca złotnika

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
orefice orafo
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złoto ˈzwɔtɔ n
oro
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
(sport, sportowy) złoty medal
(jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)

złotokot afrykański n
gatto dorato africano
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Profelis aurata Temminck, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w zachodniej i centralnej Afryce;

złotonośny adj
aurifero
obfitujący w złoto

złoty ˈzwɔtɨ adj
d' oro
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota
(przenośnie, przenośnia) dobry, najlepszy w swoim rodzaju
dorato oro
mający kolor i połysk złota

złoty ˈzwɔtɨ n
zloty
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom;

złoty cielec ˈzwɔtɨ ˈʨ̑ɛlɛʦ̑ n
vitello d'oro
bogactwo, pieniądze wyniesione do kategorii bóstwa;

złoty medal ˈzwɔtɨ ˈmɛdal n
medaglia d'oro
medal przyznawany za pierwsze miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.

złowieszczy adj
infausto nefasto truce
zapowiadający coś złego

złowrogi zwɔvˈrɔɟi adj
malintenzionato malevolo sinistro
mający wrogie zamiary
minaccioso infausto
będący oznaką czegoś złego

złowróżbny zwɔvˈruʒbnɨ adj
infausto malaugurato nefasto
zapowiadający, wróżący coś złego

złośliwe oprogramowanie n
software dannoso
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złośliwość zwɔɕˈlʲivɔɕʨ̑ n
malizia maliziosità nequizia
cecha tego, kto jest złośliwy

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
maligno
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu
maligno cattivo
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość

złożoność n
complessità
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów

złożony zwɔˈʒɔ̃nɨ adj
astruso complicato intricato
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) o charakterze osoby, której zachowanie i motywy postępowania trudno zrozumieć, także o osobie z takim charakterem
complicato
(książkowy) o skomplikowanej budowie, trudny do zrozumienia
composto
taki, który z czegoś się składa (ma części)

złudny adj
illusori
pozornie prawdziwy

zły zwɨ adj
arrabbiato innervosito
agresywny, zdenerwowany (w danej chwili)
cattivo malefico malevolo malvagio
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)
improprio inadatto inopportuno
niepasujący, nieodpowiedni
incomodo cattivo
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany

à propos a‿prɔˈpɔ
a proposito
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi

ósemka uˈsɛ̃mka n
croma
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/8 całej nuty;

Ćenab ˈʨ̑ɛ̃nap pn
Chenab
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach i Pakistanie

ćapati n
chapati
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba

ćma ʨ̑ma n
falena farfalla notturna
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

ćwiartka n
quarto
jedna z czterech równych części czegoś

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
esercizio
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwiczenie czyni mistrza ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲisṭʃa proverb
la pratica rende esperti, sbagliando s'impara
im bardziej coś ćwiczysz, tym jesteś w tym lepszy

ćwiczenie fizyczne n
esercizio fisico
(sport, sportowy) czynność powtarzana dla zdobycia lub ulepszenia sprawności;

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
quarto
jedna czwarta, 25%

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
semiminima
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

Łaba ˈwaba pn
Elba
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
Cigno
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;

Łazarz ˈwazaʃ pn
Lazzaro
(biblijny) postać biblijna
imię męskie;

Łomonosow pn
Lomonosov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Lettonia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
lettone
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy

Łotyszka wɔˈtɨʃka n
lettone
kobieta narodowości łotewskiej

Łucja ˈwuʦ̑ʲja pn
Lucia
imię żeńskie;

Ługa pn
Luga
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez obwód leningradzki i nowogrodzki Rosji, uchodząca do Zatoki Fińskiej;

Łukasz ˈwukaʃ pn
Luca
imię męskie;

Łukaszowy possessiveAdjective
lucano
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Łukasza

Łuza pn
Luza
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, Republice Komi i obwodzie wołgogradzkim, prawy dopływ rzeki Jug w dorzeczu Dwiny;

Łużyce wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Lusazia
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;

Łyśwa pn
Lys'va
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim;

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲʥ̑i ˈɕpʲjɛf n
canto del cigno
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
cigno
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łabędź niemy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ ˈɲɛ̃mɨ n
cigno reale
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych, pospolicie występującego w Polsce;
(ornitologia, ornitologiczny) osobnik z gatunku łabędź niemy (1.1)

łaciaty waˈʨ̑atɨ adj
pezzato
taki, który ma łaty, plamy o innej barwie lub innym odcieniu niż pozostała jego powierzchnia

łacina waˈʨ̑ĩna n
latino latina
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;

łacina klasyczna n
latino classico
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w Imperium Rzymskim w I w. p.n.e. i w I w. n.e.

łacina kościelna n
latino ecclesiastico
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w liturgii Kościoła

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
latino
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

łacińskość n
latinità
łaciński charakter czegoś

ładny ˈwadnɨ adj
carino bello
odznaczający się urodą
sereno
o pogodzie bezdeszczowa, przyjemna

ładowarka ˌwadɔˈvarka n
caricabatteria caricatore
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;

ładownia waˈdɔvʲɲa n
scalo merci
(kolejnictwo) punkt handlowy na szlaku kolejowym, przeznaczony do załadowywania i wyładowywania przesyłek
stiva
pomieszczenie, w którym umieszczany jest ładunek – na statku lub w samolocie

ładownica ˌwadɔvʲˈɲiʦ̑a n
cartucciera giberna
(wojskowość, wojskowy) torba na amunicję lub magazynki z amunicją do broni strzeleckiej

łagodnieć waˈɡɔdʲɲɛ̇ʨ̑ v
addolcirsi rabbonirsi raddolcirsi
stawać się łagodnym
attutirsi calmarsi mitigiarsi
słabnąć, tracić na mocy

łagodność waˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
mitezza morbidezza
cecha tego co jest łagodne; cecha tego, kto jest łagodny

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
mite mansueto soave
charakteryzujący się łagodnością, spokojem, brakiem gniewu lub niepokoju

łagodny jak baranek waˈɡɔdnɨ ˈjaɡ baˈrãnɛk adj
mite come un agnello
wyjątkowo łagodny, spokojny

łagodzić waˈɡɔʥ̑iʨ̑ v
ammansire attutire lenire mitigare stemperare
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym

łajdactwo n
mascalzonata
(potocznie, potoczny) nieetyczny postępek

łakocie n
dolciumi
słodycze, słodkości

łamanie chleba n
spezzare il pane
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) eucharystia pierwszych chrześcijan

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
scioglilingua
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach

łamać sobie głowę ˈwãmaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈɡwɔvɛ v
rompersi il capo rompersi la testa
intensywnie zastanawiać się nad czymś; myśleć, rozmyślać, szukać odpowiedzi

łamistrajk wãˈmʲistrajk n
crumiro
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku

łamistrajkostwo n
crumiraggio
podejmowanie pracy w czasie strajku

łamliwy wãmˈlʲivɨ adj
fragile
łatwo łamiący się

łania ˈwãɲa n
cerva
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela

łapa ˈwapa n
zampa
noga zwierzęcia niemającego kopyt
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) ręka, dłoń

łapać ˈwapaʨ̑ v
acchiappare
zarażać się, zostawać zarażonym chorobą
prendere acchiappare
chwytać coś, co znajduje się w ruchu, zostało rzucone

łapówka waˈpufka n
mazzetta bustarella tangente
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łapówkarstwo n
concussione corruzione
(kryminologia, kryminologiczny) proceder polegający na dawaniu i przyjmowaniu łapówek

łapówkarz n
concussionario reo di concussione uomo venale
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba dająca lub przyjmująca łapówki

łasica waˈɕiʦ̑a n
donnola
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;

łaska ˈwaska n
grazia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą

łaskawość waˈskavɔɕʨ̑ n
compiacenza
cecha tego, co łaskawe; cecha tego, kto łaskawy

łaskawy adj
benefico
niedokuczliwy, przychylny
benevolo
dobry, pełen wielkoduszności
docile
oswojony, bez dzikości
gentile
w zwrotach grzecznościowych: zacny, wielmożny

łata ˈwata n
chiazza
fragment sierści zwierzęcia o innym kolorze niż pozostała część sierści
pezza toppa rattoppo
fragment materiału przyszyty do tkaniny, aby zasłonić dziurę w tej tkaninie

łatać v
rammendare
umieszczać łaty

łatwo ˈwatfɔ adv
facilmente
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku

łatwopalność n
infiammabilità
(fizyka, fizyczny) cecha tego, co łatwopalne

łatwowierność n
credulità dabbenaggine semplicità
cecha kogoś, kto ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji

łatwość ˈwatfɔɕʨ̑ n
facilità
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności

łatwy ˈwatfɨ adj
facile
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód

ława ˈwava n
panca
deska służąca do siedzenia, długie siedzisko bez oparcia
scranno
miejsce w sejmie lub w sądzie
tavolino
niski stolik, zwykle podłużny

ławra n
laura lavra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół pustelni anachoretów;
(współcześnie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duży klasztor prawosławny

łazienka waˈʑɛ̃nka n
bagno stanza da bagno
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
catena
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
catena alimentare catena trofica
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łańcuszek n
catenina
(jubilerstwo, jubilerski) element drobnej biżuterii noszonej na szyi

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
clitoride
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łoboda n
atreplice
(botanika, botaniczny) rodzaj rośliny podobnej do komosy;

łobuz ˈwɔbus n
brigante ragazzaccio
osoba zachowująca się źle

łobuzerski adj
monellesco teppistico
o nastawieniu chuligańskim

łodyga wɔˈdɨɡa n
gambo stelo
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łojotokowe zapalenie skóry n
dermatite seborroica
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;

łokciowy wɔcˈʨ̑ɔvɨ adj
ulnare cubitale
(anatomia, anatomiczny) dotyczący łokcia

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
cubito
(historia, historyczny, historycznie) dawna miara długości (od 0,5 do 0,8 metra)
gomito
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łom wɔ̃m n
piede di porco
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;

łono ˈwɔ̃nɔ n
grembo ventre
wnętrze brzucha kobiety w ciąży
seno utero
(poetycki, poetycko) pierś (matki)

łono Abrahama n
seno di Abramo
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) niebo, miejsce szczęścia wiecznego;

łonowy wɔ̃ˈnɔvɨ adj
pubico
związany z łonem, dotyczący łona (dolnej części brzucha)

łopata wɔˈpata n
pala vanga
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
scapola
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;

łopian ˈwɔpʲjãn n
bardana
(botanika, botaniczny) Arctium L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

łopotać v
palpitare
(książkowy) o sercu bić mocniej pod wpływem emocji
sbattere
(książkowy) poruszać skrzydłami w górę i w dół
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk poprzez szybkie poruszanie przedmiotem
sventolare
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk, będąc szybko poruszanym

łoskot n
fragore
głuchy odgłos powstający przy uderzaniu o siebie ciężkich przedmiotów

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
salmone
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia

łosoś ˈwɔsɔɕ n
salmone
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso łososia (1.1)

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
lettone
odnoszący się do Łotwy

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
lettone
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;

łotr wɔtr̥ n
furfante scellerato canaglia farabutto mascalzone briccone
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś popełniający czyny haniebne, niegodziwe

łowiecki adj
cinegenetico di caccia venatorio
(łowiectwo, łowiecki) odnoszący się do łowiectwa i łowcy

łowić ryby w mętnej wodzie ˈwɔvʲiʨ̑ ˈrɨbɨ ˈv‿mɛ̃ntnɛj ˈvɔʥ̑ɛ v
pescare nel torbido
korzystać z zamieszania lub niejasnej sytuacji, zyskiwać w sposób nieuczciwy

łozówka wɔˈzufka n
cannaiola verdognola
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków;

łoś wɔɕ n
alce
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoże boleści n
letto di dolore
(książkowy) łóżko, na którym leży człowiek obłożnie chory

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
letto di morte
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
alveo letto del fiume
(geografia, geograficzny) część dna doliny rzecznej, która jest zalewana przez wody powodziowe;
cuscinetto
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;
placenta
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;

łubin n
lupino
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju łubin (1.1)

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
tiro con l'arco
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

łudzić ˈwuʥ̑iʨ̑ v
cullare illudersi
(książkowy) łudzić (1.1) samego siebie, żyć fałszywą nadzieją

łuk wuk n
arco
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
każdy kształt przypominający łuk (1.1)
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;

łuna ˈwũna n
bagliore
silne światło odbite

łup wup n
preda
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży

łupek ˈwupɛk n
ardesia
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość;

łupież ˈwupʲjɛʃ n
forfora
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łuska ˈwuska n
scaglia squama
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łuskać v
sgusciare
wydobywać z łuski

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
psoriasi
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łuszczycowe zapalenie stawów n
artrite psoriasica
(medycyna, medyczny) przewlekłe zapalenie stawów u osób z łuszczycą

łuszczycowy adj
psoriasico
(medycyna, medyczny) związany z łuszczycą

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci adj
lusaziano
związany z Łużycami lub Łużyczanami

łydka ˈwɨtka n
polpaccio
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łykać v
inghiottire
przesuwać co do gardła, przełyku, żołądka

łypać v
guardare di traverso lanciare occhiata lanciare un' occhiata
(potocznie, potoczny) spoglądać groźnie lub ukradkiem

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
alopecia calvizie
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie;

łyska ˈwɨska n
folaga
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;

łyska zwyczajna n
folaga eurasiatica
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra Linnaeus, ptak wodny z rodziny chruścieli;

łysy ˈwɨsɨ adj
calvo pelato
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
cucchiaino
mała łyżka

łyżeczka do herbaty n
cucchiaino da tè
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów

łyżka ˈwɨʃka n
cucchiaio
sztuciec służący do jedzenia

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
calzascarpe
proste narzędzie ułatwiające zakładanie butów;

łyżka wazowa ˈwɨʃka vaˈzɔva n
mestolo ramaiolo
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy

łyżwiarka wɨʒˈvʲjarka n
pattinatrice
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna, która uprawia łyżwiarstwo

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
pattinaggio
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew;

łyżwiarstwo figurowe n
pattinaggio di figura
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.

łyżwiarstwo synchroniczne n
pattinaggio sincronizzato
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);

łyżwiarz ˈwɨʒvʲjaʃ n
pattinatore
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na łyżwach, także zawodnik wyczynowo uprawiający łyżwiarstwo;

łza wza n
lacrima lagrima
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łzawy adj
lacrimogeno
(ironicznie) o czymś co przesadnie działa środkami wywołującymi łzy, wzruszenie, żal, współczucie

łódź wuʨ̑ n
barca battello
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łój n
sebo
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych
sugna sego
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji

łóżko ˈwuʃkɔ n
letto giaciglio
mebel przeznaczony do spania;

łóżko piętrowe n
letto a castello
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania;

łóżko polowe ˈwuʃkɔ pɔˈlɔvɛ n
branda
łóżko składane o lekkiej konstrukcji

łącznik ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
copula
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący
lineetta
(językoznawstwo, językoznawczy) dywiz, najkrótszy znak pisarski stosowany przy dzieleniu lub łączeniu wyrazów
ufficiale di collegamento
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest przenoszenie meldunków, rozkazów i utrzymywanie kontaktu między placówkami wojskowymi

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
collegare unire congiungere giungere
spajać elementy za pomocą środków technicznych

łąka ˈwɔ̃ŋka n
prato
teren gęsto porośnięty trawami;

łęk n
arcione
(jeździectwo, jeździecki) część siodła wygięta do góry;
arco
(architektura, architektoniczny) element konstrukcyjny lub dekoracyjny w formie łuku;

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
CEC
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów;

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Slesia
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Śląsk Cieszyński ˈɕlɔ̃w̃sʲc ʨ̑ɛˈʃɨ̃j̃sʲci n
Slesia di Cieszyn Slesia di Teschen Slesia di Těšín
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, położona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy, częściowo w Polsce, częściowo w Republice Czeskiej;

Ślązak ˈɕlɔ̃w̃zak n
slesiano
mieszkaniec Śląska;

Średnie Państwo n
Medio Regno
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.;

Środa Popielcowa ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈʦ̑ɔva n
Mercoledì delle Ceneri Mercoledì Santo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu katolickim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;

Środkowy Wschód ɕrɔtˈkɔvɨ ˈfsxut pn
Medio Oriente
(geografia, geograficzny) część Azji położona od Wyżyny Irańskiej, po ujście Gangesu i Bajkał;

Śródziemie ɕrudʲˈʑɛ̃mʲjɛ pn
Terra di Mezzo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J.R.R. Tolkiena;

Święto Pracy ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈpraʦ̑ɨ n
festa dei lavoratori festa del lavoro
święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja;

Świętowit n
Svetovit
(mitologia słowiańska) słowiański bóg wojny i urodzaju czczony przez plemię Ranów, którego główna świątynia znajdowała się na wyspie Rugia, na przylądku Arkona;

Święty Graal n
Santo Graal Sacro Graal
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;

Święty Zastęp ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈzastɛ̃mp pn
battaglione sacro
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

ściana ˈɕʨ̑ãna n
muro parete
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ściana komórkowa n
parete cellulare
(biologia, biologiczny) struktura otaczająca cytoplast komórek organizmów;

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
anche i muri hanno orecchie
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany

ściemniać ˈɕʨ̑ɛ̃mʲɲäʨ̑ v
offuscare oscurare
sprawiać, że coś staje się ciemniejsze; dawać mniej światła

ściernisko n
stoppia
(rolnictwo, rolniczy) pole po skoszeniu rosnącego na nim zboża

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
carogna
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek zły, podły

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
sentiero cammino mulattiera
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych

ścieżka dźwiękowa ˈɕʨ̑ɛʃka ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
colonna sonora
oprawa dźwiękowa filmu, spektaklu, audycji zapisana na odpowiednim nośniku;

ścigać v
inseguire rincorrere
gonić kogoś, biec za kimś, aby go dogonić
perseguire
poszukiwać z udziałem organów prawa, poddawać sankcjom karnym

ścinać ˈɕʨ̑ĩnaʨ̑ v
coagulare
doprowadzić do krzepnięcia
coagulare rapprendere
doprowadzić do koagulacji
decapitare
dokonywać egzekucji poprzez dekapitację
tagliare mozzare svettare
oddzielać coś od całości lub od podstawy za pomocą ostrego narzędzia

ściskać ˈɕʨ̑iskaʨ̑ v
stringere
wywierać ucisk, ścisk na jakimś obiekcie z kilku stron

ściółka ˈɕʨ̑uwka n
lettiera
w lesie: martwe szczątki roślin

ściągać ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
copiare
odpisywać podczas testu, sprawdzianu, klasówki itp.

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
tendine
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ścięgno Achillesa n
tendine di Achille
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową

ściśle ˈɕʨ̑iɕlɛ adv
esattamente precisamente
w sposób ścisły, dokładny, precyzyjny

ściśle mówiąc ˈɕʨ̑iɕlɛ ˈmuvʲjɔ̃nʦ̑ idiom
a rigor di termini
(jako zwrot wtrącony) mówić, rozpatrywać coś dokładnie, właściwie, wnikliwie

ślad ɕlat n
traccia orma
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś

ślamazara ˌɕlãmaˈzara n
tardone
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) osoba robiąca wszystko powoli, często również nieudolnie

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
milza splene
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledzić ˈɕlɛʥ̑iʨ̑ v
pedinare seguire
szpiegować podążając za kimś

śledź ɕlɛʨ̑ n
aringa
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
picchetto da tenda
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu

śledź oceaniczny n
aringa
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Clupea harengus Linnaeus, gatunek ławicowej ryby morskiej z rodziny śledziowatych;

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲiʧ̑ka n
stallo
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
cieco orbo
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok

ślepy ˈɕlɛpɨ n
cieco
(potocznie, potoczny) osoba ślepa (1.1)

śliczny ˈɕlʲiʧ̑nɨ adj
carino
taki, który jest ładny, miły dla zmysłów; uroczy, wzbudzający pozytywne emocje

ślimaczek n
lumachina lumachino
(zdrobniale) od: ślimak

ślimak ˈɕlʲĩmak n
chiocciola lumaca
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;

ślimaki n
gasteropode
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Gastropoda Cuvier, gromada mięczaków występująca w wodzie i na lądzie;

ślimakowate n
elicidi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Helicidae Rafinesque, rodzina lądowych ślimaków płucodysznych z rzędu trzonkoocznych;

śliniak n
bavaglino
osłona z materiału lub plastiku kładziona małym dzieciom pod brodę

ślinka n
acquolina
(zdrobniale) od: ślina

śliwka ˈɕlʲifka n
prugna susina
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

ślizgać się ˈɕlʲizɡaʨ̑‿ɕɛ v
scivolare sdrucciolare
przesuwać się bezwładnie po śliskiej powierzchni korzystając z niskiej siły tarcia

ślub ɕlup n
nozze matrimonio
akt zawarcia małżeństwa;

ślub cywilny n
matrimonio civile
zawarcie związku małżeńskiego przed urzędnikiem państwowym

śluby zakonne n
voto religioso
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zobowiązanie członka danej wspólnoty zakonnej do przestrzegania rad ewangelicznych;

ślusarstwo n
arte del fabbro arte del magnano
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemiosło ślusarza

ślusarz ˈɕlusaʃ n
serraturiere magnano
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

ślusarzowa n
moglie del fabbro
żona ślusarza

śluz ɕlus n
muco
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych

śluza n
chiusa cateratta paratoia
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;

śluzówka n
mucosa
(anatomia, anatomiczny) pokryta śluzem i unaczyniona, cienka błona wyściełająca anatomiczne drogi i przewody

śląski ˈɕlɔ̃w̃sʲci adj
slesiano
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
ridere
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem

śmiać się do rozpuku ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ ˌdɔ‿rɔsˈpuku v
ridere a crepapelle
(potocznie, potoczny) bardzo się śmiać, śmiać się serdecznie, głośno, spontanicznie, żywiołowo

śmiały ˈɕmʲjawɨ adj
audace
(książkowy) odważny, lubiący podejmować ryzyko

śmiałym szczęście sprzyja ˈɕmʲjawɨ̃m ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ ˈspʃɨja proverb
la fortuna aiuta gli audaci
zachęta do podjęcia ryzyka

śmiech ɕmʲjɛx n
riso risata
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmiech to zdrowie ˈɕmʲjɛx ˈtɔ ˈzdrɔvʲjɛ proverb
il riso fa un buon sangue
dobre samopoczucie sprzyja posiadaniu dobrej kondycji ciała

śmieciarz ˈɕmʲjɛ̇ʨ̑aʃ n
spazzino spazzaturaio
(potocznie, potoczny) pracownik zajmujący się bezpośrednio wywozem śmieci

śmiercionośny adj
mortifero
powodujący lub mogący spowodować czyjąś śmierć

śmiertelnik n
mortale
(książkowy) istota śmiertelna, jaką jest człowiek

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
morte decesso
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;

śmieszka ˈɕmʲjɛʃka n
gabbiano comune
(ornitologia, ornitologiczny) Larus ridibundus, pospolity gatunek mewy;

śmiesznie adv
comicamente
wywołując śmiech, wesołość
ridicolmente
(pogardliwie, pogardliwy) nie tak, jak należy oczekiwać

śmieszny ˈɕmʲjɛʃnɨ adj
ridicolo risibile
wywołujący śmiech

śmietnisko ɕmʲjɛtʲˈɲiskɔ n
immondezzaio
pozostawione przez kogoś śmieci, dzikie wysypisko

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
paccottiglia
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rzecz bezwartościowa
spazzatura immondizia rifiuto mondezza cascame immondezza
coś do wyrzucenia, odpadek

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ v
osare ardire
mieć odwagę, śmiałość

śmigłowcowiec ˌɕmʲiɡwɔfˈʦ̑ɔvʲjɛʦ̑ n
portaelicotteri
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) klasa okrętów, których podstawową cechą jest przystosowanie do bazowania na nich śmigłowców; określenie to nie obejmuje okrętów przenoszących 1-2 śmigłowce, jako uzupełnienie innego uzbrojenia;

śmigłowiec n
elicottero
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
colazione prima colazione
poranny posiłek;

śniadać v
asciolvere
(przestarzałe, przestarzały) jeść śniadanie

śnieg ɕɲɛk n
effetto neve neve
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora
neve
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;

śniegowiec n
scarpa da neve
zimowy wysoki but

śnieżyczka n
bucaneve
(botanika, botaniczny) Galanthus nivalis L., śnieżyczka przebiśnieg, przebiśnieg;

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨʨ̑ v
nevicare fioccare
padać (o śniegu)

śnić ɕɲiʨ̑ v
sognare
widzieć sen podczas spania
(przenośnie, przenośnia) marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie

śpiew ɕpʲjɛf n
canto
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki;

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
cantore
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
cantare
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem

śpiewnik ˈɕpʲjɛvʲɲik n
canzoniere cantorino
książka, książeczka lub zeszyt z tekstami, czasem też nutami, piosenek

śpioch ɕpʲjɔx n
dormiglione
człowiek lubiący dużo, długo spać

śpiwór ˈɕpʲivur n
sacco a pelo
(turystyka, turystyczny) worek do spania;

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
assonato
taki, któremu chce się spać

śpiączka n
coma
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;

średnia n
media
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
diametro
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
(geometria) długość średnicy (1.1)

średnioangielski n
inglese media
(językoznawstwo, językoznawczy) język średnioangielski;

średniodystansowiec n
mezzofondista
(sport, sportowy) biegacz na średnich dystansach

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
Medioevo medioevo
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
medievale
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza

środa ˈɕrɔda n
mercoledì
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
mezzo
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi

środek antykoncepcyjny n
anticoncezionale contraccettivo contracettivo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży

środek transportu n
mezzo di trasporto
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
mezzo di comunicazione di massa
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory

środkowa n
mediana
(geometria) odcinek łączący wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego boku;

środkowoeuropejski adj
centroeuropeo
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ adj
centrale
znajdujący się w środku

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ n
centrocampista
(sport, sportowy) zawodnik, który gra na środku boiska, w linii ataku lub pomocy

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
ambiente
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
cacciavite
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
centro
centrum; główna, centralna część miasta

śródręcze ɕruˈdrɛ̃n͇ʧ̑ɛ n
metacarpo
(anatomia, anatomiczny) część ręki człowieka między palcami i nadgarstkiem

śródstopie n
metatarso
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
mediterraneo
(geografia, geograficzny) związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem

świadek Jehowy ˈɕfʲjadɛc jɛˈxɔvɨ n
testimone di Geova
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
consapevolezza coscienza
wiedza o istnieniu samego siebie
coscienza consapevolezza
zdawanie sobie sprawy z czegoś;

świadomy ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ adj
cosciente
mający rozbudowaną świadomość; uświadomiony
taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś

świat ɕfʲjat n
mondo
cała Ziemia
(przenośnie, przenośnia) planeta
przestrzeń, w której się żyje

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
mondo arabo
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne

świat się nie zawali ˈɕfʲjatʲ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈvalʲi
non cascherà il mondo
(ironicznie) nie będzie dużej szkody, krzywdy, tragedii z jakiegoś powodu

światła postojowe ˈɕfʲjatwa ˌpɔstɔˈjɔvɛ n
luci di posizione
(motoryzacja) światła w pojazdach mechanicznych używane podczas postoju przy drogach, jezdniach

światło ˈɕfʲjatwɔ n
luce
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
przedmiot będący źródłem światła (1.1)

światłoczuły ˌɕfʲjatwɔˈʧ̑uwɨ adj
fotosensibile
wrażliwy na światło

światłolecznictwo n
fototerapia
(medycyna, medyczny) dział fizykoterapii obejmujący leczenie podczerwienią, światłem widzialnym i nadfioletem

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
fotofobia
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
fibra ottica
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;

świder n
trivella succhiello
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wiercenia otworów w twardych nawierzchniach (np. w skałach);

świderki ɕfʲiˈdɛrʲci n
fusilli
(spożywczy) rodzaj makaronu o kształcie sprężynek

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
candela
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;

świeca dymna n
candelotto fumogeno
(wojskowość, wojskowy) puszka z substancją dymotwórczą;

świeca zapłonowa n
candela di accensione
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;

świeca żarowa n
candeletta
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element rozruchu silnika wysokoprężnego;

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci adj
laico secolare
niemający związków z religią, niezależny od instytucji kościelnych

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci n
laico mondano
człowiek niebędący osobą duchowną

świecznik ˈɕfʲjɛʧ̑ʲɲik n
candelabro candeliere
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec

świeczuszka n
candelina
(zdrobniale) od: świeczka

świergot n
cinguettio garrito
(ornitologia, ornitologiczny) wysoki i krótki dźwięk śpiewu małego ptaka

świergotać ɕfʲjɛrˈɡɔtaʨ̑ v
chioccolare
o ptakach: wydawać krótkie, wysokie dźwięki

świerk ɕfʲjɛrk n
peccio abete
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;
(leśnictwo) drewno z drzewa świerkowego

świetlik ˈɕfʲjɛtlʲik n
lucciola
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;

świetlik lekarski ˈɕfʲjɛtlʲik lɛˈkarsʲci n
eufrasia officinale
(botanika, botaniczny) Euphrasia rostkoviana, pospolita w Polsce i występująca w całej Europie jednoroczna roślina lecznicza

świetny ˈɕfʲjɛtnɨ adj
splendido fulgido meraviglioso
taki, któremu przypisuje się same pozytywne cechy

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
freschezza
cecha tego, co jest świeże

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
maiale porco
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;

świnionos malutki n
pipistrello calabrone
(zoologia, zoologiczny) Craseonycteris thonglongyai J. Edwards Hill, gatunek nietoperza występujący w Tajlandii i Birmie;

świniopas ɕfʲĩˈɲɔpas n
porcaio guardiano dei porco porcaro
człowiek, który pasie świnie

świniowate n
suidi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Suidae Gray, rodzina lądowych ssaków parzystokopytnych o masywnej budowie, wydłużonej głowie i krótkiej szyi;

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
cavia porcellino d'India
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)

świstak ˈɕfʲistak n
marmotta
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;

świstać v
sibilare
wydawać świst

świt ɕfʲit n
alba
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;
(przenośnie, przenośnia) moment rozpoczęcia czegoś nowego
światło widoczne o świcie (1.1)

świta ˈɕfʲita n
corteo seguito
otoczenie asystujące przywódcy

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
tempio
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

święcenia n
ordini
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament w niektórych kościołach chrześcijańskich, dający władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów;

święcenia kapłańskie n
ordine sacro
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd liturgiczny podczas którego biskup udziela kandydatom sakramentu kapłaństwa;

święta ˈɕfʲjɛ̃nta n
santa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta uznana przez Kościół za godną kultu
feste
(potocznie, potoczny) Boże Narodzenie lub Wielkanoc

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
vacca sacra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach;

święte miasto n
città santa
(peryfrastyczny) miasto o szczególnym statusie dla jakiejś religii

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
festa festività
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

świętoszek n
bacchettone
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek manifestujący swą pobożność, często fałszywą

świętować ɕfʲjɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
festeggiare
obchodzić coś uroczyście

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
santo sacro
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o rzeczy: coś godnego kultu religijnego

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
santo
mężczyzna święty (1.1)

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Babbo Natale
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

świństwo ˈɕfʲĩj̃stfɔ n
ciofeca fetecchia
(potocznie, potoczny) coś obrzydliwego, brudnego
porcheria
(potocznie, potoczny) nikczemny, podły czyn służący skrzywdzeniu kogoś

Źrebię ˈʑrɛbʲjɛ pn
Cavallino
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
pupilla
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej

źródlany ʑruˈdlãnɨ adj
di fonte di sorgente sorgivo
pochodzący ze źródła (wodnego)

źródło ˈʑrudwɔ n
fonte sorgente
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;

ŻW ʒɛd‿ˈvu acronym
P.M.
= (wojskowość, wojskowy) Żandarmeria Wojskowa;

Żagiel ˈʒaɟɛl pn
Vela
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Żmudź pn
Samogizia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żuraw ˈʒuraf pn
Gru
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Żyd ʒɨt n
ebreo
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael;

Żydówka ʒɨˈdufka n
ebrea
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
Giraffa
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Mezzaluna Fertile
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;

żaba ˈʒaba n
rana
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żaba moczarowa n
rana arvale
(herpetologia, herpetologiczny) Rana arvalis, gatunek płaza bezogonowego z grupy żab brunatnych;

żaba trawna n
rana alpina rana montana
(herpetologia, herpetologiczny) Rana temporaria Linnaeus, płaz z rodziny żabowatych o szerokim zasięgu występowania w większej części Europy i zachodniej Azji;

żabnica ʒabʲˈɲiʦ̑a n
coda di rospo
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lophius piscatorius, płaska, drapieżna ryba atlantycka;

żabogłów n
pesce girino
(ichtiologia, ichtiologiczny) Raniceps raninus, gatunek ryby morskiej;

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
nessun nessuno
…informujący o braku kogoś lub czegoś

żagiel ˈʒaɟɛl n
vela
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żagiel łaciński ˈʒaɟɛl waˈʨ̑ĩj̃sʲci n
vela latina
rodzaj trójkątnego żagla opartego na krótkim maszcie, używany głównie na Morzu Śródziemnym;

żak n
goliardo
(dawniej, dawny) uczeń

żakardowy adj
jacquard
(włókiennictwo) dotyczący żakardu, związany z żakardem

żal ʒal n
rammarico pena
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;
rancore
pretensja, uraza

żaluzja ʒaˈluzʲja n
persiana
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;
saracinesca serranda
metalowa krata zabezpieczająca okno lub drzwi sklepu, zwijana na czas jego otwarcia

żandarm ˈʒãndarm n
gendarme carabiniere
funkcjonariusz żandarmerii, policji wojskowej

żar ʒar n
ardore
(przenośnie, przenośnia) silne emocje, gwałtowne uczucia
bardzo wysoka temperatura

żardiniera n
fioriera
(ogrodnictwo, ogrodniczy) rodzaj stolika lub stojąca półka z wgłębieniem na kwiaty doniczkowe

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
gergo
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
zelante ardente fervido
cechujący się dużym zapałem, oddaniem

żarnik n
filamento
(elektryczność) drucik w żarówce emitujący światło

żart ʒart n
scherzo burlo lazzo
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
scherzare
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żartowniś ʒarˈtɔvʲɲiɕ n
burlone giocherellone
ktoś lubiący żartować

żarówka ʒaˈrufka n
lampadina
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

żarłoczność n
voracità
cecha tego, co żarłoczne; cecha tych, którzy są żarłoczni

żarłoczny ʒarˈwɔʧ̑nɨ adj
goloso vorace
odznaczający się ogromnym apetytem

żarłok ˈʒarwɔk n
pacchione pappone
(potocznie, potoczny) osoba, która je dużo i często łapczywie

żałoba ʒaˈwɔba n
lutto
odpowiedni strój (zwykle czarny) lub charakterystyczne elementy (czarna opaska na rękawie lub w klapie marynarki) noszone przez okres żałoby (1.2) po śmierci bliskiej osoby
lutto cordoglio
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

żałoba narodowa ʒaˈwɔba ˌnarɔˈdɔva n
lutto nazionale
jedno- lub kilkudniowa żałoba ogłaszana przez władze państwowe z powodu wielkiej katastrofy lub śmierci ważnej osobistości;

że ʒɛ conjunction
che
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym

żebractwo n
accattonaggio mendicità zingarato
proszenie w miejscu publicznym o wsparcie materialne w sytuacji biedy

żebraczka ʒɛˈbraʧ̑ka n
mendicante
kobieta, która żebrze

żebraczy adj
mendicante pezzente
związany z żebractwem, dotyczący żebractwa

żebrak ˈʒɛbrak n
mendicante
ten, kto żebrze

żebrać ˈʒɛbraʨ̑ v
implorare
(przenośnie, przenośnia) usilnie, bez godności prosić o coś
mendicare elemosinare
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie

żebro ˈʒɛbrɔ n
costola costa
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żebrowy adj
costale
(anatomia, anatomiczny) dotyczący żebra lub żeber

żeby ˈʒɛbɨ conjunction
affinché perché acciocché
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu

żeglarstwo n
vela
(dawniej, dawny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe;
vela velismo yachting
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
navigatore
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych
caravella
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) żeglarz portugalski
podalirio
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (zobacz) paź żeglarz

żel ʒɛl n
gel gelo
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

żel do golenia n
gel da barba
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) galaretowata substancja rozsmarowywana na skórze przed goleniem zmieniająca się w pianę zapobiegającą podrażnieniom

żel po goleniu n
gel dopobarba
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) galaretowata substancja rozsmarowywana na skórze po zgoleniu zarostu

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
gelatina
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelatyna wybuchowa n
gelignite
(technologia, technika, techniczny) (górnictwo, górniczy) kruszący materiał wybuchowy stosowany głównie w górnictwie, złożony z nitrogliceryny i bawełny kolodionowej

żelazisty adj
ferrigno
zawierający żelazo

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
ferro da stiro
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
ferrigno ferreo
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo

żelazo ʒɛˈlazɔ n
ferro
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
ghisa
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żerdź ʒɛrʲʨ̑ n
pertica
długa, prosta gałąź lub cienki pień

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
femminile femmineo
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety
(biologia, biologiczny) mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy

żigolo ʒʲiɡɔˈlɔ ˈʒʲiɡɔlɔ n
gigolò gigolo
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami

żmija ˈʒmʲija n
vipera aspide
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;

żmudzki adj
samogizio
dotyczący regionu Żmudź

żona ˈʒɔ̃na n
moglie sposa
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
giocoliere
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonglerka n
giocoleria
żonglowanie przedmiotami zwykle podczas popisów cyrkowych
giocoliera
kobieta żongler

żonglować v
giocolare
szybko, na przemian i cyklicznie podrzucać kilka przedmiotów

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
soldato
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
stomaco
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądkowy adj
gastrico
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
ghianda
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
fiore
(termin karciany) jeden z kolorów w kartach;
glande ghianda
(anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;

żołędnica n
quercino
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju żołędnica (1.1)

żreć ʒrɛʨ̑ v
abbuffarsi rimpinzarsi strafogarsi strippare tranguggiare
(pospolicie) (obraźliwie) o człowieku: jeść chciwie, łapczywie lub niechlujnie

żrący adj
caustico
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”

żuaw ˈʒu<sup>w</sup>af n
zuavi
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach;
zuavo
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz oddziału żuawów (1.2)

żubr ʒupr̥ n
bisonte europeo bisonte
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żubr europejski n
bisonte europeo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bison bonasus Linnaeus, gatunek ssaka kopytnego z rodziny wołowatych, występujący w Azji;

żuchwa ˈʒuxfa n
mandibola
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żuk ʒuk n
coleottero
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny poświętnikowatych;

żuk gnojowy n
scarabeo stercorario
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Geotrupes stercorarius Linnaeus, chrząszcz z rodziny gnojarzowatych;

żuraw ˈʒuraf n
gru
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;
(technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwignicy do wydobywania wody ze studni;

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
ossicocco mirtillo palustre
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)

żuć ʒuʨ̑ v
masticare
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć

żwacz ʒvaʧ̑ n
massetere
(anatomia, anatomiczny) mięsień żuchwy;
rumine
(zoologia, zoologiczny) jeden z przedżołądków u przeżuwaczy;

żwawy ˈʒvavɨ adj
vivace
pełen werwy i temperamentu

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
vita
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;

życzenia ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲa n
auguri
to, czego życzy się komuś z powodu jakiejś okazji (święta, rocznicy) wyrażone w krótkiej formułce

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
auguri desiderio
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)
desiderio augurio auspicio
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować

życzliwy ʒɨʧ̑ˈlʲivɨ adj
benevolente alla mano benevolo
przychylnie nastawiony do innych ludzi

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
augurare
składać życzenia
desiderare
pragnąć czyjegoś szczęścia

żyd ʒɨt n
ebreo giudeo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
ebreo ebraico
związany z Żydami, ich religią, kulturą

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci n
yiddish
(język) jidysz

żydówka n
ebrea giudea
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni judaizmu

żylak ˈʒɨlak n
varice vena varicosa
(medycyna, medyczny) nadmierne rozszerzenie żyły;

żyletka ʒɨˈlɛtka n
lametta
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żylny adj
venoso
(anatomia, anatomiczny) związany z żyłą, dotyczący żyły

żyrafa ʒɨˈrafa n
giraffa
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żyro- ˈʒɨrɔ
giro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kołem, kręgiem lub wirowaniem

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
giroscopio
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;

żyroskopowy ˌʒɨrɔskɔˈpɔvɨ adj
giroscopico
(przymiotnik) od żyroskop

żyrować v
controfirmare
(handel, handlowy) przekazywać weksel innej osobie
girare avallare
(handel, handlowy) poręczać spłatę sumy wekslowej za osobę pożyczającą pieniądze

żywa pagina ˈʒɨva paˈɟĩna n
titolo corrente
(drukarstwo, drukarski) informacja drukowana u góry strony nad tekstem, najczęściej tytuł dzieła lub rozdziału, w encyklopediach i słownikach pierwsze lub ostatnie słowo na stronie (lub jego pierwsza sylaba);

żywe srebro ˈʒɨvɛ ˈsrɛbrɔ n
argento vivo
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rtęć
(przenośnie, przenośnia) o osobie bardzo ruchliwej, energicznej, aktywnej

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
resina
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywiciel n
mantenitore
ten, kto żywi lub utrzymuje
ospite
(biologia, biologiczny) organizm żywiący pasożyta

żywicielka n
mantenitrice
kobieta żywiąca lub utrzymująca
nutrice
(przenośnie, przenośnia) ziemia, rola (także, też) krowa

żywiczarz n
raccoglitore di resina
(leśnictwo) robotnik leśny żywicujący drzewa

żywiczny adj
resinoso
taki, który zawiera żywicę; pełen żywicy; pachnący żywicą

żywieniowiec n
dietista
specjalista w dziedzinie żywienia

żywnościowy adj
alimentare
związany z żywnością, dotyczący żywności

żywność ˈʒɨvnɔɕʨ̑ n
cibo derrate viveri
ogół produktów spożywczych;

żywokost lekarski n
consolida maggiore
(botanika, botaniczny) Symphytum officinale L., gatunek rośliny wieloletniej z rodziny ogórecznikowatych;

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
siepe viva siepe
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żywotnik zachodni n
cedro bianco tuia occidentale
(systematyka) (botanika, botaniczny) Thuja occidentalis L., gatunek drzewa z rodziny cyprysowatych;

żywy ˈʒɨvɨ adj
vivace vivido vispo
żwawy, szybki
vivo vivente
przejawiający oznaki życia

żywy trup ˈʒɨvɨ ˈtrup n
morto vivente
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zombi

żyzność ˈʒɨznɔɕʨ̑ n
fertilità
cecha gleby umożliwiającej obfity wzrost roślin na niej

żyzny ˈʒɨznɨ adj
fertile opimo
(rolnictwo, rolniczy) posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów

żyć ʒɨʨ̑ v
vivere
bytować w jakichś warunkach
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
obcować z kimś
trwać

żyła ˈʒɨwa n
vena
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;
(geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach;

żyła udowa n
vena femorale
(anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną

żyła wrotna ˈʒɨwa ˈvrɔtna n
vena porta
(anatomia, anatomiczny) żyła doprowadzająca krew do wątroby;

żyłka n
bernoccolo
(potocznie, potoczny) predyspozycja lub zamiłowanie do czego
lenza
cienka, mocna nić

żółciowy ʒuwʲˈʨ̑ɔvɨ adj
biliare
(biologia, biologiczny) dotyczący żółci

żółta febra n
febbre gialla
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
cartellino giallo
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtodziób ʒuwˈtɔʥ̑up n
pivello
(potocznie, potoczny) osoba niedoświadczona, laik, amator

żółty ˈʒuwtɨ adj
giallo gialla
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółty związek zawodowy n
sindacato giallo
(społeczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu

żółw ʒuwf n
tartaruga testuggine
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;

żółw słoniowy n
tartaruga delle Galapagos
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Chelonoidis niger, gatunek żółwia z rodziny żółwi lądowych, występujący na wyspach Galapagos;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku żółw słoniowy (1.1)

żółw zielony n
tartaruga verde
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Chelonia mydas, gatunek gada z rodziny żółwi morskich;
(zoologia, zoologiczny) osobnik z gatunku żółw zielony (1.1)

żółć ʒuwʲʨ̑ n
bile fiele
(przenośnie, przenośnia) gniew, zdenerwowanie, oburzenie, irytacja
fiele bile
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żądać ˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
pretendere reclamare
domagać się czegoś kategorycznie

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
pungiglione
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;

żąć ʒɔ̃ɲʨ̑ v
mietere
(rolnictwo, rolniczy) ścinać zboże lub trawę ręcznie, za pomocą jakiegoś narzędzia np. sierpa, kosy

żłób n
canalone
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) podłużne wyżłobienie w skale lub ziemi, pionowa rozpadlina
mangiatoia
(rolnictwo, rolniczy) skrzynia na paszę dla bydła i koni
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) urząd zapewniający znaczne dochody
cafone sciocco
(potocznie, potoczny) człowiek niegrzeczny i mało rozgarnięty

żłóbek ˈʒwubɛk n
presepe presepio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle z figurkami