arz aʃ suffix
ař ář
dodawany do tematu czasownika (rzadziej rzeczownika) tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu

fobia ˈfɔbʲja suffix
fobie
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś

gamia suffix
gamie
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z małżeństwem lub określonym systemem rozmnażania się

grafia suffix
grafie
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją

izm ism̥ suffix
ismus
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami

ka ka suffix
ka
tworzy rzeczowniki rodzaju żeńskiego
tworzy zdrobnienia rzeczowników rodzaju żeńskiego

logia ˈlɔɟja suffix
logie
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

nauta ˈnawta suffix
naut
oznaczający podróżnika przemierzającego jakąś przestrzeń

o- suffix
o-
…tworzący złożenia przymiotnikowe
…tworzący złożenia rzeczownikowe

owa ˈɔva suffix
ová
…używany do tworzenia żeńskich nazwisk odmężowskich od nazwisk męskich

ować ˈɔ.vat͡ɕ suffix
ovat
…tworząca bezokoliczniki czasowników koniugacji IV

ę suffix
u
…tworząca biernik liczby pojedynczej rzeczowników zakończonych na -a

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
ABS
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;

APŚ acronym
AMP
= (weterynaria, weterynaryjny) afrykański pomór świń

ASF acronym
AMP
= (weterynaria, weterynaryjny) APŚ, afrykański pomór świń

Abaza aˈbaza pn
Abaza
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej w Republice Chakasji, położone w śródgórskiej kotlinie w górnym biegu rzeki Abakan;

Abchaz ˈapxas n
Abcház Abcházec
mieszkaniec Abchazji;

Abchazja apˈxazʲja pn
Abcházie Abchazsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abdon ˈabdɔ̃n pn
Abdon
imię męskie;

Abel ˈabɛl pn
Ábel Abel
imię męskie;

Aberdeen pn
Aberdeen
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈid͡ʒãn ˈabʲid͡ʒãn pn
Abidžan
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Habeš
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Abisynka ˌabʲiˈsɨ̃nka n
Habešanka
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii

Abisyńczyk ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Habešan
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

Abraham abˈraxãm pn
Abrahám Abraham
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abruzja abˈruzʲja pn
Abruzzo
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

Absalom apˈsalɔ̃m pn
Abšalom
(biblijny) postać biblijna, syn króla Dawida;

Abu Zabi ˈabu ˈzabʲi pn
Abú Zabí
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

Abudża aˈbud͡ʒa pn
Abuja
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;

Abwehra abˈvɛra pn
Abwehr
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej;

Acapulco ˌakaˈpulkɔ pn
Acapulco
(geografia, geograficzny) Acapulco de Juárez, miasto w Meksyku;

Achalciche pn
Achalciche
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia;

Achilles aˈxʲilːɛs pn
Achilles
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Achilleus Achilles
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;
Achilles
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 588;

Achillesowy possessiveAdjective
Achillův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Achillesa

Achtuba pn
Achtuba
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Ad-Dauha ad‿ˈːawxa pn
Dauhá
(geografia, geograficzny) stolica Kataru;

Ada ˈada pn
Ada
imię żeńskie;

Adam ˈadãm pn
Adam
imię męskie;
(biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;
(geografia, geograficzny) wzniesienie na terenie Czech w Górach Orlickich;

Adamowy possessiveAdjective
Adamův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Adama

Addis Abeba ˈaddʲis aˈbɛba pn
Addis Abeba
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
Adelaida Adelajda
imię żeńskie;
Adelaide
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Adónis
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Adriatyk aˈdrʲjatɨk pn
Jadran
(zobacz) Morze Adriatyckie

Adyga pn
Adiže
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech uchodząca do Zatoki Weneckiej;

Adżaria pn
Adžárie
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afghánistán Afganistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk n
Afghánec
obywatel Afganistanu

Afroamerykanin ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn n
Afroameričan
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
Afrodita
(mitologia grecka) bogini miłości;

Afryka ˈafrɨka pn
Afrika
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
Afričan
mieszkaniec Afryki

Afrykanka ˌafrɨˈkãŋka n
Afričanka
mieszkanka Afryki

Agan pn
Agan
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, lewy dopływ rzeki Tromjogan;

Agata aˈɡata pn
Agáta
imię żeńskie;

Agaton pn
Agatho
imię męskie;

Aggeusz pn
Ageus
(biblijny) Księga Aggeusza;
imię męskie;

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
Anežka
imię żeńskie;

Agryz pn
Agryz
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż;

Ahwaz pn
Ahváz
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan;

Akra ˈakra pn
Accra
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Akwileja ˌakfʲiˈlɛja pn
Aquileia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech; w starożytności ważne miasto, później siedziba patriarchy;

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
Akvitánie
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Cáchy Aachen
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Aladyn aˈladɨ̃n pn
Aladin
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”;

Alaska aˈlaska pn
Aljaška
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Albania alˈbãɲja pn
Albánie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albanka alˈbãŋka n
Albánka
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Albańczyk alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk n
Albánec
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Albert ˈalbɛrt pn
Albert
imię męskie;

Alberta alˈbɛrta pn
Alberta
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Albin ˈalbʲĩn pn
Albín
imię męskie;

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
Aldebaran
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Alej pn
Alej
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;

Alejsk pn
Alejsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
Alexandr Alexander
imię męskie;

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
Alexandra
imię żeńskie;
(mitologia grecka) (zobacz) Kasandra

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
Alexandrie
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Alençon pn
Alençon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii;

Alfred ˈalfrɛt pn
Alfréd
imię męskie;

Algier ˈalʲɟɛr pn
Alžír
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Alžírsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Alicja aˈlʲit͡sʲja pn
Alice
imię żeńskie;

Alina aˈlʲĩna pn
Alina
imię żeńskie;

Allah ˈalːax pn
Alláh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alojzy aˈlɔjzɨ pn
Alois
imię męskie;

Alpy ˈalpɨ pn
Alpy
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alpy Algawskie pn
Allgäuské Alpy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Bawarskich, położone w Austrii (Przedarulania i Tyrol) oraz Niemczech (Bawaria);

Alpy Apuańskie pn
Apuánské Alpy
(geografia, geograficzny) mały łańcuch górski w Toskanii, we Włoszech, część Apeninów;

Alpy Berneńskie pn
Bernské Alpy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii;

Alpy Delfinackie pn
Dauphineské Alpy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich we Francji;

Alpy Ennstalskie pn
Ennstalské Alpy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Austrii, w Północnych Alpach Wapiennych;

Alpy Fryburskie pn
Freiburské Alpy
(geografia, geograficzny) grupa górska w Schweizer Voralpen, części Alp Zachodnich;

Alpy Gailtalskie pn
Gailtalské Alpy
(geografia, geograficzny) część Alp Wschodnich w Austrii, między doliną górnej Drawy i jej prawym dopływem Gail;

Alpy Glarneńskie pn
Glarnské Alpy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii, w kantonach Glarus, Gryzonia, Sankt Gallen i Uri;

Alpy Graickie pn
Grajské Alpy
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na granicy Francji i Włoch;

Alpy Gurktalskie pn
Gurktalské Alpy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Austrii, część Alp Noryckich;

Alpy Kamnickie pn
Kamnicko-Savinjské Alpy
(geografia, geograficzny) część Południowych Alp Wapiennych w Słowenii i w niewielkiej części w Austrii, między dolinami górnej Sawy i Sawinji;

Alpy Kitzbühelskie pn
Kitzbühelské Alpy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Wschodnich, w Austrii; w

Alpy Kotyjskie pn
Kottické Alpy
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech;

Alpy Lechtalskie pn
Lechtalské Alpy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Austrii w krajach związkowych Przedarulania i Tyrol, część Północnych Alp Wapiennych, położone między dolinami górnego Lechu i Innu;

Alpy Lepontyńskie pn
Lepontské Alpy
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech;

Alpy Pennińskie pn
Penninské Alpy Walliské Alpy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Zachodnich leżące na pograniczu Włoch i Szwajcarii;

Alpy Prowansalskie pn
Provensalské Alpy
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich położona w południowej ich części, na terytorium Francji, na północny zachód od wybrzeży Morza Liguryjskiego;

Alpy Retyckie pn
Rétské Alpy
(geografia, geograficzny) część Alp Centralnych, położona na styku granic Szwajcarii, Włoch, Liechtensteinu i Austrii ;

Alpy Wschodnie pn
Východní Alpy
(geografia, geograficzny) wschodnia część Alp, położona na terenie Austrii, Niemiec, Włoch, Słowenii, Szwajcarii i Liechtensteinu;

Alzacja alˈzat͡sʲja pn
Alsasko
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Alzatczyk alˈzaṭt͡ʃɨk n
Alsasan
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

Alzatka alˈzatka n
Alsasanka
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu

Amadeusz ˌãmaˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Amadeus
imię męskie;

Amalia ãˈmalʲja pn
Amálie
imię żeńskie;

Ambrożowy possessiveAdjective
Ambrožův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, którego właścicielem, autorem, twórcą jest Ambroży

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
Ambrož
imię męskie;

Amelia ãˈmɛlʲja pn
Amélie Amálie
imię żeńskie;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
Amerika
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Jižní Amerika
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna pn
Severní Amerika
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
Američan
mieszkaniec Ameryki – kontynentu

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
Američanka
obywatelka Stanów Zjednoczonych
mieszkanka kontynentu amerykańskiego

Amga pn
Amga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu;

Amiens pn
Amiens
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;

Amman ˈãmːãn pn
Amán Ammán
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amos ˈãmɔs pn
Amos
(biblijny) postać biblijna, prorok;

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Amsterdam Amsterodam
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Amudarja
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Amur
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

An-Nadżaf pn
Nadžaf
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;

Anabar pn
Anabar
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów;

Ananke ãˈnãŋkɛ pn
Ananké
(mitologia grecka) bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu, nieuchronności i siły zniewalającej do podporządkowania się wyrokowi przeznaczenia, utożsamiana z rzymską Necessitas;

Anapa pn
Anapa
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
Anastázie
imię żeńskie;

Anatol ãˈnatɔl pn
Anatol
imię męskie;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Andalusie
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andamany pn
Andamany
(geografia, geograficzny) archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim;

Andora ãnˈdɔra pn
Andorra
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;
Andorra la Vella
(geografia, geograficzny) stolica państwa Andora (1.1);

Andrea ãnˈdrɛa pn
Andrea
imię żeńskie w kilku językach;

Andromacha pn
Andromaché
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Andromeda
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;
(mitologia grecka) królewna etiopska, córka Cefeusza i Kasjopei oraz żona Perseusza, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Andromedy (1.3);

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
Ondřej Andrej
imię męskie;

Andrzejowy possessiveAdjective
Ondřejův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Andrzeja

Andy ˈãndɨ pn
Andy
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Aneta ãˈnɛta pn
Aneta
imię żeńskie;

Angara pn
Angara
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

Angarsk pn
Angarsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;

Angers pn
Angers
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
Angličanka
kobieta narodowości angielskiej

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
Anglie
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Anglik ˈãŋɡlʲik n
Angličan
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Aniela ãˈɲɛla pn
Anděla
imię żeńskie;

Anioł ˈãɲɔw pn
Anděl
imię męskie;

Anioł Pański ˈãɲɔw ˈpãj̃sʲci pn
Anděl Páně
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa maryjna przypominająca o Zwiastowaniu Najświętszej Maryi Pannie;

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
anděl strážný
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

Anita ãˈɲita pn
Anita
imię żeńskie;

Aniuj pn
Aňuj
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;

Aniza pn
Enže
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii, prawy dopływ Dunaju;

Ankara ãŋˈkara pn
Ankara
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Ankona pn
Ancona
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, położone nad Adriatykiem;

Anna ˈãnːa pn
Anna
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Annasz ˈãnːaʃ pn
Annáš
(biblijny) imię męskie

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Antananarivo
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antares ãnˈtarɛs pn
Antares
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Antarktida
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Anteros pn
Anterós
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za miłość odrzuconą;

Antifa pn
Antifa
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) międzynarodowy, nieformalny antyfaszystowski ruch społeczny luźnych, niepowiązanych grup młodzieżowych, stanowiący siłowe ramię organizacji lewicowych i prospołecznych;

Antigua pn
Antigua
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antigua a Barbuda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antioch ˈãntʲjɔx pn
Antiochos
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Antiochia pn
Antiocheia Antiochie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Antonín Antal Anton
imię męskie;

Antonin pn
Antonín
imię męskie

Antoniusz pn
Antonius
imię męskie;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Antverpy
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Nizozemské Antily
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Anubis ãˈnubʲis pn
Anup
(mitologia egipska) bóg zmarłych, nekropolii i balsamistów;

Anzelm ˈãw̃zɛlm pn
Anselm
imię męskie;

Anżero-Sudżeńsk pn
Anžero-Sudžensk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Aosta aˈɔsta pn
Aosta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
Apeniny
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

Apia ˈapʲja pn
Apia
(geografia, geograficzny) stolica Samoa;

Apollo aˈpɔlːɔ pn
Apollón
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;
Apollón Apollo
(mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;

Apolonia ˌapɔˈlɔ̃ɲja pn
Apolena
imię żeńskie;

Arab ˈarap n
Arab
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Saúdská Arábie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabka aˈrapka n
Arabka
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

Arad pn
Arad
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana;

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Aragonie
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Aragwi pn
Aragvi
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury;

Arak pn
Arák
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros;

Araks pn
Araks
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury;

Arcach pn
Arcach
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Archimedes Archimédés
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Ardeny pn
Ardeny
(geografia, geograficzny) silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu;

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Argentina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Argonauta n
argonaut
(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo;

Argun pn
Arguň
(geografia, geograficzny) rzeka w Chinach i Rosji, łącząc się z Szyłką tworzy Amur;

Arkadia arˈkadʲja pn
Arkádie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Arménie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armia Czerwona pn
Rudá armáda
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

Armida arˈmʲida pn
Armida
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w poemacie Jerozolima wyzwolona piękna czarodziejka i uwodzicielka bohaterów;
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Arseniusz arˈsɛ̃ɲuʃ pn
Arsen
imię męskie;

Artakserkses pn
Artaxerxés
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
Artemis
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

Artiom pn
Arťom
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku;
rosyjskie imię męskie

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Aristoteles Aristotelés
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

Arzamas pn
Arzamas
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim;

Asbiest pn
Asbest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;

Asmara asˈmara pn
Asmara
(geografia, geograficzny) stolica Erytrei;

Astana aˈstãna pn
Astana
(geografia, geograficzny) stolica Kazachstanu;

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Astrachaň
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Asturia pn
Asturie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

Asunción pn
Asunción
(geografia, geograficzny) stolica Paragwaju;

Asyria aˈsɨrʲja pn
Asýrie
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Asyż ˈasɨʃ pn
Assisi
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Umbrii;

Aszchabad aʃˈxabat pn
Ašchabad
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

Atena aˈtɛ̃na pn
Athéna Aténa
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Athény Atény Athény Atény
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Atlanta aˈtlãnta pn
Atlanta
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
Atlantida
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

Atrek pn
Atrek
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;

Attyka pn
Attika
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Augiáš
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augsburg ˈawɡzburk pn
Augsburg Augsburk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

August ˈawɡust pn
August
imię męskie;

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
Augustin
imię męskie;

Augustów awˈɡustuf pn
Augustov
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Polsce;

Aurora awˈrɔra pn
Aurora
(mitologia rzymska) bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos;

Austerlitz pn
Austerlitz
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Sławków w Czechach

Austin pn
Austin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;

Australia awˈstralʲja pn
Austrálie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australijczyk ˌawstraˈlʲijt͡ʃɨk n
Australan
mieszkaniec, obywatel Australii

Australijka ˌawstraˈlʲijka n
Australanka
mieszkanka, obywatelka Australii

Austria ˈawstrʲja pn
Rakousko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriaczka awstrʲˈjat͡ʃka n
Rakušanka
mieszkanka lub obywatelka Austrii

Austriak ˈawstrʲjak n
Rakušan
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Rakousko-Uhersko
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Autonomia Palestyńska ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja ˌpalɛˈstɨ̃j̃ska pn
Palestinská autonomie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (potocznie, potoczny) tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu;

Autun pn
Autun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii;

Awacza pn
Avača
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, na półwyspie Kamczatka, uchodzi deltą do Zatoki Awaczyńskiej;

Awentyn pn
Aventin
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Avignon
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjd͡ʒãn pn
Ázerbájdžán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azerbejdżanin ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãɲĩn n
Ázerbájdžánec
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

Azerbejdżanka ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãŋka n
Ázerbájdžánka
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

Azja ˈazʲja pn
Asie
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Malá Asie
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azjata aˈzʲjata n
Asijec Asiat
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

Azjatka aˈzʲjatka n
Asijka
mieszkanka Azji

Azory aˈzɔrɨ pn
Azory
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Ałapajewsk pn
Alapajevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą;

Ałazeja pn
Alazeja
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Ałczewsk pn
Alčevsk
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-wschodniej Ukrainie, w obwodzie ługańskim;

Ałdan pn
Aldan
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji we wschodniej Syberii, prawy dopływ Leny;

BJRM ˌbɛ‿jɔt‿ɛr‿ˈɛ̃m acronym
BJRM
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Była Jugosłowiańska Republika Macedonii

BWP n
BVP
= (wojskowość, wojskowy) bojowy wóz piechoty;

Babia Góra ˈbabʲja ˈɡura pn
Babia hora
(geografia, geograficzny) szczyt górski w Beskidach;

Baczka pn
Bačka
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północnej Serbii i południowych Węgrzech, położona między Dunajem a Cisą;

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Bádensko-Württembersko
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec;

Bagdad ˈbaɡdat pn
Bagdád
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Bahamy baˈxãmɨ pn
Bahamy
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Bahrajn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Baku ˈbaku pn
Baku
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Baleary pn
Baleáry
(geografia, geograficzny) archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego;

Bamako bãˈmakɔ pn
Bamako
(geografia, geograficzny) stolica Mali;

Bamberg pn
Bamberk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Bawarii;

Bamian pn
Bámiján
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie, w górach Hindukusz;

Banat n
Banát
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Europie, w południowej części Wielkiej Niziny Węgierskiej;

Bandar Seri Begawan ˈbʌndərˈsɛribəˈgɑwən pn
Bandar Seri Begawan
(geografia, geograficzny) stolica Brunei;

Bandżul ˈbãn͇d͡ʒul pn
Banjul
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;

Bangi ˈbãŋʲɟi pn
Bangui
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Republiki Środkowoafrykańskiej;

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Bangkok
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Bangladéš
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Barabasz baˈrabaʃ pn
Barabáš
(biblijny) imię męskie;

Baran ˈbarãn n
Beran
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Barana (1.2)

Baran ˈbarãn pn
Beran Skopec
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
Beránek Boží
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;

Barbados barˈbadɔs pn
Barbados
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

Barbara barˈbara pn
Barbora Barbara
imię żeńskie;

Barbuda pn
Barbuda
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Morzu Karaibskim, zaliczająca się do Wysp Nawietrznych, wchodząca w skład państwa Antigua i Barbuda;

Barcelona ˌbart͡sɛˈlɔ̃na pn
Barcelona
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 945;

Bardejów pn
Bardijov Bardějov
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w północno-wschodniej Słowacji;

Bari bari pn
Bari
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii i prowincji Bari (1.2);

Barnaba barˈnaba pn
Barnabáš
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
Bartoloměj
imię męskie;

Bartłomiejowy possessiveAdjective
Bartolomějův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Bartłomieja

Baruch pn
Báruch
(biblijny) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Basen Paryski pn
Pařížská pánev
(geografia, geograficzny) rozległa nizinna kraina w północnej części Francji;

Bask bask n
Bask
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

Baskonia baˈskɔ̃ɲja n
Baskicko
(geografia, geograficzny) dawna nazwa Kraju Basków

Basra pn
Basra
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, położone nad rzeką Szatt al-Arab;

Basseterre ˌbasːɛˈtɛrːɛ pn
Basseterre
(geografia, geograficzny) stolica Saint Kitts i Nevis;

Bastia pn
Bastia
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji;

Bawaria baˈvarʲja pn
Bavorsko
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Basilej
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;

Bazyli baˈzɨlʲi pn
Basil
imię męskie;

Bałakława pn
Balaklava
(geografia, geograficzny) miejscowość na Krymie, niegdyś samodzielne miasto, obecnie część Sewastopola;

Bałaszow pn
Balašov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie saratowskim, położone nad rzeką Chopior;

Bałaszycha pn
Balašicha
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, położone na wschód od Moskwy;

Bałkańczyk n
Balkánec
mieszkaniec Bałkanów; osoba z tego obszaru

Bałtyka bawˈtɨka pn
Baltika
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent;

Bańska Bystrzyca ˈbãj̃ska bɨˈsṭʃɨt͡sa pn
Banská Bystrica
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Słowacji;

Beata bɛˈata pn
Beáta Beata
imię żeńskie;

Beatrycze ˌbɛaˈtrɨt͡ʃɛ pn
Beatrice
imię żeńskie;

Beczwa pn
Bečva
(geografia, geograficzny) rzeka na Morawach w Czechach, największy lewy dopływ Morawy;

Beda pn
Beda
imię męskie;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Bejrút
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

Bekaa pn
Bikáa
(geografia, geograficzny) żyzna dolina w Libanie, 30 km na wschód od Bejrutu;

Belfort pn
Belfort
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté;

Belg bɛlk n
Belgičan
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Belgie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
Belgičanka
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Bělehrad
(geografia, geograficzny) stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Belize
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Belmopan bɛlˈmɔpãn pn
Belmopan
(geografia, geograficzny) stolica Belize;

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
Benedikt
imię męskie;

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Bengálsko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
Benjamín
imię męskie;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Benin
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Berehowo pn
Berehovo
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

Berenika ˌbɛrɛ̃ˈɲika pn
Berenika
imię żeńskie;

Bergamo pn
Bergamo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Berlín
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Západní Berlín
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Bermudy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Berno ˈbɛrnɔ pn
Bern
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Besarabia pn
Besarábie
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Beskid Śląski pn
Slezské Beskydy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych;

Beskidy pn
Beskydy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Betlém
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bhutan ˈbutãn pn
Bhútán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Biała ˈbʲjawa pn
Bělá
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Biała Elstera pn
Bílý Halštrov
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech i Czechach, prawy dopływ Soławy;

Biała Woda pn
Bílá Voda
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju ołomunieckim, w pobliżu granicy z Polską

Białogród Królewski pn
Stoličný Bělehrad
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Székesfehérvár, miasto w środkowych Węgrzech;

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
Bělorus
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ pn
Bělorusko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Białowieża pn
Bělověž
(geografia, geograficzny) wieś na Równinie Bielskiej;

Biały Drin pn
Bílý Drin
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodnim Kosowie i północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego;

Białystok bʲjaˈwɨstɔk pn
Bělostok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej Polsce;

Bibiana bʲiˈbʲjãna pn
Bibiana
imię żeńskie;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Bible
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Biebrza pn
Biebrza
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Narwi;

Bielsko ˈbʲjɛlskɔ pn
Bílsko
(geografia, geograficzny) dawniej miasto, a obecnie część Bielska-Białej;

Bielsko-Biała ˌbʲjɛlskɔ‿ˈbʲjawa pn
Bílsko-Bělá
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Bieriezniki n
Berezniki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, na lewym brzegu Kamy;

Biesiedź pn
Beseď
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Białorusi, lewy dopływ Soży;

Biełaja pn
Belaja
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi;

Biełgorod pn
Bělgorod
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, nad rzeką Doniec, stolica obwodu biełgorodzkiego;

Biełogorsk pn
Belogorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Tomem;

Biełorieck pn
Beloreck
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkirii, w Rosji;

Biełowo pn
Belovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Bissau ˈbʲisːaw pn
Bissau
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Bissau;

Biszkek ˈbʲiʃkɛk pn
Biškek
(geografia, geograficzny) stolica Kirgistanu;

Bizancjum bʲiˈzãnt͡sʲjũm pn
Byzanc Byzantion
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;

Bizerta pn
Bizerta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Tunezji, port nad Morzem Śródziemnym;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Blízký východ
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźniak ˈblʲiʑɲak n
Blíženec
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Bliźniąt

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta n
Blíženci
(potocznie, potoczny) osoby urodzone pod znakiem Bliźniąt (1.2); (zobacz) Bliźniak

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
Blíženci
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bochum ˈbɔxũm pn
Bochum
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;

Boczków Wielki pn
Velký Bočkov
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na zachodniej Ukrainie, w obwodzie zakarpackim, położone na prawym brzegu rzeki Cisy;

Bogdan ˈbɔɡdãn pn
Bohdan
imię męskie;

Bogini Matka pn
Bohyně Matka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) główne żeńskie bóstwo wielu religii, dawczyni życia, utożsamiana często z Ziemią, płodnością i macierzyństwem;

Bogota bɔˈɡɔta pn
Bogotá
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii;

Boguchwał pn
Bohuchval
imię męskie;

Bogumin pn
Bohumín
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach położone u ujścia Olzy do Odry;

Bogumir pn
Bohumír
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Bogumił bɔˈɡũmʲiw pn
Bohumil
imię męskie;

Bogumiła ˌbɔɡũˈmʲiwa pn
Bohumila
imię żeńskie;

Bogusław bɔˈɡuswaf pn
Bohuslav
imię męskie;

Bogusława ˌbɔɡuˈswava pn
Bohuslava
imię żeńskie;

Boguś pn
Bohouš Bohuš
(zdrobniale) od: Bogdan

Bohdan pn
Bohdan
imię męskie

Bolechów pn
Bolechiv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Bolesław bɔˈlɛswaf pn
Boleslav
imię męskie;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Bolívie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Bologna Boloňa
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolton pn
Bolton
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii;

Bombaj ˈbɔ̃mbaj pn
Bombaj
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Bonaventura
imię męskie;

Bonifacy ˌbɔ̃ɲiˈfat͡sɨ pn
Bonifác
imię męskie;

Bonn bɔ̃n pn
Bonn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Booz pn
Bóaz
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Bordżomi pn
Bordžomi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia;

Boreasz bɔˈrɛaʃ pn
Boreás
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru północnego, utożsamiany z rzymskim Akwilonem;

Borowicze pn
Boroviči
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim, położone nad rzeką Mstą;

Borszczów pn
Borščiv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba administracyjna rejonu borszczowskiego;

Borysoglebsk pn
Borisoglebsk
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie woroneskim;

Boryspol pn
Boryspil
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;

Borysław pn
Boryslav
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie drohobyckim, nad rzeką Tyśmienicą;

Borżawa pn
Boržava
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na ukraińskim Zakarpaciu, w dorzeczu Cisy;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
Bospor
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Bosra pn
Bosra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Syrii;

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
Boston
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miast, miejscowości (i tym podobne, i temu podobne);

Boszniaczka n
Bosňačka
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu południowosłowiańskiego, zamieszkującego Bośnię i Hercegowinę, wyznania muzułmańskiego

Boszniak ˈbɔʃʲɲak n
Bosňák Muslim
przedstawiciel narodu południowosłowiańskiego, zamieszkującego Bośnię i Hercegowinę, utożsamiany z wyznaniem muzułmańskim;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botswana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Botswanka bɔtsˈfãŋka n
Botswanka Botswaňanka
obywatelka Botswany

Botswańczyk bɔtsˈfãj̃n͇t͡ʃɨk n
Botswaňan Botswanec
obywatel Botswany

Bołgrad pn
Bolhrad
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie odeskim, siedziba administracyjna rejonu bołgradzkiego, położone na północno-wschodnim brzegu jeziora Jałpuh;

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Bosna
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩna pn
Bosna a Hercegovina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Bośniak ˈbɔɕɲak n
Bosňan
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲɛ pn
Vánoce
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Bożena bɔˈʒɛ̃na pn
Božena
imię żeńskie;

Bożydar bɔˈʒɨdar pn
Božidar
imię męskie;

Bracław pn
Braclav
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie niemirowskim, na prawym brzegu rzeki Boh;

Brahmaputra ˌbraxmaˈputra pn
Brahmaputra
(geografia, geograficzny) rzeka w Chinach, Indiach i Bangladeszu;

Brandenburgia pn
Braniborsko
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Braszów pn
Brašov
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Rumunii, w okręgu Braszów;

Brasília pn
Brasília
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Bratislava
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Brazílie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijt͡ʃɨk n
Brazilec
obywatel Brazylii

Brazylijka ˌbrazɨˈlʲijka n
Brazilka
obywatelka Brazylii

Brazzaville pn
Brazzaville
(geografia, geograficzny) stolica Konga;

Bregencja pn
Břežnice
(geografia, geograficzny) miasto w Austrii, nad Jeziorem Bodeńskim, stolica kraju związkowego Przedarulania, siedziba powiatu;

Brema ˈbrɛ̃ma pn
Brémy
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;

Brenner ˈbrɛ̃nɛr pn
Brennerský průsmyk
(geografia, geograficzny) jedna z najważniejszych alpejskich przełęczy na granicy Austrii i Włoch;

Brest brɛst pn
Brest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;

Bretania brɛˈtãɲja pn
Bretaň Bretagne
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Bretonka n
Bretonka
mieszkanka Bretanii

Bretończyk n
Bretonec
mieszkaniec Bretanii

Briańsk pn
Brjansk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego;

Bridgetown pn
Bridgetown
(geografia, geograficzny) stolica Barbadosu;

Bristol ˈbrʲistɔl pn
Bristol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii;

Brno brnɔ pn
Brno
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 2889;

Bronisław brɔ̃ˈɲiswaf pn
Branislav Bronislav
imię męskie;

Brugia pn
Bruggy
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;

Bruksela bruˈksɛla pn
Brusel
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Brunej
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brunejczyk brũˈnɛjt͡ʃɨk n
Brunejec
obywatel Brunei

Brunejka brũˈnɛjka n
Brunejka
obywatelka Brunei

Brunon ˈbrũnɔ̃n pn
Bruno
imię męskie;

Brytyjczyk brɨˈtɨjt͡ʃɨk n
Brit
obywatel Wielkiej Brytanii

Brytyjka brɨˈtɨjka n
Britka
obywatelka Wielkiej Brytanii

Brzecław pn
Břeclav
(geografia, geograficzny) miasto nad rzeką Dyją w kraju południowomorawskim w Czechach;

Brzeg bʒɛk pn
Břeh
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w Polsce, w województwie opolskim;

Brześć pn
Brest
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską;

Buczacz pn
Bučač
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, nad rzeką Strypą, siedziba rejonu buczackiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Budapešť
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budda ˈbudːa n
Buddha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) założyciel buddyzmu;

Budzanów pn
Budaniv
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasto, w rejonie trembowelskim obwodu tarnopolskiego Ukrainy, położona nad rzeką Seret;

Budziak pn
Budžak
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna będąca częścią Besarabii, podzielona między Ukrainę a Mołdawię, rozciągająca się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego między Prutem , Dniestrem i dolnym Dunajem;

Budziszyn buˈd͡ʑiʃɨ̃n pn
Budyšín
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Buenos Aires pn
Buenos Aires
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;

Bug buk pn
Západní Bug
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez terytorium Polski, Ukrainy i Białorusi;

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
Bukurešť
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;

Bukowina pn
Bukovina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona pomiędzy Karpatami Wschodnimi a środkowym Dniestrem, obecnie podzielona między Ukrainę a Rumunię;

Bureja pn
Bureja
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, dopływ Amuru;

Burgenland burˈɡɛ̃nlãnt pn
Burgenlandsko Hradsko Burgenland
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii;

Burgund ˈburɡũnt n
Burgund
(historia, historyczny, historycznie) członek germańskiego plemienia Burgundów;

Burgundczyk n
Burgunďan Burgund
mieszkaniec Burgundii

Burgundia burˈɡũndʲja pn
Burgundsko
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;

Burgundka n
Burgundka Burgunďanka
mieszkanka Burgundii

Buriacja burʲˈjat͡s.ja pn
Burjatsko
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Burkina Faso
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Bursztyn pn
Burštyn
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, położone nad rzeką Gniłą Lipą;

Burundi buˈrũndʲi pn
Burundi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Buszehr pn
Búšehr
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, nad Zatoką Perską;

Bułgar ˈbuwɡar n
Bulhar
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
Bulharsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Bułgarka buwˈɡarka n
Bulharka
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii

Bużumbura ˌbuʒũmˈbura pn
Bujumbura
(geografia, geograficzny) największe miasto Burundi, dawniej stolica tego państwa;

Bydgoszcz ˈbɨdɡɔʃt͡ʃ pn
Bydhošť
(geografia, geograficzny) (administracja) duże miasto w Polsce, stolica województwa kujawsko-pomorskiego;

Byk bɨk n
Býk
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Byka (1.2)

Byk bɨk pn
Býk
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Bytom ˈbɨtɔ̃m pn
Bitom
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, na Górnym Śląsku;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲji pn
Bývalá jugoslávská republika Makedonie
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ

Bzyp pn
Bzipi
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) najdłuższa rzeka w Abchazji, uchodzi do Morza Czarnego;

Bóg buk n
Bůh Hospodin Pán
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Bóg Ojciec pn
Bůh Otec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej;

Bóg dał, Bóg wziął ˈbuɡ ˈdaw ˈbuɡ ˈvʲʑɔw proverb
Pán Bůh dal, Pán Bůh vzal
wyrażenie ufnej rezygnacji wobec utraty czegoś lub kogoś drogiego

Błażej ˈbwaʒɛj pn
Blažej
imię męskie;

Błażejowy possessiveAdjective
Blažejův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który odnosi się, należy do Błażeja; taki, którego właścicielem, autorem, twórcą jest Błażej

Błogocice pn
Blahotice
(geografia, geograficzny) dzielnica Cieszyna;

Cambrai pn
Cambrai
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Hauts-de-France;

Cambridge pn
Cambridge
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej;

Canberra pn
Canberra
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Caracas kaˈrakas pn
Caracas
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Carrara pn
Carrara
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania;

Castries pn
Castries
(geografia, geograficzny) stolica Saint Lucia;

Cchinwali pn
Cchinvali
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji;

Cecylia t͡sɛˈt͡sɨlʲja pn
Cecílie
imię żeńskie;

Cefeusz t͡sɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Kéfeus
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów;
Cefeus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok;

Cejlon ˈt͡sɛjlɔ̃n pn
Cejlon
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;

Celebes t͡sɛˈlɛbɛs pn
Sulawesi
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;

Celestyn pn
Celestýn
imię męskie;

Celowiec pn
Celovec
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Klagenfurt, miasto w południowej Austrii;

Celt t͡sɛlt n
Kelt
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się z środkowej Europy

Cerber ˈt͡sɛrbɛr pn
Kerberos Cerber Cerberus Kerber
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;

Ceres ˈt͡sɛrɛs pn
Ceres
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;

ChWDP ˌxa‿vu‿dɛ‿ˈpɛ acronym
ČDPP
= (wulgarnie, wulgaryzm) chuj w dupę policji;

Chakasja pn
Chakasie Chakasko
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Chanka pn
Chanka
(geografia, geograficzny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku;

Chankendi pn
Chankendi
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Karabachu;

Chantajka pn
Chantajka
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju

Charków ˈxarkuf pn
Charkov
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;

Charon ˈxarɔ̃n pn
Charon
(mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;

Chartum ˈxartũm pn
Chartúm
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Charybda pn
Charybda
(mitologia grecka) córka Posejdona i Gai, potwór morski czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Chatanga pn
Chatanga
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, powstaje z połączenia Chety i Kotuja;

Chemnitz pn
Saská Kamenice
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowo-wschodnich Niemczech, położone w Saksonii nad rzeką Chemnitz (1.2) u podnóża Rudaw;

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
Chairóneia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
Chairóneia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Chersoń pn
Cherson
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;

Cheta pn
Cheta
(geografia, geograficzny) rzeka w syberyjskiej części Rosji, łącząc się z Kotujem tworzy Chatangę;

Chewsuretia pn
Chevsuretie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna położona w północno-wschodniej Gruzji;

Chełmno ˈxɛwmnɔ pn
Chlumno
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miejscowości w Polsce;

Chełmża ˈxɛwmʒa pn
Chlumže
(geografia, geograficzny) nazwa miejscowości w Polsce;

Chiang Mai pn
Čiang Mai
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Tajlandii;

Chibiny pn
Chibiny
(geografia, geograficzny) masyw górski, położony za północnym kołem podbiegunowym u nasady Półwyspu Kolskiego w północnej Rosji;

Chicago pn
Chicago
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈt͡ʃʲilɛ pn
Chile
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Čína
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chiwa pn
Chiva
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto nad rzeką Amu-darią w wilajecie chorezmijskim Uzbekistanu w Azji Środkowej;

Chiłok pn
Chilok
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Selengi;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇t͡ʃɨk n
Číňan
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
Čínská lidová republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chloe pn
Chloe
imię żeńskie;

Chociebuż xɔˈt͡ɕɛbuʃ pn
Chotěbuz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnich Niemczech;

Chocim ˈxɔ.t͡ɕim pn
Chotyn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem;

Chodorów pn
Chodoriv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w rejonie żydaczowskim obwódu lwowski;

Chodżent pn
Chudžand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;

Choj pn
Choj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni;

Chorezm pn
Chórezm
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu;

Chorog pn
Chorog
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;

Chorostków pn
Chorostkiv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie husiatyńskim;

Chorwacja xɔrˈvat͡sʲja n
Chorvatsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
Charvát Chorvát
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chorwatka xɔrˈvatka n
Chorvátka
kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji

Chorzów ˈxɔʒuf pn
Chořov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Kristus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Chrystus Pan pn
Kristus Pán
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Jezus Chrystus

Chrystusowy ˌxrɨstuˈsɔvɨ possessiveAdjective
Kristův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) odnoszący się do Chrystusa, należący do Chrystusa, związany z Chrystusem

Chust pn
Chust
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

Cieplice pn
Teplice
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju usteckim;

Cieplickie Skalne Miasto t͡ɕɛˈplʲit͡sʲcɛ ˈskalnɛ ˈmʲjastɔ pn
Teplické skalní město
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch części Skał Adrszpasko-Cieplickich;

Cieszyn ˈt͡ɕɛʃɨ̃n pn
Těšín
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Cieszyńskie pn
Těšínsko
(geografia, geograficzny) region w południowej Polsce

Cieśnina Beringa pn
Beringův průliv
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa;

Cieśnina Gibraltarska pn
Gibraltarský průliv
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim, oddzielająca Afrykę od Europy;

Cisa pn
Tisa
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Europie, lewostronny dopływ Dunaju;

Compiègne pn
Compiègne
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, miejsce podpisania zawieszeń broni w dwóch wojnach światowych;

Cremona pn
Cremona
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, położone w Lombardii, na lewym brzegu Padu, stolica prowincji Cremona (1.2);

Cuzco ˈkuskɔ pn
Cuzco
(geografia, geograficzny) miasto w Peru;

Cygan ˈt͡sɨɡãn n
Cikán
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyganka n
Cikánka
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości cygańskiej

Cypisek pn
Cipísek
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, postać z serii powieści Václava Čtvrtka o rozbójniku Rumcajsie; synek tytułowego bohatera

Cypr t͡sɨpr̥ pn
Kypr
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cyprian ˈt͡sɨprʲjãn pn
Cyprián
imię męskie;

Cyrena pn
Kyréna
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyryl ˈt͡sɨrɨl pn
Cyril
imię męskie;

Czad t͡ʃat pn
Čad
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;
Čadské jezero
(geografia, geograficzny) zanikające jezioro w Afryce na pograniczu Nigerii, Nigeru, Kamerunu i Czadu (1.1);

Czadca pn
Čadca
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w północnej Słowacji;

Czantoria pn
Čantoryje
(geografia, geograficzny) góra w Beskidzie Śląskim;

Czapajewsk pn
Čapajevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką dopływem Wołgi;

Czara pn
Čara
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim, czytyjskim i Jakucji; lewy dopływ Olokmy;

Czarnobyl pn
Černobyl
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r.

Czarnogóra ˌt͡ʃarnɔˈɡura n
Černá Hora
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czarysz pn
Čaryš
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu;

Czeboksary pn
Čeboksary
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czech t͡ʃɛx n
Čech
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Czech (krainy historycznej)

Czech t͡ʃɛx pn
Čech
(mitologia słowiańska) legendarny założyciel państwa czeskiego;

Czechosłowacja ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲja pn
Československo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechosłowaczka ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡ʃka n
Čechoslováčka
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Czechosłowacji, mieszkanka Czechosłowacji

Czechosłowak ˌt͡ʃɛxɔˈswɔvak n
Čechoslovák
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Czechosłowacji, mieszkaniec Czechosłowacji

Czechy ˈt͡ʃɛxɨ pn
Čechy
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Česko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczenia t͡ʃɛˈt͡ʃɛ̃ɲja pn
Čečensko
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czehryń pn
Čyhyryn
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, nad rzeką Taśminą;

Czepca pn
Čepca
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej części Rosji, przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki;

Czerczen-daria pn
Čerčen
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodnich Chinach;

Czeremchowo pn
Čeremchovo
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie irkuckim;

Czerniachowsk pn
Čerňachovsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie królewieckim w Rosji;

Czernihów pn
Černigov
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w północnej części Ukrainy, położone nad Desną;

Czerniowce t͡ʃɛrʲˈɲɔft͡sɛ pn
Černovice
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Czerwonogród pn
Červonohrad
(geografia, geograficzny) Szeptycki, miasto na Ukrainie (polski egzonim w latach 1951-2024);

Czeska Szwajcaria pn
České Švýcarsko
(geografia, geograficzny) ważny przyrodniczo obszar w północnych Czechach, w Górach Połabskich;

Czeski Cieszyn ˈt͡ʃɛsʲci ˈt͡ɕɛʃɨ̃n pn
Český Těšín
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Czeski Raj pn
Český ráj
(geografia, geograficzny) region turystyczny w północno-zachodnich Czechach;

Czeskie Budziejowice ˈt͡ʃɛsʲcɛ ˌbud͡ʑɛ̇jɔˈvʲit͡sɛ pn
České Budějovice
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Czeszka ˈt͡ʃɛʃka n
Češka
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech

Czesław ˈt͡ʃɛswaf pn
Česlav
imię męskie;

Czona pn
Čona
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji; w obwodzie irkuckim i Jakucji; prawy dopływ Wiluja;

Czop t͡ʃɔp pn
Čop
(geografia, geograficzny) miasto na Zakarpaciu na Ukrainie;

Czortków pn
Čortkiv
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu czortkowskiego, położone nad Seretem;

Czuja pn
Čuja
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Czumysz pn
Čumyš
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Obu;

Czuna pn
Čuna
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji w obwodzie irkuckim, wraz z Biriusą tworzy Tasiejewę;

Czusowaja pn
Čusovaja
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej części Rosji, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Czusowoj pn
Čusovoj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową;

Czułym pn
Čulym
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Częstochowa ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈxɔva pn
Čenstochová
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
DNA
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

Dafne ˈdafnɛ pn
Dafné
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;

Dagestan daˈɡɛstãn pn
Dagestán
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dagestanka n
Dagestánka
(etnografia, etnograficzny) obywatelka Dagestanu

Dagestańczyk n
Dagestánec
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Dagestanu

Dakar ˈdakar pn
Dakar
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu;

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Jižní Dakota
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych;

Dalmacja dalˈmat͡sʲja pn
Dalmácie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Damašek
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;

Danae pn
Danaé
(mitologia grecka) królewna z Argos, córka Akrizjosa i Eurydyki oraz matka Perseusza;

Dania ˈdãɲja pn
Dánsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Daniel
imię męskie;

Danisława dãɲiˈswava pn
Dana Danislava Danuše Danuška
imię żeńskie

Dardżyling pn
Dárdžiling
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach, w stanie Bengal Zachodni w Himalajach;

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
Darius
imię męskie;

Darkiejmy pn
Ozjorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) Oziorsk (historyczna nazwa miasta w Prusach Wschodnich, obecnie egzonim wariantowy);

Darmstadt pn
Darmstadt
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w Hesji;

Dawid ˈdavʲit pn
David
imię męskie;

Debora pn
Debora
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;
imię żeńskie;

Debreczyn dɛˈbrɛt͡ʃɨ̃n pn
Debrecín
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Węgrzech;

Deimos dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs pn
Deimos
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;

Dejmos pn
Deimos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy;

Dema pn
Ďoma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Demawend pn
Damávand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Teheran;

Demeter dɛ̃ˈmɛtɛr pn
Demeter
(mitologia grecka) bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Demokratická republika Kongo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Derbent pn
Derbent
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Dagestanie, najdalej na południe wysunięte miasto Rosji, położone pomiędzy Morzem Kaspijskim a Kaukazem;

Dezful pn
Dezfúl
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;

Dhaka pn
Dháka
(geografia, geograficzny) stolica Bangladeszu;

Diana ˈdʲjãna pn
Diana
(mitologia rzymska) bogini łowów i przyrody, utożsamiana z grecką Artemidą;
imię żeńskie;

Diemjanka pn
Děmjanka
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Dijon pn
Dijon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;

Dike ˈdʲikɛ pn
Dike
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 99;
Diké
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwości, utożsamiana z rzymską Justycją; jedna z Hor;

Dili ˈdʲilʲi pn
Dili
(geografia, geograficzny) stolica Timoru Wschodniego;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Díogenés
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
imię męskie;

Dioma pn
Ďoma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Dionizos dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs pn
Dionýsos
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;

Dionizy dʲjɔ̇̃ˈɲizɨ pn
Diviš
imię męskie;

Dmitrow pn
Dmitrov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Dněpr
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
Dněpr Dnipro Dněpro
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Dniestr dʲɲɛstr̥ pn
Dněstr
(geografia, geograficzny) rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię;

Dobromiła ˌdɔbrɔ̃ˈmʲiwa pn
Dobromila
imię żeńskie;

Dobrudża pn
Dobrudža
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna między Morzem Czarnym a dolnym odcinkiem Dunaju;

Dobszyna pn
Dobšiná
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej części Słowacji;

Dodoma dɔˈdɔ̃ma pn
Dodoma
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Tanzanii;

Dokuczajewsk pn
Dokučajivsk
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

Dolna Austria pn
Dolní Rakousy Dolní Rakousko
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;

Dolna Bawaria pn
Dolní Bavorsko
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja we wschodniej Bawarii ze stolicą w Landshut;

Dolna Frankonia pn
Dolní Franky
(geografia, geograficzny) okręg i rejencja w północno-zachodniej Bawarii;

Dolna Saksonia pn
Dolní Sasko
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;

Dolna Tunguzka pn
Dolní Tunguzka
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Dolny Śląsk pn
Dolní Slezsko
(geografia, geograficzny) część Śląska położona w południowo-zachodniej Polsce oraz w północnej części Czech;

Dolomity pn
Dolomity
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północno-wschodniej części Włoch;

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
Dominik
imię męskie;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Dominika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim w grupie Wysp Zawietrznych

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
Dominikánská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
Dominikánec
obywatel Dominikany

Donbas pn
Donbas
(geografia, geograficzny) Donieckie Zagłębie Węglowe

Doniec pn
Severní Doněc Donec
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy dopływ Donu;

Dorian ˈdɔrʲjãn pn
Dorian
imię męskie;

Dorota dɔˈrɔta pn
Dorota
imię żeńskie;

Drawa pn
Dráva
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech, południowej Austrii, wschodniej Słowenii i północnej Chorwacji, stanowi część granicy chorwacko-węgierskiej, prawy dopływ Dunaju ;

Drezno ˈdrɛznɔ pn
Drážďany
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛt͡ʃna pn
Mléčná dráha
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Drogomyśl pn
Drahomyšl
(geografia, geograficzny) wieś na Śląsku Cieszyńskim;

Drohobycz drɔˈxɔbɨt͡ʃ pn
Drohobyč
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie lwowskim;

Dublin ˈdablʲĩn ˈdublʲĩn pn
Dublin
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
Dubrovník
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem;

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Duch svatý
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Dudinka pn
Dudinka
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem;

Dudypta pn
Dudypta
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Piasiny;

Duisburg pn
Duisburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry;

Dukla ˈdukla pn
Dukla
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Dunaj ˈdũnaj pn
Dunaj
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Dunka ˈdũŋka n
Dánka
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Dušanbe
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Duszniki-Zdrój duʃʲˈɲici ˈzdruj pn
Dušníky
(geografia, geograficzny) uzdrowiskowe miasto w Polsce, na ziemi kłodzkiej, w powiecie kłodzkim;

Duńczyk ˈdũj̃n͇t͡ʃɨk n
Dán
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii

Dwina pn
Severní Dvina
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Rosji, uchodząca do Morza Białego;

Dyja pn
Dyje
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii i Czechach, najdłuższy prawy dopływ Morawy, powstaje z połączenia Dyi Morawskiej oraz Dyi Niemieckiej;

Dyja Morawska pn
Moravská Dyje
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii i Czechach, wraz z Dyją Niemiecką tworzy Dyję

Dymbowica pn
Dambovice
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Rumunii, lewy dopływ Ardżeszu, przepływa przez Bukareszt;

Dyneburg pn
Dvinohrad
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie, w południowo-wschodniej części kraju, nad Dźwiną;

Dzieciątko n
Ježíšek
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Chrystus jako dziecko
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (regionalizm, regionalny) Boże Narodzenie
(sztuka) przedstawienie Chrystusa jako niemowlęcia w sztuce, m.in. jako figurka

Dzielnica Łacińska pn
Latinská čtvrť
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża;

Dzierżyńsk pn
Dzeržinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, port śródlądowy nad Oką;

Dzień Matki n
Den matek
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek;

Dzień Zakochanych ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ ˌzakɔˈxãnɨx n
Den svatého Valentýna Valentýn svátek zamilovaných
święto zakochanych obchodzone 14 lutego (w dniu św. Walentego, patrona zakochanych) głównie w Ameryce Północnej, Australii i Europie Zachodniej

Dąbrówka dɔ̃mˈbrufka pn
Doubravka
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Dźwina pn
Daugava Západní Dvina
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Rosję, Białoruś i Łotwę, uchodząca do Zatoki Ryskiej;

Dżakarta d͡ʒaˈkarta pn
Jakarta
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;

Dżalalabad pn
Džalálábád
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;

Dżamila d͡ʒãˈmʲila pn
Džamila
imię żeńskie

Dżerba pn
Džerba
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym należąca do Tunezji;

Dżibuti d͡ʒʲiˈbutʲi pn
Džibuti Džibutsko
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);
Džibutsko Džibuti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Dżudda pn
Džidda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym;

EBI acronym
EIB
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Inwestycyjny;

ENA acronym
EZR
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) europejski nakaz aresztowania;

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈt͡sɛ acronym
ESCB
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;

ETPC ˌɛ‿tɛ‿pɛ‿ˈt͡sɛ acronym
ESLP
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) Europejski Trybunał Praw Człowieka;

Ebro ˈɛbrɔ pn
Ebro
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;

Edam pn
Edam
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Holandii, w prowincji Holandia Północna;

Edirne ɛˈdʲirnɛ pn
Edirne
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji;

Edward ˈɛdvart pn
Eduard Edvard
imię męskie;

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Edinburgh
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Edyta ɛˈdɨta pn
Edita
imię żeńskie;

Efrem pn
Efrém
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Eger pn
Jager
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Węgrzech;

Egipcjanin ˌɛɟipˈt͡sʲjä̃ɲĩn n
Egypťan
mieszkaniec Egiptu

Egipt ˈɛɟipt pn
Egypt
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Ekvádor
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrt͡ʃɨk n
Ekvádorec
obywatel Ekwadoru

Elam pn
Elam
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo i kraina położone na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu

Elamita n
Elamita
(starożytność) mieszkaniec Elamu

Elamitka n
Elamitka
(starożytność) mieszkanka Elamu

Elgi pn
Elgi
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Indygirki;

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
Eliáš
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Eligiusz ɛˈlʲiɟuʃ pn
Eligius
imię męskie;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
Alžběta
imię żeńskie;

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
Emílie Emilia
imię żeńskie;

Endymion ɛ̃nˈdɨ̃mʲjɔ̃n pn
Endymión
(mitologia grecka) król Elidy, piękny młodzieniec, ukochany Selene, ukarany nieprzerwanym snem i obdarzony wieczną młodością;

Eos ˈɛɔs pn
Eos
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 221;
Éós Eos
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą;

Epifaniusz pn
Epifan
imię męskie;

Ereb ˈɛrɛp pn
Erebos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie ciemności świata podziemnego;
(mitologia grecka) najciemniejsza część podziemnego świata zmarłych – Hadesu;

Erfurt ˈɛrfurt pn
Erfurt
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej części Niemiec, stolica Turyngii;

Eris ˈɛrʲis pn
Eris
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;

Ernest ˈɛrnɛst pn
Arnošt
imię męskie;

Eryk ˈɛrɨk pn
Erik
imię męskie;

Eryka ɛˈrɨka pn
Erika
imię żeńskie

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Eritrea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erytrejczyk ˌɛrɨˈtrɛjt͡ʃɨk n
Eritrejec
obywatel Erytrei

Erytrejka ˌɛrɨˈtrɛjka n
Eritrejka
obywatelka Erytrei

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Jerevan
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Eskwilin pn
Eskvilin Esquilin
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie;

Estera ɛˈstɛra pn
Ester
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Estonsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
Estonka
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej, obywatelka Estonii

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Estonec
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Etiopie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etna pn
Etna
(geografia, geograficzny) czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech;

Etolia ɛˈtɔlʲja pn
Aitólie Ajtólia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji

Etrusk ˈɛtrusk n
Etrusk
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Eugenia ɛwˈɡɛ̃ɲja pn
Evženie
imię żeńskie;

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
Evžen
imię męskie;

Eupatoria ɛw.paˈtɔ.rja pn
Jevpatorija
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie, port nad Morzem Czarnym;

Eurazja ɛwˈrazʲja pn
Eurasie
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Evropa Europa
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

Europa Południowa pn
jižní Evropa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej;

Europa Północna pn
severní Evropa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej;

Europa Wschodnia n
Východní Evropa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjt͡ʃɨk n
Evropan
mieszkaniec Europy

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
Evropanka
mieszkanka Europy

Ewa ˈɛva pn
Eva
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
imię żeńskie;

Ewaryst pn
Evarist
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
Ezdráš
imię męskie;

Ezop ˈɛzɔp pn
Ezop
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

Fabian ˈfabʲjãn pn
Fabián
imię męskie;

Fastów pn
Fastiv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;

Faustyna fawˈstɨ̃na pn
Faustina
imię żeńskie;

Federacja Bośni i Hercegowiny pn
Federace Bosny a Hercegoviny
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dwóch części składowych tworzących Bośnię i Hercegowinę, zamieszkana w większości przez Boszniaków i Chorwatów;

Federalna Republika Somalii pn
Somálská federativní republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Somalii jako państwa

Feliks ˈfɛlʲiks pn
Felix
imię męskie;

Fenicja fɛ̃ˈɲit͡sʲja pn
Fénicie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;

Fenicjanin ˌfɛ̃ɲiˈt͡sʲjä̃ɲĩn n
Féničan
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji

Fenicjanka ˌfɛ̃ɲiˈt͡sʲjãŋka n
Féničanka
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Fenicji

Fennoskandia pn
Fennoskandinávie
(geografia, geograficzny) rozległy półwysep w Europie Północnej składający się z trzech części: Międzymorza Fińsko-Karelskiego oraz z odgałęziających się od niej dwóch półwyspów: Skandynawskiego i Kolskiego;

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
Ferdinand
imię męskie;

Ferrara pn
Ferrara
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Fidżi ˈfʲid͡ʒʲi pn
Fidži
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Filip ˈfʲilʲip pn
Filip
imię męskie;

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Filipíny
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Fin fʲĩn n
Fin
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

Finka ˈfʲĩnka n
Finka
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Finsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Flamand n
Vlám
mężczyzna narodowości flamandzkiej

Flamandka n
Vlámka
kobieta narodowości flamandzkiej

Flandria Zachodnia pn
Západní Flandry
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w zachodniej Belgii, nad Morzem Północnym;

Florencja flɔˈrɛ̃nt͡sʲja pn
Florencie
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Florian ˈflɔrʲjãn pn
Florián
imię męskie;

Florianowy possessiveAdjective
Floriánův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który odnosi się, należy do Floriana; taki, którego właścicielem, autorem, twórcą jest Florian

Fobos ˈfɔbɔs pn
Fobos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie strachu, towarzysz Aresa na polu bitwy;
Fobos Phobos
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

Franciszek frãɲˈt͡ɕiʃɛk pn
František
imię męskie;

Franciszka frãɲˈt͡ɕiʃka pn
Františka
imię żeńskie;

Franciszkowe Łaźnie ˌfrãɲt͡ɕiˈʃkɔvɛ ˈwaʑɲɛ pn
Františkovy Lázně
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Francja ˈfrãnt͡sʲja pn
Francie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnt͡sus n
Francouz
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈt͡suska n
Francouzka
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Frankfurt nad Menem pn
Frankfurt nad Mohanem
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Frankfurt nad Odrą pn
Frankfurt nad Odrou
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu, leżące na zachodnim brzegu Odry, we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia;

Freetown pn
Freetown
(geografia, geograficzny) stolica Sierra Leone;

Frydek-Mistek pn
Frýdek-Místek
(geografia, geograficzny) miasto w Republice Czeskiej, w granicach historycznego regionu Śląska Cieszyńskiego;

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
Bedřich
imię męskie;

Fryderyka ˌfrɨdɛˈrɨka pn
Bedřiška
imię żeńskie;

Frygia pn
Frýgie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;

Fryzja Wschodnia pn
Východní Frísko
(geografia, geograficzny) nadmorski region w północno-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia, stanowi środkowy odcinek Fryzji;

Fudżajra pn
Fudžajra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, położone nad Zatoką Omańską, stolica emiratu Fudżajra;

Fulda pn
Fulda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2);

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Gabon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gaborone ˌɡabɔˈrɔ̃nɛ pn
Gaborone
(geografia, geograficzny) stolica Botswany;

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
Gabriel
imię męskie;

Gagra pn
Gagra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, u stóp Kaukazu;

Galia ˈɡalʲja pn
Galie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie

Galicja ɡaˈlʲit͡sʲja pn
Halič
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Galilea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Gambie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gargantua pn
Gargantua
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Garonna ɡaˈrɔ̃nːa pn
Garonna
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Francji;

Gaskonia pn
Gaskoňsko
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji;

Gaskonka n
Gaskoňka
kobieta z Gaskonii; mieszkanka tej krainy

Gaskończyk n
Gaskoněc
mężczyzna z Gaskonii

Gaweł ˈɡavɛw pn
Havel
imię męskie;

Gawłowy possessiveAdjective
Havlův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Gawła

Gaza ˈɡaza pn
Gaza
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Gazańczyk n
Gazan
obywatel Strefy Gazy

Gałacz pn
Galač
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Rumunii, położone na lewym brzegu Dunaju;

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
Gdaňsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Polsce, stolica województwa pomorskiego;

Gdow pn
Gdov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus, na północ od Pskowa;

Gdynia ˈɡdɨ̃ɲa pn
Gdyně
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce;

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Ženeva
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
(administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Geniczesk pn
Heničesk
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim, na brzegu Morza Azowskiego;

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
Genovefa Jenovefa Jenovéfa
imię żeńskie;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Janov
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

Georgetown pn
Georgetown
(geografia, geograficzny) stolica Gujany;

Georgia Południowa pn
Jižní Georgie
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy;

Georgina pn
Jiřina
imię żeńskie;

Germanin n
Germán
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek ludu indoeuropejskiego zamieszkującego w starożytności i średniowieczu terytoria północnej i środkowo-północnej Europy;

Getynga pn
Göttingen
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Ghana ˈɡãna pn
Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Giza pn
Gíza
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie;

Glarus pn
Glarus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich;

Gliwice ɡlʲiˈvʲit͡sɛ pn
Hlivice Glivice
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce;

Gniezno ˈɟɲɛznɔ pn
Hnězdno
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w województwie wielkopolskim;

Gnojnik pn
Hnojník
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek;

Goa pn
Goa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Godfryd ˈɡɔtfrɨt pn
Godefroy
imię męskie;

Godula pn
Godula
(heraldyka, heraldyczny) polski herb szlachecki;

Godzilla ɡɔˈd͡ʑilːa pn
Godzilla
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;

Goleszów pn
Holešov
(geografia, geograficzny) wieś gminna w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim;

Golgota pn
Golgota
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Gomora pn
Gomora
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Gori pn
Gori
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia;

Gouda pn
Gouda
(geografia, geograficzny) miasto położone w zachodniej części Holandii;

Grampiany pn
Grampiany
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Szkocji;

Graz pn
Štýrský Hradec
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich;

Grecja ˈɡrɛt͡sʲja pn
Řecko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈt͡ʃɨ̃nka n
Řekyně
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Grek ɡrɛk n
Řek
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Grenada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Grenadyn, największa wyspa państwa Grenada (1.1)

Grenadyjczyk ˌɡrɛ̃naˈdɨjt͡ʃɨk n
Grenaďan
obywatel Grenady

Grenlandczyk n
Gróňan
mieszkaniec Grenlandii

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Grónsko
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenoble pn
Grenoble
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Grupa Wyszehradzka pn
Visegrádská skupina
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzeszenie czterech państw Europy Środkowej;

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Gruzie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
Řehoř
imię męskie;

Gudauta pn
Gudauta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;

Gudermes pn
Gudermes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w Czeczenii;

Guernsey pn
Guernsey
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;
(geografia, geograficzny) terytorium zależne korony brytyjskiej obejmujące wyspę Guernsey (1.1) i część Wysp Normandzkich;

Gujana ɡuˈjãna pn
Guyana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈt͡suska pn
Francouzská Guyana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Guria pn
Gurie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Gusiew pn
Gusev
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie królewieckim w Rosji;

Gustaw ˈɡustaf pn
Gustav
imię męskie;

Gwadalkiwir ˌɡvadalʲˈcivʲir pn
Guadalquivir
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Guadeloupe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Małych Antyli należąca do Gwadelupy (1.1);

Gwardiejsk pn
Gvardějsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie królewieckim, położone na prawym brzegu Pregoły;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Guatemala
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalt͡ʃɨk n
Guatemalec
obywatel Gwatemali

Gwiazda Poranna ˈɡvʲjazda pɔˈrãnːa pn
Jitřenka
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem przed wschodem Słońca

Gwiazda Wieczorna ˈɡvʲjazda vʲjɛˈt͡ʃɔrna pn
Večernice
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem po zachodzie Słońca

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Guinea-Bissau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Rovníková Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gwinejka ɡvʲĩˈnɛjka n
Guinejka
obywatelka Gwinei, Gwinei Bissau lub Gwinei Równikowej

Górna Angara pn
Horní Angara
(geografia, geograficzny) rzeka w Buriacji, wpadająca do jeziora Bajkał;

Górna Austria pn
Horní Rakousy
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu;

Górna Bawaria pn
Horní Bavorsko
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w południowej Bawarii ze stolicą w Monachium;

Górna Frankonia pn
Horní Franky
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg oraz rejencja w kraju związkowym Bawaria;

Górne Łużyce ˈɡurnɛ wuˈʒɨt͡sɛ pn
Horní Lužice
(geografia, geograficzny) część Łużyc należąca obecnie do Saksonii;

Górnołużyczanin n
Hornolužičan
mieszkaniec Górnych Łużyc

Górnołużyczanka n
Hornolužičanka
mieszkanka Górnych Łużyc

Górny Śląsk pn
Horní Slezsko
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
Náhorní Karabach
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;

Góry Ałdańskie pn
Aldanská vysočina
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Góry Banackie pn
Banátské hory
(geografia, geograficzny) grupa górska w Karpatach Południowych w rumuńskiej części Banatu;

Góry Fogaraskie pn
Fagaraš
(geografia, geograficzny) najwyższe pasmo Karpat Południowych oraz całej Rumunii;

Góry Izerskie pn
Jizerské hory
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Sudetach Zachodnich, na terenie Czech i Polski;

Góry Kambryjskie pn
Kambrické hory
(geografia, geograficzny) stary, silnie zniszczony masyw górski położony w środkowej Walii;

Góry Kantabryjskie pn
Kantaberské pohoří
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej części Hiszpanii na Półwyspie Iberyjskim, położone na północnym skraju Mesety Iberyjskiej, usytuowane równolegle do wybrzeża Zatoki Biskajskiej;

Góry Litawskie pn
Litavské hory
(geografia, geograficzny) niewysokie alpejskie pasmo górskie na granicy Dolnej Austrii i Burgenlandu we wschodniej Austrii;

Góry Pennińskie pn
Peniny
(geografia, geograficzny) niskie góry w północnej części Anglii o przebiegu południkowym;

Góry Połabskie pn
Děčínská vrchovina
(geografia, geograficzny) łańcuch górski rozciągający się w północno-zachodnich Czechach, w kraju usteckim i południowo-wschodnich Niemczech (Saksonia);

Góry Rodniańskie pn
Rodna
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Rumunii, na granicy Marmaroszu i Siedmiogrodu;

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
Skalisté hory Skalnaté hory
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej;

Góry Stanowe pn
Stanová vysočina
(geografia, geograficzny) góry położone w Rosji na Zabajkalu, pomiędzy jeziorem Bajkał a środkowym biegiem Olekmy;

Góry Stołowe pn
Hejšovina Stolové hory
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Sudetach;

Góry Łużyckie pn
Lužické hory
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Sudetach, leżące na zachód od Gór Izerskich, na pograniczu czesko-niemieckim, między Uściem nad Łabą, Żytawą a Libercem;

Göteborg pn
Göteborg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;

Głogów ˈɡwɔɡuf pn
Hlohov
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim;

Głubczyce ɡwupˈt͡ʃɨt͡sɛ pn
Hlubčice
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Głuchołazy ˌɡwuxɔˈwazɨ pn
Hlucholazy
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce w województwie opolskim;

Głuchów pn
Hluchiv
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie sumskim na Ukrainie, nad rzeką Esmań;

Habakuk pn
Abakuk
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Hades ˈxadɛs pn
Hádes
(mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem;
hádes
(mitologia grecka) (książkowy) podziemny świat zmarłych, świat pozagrobowy

Hadrian ˈxadrʲjãn pn
Hadrián
imię męskie;

Hadziacz pn
Haďač
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie połtawskim, nad rzeką Psioł;

Haga ˈxaɡa pn
Haag
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Hagar pn
Hagar
(biblijny) postać biblijna, matka Izmaela;

Haitańczyk ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
Haiťan
obywatel Haiti

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Haiti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;
Hispaniola
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Antyli;

Hajfa pn
Haifa
(geografia, geograficzny) miasto portowe na północy Izraela;

Hajfong pn
Haiphong
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części Wietnamu, w delcie Rzeki Czerwonej, nad Zatoką Tonkińską;

Halicz ˈxa.lit͡ʂ pn
Halyč
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Dniestrem;

Halloween xɛlɔˈ<sup>j</sup>ĩn n
Halloween
święto duchów obchodzone 31 października (w wigilię Wszystkich Świętych) w krajach anglosaskich;

Hama pn
Hamá
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Syrii;

Hamadan pn
Hamadán
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Hamburg ˈxãmburk pn
Hamburk
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec

Hana ˈxãna pn
Haná
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Morawach w Czechach
Haná Hanácko
(geografia, geograficzny) region etniczny w środkowych Morawach w Czechach

Hanak n
Hanák
mieszkaniec Hany

Hanna ˈxãnːa pn
Hana
imię żeńskie;

Hanoi ˈxãnɔj pn
Hanoj
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu;

Hanower pn
Hannover
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii;

Haralampiusz pn
Charalambos
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Harare xaˈrarɛ pn
Harare
(geografia, geograficzny) stolica Zimbabwe;

Harbutowice γʲarbutɔvʲit͡sɛ pn
Harbutovice
(geografia, geograficzny) nazwa dwóch wsi w Polsce;

Hawaje xaˈvajɛ pn
Havajské ostrovy Havaj
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA położony na archipelagu Hawajów (1.1);

Hawana xaˈvãna pn
Havana
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Hawela pn
Havola
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, prawy dopływ Łaby;

Hawierzów pn
Havířov
(geografia, geograficzny) miasto w powiecie Karwina, w kraju morawsko-śląskim w Czechach;

Hebrajczyk n
Hebrej
(biblijny) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego, półkoczowniczego ludu semickiego posługującego się biblijnym językiem hebrajskim

Hefajstos xɛˈfajstɔs pn
Hefaistos
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem;

Hekate xɛˈkatɛ pn
Hekate
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 100;
Hekaté
(mitologia grecka) bogini czarów, magii, nekromancji, widm i rozdroży (miejsc sprzyjających czarom);

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Helena
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 101, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1868 r.;
Helene
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Helios ˈxɛlʲjɔs pn
Hélios
(mitologia grecka) bóg i uosobienie słońca, utożsamiany z rzymskim Solem;

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
Helsinky
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
Jindřich
imię męskie;

Henryka xɛ̃nˈrɨka pn
Jindřiška
imię żeńskie;

Hera ˈxɛra pn
Héra
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, małżonka Zeusa;

Herat pn
Herát
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat;

Herceg-Bośnia xɛrt͡sɛɡˈbɔɕɲa pn
Herceg-Bosna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Hercegowina ˌxɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩna pn
Hercegovina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; część składowa państwa Bośnia i Hercegowina;

Herkules xɛrˈkulɛs pn
Herkules
imię męskie;

Hermes ˈxɛrmɛs pn
Hermes
(mitologia grecka) bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym;
(astronomia, astronomiczny) planetoida podwójna o numerze katalogowym 69230, odkryta w 1937 r.;

Hermon pn
Hermon
(geografia, geograficzny) (biblijny) najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu;

Herod ˈxɛrɔt pn
Herodes
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Hesja ˈxɛsʲja pn
Hesensko
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hestia ˈxɛstʲja pn
Hestia
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;

Hezjod ˈxɛzʲjɔt pn
Hésiodos
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki epik, obok Homera najwybitniejszy poeta Grecji archaicznej;

Hiady ˈxʲjadɨ pn
Hyády
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Hieronim xʲjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
Jeroným
imię męskie;

Higieja xʲiˈɟɛ̇ja pn
Hygieia
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zdrowia;

Hilary xʲiˈlarɨ pn
Hilar
imię męskie;

Himalaje ˌxʲĩmaˈlajɛ pn
Himálaj
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;

Himalia xʲĩˈmalʲja pn
Himalia
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(mitologia grecka) nimfa z wyspy Rodos, jedna z kochanek Zeusa;

Hims pn
Homs
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Syrii w dolinie rzeki Orontes;

Hindukusz xʲĩnˈdukuʃ pn
Hindúkuš
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;

Hindus ˈxʲĩndus n
Ind
obywatel Indii

Hinduska xʲĩnˈduska n
Indka
obywatelka Indii

Hiob xʲjɔp pn
Jób
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Hiroszima ˌxʲirɔˈʃʲĩma pn
Hirošima
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii, na wyspie Honsiu;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
Španěl
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Španělsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hokkaido n
Hokkaidó
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii;

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Holandsko
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów;
Holandsko Nizozemsko Nizozemí
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Holaszowice pn
Holašovice
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju południowoczeskim, znana z zachowanego średniowiecznego układu urbanistycznego;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
Holanďan
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
Holanďanka
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii

Holofernes pn
Holofernes
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;

Holsztyn pn
Holštýnsko
(geografia, geograficzny) kraina położona u nasady Półwyspu Jutlandzkiego, obecnie w całości w Niemczech;

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Honduras
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Hongkong
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Honiara xɔ̃ˈɲara pn
Honiara
(geografia, geograficzny) miasto na wyspie Guadalcanal, stolica Wysp Salomona;

Honorata ˌxɔ̃nɔˈrata pn
Honoráta
imię żeńskie;

Honoriusz pn
Honorius
imię męskie;

Honsiu ˈxɔ̃w̃ɕu pn
Honšú
(geografia, geograficzny) największa wyspa Japonii;

Horochów pn
Horochiv
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, siedziba administracyjna rejonu horochowskiego;

Horus ˈxɔrus pn
Hor
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Houston pn
Houston
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto stanu Teksas, w Stanach Zjednoczonych;

Hradczany pn
Hradčany
dzielnica mieszkaniowa w Pradze, w Czechach

Hubal pn
Hubal
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;

Hucuł ˈxut͡suw n
Hucul
(etnografia, etnograficzny) góral zamieszkujący Karpaty Wschodnie (tereny południowo-zachodniej Ukrainy);

Hypatia pn
Hypatia
(astronomia, astronomiczny) planeta krążąca wokół gwiazdy jota gwiazdozbioru Smoka;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 238 z pasa głównego asteroid;
(historia, historyczny, historycznie) aleksandryjska filozofka neoplatońska i matematyczka działająca w IV w.;

Hypnos ˈxɨpnɔs pn
Hypnos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie snu utożsamiany z rzymskim Somnusem;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 14827;

Iczkeria pn
Ičkerie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieuznawana republika na Kaukazie

Ida ˈida pn
Ida
imię żeńskie;

Idaho pn
Idaho
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Ifigenia pn
Ífigeneia
imię żeńskie;

Ignacy iɡˈnat͡sɨ pn
Ignác
imię męskie;

Igor ˈiɡɔr pn
Igor
imię męskie;

Igława iɡˈwava pn
Jihlava
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach;

Ilam pn
Ílam
(geografia, geograficzny) tamilska nazwa Sri Lanki

Ilek pn
Ilek
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Uralu;

Imeretia pn
Imeretie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Indiana ĩnˈdʲjãna pn
Indiana
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych ze stolicą w Indianapolis;

Indie ˈĩndʲjɛ pn
Indie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Indochiny pn
Indočína
(geografia, geograficzny) wschodnia część Półwyspu Indochińskiego

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Indonésie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Indus ˈĩndus pn
Indus
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji przepływająca przez Chiny, Indie i Pakistan;

Inguri pn
Inguri
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Gruzji, płynąca przez Swanetię i Nizinę Kolchidzką, uchodzi do Morza Czarnego;

Innsbruck pn
Innsbruck
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn;

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
internet
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa, międzysieć;

Ipuć pn
Ipuť
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi oraz smoleńskim i briańskim Rosji, dopływ Soży;

Irak ˈirak pn
Irák
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Iran ˈirãn pn
Írán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Irbil pn
Arbíl
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku;

Irena iˈrɛ̃na pn
Irena
imię żeńskie;

Ireneusz ˌirɛ̃ˈnɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Irenej Ireneus
imię męskie;

Iris ˈirʲis pn
Iris
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 7;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie tęczy, posłanka bogów do ludzi;

Irkuck pn
Irkutsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Irkut pn
Irkut
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Angary;

Irlandczyk irˈlãnṭt͡ʃɨk n
Ir
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
Irsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔt͡sna pn
Severní Irsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Irlandka irˈlãntka n
Irka
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej

Irpień pn
Irpiň
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Ukrainie w obwodzie kijowskim, położone nad rzeką Irpienią (2.1) ;

Irszawa pn
Iršava
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy, położone u południowych stoków Karpat, nad rzeczką Irszawką;

Irtysz pn
Irtyš
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, północno-wschodnim Kazachstanie i zachodnich Chinach, lewy dopływ Obu;

Iryda iˈrɨda pn
Iris
imię żeńskie;

Iset pn
Iseť
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji. lewy dopływ Tobołu; przepływa przez terytorium obwodu swierdłowskiego, kurgańskiego i tiumeńskiego;

Islamabad ˌislãˈmabat pn
Islámábád
(geografia, geograficzny) stolica Pakistanu;

Islamska Republika Iranu pn
Íránská islámská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa

Islandia isˈlãndʲja pn
Island
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Istria pn
Istrie
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Morza Adriatyckiego, podzielony między Chorwację, Słowenię i Włochy;

Iszym pn
Išim
(geografia, geograficzny) rzeka w północnym Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Irtysza;

Iszymbaj pn
Išimbaj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Baszkirii, w Rosji, ośrodek administracyjny rejonu iszymbajskiego;

Itaka iˈtaka pn
Ithaka
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Itakanin n
Ithačan
mieszkaniec wyspy Itaki

Iwan ˈivãn pn
Ivan
imię męskie

Iwano-Frankiwsk iˈva.nɔ ˈfraŋ.kifsk, iˈva.nɔ ˈfran.kifsk pn
Ivano-Frankivsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na zachodniej Ukrainie, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego;

Iwanowo pn
Ivanovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy;

Iwo ˈivɔ pn
Ivo
imię męskie;

Iwona iˈvɔ̃na pn
Ivona
imię żeńskie;

Izajasz iˈzajaʃ pn
Izajáš
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Izajaszowy possessiveAdjective
Izajášův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Izajasza

Izera pn
Jizera Jizera
(geografia, geograficzny) szczyt po czeskiej stronie Gór Izerskich;

Izmir pn
İzmir
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską;

Izrael izˈraɛl pn
Izrael
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;

Izraelczyk ˌizraˈɛlt͡ʃɨk n
Izraelec
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Izraelka ˌizraˈɛlka n
Izraelka
obywatelka Izraela

Izyda iˈzɨda pn
Eset
(mitologia egipska) staroegipska bogini płodności;
imię żeńskie;

Izydor iˈzɨdɔr pn
Isidor
imię męskie;

Iż pn
Iž
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przepływająca przez Udmurcję i Tatarstan, prawy dopływ Kamy;

Iżma pn
Ižma
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca w Rosji przez terytorium Republiki Komi, lewy dopływ Peczory;

Jablonec nad Nysą pn
Jablonec nad Nisou
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju libereckim, nad Nysą Łużycką;

Jabłonków pn
Jablunkov
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Czechach na Zaolziu;

Jadwiga jadˈvʲiɡa pn
Hedvika
imię żeńskie;

Jagiellon jäˈɟɛlːɔ̃n n
Jagellonec
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel dynastii Jagiellonów (1.1)

Jagiellon jäˈɟɛlːɔ̃n pn
Jagellonec
(historia, historyczny, historycznie) tylko w lm Jagiellonowie → dynastia panująca w Polsce od XIV do XVI w., zapoczątkowana przez Władysława II Jagiełłę, wygasła wraz ze śmiercią Zygmunta II Augusta;

Jagodzin jaˈɡɔ.d͡ʑin pn
Jahotyn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Jahve
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Jakub
imię męskie;
Jákob Jakub
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;

Jakubowy possessiveAdjective
Jakubův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Jakuba

Jamajka jãˈmajka pn
Jamajka
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)

Jamusukro ˌjãmuˈsukrɔ pn
Yamoussoukro
(geografia, geograficzny) stolica Wybrzeża Kości Słoniowej;

Jan jãn pn
Jan Johan Ivan
imię męskie;

Janikulum pn
Janiculus
(geografia, geograficzny) wzgórze w obrębie Rzymu, na prawym brzegu Tybru, jako znajdujące się poza starożytnymi murami nie jest zaliczane do historycznych siedmiu wzgórz;

Janina jä̃ˈɲĩna pn
Jana
imię żeńskie;

Jankes n
Jankes
(pogardliwie, pogardliwy) albo (żartobliwie) Amerykanin

Janowy possessiveAdjective
Janův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Jana

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Japonsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japonka jaˈpɔ̃nka n
Japonka
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Japonec
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Jarkend-daria pn
Jarkend
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, źródłowy odcinek rzeki Tarym;

Jarmuk pn
Jarmúk
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, dopływ Jordanu, rzeka graniczna między Syrią i Jordanią oraz Izraelem i Jordanią;

Jaromir jaˈrɔ̃mʲir pn
Jaromír
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jarosław jaˈrɔswaf pn
Jaroslav
imię męskie;
Jaroslavl
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, położone nad górną Wołgą;

Jarowit pn
Jarovít
(mitologia słowiańska) połabski bóg wojny czczony w Wołogoszczy i Hobolinie;

Jaryło pn
Jarilo
(mitologia słowiańska) słowiańskie bóstwo płodności i wiosny;

Jasina pn
Jasiňa
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położona w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego nad Czarną Cisą;

Jasna Góra ˈjasna ˈɡura pn
Jasná Hora
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie sanktuarium i kompleks klasztorny paulinów w Częstochowie;

Jassy pn
Jasy
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Rumunii, w historycznej Mołdawii;

Jaunde jawnˈdɛ pn
Yaoundé
(geografia, geograficzny) stolica Kamerunu;

Jawaryn pn
Ráb
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Győr, miasto w północno-zachodnich Węgrzech;

Jaworzno jaˈvɔʒnɔ pn
Javořno
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie śląskim;

Jaworzynka n
Javořinka
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie śląskim, w gminie Istebna;

Jazd pn
Jazd
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie;

Jałta ˈjawta pn
Jalta
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jańskie Łaźnie pn
Janské Lázně
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju hradeckim, we wschodnich Karkonoszach;

Jegorjewsk pn
Jegorjevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, położone na południowy wschód od Moskwy;

Jejsk pn
Jejsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Azowskim;

Jelec pn
Jelec
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie lipieckim;

Jelenia Góra jɛˈlɛ̃ɲa ˈɡura pn
Hiršperk Jelení Hora
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Jemen
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jemenka jɛ̃ˈmɛ̃ŋka n
Jemenka
obywatelka Jemenu

Jemeńczyk jɛ̃ˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Jemenec
obywatel Jemenu

Jena ˈjɛ̃na pn
Jena
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą;

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
Jenisej
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Jenisejsk pn
Jenisejsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad Jenisejem;

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
Jeremjáš Jeremiáš
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jeremiaszowy possessiveAdjective
Jeremjášův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Jeremiasza

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Jeruzalém
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jerusłan pn
Jeruslan
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej (obwody saratowski i wołgogradzki), lewy dopływ Wołgi;

Jeruzalem jɛˈruzalɛ̃m pn
Jeruzalém
(podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny synonim nieba, miejsca przebywania z Bogiem w przyszłym życiu;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Jericho
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Jiří
imię męskie;

Jesse ˈjɛsːɛ pn
Jesse
(biblijny) postać biblijna;

Jessentuki pn
Jessentuki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Jezioro Bodeńskie pn
Bodamské jezero
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezioro Chantajskie pn
Chantajské jezero
(geografia, geograficzny) jezioro w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim;

Jezioro Czterech Kantonów pn
Lucernské jezero
(geografia, geograficzny) jezioro w środkowej części Szwajcarii, nad jego brzegami wznosi się miasto Lucerna;

Jezioro Genewskie pn
Ženevské jezero
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;

Jezioro Halsztackie pn
Halštatské jezero
(geografia, geograficzny) jezioro w kraju związkowym Górna Austria, przepływa przez nie rzeka Traun

Jezioro Kubieńskie pn
Kubenské jezero
(geografia, geograficzny) jezioro w europejskiej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim, na północ od Wołogdy;

Jezioro Nezyderskie pn
Neziderské jezero
(geografia, geograficzny) jezioro położone na granicy Austrii i Węgier;

Jezioro Szkoderskie pn
Skadarské jezero
(geografia, geograficzny) największe na Półwyspie Bałkańskim jezioro, położone na granicy Albanii i Czarnogóry;

Jezioro Trazymeńskie pn
Trasimenské jezero
(geografia, geograficzny) jezioro tektoniczne w środkowych Włoszech, w Umbrii;

Jezioro Tyberiadzkie pn
Tiberiadské jezero
(geografia, geograficzny) największe jezioro słodkowodne Izraela, położone na północy kraju w Galilei;

Jezioro Zuryskie pn
Curyšské jezero
(geografia, geograficzny) jezioro polodowcowe w Szwajcarii, położone w północno-wschodniej części kraju;

Jezus ˈjɛzus pn
Ježíš
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
Ježíš Kristus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Jiczyn ˈjit͡ʃɨ̃n pn
Jičín
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Joachim jɔˈaxʲĩm pn
Jáchym
imię męskie;

Joanna jɔˈãnːa pn
Jana Johana
imię żeńskie;

Joel ˈjɔɛl pn
Jóel
(biblijny) Księga Joela;
Jóel Joel
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jokasta jɔˈkasta pn
Iocaste
(astronomia, astronomiczny) księżyc Jowisza;
Iokasté
(mitologia grecka) królowa Teb, córka Menojkeusa i żona Lajosa, matka, potem żona Edypa;

Jokohama ˌjɔkɔˈxãma pn
Jokohama
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w środkowej części wyspy Honsiu w regionie Kantō;

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
Jonáš
imię męskie;

Jonatan jɔ̃ˈnatãn pn
Jonatán
imię męskie;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Jordán
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Jordánsko
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Joszkar-Oła pn
Joškar-Ola
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Mari El;

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Jupiter
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;

Jozafat pn
Jóšafat
imię męskie;

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
Jozue
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Juda ˈjuda pn
Juda
imię męskie; imię biblijne;
Judea Judsko
(administracja) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo na Bliskim Wschodzie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Judea, nazwa krainy;

Judasz pn
Jidáš
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;

Judea juˈdɛa pn
Judsko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;

Judyta juˈdɨta pn
Judita Jitka
imię żeńskie;

Jug pn
Jug
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na północy europejskiej części Rosji po połączeniu z Suchoną tworzy Dwinę;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Jugoslávie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Jugosłowianin ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn n
Jugoslávec
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii

Jugosłowianka n
Jugoslávka
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Jugosławii

Jukatan juˈkatãn pn
Yucatan
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowym Meksyku na półwyspie Jukatan (1.1);
(geografia, geograficzny) półwysep w Ameryce Środkowej;

Julia ˈjulʲja pn
Julie
imię żeńskie;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Julius Július
imię męskie;

Jura pn
Jura
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Burgundia-Franche-Comté;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuskojęzyczny kanton, w północno-zachodniej części Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) góry na granicy Francji i Szwajcarii, stanowiące północne odgałęzienie Alp;

Justyna juˈstɨ̃na pn
Justýna
imię żeńskie;

Jutlandia pn
Jutsko
(geografia, geograficzny) półwysep położony w Danii (większość) i Niemczech, oblany morzami Bałtyckim i Północnym i mający nasadę w okolicach Hamburga;

Józef ˈjuzɛf pn
Josef Jozef
imię męskie;

Józefowy possessiveAdjective
Josefův Jozefův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Józefa

Józefów juˈzɛfuf pn
Josefov
(geografia, geograficzny) (administracja) dzielnica stolicy Czech – Pragi;

Józek ˈjuzɛk pn
Pepík
(zdrobniale) od Józef

Jędrzej ˈjɛ̃nḍʒɛj pn
Ondřej
imię męskie;

KRLD ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ acronym
KLDR
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna;

Kabowerdenka n
Kapverďanka
(rzadki, rzadko używany) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obywatelka Republiki Zielonego Przylądka

Kabul ˈkabul pn
Kábul
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;

Kachetia pn
Kachetie
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi;

Kachowka pn
Kachovka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim;

Kacper ˈkat͡spɛr pn
Kašpar
imię męskie;

Kafarnaum pn
Kafarnaum
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;

Kain pn
Kain
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Káhira
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kajfasz pn
Kaifáš
(biblijny) nowotestamentowy arcykapłan;

Kalabria kaˈlabrʲja n
Kalábrie Calábrie
(geografia, geograficzny) (administracja) region w południowych Włoszech;

Kalabryjczyk n
Kalábrijec
mieszkaniec Kalabrii

Kalabryjka n
Kalábrijka
mieszkanka Kalabrii

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Kaledonie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją;

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
Kalifornie
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kalifornijczyk n
Kaliforňan
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalifornijka n
Kaliforňanka
mieszkanka Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kaliningrad pn
Kaliningrad
(geografia, geograficzny) (administracja) Królewiec, miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;

Kalinówka ka.liˈnuf.ka pn
Kalynivka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie winnickim;

Kalkuta kalˈkuta pn
Kalkata
(geografia, geograficzny) miasto w delcie Gangesu w północno-wschodnich Indiach, stolica stanu Bengal Zachodni;

Kalmar ˈkalmar pn
Kalmar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską;

Kalwaria pn
Kalvárie
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Kama pn
Kama
(geografia, geograficzny) (administracja) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi;

Kambodża kãmˈbɔd͡ʒa pn
Kambodža
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kamczatka kãmˈt͡ʃatka pn
Kamčatka
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Kamerun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kamieniec Podolski kaˈmjɛ.ɲɛt͡s pɔˈdɔl.ski pn
Kamenec Podolský
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie chmielnickim nad Smotryczem;

Kamionka Dnieprowska pn
Kamjanka-Dniprovska
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie zaporoskim;

Kampala kãmˈpala pn
Kampala
(geografia, geograficzny) stolica Ugandy;

Kampania kãmˈpãɲja pn
Kampánie
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;

Kampucza pn
Kampučia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) nazwa Kambodży w latach 1976–1989;

Kan pn
Kan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Kanada kãˈnada pn
Kanada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanał Korsykański pn
Korsický průliv
(geografia, geograficzny) cieśnina w zachodniej części Morza Śródziemnego oddzielająca Korsykę od archipelagu Wysp Toskańskich;

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
Suezský průplav
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;

Kandałaksza pn
Kandalakša
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części Rosji, w obwodzie murmańskim, port nad zatoką Kandałaksza (1.1);

Kaniów pn
Kaniv
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie czerkaskim, nad Zbiornikiem Kaniowskim na Dnieprze;

Kanossa pn
Canossa
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Kansas ˈkãw̃zas pn
Kansas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowej części Stanów Zjednoczonych;

Kantabria pn
Kantábrie
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Kapadocja pn
Kappadokie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kapitol kaˈpʲitɔl pn
Kapitol
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) siedziba Kongresu Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) wzgórze w Rzymie;

Kapsztad ˈkapʃtat pn
Kapské Město
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;

Kara-daria pn
Karadarja
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Narynem tworzy Syr-darię;

Karabach kaˈrabax pn
Karabach
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu;

Karaczajo-Czerkiesja pn
Karačajevsko-Čerkesko
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Karadż pn
Karadž
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs;

Karakałpacja pn
Karakalpakstán
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukusie;

Karbala pn
Karbalá
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej części Iraku, w pobliżu Eufratu;

Karel ˈkarɛl pn
Karel
imię męskie, odpowiednik polskiego imienia Karol

Karelia kaˈrɛlʲja pn
Karélie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii;

Kargopol pn
Kargopol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego, na lewym brzegu rzeki Onegi;

Karina kaˈrʲĩna pn
Karina
imię żeńskie;

Karkonosze ˌkarkɔ̃ˈnɔʃɛ pn
Krkonoše
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Sudetach;

Karlowe Wary karˈlɔvɛ ˈvarɨ pn
Karlovy Vary
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Karniów pn
Krnov
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Karol ˈkarɔl pn
Karel
imię męskie;

Karolina ˌkarɔˈlʲĩna pn
Karolína
imię żeńskie;

Karolina Południowa pn
Jižní Karolína
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karolina Północna pn
Severní Karolína
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Karpaty
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Karpaty Austriacko-Morawskie pn
Jihomoravské Karpaty
(geografia, geograficzny) pasmo górskie położone w Zewnętrznych Karpatach Zachodnich, na granicy Austrii z Czechami;

Karpaty Południowe pn
Jižní Karpaty
(geografia, geograficzny) część Karpat położona na terenie Rumunii, rozciągająca się od przełęczy Predeal na wschodzie, po przełom Żelaznej Bramy na zachodzie;

Karpaty Zachodnie pn
Západní Karpaty
(geografia, geograficzny) prowincja fizycznogeograficzna i pasmo górskie stanowiące zachodnią część Karpat;

Kartagina ˌkartaˈɟĩna pn
Kartágo
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu

Kartlia pn
Kartli
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna kraina we wschodniej Gruzji;

Karwina pn
Karvinná
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna polska wieś na Zaolziu
Karviná
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i powiat w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, na Śląsku Cieszyńskim;

Karyntia pn
Korutany Korutansko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii

Karłowice pn
Sremské Karlovice
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miasto w autonomicznej prowincji Wojwodina w Serbii;

Kas pn
Kas
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Kasandra kaˈsãndra pn
Kassandra Kasandra
(mitologia grecka) wieszczka (m.in. przepowiedziała upadek Troi) i królewna trojańska, córka Priama i Hekuby;

Kasia ˈkaɕa pn
Káťa
(zdrobniale) imię żeńskie Katarzyna

Kastylia pn
Kastilie
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii;

Kastylijczyk n
Kastilec
mieszkaniec Kastylii

Kastylijka n
Kastilka
mieszkanka Kastylii

Kaszka-daria pn
Kaškadarja
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Uzbekistanie;

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
Kašmír
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim

Kaszyn pn
Kašin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie twerskim;

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Katalánsko
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katalonka n
Katalánka
osoba płci żeńskiej narodowości katalońskiej, mieszkanka Katalonii

Katania pn
Katánie
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;

Katar ˈkatar pn
Katar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
Kateřina
imię żeńskie;

Katmandu katˈmãndu pn
Káthmándú
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu;

Katowice ˌkatɔˈvʲit͡sɛ pn
Katovice
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego;

Katuń pn
Katuň
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, łącząc się z Biją tworzy Ob;

Katyń ˈkatɨ̃ɲ pn
Katyň
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim;

Kaukaz ˈkawkas pn
Kavkaz
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;

Kazach ˈkazax n
Kazach
osoba narodowości kazachskiej;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Kazachstán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kazanka pn
Kazanka
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, lewy dopływ Wołgi;

Kazimierz kaˈʑĩmʲjɛʃ pn
Kazimír
imię męskie;

Kazwin pn
Kazvín
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kałmucja pn
Kalmycko
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Kałmuk n
Kalmyk
(etnografia, etnograficzny) członek ludu z grupy ojrackiej zamieszkującego Kałmucję;

Kaługa pn
Kaluga
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, położone nad Oką, na południowy zachód od Moskwy, stolica obwodu kałuskiego;

Kałusz ˈka.wuʂ pn
Kaluš
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Kefas pn
Kéfas
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Kem pn
Kem
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Republice Karelii, uchodzi do Morza Białego;

Kemerowo pn
Kemerovo
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Keňa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kercz pn
Kerč
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;

Keresz pn
Kriš
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy;

Kerman pn
Kermán
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kermanszah pn
Kermánšáh
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu;

Kietrz cɛṭʃ pn
Ketř
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim;

Kigali ciˈɡalʲi pn
Kigali
(geografia, geograficzny) stolica Rwandy;

Kijów ˈcijuf pn
Kyjev
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

Kineszma pn
Kiněšma
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie iwanowskim, nad Wołgą;

King Kong pn
King Kong
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kingisepp pn
Kingisepp
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługa;

Kingston ˈcĩŋkstɔ̃n pn
Kingston
(geografia, geograficzny) stolica Jamajki;

Kingstown pn
Kingstown
(geografia, geograficzny) stolica Saint Vincent i Grenadynów;

Kinszasa cĩw̃ˈʃasa pn
Kinshasa
(geografia, geograficzny) stolica Demokratycznej Republiki Konga;

Kira ˈcira pn
Kira Kyra
imię żeńskie;

Kirenga pn
Kirenga
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Kyrgyzstán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kirgizka cirʲˈɟiska n
Kyrgyzka
obywatelka Kirgistanu

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Kiribati
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kirkuk pn
Kirkúk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie;

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
Kišiněv
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;

Kiusiu ˈcüɕu pn
Kjúšú
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, trzecia pod względem wielkości wyspa Japonii;

Klakier pn
Azrael
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kocur komiksowego i filmowego Gargamela;

Klara ˈklara pn
Klára
imię żeńskie;

Klaźma pn
Kljazma
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Klemens ˈklɛ̃mɛ̃w̃s pn
Klement Kliment
imię męskie;

Kleopatra ˌklɛɔˈpatra pn
Kleopatra
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 216, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1880 r.;
(mitologia grecka) córka Idasa i Marpessy oraz żona Meleagra;
(mitologia grecka) królowa Tracji; córka Boreasza i Orejtyi oraz żona Fineusa;
imię żeńskie;

Klin pn
Klin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Klińce pn
Klincy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie briańskim, położone nad Turosną;

Klotylda klɔˈtɨlda pn
Chrodechilda
imię żeńskie;

Kluż-Napoka pn
Kluž
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w północno-zachodnim Siedmiogrodzie;

Knin pn
Knin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji;

Kobuleti pn
Kobuleti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Gruzji, w Adżarii, nad Morzem Czarnym;

Kobyłecka Polana pn
Kobylecka Poljana
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego Ukrainy;

Kodori pn
Kodori
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Gruzji uchodząca do Morza Czarnego;

Kolchida pn
Kolchida
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji;

Kolombo kɔˈlɔ̃mbɔ pn
Kolombo
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Kolín nad Rýnem Kolín
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Kolumbus
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumban pn
Kolumbán
imię męskie;

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Kolumbie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
Britská Kolumbie
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Kom pn
Qom
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, w ostanie Kom;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Komory
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Komsomoł n
Komsomol
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991;

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
Conakry
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei;

Koncze-daria pn
Končedarja
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, w regionie Sinciang, na skraju Kotliny Kaszgarskiej;

Konda pn
Konda
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Irtysza;

Konfederacja Szwajcarska pn
Švýcarská konfederace
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;

Konfucjusz pn
Konfucius
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Kongo
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Afryce;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kongresówka ˌkɔ̃ŋɡrɛˈsufka pn
Kongresovka
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) Królestwo Polskie (kongresowe), utworzone na kongresie wiedeńskim;

Koniaków pn
Koňákov
(geografia, geograficzny) część Czeskiego Cieszyna, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach;

Konrad ˈkɔ̃nrat pn
Konrád
imię męskie;

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnt͡sʲja pn
Konstancie
imię żeńskie;
Kostnice
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Konstantynówka pn
Kosťantynivka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodniej Ukrainie, położone w obwodzie donieckim;

Kopciuszek pn
Popelka
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Kodaň
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Kopernik kɔˈpɛrʲɲik pn
Koperník
(astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów na powierzchni Księżyca;
(astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów na powierzchni Marsa;

Koran ˈkɔrãn pn
Korán
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Korea kɔˈrɛa pn
Korea
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa;
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Jižní Korea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔt͡sna pn
Severní Korea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Koreanka ˌkɔrɛˈãŋka n
Korejka
obywatelka Korei Południowej lub Korei Północnej; kobieta narodowości koreańskiej

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇t͡ʃɨk n
Korejec
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna pn
Korejská lidově demokratická republika
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;

Koror ˈkɔrɔr pn
Koror
(geografia, geograficzny) stolica Palau

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Korsika
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korsykanin n
Korsičan
mieszkaniec Korsyki

Korsykanka n
Korsičanka
mieszkanka Korsyki

Korynt pn
Korint
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Kos kɔs pn
Kós
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;

Kosma ˈkɔsma pn
Kosma
imię męskie;

Kosowe Pole pn
Kosovo Polje
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Kosowie, położone na południowy zachód od Prisztiny, w kotlinie Kosowe Pole (1.2);

Kosowianka n
Kosovanka
obywatelka Kosowa

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Kostarika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Koszyce kɔˈʃɨt͡sɛ pn
Košice
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji;

Kotuj pn
Kotuj
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, po połączeniu z Chetą tworzy Chatangę;

Kowadło kɔˈvadwɔ pn
Kovadlina
(geografia, geograficzny) szczyt na południowym krańcu Gór Złotych;

Kowno pn
Kaunas
(geografia, geograficzny) drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;

Kowrow pn
Kovrov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim, nad Klaźmą;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛt͡s n
Kozoroh
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Koziorożca (1.2)

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛt͡s pn
Kozoroh
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Koła pn
Kola
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w obwodzie murmańskim, na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Zatoki Kolskiej Morza Barentsa w odległości;

Kołomna pn
Kolomna
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Oką, przy ujściu rzeki Moskwy;

Kołomyja pn
Kolomyja
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Prutem;

Kołyma pn
Kolyma
(geografia, geograficzny) rzeka na wschodzie Federacji Rosyjskiej w Jakucji;

Kościół ˈkɔɕt͡ɕuw pn
církev
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna;
náboženská společnost
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii

Kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Kraňsko
(geografia, geograficzny) region historyczno-etnograficzny Słowenii;

Kraj Sudetów ˈkraj suˈdɛtuf pn
Sudety Sudetsko Sudetská země pohraniční území
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich;

Krajowa pn
Krajova
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, historyczna stolica regionu Oltenia;

Kraków ˈkrakuf pn
Krakov
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krapkowice ˌkrapkɔˈvʲit͡sɛ pn
Krapkovice
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie opolskim;

Krasnodar pn
Krasnodar
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnoturjinsk pn
Krasnoturjinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu;

Kreta ˈkrɛta pn
Kréta
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Kretenka krɛˈtɛ̃nka n
Kréťanka
mieszkanka Krety

Kreteńczyk krɛˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Kréťan
mieszkaniec Krety

Kriszana pn
Krišana
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Rumunii i wschodnich Węgrzech;

Krnów pn
Krnov
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Kromieryż pn
Kroměříž
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, na historycznych Morawach, w kraju zlińskim;

Kronsztad pn
Kronštadt
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, port morski położony na wyspie Kotlin w Zatoce Fińskiej;

Kropotkin pn
Kropotkin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem;

Krym krɨ̃m pn
Krym
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
Kryšpín
imię męskie;

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
Kristián
imię męskie;

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
Kristýna
imię żeńskie;

Krystynopol pn
Červonohrad
(geografia, geograficzny) Czerwonogród (egzonim wariantowy);

Krzeszów ˈkʃɛʃuf pn
Křešov
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Kryštof
imię męskie;

Krzysztofowy possessiveAdjective
Kryštofův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Krzysztofa

Królestwo Belgii pn
Belgické království
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii

Królestwo Danii pn
Dánské království
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa państwa duńskiego, tworzonego przez Danię właściwą, Grenlandię oraz Wyspy Owcze;

Królestwo Szwecji kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛt͡sʲji pn
Švédské království
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej

Królewiec kruˈlɛ.vjɛt͡s pn
Královec
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;

Ksenia ˈksɛ̃ɲja pn
Xenie
imię żeńskie;

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s pn
Měsíc
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Kuala Lumpur pn
Kuala Lumpur
(geografia, geograficzny) stolica Malezji;

Kuba ˈkuba pn
Kuba
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;

Kubanka kuˈbãŋka n
Kubánka
obywatelka Kuby

Kubań pn
Kubáň
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia;

Kubańczyk kuˈbãj̃n͇t͡ʃɨk n
Kubánec
obywatel Kuby

Kudymkar pn
Kudymkar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji europejskiej, w Kraju Permskim;

Kuma pn
Kuma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji płynąca we wschodniej części Przedkaukazia;

Kunduz pn
Kundúz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej części Afganistanu;

Kungur pn
Kungur
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, siedziba administracyjna rejonu kungurskiego;

Kura pn
Kura
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez Turcję, Gruzję i Azerbejdżan, uchodzi małą deltą do Morza Kaspijskiego;

Kurejka pn
Kurejka
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Kursk pn
Kursk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku;

Kurytyba pn
Curitiba
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Kuvajt
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kwiatosław kfʲjaˈtɔswaf pn
Květoslav
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Kwiatosława ˌkfʲjatɔˈswava pn
Květoslava
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kwieta pn
Květa
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kwietosława ˌkfʲjɛtɔˈswava pn
Květoslava
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kłajpeda pn
Klaipéda
(geografia, geograficzny) miasto na wybrzeżu Morza Bałtyckiego, w zachodniej części Litwy, u ujścia rzeki Dangi do Zalewu Kurońskiego;

Kłodzko ˈkwɔt͡skɔ pn
Kladsko
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w Polsce w województwie dolnośląskim;

Kłuszyno pn
Klušino
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, miejsce bitwy w 1610 roku;

LGBT acronym
LGBT
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;

La Manche pn
Lamanšský průliv
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

La Paz pn
La Paz
(geografia, geograficzny) (administracja) konstytucyjna stolica Boliwii;

Laon pn
Laon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;

Laos ˈlaɔs pn
Laos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
Laponsko
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;

Laponka n
Laponka
mieszkanka Laponii

Laramidia pn
Laramidie
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) kontynent istniejący w późnej kredzie, 98-65 mln lat temu, który obejmował tereny stanowiące współcześnie zachód Ameryki Północnej;

Larnaka pn
Larnaka
(geografia, geograficzny) miasto portowe na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru;

Las Bawarski pn
Bavorský les
(geografia, geograficzny) zalesiony region niskich gór w Bawarii, w Niemczech;

Las Bregencki pn
Bregenzský les
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Północnych Alp Wapiennych, od zachodu graniczy z Renem, od wschodu z Alpami Algawskimi;

Laszczyzna n
Lašsko
(geografia, geograficzny) region etniczny w Morawach i na Śląsku w Czechach

Latakia pn
Latákie
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Lateran pn
Laterán
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) zespół pałacowo-kościelny w Rzymie;

Lazyka pn
Lazika
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i królestwo istniejące w zachodniej części współczesnej Gruzji;

Lech lɛx pn
Lech
(mitologia słowiańska) legendarny założyciel państwa polskiego;

Leda ˈlɛda pn
Leda
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 38;
Léda
(mitologia grecka) królewna etolska i królowa spartańska, żona Tyndareosa i kochanka Zeusa oraz matka Kastora, Polideukesa, Heleny i Klitajmestry;

Legnica lɛɟˈɲit͡sa pn
Lehnice
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Polsce;

Lejda pn
Leiden
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Lena ˈlɛ̃na pn
Lenka
imię żeńskie;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Leningrad
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Leontyna pn
Leontýna
imię żeńskie;

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
Leopold
imię męskie;

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Lesotho
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lew lɛf n
Lev
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Lwa (1.2)

Lew lɛf pn
Lev
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Lewant ˈlɛvãnt pn
Levanta
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska);

Lewi pn
Lévi
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów;

Liban ˈlʲibãn pn
Libanon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;

Liberec lʲiˈbɛrɛt͡s pn
Liberec
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Libérie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Liberiusz pn
Libor
imię męskie;

Libia ˈlʲibʲja pn
Libye
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libreville pn
Libreville
(geografia, geograficzny) stolica Gabonu;

Licja pn
Lýkie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią;

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Lichtenštejnsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Lille pn
Lille
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;

Lilongwe pn
Lilongwe
(geografia, geograficzny) stolica Malawi;

Lima ˈlʲĩma pn
Lima
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;

Limassol pn
Lemesos
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym;

Linux pn
Linux
(informatyka, informatyczny) każdy system operacyjny z rodziny systemów zapoczątkowanej w latach 90. XX w. przez Linusa Torvaldsa i opartych na stworzonym przez niego jądrze;

Linz pn
Linec
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria;

Lipsk lʲipsk pn
Lipsko
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Litawa pn
Litava
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii i na Węgrzech, prawy dopływ Dunaju, historyczna granica między Austrią a Węgrami;

Litomierzyce ˌlʲitɔ̃mʲjɛˈʒɨt͡sɛ pn
Litoměřice
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Litwa ˈlʲitfa pn
Litva
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Litwa Mniejsza pn
Malá Litva Pruská Litva
(geografia, geograficzny) litewski region etnograficzny, znajdujący się w większości na terenie Rosji a częściowo także i w obecnej Litwie i Polsce;

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
Litevec
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy

Litwinka lʲitˈfʲĩŋka n
Litevka
kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy

Livorno pn
Livorno
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, położone na wybrzeżu Morza Liguryjskiego, stolica prowincji Livorno (1.2);

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Lisabon
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Loara lɔˈara pn
Loira
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Locarno pn
Locarno
(geografia, geograficzny) (administracja) szwajcarskie miasto w kantonie Ticino;

Lolek pn
Karlík
(zdrobniale) od: Karol

Lombardczyk lɔ̃mˈbarṭt͡ʃɨk n
Lombarďan
mieszkaniec Lombardii, osoba płci męskiej pochodząca z Lombardii

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Lombardie
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Lombardka lɔ̃mˈbartka n
Lombarďanka
mieszkanka Lombardii, osoba płci żeńskiej pochodząca z Lombardii

Lomé pn
Lomé
(geografia, geograficzny) stolica Togo;

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Londýn
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Los Angeles pn
Los Angeles Město Andělů
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia;

Lotar pn
Lothar
imię męskie;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Lotrinsko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lourdes pn
Lurdy
(geografia, geograficzny) miejscowość i ośrodek kultu maryjnego we Francji;

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Lausanne
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Luanda luˈ<sup>w</sup>ãnda pn
Luanda
(geografia, geograficzny) stolica Angoli;

Lubiercy pn
Ljubercy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Lublana luˈblãna pn
Lublaň
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii;

Lublin ˈlublʲĩn pn
Lublin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Lubelszczyzny i województwa lubelskiego;

Lubomir pn
Lubomír
imię męskie

Lucerna luˈt͡sɛrna pn
Lucern Luzern
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów;

Lucjusz ˈlut͡sʲjuʃ pn
Lucius
imię męskie;

Ludmiła ludˈmʲiwa pn
Ludmila
imię żeńskie;

Ludwik ˈludvʲik pn
Ludvík
imię męskie;

Lukka pn
Lucca
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Lukka (1.2);

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Lucemburk Lucembursko
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1);
Lucembursko Lucemburk
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Luna ˈlũna pn
Luna
(mitologia rzymska) bogini księżyca, utożsamiana z grecką Selene;

Lusaka luˈsaka pn
Lusaka
(geografia, geograficzny) stolica Zambii;

Lutnia ˈlutʲɲa pn
Lyra
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Luzytania pn
Lusitánie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Lvov
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Lyon
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
MAAE
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;

MFW ɛ̃m‿ɛv‿ˈːu acronym
MMF
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Międzynarodowy Fundusz Walutowy;

MSM acronym
MSM
= (chemia, chemiczny) (spożywczy) metylosulfonylometan
= (seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna mający kontakty seksualne z mężczyznami;

MSZ ɛ̃m‿ɛz‿ˈːɛt acronym
MZV
= Ministerstwo Spraw Zagranicznych;

Macedonia ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲja pn
Makedonie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Macedonia Północna ma.t͡sɛˈdɔ.ɲa puwˈnɔt͡s.na pn
Severní Makedonie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;

Macedończyk ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Makedonec
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba narodowości macedońskiej, obywatel lub mieszkaniec Macedonii Północnej;

Maciej ˈmat͡ɕɛ̇j pn
Matěj
imię męskie;

Maciejowy possessiveAdjective
Matějův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Macieja

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagaskar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Madera maˈdɛra pn
Madeira
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka;

Madryt ˈmadrɨt pn
Madrid
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
Magdaléna Magdalena
imię żeńskie;

Magdeburg maɡˈdɛburk pn
Magdeburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Maghreb ˈmaɡrɛp pn
Maghreb
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;

Majorka pn
Mallorca
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;

Majorkanin n
Mallorčan
mieszkaniec Majorki; osoba z tej wyspy

Majorkanka n
Mallorčanka
mieszkanka Majorki; kobieta z tej wyspy

Majuro maˈd͡ʒurɔ pn
Majuro
(geografia, geograficzny) stolica Wysp Marshalla;

Makaronezja pn
Makaronézie
(geografia, geograficzny) zbiorcza nazwa wulkanicznych wysp położonych na północno-wschodnim Atlantyku u wybrzeży Europy i Afryki;

Makarska pn
Makarska
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Chorwacji nad Morzem Adriatyckim;

Maksencjusz pn
Maxentius
imię męskie;

Maksymilian ˌmaksɨ̃ˈmʲilʲjãn pn
Maxmilián
imię męskie;

Malabo maˈlabɔ pn
Malabo
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Równikowej;

Malachiasz pn
Malachiáš
(biblijny) imię męskie;

Malawi maˈlavʲi pn
Malawi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Male ˈmalɛ pn
Male
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów;

Malediwczyk ˌmalɛˈdʲift͡ʃɨk n
Maledivan Maledivec
obywatel Malediwów

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Maledivy
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Malajsie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Malgasz pn
Malgaš
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Madagaskaru

Mali ˈmalʲi pn
Mali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malmö ˈmalmɛ pn
Malmö
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;

Malta ˈmalta pn
Malta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Malwina malˈvʲĩna pn
Malvina Malvína
imię żeńskie o literackim pochodzeniu;

Mama ˈmãma pn
Mama
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; lewy dopływ Witimu;

Managua ˌmãnaˈɡu<sup>w</sup>a pn
Managua
(geografia, geograficzny) stolica Nikaragui;

Manama mãˈnãma pn
Manáma
(geografia, geograficzny) stolica Bahrajnu;

Mandżuria mãn͇ˈd͡ʒurʲja pn
Mandžusko
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manhattan mãnˈxatãn pn
Manhattan
(geografia, geograficzny) najmniejszy, a zarazem najgęściej zaludniony okręg Nowego Jorku, położony na wyspie o tej samej nazwie;

Manila mãˈɲila pn
Manila
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;

Mannheim pn
Mannheim
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Mantua pn
Mantova
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii; stolica prowincji Mantua (1.2);

Maputo maˈputɔ pn
Maputo
(geografia, geograficzny) stolica Mozambiku;

Marcel pn
Marcel
imię męskie;

Marcela pn
Marcela
imię żeńskie

Marceli marˈt͡sɛlʲi pn
Marcel
imię męskie;

Marcha pn
Marcha
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluja;

Marche pn
Anconská Marka
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii
Marche
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;

Marcin ˈmarʲt͡ɕĩn pn
Martin
imię męskie;

Marcinowy possessiveAdjective
Martinův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Marcina

Marek ˈmarɛk pn
Marek
imię męskie;

Maria ˈmarʲja pn
Marie
imię żeńskie;

Mariany pn
Mariany
(geografia, geograficzny) archipelag wysp wulkanicznych w Mikronezji, położony w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego, na południowy wschód od Japonii;

Mariańskie Łaźnie pn
Mariánské Lázně
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju karlowarskim;

Maribor pn
Maribor
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Słowenii, położone na północnym wschodzie kraju, nad Drawą;

Marica pn
Marica
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji, uchodzi do Morza Egejskiego;

Mariusz ˈmarʲjuʃ pn
Marius
imię męskie;

Marna ˈmarna pn
Marna
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji, prawy dopływ Sekwany;

Marneuli pn
Marneuli
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Gruzji, w regionie Dolna Kartlia;

Maroko maˈrɔkɔ pn
Maroko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
Marrákeš
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;

Mars mars pn
Mars
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Marsjanin marˈsʲjä̃ɲĩn n
Marťan
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Marsa

Marsjanka marˈsʲjãŋka n
Marťanka
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Marsa

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Marseille
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Marsylianka ˌmarsɨˈlʲjãnka pn
Marseillaisa
francuska pieśń rewolucyjna, dziś hymn Francji;

Marta ˈmarta pn
Marta
imię żeńskie;

Martyna pn
Martina
imię żeńskie;

Marusza pn
Maroš
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Rumunii i w południowo-wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy;

Maryja maˈrɨja pn
Marie
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;

Maseru maˈsɛru pn
Maseru
(geografia, geograficzny) stolica Lesotho;

Maskat ˈmaskat pn
Maskat
(geografia, geograficzny) stolica Omanu;

Masyw Centralny pn
Centrální masív Francouzské středohoří
(geografia, geograficzny) wyżynno-górska kraina w środkowej i południowej Francji;

Masyw Mont Blanc pn
Montblanský masiv
(geografia, geograficzny) masyw górski w paśmie Alp Graickich, na pograniczu Szwajcarii, Francji i Włoch;

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Matouš Matěj
imię męskie;

Mateuszowy possessiveAdjective
Matoušův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Mateusza

Matka Boża pn
Matka Boží
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Matki Boskiej Gromnicznej n
Hromnice
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Ofiarowanie Pańskie

Matuzal n
Metuzalém
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Matuzalem n
Metuzalém
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Matylda maˈtɨlda pn
Matylda
imię żeńskie;

Maur mawr n
Maur
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Mauritánie Mauretánie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Mauricius
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Maurycy mawˈrɨt͡sɨ pn
Mořic
imię męskie;

Mazar-i Szarif pn
Mazár-e Šaríf
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Afganistanie;

Mazury pn
Mazury
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny i geograficzny w północno-wschodniej Polsce;

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa pn
Malý medvěd
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
Markéta
imię żeńskie;

Małopolska ˌmawɔˈpɔlska pn
Malopolsko
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski;

Mały Jenisej pn
Malý Jenisej
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;

Mały Lew ˈmawɨ ˈlɛf pn
Malý lev
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Mały Uzeń pn
Malý Uzeň
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka we wschodniej Rosji przeduralskiej i w północno-zachodnim Kazachstanie;

Mały Zab pn
Malý Zab
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na terenie Iranu i Iraku, lewy dopływ Tygrysu;

Mbabane mbaˈbãnɛ pn
Mbabane
(geografia, geograficzny) stolica Eswatini;

Mccheta pn
Mccheta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia;

Mccheta-Mtianetia pn
Mccheta-Mtianetie
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny w północnej Gruzji, ze stolicą w Mcchecie;

Medard ˈmɛdart pn
Medard
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Medardowy possessiveAdjective
Medardův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Medarda

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Milán
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Megrelia pn
Samegrelo
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym;

Megrelia-Górna Swanetia pn
Samegrelo-Horní Svanetie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Meklemburgia pn
Meklenbursko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, położona nad Bałtykiem, pomiędzy rzekami Łabą a Recknitz;

Meklemburgia-Pomorze Przednie pn
Meklenbursko-Přední Pomořansko
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Mexiko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Meksykanin ˌmɛksɨˈkãɲĩn n
Mexičan
obywatel Meksyku

Meksykanka ˌmɛksɨˈkãnka n
Mexičanka
obywatelka Meksyku

Melchior ˈmɛlxʲjɔr pn
Melichar
imię męskie;

Melchizedek pn
Melchisedech Malkísedek
(biblijny) imię męskie;

Meluzyna pn
Meluzína
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) postać z literatury średniowiecznej i mitów, pół-kobieta, pół-ryba;

Memfis ˈmɛ̃w̃fʲis pn
Memfis Mennofer
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu;

Men mɛ̃n pn
Mohan
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech;

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Merkur
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Mesjasz pn
Mesiáš
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Mesyna pn
Messina
(geografia, geograficzny) miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;

Metody mɛˈtɔdɨ pn
Metoděj Metod Metud
imię męskie;

Metuszelach n
Metuzalém
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Mezoameryka pn
Mezoamerika
(historia, historyczny, historycznie) (archeologia, archeologiczny) (antropologia, antropologiczny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;

Miami maˈjãmʲi pn
Miami
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Miass pn
Miass
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji prawy dopływ Isetu, przepływa przez Baszkirię oraz obwody czelabiński i kurgański;

Michalina ˌmʲixaˈlʲĩna pn
Michaela Michala
imię żeńskie;

Michał ˈmʲixaw pn
Michal
imię męskie;

Michałkowice pn
Michálkovice
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Branice;

Michałowy possessiveAdjective
Michalův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Michała

Micheasz pn
Micheáš
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Michigan ˈmʲi<sup>j</sup>t͡ʃʲiɡɛ̃n pn
Michigan
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;

Mieczysław mʲjɛˈt͡ʃɨswaf pn
Mečislav
imię męskie;

Mieczysława ˌmʲjɛt͡ʃɨˈswava pn
Mečislava
imię żeńskie;

Miedwiedica pn
Medvedica
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) lewy dopływ Donu mający swe źródła w obwodzie saratowskim;

Mielnik pn
Mělník
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju środkowoczeskim;

Mieszko ˈmʲjɛʃkɔ pn
Měšek
imię męskie;

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
Mikuláš
imię męskie;

Mikołajek pn
Mikulášek
(zdrobniale) od Mikołaj

Mikołajowy possessiveAdjective
Mikulášův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Mikołaja

Mikołów mʲiˈkɔwuf pn
Mikulov
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie mikołowskim;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Mikronésie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;

Milena mʲiˈlɛ̃na pn
Milena
imię żeńskie;

Milet pn
Milét
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Mineralne Wody pn
Miněralnyje Vody
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Minerwa mʲĩˈnɛrva pn
Minerva
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną;

Minos ˈmʲĩnɔs pn
Minos Minós
(mitologia grecka) król i prawodawca Krety; sędzia zmarłych w Hadesie; syn Zeusa i Europy oraz brat Radamantysa i Sarpedona; mąż Pazyfae oraz ojciec Ariadny i Fedry;

Miranda mʲiˈrãnda pn
Miranda
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
imię żeńskie;

Mirosław mʲiˈrɔswaf pn
Miroslav
imię męskie;

Mirosława ˌmʲirɔˈswava pn
Miroslava
imię żeńskie;

Missisipi ˌmʲisʲiˈsʲipʲi pn
Mississippi
(geografia, geograficzny) rzeka w USA;
(geografia, geograficzny) stan w południowej części Stanów Zjednoczonych;

Miszkolc pn
Miškovec
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Węgier;

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔva ːˈɡɛ̃nt͡sʲja ɛ̃ˈnɛrʲɟji ˌatɔ̃ˈmɔvɛj n
Mezinárodní agentura pro atomovou energii
organizacja międzynarodowa pracująca na rzecz bezpiecznego i pokojowego wykorzystania energii jądrowej;

Międzynarodowy Dzień Kobiet ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt pn
Mezinárodní den žen
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet;

Międzyrzec Podlaski mʲjɛ̃nˈd͡zɨʒɛt͡s pɔdˈlasʲci pn
Podleské Meziříčí
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Miłosz ˈmʲiwɔʃ pn
Miloš
imię męskie;

Miłosław mʲiˈwɔswaf pn
Miloslav
imię męskie

Miłosława pn
Miloslava
imię żeńskie;

Mińsk mʲĩj̃sk pn
Minsk
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;

Miśnia ˈmʲiɕɲa pn
Míšeň
(geografia, geograficzny) miasto w Saksonii;

Mnisztwo pn
Mníšek
(geografia, geograficzny) część miasta Cieszyna;

Modena mɔˈdɛ̃na pn
Modena
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Mogadiszu ˌmɔɡaˈdʲiʃu pn
Mogadišu
(geografia, geograficzny) stolica Somalii;

Moguncja mɔˈɡũnt͡sʲja pn
Mohuč
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;

Mohacz pn
Moháč
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Węgrzech, nad Dunajem;

Mohikanin n
Mohykán
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Mojmir ˈmɔjmʲir pn
Mojmír
imię męskie;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Mojžíš
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Mokosz ˈmɔkɔʃ pn
Mokoš
(mitologia słowiańska) bogini słowiańska, interpretowana jako bogini płodności, wód i ziemi, słowiańska Bogini Matka;

Mokoszy mɔˈkɔʃɨ adj
Mokošin
(mitologia słowiańska) związany z Mokoszą, pochodzący od Mokoszy

Moksza pn
Mokša
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Oki;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Mnichov
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Monako
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Mongolsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Moniczka pn
Monička
(zdrobniale) imię żeńskie Monika

Monika mɔ̃ˈɲika pn
Monika
imię żeńskie;

Monrovia mɔ̃nˈrɔvʲja pn
Monrovia
(geografia, geograficzny) stolica Liberii;

Montevideo ˌmɔ̃ntɛvʲiˈdɛɔ pn
Montevideo
(geografia, geograficzny) stolica Urugwaju;

Montpellier pn
Montpellier
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Francji, w regionie Oksytania;

Morawa mɔˈrava pn
Morava
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Europie, lewy dopływ Dunaju;

Morawa Południowa pn
Jižní Morava
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, łącząc się z Morawą Zachodnią w środkowej Serbii, tworzy Morawę;

Morawa Zachodnia pn
Západní Morava
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, łącząc się z Morawą Południową tworzy Morawę;

Morawica pn
Moravice
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodnich Czechach, prawy dopływ Opawy

Morawskie Budziejowice pn
Moravské Budějovice
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w południowo-zachodniej części Moraw;

Morawy mɔˈravɨ pn
Morava
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Morfeus
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;

Moroni mɔˈrɔ̃ɲi pn
Moroni
(geografia, geograficzny) stolica Komorów;

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨt͡sʲcɛ pn
Jaderské moře
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Alborańskie pn
Alboránské moře
(geografia, geograficzny) akwen w zachodniej części Morza Śródziemnego, oddzielający północne wybrzeże Afryki od południowego wybrzeża Półwyspu Iberyjskiego;

Morze Andamańskie pn
Andamanské moře
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone w części północno-wschodniej Oceanu Indyjskiego na południowy wschód od Zatoki Bengalskiej, pomiędzy Półwyspem Indochińskim a wyspami: Nikobarami, Andamanami i Sumatrą;

Morze Balearskie pn
Baleárské moře
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨt͡sʲcɛ pn
Baltské moře
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Beringa pn
Beringovo moře
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
Bílé moře
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Celtyckie pn
Keltské moře
(geografia, geograficzny) morze otwarte w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, pomiędzy Irlandią a Półwyspem Kornwalijskim;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈt͡ʃarnɛ pn
Černé moře
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ t͡ʃɛrˈvɔ̃nɛ pn
Rudé moře
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką a Półwyspem Arabskim;

Morze Czukockie pn
Čukotské moře
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ pn
Egejské moře
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Grenlandzkie pn
Grónské moře
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce pomiędzy Grenlandią na zachodzie, Islandią na południu a Spitsbergenem i Wyspą Niedźwiedzią na wschodzie;

Morze Japońskie pn
Japonské moře
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Karskie pn
Karské moře
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego u północnych wybrzeży Azji, między wyspami Nowej Ziemi i archipelagami Ziemi Franciszka Józefa i Ziemi Północnej;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
Kaspické moře
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
Mrtvé moře
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Peczorskie pn
Pečorské moře
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone na południe od Nowej Ziemi;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔt͡snɛ pn
Severní moře
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Szkockie pn
Skotské moře
(geografia, geograficzny) morze u zachodnich wybrzeży Szkocji i północnych wybrzeży Irlandii;

Morze Trackie pn
Thrácké moře
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji;

Morze Wschodniosyberyjskie pn
Východosibiřské moře
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Středozemní moře
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Moskal n
moskal
(dawniej, dawny) Rosjanin

Moskwa ˈmɔskfa pn
Moskva
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Oki;
(potocznie, potoczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władze Rosji

Mostar ˈmɔstar pn
Mostar
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:

Mosul pn
Mosul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem;

Mount Everest pn
Mount Everest
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Mowgli pn
Mauglí
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, bohater serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Mosambik Mozambik
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Moldavsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mołoga pn
Mologa
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi mający swe źródła na wzgórzach Wałdaj w obwodzie twerskim;

Msta pn
Msta
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie obwodów nowogrodzkiego i twerskiego, uchodzi do jeziora Ilmen;

Mukaczewo pn
Mukačevo
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

Mulda pn
Mulda
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, lewostronny dopływ Łaby;

Muna pn
Muna
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Leny;

Murom pn
Murom
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie włodzimierskim, nad Oką;

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
černoch negr
(etnografia, etnograficzny) niekiedy uważane za (obraźliwie) człowiek czarnoskóry

Myanmar pn
Myanmar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Mykeny mɨˈkɛ̃nɨ pn
Mykény
(starożytność) starożytna grecka polis w północno-wschodniej części Peloponezu;

Mykeńczyk n
Mykéňan
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Myken

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
Myšák Mickey
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya;

Mysłowice ˌmɨswɔˈvʲit͡sɛ pn
Myslovice
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;

NIP ɲip acronym
DIČ
= (administracja) numer identyfikacji podatkowej;

NLPZ acronym
NSA
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
NDR
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna

Nabierieżnyje Czełny pn
Naberežnyje Čelny
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, położone nad Kamą;

Nablus ˈnablus pn
Nábulus
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Nachodka pn
Nachodka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, nad Morzem Japońskim;

Naddnieprze pn
Podněpří
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w dorzeczu Dniepru;

Naddniestrzańska Republika Mołdawska pn
Podněsterská moldavská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Naddniestrza;

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
Podněstří Podněstersko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;

Nadia ˈnadʲja pn
Naďa
imię żeńskie;

Nadrenia pn
Porýní
(geografia, geograficzny) luźno zdefiniowana kraina obejmująca ziemie wokół północnego i środkowego odcinka niemieckiego Renu;

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Severní Porýní-Vestfálsko
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadym pn
Nadym
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w zachodniej Syberii, wpada do Zatoki Obskiej;

Nadzieja naˈd͡ʑɛ̇ja pn
Naděžda
imię żeńskie;

Nagoja pn
Nagoja
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu;

Nagroda Nobla n
Nobelova cena
wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu, Alfreda Nobla;

Nahum pn
Nahum
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Nairobi
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Nalczyk pn
Nalčik
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Namibie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Nantes pn
Nantes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;

Narjan-Mar ˈnarʲjãn ˈmar pn
Narjan-Mar
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, stolica Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;

Naryn pn
Naryn
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Kara-darią tworzy Syr-darię;

Nassau ˈnasːaw pn
Nassau
(geografia, geograficzny) stolica Bahamów;

Natalia naˈtalʲja pn
Natálie
imię żeńskie;

Natasza naˈtaʃa pn
Nataša
imię żeńskie;

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
Nauru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);

Nawakszut naˈvakʃut pn
Nuakšott
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii;

Nawarczyk n
Navařan
mieszkaniec Nawarry

Nawarra naˈvarːa pn
Navarra
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad Zatoką Biskajską, niegdyś samodzielne królestwo, obecnie podzielona między Francję i Hiszpanię;

Nazaret naˈzarɛt pn
Nazaret
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;

Nazrań pn
Nazraň
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Inguszetii;

Ndżamena n͇d͡ʒãˈmɛ̃na pn
Ndžamena
(geografia, geograficzny) stolica Czadu;

Neapol nɛˈapɔl pn
Neapol
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nejwa pn
Nějva
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w połączeniu z rzeką Rież tworzy Nicę;

Nela pn
Nela
imię żeńskie;

Nemezys nɛ̃ˈmɛzɨs pn
Nemesis
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwej odpłaty (zemsty), gniewu i kary bogów za bluźnierstwo i pychę ludzi przekraczających wyznaczone im granice; strażniczka równowagi świata;

Nepal ˈnɛpal pn
Nepál
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Nepalczyk nɛˈpalt͡ʃɨk n
Nepálec
obywatel Nepalu

Nepalka nɛˈpalka n
Nepálka
obywatelka Nepalu

Neptun ˈnɛptũn pn
Neptun
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Nercza pn
Něrča
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim, lewy dopływ Szyłki;

Neretwa pn
Neretva
(geografia, geograficzny) rzeka w Bośni i Hercegowinie i Chorwacji, uchodząca do Adriatyku;

Nevers pn
Nevers
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą;

Newa pn
Něva
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej części Rosji, wypływająca z jeziora Ładoga i uchodząca do Zatoki Fińskiej;

Newel pn
Něvel
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim, położone nad jeziorem Newel;

Niamey ˈɲãmɛj pn
Niamey
(geografia, geograficzny) stolica Nigru;

Nica pn
Nica
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Tury;

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla palˈmɔva n
Květná neděle
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;

Nieftiejugansk pn
Něftějugansk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone w Rosji, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;

Nieman pn
Něman
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie królewieckim;

Niemcy ˈɲɛ̃mt͡sɨ pn
Německo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Niemen ˈɲɛ̃mɛ̃n pn
Němen
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Białoruś, Litwę i Rosję;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s n
Němec
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡ska rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna pn
Německá demokratická republika
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Niemka ˈɲɛ̃mka n
Němka
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Nieriungri pn
Něrjungri
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Nierl pn
Něrl
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Niestierow pn
Nestěrov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie królewieckim w Rosji;

Niger ˈɲiɡɛr pn
Niger
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Nigérie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Nikaragua
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nikobary pn
Nikobary
(geografia, geograficzny) wydłużony południkowo archipelag należący do Indii, położony na Oceanie Indyjskim;

Nikola pn
Nikola
imię żeńskie

Nikozja ɲiˈkɔzʲja pn
Nikósie
(geografia, geograficzny) stolica Cypru;

Nikołajewsk nad Amurem pn
Nikolajevsk na Amuru
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, port nad Amurem;

Nil ɲil pn
Nil
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;

Niska pn
Niesky Nízké
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, we wschodniej części kraju związkowego Saksonia, na terenie Łużyc Górnych;

Niskie Taury pn
Nízké Taury
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, leżące w środkowej Austrii, część Alp Centralnych;

Niszawa pn
Nišava
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii i Bułgarii mająca źródła w Starej Płaninie i uchodząca do Morawy Południowej;

Nitra ˈɲi.tra pn
Nitra
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji położone na zachodzie kraju nad rzeką Nitrą (1.2);

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
Niue
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii

Niukża pn
Ňukža
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim i amurskim; prawy dopływ Olokmy;

Niżniekamsk pn
Nižněkamsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, nad Kamą;

Niżniewartowsk pn
Nižněvartovsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone i port nad Obem położone w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim;

Niżny Nowogród pn
Nižnij Novgorod
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;

Niżny Tagił pn
Nižnij Tagil
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie swierdłowskim, nad Tagiłem;

Noe ˈnɔɛ pn
Noe
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Norbert ˈnɔrbɛrt pn
Norbert
imię męskie;

Normandczyk n
Normanďan
mężczyzna z Normandii

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Normandie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Normandka n
Normanďanka
kobieta z Normandii

Norweg ˈnɔrvɛk n
Nor
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Norsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
Norka
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
Norimberk
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii, w kraju związkowym Bawaria;

Noszowice pn
Nošovice
(geografia, geograficzny) gmina w Czechach;

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
Newfoundland Nový Foundland
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador;

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Nová Guinea
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;

Nowa Ruda ˈnɔva ˈruda pn
Nová Ruda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w Polsce;

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔt͡sʲja pn
Nové Skotsko
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Nový Zéland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Nové Dillí
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowe Miasto nad Metują pn
Nové Město nad Metují
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju hradeckim, nad rzeką Metują;

Nowokuźnieck pn
Novokuzněck
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;

Noworosja pn
Nové Rusko Novorusko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;

Nowozelandczyk ˌnɔvɔzɛˈlãnṭt͡ʃɨk n
Novozélanďan
obywatel Nowej Zelandii

Nowozelandka ˌnɔvɔzɛˈlãntka n
Novozélanďanka
obywatelka Nowej Zelandii

Nowy Aton pn
Nový Athos
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
New York
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
Nový rok
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Nový zákon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nubia ˈnubʲja pn
Núbie
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Nuku'alofa ˌnuku<sup>w</sup>aˈlɔfa pn
Nuku'alofa
(geografia, geograficzny) stolica Tonga;

Nukus pn
Nukus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum;

Numea pn
Nouméa
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Nowej Kaledonii, terytorium zależnego Francji;

Nysa Kłodzka pn
Kladská Nisa
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w południowo-zachodniej Polsce;

Nysa Łużycka pn
Lužická Nisa
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Polskę, Czechy i Niemcy;

OIOM ˈɔjɔ̃m acronym
JIP
= (medycyna, medyczny) oddział intensywnej opieki medycznej

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
OSN
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

Ob ɔp pn
Ob
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Ocean Atlantycki ɔˈt͡sɛãn ˌatlãnˈtɨt͡sʲci pn
Atlantský oceán
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈt͡sɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Indický oceán
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈt͡sɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Tichý oceán Pacifik
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔt͡sɛˈãɲja pn
Oceánie
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Oczamczyra pn
Očamčyra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Czarnym, położone na wybrzeżu Abchazji;

Odessa pn
Oděsa
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Odkupiciel ɔt.kuˈpi.t͡ɕɛl pn
Vykupitel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Odra ˈɔdra pn
Odra
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech;

Ofiarowanie Pańskie n
Hromnice Očišťování Panny Marie Uvedení Páně do chrámu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie, upamiętniające ofiarowanie Jezusa Chrystusa w Świątyni Jerozolimskiej (w 40. dniu od jego narodzin);

Ohio ɔˈxajɔ n
Ohio
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1);

Ohio ɔˈxajɔ pn
Ohio
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus;

Ohrza pn
Ohře
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) lewy dopływ Łaby, przepływa przez Bawarię (Niemcy) oraz Czechy;

Ojmiakon pn
Ojmjakon
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w rosyjskiej Jakucji, w ułusie ojmiakońskim nad Indygirką;

Oka pn
Oka
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy i zarazem najdłuższy dopływ Wołgi;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Oklahoma
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Oktiabrskij pn
Okťabrskij
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Baszkortostanie, położone u podnóża Gór Ilmeńskich;

Olga ˈɔlɡa pn
Olga
imię żeńskie;

Olimp ˈɔlʲĩmp pn
Olymp
(geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas;
(mitologia grecka) legendarna siedziba głównych bogów greckich

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Olympie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;

Olokma pn
Oljokma
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim, amurskim i Jakucji; prawy dopływ Leny;

Olza pn
Olza
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce w województwie śląskim;
Olše
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach i Polsce;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Omán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omołoj pn
Omoloj
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, uchodzi do Morza Łaptiewów;

Omołon pn
Omolon
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim, Czukockim Okręgu Autonomicznym i Jakucji; prawy i zarazem najdłuższy dopływ Kołymy;

Omsk pn
Omsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Ondraszek pn
Ondrášek
imię męskie, zdrobnienie od Ondrasz

Ondraszkowy possessiveAdjective
Ondráškův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Ondraszka

Onega pn
Oněga
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;

Onon pn
Onon gol
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka we wschodniej Mongolii i Rosji, po połączeniu z Ingodą tworzy Szyłkę;

Opawa ɔˈpava pn
Opava
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Czechach;
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach i Polsce, lewy dopływ Odry;

Opawszczyzna n
Opavsko
(geografia, geograficzny) okolice Opawy

Opole ɔˈpɔlɛ pn
Opolí
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie na południowej Polsce;

Opolszczyzna ˌɔpɔlˈʃt͡ʃɨzna n
Opolsko
(geografia, geograficzny) okolice Opola;

Or pn
Or
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego;

Orawa ɔˈrava pn
Orava
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny w Słowacji i częściowo w Polsce, w dorzeczu Orawy (1.1);
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Słowacji;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɨx pn
Organizace spojených národů
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja trakˈtatu ˌpuwnɔt͡snɔatlãntɨt͡sʲˈcɛɡɔ pn
Severoatlantická aliance
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Orinoko n
Orinoko
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Ameryce Południowej w Wenezueli i Kolumbii;

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
Orion
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Orionidy pn
Orionidy
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów związany z kometą Halleya, którego radiant znajduje się na pograniczu konstelacji Oriona i Bliźniąt, obserwowany rokrocznie około 21 października;

Orkus pn
Orcus
(mitologia rzymska) demon śmierci z mitologii Starożytnego Rzymu;
(astronomia, astronomiczny) duża planetoida transneptunowa obiegająca Słońce w pasie Kuipera;

Ormianka n
Arménka
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości ormiańskiej

Orszowa pn
Oršava
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii nad Dunajem;

Orzeł ˈɔʒɛw pn
Orel
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;
Orel Orjol
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Oką;

Orłowa pn
Orlová
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina na Śląsku Cieszyńskim;

Osaka ɔˈsaka pn
Ósaka
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;

Osetia pn
Osetie
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków;

Osetyjczyk n
Oset Osetinec
mieszkaniec Osetii

Osijek pn
Osijek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą;

Osinniki pn
Osinniki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Syberii w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim;

Oslo ˈɔslɔ pn
Oslo
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Osobłoga pn
Osoblaha
(geografia, geograficzny) wieś gminna w Czechach w województwie morawsko-śląskim, w powiecie Bruntal;
Osoblaha Petrovický potok
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach i Polsce, lewy dopływ Odry;

Ostaszków pn
Ostaškov
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim;

Ostrawa ɔˈstrava pn
Ostrava
(geografia, geograficzny) miasto w Republice Czeskiej;

Ostrawica pn
Ostravice
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodnich Czechach, prawy dopływ górnej Odry;
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek

Ostrzyhom pn
Ostřihom
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, nad Dunajem;

Osturnia pn
Osturňa
wieś położona w północnej Słowacji;

Otmar ˈɔtmar pn
Otmar
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ottawa ɔtˈːava pn
Ottawa
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;

Ozeasz pn
Ozeáš
(biblijny) Księga Ozeasza;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Oziorsk pn
Ozjorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie królewieckim, w Rosji;

Ozurgeti pn
Ozurgeti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, stolica regionu Guria;

Ołomuniec ˌɔwɔ̃ˈmũɲɛt͡s pn
Olomouc
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
Oltář
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Oświęcim ɔɕˈfʲjɛ̇̃ɲt͡ɕĩm pn
Osvětim
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce w województwie małopolskim;

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
HDP
= produkt krajowy brutto;

PNA acronym
PSČ
= pocztowy numer adresowy

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
CHOPN
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;

PP pɛ‿ˈpɛ acronym
PP
= (chemia, chemiczny) polipropylen;
= (medycyna, medyczny) pierwsza pomoc;

PRL pɛ‿ːr‿ˈɛl acronym
PLR
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Polska Rzeczpospolita Ludowa;

PZ acronym
JZ
= (geografia, geograficzny) południowy zachód

Pachomiusz pn
Pachomios
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Pacyfik paˈt͡sɨfʲik pn
Pacifik
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Spokojny

Pad pat pn
Pád
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północnych Włoszech;

Padwa ˈpadva pn
Padova
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Pafnucy pn
Pafnucius
imię męskie;

Pafos pn
Pafos
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;

Pakistan paˈcistãn pn
Pákistán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Palatyn pn
Palatin
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;

Palau ˈpalaw pn
Palau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palauanka n
Palauanka
obywatelka Palau

Palermo paˈlɛrmɔ pn
Palermo
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Palestina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
Palestinka
mieszkanka Palestyny

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Palestinec
mieszkaniec Palestyny

Palikir paˈlʲicir pn
Palikir
(geografia, geograficzny) stolica Mikronezji;

Palmyra pn
Palmýra
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej;

Pamir ˈpãmʲir pn
Pamír
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Środkowej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne;

Pan pãn pn
Pan
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;
Pán
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie

Pan Bóg ˈpãn‿buk n
Pán Bůh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie

Pan Jezus pn
Pan Ježíš
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Jezus Chrystus

Panama pãˈnãma pn
Panama
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Pandora pãnˈdɔra pn
Pandóra
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Pandż pn
Pandž
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-wschodnim Afganistanie i w południowym Tadżykistanie;

Pankracy pãŋˈkrat͡sɨ pn
Pankrác
imię męskie;

Panna ˈpãnːa n
Panna
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Panny (1.2)

Panna ˈpãnːa pn
Panna
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Panonie
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Papeete pn
Papeete
(geografia, geograficzny) stolica Polinezji Francuskiej, położona na wyspie Tahiti wchodzącej w skład Wysp Towarzystwa;

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Papua-Nová Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Papuanka ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
Papuánka
obywatelka Papui-Nowej Gwinei

Papuas n
Papuánec
autochtoniczny mieszkaniec Nowej Gwinei;

Papuańczyk ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇t͡ʃɨk n
Papuánec
obywatel Papui-Nowej Gwinei

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Paraguay
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Paramaribo ˌparãmaˈrʲibɔ pn
Paramaribo
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Surinamu;

Pardubice ˌparduˈbʲit͡sɛ pn
Pardubice
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
Evropský parlament
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;

Parma ˈparma pn
Parma
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; stolica prowincji Parma (1.2);

Parys ˈparɨs pn
Paris
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317;

Paryż ˈparɨʃ pn
Paříž
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pasawa pn
Pasov
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w południowo-wschodnich Niemczech, w Bawarii, bezpośrednio przy granicy z Austrią;

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Patagonie
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Patagonka n
Patagonka
mieszkanka Patagonii

Patagończyk n
Patagonec
mieszkaniec Patagonii

Patrycja paˈtrɨt͡sʲja pn
Patricie
imię żeńskie;

Patryk ˈpatrɨk pn
Patrik
imię męskie;

Paweł ˈpavɛw pn
Pavel
imię męskie;

Pawia pn
Pavia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii, położone w zachodniej części Niziny Padańskiej nad rzeką Ticino;

Pawłowy possessiveAdjective
Pavlův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Pawła

Pałana pn
Palana
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w Kraju Kamczackim w Rosji, położone w zachodniej części Półwyspu Kamczackiego, nad prawym brzegiem rzeki Pałany (1.2);

Państwo Islamskie pn
Islámský stát
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Państwo Izrael ˈpãj̃stfɔ izˈraɛl pn
Stát Izrael
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa

Państwo Środka n
Říše středu
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny

Pecz pn
Pětikostelí
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Węgrzech;

Peczora pn
Pečora
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji płynąca przez Republikę Komi oraz przez Nieniecki Okręg Autonomiczny;

Pegaz ˈpɛɡas pn
Pegas
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;
(przenośnie, przenośnia) natchnienie poetyckie

Pekin ˈpɛcĩn pn
Peking
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Pendżab pn
Paňdžáb
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji;
(geografia, geograficzny) stan w północno-zachodnich Indiach;

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
Pensylvánie
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Pensylwanka n
Pensylvánka
mieszkanka Pensylwanii

Pensylwańczyk n
Pensylvánec
mieszkaniec Pensylwanii

Penżyna pn
Penžina
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim;

Perpignan pn
Perpignan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;

Persefona pn
Persefona Persefone
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

Perseidy pn
Perseidy
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów obserwowany rokrocznie 10 sierpnia w gwiazdozbiorze Perseusza;

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Perseus
(mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

Peru ˈpɛru pn
Peru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Perugia pn
Perugia
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;

Peruwianka ˌpɛruˈvʲjãŋka n
Peruánka
obywatelka Peru

Peruwiańczyk ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Peruánec
obywatel Peru

Peryń ˈpɛrɨ̃ɲ pn
Peryň
(geografia, geograficzny) półwysep położony u zbiegu jeziora Ilmen i rzeki Wołchow, niedaleko Nowogrodu Wielkiego

Peterhof pn
Petěrgof
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską;

Petronela pn
Petronila
imię żeńskie;

Pewek pn
Pevek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym;

Phnom Penh pn
Phnompenh
(geografia, geograficzny) stolica Kambodży;

Pia pn
Pia
imię żeńskie;

Piasina pn
Pjasina
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Morza Karskiego;

Piatigorsk pn
Pjatigorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Przedkaukaziu;

Piawa pn
Piava Plavá
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodnich Włoszech;

Picunda pn
Picunda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, przy ujściu rzeki Bzyp;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Piemont
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Piemontczyk pʲjɛ̃ˈmɔ̃nṭt͡ʃɨk n
Piemonťan
mieszkaniec Piemontu lub osoba płci męskiej pochodząca z Piemontu

Piemontka n
Piemonťanka
mieszkanka Piemontu

Pieniny pn
Pieniny
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;

Pierwszy Maja ˈpʲjɛrfʃɨ ˈmaja n
První máj
(potocznie, potoczny) (zobacz) Święto Pracy

Pietropawłowsk pn
Petropavl
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kazachstanie, położone nad Iszymem;

Pilzno ˈpʲilznɔ pn
Plzeň
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Pio pn
Pio
imię męskie

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Petr
imię męskie;

Piotra ˈpʲjɔtra pn
Petra
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Piotrowice pn
Petrovice
(geografia, geograficzny) historyczna dzielnica Katowic;

Piotrowy pʲjɔˈtrɔvɨ possessiveAdjective
Petrův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Piotra

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Pyreneje
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pisa ˈpʲisa pn
Pisa
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie królewieckim, dopływ Węgorapy;

Pittsburgh pn
Pittsburgh
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Pius pʲjus pn
Pius
imię męskie;

Piza pn
Pisa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);

Pińsk pn
Pinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port rzeczny na Białorusi, na Polesiu, nad rzeką Piną, u jej ujścia do Prypeci

Pjongjang ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk pn
Pchjongjang
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej;

Plejada plɛˈjada pn
Plejáda
(mitologia grecka) każda z siedmiu nimf, córek Atlasa, które zostały przeniesione na firmament jako otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka, zwana Plejadami;

Plejady plɛˈjadɨ pn
Kuřátka Plejády
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Ploeszti pn
Ploješť
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Rumunii;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Pluto
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(mitologia grecka) przydomek Hadesa jako boga podziemnego bogactwa (m.in. kruszców, płodnego ziarna), plonów i urodzaju;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲit͡sa pn
Podgorica
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry;

Podhale pɔtˈxalɛ pn
Podhalí
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) region etnograficzny na południu Polski u północnego podnóża Tatr;

Podiebrady pn
Poděbrady
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, nad Łabą w kraju środkowoczeskim;

Podkamienna Tunguzka pn
Podkamenná Tunguska
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Podkarpacie n
Podkarpatsko Podkarpatí
(geografia, geograficzny) kraina na południowo-wschodnim krańcu Polski

Podlasie pɔdˈlaɕɛ n
Podlesí
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski;

Podolsk pn
Podolsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Polak ˈpɔlak n
Polák
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Polak, Węgier – dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki ˈpɔlaɡ ˈvɛ̃ŋʲɟɛr ˈdva braˈtãnʲci ˌː‿dɔ‿ˈʃablʲi ˌː‿dɔ‿ˈʃklãnʲci proverb
Polák, Maďar, dva bratři, v šavli i ve sklenici
o przyjaźni między Polakami i Węgrami, opartej na wspólnych walkach i zamiłowaniu do dobrego wina;

Pole Marsowe pn
Martovo pole
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;

Polesie pn
Polesí
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna i historyczna na Białorusi, Ukrainie oraz we wschodniej Polsce;

Polessk pn
Polessk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji w obwodzie królewieckim nad Zalewem Kurońskim;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Polynésie
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezyjczyk n
Polynésan
mieszkaniec Polinezji

Polinezyjka n
Polynésanka
mieszkanka Polinezji

Polska ˈpɔlska pn
Polsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Pomořansko Pomořany
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Pompeje pn
Pompeje
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;

Ponoj pn
Ponoj
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) najdłuższa rzeka na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Morza Białego, położona w całości w Rosji;

Popigaj pn
Popigaj
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, uchodzi do estuarium Chatangi;

Port Louis pn
Port Louis
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Mauritiusa;

Port Moresby n
Port Moresby
(geografia, geograficzny) stolica Papui-Nowej Gwinei;

Port Vila pn
Port Vila
(geografia, geograficzny) stolica Vanuatu;

Port of Spain pn
Port of Spain
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago

Port-au-Prince pn
Port-au-Prince
(geografia, geograficzny) stolica Haiti;

Porto-Novo pn
Porto Novo
(geografia, geograficzny) stolica Beninu;

Portorykanka n
Portoričanka
mieszkanka Portoryka

Portorykańczyk n
Portoričan
mieszkaniec Portoryka

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Portoriko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych Ameryki w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Portugalsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Portugalka ˌpɔrtuˈɡalka n
Portugalka
kobieta narodowości portugalskiej

Posawie pn
Posáví
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina położona w dolinie rzeki Sawy, na obszarze Słowenii, Chorwacji, Bośni i Serbii

Posejdon pɔˈsɛjdɔ̃n pn
Poseidón
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem;

Poti pn
Poti
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Powołże pn
Povolží
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej części Rosji europejskiej, rozciągająca się po obu stronach Wołgi w jej środkowym i dolnym biegu;

Poznań ˈpɔznãɲ pn
Poznaň
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski;

Połtawa pɔwˈta.va pn
Poltava
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Praga ˈpraɡa pn
Praha
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Praia pn
Praia
stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Prawo i Sprawiedliwość ˈpravɔ ˌi‿spravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ pn
Právo a spravedlnost
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z czeskich narodowo-konserwatywnych partii politycznych;

Prealpy Lombardzkie pn
Lombardské Alpy
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w południowej części Alp, we Włoszech i w Szwajcarii

Prekmurje pn
Zámuří
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;

Prespa pn
Prespanské jezero
(geografia, geograficzny) jezioro u zbiegu granic Macedonii, Albanii i Grecji;

Preszów ˈprɛʃuf pn
Prešov
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji;

Pretoria prɛˈtɔrʲja pn
Pretoria
(geografia, geograficzny) stolica Republiki Południowej Afryki;

Prisztina pn
Priština
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Procjon pn
Prokyon
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa;
(mitologia grecka) pies Oriona przeniesiony na firmament jako gwiazda Procjon (1.2)

Prokop ˈprɔkɔp pn
Prokop
imię męskie;

Prokopjewsk pn
Prokopjevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą;

Prometeusz pn
Prométheus
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;

Pronia pn
Proňa
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi, prawy dopływ Soży;

Protektorat Czech i Moraw pn
Protektorát protektorát Čechy a Morava
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednostka administracyjna utworzona podczas drugiej wojny światowej z ziem czeskich okupowanych przez Trzecią Rzeszę;

Prowansalczyk n
Provensálec
mieszkaniec Prowansji

Prowansalka n
Provensálka
mieszkanka Prowansji

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Provence
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prościejów pn
Prostějov
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim;

Prudnik 'prudɲik pn
Prudník
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Polski;
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w województwie opolskim, lewy dopływ Osobłogi;

Prusy ˈprusɨ pn
Prusko
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej;

Prypeć pn
Pripjať
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, opuszczone po katastrofie w Czarnobylu;
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru;

Przedkarpacie pn
Předkarpatsko Předkarpatí
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie

Przedlitawia pn
Cislajtánie Předlitavsko
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa używana na określenie cesarskiej części Austro-Węgier, zarządzanej bezpośrednio z Wiednia;

Przemek ˈpʃɛ̃mɛk n
Přemek
imię męskie, (zdrobniale) od Przemysław, Przemysł

Przemysł pn
Přemysl
(staropolski) imię męskie;

Przemyśl ˈpʃɛ̃mɨɕl̥ pn
Přemyšl
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Polsce;

Przerów ˈpʃɛruf pn
Přerov
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Przeworsk pn
Převorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w województwie podkarpackim;

Przykarpacie pn
Přikarpatsko Přikarpatí
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie

Przylądek Dobrej Nadziei pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈd͡ʑɛ̇ji pn
mys Dobré naděje
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA;

Psia Gwiazda ˈpʲɕa ˈɡvʲjazda pn
Psí hvězda
(astronomia, astronomiczny) (zobacz) Syriusz

Pszczyna ˈpʃt͡ʃɨ̃na pn
Pštína
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;

Ptah ptax pn
Ptah
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;

Ptolemeusz ˌptɔlɛ̃ˈmɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Ptolemaios
imię męskie;

Pula pn
Pula
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim;

Pur pn
Pur
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;

Puszkin pn
Puškin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga;

Pyszma pn
Pyšma
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Federacji Rosyjskiej na Syberii, prawy dopływ Tury;

Périgord pn
Périgord
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny;

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
Balkán
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;

Półwysep Czukocki pn
Čukotský poloostrov
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim;

Półwysep Indyjski puwˈvɨsɛp ĩnˈdɨjsʲci pn
Indický poloostrov
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji Południowej;

Półwysep Kolski pn
Kola Kolský poloostrov
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji;

Półwysep Krymski pn
Krymský poloostrov
(geografia, geograficzny) (zobacz) Krym

Półwysep Murawiowa-Amurskiego pn
Poloostrov Muravjova-Amurského
(geografia, geograficzny) półwysep wrzynający się w Zatokę Piotra Wielkiego na Morzu Japońskim, w pobliżu Władywostoku;

Półwysep Rybacki pn
Rybářský poloostrov
(geografia, geograficzny) półwysep w Rosji, północno-zachodnia odnoga Półwyspu Kolskiego;

Półwysep Sambijski pn
Sambijský poloostrov
(geografia, geograficzny) półwysep na terenie Rosji rozdzielający Zalew Wiślany od Zalewu Kurońskiego;

Półwysep Skandynawski pn
Skandinávský poloostrov
(geografia, geograficzny) półwysep w Europie Północnej;

Płowdiw pn
Plovdiv
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Bułgarii, położone nad rzeką Maricą;

Quito pn
Quito
(geografia, geograficzny) stolica Ekwadoru;

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
SRN
= Republika Federalna Niemiec

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
RNK
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas rybonukleinowy;

RODO acronym
ONOOÚ
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie o ochronie danych osobowych;

RP ɛr‿ˈpɛ acronym
PR
= Rzeczpospolita Polska;

RWPG n
RVHP
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej;

Raba pn
Rába
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Austrii i północno-zachodnich Węgrzech, dopływ Dunaju Moszońskiego;

Rabat ˈrabat pn
Rabat
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;

Rachela raˈxɛla pn
Ráchel
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Racibórz raˈt͡ɕibuʃ pn
Ratiboř
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, na Górnym Śląsku;

Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia pn
Rača-Lečchumi a Dolní Svanetie
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Rafał ˈrafaw pn
Rafael
imię męskie;

Rak rak n
Rak
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Raka (1.2)

Rak rak pn
Rak
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Ramzes pn
Ramesse
(historia, historyczny, historycznie) imię kilkunastu faraonów;

Raszt pn
Rašt
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w pobliżu ujścia rzeki Safidrud do Morza Kaspijskiego;

Ratyzbona pn
Řezno Regensburg
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Rawenna pn
Ravenna
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna (1.2);

Rea pn
Rea Rhea
(mitologia rzymska) w mitologii rzymskiej jedna z westalek, matka Romulusa i Remusa;
Rhea
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Saturna;
Rheia
(mitologia grecka) w mitologii greckiej bóstwo pogańskie, tytanida, bogini płodności;

Rebeka rɛˈbɛka pn
Rebeka
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Izaaka;

Reims pn
Remeš
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna;

Reksio ˈrɛcɕɔ pn
Rexík
zoonim, popularne imię dla psa

Ren rɛ̃n pn
Rýn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Renata rɛ̃ˈnata pn
Renáta
imię żeńskie;

Rennes pn
Rennes
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;

Republika Albanii pn
Albánská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa;

Republika Argentyńska pn
Argentinská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny;

Republika Austrii pn
Rakouská republika
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii;

Republika Białorusi pn
Běloruská republika
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Białorusi;

Republika Bułgarii pn
Bulharská republika
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;

Republika Chińska pn
Čínská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa

Republika Chorwacji pn
Chorvatská republika
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chorwacji;

Republika Cypryjska pn
Kyperská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa;

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈt͡ʃɛska pn
Česká republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Czuwaska pn
Čuvašská republika
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Czuwaszji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Estońska pn
Estonská republika
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Estonii;

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s pn
Spolková republika Německo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Francuska pn
Francouzská republika
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;

Republika Grecka pn
Řecká republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;

Republika Kirgiska pn
Kyrgyzská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Konžská republika Republika Kongo
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
Korejská republika
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
Jihoafrická republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Serbska pn
Republika srbská
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dwóch jednostek składowych Bośni i Hercegowiny, zamieszkana w większości przez Serbów;

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvat͡ska pn
Slovenská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Włoska pn
Italská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa oficjalna Włoch;

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Kapverdy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Łotewska pn
Lotyšská republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Łotwy jako państwa;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Středoafrická republika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Rewda pn
Revda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie swierdłowskim;

Reykjavík pn
Reykjavík
(geografia, geograficzny) stolica Islandii;

Riazań pn
Rjazaň
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;

Rież pn
Rež
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, znajdująca się na terenie obwodu swierdłowskiego, wraz z Nejwą tworzy Nicę;

Rijad ˈrʲijat pn
Rijád
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rijeka pn
Rijeka
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego;

Rimini pn
Rimini
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Riwiera Makarska pn
Makarská riviéra
(geografia, geograficzny) region turystyczny na wybrzeżu Morza Adriatyckiego, położony w środkowej części Dalmacji;

Rjukan pn
Rjukan
(geografia, geograficzny) miasto w Norwegii, w okręgu Telemark, w dolinie rzeki Måna;

Robert ˈrɔbɛrt pn
Robert
imię męskie;

Rodan ˈrɔdãn pn
Rhôna
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;

Rodopy pn
Rodopy
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;

Rodos ˈrɔdɔs pn
Rhodos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Roksana rɔˈksãna pn
Roxana
imię żeńskie;

Roland ˈrɔlãnt pn
Roland
imię męskie;

Rom rɔ̃m n
Rom
(etnografia, etnograficzny) członek romskiej grupy etnicznej;

Roman ˈrɔ̃mãn pn
Roman
imię męskie;

Romana pn
Romana
imię żeńskie;

Romania rɔ̃ˈmãɲja pn
Romagna
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnych Włoszech, razem z Emilią tworząca region administracyjny Emilia-Romania, jej najważniejszym ośrodkiem jest Rawenna;

Romuald rɔ̃ˈmu<sup>w</sup>alt pn
Romuald
imię męskie;

Roseau pn
Roseau
(geografia, geograficzny) stolica Dominiki;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Rusko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
Rus
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
Ruska
obywatelka Rosji

Rostock pn
Rostock
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech;

Rostów nad Donem pn
Rostov na Donu
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, nad rzeką Don, niedaleko jej ujścia do Morza Azowskiego;

Rotterdam pn
Rotterdam
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Rożawa pn
Rojava
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii;

Rublowka pn
Rubljovka
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) zachodnie przedmieście Moskwy zamieszkałe przez bogatych Rosjan i rosyjską elitę polityczną;

Rudolf ˈrudɔlf pn
Rudolf
imię męskie;

Rumcajs ˈrũmt͡sajs pn
Rumcajs
imię rozbójnika, tytułowej postaci z czechosłowackiego filmu animowanego;

Rumun ˈrũmũn n
Rumun
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Rumunsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rumunka rũˈmũŋka n
Rumunka
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii

Rus rus pn
Rus
(mitologia słowiańska) legendarny założyciel państwa ruskiego;

Rusin n
Rusín
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel wschodniosłowiańskiej grupy etnicznej

Rustawi pn
Rustavi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą;

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut abbreviation
Rt
= (biblijny) Księga Rut

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut pn
Rút
imię żeńskie;

Ruwenzori pn
Ruwenzori
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Afryce Środkowej, na pograniczu Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy;

Ruś ruɕ pn
Rus
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) historyczna nazwa ziem położonych na obszarze dzisiejszej Ukrainy i Białorusi, a także w zachodniej części Rosji europejskiej oraz wschodniej części Polski

Rwanda ˈrvãnda pn
Rwanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Ryba ˈrɨba n
Ryba
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Ryb

Rybnik pn
Rybnik
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Ryby
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Riga
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Ryszard ˈrɨʃart pn
Richard
imię męskie;

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛt͡ʃpɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
Polská republika
oficjalna nazwa państwa polskiego;

Rzeka pn
Řeka
(geografia, geograficzny) gmina w Czechach, w kraju morawsko-śląskim w powiecie Frydek-Mistek, w historycznych granicach Śląska Cieszyńskiego;

Rzesza ˈʒɛʃa n
rajch
(historia, historyczny, historycznie) określenie państwa niemieckiego w różnych okresach jego historii;

Rzeszów ˈʒɛʃuf pn
Řešov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w województwie podkarpackim;

Rzym ʒɨ̃m pn
Řím
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
Říman
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego

Rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
Římanka
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: obywatelka państwa rzymskiego

Róża ˈruʒa pn
Růžena
imię żeńskie;

Rżew pn
Ržev
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą;

SA ɛs‿ˈa acronym
a. s.
= (ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka akcyjna;

SKOT n
SKOT
(wojskowość, wojskowy) rodzaj transportera wojskowego;

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
esemeska textovka
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej

Saara ˈsara pn
Sársko
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej części Niemiec;

Sabaudczyk n
Savojan Savojec
mieszkaniec Sabaudii

Sabaudia pn
Savojsko
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Sabaudka n
Savojanka
mieszkanka Sabaudii

Sachalin saˈxalʲĩn pn
Sachalin
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;

Sadowa pn
Sadová
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju hradeckim;

Sahara saˈxara pn
Sahara
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Saint George's pn
Saint George's
(geografia, geograficzny) stolica Grenady;

Saint Kitts i Nevis pn
Svatý Kryštof a Nevis
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej;

Saint Lucia pn
Svatá Lucie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saint Vincent i Grenadyny pn
Svatý Vincenc a Grenadiny
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Saipan pn
Saipan
(administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Sajgon pn
Saigon
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Wietnamie (od roku 1976 nazywane Ho Chi Minh);

Sakmara pn
Sakmara
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Sasko
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Saksonia-Anhalt pn
Sasko-Anhaltsko
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu;

Saksończyk pn
Sas
mieszkaniec Saksonii

Salamanka pn
Salamanca
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, stolica prowincji Salamanka (1.2);

Salechard pn
Salechard
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;

Salerno pn
Salerno
(geografia, geograficzny) nadmorskie miasto i gmina we Włoszech, w Kampanii;

Salomea ˌsalɔ̃ˈmɛa pn
Salomena
imię żeńskie;

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
Šalamoun
imię męskie;
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
Soluň
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji;

Saluin pn
Salwin
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie;

Salwador salˈvadɔr pn
Salvador Salvádor
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Salzburg ˈzald͡zburk pn
Salcburk Solnohrad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

Samara sãˈmara pn
Samara
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu samarskiego;
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniepru; źródła rzeki znajdują się na zachodnim skłonie Wyżyny Donieckiej;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

Samarkanda pn
Samarkand
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samcche-Dżawachetia pn
Samcche-Džavachetie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowej Gruzji;

Samoa sãˈmɔa pn
Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoanka ˌsãmɔˈãŋka n
Samoanka
obywatelka Samoa

Samuela pn
Samuela
imię żeńskie;

San José pn
San José
(geografia, geograficzny) stolica Kostaryki;

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

San Salvador pn
San Salvador
stolica Salwadoru;

Sana ˈsãna pn
San'á
(geografia, geograficzny) stolica Jemenu;

Sandomierz sãnˈdɔ̃mʲjɛʃ pn
Sandoměř
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim, nad Wisłą;

Sandra ˈsãndra pn
Sandra
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1760;
imię żeńskie;

Santiago sãnˈtʲjaɡɔ pn
Santiago de Chile
(geografia, geograficzny) stolica Chile;

Santo Domingo ˈsãntɔ dɔ̃ˈmʲĩŋɡɔ pn
Santo Domingo
(geografia, geograficzny) stolica Dominikany;

Sao Tomé ˈsaɔ tɔ̃ˈmɛ pn
Sao Tomé
stolica Wysp Świętego Tomasza i Książęcej

Sara ˈsara pn
Sára
imię żeńskie;

Saracen n
Saracén
(historia, historyczny, historycznie) wyznawca Islamu

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Sarajevo
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Saranda pn
Saranda
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowej Albanii;

Sarapuł pn
Sarapul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Udmurcji, położone nad Kamą;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Sardinie
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Sardynka sarˈdɨ̃nka n
Sardiňanka
mieszkanka Sardynii

Sardyńczyk sarˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Sardiňan
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii

Saska Szwajcaria pn
Saské Švýcarsko
(geografia, geograficzny) kraina w niemieckiej części Gór Połabskich znajdujących się po obu brzegach Łaby, na południowy wschód od Drezna;

Satledź pn
Satludž
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;

Saturn ˈsaturn pn
Saturn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;
(astronomia, astronomiczny) seria amerykańskich rakiet nośnych;

Sawa pn
Sáva
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Europie, prawy dopływ Dunaju;

Sazawa pn
Sázava
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, prawy dopływ Wełtawy;

Schwyz pn
Schwyz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we wschodniej Szwajcarii;

Scypion pn
Scipio
imię męskie;

Scyta ˈst͡sɨta n
Skyt Skyth
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek indoeuropejskiego ludu rządzącego w starożytności częścią Ukrainy;

Seattle pn
Seattle
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w stanie Waszyngton, w Stanach Zjednoczonych;

Sedan pn
Sedan
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny;

Segedyn pn
Segedín
(geografia, geograficzny) miasto Węgier, położone nad Cisą na południu kraju;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Seina
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Selene sɛˈlɛ̃nɛ pn
Seléné
(mitologia grecka) bogini i uosobienie księżyca, utożsamiana z rzymską Luną;

Selenita ˌsɛlɛ̃ˈɲita n
Měsíčňan
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Księżyca

Selenitka ˌsɛlɛ̃ˈɲitka n
Měsíčňanka
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Księżyca

Sem pn
Šém
(biblijny) postać starotestamentowa, protoplasta Semitów;

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Senegal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce;

Senegalczyk ˌsɛ̃nɛˈɡalt͡ʃɨk n
Senegalec
obywatel, mieszkaniec Senegalu

Senegalka ˌsɛ̃nɛˈɡalka n
Senegalka
obywatelka, mieszkanka Senegalu

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Srbsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿t͡ʃarnɔˈɡura pn
Srbsko a Černá Hora
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Serbka ˈsɛrpka n
Srbka
kobieta lub dziewczyna narodowości serbskiej, obywatelka Serbii, mieszkanka Serbii

Serbołużyczanin n
Lužický Srb
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zachodniosłowiańskiego zamieszkującego Łużyce

Seszelczyk sɛˈʃɛlt͡ʃɨk n
Seychelan
obywatel Seszeli

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Seychely
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;

Seszelka sɛˈʃɛlka n
Seychelanka
obywatelka Seszeli

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Soul
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Sewastopol pn
Sevastopol
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;

Sewenny pn
Cevenny
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Francji, w południowej części Masywu Centralnego;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Sevilla
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Siaś pn
Sjas
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim i obwodzie leningradzkim, uchodzi do jeziora Ładoga;

Siebież pn
Sebež
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim;

Siedmiogród ɕɛdˈmʲjɔɡrut pn
Sedmihradsko
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w środkowej Rumunii;

Siedmiorzecze pn
Sedmiříčí
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej nad granicą chińską, obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu i Chin;

Siena ˈsʲjɛ̃na pn
Siena
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone w Toskanii; stolica prowincji Siena (1.2);

Siergijew Posad pn
Sergijev Posad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie moskiewskim;

Sierpuchow pn
Serpuchov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, nad Oką;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Sierra Leone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Sikoku pn
Šikoku
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, najmniejsza z wysp japońskich;

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Singapur
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurt͡ʃɨk n
Singapuřan
obywatel Singapuru

Singapurka ˌsʲĩŋɡaˈpurka n
Singapuřanka
obywatelka Singapuru

Skalda pn
Šelda
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Francję, Belgię i Holandię, uchodząca do Morza Północnego, nieopodal Antwerpii;

Skandynaw skãnˈdɨ̃naf pn
Skandinávec
mieszkaniec Skandynawii

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja pn
Skandinávie
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skandynawka ˌskãndɨ̃ˈnafka n
Skandinávka
mieszkanka Skandynawii

Skały Adrszpaskie ˈskawɨ aˈtr̥ʃpasʲcɛ pn
Adršpašské skály
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch części Skał Adrszpasko-Cieplickich;

Skały Adrszpasko-Cieplickie ˈskawɨ ˌatr̥ʃpaskɔ‿t͡ɕɛˈplʲit͡sʲcɛ pn
Adršpašsko-Teplické skály Adršpašskoteplické skály
masyw górski w północno-wschodnich Czechach;

Skały Adrszpasko-Teplickie ˈskawɨ ˌatr̥ʃpaskɔ‿tɛˈplʲit͡sʲcɛ pn
Adršpašsko-Teplické skály Adršpašskoteplické skály
(geografia, geograficzny) masyw górski w północno-wschodnich Czechach;

Skoczów pn
Skočov
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miasta, gminy i wsi w Polsce;

Skopje ˈskɔpʲjɛ pn
Skopje
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii Północnej;

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
Štír
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Skorpiona (1.2)

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Štír
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Slawonia pn
Slavonie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Smok smɔk pn
Drak
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Smoleńsk ˈsmɔlɛ̃j̃sk pn
Smolensk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, położone nad Dnieprem;

Smyrna ˈsmɨrna pn
Smyrna
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Izmir;

Socza pn
Soča
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Włochy i Słowenię, wypływa z Alp Julijskich i uchodzi do Zatoki Weneckiej;

Soczi ˈsɔt͡ʃʲi pn
Soči
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;

Sodoma sɔˈdɔ̃ma pn
Sodoma
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Sofia ˈsɔfʲja pn
Sofie
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Bułgarii;

Sogdiana pn
Sogdiana
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Sókratés
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
imię męskie;

Sol pn
Sol
(mitologia rzymska) bóg słońca, utożsamiany z greckim Heliosem;

Solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕt͡ɕ n
Solidarita
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”;

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
Solón
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Somálsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijt͡ʃɨk n
Somálec
obywatel Somalii

Somalijka ˌsɔ̃maˈlʲijka n
Somálka
obywatelka Somalii

Somaliland ˌsɔ̃maˈlʲilãnt pn
Somaliland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieuznawana republika we wschodniej Afryce;

Somma pn
Somma
(geografia, geograficzny) rzeka w Pikardii, w północnej Francji;

Sopot ˈsɔpɔt pn
Sopoty
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe i nadmorski kurort w Polsce, w województwie pomorskim;

Sosnowy Bór pn
Sosnovyj Bor
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim;

Soława pn
Sála
(geografia, geograficzny) rzeka w Turyngii, w Niemczech, lewy dopływ Łaby;

Soż pn
Sož
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na Białorusi i w Rosji, lewy dopływ Dniepru;

Spisz pn
Spiš
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) region etnograficzny na południu Polski i w środkowej Słowacji;

Split splʲit pn
Split
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Chorwacji;

Srem pn
Srem
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona między Dunajem a Sawą, podzielona obecnie między Serbię i Chorwację

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Srí Lanka Šrí Lanka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stalin pn
Stalin
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego, radzieckiego polityka i przywódcy;

Stambuł ˈstãmbuw pn
Istanbul
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stanisław stãˈɲiswaf pn
Stanislav
imię męskie;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ pn
Spojené státy americké Spojené státy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
Spojené státy americké
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stara Hercegowina pn
Stara Hercegovina
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Czarnogóry;

Stara Marchia pn
Stará marka
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca w obecnym kraju związkowym Saksonia-Anhalt, najstarsza część Marchii Brandenburskiej, położona na lewym brzegu Łaby, na północ od Magdeburga;

Stara Saksonia pn
Staří Sasové
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodnich Niemczech, pokrywająca się w dużej mierze z obecną Dolną Saksonią, gdzie mieściły się we wczesnym średniowieczu siedziby plemienia Sasów a później księstwo Saksonii;

Stare Bielsko ˈstarɛ ˈbʲjɛlskɔ pn
Staré Bílsko
(geografia, geograficzny) dawniej wieś, a obecnie dzielnica Bielska-Białej;

Stare Miasto pn
Staré Město
(administracja) (geografia, geograficzny) toponim, nazwa dzielnicy w szeregu polskich miast;

Stefan ˈstɛfãn pn
Štefan Štěpán
imię męskie;

Stefania stɛˈfãɲja pn
Štěpánka
imię żeńskie;

Stela ˈstɛla pn
Stela
imię żeńskie;

Stella ˈstɛlːa pn
Stella
imię żeńskie;

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
Stěpanakert
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;

Sterlitamak pn
Sterlitamak
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w Baszkortostanie;

Stralsund pn
Stralsund
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ;

Strasburg pn
Štrasburk
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
Pásmo Gazy
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛt͡s n
Střelec
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Strzelca (1.2)

Strzelec ˈsṭʃɛlɛt͡s pn
Střelec
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Stuttgart
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Styria pn
Štýrsko
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;

Styryjczyk stɨˈrɨjt͡ʃɨk n
Štýřan
mieszkaniec Styrii

Styryjka n
Štýřanka
mieszkanka Styrii

Suazi pn
Svazijsko
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Suchona pn
Suchona
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na północy europejskiej części Rosji na wschód od jeziora Ładoga, tworzy Dwinę po połączeniu się z Jugiem;

Sucre ˈsukrɛ pn
Sucre
(geografia, geograficzny) stolica Boliwii;

Suczawa pn
Sučava
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w historycznej Mołdawii, stolica okręgu Suczawa;

Sudan ˈsudãn pn
Súdán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Jižní Súdán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudety suˈdɛtɨ pn
Sudety Krkonošsko-jesenická subprovincie Krkonošsko-jesenická soustava Sudetská soustava
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;

Sugoj pn
Sugoj
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim; prawy dopływ Kołymy;

Suna ˈsũna pn
Suna
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w należącej do tego państwa Republice Karelii;

Sungari pn
Sungari
(geografia, geograficzny) rzeka w Mandżurii w Chinach, prawobrzeżny i zarazem największy dopływ Amuru;

Surchan-daria pn
Surchandarja
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodnim Uzbekistanie, prawy dopływ Amu-darii;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Surinam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Suva pn
Suva
(geografia, geograficzny) stolica Fidżi;

Suzdal pn
Suzdal
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim;

Swanetia pn
Svanetie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji;

Swijaga pn
Svijaga
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Wołgi;

Swobodny pn
Svobodnyj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone w obwodzie amurskim, nad Zeją;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Sibiř
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Sycylia sɨˈt͡sɨlʲja pn
Sicílie
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylijczyk ˌsɨt͡sɨˈlʲijt͡ʃɨk n
Sicilan
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

Sycylijka n
Sicilanka
mieszkanka Sycylii, kobieta z tej wyspy

Sydonia pn
Sidonie
imię żeńskie;

Syhot pn
Marmarošská Sihoť
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Rumunii, w okręgu Marmarosz, nad Cisą;

Syjon pn
Sijón
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy;

Sykstus ˈsɨkstus pn
Sixtus
imię męskie;

Sylwester sɨlˈvɛstɛr pn
Silvestr
imię męskie;

Sylwestrowy possessiveAdjective
Silvestrův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Sylwestra

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
Silvie Sylvie
imię żeńskie;

Sym pn
Sym
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Synopa pn
Sinop
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym;

Syr-daria pn
Syrdarja
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria;

Syrach pn
Sirach
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracydesa

Syrakuzy pn
Syrakusy
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syria ˈsɨrʲja pn
Sýrie
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syriusz ˈsɨrʲjuʃ pn
Sirius
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa;
(mitologia grecka) pies Oriona, przeniesiony na firmament jako gwiazda Syriusz (1.2);

Syryjczyk sɨˈrɨjt͡ʃɨk n
Syřan
obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii

Syryjka sɨˈrɨjka n
Syřanka
obywatelka Syrii

Sysoła pn
Sysola
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, lewy dopływ Wyczegdy;

Syzyf pn
Sisyfos
(mitologia grecka) mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;

Syłwa pn
Sylva
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w obwodzie swierdłowskim i Kraju Permskim, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Szachty pn
Šachty
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim;

Szanghaj pn
Šanghaj
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;

Szatan pn
Satan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;
(geografia, geograficzny) szczyt w Tatrach Wysokich, na Słowacji;

Szczecin ˈʃt͡ʃɛt͡ɕĩn pn
Štětín
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;

Szczepan ˈʃt͡ʃɛpãn pn
Štěpán
imię męskie;

Szczepanowy possessiveAdjective
Štěpánův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Szczepana

Szeksna pn
Šeksna
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w europejskiej Rosji, lewy dopływ Wołgi;

Sziraz pn
Šíráz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Szklarska Poręba pn
Sklářská Poruba
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim;

Szkocja ˈʃkɔt͡sʲja pn
Skotsko
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkodra pn
Skadar
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii;

Szkop n
skopčák
(pogardliwie, pogardliwy) Niemiec;

Szkot ʃkɔt n
Skot
mieszkaniec Szkocji

Szkotka ˈʃkɔtka n
Skotka
mieszkanka Szkocji

Szonów pn
Šenov
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim.

Szoszon n
Šošon
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Szpindlerowy Młyn pn
Špindlerův Mlýn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Czechach, w kraju hradeckim, w Karkonoszach;

Szrenica pn
Jínonoš
(geografia, geograficzny) szczyt w zachodnich Karkonoszach;

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Stockholm
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szuja pn
Šuja
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim;

Szumadia pn
Šumadija
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w środkowej Serbii

Szumawa pn
Šumava
(geografia, geograficzny) pasmo górskie położone na pograniczu Czech, Niemiec i Austrii, stanowiące południowo-zachodnie obrzeżenie Masywu Czeskiego;

Szwab ʃfap n
Šváb
mieszkaniec Szwabii;

Szwabia ˈʃfabʲja pn
Švábsko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Szwajcar ˈʃfajt͡sar n
Švýcar
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈt͡sarʲja pn
Švýcarsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwajcarka ʃfajˈt͡sarka n
Švýcarka
obywatelka Szwajcarii

Szwecja ˈʃfɛt͡sʲja pn
Švédsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
Švéd
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Szwedka ˈʃfɛtka n
Švédka
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji

Szyłka pn
Šilka
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Syberii, płynąca przez Kraj Zabajkalski w Rosji;

Sławomir swaˈvɔ̃mʲir pn
Slavomír
imię męskie;

Słowacja swɔˈvat͡sʲja pn
Slovensko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej;

Słowaczka swɔˈvat͡ʃka n
Slovenka
osoba płci żeńskiej narodowości słowackiej, obywatelka Słowacji, mieszkanka Słowacji

Słowak ˈswɔvak n
Slovák
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Slovinsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
Slovan
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słowianka swɔˈvʲjãnka n
Slovanka
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy

Słońce ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ pn
Slunce
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

Słucz pn
Sluč
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Horynia;

T-shirt n
tričko
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;

Tadeusz taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Tadeáš
imię męskie;

Tadź Mahal pn
Tádž Mahal
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;

Tadżykistan ˌtad͡ʒɨˈcistãn pn
Tádžikistán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Taganrog pn
Taganrog
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Thajsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajmyra pn
Tajmyra
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji na półwyspie Tajmyr, na północy Kraju Krasnojarskiego, przepływająca przez jezioro Tajmyr;

Tallin ˈtallʲĩn pn
Tallinn
(geografia, geograficzny) stolica Estonii;

Tamara tãˈmara pn
Tamara
imię żeńskie;

Tambow pn
Tambov
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;

Tamiza tãˈmʲiza pn
Temže
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Tanzanie Tanzánie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tara ˈtara pn
Tara
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na pograniczu obwodów nowosybirskiego i omskiego w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Tarent ˈtarɛ̃nt pn
Tarent
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;

Tarnobrzeg tarˈnɔbʒɛk pn
Tarnobřeh
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Tarnowskie Góry tarˈnɔfsʲcɛ ˈɡurɨ pn
Tarnovice Tarnovské Hory
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Tarnów ˈtarnuf pn
Tarnov
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce;

Tartus pn
Tartús
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tarym pn
Tarim
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej;

Tasiejewa pn
Tasejeva
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, powstaje z połączenia Czuny i Biriusy, uchodzi do Angary;

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
Taškent Toškent
(geografia, geograficzny) stolica Uzbekistanu;

Tatar ˈtatar n
Tatar
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec narodowości tatarskiej;

Tatra pn
Tatra
(motoryzacja) marka samochodu;

Tatry ˈtatrɨ pn
Tatry
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;

Tawda pn
Tavda
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w dorzeczu Obu, lewy dopływ rzeki Toboł;

Taz pn
Taz
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, na zachodniej Syberii, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Tbilisi
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Teberda pn
Těberda
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w północnej części Wielkiego Kaukazu, lewy dopływ Kubania;

Tebriz pn
Tabríz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie;

Tegucigalpa pn
Tegucigalpa
(geografia, geograficzny) stolica Hondurasu;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Teherán
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Teksańczyk n
Texasan
mieszkaniec Teksasu

Tel Awiw pn
Tel Aviv
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym;

Telawi pn
Telavi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia;

Telcz pn
Telč
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju Wysoczyna;

Temelin pn
Temelín
(geografia, geograficzny) wieś w Czechach, w kraju południowoczeskim; 2 km od Temelina znajduje się elektrownia jądrowa;

Teodor tɛˈɔdɔr pn
Teodor
imię męskie;

Teofil tɛˈɔfʲil pn
Teofil
imię męskie;

Teplickie Skalne Miasto tɛˈplʲit͡sʲcɛ ˈskalnɛ ˈmʲjastɔ pn
Teplické skalní město
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch części Skał Adrszpasko-Cieplickich;

Teresa tɛˈrɛsa pn
Tereza Terezie
imię żeńskie;

Terezin pn
Terezín
(geografia, geograficzny) miasto i twierdza w Czechach, w kraju usteckim, nad rzeką Ochrzą;

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Théseus
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Thimphu pn
Thimphu
(geografia, geograficzny) stolica Bhutanu

Tierieszka pn
Těreška
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Timbuktu pn
Timbuktu
(geografia, geograficzny) miasto w Mali, nad rzeką Niger;

Timiszoara pn
Temešvár
(geografia, geograficzny) Timișoara, miasto w zachodniej Rumunii

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Východní Timor
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Timpton pn
Timpton
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Tiosza pn
Ťoša
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, prawy dopływ Oki;

Tirana tʲiˈrãna pn
Tirana
(geografia, geograficzny) stolica Albanii;

Tiumeń pn
Ťumeň
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą;

Tiung pn
Ťung
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluju;

Tobruk pn
Tobruk
(geografia, geograficzny) miasto w Libii nad Morzem Śródziemnym;

Togliatti pn
Toljatti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą;

Togo ˈtɔɡɔ pn
Togo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokaj ˈtɔkaj pn
Tokaj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w północno-wschodnich Węgrzech;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Tokio
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Toledo pn
Toledo
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
Tomáš
imię męskie;

Tomisław tɔ̃ˈmʲĩswaf pn
Tom Toma Tomislav
imię męskie;

Tompo pn
Tompo
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Tomsk pn
Tomsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Tonga
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Toruń ˈtɔrũɲ pn
Toruň
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-centralnej Polsce, położone nad Wisłą;

Torżok pn
Toržok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą;

Toskania tɔˈskãɲja pn
Toskánsko
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Toskanka n
Toskánka
mieszkanka Toskanii

Toskańczyk tɔˈskãj̃n͇t͡ʃɨk n
Toskánec
mieszkaniec Toskanii

Tours pn
Tours
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii;

Tracja pn
Thrákie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Trenczyn ˈtrɛ̃n͇t͡ʃɨ̃n pn
Trenčín
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji;

Trewir pn
Trevír
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą;

Triest pn
Terst
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska;

Trnawa ˈtr̥nava pn
Trnava
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji;

Troyes pn
Troyes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;

Trydent pn
Trident
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w północnych Włoszech;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Trinidad a Tobago
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
Tripolis
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;

Trzebnica ṭʃɛbʲˈɲit͡sa pn
Třebnice
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim;

Trzeboń pn
Třeboň
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju południowoczeskim;

Trzej Królowie ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ pn
tři králové
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami;

Trzycatek pn
Třicatek
(geografia, geograficzny) przysiółek wsi Jaworzynka, w gminie Istebna, w powiecie cieszyńskim

Trzyniec pn
Třinec
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Czechach, nad Olzą, w kraju morawsko-śląskim, w obrębie Śląska Cieszyńskiego;

Trójmiasto trujˈmʲjastɔ pn
Trojměstí
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski, który tworzą następujące miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot;

Tuapse pn
Tuapse
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Tuba ˈtuba pn
Tuba
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Tunisko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunis ˈtũɲis pn
Tunis
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturt͡sʲja pn
Turecko
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turgaj pn
Torgaj
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie;

Turkiestan pn
Turkestán
(geografia, geograficzny) region w Azji Środkowej;
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Kazachstanie;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Turkmenistán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turku pn
Turku
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Finlandii;

Turuchan pn
Turuchan
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Turín
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Durynsko
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowych Niemczech

Tuszetia pn
Tušetie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;

Tutonczana pn
Tutončana
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, prawy dopływ Dolnej Tunguzki;

Tuvalu tuˈvalu pn
Tuvalu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;

Twerca pn
Tverca
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi, do której wpada na terenie miasta Twer;

Tyber ˈtɨbɛr pn
Tibera
(geografia, geograficzny) rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym;

Tyfon pn
Týfón
(mitologia grecka) potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile;

Tym pn
Tym
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Timoteus
imię męskie;

Tyniec pn
Týnec
(geografia, geograficzny) toponim nazwa dzielnic polskich miast i wsi;

Tyr tɨr pn
Týros
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyrol ˈtɨrɔl pn
Tyrolsko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii;

Tyrolka n
Tyrolanka
mieszkanka Tyrolu

Tyrteusz pn
Tyrtaios
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

Tytus ˈtɨtus pn
Titus
imię męskie;

UE u‿ˈɛ acronym
EU
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska

UFO ˈufɔ acronym
UFO ufo
= (angielski) unidentified flying object → NOL, niezidentyfikowany obiekt latający

Udmurcja pn
Udmurtsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona w Europie, we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, ze stolicą w Iżewsku;

Uganda uˈɡãnda pn
Uganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Uglicz pn
Uglič
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą;

Ugra pn
Ugra
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Uj pn
Uj
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu;

Ukajali pn
Ucayali
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Ameryce Południowej, w dorzeczu Amazonki;

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Ukrajina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukraina Słobodzka pn
Slobodská Ukrajina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛt͡s n
Ukrajinec
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Ukrainka ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka n
Ukrajinka
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ pn
sluneční soustava
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Uljanowsk pn
Uljanovsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Ulm ulm pn
Ulm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Ulryk ˈulrɨk pn
Oldřich Ulrik
imię męskie;

Ulster ˈulstɛr pn
Ulster
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;

Umbria ˈũmbrʲja pn
Umbrie
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Evropská unie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Unstruta pn
Unstruta
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, lewy dopływ Soławy;

Uppsala upˈsala pn
Uppsala
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwecji, w prowincji historycznej Uppland;

Ural ˈural pn
Ural
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;

Uran ˈurãn pn
Uran
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Uranos uˈrãnɔs pn
Uran Uranos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai;

Urban ˈurbãn pn
Urban
imię męskie;

Urbanowy possessiveAdjective
Urbanův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, którego właścicielem, autorem, twórcą jest Urban

Uriasz pn
Urijáš Uriáš
(biblijny) imię męskie

Urmia pn
Orumíje
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Urszula urˈʃula pn
Uršula Voršila
imię żeńskie;

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Uruguay
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Urumczi pn
Urumči
(geografia, geograficzny) stolica Regionu Autonomicznego Sinciang-Ujgur w Chinach;

Usa pn
Usa
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na północy europejskiej części Rosji, w Republice Komi, prawy dopływ Peczory;

Ust-Ordyński pn
Usť-Ordynskij
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie irkuckim;

Ust-Ługa pn
Usť-Luga
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługą w pobliżu jej ujścia do Zatoki Fińskiej;

Ustroń ˈustrɔ̃ɲ pn
Ustroň
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miasta i mniejszych miejscowości w Polsce i na Białorusi;

Utah ˈjuta pn
Utah
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Salt Lake City;

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Uzbekistán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Uznam pn
Uznojem
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
Ulánbátar
(geografia, geograficzny) stolica Mongolii;

Uście nad Orlicą pn
Ústí nad Orlicí
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju pardubickim;

Uście nad Łabą ˈuɕt͡ɕɛ nad‿ˈwabɔ̃w̃ pn
Ústí nad Labem
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Uż pn
Uh
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w dorzeczu Dunaju, przepływająca przez Ukrainę i Słowację, uchodzi do Laborca;

Użhorod pn
Užhorod
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

V4 acronym
V4
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Grupa Wyszehradzka

Vaduz pn
Vaduz
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Liechtensteinu;

Valletta pn
Valletta
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vanuatczyk n
Vanuaťan
obywatel Vanuatu

Vanuatka n
Vanuaťanka
mieszkanka Vanuatu

Vanuatu pn
Vanuatu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

Vicenza pn
Vicenza
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Vichy pn
Vichy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Victoria pn
Victoria
(geografia, geograficzny) stolica Seszeli;

Vác pn
Vacov
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, położone nad Dunajem;

WC vu‿ˈt͡sɛ n
WC
ubikacja

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
SNS
= Wspólnota Niepodległych Państw;

Wacław ˈvat͡swaf pn
Václav
imię męskie;

Wag pn
Váh
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Słowacji, dopływ Dunaju;

Waga ˈvaɡa n
Váha
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Wagi (1.2)

Waga ˈvaɡa pn
Váhy
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Wagadugu pn
Ouagadougou
(geografia, geograficzny) stolica Burkiny Faso;

Walburga valˈburɡa pn
Valburga
imię żeńskie;

Waldemar valˈdɛ̃mar pn
Valdemar
imię męskie;

Walencja vaˈlɛ̃nt͡sʲja pn
Valencie
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) region w Hiszpanii

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
Valentýn Valentin
imię męskie;

Walentyna ˌvalɛ̃nˈtɨ̃na pn
Valentýna
imię żeńskie;

Walia ˈvalʲja pn
Wales
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Wandal ˈvãndal n
Vandal
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego;

Wardar pn
Vardar
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Macedonii Północnej i regionie Macedonia północnej Grecji;

Warkocz Bereniki ˈvarkɔd͡ʒ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
Vlasy Bereniky
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;

Warszawa varˈʃava pn
Varšava
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Warta ˈvarta pn
Varta
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, prawy dopływ Odry;

Waszka pn
Vaška
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim, lewy dopływ rzeki Mezeń;

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
Washington
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;

Watykan vaˈtɨkãn pn
Vatikán
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Watykańczyk n
Vatikánec
obywatel Watykanu

Wawrzyniec vavˈʒɨ̃ɲɛt͡s pn
Vavřinec
imię męskie;

Wawrzyńcowy possessiveAdjective
Vavřincův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Wawrzyńca

Wałach n
Valach
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do grupy etnograficznej ludności polskiej, zamieszkującej obszar Śląska Cieszyńskiego, w okolicy Cieszyna i Skoczowa;

Wega ˈvɛɡa pn
Vega
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni; jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Weimar pn
Výmar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;

Weje pn
Veje
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto etruskie, przeciwnik Rzymu, zdobyte przez niego w 396 roku p.n.e.;

Welehrad n
Velehrad
(geografia, geograficzny) gmina w Czechach, we wschodnich Morawach;

Wellington pn
Wellington
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii;

Wenecja vɛ̃ˈnɛt͡sʲja pn
Benátky Benátská republika
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Venezuela
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlt͡ʃɨk n
Venezuelan
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli

Wenezuelka ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlka n
Venezuelanka
obywatelka Wenezueli

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Venuše
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Werona pn
Verona
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
Veronika
imię żeńskie;

Wesna ˈvɛsna pn
Vesna
(mitologia słowiańska) bogini wiosny

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
Veselé Vánoce
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia

Westa ˈvɛsta pn
Vesta
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 4;
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią;

Westfalia vɛˈstfalʲja pn
Vestfálsko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w zachodnich Niemczech;

Wewnętrzna Kartlia pn
Šida Kartli
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori;

Wezera pn
Vezera
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, powstała z połączenia rzek Werry i Fuldy, uchodzi do Morza Północnego;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Vesuv
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wełtawa vɛwˈtava pn
Vltava
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;

Wiara ˈvʲjara pn
Věra
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Wiaźma pn
Vjazma
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie smoleńskim w Rosji, lewy dopływ Dniepru;

Wiczuga pn
Vičuga
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa;

Wieczne Miasto ˈvʲjɛt͡ʃnɛ ˈmʲjastɔ n
Věčné město
(książkowy) (peryfrastyczny) Rzym

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Vídeň
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielikaja pn
Velikaja
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na zachodzie europejskiej części Rosji, uchodzi deltą do jeziora Pejpus;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Velká Británie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielka Morawa pn
Velká Morava
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, prawy dopływ Dunaju, powstaje z połączenia Morawy Zachodniej i Morawy Południowej;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa pn
Velká medvědice
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielka Sobota n
Bílá sobota
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔt͡s n
Velikonoce
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Aniuj pn
Velký Aňuj
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji; łącząc się z Małym Aniujem tworzy Aniuj;

Wielki Czwartek n
Zelený čtvrtek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę ostatniej wieczerzy;

Wielki Kaukaz pn
Velký Kavkaz
(geografia, geograficzny) Kaukaz, pasmo górskie między Morzem Czarnym a Morzem Kaspijskim;

Wielki Kiniel pn
Velký Kiněl
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, dopływ Samary;

Wielki Pit pn
Velký Pit
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Velký pátek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
velký třesk
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;

Wielki Zab pn
Velký Zab
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys;

Wielkie Księstwo Luksemburga pn
Lucemburské velkovévodství Velkovévodství lucemburské
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
Velké planiny
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią;

Wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp pn
Velryba
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Vientiane
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wierchniaja Sałda pn
Verchňaja Salda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie swierdłowskim Federacji Rosyjskiej;

Wiesbaden pn
Wiesbaden
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Vietnam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmt͡ʃɨk n
Vietnamec
(etnografia, etnograficzny) obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej

Wietnamka vʲjɛtˈnãmka n
Vietnamka
obywatelka Wietnamu, mieszkanka Wietnamu, kobieta narodowości wietnamskiej

Wietługa pn
Vetluga
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
Štědrý den
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Wikipedie
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Wikislovník Wikcionář
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
Wikizdroje
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
Viktor
imię męskie;

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
Viktorie Viktoria
imię żeńskie;

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
Vilém
imię męskie;

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Vilnius
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Wiminał pn
Viminál
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu klasycznych wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Kwirynał i Eskwilin;

Windawa pn
Vindava
(geografia, geograficzny) miasto w Czechy, w kraju ołomunieckim

Wirakocza pn
Virakoča
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;

Wirgiliusz vʲirʲˈɟilʲjuʃ pn
Virgil
imię męskie;

Wisconsin pn
Wisconsin
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w północnej części Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Stanach Zjednoczonych, dopływ Missisipi;

Wiszera pn
Višera
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Rosji, w Kraju Permskim, lewy dopływ Kamy;

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
Višnu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Wisła ˈvʲiswa pn
Visla
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Polsce;

Wit vʲit pn
Vít
imię męskie;

Witebsk pn
Vitebsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;

Witek pn
Vítek
(zdrobniale) poufała forma imion: Wit, Witold, Witołd, Witosław, Wiktor

Wizygot n
Vizigót
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów;

Wjosa pn
Vjosa
(geografia, geograficzny) rzeka w Albanii i Grecji, wypływająca z gór Pindos, uchodząca do Morza Adriatyckiego;

Wniebowzięcie pn
Slavnost Nanebevzetí Panny Marie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wzięcie Matki Boskiej do nieba;

Wodnik ˈvɔdʲɲik n
Vodnář
(potocznie, potoczny) osoba urodzona pod znakiem Wodnika (1.2)

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Vodnář
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wodzisław Śląski vɔˈd͡ʑiswafʲ ˈɕlɔ̃w̃sʲci pn
Vladislav
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim;

Wodła pn
Vodla
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Karelii, uchodzi do jeziora Onega;

Wojciech ˈvɔjt͡ɕɛx pn
Vojtěch
imię męskie;

Wojwodina pn
Vojvodina
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
Pastýř
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wolne Miasto Gdańsk ˈvɔlnɛ ˈmʲjastɔ ˈɡdãj̃sk pn
Svobodné město Gdaňsk
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące w latach 1807–1814 pod protektoratem Francji, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pod kontrolą Ligi Narodów, istniejące w latach 1920–1939, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;

Wolsk pn
Volsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi;

Woroneż pn
Voroněž
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Volha
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołgograd vɔwˈɡɔɡrat pn
Volgograd
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone nad Wołgą;

Wołoch n
Valach
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi;

Wołoszczyzna pn
Valašsko
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku;
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach;

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
Volyň
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;

Wołżski pn
Volžskij
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

Wratysław pn
Vratislav
(staropolski) imię męskie

Wrocław ˈvrɔt͡swaf pn
Vratislav Wrocław
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;

Wspólnota Niepodległych Państw fspulˈnɔta ˌɲɛpɔˈdlɛɡwɨx ˈpãj̃stf pn
Společenství nezávislých států
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR;

Wszystkich Świętych n
Všech svatých
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;

Wulkan ˈvulkãn pn
Vulkán
(mitologia rzymska) bóg ognia, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z greckim Hefajstosem;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕt͡ɕi swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Pobřeží slonoviny
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wybrzeże Pieprzowe pn
Pepřonosné pobřeží
(dawniej, dawny) (geografia, geograficzny) region przybrzeżny w zachodniej Afryce, tereny w Sierra Leone i Liberii;

Wyg pn
Vyg
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w północno-zachodniej Rosji, uchodzi do Zatoki Oneskiej Morza Białego;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲa pn
Vánoční ostrov
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Króla Jerzego pn
Ostrov krále Jiřího
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Szetlandów Południowych;

Wyspa Wielkanocna pn
Velikonoční ostrov
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Kanárské ostrovy
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Kurylskie pn
Kurilské ostrovy
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką;

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Marshallovy ostrovy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnt͡sʲcɛ pn
Normanské ostrovy
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔft͡ʃɛ pn
Faerské ostrovy
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
Šalamounovy ostrovy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sa pn
Svatý Tomáš a Princův ostrov
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Wyszehrad pn
Vyšehrad
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, dawna rezydencja królów węgierskich;

Wyszni Wołoczok pn
Vyšnij Voločok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;

Wysznij Wołoczok pn
Vyšnij Voločok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;

Wyżyna Armeńska pn
Arménská vysočina
(geografia, geograficzny) wyżyna w zachodniej części Azji, we wschodniej części Azji Mniejszej;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
Maďar
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
Maďarka
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Maďarsko Uhry Uhersko
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Wężownik vɛ̃w̃ˈʒɔvʲɲik pn
Hadonoš
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Władysław vwaˈdɨswaf pn
Vladislav
imię męskie;

Włoch vwɔx n
Ital
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
Itálie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

Włocławek vwɔt͡sˈwavɛk pn
Włocławek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, nad Wisłą;

Włodzimierz vwɔˈd͡ʑĩmʲjɛʃ pn
Vladimír
imię męskie;

Włoszka ˈvwɔʃka n
Italka
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch

Yaren ˈjarɛ̃n pn
Yaren
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Nauru;

York pn
York
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;

ZNP zɛt‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
PMS
= (medycyna, medyczny) zespół napięcia przedmiesiączkowego;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
SSSR
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

ZUM acronym
IMC
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego;

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Zachariáš
imię męskie;

Zacheusz pn
Zacheus
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
Západní břeh Jordánu Předjordánsko Západní břeh
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zachodni Brzeg Jordanu zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛc jɔrˈdãnu pn
Západní břeh Jordánu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Zachodni Brzeg

Zachód ˈzaxut n
Západ
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia

Zadar pn
Zadar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, nad Morzem Adriatyckim;

Zaduszki n
Dušičky
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim dzień poświęcony pamięci wszystkich zmarłych, przypadający na 2 listopada (po dniu Wszystkich Świętych);

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
Záhřeb
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
Zair
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga

Zairczyk n
Zaiřan
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Zairu

Zairka n
Zaiřanka
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Zairu

Zakarpacie ˌzakarˈpat͡ɕɛ pn
Zakarpatsko Zakarpatí
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią;

Zakaukazie pn
Zakavkazsko
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;

Zalew Szczeciński pn
Štětínský záliv
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, leżący w jego południowej części, podzielony na część polską i niemiecką, od północy ograniczony wyspami Rugią i Wolinem;

Zalew Wiślany pn
Viselský záliv
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Zambie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zandżan pn
Zandžán
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan;

Zaolzie pn
Zaolzí Záolší Záolží Českotěšínsko
(geografia, geograficzny) region położony na zachód od Olzy;

Zarafszan pn
Zeravšan
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie;

Zatoka Adeńska pn
Adenský záliv
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego a Somalią;

Zatoka Amurska pn
Amurský záliv
(geografia, geograficzny) jedna z zatok, na które dzieli się rosyjska Zatoka Piotra Wielkiego, stanowi jej północno-zachodnią część;

Zatoka Anadyrska pn
Anadyrský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, położona na południe od Półwyspu Czukockiego;

Zatoka Arabacka pn
Arabatský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Azowskiego przylegająca do Półwyspu Kerczeńskiego oraz Mierzei Arabackiej;

Zatoka Bahrajnu pn
Bahrajnský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka wyróżniana w ramach Zatoki Perskiej, pomiędzy Bahrajnem, Katarem i Arabią Saudyjską;

Zatoka Bajdaracka pn
Bajdaracký záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona na zachód od półwyspu Jamał;

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
Biskajský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲit͡ska pn
Botnický záliv
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;

Zatoka Burgaska pn
Burgaský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona nad wybrzeżem Bułgarii, nieopodal miasta Burgas

Zatoka Dwińska pn
Dvinský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej Rosji, położona u ujścia Dwiny, część Morza Białego;

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
Finský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Gwinejska pn
Guinejský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Hudsona pn
Hudsonův záliv
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;

Zatoka Kalifornijska pn
Kalifornský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;

Zatoka Koryncka pn
Korintský záliv
(geografia, geograficzny) głęboka, wąska zatoka, wschodnia odnoga Morza Jońskiego, od którego oddziela ją na zachodzie Zatoka Patraska;

Zatoka Kotorska pn
Kotorský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Adriatyckiego w Czarnogórze i w niewielkim stopniu w Chorwacji;

Zatoka Liaotuńska pn
Liaotungská zátoka
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodnich Chin na Morzu Żółtym;

Zatoka Lwia pn
Lví záliv
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji;

Zatoka Meklemburska pn
Meklenburský záliv Meklenburská zátoka
(geografia, geograficzny) zatoka morska w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, położona u brzegów niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie;

Zatoka Neapolitańska pn
Neapolský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Parnawska pn
Pernovský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona przy południowo-zachodnim wybrzeżu Estonii

Zatoka Pomorska pn
Pomořanský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;

Zatoka Ryska pn
Rižský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią;

Zatoka Tallińska pn
Tallinnský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w Estonii, w południowej części Zatoki Fińskiej;

Zatoka Tarencka pn
Tarentský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim;

Zatoka Termajska pn
Soluňský záliv Thermský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego;

Zatoka Tonkińska pn
Tonkinský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Południowochińskiego, od zachodu ograniczona wybrzeżem Wietnamu, od północy i wschodu wybrzeżem Chin;

Zatoka Wenecka pn
Benátský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji;

Zatoka Wenezuelska pn
Venezuelský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Karaibskiego, wcięta w głąb linii brzegowej Wenezueli, połączona cieśniną z jeziorem Maracaibo;

Zatoka Wlorska pn
Vlorská zátoka Vlorský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w południowej części Albanii

Zatoka Wschodniokoreańska pn
Východokorejský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Półwyspu Koreańskiego, u wschodnich wybrzeży Korei Północnej, stanowi część Morza Japońskiego;

Zatoka Wyborska pn
Vyborský záliv
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji;

Zatoka Zachodniokoreańska pn
Korejská zátoka
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Żółtego, u wybrzeży Korei i Chin;

Zatybrze pn
Zátibeří
(geografia, geograficzny) historyczna część Rzymu położona na prawym, zachodnim, brzegu Tybru;

Zawisza zaˈvʲiʃa pn
Záviš
imię męskie;

Zbiornik Narewski pn
Narvská přehrada
(geografia, geograficzny) zbiornik retencyjny na rzece Narwa na granicy pomiędzy Estonią a Rosją;

Zbrucz pn
Zbruč
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka na zachodniej Ukrainie o długości, lewy dopływ Dniestru;

Zdziar pn
Ždiar
(geografia, geograficzny) wieś w północnej Słowacji;

Zdziar nad Sazawą pn
Žďár nad Sázavou
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju Wysoczyna;

Zdzisława ʑd͡ʑisˈwava pn
Zdislava
imię żeńskie;

Zefir ˈzɛfʲir pn
Zefyros
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru zachodniego, utożsamiany z rzymskim Fawoniuszem; zwiastun wiosny;

Zeja pn
Zeja
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Amuru;

Zeus ˈzɛus pn
Zeus
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;

Zgierz zʲɟɛʃ pn
Zgierz
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej Polsce;

Zgorzelec zɡɔˈʒɛlɛt͡s pn
Zhořelec
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Zielenogradsk pn
Zelenogradsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie królewieckim;

Zielona Góra ʑɛˈlɔ̃na ˈɡura pn
Zelená Hora
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Polsce, w województwie lubuskim;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Země
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Ziemia Święta pn
Svatá zem Svatá země
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;

Ziemianin ʑɛ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
pozemšťan
mieszkaniec Ziemi

Ziemianka ʑɛ̃ˈmʲjãnka n
pozemšťanka
mieszkanka Ziemi

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Zimbabwe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Ziębice ʑɛ̃mˈbʲit͡sɛ pn
Minstrberk Zubice
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim;

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Spojené arabské emiráty
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Spojené království
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zlin pn
Zlín
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, na wschodnich Morawach;

Znojmo pn
Znojmo
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach, w kraju południowomorawskim, na Morawach;

Zofia ˈzɔfʲja pn
Žofie
imię żeńskie;

Zoja ˈzɔja pn
Zoja
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Zora ˈzɔra pn
Zora
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Zug t͡suk pn
Zug
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;

Zugdidi pn
Zugdidi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Zurych pn
Curych
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Zuzana
imię żeńskie;

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈd͡ʑɛt͡sʲci pn
Sovětský svaz
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨx rɛˈpublʲik raˈd͡ʑɛt͡sʲcix pn
Svaz sovětských socialistických republik
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

Zygmunt ˈzɨɡmũnt pn
Zikmund
imię męskie;

Ząbkowice Śląskie ˌzɔ̃mpkɔˈvʲit͡sɛ ˈɕlɔ̃w̃sʲcɛ pn
Frankenštejn Slezské Zoubkovice
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Złatoust pn
Zlatoust
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad rzeką Aj;

a a conjunction
a ale
…uzupełniania

a posteriori adj
a posteriori
(logika, logiczny) o poznaniu, teorii: wywiedzione indukcyjnie z obserwacji faktów;

a posteriori adv
a posteriori
(logika, logiczny) z obserwacji faktów

a priori adv
a priori
uprzedzając fakty;

a psik a‿ˈpʲɕik interjection
hepčí
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

aak ˈaːk n
aak
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płasko zbudowany, jednomasztowy żaglowiec, zaokrąglony na obydwu końcach, używany do początków XX w. wyłącznie na kanałach holenderskich i Renie jako środek transportowy;

aam n
aam
dawna niemiecka i holenderska miara objętości cieczy;

abaja aˈbaja n
abája
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

abarognozja n
abarognóza
(medycyna, medyczny) brak odczuwania ciężaru przedmiotów trzymanych w ręku;

abaza aˈbaza n
abazština
(językoznawstwo, językoznawczy) język abazyński

abażur aˈbaʒur n
stínítko stínidlo
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abbé n
abbé
tytuł honorowy we francuskim Kościele katolickim;

abchaski apˈxasʲci adj
abcházský
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abchaski apˈxasʲci n
abcházština
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

abderycki ˌabdɛˈrɨt͡sʲci adj
abdérský
(geografia, geograficzny) związany z Abderą, dotyczący Abdery, pochodzący z Abdery

abdominalny ˌabdɔ̃mʲĩˈnalnɨ adj
abdominální
(anatomia, anatomiczny) brzuszny

abdominoplastyka ˌabdɔ̃ˈmʲĩnɔˈplastɨka n
abdominoplastika plastická operace břicha
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg kosmetyczny poprawiający wygląd brzucha poprzez skrócenie mięśni oraz usunięcie nadmiaru tłuszczu i skóry;

abdykacja ˌabdɨˈkat͡sʲja n
abdikace odstoupení rezignace
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

abdykacyjny ˌabdɨkaˈt͡sɨjnɨ adj
abdikačný
związany z abdykacją, dotyczący abdykacji

abdykować ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ v
abdikovat odstoupit odstupovat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

abecadło ˌabɛˈt͡sadwɔ n
abeceda
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku

aberdyński ˌabɛrˈdɨ̃j̃sʲci adj
aberdeenský
od rzeczownika Aberdeen, związany z Aberdeen

abertam aˈbɛrtãm n
abertam abertamský sýr
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj sera wytwarzanego z mleka owczego w Czechach;

abidżański ˌabʲiˈd͡ʒãj̃sʲci adj
abidžanský
(geografia, geograficzny) związany z Abidżanem, dotyczący Abidżanu, pochodzący z Abidżanu

abiotyczny ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
abiotický
nieożywiony

abisalny ˌabʲiˈsalnɨ adj
abysální
(geografia, geograficzny) związany z abisalem, dotyczący abisalu lub w nim istniejący

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
habešský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

ablatywny adj
ablativní
(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

ablutomania ˌablutɔ̃ˈmãɲja n
nutkavé mytí
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk;

abolicjonistyczny adj
abolicionistický
związany z abolicjonizmem, dotyczący abolicjonizmu lub abolicjonistów

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
předplatné abonmá
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
předplatné abonmá paušál
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);

abonencki adj
abonentský
związany z abonentem, osobą opłacającą abonament

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
abonent předplatitel
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

abonować ˌabɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
abonovat předplácet
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

aborcja aˈbɔrt͡sʲja n
potrat interrupce
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

aborcyjny ˌabɔrˈt͡sɨjnɨ adj
interrupční
(książkowy) związany z aborcją

abraham n
abrahámoviny
(Górny Śląsk) pięćdziesiąte urodziny, pięćdziesiątka

abrahamowiny n
abrahámoviny
(Górny Śląsk) pięćdziesiąte urodziny, pięćdziesiątka

abrakadabra ˌabrakaˈdabra interjection
abrakadabra
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

absces ˈapst͡sɛs n
absces
(medycyna, medyczny) ropień

absencja apˈsɛ̃nt͡sʲja n
absence nepřítomnost
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
absolutní
(filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
absolutní naprostý úplný
całkowity, zupełny, bezwzględny

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
absolutismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absolutyzm oświecony n
osvícenský absolutismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ostatnia faza absolutyzmu;

absolwencki adj
absolventský
związany z absolwentami, dotyczący absolwentów; przeznaczony dla absolwentów

abstrakcja apsˈtrakt͡sʲja n
abstrakce
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
abstrakce zobecnění
pojęcie ogólne

abstrakcyjny ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ adj
abstraktní abstraktivní
nie mający związku z rzeczywistością

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja n
abstinence
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

abstynencki adj
abstinentský
związany z abstynentami

absurd ˈapsurt n
absurdnost nesmysl absurdita
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

absurdalista n
absurdista
osoba, która tworzy, myśli lub działa w duchu absurdu

absurdalność n
absurdnost
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
absurdní
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu
(logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny

absynt ˈapsɨ̃nt n
absint
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

absyntowy adj
absintový
związany z absyntem; zawierający absynt

abuzabijski ˌabuzaˈbʲijsʲci adj
abúdhabský abúzabský
odnoszący się do emiratu Abu Zabi
odnoszący się do miasta Abu Zabi

aceton aˈt͡sɛtɔ̃n n
aceton
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetonowy adj
acetonový
(chemia, chemiczny) związany z acetonem, zawierający aceton

acetylocholina n
acetylcholin
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

achajski aˈxajsʲci adj
achájský
(odrzeczownikowy) Achaja, Achaj, Achajczyk, Achajka

achilles aˈxʲilːɛs n
achilovka
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) (zobacz) ścięgno Achillesa

achondryt aˈxɔ̃ndrɨt n
achondrit
(geologia, geologiczny) (astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów

achromat axˈrɔ̃mat n
achromát
(optyka, optyczny) (fotografia) (fizyka, fizyczny) układ optyczny, zestaw dwóch soczewek zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji połączonych razem;

achy i ochy ˈaxɨ i‿ˈɔxɨ n
achich ouvej
wyrazy zachwytu nad czymś lub kimś

aczkolwiek at͡ʃˈkɔlvʲjɛk conjunction
ačkoli i když
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
damašek
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adamaszkowy adj
damaškový
związany z adamaszkiem, dotyczący adamaszku, wykonany z adamaszku

adaptacja ˌadapˈtat͡sʲja n
adaptace
efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

adaptacyjność n
adaptabilita
łatwość dostosowywania się

adaptacyjny adj
přizpůsobivý
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

adapter aˈdaptɛr n
přenoska
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa

adaptometr n
adaptometr
(medycyna, medyczny) przyrząd okulistyczny badający zdolność przystosowywania się wzroku do ciemności;

addisabebski adj
addisabebský
(rzadki, rzadko używany) związany z Addis Abebą, dotyczący Addis Abeby

addycja n
adice
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez produktów ubocznych;

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
adekvátní přiměřený úměrný
dokładnie czemuś odpowiadający

adelajdzki adj
adelaidský
związany z Adelajdą (Adelaide), dotyczący Adelajdy

adenotomia n
adenotomie
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;

adenozynotrójfosforan n
adenosintrifosfát
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

adeński adj
adenský
związany z Adenem, dotyczący Adenu (miasta w Jemenie)

adherentka n
stoupenkyně
(rzadki, rzadko używany) zwolenniczka jakiejś idei, doktryny, osoby lub ugrupowania

adiabatyczny adj
adiabatický
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

adiunktowski adj
adjunktský
(rzadki, rzadko używany) dotyczący osoby lub stanowiska adiunkta

adiutancki adj
adjutantský
związany ze stanowiskiem adiutanta

administracja ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja n
administrace
kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
správa administrativa
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ adj
administrativní správní
związany z administracją i administrowaniem

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
správce administrátor
osoba zarządzająca czymś

administrować ˌadmʲĩɲiˈstrɔvat͡ɕ v
obdivovat uctívat zbožňovat
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności

admiralski adj
admirálský
związany ze stanowiskiem admirała, należący do admirała

admirał adˈmʲiraw n
admirál
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)

admitancja n
admitance
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adopcja aˈdɔpt͡sʲja n
adopce
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

adopcjanizm n
adopcionismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
adrenalin
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adrenalinowy adj
adrenalinový
(biochemia, biochemiczny) związany z adrenaliną, dotyczący działania adrenaliny

adres ˈadrɛs n
adresa
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adresat aˈdrɛsat n
adresát
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

adresować ˌadrɛˈsɔvat͡ɕ v
adresovat
umieszczać adres na liście, przesyłkę

adriatycki adj
jaderský jadranský
dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

adverbium n
adverbium
(gramatyka) przysłówek

adware n
adware reklamní program reklamní software
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;

adwent ˈadvɛ̃nt n
advent
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

adwentowy ˌadvɛ̃nˈtɔvɨ adj
adventní adventový
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentem, dotyczący adwentu, odbywający się w adwencie

adwentysta ˌadvɛ̃nˈtɨsta n
adventista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

adwentystka ˌadvɛ̃nˈtɨstka n
adventistka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

adwokacki adj
advokátní advokátský
związany z adwokatem lub adwokaturą

adwokat adˈvɔkat n
advokát právník
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
ďáblův advokát
(przenośnie, przenośnia) (dawniej, dawny) obrońca sprawy złej, niewłaściwej
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

adygejski n
adygejština
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

adżyka n
adžika
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;

aeracja ˌaɛˈrat͡sʲja n
aerace
napowietrzanie;

aero- aˈɛrɔ prefix
aero-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem

aerobik ˌaɛˈrɔbʲik n
aerobik
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ adj
aerodynamický
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
aerodynamika
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

aerograf n
fixírka
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

aeroklub n
aeroklub
organizacja, której członkami są piloci sportowi, skoczkowie spadochronowi, lotniarze, paralotniarze, modelarze lotniczy oraz miłośnicy lotnictwa

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
aerologie
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

aerologiczny adj
aerologický
(meteorologia, meteorologiczny) związany z aerologią

aeroplan ˌaɛˈrɔplãn n
aeroplán
(przestarzałe, przestarzały) samolot

aerozolowy adj
aerosólový
mający formę aerozolu
związany z aerozolami, dotyczący aerozoli

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
aerogel
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

afarski n
afarština
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Afarze;

afekt ˈafɛkt n
afekt
(psychologia, psychologiczny) wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
afghánský afgánský
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

afisz ˈafʲiʃ n
plakát
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

aforystyczny adj
aforistický
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami

afotyczny adj
afotický
pozbawiony światła, niewystarczająco oświetlony; bez dostępu światła

afroamerykański adj
afroamerický
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

afroazjatycki adj
afroasijský
(językoznawstwo, językoznawczy) określający rodzinę języków używanych w północnej Afryce, Rogu Afryki i na Bliskim Wschodzie
związany zarówno z Afryką, jak i Azją

afrykata n
afrikáta
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarto-szczelinowa;

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
africký
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

agat ˈaɡat n
achát
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

agatowy adj
achátový
związany z agatem, dotyczący agatu, wykonany z agatu, zawierający agat

agawa sizalowa n
agáve sisalová
(botanika, botaniczny) Agave sisalana, gatunek rośliny należącej do rodziny agawowatych;

agawowy adj
agávový
dotyczący agawy, związany z agawą

ageizm n
ageismus
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

agencja aˈɡɛ̃nt͡sʲja n
agentura agence
firma świadcząca różne usługi

agencja reklamowa n
reklamní agentura
(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

agent ˈaɡɛ̃nt n
agent představitel
przedstawiciel jakiejś firmy
agent tajný policista
tajny pracownik policji lub służb specjalnych

agitacja ˌaɟiˈtat͡sʲja n
agitace
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

agitować ˌaɟiˈtɔvat͡ɕ v
agitovat
zjednywać zwolenników dla jakiejś sprawy, idei

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥ n
agnosticismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agogika n
agogika
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielkie odchylenia i zmiany w tempie i rytmie wykonywanego utworu muzycznego, uzasadnione interpretacją muzyczną wykonawcy

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
agonie agónie
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

agrarny aˈɡrarnɨ adj
agrární
rolniczy, rolny

agregat aˈɡrɛɡat n
agregát
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze

agresja aˈɡrɛsʲja n
agrese
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;

agrest ˈaɡrɛst n
angrešt
(botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)

agrestowy ˌaɡrɛˈstɔvɨ adj
angreštový
dotyczący wzrostu, uprawy, zbioru agrestu
zrobiony z agrestu, mający jego smak

agresywnie adv
agresivně
w sposób agresywny

agrochemia n
agrochemie
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

agrochemik n
agrochemik
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) osoba zajmująca się agrochemią

agrochemikalia n
agrochemikálie
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wyroby i preparaty chemiczne stosowane w rolnictwie

agrofizyka n
agrofyzika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

agrogaz n
agroplyn
biogaz pochodzący z surowców rolniczych, czyli z rozkładu materii organicznej (np. resztek roślinnych, kiszonek, gnojowicy, obornika)

agroturystyczny ˌaɡrɔturɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
agroturistický
związany z agroturystyką, dotyczący agroturystyki

aguti aˈɡutʲi n
aguti
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;

aha ˈaxa interjection
aha
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia

ahinsa aˈxʲĩw̃sa n
ahinsá
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;

ahmadabadzki adj
ahmadábádský
związany z Ahmadabadem (miastem w Indiach)

aikido ajˈcidɔ n
aikido
japońska sztuka samoobrony;

ais n
ais
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o półton;

aisis ˈajsʲis n
aisis
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o cały ton;

ajran n
ajran
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci adj
akademický
(edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
taki, który jest teoretyczny; nie jest praktyczny

akademicko adv
akademicky
teoretycznie, bez związku z rzeczywistością
zgodnie ze wzorcami uważanymi za klasyczne

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
kolej
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) członek akademii

akadyjski n
akkadština
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

akatyst aˈkatɨst n
akafist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;

akceleracja n
akcelerace
przyspieszenie

akceleracyjny adj
akcelerační
związany z przyspieszeniem lub przyspieszaniem, akceleracją; służący do przyspieszania

akcent ˈakt͡sɛ̃nt n
přízvuk akcent
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;

akceptor n
akceptor
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;

akceptowalny ˌakt͡sɛptɔˈvalnɨ adj
akceptovatelný
możliwy do zaakceptowania, do przyjęcia

akcja ˈakt͡sʲja n
akcie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

akcjonariusz ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
akcionář
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

akcjonariuszka n
akcionářka
forma żeńska od: akcjonariusz

akcyjny adj
akciový
związany z akcją, dotyczący akcji

akebia n
akébie
(botanika, botaniczny) Akebia, rodzaj roślin okrytonasiennych z rodziny krępieniowatych;

akolada n
spona svorka závorka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;

akord ˈakɔrt n
akord
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
akordeon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akr akr̥ n
akr
anglosaska jednostka powierzchni gruntów, równa ok. 4047 m2;

akrobacja n
akrobacie
widowiskowe ćwiczenie, często niebezpieczne, które wymaga wielkiej sprawności;

akrobata ˌakrɔˈbata n
akrobat
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrobatyczny adj
akrobatický
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
akrofobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akromegalia n
akromegalie
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akronim aˈkrɔ̃ɲĩm n
akronym
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

akrylowy adj
akrylátový
(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu

aksamit aˈksãmʲit n
samet
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

aksamitny ˌaksãˈmʲitnɨ adj
sametový
(przenośnie, przenośnia) gładki, miękki, delikatny

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
axiom
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
(przenośnie, przenośnia) uznana prawda

akson ˈaksɔ̃n n
axon
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
herec
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
herečka
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktualizować v
aktualizovat
czynić aktualnym

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
aktuální
dotyczący teraźniejszości

aktyn ˈaktɨ̃n n
aktinium actinium
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktywa n
aktiva
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

aktywistyczny adj
aktivistický
związany z aktywizmem lub aktywistami

aktywizacja n
aktivizace
pobudzanie do działania; uruchamianie aktywności

aktywność akˈtɨvnɔɕt͡ɕ n
aktivita činnost
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

aktywny akˈtɨvnɨ adj
aktivní
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
akumulátor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)
(informatyka, informatyczny) rejestr procesora przechowujący wynik operacji

akupresura ˌakuprɛˈsura n
akupresura
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
akupunktura
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akurat aˈkurat particle
akorát
podkreślenie dokładności informacji; właśnie tak / tyle / …

akustyka n
akustika
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków

akwarela ˌakfaˈrɛla n
akvarel
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

akwarelista n
akvarelista
(sztuka) malarz malujący obrazy farbami akwarelowymi

akwarium aˈkfarʲjũm n
akvárium
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwarysta n
akvarista
(książkowy) hodowca zwierząt i roślin akwariowych

akwedukt aˈkfɛdukt n
akvadukt
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

akwilejski ˌakfʲiˈlɛjsʲci adj
aquilejský
dotyczący Akwilei, związany z Akwileją

akwitański ˌakfʲiˈtãj̃sʲci adj
akvitánský
dotyczący Akwitanii, związany z Akwitanią, pochodzący z Akwitanii

akwizgranka n
Cášanka Aacheňačka
mieszkanka Akwizgranu

akwizgrańczyk n
Cášan Aacheňák
mieszkaniec Akwizgranu; ktoś pochodzący z Akwizgranu

akwizgrański adj
cášský aachenský
związany z Akwizgranem, pochodzący z Akwizgranu

akwizycja n
akvizice
(handel, handlowy) pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy

akwiński adj
akvinský
związany z Akwinem, dotyczący Akwinu

alabastrowy ˌalabaˈstrɔvɨ adj
alabastrový
dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru

alanina ˌalãˈɲĩna n
alanin
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
poplach
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

alaskański adj
aljašský
związany z Alaską, pochodzący z Alaski

alaski aˈlasʲci adj
aljašský
związany z Alaską, pochodzący z Alaski

alaskijski adj
aljašský
związany z Alaską, pochodzący z Alaski

alasz ˈalaʃ n
alaš
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy, klarowny likier kminkowy koloru żółtego;

albański alˈbãj̃sʲci adj
albánský
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
albánština albánský
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

albinos alˈbʲĩnɔs n
albín
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

albo ˈalbɔ conjunction
nebo
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
albumin
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

alchemiczny adj
alchymistický
dotyczący alchemii

aldehyd alˈdɛxɨt n
aldehyd
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
ale avšak
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
alegorie jinotaj
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
alegorický
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

alegoryzować v
alegorizovat
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiać w formie alegorii lub interpretować coś jako alegorię

aleja aˈlɛja n
alej třída
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

alejowy adj
alejový
związany z aleją; mający formę alei

aleksandryjski ˌalɛksãnˈdrɨjsʲci adj
alexandrijský
dotyczący Aleksandrii (miasta w Egipcie)

aleksandryn n
alexandrin
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) typ wiersza sylabicznego o ustalonej długości — 12 sylab, zwykle z przerwą (średniówką) po szóstej sylabie

aleksytymia n
alexitymie
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

alepski adj
halepský
związany z Aleppo, dotyczący Aleppo

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
alergen
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
alergie
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

alergiczny ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ adj
alergický
związany z alergią

alergik aˈlɛrʲɟik n
alergik
osoba uczulona na działanie alergenów

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
alergologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

alergologiczny adj
alergologický
(medycyna, medyczny) związany z alergologią, dotyczący alergologii

aleucki adj
aleutský
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

alfa i omega ˈalfa ˌi‿ɔ̃ˈmɛɡa n
alfa a omega
(przenośnie, przenośnia) początek i koniec

alfabet alˈfabɛt n
abeceda
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

alfabet Morse'a n
Morseova abeceda morseovka
(marynarka) (telekomunikacja) kod, w którym znakom odpowiadają sygnały świetlne lub kombinacje kropek i kresek;

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
abecední
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie
odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem

algebra alˈɡɛbra n
algebra
jeden z działów matematyki;
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

algebraicznie adv
algebraicky
(matematyka, matematyczny) zgodnie z zasadami algebry

algebraiczny adj
algebraický
dotyczący algebry

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
alžírský
odnoszący się do państwa Algieria
odnoszący się do miasta Algier

algologiczny adj
algologický
(botanika, botaniczny) związany z algologią

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
algoritmus
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

algorytmiczny adj
algoritmický
związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

alibi aˈlʲibʲi n
alibi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
aligátor
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

alija n
alija
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) migracja Żydów do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego Izraela;

alimentacyjny adj
alimentační
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z alimentami

alimenty ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ n
alimenty výživné
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

alkaliczny adj
alkalický
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

alkohol alˈkɔxɔl n
alkohol
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
(spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

alkoholiczka ˌalkɔxɔˈlʲit͡ʃka n
alkoholička
kobieta, która cierpi na alkoholizm

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
alkoholik
osoba, która cierpi na alkoholizm

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
alkoholismus
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
alkoholický
zawierający alkohol; związany z alkoholem

allel ˈalːɛl n
allela
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
aleluja halejuja
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

allicyna n
alicin
(biochemia, biochemiczny) nietrwały związek siarkoorganiczny wytwarzany w czosnku po roztarciu lub przecięciu, wykazujący silne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, C6H10OS2

almanachowy adj
almanachový
związany z almanachem; taki jak w almanachach

almandyn n
almandin
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

alometria n
alometrie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) badanie i opis zależności pomiędzy wielkością ciała organizmu (lub jego części) a innymi cechami biologicznymi

alopatyczny adj
alopatický
(medycyna, medyczny) związany z alopatią

alosom n
alozom
(genetyka) chromosom, który decyduje o płci organizmu

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
alotropie
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

alpejski alˈpɛjsʲci adj
alpský
związany z Alpami, dotyczący Alp

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
horolezec alpinista
osoba uprawiająca alpinizm;

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
horolezectví
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu
szerzej: wspinaczka wysokogórska

alt alt n
alt
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;

altana alˈtãna n
altán besídka
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

alteracja n
alterace
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
alternátor
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

altowy adj
altový
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący altu, określający alt
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) charakterystyczny dla altu, mający cechy altu

altruistyczny ˌaltru<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
altruistický
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
altruismus
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

altówka alˈtufka n
viola
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

altówkowy adj
altoví
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z altówką

alzacki alˈzat͡sʲci adj
alsaský
związany z Alzacją

amarantowy ˌãmarãnˈtɔvɨ adj
amarantový
dotyczący amarantu, związany z amarantem
mający kolor różowoczerwony o odcieniu fioletowym, taki jak kolor kwiatu amarantu

amator ãˈmatɔr n
amatér
osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo
miłośnik, ktoś oddany czemuś

amatorszczyzna n
fušerství
(pogardliwie, pogardliwy) działanie lub twórczość wykonywana w sposób amatorski, zwykle bez odpowiedniego przygotowania, umiejętności czy profesjonalizmu

amazoński ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci adj
amazonský
(geografia, geograficzny) związany z Amazonią

ambasada ˌãmbaˈsada n
velvyslanectví ambasáda
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
velvyslanec ambasador
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambasador dobrej woli n
vyslanec dobré vůle
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

ambicja ãmˈbʲit͡sʲja n
ctižádost ambice
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
ambiciózní
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambiwalentny ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ adj
ambivalentní
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

amblygonit n
amblygonit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;

ambona ãmˈbɔ̃na n
kazatelna
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

ambulans ãmˈbulãw̃s n
ambulanci lehký kočár
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
ambulantní
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

amen ˈãmɛ̃n interjection
amen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

ameryk ãˈmɛrɨk n
americium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykanizacja ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja n
amerikanizace
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
amerikanismus amerikanizmus
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
americký
dotyczący Ameryki (kontynentu)
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

amerykański pitbulterier n
americký pitbulteriér
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o muskularnym ciele i silnym, zaciętym charakterze teriera;

ametyst ãˈmɛtɨst n
ametyst
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

ametystowy ˌãmɛtɨˈstɔvɨ adj
ametystový
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem
mający kolor fioletowy, taki jak kolor ametystu

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
amfetamin
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfibolit n
amfibolit
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;

amfiktionia n
amfiktyonie
(starożytność) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna liga plemienna lub związek miast-państw w Grecji, utworzony w celu wspólnej ochrony świątyń, organizowania obrzędów religijnych oraz podejmowania decyzji politycznych w sprawach regionalnych

amforyczny adj
amforový
związany z amforą; w kształcie amfory

amharski ãmˈxarsʲci n
amharština
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;

amieński adj
amienský
(rzadki, rzadko używany) związany z Amiens, dotyczący Amiens

aminocukier n
aminocukr
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do grupy cukrów, w którym jedna z grup hydroksylowych (–OH) została zastąpiona grupą aminową (–NH₂) albo jej pochodną (np. –NHAc);

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
aminokyselina
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

aminopeptydaza n
aminopeptidáza
(biochemia, biochemiczny) enzym proteolityczny odcinający pojedyncze aminokwasy z końca aminowego (N-końca) peptydu lub białka

ammański ãmˈːãj̃sʲci adj
ammánský
odnoszący się do Ammanu (stolicy Jordanii)

amnestia ãmˈnɛstʲja n
amnestie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amnezja ãmˈnɛzʲja n
amnézie
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

amniocenteza n
amniocentéza
(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej

amok ˈãmɔk n
amok
(psychologia, psychologiczny) stan niekontrolowanej agresji;

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
amoniak azan čpavek
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amoralizm ˌãmɔˈralʲism̥ n
amoralismus
pogląd odrzucający normy moralne i etyczne

amorficzny ˌãmɔrˈfʲit͡ʃnɨ adj
amorfní beztvarý
bezkształtny, niemający określonej budowy

amper ˈãmpɛr n
ampér
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperometr n
ampérmetr
przyrząd służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego w obwodzie, zwykle wyrażanego w amperach

amperowoltomierz n
ampérovoltmetr
(elektryczność) przyrząd elektryczny łączący funkcje amperomierza i woltomierza; urządzenie do pomiarów natężenia i napięcia prądu

amperowy adj
ampérový
(fizyka, fizyczny) związany z amperem (jednostką natężenia prądu)

amperozwój n
ampérzávit
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka siły magnetomotorycznej w układzie MKS równa przepływowi jednego ampera prądu stałego przez jeden zwój solenoidu;

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
amplituda
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

amplitudowy adj
amplitudový
(fizyka, fizyczny) związany z amplitudą

amputacja ˌãmpuˈtat͡sʲja n
amputace
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amputacyjny adj
amputační
(medycyna, medyczny) związany z amputacją; służący do amputacji

amputować ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ v
amputovat
dokonywać amputacji

ampułka ãmˈpuwka n
ampule
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

amsterdamski ˌãmstɛrˈdãmsʲci adj
amsterdamský
odnoszący się do Amsterdamu (miasta w Holandii)

amudaryjski adj
amudarský
związany z Amu-darią, dotyczący Amu-darii

amulet ãˈmulɛt n
amulet
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

amurski adj
amurský
związany z Amurem, dotyczący Amuru

anabioza n
anabióza
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

anachroniczny adj
anachronický anachronistický
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
anachronismus anachronizmus
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

anagram ãˈnaɡrãm n
anagram
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakolut n
anakolut
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie niepoprawne pod względem składniowym

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
anakonda
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

analgetyczny ˌãnalɡɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
analgetický
(medycyna, medyczny) zmniejszający ból

analityczka ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃka n
analytička
rodzaj żeński od rzeczownika → analityk (specjalista zajmujący się analizą danych i prognozowaniem)

analitycznie adv
analyticky
w sposób analityczny

analityczny ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
analytický
związany z analizą

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
analytik
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

analiza ˌãnaˈlʲiza n
analýza rozbor
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analizować ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ v
analyzovat
przeprowadzać proces analizy

analny ãˈnalnɨ adj
anální
(książkowy) odbytniczy, odbytowy

analogicznie adv
analogicky
w sposób analogiczny

ananas ãˈnãnas n
ananas
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
ananas ananasovník
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

ananasowy adj
ananasový
dotyczący ananasów, związany z ananasami

anarchistka n
anarchistka
zwolenniczka anarchizmu

anarchistyczny ˌãnarxʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
anarchistický
związany z anarchizmem

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
anarchismus
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anarchopacyfizm n
anarchopacifismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

anataz n
anatas
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
anathéma
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

anatolijski ˌãnatɔˈlʲijsʲci adj
anatolský
dotyczący Anatolii, związany z Anatolią

anatom ãˈnatɔ̃m n
anatom
uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
anatomie
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

anatomia patologiczna n
patologická anatomie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny badająca zmiany morfologiczne powstałe w organizmie w wyniku chorób, urazów lub innych procesów patologicznych

anatomicznie adv
anatomicky
zgodnie z anatomią

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
anatomický
(anatomia, anatomiczny) związany z anatomią, dotyczący anatomii

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
andaluský
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

andaluzyt ˌãndaˈluzɨt n
andalusit
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
andorrský
odnoszący się do Andory (państwa)

andradyt n
andradit
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

andragogika ˌãndraˈɡɔɟika n
andragogika
(edukacja, edukacyjny) dział pedagogiki zajmujący się kształceniem dorosłych;

androfobia n
androfobie
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
android
robot mający postać człowieka;

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
andrologie
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

andyjski ãnˈdɨjsʲci adj
andský
związany z Andami, dotyczący Andów

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
anekdota
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

aneks kuchenny n
kuchyňský kout
część pomieszczenia mieszkalnego, która pełni rolę kuchni

aneksja ãˈnɛksʲja n
anexe
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

aneksyjny adj
anekční
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z aneksją, zaborem ziem innego państwa

anekumena n
anekumena
(geografia, geograficzny) obszar nie zamieszkany na stałe i nie wykorzystywany gospodarczo przez człowieka

anemiczny adj
anemický chudokrevný
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

anemo- ãˈnɛ̃mɔ prefix
anemo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

anemometria ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja n
anemometrie
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru

anestetyk n
anestetikum
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
anestetik
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

anestezjologia n
anesteziologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

anestezjologiczny adj
anesteziologický
(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
anglický angličtina
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
angličtina anglický
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

anginowy adj
angínový
(medycyna, medyczny) związany z anginą, spowodowany anginą

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
angiografie zobrazení cév
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
angiologie
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

angiotensyna n
angiotenzin
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu

anglicyzm ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥ n
anglicismus anglicizmus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

anglikanin ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn n
anglikán
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu

anglikanka ˌãŋɡlʲiˈkãnka n
anglikánka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni anglikanizmu

anglikański adj
anglikánský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

anglista n
anglista
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury angielskiej

anglistka n
anglistka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej

angolski ãŋˈɡɔlsʲci adj
angolský
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

angorski adj
angorský
związany z angorą, dotyczący angory

anguilski adj
anguillský
związany z Anguillą, dotyczący Anguilli

ani ˈãɲi conjunction
ani
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
…poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
…poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
…poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

ani ˈãɲi particle
ani
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje i wskazująca na przeczenie
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym

anikonizm n
anikonismus
(sztuka) powstrzymywanie się od tworzenia sztuki figuratywnej – ludzi i zwierząt

animacja ˌãɲĩˈmat͡sʲja n
animace
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

animistyczny adj
animistický
związany z animizmem, właściwy animizmowi

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
animismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

animozja n
animozita
niechęć lub niesnaska wywołana urazą

anioł ˈãɲɔw n
anděl
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

anioł stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
anděl strážný
(przenośnie, przenośnia) obrońca, opiekun, nieodstępny towarzysz

anizokoria n
anizokorie
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

anizotropowy adj
anizotropní
(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

ankieta ãŋʲˈcɛta n
anketa
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

ankietować v
anketovat dotazovat
przeprowadzać ankietę

anoda ãˈnɔda n
anoda
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anomalny adj
anomální
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anonim ãˈnɔ̃ɲĩm n
anonymní dopis
list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
anonymní bezejmenný
o nieujawnionym nazwisku

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
anorexie
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

antarktyczny adj
antarktický
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
anténa
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antenka n
anténka
mała antena

antiocheński adj
antiošský
odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
antonymum
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antropo- ãnˈtrɔpɔ prefix
antropo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
antropofobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
antropolog
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
antropologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
antropologický
związany z antropologią, dotyczący antropologii

antropozofia n
antropozofie
(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia

antuka n
antuka
(slangowo) (sport, sportowy) nawierzchnia pokryta mączką ceglaną
mączka ceglana

antwerpski ãntˈfɛrpsʲci adj
antverpský
dotyczący Antwerpii, związany z Antwerpią, pochodzący z Antwerpii

antyamerykański adj
protiamerický
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów

antybiogram ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm n
antibiogram
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie;

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
antibiotikum
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antybiotykowy adj
antibiotický
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami

antychrześcijański ˌãntɨxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci adj
protikřesťanský
skierowany przeciwko chrześcijaństwu

antydatować ˌãntɨdaˈtɔvat͡ɕ v
antedatovat
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

antydopingowy ˌãntɨdɔpʲĩŋˈɡɔvɨ adj
antidopingový
przeznaczony do walki z dopingiem u sportowców, do wykrywania niedozwolonych środków dopingujących

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
protifašistický antifašistický
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

antyfeminizm n
antifeminismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

antyfona n
antifona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;

antyfonarz n
antifonář
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca antyfony

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
antigen
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antygenowy adj
antigenní
związany z antygenem, dotyczący antygenów

antyglobalista n
antiglobalista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprzeciwia się globalizacji

antyimperialistyczny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩmpɛrʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
protiimperialistický
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
antiklerikalismus
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

antykolonializm n
antikolonialismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia, ruch społeczny i postawa polityczna sprzeciwiająca się kolonializmowi; sprzeciw wobec podbojów, dominacji i wykorzystywania ludności rdzennej przez obce państwa

antykomunista ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista n
antikomunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

antykomunistyczny ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
antikomunistický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja n
antikoncepce
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

antykonstytucyjny adj
neústavní
sprzeczny z konstytucją

antykorozyjny ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ adj
antikorozní
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

antykwariat ˌãntɨˈkfarʲjat n
antikvariát
sklep z antykami;

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
antilopa
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antylopi adj
antilopí
związany z antylopą
taki jak u antylopy, mający cechy antylopy

antylski adj
antilský
związany z archipelagiem Antyli, dotyczący archipelagu Antyli

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
antihmota
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymilitaryzm n
antimilitarismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa, pogląd lub ruch społeczny sprzeciwiający się militaryzmowi, czyli nadmiernej rozbudowie wojska, gloryfikacji armii i rozwiązywaniu konfliktów drogą militarną

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
antimon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antymonit n
antimonit
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

antymonopolowy adj
antimonopolní
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku

antynatalizm n
antinatalismus
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

antypapieski ˌãntɨpaˈpʲjɛsʲci adj
protipapežský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) skierowany przeciwko papiestwu lub papieżowi i ich polityce, poglądom, nauczaniu itp.

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
antipapež protipapež
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

antypolski ˌãntɨˈpɔlsʲci adj
protipolský
wymierzony przeciwko Polakom, dyskryminujący Polaków

antyrasistowski adj
antirasistický protirasistický
skierowany przeciwko rasizmowi

antysemicki ˌãntɨsɛ̃ˈmʲit͡sʲci adj
antisemitský
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
antisemitismus
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ adj
antiseptický
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

antyterrorysta n
antiterorista
(kryminologia, kryminologiczny) osoba specjalnie wyszkolona i wyposażona do zwalczania terroryzmu

antyutopia n
antiutopie
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

antyżydowski adj
protižidovský
skierowany przeciwko Żydom, działający na szkodę Żydów

anuria ãˈnurʲja n
anurie
(medycyna, medyczny) (zobacz) bezmocz

anyż ˈãnɨʃ n
anýz
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa uzyskiwana z anyżu (1.1)

anyż gwiazdkowy ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ n
hvězdicový anýz
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy

anyżowy adj
anýzový
(botanika, botaniczny) (spożywczy) dotyczący anyżu, zrobiony z anyżu

anyżówka n
anýzka anýzovka
(spożywczy) likier o zapachu i smaku anyżku;

aorta aˈɔrta n
aorta srdečnice
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aortalny adj
aortální
(anatomia, anatomiczny) związany z aortą

apacki adj
apačský
(rzadki, rzadko używany) związany z Apaczami, dotyczący Apaczów

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ n
fotoaparát
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

aparat rentgenowski aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci n
rentgenový přistroj
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim

apartheid aˈpartxajt aˈpartxɛjt n
apartheid
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

apatia aˈpatʲja n
apatie
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apelant n
odvolatel
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba składająca apelację, czyli odwołująca się od wyroku sądu niższej instancji

apeniński ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
apeninský
(geografia, geograficzny) związany z Apeninami

apetyczny ˌapɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
chutný
zachęcający do jedzenia

apetyt aˈpɛtɨt n
chuť apetit
chęć jedzenia, łaknienie;

apetyt rośnie w miarę jedzenia aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈd͡zɛ̃ɲa proverb
s jídlem roste chuť
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

aphelium n
afélium afel odsluní
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

aplauz ˈaplaws n
aplaus potlesk
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

aplikacja ˌaplʲiˈkat͡sʲja n
aplikace
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
aplikátor
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

aplikować ˌaplʲiˈkɔvat͡ɕ v
podávat poskytovat
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku

apodyktycznie adv
apodikticky
nie zważając na zdanie innych

apokalipsa ˌapɔkaˈlʲipsa n
apokalypsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

apokaliptyczny adj
apokalyptický
dotyczący apokalipsy, końca świata

apokryf aˈpɔkrɨf n
apokryf
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;

apolityczny adj
apolitický
niezwiązany z polityką

apollinowy adj
apollinský
(dawniej, dawny) poetycki

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
apostázie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
apoštolský
dotyczący apostołów
dotyczący papieża (jako następcy św. Piotra Apostoła)

apostoł aˈpɔstɔw n
apoštol
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo

apostołka n
apoštolka
(przenośnie, przenośnia) kobieta propagująca jakieś idee

apostrofa n
apostrofa
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

apteczka apˈtɛt͡ʃka n
lékárnička
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

apteka apˈtɛka n
lékárna
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarka ˌaptɛˈkarka n
lékárnice
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka

aptekarski ˌaptɛˈkarsʲci adj
lékárnický
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy

aptekarz apˈtɛkaʃ n
lékárník farmaceut
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

ara modra ˈara ˈmɔdra n
ara Spixův
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

arabeskowy adj
arabeskový
związany z arabeską, arabeskami

arabistyka ˌaraˈbʲistɨka n
arabistika
kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie arabistyki (1.1)
nauka o języku, kulturze i historii Arabów;

arabski aˈrapsʲci adj
arabský arabština
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
arabština arabský
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arachid n
arašíd
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
arachnofobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
arachnologie
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
aragonský aragonština
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

arakowy ˌaraˈkɔvɨ adj
arakový
od: arak

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci adj
aramejský aramejština
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
aramejština
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

arbitraż n
arbitráž
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

arbuz ˈarbus n
vodní meloun
(spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

arbuzowy ˌarbuˈzɔvɨ adj
dýňový
dotyczący arbuza, związany z arbuzami

arcaski adj
arcašský
związany z Arcachem, dotyczący Arcachu

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ adj
archaický zastaralý
będący typowym dla dawnych czasów

archaizm n
archaismus
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

archanielski adj
archandělský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z archaniołem, dotyczący archanioła

archanioł arˈxãɲɔw n
archanděl
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
archeolog
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw
archeoložka
uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
archeologie
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
archeologický
związany z archeologią, dotyczący archeologii

archeolożka n
archeoložka
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

archidiecezja ˌarxʲidʲjɛˈt͡sɛzʲja n
arcidiecéze
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;

archimandryta n
archimandrita
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
souostroví archipel
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

architekt arˈxʲitɛkt n
architekt
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
(przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu

architektka ˌarxʲiˈtɛktka n
architektka
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
architektura
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

archiwista n
archivář
pracownik archiwum

archiwizować v
archivovat
zbierać, gromadzić do archiwum

archiwolta ˌarxʲiˈvɔlta n
archivolta
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;

archiwum arˈxʲivũm n
archiv
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)
instytucja zajmująca się gromadzeniem, przechowywaniem oraz udostępnianiem zgromadzonych archiwaliów

arcybiskup ˌart͡sɨˈbʲiskup n
arcibiskup
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcybiskupi adj
arcibiskupský
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem

arcykapłan n
velekněz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów;
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi

arcyksiążę n
arcikníže arcivévoda
austriacki tytuł książęcy
osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)

arcyłotr n
arcilotr
(ekspresywnie, ekspresywny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba postępująca nikczemnie

ardeński adj
ardenský
związany z Ardenami, pochodzący z obszaru Ardenów

areografia n
areografie
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się badaniami planety Mars

areszt ˈarɛʃt n
vazba
tymczasowe pozbawienie wolności;

argentyt n
argentit
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S;

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
argentinský
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

argon ˈarɡɔ̃n n
argon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argonowy adj
argonový
dotyczący argonu, związany z argonem

argot arˈɡɔ n
argot
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową

argument arˈɡũmɛ̃nt n
argument
(informatyka, informatyczny) wartość podawana danej funkcji
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

arizoński adj
arizonský
związany z Arizoną; pochodzący z Arizony

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
Noemova archa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;

arkansaski adj
arkansaský
związany z Arkansas, dotyczący Arkansas

arkebuz arˈkɛbus n
arkebuza
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;

arktyczny arkˈtɨt͡ʃnɨ adj
arktický
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego

arlekin n
harlekýn
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

armata arˈmata n
dĕlo
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

armia ˈarmʲja n
armáda vojsko
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

arnika górska n
arnika horská prha arnika
(botanika, botaniczny) Arnica montana L., gatunek rośliny wieloletniej z rodziny astrowatych;

arogancja ˌarɔˈɡãnt͡sʲja n
arogance domýšlivost
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arogancki ˌarɔˈɡãnt͡sʲci adj
arogantní
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja

aromat aˈrɔ̃mat n
aroma
zapach sprawiający przyjemność

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
aromaterapie
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

aromatyczny ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
aromatický vonný voňavý
mający silny, miły zapach

aronia aˈrɔ̃ɲja n
aronie
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;
(spożywczy) owoc aronii (1.1) używany głównie na przetwory

arraski adj
arraský
związany z Arras, dotyczący Arras

arsen ˈarsɛ̃n n
arsen arzen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arszenikowy adj
arzenikový
(chemia, chemiczny) związany z arszenikiem

artefakt arˈtɛfakt n
artefakt
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
(antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;

arteriotomia ˌartɛrʲjɔˈtɔ̃mʲja n
arteriotomie
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na nacięciu tętnicy

arteterapia n
arteterapie
terapia przez sztukę

artykuł arˈtɨkuw n
článek
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
(handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek

artystka arˈtɨstka n
umělkyně
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją

arystokracja ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja n
aristokracie
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
šlechtic aristokrat
osoba należąca do arystokracji

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨt͡ʃnɨ adj
aristokratický
związany z arystokracją
charakterystyczny dla arystokratów, posiadający cechy przypisywane arystokratom lub arystokracji

arystotelesowski adj
aristotelský
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk

arystotelizm n
aristotelismus
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
aritmetický
(matematyka, matematyczny) dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
aritmetika
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

arytmia aˈrɨtmʲja n
arytmie
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

as a ɛs as n
eso
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą

asamski n
ásámština
(językoznawstwo, językoznawczy) język asamski;

asceta asˈt͡sɛta n
asketa
człowiek uprawiający ascezę

ascetyczny adj
asketický
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
asexualita
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

aseptyczny adj
aseptický
(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

asfalciarz n
asfaltér
(potocznie, potoczny) pracownik fizyczny zatrudniony w układaniu i rozprowadzaniu asfaltu na drogach, chodnikach lub parkingach

asfalt ˈasfalt n
asfalt
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asklepiejon n
asklépion
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

askorbinowy adj
askorbový
(biochemia, biochemiczny) związany z witaminą C czyli kwasem askorbinowym

aspartam asˈpartãm n
aspartam
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
vid
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana

aspołeczny adj
asociální
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

astat ˈastat n
astat
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astatowy adj
astatový
dotyczący astatu

asterysk aˈstɛrɨsk n
hvězdička
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

astma ˈastma n
astma
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astmatyczny adj
astmatický
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

astrachański ˌastraˈxãj̃sʲci adj
astrachaňský
dotyczący Astrachania, związany z Astrachaniem, pochodzący z Astrachania

astrafobia ˌastraˈfɔbʲja n
astrofobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami

astro- ˈastrɔ prefix
astro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi

astrofizyczka n
astrofyzička
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astrofizyki

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
astrofyzik
specjalista w zakresie astrofizyki

astrofizyka n
astrofyzika
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrolog aˈstrɔlɔk n
astrolog hvězdopravec
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
astrologie hvězdopravectví
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
astrologický
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

astrolożka n
astroložka
kobieta zajmująca się astrologią, przepowiadająca przyszłość z położenia ciał niebieskich

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
astronaut
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronautyczny adj
astronautický
związany z astronautyką lub astronautami, dotyczący astronautyki lub astronautów

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
astronom
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;
(potocznie, potoczny) miłośnik i znawca astronomii

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
astronomie hvězdářství
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
astronomický
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
(przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki

astronomka ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mka n
astronomka hvězdářka
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astronomii
miłośniczka i znawczyni astronomii

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci adj
asturský
dotyczący Asturii, związany z Asturią

astygmatyczny ˌastɨɡmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
astigmatický
związany z astygmatyzmem

astygmatyzm n
astigmatismus
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;
(optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;

asuański adj
asuánský
związany z Asuanem, dotyczący Asuanu

asymetrycznie adv
asymetricky
w sposób niesymetryczny, o nierównych proporcjach

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ adj
asymetrický
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
asymptota
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asymptotyczny adj
asymptotický
(matematyka, matematyczny) odnoszący się do asymptoty; zbliżający się do pewnej granicy lub krzywej, ale nigdy jej nieosiągający

asynchroniczny adj
asynchronní
taki, który nie zachodzi równocześnie z innym procesem lub zdarzeniem; przebiegający niezależnie w czasie

asyriologiczny adj
asyriologický
(archeologia, archeologiczny) związany z asyriologią, dotyczący asyriologii

asyrologia n
asyriologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

atak ˈatak n
záchvat útok
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych
útok
(wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi

atakować ˌataˈkɔvat͡ɕ v
útočit
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie

atamański adj
atamanský
(historia, historyczny, historycznie) związany z osobą lub urzędem atamana, dotyczący atamana

atanazjański adj
Atanášovo
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
ateista
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistka ˌatɛˈ<sup>j</sup>istka n
ateistka
kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
ateistický
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

atestacyjny adj
atestační
związany z atestacją, atestowaniem, dotyczący atestacji

ateński aˈtɛ̃j̃sʲci adj
aténský
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

athoski adj
athoský
związany z górą Athos, dotyczący góry Athos

atlantycki ˌatlãnˈtɨt͡sʲci adj
atlantický atlantský
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku

atlaski adj
atlaský
związany z Atlasem, dotyczący Atlasu (gór w Afryce)

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
atmosféra
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia

atol ˈatɔl n
atol
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

atom ˈatɔ̃m n
atom
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atomizować v
atomizovat
(przenośnie, przenośnia) powodować rozpad większej całości na elementy
(technologia, technika, techniczny) rozdrabniać na bardzo drobne cząstki

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
atomový
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu

atonalność n
atonalita
cecha utworu, który jest atonalny

atopia n
atopie
(medycyna, medyczny) dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe

atrakcja aˈtrakt͡sʲja n
atrakce
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
inkoust
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

atrapa aˈtrapa n
atrapa
imitacja jakiegoś przedmiotu;

atrofia aˈtrɔfʲja n
zakrnění
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

atropina n
atropin
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

atłas ˈatwas n
atlas
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

au aw interjection
au
…wyrażający ból

audiobook n
audiokniha
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;

audiologia n
audiologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o słuchu

audiowizualny adj
audiovizuální
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych

audyt n
audit
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;

audytor n
auditor
ten, kto przeprowadza audyt

augsburski adj
augsburský augšpurský
związany z Augsburgiem, dotyczący Augsburga

augustianin n
augustinián
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu żyjącego według reguły św. Augustyna z Hippony;

augustiański adj
augustiniánský
związany z augustianami lub augustiankami, dotyczący augustianów lub augustianek

aurypigment n
auripigment
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
australský
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

australopitek n
australopiték
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) istota człowiekopodobna żyjąca ponad 3 mln lat temu;

austriacki awstrʲˈjat͡sʲci adj
rakouský
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

austro-węgierski adj
rakousko-uherský
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

austrofaszyzm n
austrofašismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;

aut awt n
aut
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ adj
autentický
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

auto ˈawtɔ n
auto
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

autobiograficzny adj
autobiografický
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

autobus awˈtɔbus n
autobus
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autodydaktyczny ˌawtɔdɨdakˈtɨt͡ʃnɨ adj
autodidaktický
(książkowy) (pedagogika, pedagogiczny) związany z autodydaktyką lub autodydaktą

autoerotyzm n
autoerotismus
(seksuologia, seksuologiczny) wzmożone zainteresowanie swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

autogeneza n
autogeneze
proces samorzutnego powstawania lub rozwoju organizmu, struktury albo zjawiska wyłącznie na podstawie jego własnych, wewnętrznych właściwości

autokar awˈtɔkar n
autokar
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

autoklaw awˈtɔklaf n
autokláv
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

autokratyzm ˌawtɔˈkratɨsm̥ n
autokracie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;

automat awˈtɔ̃mat n
automat
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;

automatyczna sekretarka n
záznamník
(telekomunikacja) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
autoportrét
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autor ˈawtɔr n
autor
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)

autorka n
autorka
twórczyni jakiegoś dzieła, projektu lub wynalazku

autorstwo n
autorství
fakt bycia twórcą dzieła

autorytarny adj
autoritářský
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu

autorytaryzm n
autoritářství
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

autoryzacja n
autorizace
zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła

autostop awˈtɔstɔp n
autostop
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami

autostopowicz ˌawtɔstɔˈpɔvʲit͡ʃ n
stopař
ktoś, kto podróżuje autostopem

autostopowiczka ˌawtɔstɔpɔˈvʲit͡ʃka n
stopařka
kobieta, która podróżuje autostopem

autostrada ˌawtɔˈstrada n
dálnice
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autotomia n
autotomie
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autotrofia n
autotrofie
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) zdolność organizmów do samodzielnego wytwarzania związków organicznych z prostych substancji nieorganicznych

autysta n
autista
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osoba mająca autyzm

autystyczny ˌawtɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
autistický
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

autyzm ˈawtɨsm̥ n
autismus autizmus
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

awaria aˈvarʲja n
porucha havárie
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie

awers ˈavɛrs n
avers averz
(numizmatyka, numizmatyczny) przednia strona monety, medalu, banknotu, pocztówki, kart do gry itp.;

awinioński adj
avignonský
związany z Awinionem (miastem we Francji)

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
avitaminóza
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

awitaminozowy adj
avitaminózní
(medycyna, medyczny) związany z awitaminozą

awokado ˌavɔˈkadɔ n
avokado avokádo
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką

awokadowy adj
avokádový
zawierający awokado, mający smak awokado, związany z awokado

azalia n
azalka
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azaliowy adj
azalkový
związany z azalią (azaliami); składający się z azalii

azbestowy adj
azbestový
związany z azbestem, wykonany z azbestu; mający w sobie azbest

azbestoza n
azbestóza
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nagromadzeniem włókien azbestu w drogach oddechowych

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãj̃sʲci adj
ázerbájdžánský
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azerski aˈzɛrsʲci adj
ázerbájdžánský
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu

azerski aˈzɛrsʲci n
ázerbájdžánština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Azerbejdżanu;

azjatycki ˌazʲjaˈtɨt͡sʲci adj
asijský
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azorski adj
azorský
związany z Azorami, leżący na Azorach

azot ˈazɔt n
dusík
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotanowy adj
dusičnanový
(chemia, chemiczny) odnoszący się do azotanów (związków chemicznych zawierających anion azotanowy (NO₃⁻))

azotować v
nitridovat
(metaloznawstwo, metalurgia) nasycać powierzchnię metalu azotem, w celu zwiększenia twardości, odporności na zużycie i korozję

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
dusičný
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

azotyn n
dusitan
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu azotawego (HNO2); związek chemiczny zawierający grupę azotynową (-NO2) związaną z metalem lub innym atomem (zwykle ich grupą)

aztecki asˈtɛt͡sʲci adj
aztécký
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

azylant aˈzɨlãnt n
azylant
osoba, której udzielono azylu

azymut n
azimut
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

azymutalny adj
azimutový
związany z azymutem, dotyczący azymutu

ałtajski awˈtajsʲci adj
altajský
związany z Ałtajem, dotyczący Ałtaju

ałunit n
alunit
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

baasista n
baasista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek irackiej Partii Baas

baba ˈbaba n
bábovka
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych

babcia ˈbapʲt͡ɕa n
babička
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)
(potocznie, potoczny) stara kobieta

babcia klozetowa ˈbapʲt͡ɕa ˌklɔzɛˈtɔva idiom
hajzlbába
kobieta, która sprząta, czyści oraz uzupełnia papier toaletowy w publicznych toaletach, często też pobiera opłatę;

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
babí léto
wczesnojesienne dni;
nitki pajęczyny unoszone przez wiatr w pogodne dni wczesnej jesieni;

babilończyk n
Babylóňan
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
babylónský
związany z Babilonią, Babilonem

babka ˈbapka n
baba
(potocznie, potoczny) młoda, atrakcyjna kobieta
babička
matka ojca lub matki
starsza kobieta, zwykle zaniedbana, biedna
bábovička
(zobacz) babka z piasku
bábovka
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka
jitrocel
(botanika, botaniczny) Plantago, rodzaj roślin z rodziny babkowatych;
kozák březový
(mikologia, mikologiczny) (zobacz) koźlarz babka

babka lancetowata n
jitrocel kopinatý
(botanika, botaniczny) Plantago lanceolata L., gatunek byliny z rodziny babkowatych;

babka z piasku ˈbapka ˈs‿pʲjasku n
bábovička bábovka
bryła zlepionego piasku, robiona przez dzieci w piaskownicy lub na plaży

bachowski adj
bachovský
(historia, historyczny, historycznie) związany z austriackim premierem Aleksandrem von Bachem
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Jana Sebastiana Bacha, charakterystyczny, typowy dla Bacha lub jego muzyki, taki jak u Bacha

bacznie ˈbat͡ʃʲɲɛ adv
bedlivě pozorně
uważnie, z uwagą
obezřetně ostražitě
(staropolski) roztropnie

baczność ˈbat͡ʃnɔɕt͡ɕ interjection
pozor
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjęcie postawy stojącej, wyprostowanej, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi

baczność ˈbat͡ʃnɔɕt͡ɕ n
pozor
(przestarzałe, przestarzały) uwaga, czujność, ostrożność

badanie baˈdãɲɛ n
vyšetření
(medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia

badawczy adj
výzkumný
związany z badaniem, mający na celu badanie, dociekanie, poznawanie

badeński adj
bádenský
związany z Badenią lub Badeńczykami, dotyczący Badenii

badeńsko-wirtemberski adj
bádensko-württemberský
związany z Badenią-Wirtembergią, dotyczący Badenii-Wirtembergii

badian właściwy ˈbadʲjãn vwaɕˈt͡ɕivɨ n
badyán hvězdový anýz čínský anýz
(botanika, botaniczny) Illicium verum Hook. f., gatunek drzewa pochodzącego z południowo-wschodniej Azji i mającego znaczenie przede wszystkim jako przyprawa;

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
badminton
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

badmintonista n
badmintonista
gracz w badmintona

badmintonistka n
badmintonistka
osoba płci żeńskiej grająca w badmintona

badmintonowy adj
badmintonový
(sport, sportowy) związany z badmintonem

bagatelizować v
bagatelizovat
uważać za niezbyt ważne

bagaż ˈbaɡaʃ n
zavazadlo
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
kufr
(motoryzacja) zamykane miejsce na bagaż w samochodach, autobusach (i tym podobne, i temu podobne)

bagdadzki baɡˈdat͡sʲci adj
bagdádský
odnoszący się do Bagdadu (stolicy Iraku)

bagienny baˈɟɛ̃nːɨ adj
bažinný
związany z bagnem, dotyczący bagna, właściwy bagnom, rosnący na bagnach

bagieta baˈɟɛta n
bageta
(zgrubienie) od bagietka

bagietka baˈɟɛtka n
bageta
(spożywczy) długa, cienka bułka;

bagnet ˈbaɡnɛt n
bodák bajonet
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bagnik przybrzeżny n
lovčík vodní
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Dolomedes fimbriatus Clerck, gatunek pająka z rodziny darownikowatych, żyjącego w pobliżu wody

bahamski baˈxãmsʲci adj
bahamský
odnoszący się do państwa Bahamy

bahrański baxˈrãj̃sʲci adj
bahrajnský
odnoszący się do państwa Bahrajn
odnoszący się do wyspy Bahrajn

bajdaracki adj
bajdaracký
związany z Bajdaratą, dotyczący Bajdaraty

bajka ˈbajka n
pohádka
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej

bajka na dobranoc n
pohádka na dobrou noc
historyjka opowiadana lub czytana dziecku do snu

bajkalski bajˈkalsʲci adj
bajkalský
związany z Bajkałem, dotyczący Bajkału

bajt bajt n
bajt
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

bakelit baˈkɛlʲit n
bakelit
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

bakelitowy ˌbakɛlʲiˈtɔvɨ adj
bakelitový
taki, który jest zrobiony z bakelitu, zawierający bakelit lub składający się z bakelitu

bakijski baˈcijsʲci adj
bakuský
odnoszący się do miasta Baku, dotyczący Baku, pochodzący z Baku

bakteria bakˈtɛrʲja n
bakterie
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriemia ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja n
bakteriémie bakteriemie
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem;

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujt͡ʃɨ adj
dezinfekční
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
bakteriofág
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;

bakterioliza n
bakteriolýza
(biologia, biologiczny) biologiczny proces zniszczenia bakterii, prowadzący do rozpadu ich ściany komórkowej i śmierci komórki;

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
bakteriolog
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

bakteriologicznie adv
bakteriologicky
w sposób dotyczący bakteriologii, badań nad bakteriami

bakteriologiczny adj
bakteriologický
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

bakteriostatycznie adv
bakteriostaticky
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) hamując wzrost i rozmnażanie się bakterii, nie powodując ich zabicia

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
bakteriální
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

bakłażan bakˈwaʒãn n
baklažán lilek vejcoplodý patlažán patližán
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;

bakłażanowy ˌbakwaʒãˈnɔvɨ adj
baklažánový lilkový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu bakłażana, związany z owocem bakłażana, zawierający owoc bakłażana, zrobiony z owocu bakłażana
mający kolor czarnofioletowy lub brunatnofioletowy, taki jak kolor owocu bakłażana

bal bal n
ples bál
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

balatoński adj
balatonský
związany z Balatonem, dotyczący Balatonu

balearski adj
baleárský
dotyczący Balearów

balejaż baˈlɛjaʃ n
melír
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu

balet ˈbalɛt n
balet
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny napisany specjalnie dla baletu (1.1)

baletnica ˌbalɛtʲˈɲit͡sa n
baletka
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie

baletowy adj
baletní
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu, zajmujący się baletem, skupiający się na balecie

balijski adj
balijský
związany z wyspą Bali

balisa n
balíza
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów

balistyczny ˌbalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
balistický
związany z balistyką, dotyczący balistyki
taki, który leci po krzywej balistycznej

balistyka n
balistika
nauka badająca ruch pocisków;

baliwat n
balivát řádový obvod
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednostka organizacyjna w niektórych zakonach, pośrednia między przeoratem a komandorią;

balkon ˈbalkɔ̃n n
balkon balkón
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) piętro widowni

balladowy adj
baladický
odnoszący się do ballady

balneologia ˌbalnɛɔˈlɔɟja n
balneologie
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;

balneologiczny adj
balneologický
(medycyna, medyczny) związany z balneologią, dotyczący balneologii

balon ˈbalɔ̃n n
balón balon
(lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;
balón balon balón
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

balsa ˈbalsa n
balsa
drewno balsy (1.1)

balsam ˈbalsãm n
balzám
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;

balsamowiec n
myrhovník
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Commiphora, rodzaj niewielkich drzew i krzewów z rodziny osoczynowatych, występujących głównie w Afryce i Bliskim Wschodzie;

baltimorski adj
baltimorský
związany z Baltimore, dotyczący Baltimore

balustrada ˌbaluˈstrada n
balustráda zábradlí
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;

bambus ˈbãmbus n
bambus
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

bambusowy adj
bambusový
związany z bambusem, dotyczący bambusa, zrobiony z bambusa, składający się z bambusa

banacki adj
banátský
związany z Banatem, dotyczący Banatu

banalny bãˈnalnɨ adj
banální
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
banán
(spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty
banánovník banán
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;

bananowiec n
banánovník
(botanika, botaniczny) banan (roślina)

bananowy ˌbãnãˈnɔvɨ adj
banánový
dotyczący bananów (drzew i owoców)
przyrządzony z bananów, z dodatkiem bananów

banał ˈbãnaw n
banalita
brak oryginalności w czymś
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane

bandaż ˈbãndaʃ n
obvaz bandáž
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

banduński adj
bandungský
związany z Bandungiem, dotyczący Bandungu

baner ˈbãnɛr n
banner
jedna z form reklamy w postaci zdjęcia lub innej grafiki umieszczanej na stronach internetowych lub na budynkach

bangkocki bãŋkˈːɔt͡sʲci adj
bangkocký
odnoszący się do Bangkoku (stolicy Tajlandii)

bangladeski ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci adj
bangladéšský
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu

bank bãŋk n
banka bank
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów

bank centralny n
centrální banka
(bankowość, bankowy) instytucja państwowa pełniąca funkcje regulacyjne i emisyjne w systemie finansowym kraju;

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
krevní banka
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
spermabanka
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy;

bankier n
bankéř
właściciel lub dyrektor banku

bankierski adj
bankéřský
związany z bankierem, dotyczący bankiera; charakterystyczny dla bankierów

banknot ˈbãŋknɔt n
bankovka
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
bankomat
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

bankowość n
bankovnictví
(bankowość, bankowy) działalność banków i instytucji pokrewnych, dziedzina gospodarki

bankowy bãŋˈkɔvɨ adj
bankovní
związany z bankami, dotyczący banków

bantustan n
bantustan
(historia, historyczny, historycznie) jeden z zamieszkanych przez ludność murzyńską regionów autonomicznych utworzonych w Afryce Południowej doby apartheidu;

baobab afrykański n
baobab prstnatý
(systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;

baobabowy ˌbaɔbaˈbɔvɨ adj
baobabový
będący częścią baobabu
składający się z baobabu lub baobabów
wykonany z drewna lub innej części baobabu

baptysta n
baptista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z Kościołów protestanckich, który uznaje wyłącznie chrzest w wieku świadomym na wyznanie wiary

baptysterium n
baptisterium
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) budynek w którym dokonywano chrztu

bar bar n
bar
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
(gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol
baryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

barak ˈbarak n
barák
prowizoryczny budynek

baran ˈbarãn n
beran
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy

baranek baˈrãnɛk n
beránek
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran

barani baˈrãɲi adj
beraní
związany z baranem, dotyczący barana

baranica ˌbarãˈɲit͡sa n
beranice
czapka z futra baraniego

barbadoski ˌbarbaˈdɔsʲci adj
barbadoský
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa

barbakan n
barbakán
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nt͡sa n
barbar
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;
ktoś niecywilizowany, prymitywny

barbarzyński adj
barbarský
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barcelonka n
Barceloňanka
mieszkanka Barcelony

barcelończyk n
Barceloňan
mieszkaniec Barcelony

barceloński ˌbart͡sɛˈlɔ̃j̃sʲci adj
barcelonský
związany z Barceloną, dotyczący Barcelony, pochodzący z Barcelony

barczysty adj
ramenatý
szeroki w barkach

bardzo ˈbard͡zɔ adv
velmi moc velice
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

baribal baˈrʲibal n
baribal
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursus americanus Pallas, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, występujący w Ameryce Północnej;

bark bark n
bark
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;
rameno
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

barkarola ˌbarkaˈrɔla n
barkarola
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1)

barmanka barˈmãnka n
barmanka
kobieta, która sprzedaje i podaje napoje alkoholowe w barze

barokowy ˌbarɔˈkɔvɨ adj
barokní
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
barometr tlakoměr
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
baron
niski tytuł arystokratyczny;

barszcz barʃt͡ʃ n
bolševník
(botanika, botaniczny) Heracleum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju barszcz (1.2)
boršč
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zakwaszana zupa na wywarze z buraków;

barwinek n
barvínek brčál
(botanika, botaniczny) Vinca L., rodzaj roślin okrywowych z rodziny toinowatych, o zimotrwałych liściach i niebieskich kwiatach

barwinkowy ˌbarvʲĩŋˈkɔvɨ adj
barvínkový
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący barwinku, należący do barwinku, zrobiony z barwinku, związany z barwinkiem
mający kolor lawendowoniebieski, taki jak kolor kwiatu barwinka pospolitego

barwić ˈbarvʲit͡ɕ v
barvit
nadawać barwę, zabarwiać

barwnik ˈbarvʲɲik n
barvivo
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

baryjski adj
barijský
związany z Bari, dotyczący Bari

barykada ˌbarɨˈkada n
barikáda
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

baryton baˈrɨtɔ̃n n
baryton
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;

barytonowy adj
barytonový
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do barytonu

baseball n
baseball
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

basen ˈbasɛ̃n n
bazén
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
baskický baskičtina
związany z Baskami, dotyczący Basków

baskijski baˈsʲcijsʲci n
baskičtina baskický
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków;

basryjski adj
baserský
związany z Basrą, dotyczący Basry

baszkirski adj
baškirský baškirština
związany z Baszkirami

baszkirski n
baškirština
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez Baszkirów;

basztan n
bachča
(rolnictwo, rolniczy) pole, w którym uprawia się głównie arbuzy, melony, ogórki, dynie; (zobacz) też basztan w Encyklopedii staropolskiej

bat bat n
baht
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;
bič
przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
prapor
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;

batolit n
batolit
(geologia, geologiczny) wielka intruzja magmowa ciągnąca się w dół do nieznanej głębokości

batut n
trampolína
(sport, sportowy) sprężysty materiał rozpięty na ramie, służący do skakania i wykonywania akrobacji;

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
batymetrie
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;

bawarski baˈvarsʲci adj
bavorský
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią

bawełna baˈvɛwna n
bavlna
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań i bielizny (domowej i osobistej)
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);
(botanika, botaniczny) krzew uprawiany w celach przemysłowych, dostarczający surowca do wyrobów włókienniczych;

bawełniany ˌbavɛwʲˈɲãnɨ adj
bavlněný
wykonany z bawełny

bawić się jak kot z myszą ˈbavʲit͡ɕ‿ɕɛ ˈjak ˈːɔd ˈz‿mɨʃɔ̃w̃ v
pohrávat si s někým jako kočka s myší
znęcać się, wykorzystywać swoją intelektualną lub fizyczną przewagę nad kimś, upokarzać kogoś

bawić się w ciuciubabkę ˈbavʲit͡ɕ‿ɕɛ ˌfʲ‿t͡ɕüt͡ɕuˈbapkɛ v
hrát si na slepou bábu
(przenośnie, przenośnia) zwodzić kogoś, stwarzać niejasne sytuacje, postępować nieszczerze

baza danych n
databáze
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;

bazalt ˈbazalt n
čedič
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazaltowy adj
bazaltový čedičový
dotyczący bazaltu, wykonany z bazaltu

bazar ˈbazar n
bazar
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazodanowy adj
databázový
(informatyka, informatyczny) związany z bazą danych, dotyczący bazy danych

bazofil n
bazofil
(biologia, biologiczny) morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów, których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski;

bazylejski adj
basilejský
związany z Bazyleą

bazylia baˈzɨlʲja n
bazalka
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);
(botanika, botaniczny) Ocimum L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście bazylii (1.2) o intensywnym zapachu, używane jako przyprawa świeża lub suszona

bazylika baˈzɨlʲika n
bazilika
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od bocznych i oknami umieszczonymi ponad ich zadaszeniem (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) wielka hala posiedzeń sądowych i zebrań publicznych na ateńskiej agorze
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom
(historia, historyczny, historycznie) hala sądowa i targowa na rzymskim forum

bać się ˈbat͡ɕ‿ɕɛ v
bát se
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś
martwić się, niepokoić się

bać się jak diabeł święconej wody ˈbat͡ɕ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈdʲjabɛwʲ ɕfʲjɛ̃nˈt͡sɔ̃nɛj ˈvɔdɨ v
bát se jako čert kříže
bardzo się bać kogoś, czegoś

bać się jak ognia ˈbat͡ɕ‿ɕɛ ˈjak ˈɔɟɲa v
bát se jako ohně
bardzo się czegoś lub kogoś bać

bałagan baˈwaɡãn n
zmatek
stan braku porządku

bałałajka ˌbawaˈwajka n
balalajka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;

bałkanizacja n
balkanizace
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
balkánský
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

bałtycki bawˈtɨt͡sʲci adj
baltský baltický
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

bałwan ˈbawvãn n
sněhulák
figura człowieka ulepiona ze śniegu;
hlupák
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, tuman

bańskobystrzycki adj
banskobystrický
związany z Bańską Bystrzycą, dotyczący Bańskiej Bystrzycy

baśniowy adj
pohádkový
z baśni, dotyczący baśni

baśń baɕɲ̊ n
báje
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowiadanie o treści fantastycznej;

bażanci baˈʒãɲt͡ɕi adj
bažantí
charakterystyczny dla bażanta; dotyczący, odnoszący się do bażanta

bażant ˈbaʒãnt n
bažant
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

beatlemania n
beatlemánie
zjawisko ogromnej popularności w latach 60. XX w. zespołu The Beatles;

becherowka ˌbɛxɛˈrɔfka n
becherovka
czeski likier ziołowy;

beczeć ˈbɛt͡ʃɛt͡ɕ v
bečet
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos

beczka ˈbɛt͡ʃka n
sud
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;

beczkowato adv
sudovitě
podobnie jak beczka; mając kształt przypominający beczkę

beczkowy adj
sudovy
odnoszący się do beczki, mający związek z beczką, pochodzący z beczki

beduiński adj
beduínský
związany z Beduinem; dotyczący Beduinów

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
biftek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

befsztyk tatarski ˈbɛfʃtɨk taˈtarsʲci n
tatarský biftek tatarák
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowe mięso wołowe, drobno siekane lub mielone, przyprawione i podawane z cebulką, ogórkiem kiszonym lub konserwowym oraz surowym jajkiem;

behawioryzm n
behaviorismus
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bejrucki bɛjˈrut͡sʲci adj
bejrútský
odnoszący się do Bejrutu (stolicy Libanu)

bejsbolówka n
kšiltovka
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie

bela ˈbɛla n
balík
zwój np. papieru, tkaniny

beletrystyka ˌbɛlɛˈtrɨstɨka n
beletrie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórczość prozatorska zaliczana do literatury pięknej, obejmująca powieść, opowiadanie, nowelę, reportaż literacki

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
belgický
odnoszący się do Belgii lub Belgów

belgradczyk bɛlˈɡraṭt͡ʃɨk n
Bělehraďan
mieszkaniec Belgradu

belgradka bɛlˈɡratka n
Bělehraďanka
mieszkanka Belgradu

belgradzki bɛlˈɡrat͡sʲci adj
bělehradský
związany z Belgradem (stolicą Serbii)

belizeński ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃sʲci adj
belizský
związany z Belize, dotyczący Belize lub jego mieszkańców

benedyktyn ˌbɛ̃nɛˈdɨktɨ̃n n
benediktin benediktýn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji

benedyktyński adj
benediktinský
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci adj
bengálský
związany z Bengalem, dotyczący Bengalu

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
bengálština
(językoznawstwo, językoznawczy) język bengalski (1.1);

beniński bɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
beninský
odnoszący się do Beninu, państwa w Afryce

benzen ˈbɛ̃w̃zɛ̃n n
benzen
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzofuran ˌbɛ̃w̃zɔˈfurãn n
benzofuran
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny; bezbarwna, oleista ciecz używana do produkcji żywic kumaronowych;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
benzín
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

beret ˈbɛrɛt n
baret
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

bergamski adj
bergamský
związany z Bergamo, dotyczący Bergamo

berkel ˈbɛrkɛl n
berkelium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berlinka bɛrˈlʲĩnka n
Berlíňanka
mieszkanka Berlina

berlińczyk bɛrˈlʲĩj̃n͇t͡ʃɨk n
Berlíňan
mieszkaniec Berlina

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
berlínský
odnoszący się do miasta Berlin

bermudy n
bermudy
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży

bermudzki adj
bermudský
dotyczący Bermudów

bernardyński adj
bernardýnský
związany z zakonem bernardynów

bernenka bɛrˈnɛ̃nka n
Berňanka
mieszkanka Berna

berneńczyk bɛrˈnɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Berňan
mieszkaniec Berna

berneński bɛrˈnɛ̃j̃sʲci adj
bernský
odnoszący się do miasta Berno

beryl ˈbɛrɨl n
beryllium berylium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

berło ˈbɛrwɔ n
žezlo
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

besarabski adj
besarabský
związany z Besarabią, dotyczący Besarabii

beskidzki adj
beskydský
dotyczący Beskidów, związany z Beskidami, pochodzący z Beskidów

bestia ˈbɛstʲja n
zvíře
dzikie, drapieżne zwierzę

bestialski bɛˈstʲjalsʲci adj
bestiální
(pejoratywnie, pejoratywny) okrutny, niezwykle brutalny

bestialstwo n
zvěrstvo
wyjątkowe okrucieństwo; brutalny, nieludzki czyn

bestseler bɛstˈsɛlɛr n
bestseler bestseller
dobrze sprzedająca się książka, utwór muzyczny (płyta), filmowy czy inny

beta-karoten ˌbɛta‿kaˈrɔtɛ̃n n
beta-karoten
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;

betlejemski ˌbɛtlɛˈjɛ̃msʲci adj
betlémský
odnoszący się do Betlejem, związany z Betlejem

beton ˈbɛtɔ̃n n
beton
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

betoniarka ˌbɛtɔ̃ˈɲarka n
domíchávač míchačka betonu
(budownictwo) maszyna do wyrobu betonu

betoniarz n
betonář
robotnik wyrabiający beton i przedmioty z betonu lub zatrudniony przy betonowaniu czegoś

betonować ˌbɛtɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
betonovat
pokrywać coś betonem

betonowy ˌbɛtɔ̃ˈnɔvɨ adj
betonový
wykonany z betonu

bez bɛs preposition
bez
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

bez pracy nie ma kołaczy bɛs‿ˈprat͡sɨ ˈɲɛ‿ma kɔˈwat͡ʃɨ proverb
bez práce nejsou koláče
żeby coś osiągnąć, trzeba najpierw na to zapracować

bez wątpienia adv
nepochybně rozhodně
nie mając wątpliwości

bez ładu i składu bɛz‿ˈwadu i‿ˈskwadu adv
bez ladu a skladu
bezładnie, byle jak, chaotycznie

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
nealkoholický
niezawierający, pozbawiony alkoholu

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
bezbarvý
pozbawiony barwy, mający kolor nieokreślony

bezbolesny adj
bezbolestný
niepowodujący, niesprawiający bólu

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
bezbožný
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga

bezbramkowy ˌbɛzbrãmˈkɔvɨ adj
bezbrankový
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki

bezbłędny adj
bezchybný
wolny od błędu

bezcelowy ˌbɛst͡sɛˈlɔvɨ adj
bezúčelný
taki, który nie ma konkretnego celu, sensu

bezcharakterny adj
bezcharakterní
(rzadki, rzadko używany) bez charakteru, o słabym charakterze

bezchmurny bɛsˈxmurnɨ adj
bezoblačný
charakteryzujący się brakiem chmur

bezczelny bɛʃˈt͡ʃɛlnɨ adj
drzý
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością

bezczynny bɛʃˈt͡ʃɨ̃nːɨ adj
nečinný bezčinný
(książkowy) nic nierobiący

bezcłowy adj
bezcelní
nieobjęty cłem; o zerowej stawce celnej

bezdech ˈbɛzdɛx n
zástava dechu
(medycyna, medyczny) chorobowy lub wywołany celowo zanik oddechu;

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ n
bezdomovec
osoba bezdomna (1.1), nie mająca domu, bez stałego miejsca zamieszkania

bezdzietny bɛʑˈd͡ʑɛtnɨ adj
bezdětný
niemający dzieci, potomstwa

bezdźwięcznie adv
bezhlučně
nie wydając dźwięku

bezglutenowy ˌbɛzɡlutɛ̃ˈnɔvɨ adj
bezlepkový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony glutenu, niezawierający glutenu

bezgorączkowy ˌbɛzɡɔrɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ adj
bez horečky
(medycyna, medyczny) taki, który objawia się bez gorączki

bezgotówkowo adv
bezhotovostně
(bankowość, bankowy) bez użycia fizycznej gotówki; za pomocą instrumentów płatniczych elektronicznych lub bankowych

bezgotówkowy adj
bezhotovostní
(bankowość, bankowy) (księgowość) odbywający się bez udziału gotówki

bezgłowy bɛzˈɡwɔvɨ adj
bezhlavý
(książkowy) taki, który nie ma głowy; pozbawiony głowy
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony rozumu

bezgłośny adj
bezhlesný bezhlesý
bardzo cichy lub wręcz niesłyszalny

bezimiennie adv
bezejmenně
bez podawania imienia lub nazwy

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
nezištný
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków

bezkarny adj
beztrestný
taki, który uchodzi bez kary

bezklasowy adj
beztřídní
(socjologia, socjologiczny) nie mający klas, nie podzielony na klasy, nie wyróżniający klas

bezkompromisowy ˌbɛskɔ̃mprɔ̃mʲiˈsɔvɨ adj
nekompromisní
nieidący na kompromisy, nieuznający kompromisów

bezkonkurencyjny adj
bezkonkurenční
któremu nie można dorównać, z którym nie można konkurować

bezkrytycznie ˌbɛskrɨˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
nekriticky
w sposób bezkrytyczny, bez słowa krytyki

bezkręgowy adj
bezobratlý
(zoologia, zoologiczny) nieposiadający szkieletu

bezkłowy adj
bezhrotý
(technologia, technika, techniczny) nie mający kłów

bezlaktozowy adj
bezlaktózový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony laktozy, niezawierający laktozy

bezlistny bɛzˈlʲistnɨ adj
bezlistý
taki, który nie ma liści

beznadzieja ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇ja n
beznaděj
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz

beznadziejność ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇jnɔɕt͡ɕ n
beznaděj
cecha tego, co beznadziejne; stan beznadziei

beznadziejny ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇jnɨ adj
beznadějný
pozbawiony wszelkiej nadziei

beznogi bɛzˈnɔɟi adj
beznohý
niemający nóg

bezobjawowy adj
bezpříznakový asymptomatický
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów

bezodpadowy adj
bezodpadový
nie wytwarzający odpadów, nie powodujący powstawania odpadów

bezodpływowy adj
bezodtokový
taki, który nie ma odpływu, nie uchodzi z niego żadna rzeka

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
neosobní
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezołowiowy adj
bezolovnatý
niezawierający ołowiu

bezpartyjny n
nestraník
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś nie będący zrzeszony w partii (w kontekście historycznym ktoś spoza PZPR i jej satelitów)

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ n
bezpečnost bezpečí
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛt͡ʃʲɲik n
pojistka
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpodmiotowy adj
bezpodmětný
(gramatyka) taki, który nie zawiera podmiotu

bezpodstawnie ˌbɛspɔtˈstavʲɲɛ adv
bezdůvodně
w sposób bezpodstawny

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
bezdůvodný bezpodstatný
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw

bezpowrotny adj
nevratný
taki, który jest bez możliwości powrotu do stanu wcześniejszego

bezpośrednio ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ adv
přímo
w sposób bezpośredni

bezprawie n
bezpráví
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny

bezprecedensowy adj
bezprecedentní
(książkowy) bez precedensu

bezprzewodowo adv
bezdrátově
(technologia, technika, techniczny) nie wykorzystując przewodów elektrycznych

bezprzewodowy adj
bezdrátový
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
bezplatný
taki, za który nie pobiera się opłaty

bezradny bɛzˈradnɨ adj
bezradný
niemogący lub nieumiejący sobie poradzić w życiu lub w trudnej sytuacji

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔt͡ɕɛ n
nezaměstnanost
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
nezaměstnaný
bez pracy, bez zajęcia

bezręki bɛzˈrɛ̃ŋʲci adj
bezruký
niemający rąk

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕt͡ɕ n
insomnie nespavost
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
bezmocný
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać
bez sił, niezdolny do walki

bezsporny adj
nesporný
taki, który nie budzi wątpliwości

bezszwowy adj
bezešvý
nie mający szwów, wykonany bez użycia szwów

bezsłownie adv
bezeslovně
nie używając słów

beztroski bɛsˈtrɔsʲci adj
bezstarostný
nie mający trosk, zmartwień
świadczący o braku problemów, zmartwień

bezuchy bɛzˈuxɨ adj
bezuchý
niemający ucha lub uch - uchwytów
niemający ucha lub uszu - narządu słuchu

bezwartościowy ˌbɛzvartɔɕˈt͡ɕɔvɨ adj
bezcenný
nieposiadający żadnej wartości

bezwarunkowo adv
naprosto
koniecznie, bezwzględnie, absolutnie

bezwiedny adj
bezděčný
wykonany bez udziału świadomości

bezwąsy adj
bezvousý
taki, który nie ma wąsów

bezzasadnie adv
bezdůvodně
bez uzasadnienia, bez powodu
neopodstatně
bez podstaw; nie mając racji

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
bezzubý
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

bełkotliwy adj
blábolivý
brzmiący jak bełkot; wypowiadany bełkotem

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
béžový
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

biatlon n
biatlon
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

biała flaga ˈbʲjawa ˈflaɡa n
bílá vlajka
międzynarodowy znak poddania się lub propozycji rokowań;

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
bílý čaj
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji

biała magia ˈbʲjawa ˈmaɟja n
bílá magie
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku

białaczka bʲjaˈwat͡ʃka n
leukémie
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

białaczkowy adj
leukemický
(medycyna, medyczny) związany z białaczką

białko ˈbʲjawkɔ n
bílek
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj
bílkovina
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;
bělima oční bělmo
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki

białobrzuchy ˌbʲjawɔˈbʒuxɨ adj
bělobřichý
mający biały brzuch

białodzioby adj
bělozobý
taki, który ma biały dziób

białogłowy ˌbʲjawɔˈɡwɔvɨ adj
bělohlavý
taki, który ma białą głowę

białokarpacki adj
bělokarpatský
dotyczący Białych Karpat, związany z Białymi Karpatami, pochodzący z Białych Karpat

białolicy adj
bělolící
o białym licu

białomorski ˌbʲjawɔ̃ˈmɔrsʲci adj
bělomořský
związany z Morzem Białym lub położony nad nim

białopióry ˌbʲjawɔˈpʲjurɨ adj
běloperý
taki, który ma białe pióra lub pierze

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
běloruský
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
běloruština běloruský
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białoskrzydły ˌbʲjawɔˈskʃɨdwɨ adj
bělokřídlý
taki, który ma białe skrzydła

białoszyi ˌbʲjawɔˈʃɨji adj
bělokrký
mający białą szyję

białowieski ˌbʲjawɔˈvʲjɛsʲci adj
bělověžský
odnoszący się do Białowieży, związany z Białowieżą

biały ˈbʲjawɨ adj
bílý
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biały ˈbʲjawɨ n
bílý
(antropologia, antropologiczny) człowiek rasy białej

biały kruk ˈbʲjawɨ ˈkruk n
bílá vrána
(przenośnie, przenośnia) bardzo rzadki egzemplarz książki, publikacji lub innej rzeczy

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
biblický
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii

biblio- ˈbʲiblʲjɔ
biblio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z książką

bibliofil bʲiˈblʲjɔfʲil n
bibliofil
miłośnik książek

bibliofilka n
bibliofilka
miłośniczka książek

bibliofilski adj
bibliofilský
związany z bibliofilami, zbieraniem książek, przeznaczony dla bibliofili

biblioteczny adj
knihovní
związany z biblioteką

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
knihovna
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;
mebel do przechowywania książek

bibliotekarka ˌbʲiblʲjɔtɛˈkarka n
knihovnice
kobieta, która pracuje w bibliotece

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
knihovník
pracownik biblioteki;

biblistka bʲiˈblʲistka n
biblistka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) znawczyni Biblii, badaczka zajmująca się Biblią

biblistyka n
biblistika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;

bibuła n
piják savý papír
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;

bicykl ˈbʲit͡sɨkl̥ n
bicykl
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;

bidet ˈbʲidɛt n
bidet
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

biec bʲjɛt͡s v
běžet
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi

bieda ˈbʲjɛda n
chudoba bída
stan braku środków do życia

biedak ˈbʲjɛdak n
chudák bídák
osoba, której brakuje środków do życia

biedermeierowski adj
biedermeierovský biedermeierový
związany z biedermeierem (stylem meblarskim lub meblem w takim stylu)

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
chudý
taki, któremu brakuje środków do życia

biedny jak mysz kościelna ˈbʲjɛdnɨ ˈjak ˈmɨʃ kɔɕˈt͡ɕɛlna adj
chudý jako kostelní myš
bardzo biedny

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
slunéčko beruška
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;

biedronka siedmiokropka n
slunéčko sedmitečné
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coccinella septempunctata L., gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych, o czerwonych pokrywach z czarnymi plamkami u postaci dorosłej;

biedrzeniec n
bedrník
(botanika, botaniczny) Pimpinella L., rodzaj rośliny zielnej z rodziny selerowatych, obejmujący gatunki o pierzastych liściach i baldachowatych kwiatostanach i niektóre z nich mają znaczenie kulinarne i lecznicze

biegacz ˈbʲjɛɡat͡ʃ n
běžec
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi
střevlík
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny biegaczowatych (Carabidae);

biegaczka bʲjɛˈɡat͡ʃka n
běžkyně
(sport, sportowy) sportsmenka uprawiająca biegi

biegać ˈbʲjɛɡat͡ɕ v
běhat
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi

biegun ˈbʲjɛɡũn n
pól
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
průjem
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biel bʲjɛl n
bělost
biały kolor;

bielaczy adj
albínský
związany z bielactwem, dotknięty bielactwem

bieleć v
bělit se
odróżniać się od otoczenia białą barwą
siwieć
stawać się białym, przybierać białą barwę

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
prádlo spodní prádlo
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

bieluń dziędzierzawa n
durman obecný
(botanika, botaniczny) Datura stramonium L., gatunek trującej rośliny z rodziny psiankowatych;

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
pasivní kouření
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
akuzativ čtvrtý pád
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

bies bʲjɛs n
běs
zły duch, szatan, czart;

bieżący bʲjɛˈʒɔ̃nt͡sɨ adj
běžný
taki, który właśnie, obecnie trwa

bigamiczny adj
bigamický
związany z bigamią, dotyczący bigamii; będący bigamią

bigamista n
bigamista
ten, kto popełnia bigamię tzn. ma dwie żony

bigoreksja n
bigarexie bigorexie
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała

bigos ˈbʲiɡɔs n
bigos
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonej kapusty kiszonej z rozmaitymi dodatkami; ; (zobacz) też bigos w Encyklopedii staropolskiej

bijekcja n
bijekce
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna;

bikini bʲiˈcĩɲi n
bikiny
dwuczęściowy damski kostium plażowy;

bilbaoński adj
bilbajský
związany z Bilbao, dotyczący Bilbao

bilet ˈbʲilɛt n
lístek jízdenka vstupenka
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

bileterka ˌbʲilɛˈtɛrka n
uvaděčka
pracowniczka teatru, kina itp. kontrolująca bilety przy wejściu

bilion ˈbʲilʲjɔ̃n n
bilión
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;

bilionowy ordinalAdjective
biliontý
ostatni ze zbioru liczącego bilion jednostek; liczący bilion czegoś

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
bilirubin
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

bilokacja n
bilokace
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

bina n
veka
(regionalizm, regionalny) (spożywczy) długa bułka pszenna

binarny adj
binární
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym

binturong bʲĩnˈturɔ̃ŋk n
binturong
(zoologia, zoologiczny) Arctictis binturong, ssak leśny południowo-wschodniej Azji;

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
biochemie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biochemiczka n
biochemička
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalistka w zakresie biochemii, kobieta zajmująca się biochemią

biochemiczny adj
biochemický
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii

biocybernetyka n
biokybernetika
dział cybernetyki, badanie procesów sterowania w układach biologicznych;

biodrowy bʲjɔˈdrɔvɨ adj
bederní lumbálny
związany z biodrem, dotyczący biodra

bioelektryczny adj
bioelektrický
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący zjawisk elektrycznych w żywych organizmach

biograf ˈbʲjɔɡraf n
biograf životopisec
autor biografii;

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
životopis biografie
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
biografický životopisní
związany z biografią, dotyczący biografii

biolog ˈbʲjɔlɔk n
biolog
specjalista w zakresie biologii

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
biologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologia molekularna n
molekulární biologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
biologický
związany z biologią, dotyczący biologii

biolożka n
bioložka
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie biologii
(potocznie, potoczny) nauczycielka biologii w szkole

biomechaniczny adj
biomechanický
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z biomechaniką

bionika n
bionika
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
biopsie
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ n
biodiverzita
(ekologia, ekologiczny) zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji w przyrodzie;

biosfera n
biosféra
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe

biotyczny bʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
biotický
(o relacjach ekologicznych) związany z organizmami żywymi, także będący wynikiem ich działania

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
biotin
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;

birema n
biréma
(starożytność) (marynarka) (zobacz) diera

birmański bʲirˈmãj̃sʲci adj
barmský
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)

birmański bʲirˈmãj̃sʲci n
barmština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mjanmy (Birmy);

birminghamski adj
birminghamský
(geografia, geograficzny) związany z Birminghamem, dotyczący Birminghamu

birobidżański adj
birobidžanský
dotyczący Birobidżanu, związany z Birobidżanem

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
bisexualita
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

biskajski adj
biskajský
(dosłownie) związany z Bizkaią, dotyczący Bizkai (krainy w Kraju Basków)

biskup ˈbʲiskup n
biskup
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

biskupi bʲisˈkupʲi adj
biskupský episkopální
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący do biskupa, związany z biskupem

biskupstwo n
biskupství
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa
(kościelny) godność, urząd biskupa

biszkopt ˈbʲiʃkɔpt n
piškot
(cukiernictwo) (spożywczy) lekkie, suche ciasto używane do wyrobów cukierniczych;

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
šlehačka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;

bitewny adj
bitevní
dotyczący bitwy, związany z bitwą

bitmapowy adj
rastrový
(informatyka, informatyczny) dotyczący bitmapy, właściwy bitmapie

bitwa ˈbʲitfa n
bitva
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;

biureta n
byreta
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów

biurko ˈbʲjurkɔ n
psací stůl
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
cestovní kancelář
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
podprsenka
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

bizmut ˈbʲizmut n
bismut vizmut
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

biznes ˈbʲiznɛs n
byznys
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk

biznesowy adj
obchodní
(handel, handlowy) dotyczący biznesu

bić bʲit͡ɕ v
bít
uderzać kogoś, zadawać komuś ból
o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.

blady ˈbladɨ adj
bledý
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
o mało intensywnej barwie
mało wyrazisty

blady jak ściana ˈbladɨ ˈjäc ˈɕt͡ɕãna adj
bílý jak stěna
bardzo blady

blamaż ˈblãmaʃ n
blamáž
(książkowy) kompromitacja, ośmieszenie się

blankistowski adj
blanquistický
związany z blankizmem, dotyczący blankizmu lub blankistów

blanszowanie n
blanšírování
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krótkotrwałe obgotowywanie warzyw lub owoców, a następnie poddanie ich schłodzeniu;

blasfemia blasˈfɛ̃mʲja n
blasfemie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo

blastula n
blastula
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem

blaszany blaˈʃãnɨ adj
plechový
taki, który został wykonany z blachy

bliski ˈblʲisʲci adj
blízký
taki, który jest w niewielkiej odległości
bezpośrednio spokrewniony
taki, który prawie osiągnął jakiś stan
zbliżony do czegoś, podobny

blisko ˈblʲiskɔ adv
blízko
w niewielkiej odległości

bliskość ˈblʲiskɔɕt͡ɕ n
blízkost
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami

blizna ˈblʲizna n
jizva
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;

bliźni n
bližní
(biblijny) każdy człowiek

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
dvojče
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie
dvoudomek
(budownictwo) dom stykający się z innym lub innymi podobnymi jedną lub dwoma ścianami

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ n
siamská dvojčata
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał;

blog blɔk n
blog
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;

bloger ˈblɔɡɛr n
bloger blogger
(informatyka, informatyczny) osoba prowadząca bloga

blogerka blɔˈɡɛrka n
blogerka bloggerka
(informatyka, informatyczny) autorka blogu

blogować v
blogovat
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog

blondyn ˈblɔ̃ndɨ̃n n
blonďák blondýn
mężczyzna mający włosy koloru blond

blondynka blɔ̃nˈdɨ̃nka n
blondýnka
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie

bluesowy bluˈsɔvɨ adj
bluesový
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z bluesem, właściwy bluesowi

bluszcz bluʃt͡ʃ n
břečťan
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluza ˈbluza n
mikina
(odzieżownictwo) (krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów;

bluźnierstwo bluʑˈɲɛrstfɔ n
rouhání
słowa uwłaczające czemuś, co jest uważane za święte

bobek ˈbɔbɛk n
bobek
owalna grudka odchodów

bobrzy adj
bobrový bobří
związany z bobrami, pochodzący od bobra

bocian ˈbɔt͡ɕãn n
čáp
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
čáp bočan
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały

bocian biały ˈbɔt͡ɕãn ˈbʲjawɨ n
čáp bílý
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;

bociani bɔˈt͡ɕä̃ɲi adj
čapí
dotyczący bociana, należący do bociana

boczek ˈbɔt͡ʃɛk n
bůček
(spożywczy) mięso z boku świni poprzerastane słoniną;

boczniak n
hlíva ústřičná
(mikologia, mikologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Pleurotus, grzyb rosnący na pniach;

bocznica bɔt͡ʃʲˈɲit͡sa n
vlečka
boczny tor kolejowy; odnoga od głównej linii, przeznaczona do specjalnego użytku;

bodhisattwa n
bódhisattva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;

bodhićitta n
bódhičitta
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;

bodziec ˈbɔd͡ʑɛt͡s n
podráždĕní
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;

bogactwo bɔˈɡat͡stfɔ n
bohatství
bycie bogatym
majątek, posiadane dobra o dużej wartości
wielka ilość, różnorodność

bogaty bɔˈɡatɨ adj
bohatý
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś
dający dużą możliwość wyboru

bogini bɔˈɟĩɲi n
bohyně
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej

bohater bɔˈxatɛr n
hrdina
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu
osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
hrdinka
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna

bohemista ˌbɔxɛ̃ˈmʲista n
bohemista
specjalista w zakresie bohemistyki

bohemistka ˌbɔxɛ̃ˈmʲistka n
bohemistka
znawczyni języka, historii i kultury czeskiej

bohemistyka ˌbɔxɛ̃ˈmʲistɨka n
bohemistika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o języku, literaturze, kulturze i historii czeskiej;
kierunek na uniwersytecie obejmujący studia w tej dziedzinie

bohemizm bɔˈxɛ̃mʲism̥ n
bohemismus bohemizmus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka czeskiego;

bohr bɔxr̥ n
bohrium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boisko bɔˈ<sup>j</sup>iskɔ n
hřiště
(sport, sportowy) plac przeznaczony do gier sportowych;

bojar n
bojar
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;

bojarski adj
bojarský
związany z bojarem albo bojarstwem, dotyczący bojara albo bojarstwa

bojkot ˈbɔjkɔt n
bojkot
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bojler ˈbɔjlɛr n
bojler
zbiornik do podgrzewania wody

bojowy bɔˈjɔvɨ adj
bojový
wojowniczy, waleczny, skłonny do boju
związany z walką

bokeh n
bokeh
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

boks bɔks n
box
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;

bokserki bɔˈksɛrʲci n
boxerky
(odzieżownictwo) męskie, luźne majtki z krótkimi nogawkami

boksyt n
bauxit
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;

boksytowy adj
bauxitový
(geologia, geologiczny) związany z boksytem, dotyczący boksytów

bolid n
bolid
(astronomia, astronomiczny) meteor o dużej jasności;

boliwijski ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci adj
bolivijský
odnoszący się do Boliwii

bolonka bɔˈlɔ̃nka n
Bolognanka Boloňanka
mieszkanka Bolonii

bolończyk bɔˈlɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Boloňan Bolognan
mieszkaniec Bolonii

boloński bɔˈlɔ̃j̃sʲci adj
boloňský
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii

bolszewik n
bolševik
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej

bolszewizm n
bolševismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu

bomba ˈbɔ̃mba n
bomba
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;

bomba atomowa n
atomová bomba
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bombowy adj
bombový
związany z bombą

bon bɔ̃n n
bon odběrní poukaz
dokument uprawniający do uzyskania określonych towarów, usług lub innych dóbr;

bonsai bɔ̃w̃ˈzaj n
bonsai bonsaj
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

bor bɔr n
bor bór
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

bordo ˈbɔrdɔ n
bordó
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wysokiej jakości wino czerwone lub białe z rejonu Bordeaux; wino bordoskie

bordoski adj
bordeauxský bordóský
związany z Bordeaux, dotyczący Bordeaux

bordowy bɔrˈdɔvɨ adj
bordový tmavě červený
mający kolor ciemnoczerwony, ciemnoróżowy, ciemnowiśniowy, taki jak kolor czerwonego wina bordo

borneański adj
bornejský
związany z Borneo, dotyczący Borneo

borowik bɔˈrɔvʲik n
hřib
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
hřib smrkový
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;

borowikowy ˌbɔrɔvʲiˈkɔvɨ adj
hřibový
dotyczący borowika
przyrządzony z borowików, z dodatkiem borowików

borowina ˌbɔrɔˈvʲĩna n
fango
(medycyna, medyczny) stosowany w lecznictwie torf;

borowodór n
boran
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny złożony z wodoru i boru;

borsuk ˈbɔrsuk n
jezevec
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

borówka bɔˈrufka n
borůvka brusnice borůvka
(botanika, botaniczny) krzewinka z rodziny wrzosowatych;

bosforski adj
bosporský
odnoszący się do Bosforu, związany z Bosforem

boski ˈbɔsʲci adj
božský
właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) piękny, wspaniały, cudowny

boston n
boston
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych, rodzaj powolnego walca; także muzyka do tego tańca;
(termin karciany) gra karciana popularna w XVIII wieku

bostonka n
Bostoňanka
mieszkanka Bostonu

bostończyk n
Bostoňan
mieszkaniec Bostonu

bostoński adj
bostonský
związany z Bostonem, dotyczący Bostonu

boszniacki bɔʃʲˈɲat͡sʲci adj
bosňácký
dotyczący Boszniaków – muzułmanów mieszkających w Bośni i Hercegowinie

botaniczka ˌbɔtãˈɲit͡ʃka n
botanička
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie botaniki

botaniczny ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ adj
botanický
związany z botaniką, dotyczący botaniki

botanik bɔˈtãɲik n
botanik
specjalista w zakresie botaniki

botanika bɔˈtãɲika n
botanika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

botswański bɔtsˈfãj̃sʲci adj
botswanský
odnoszący się do państwa Botswana

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
botulismus
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bouclé n
buclé
(włókiennictwo) ozdobnie skręcona przędza z pętelkami lub węzełkami;
(włókiennictwo) teksturowana tkanina lub dzianina z bouclé (1.1) w całości albo tylko ze wstawkami

bouillabaisse n
bujabéza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska zupa rybna (lub gulasz);

boulangeryt n
boulangerit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli;

bournonit n
bournonit
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli;

boński ˈbɔ̃j̃sʲci adj
bonnský
od Bonn

bośniacki bɔɕˈɲat͡sʲci adj
bosenský
związany z Bośnią lub Bośniakami

bośniacki bɔɕˈɲat͡sʲci n
bosenština
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH;

bośniacko-hercegowiński bɔɕˈɲat͡skɔ ˌxɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩj̃sʲci adj
bosensko-hercegovinský bosensko-hercegovský
odnoszący się do państwa Bośnia i Hercegowina

bożek ˈbɔʒɛk n
bůžek
w wierzeniach politeistycznych: istota lub jej wyobrażenie będące obiektem kultu

bożodrzew gruczołowaty n
pajasan žláznatý
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔd͡zɛ̃ˈɲɔvɨ adj
vánoční
związany z Bożym Narodzeniem

braciszek braˈt͡ɕiʃɛk n
bratříček
(zdrobniale) od: brat

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇t͡ʃʲci n
vynecháni menstruace
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;

brakować braˈkɔvat͡ɕ v
chybět
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać

brakteat n
brakteát
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) cienka, jednostronnie bita w średniowieczu srebrna moneta denarowa w Europie XII-XV wieku ;

brama ˈbrãma n
brána
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu;

bramka ˈbrãmka n
branka
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)
(sport, sportowy) w narciarstwie i kajakarstwie dwa słupki między którymi należy przejechać
(zdrobniale) od: brama
hradlo
(technologia, technika, techniczny) element realizujący funkcję logiczną;

bramka samobójcza n
vlastní branka vlastní gól
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
brankář
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

brandenburski ˌbrãndɛ̃nˈbursʲci adj
braniborský bramburský brandenburský
od Brandenburg

braszowski adj
brašovský
związany z Braszowem, dotyczący Braszowa

brat brat n
bratr
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich
bratr brácha
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;

brat mniejszy n
bratr menší
członek Zakonu Braci Mniejszych

bratanek braˈtãnɛk n
synovec
syn brata

braterski braˈtɛrsʲci adj
bratrský
odnoszący się do brata, braci

bratobójczyni n
bratrovražedkyně
zabójczyni brata

bratysławski ˌbratɨˈswafsʲci adj
bratislavský
odnoszący się do Bratysławy, związany z Bratysławą

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
brazilský
związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii

brać brat͡ɕ v
brát vzít
chwytać coś ręką, unosić coś

brać nogi za pas ˈbrat͡ɕ ˈnɔɟi za‿ˈpas v
vzít nohy na ramena
uciekać, zwykle ze strachu przed czymś

breja ˈbrɛja n
břečka čvachtanice
(potocznie, potoczny) błoto zmieszane z topiącym się śniegiem

brelok n
klíčenka
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk

bremeński adj
brémský
odnoszący się do Bremy, związany z Bremą

brennerski adj
brennerský
związany z Brennerem, dotyczący Brenneru

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci adj
bretaňský bretonský
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii lub Bretończyków

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci n
bretonština
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy;

brew brɛf n
obočí
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brewiarz n
breviář
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;

brexit n
Brexit
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej

brioszka n
brioška
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;

brneński ˈbrnɛ̃j̃sʲci adj
brněnský
dotyczący Brna, związany z Brnem

brodaty brɔˈdatɨ adj
bradatý vousatý
mający zarost na dolnej części twarzy

brodawka n
bradavice
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze
bradavka
(medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
prsní bradavka bradavka
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;

brokat ˈbrɔkat n
brokát
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;

brokatowy adj
brokátový
(włókiennictwo) (krawiectwo) zrobiony z brokatu (tkaniny)

brokuł ˈbrɔkuw n
brokolice
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z kwiatostanów brokułu (1.1)

brokułowy ˌbrɔkuˈwɔvɨ adj
brokolicový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z brokułu, zawierający brokuły
odnoszący się do brokułu

brom brɔ̃m n
brom
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

bromek n
bromid
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;

brona ˈbrɔ̃na n
brány
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;

bronchotomia ˌbrɔ̃nxɔˈtɔ̃mʲja n
bronchotomie
(medycyna, medyczny) zabieg operacyjny polegający na przecięciu tchawicy w jej części szyjnej

broszura brɔˈʃura n
brožura
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;

browar ˈbrɔvar n
pivovar
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

broń brɔ̃ɲ n
zbraň
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

brud brut n
břud
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś

brudna bomba n
špinavá bomba
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;

brudny ˈbrudnɨ adj
špinavý
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi
špinavý nečistý
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud

brugijski adj
bruggský
związany z Brugią, dotyczący Brugii, pochodzący z Brugii

brukiew ˈbrucɛf n
tuřín
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny korzeń brukwi (1.1)
tuřín brukev řepka tuřín
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;

brukselka bruˈksɛlka n
kapusta
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana kapusty warzywnej;

brukselski bruˈksɛlsʲci adj
bruselský
odnoszący się do Brukseli, dotyczący Brukseli, pochodzący z Brukseli

brunejski brũˈnɛjsʲci adj
brunejský
odnoszący się do państwa Brunei

brunet ˈbrũnɛt n
brunet
człowiek o włosach czarnego koloru

brunszwicki adj
brunšvický
związany z Brunszwikiem, dotyczący Brunszwiku

bruntalski adj
bruntálský
odnoszący się do miasta Bruntal

brutalny bruˈtalnɨ adj
brutální
działający za pomocą siły, agresywny

bryczesy brɨˈt͡ʃɛsɨ n
rajtky
(jeździectwo, jeździecki) wygodne, nie krępujące ruchów spodnie służące do jazdy konnej;

bryczka ˈbrɨt͡ʃka n
bryčka
lekki powóz konny bez zadaszenia, z miękkim siedzeniem z tyłu i miejscem dla woźnicy z przodu;

brydż brɨt͡ʃ n
bridž
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

bryg brɨk n
briga
(morski) żaglowiec mający dwa maszty; obydwa maszty niosą ożaglowanie rejowe;

brylantyna n
brilantina
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów

bryndza ˈbrɨ̃nd͡za n
brynza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miękki, podpuszczkowy ser wyrabiany z owczego mleka;

brytoński adj
britanský
związany z Brytami, dotyczący Brytów

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
britský
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako wyspy

brzecławski adj
břeclavský
związany z Brzecławiem, dotyczący Brzecławia

brzeg bʒɛk n
břeh
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
znění
określona postać słowna, określona treść lub myśl zawarta w tekście
zvuk
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
broskev
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Persica Mill., drzewo z rodziny różowatych;

brzoza ˈbʒɔza n
bříza
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;

brzozowy bʒɔˈzɔvɨ adj
březový
będący częścią brzozy
składający się z brzóz
wykonany z drewna lub innej części brzozy

brzuch bʒux n
břicho
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzuchaty adj
pupkatý
(potocznie, potoczny) mający duży brzuch

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmuft͡sa n
břichomluvec
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu

brzuszny ˈbʒuʃnɨ adj
břišní
związany z brzuchem, dotyczący brzucha

brzuszysko bʒuˈʃɨskɔ n
panděro
(zgrubienie) brzuch, zwłaszcza pokaźny i wystający

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
neslušný sprostý
moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami
ošklivý
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych

brzydota bʒɨˈdɔta n
ošklivost
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzytwa ˈbʒɨtfa n
břitva
ostry nóż do usuwania zarostu;

bród brut n
brod
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg

brąz brɔ̃w̃s n
bronz
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)
(sport, sportowy) brązowy medal

brązowawy ˌbrɔ̃w̃zɔˈvavɨ adj
hnědavý
mający kolor podobny do brązowego; niezupełnie brązowy, prawie brązowy

brązowodzioby adj
hnědozobý
taki, który ma brązowy dziób

brązowogłowy ˌbrɔ̃w̃zɔvɔˈɡwɔvɨ adj
hnědohlavý
taki, który ma brązową głowę

brązowoskrzydły ˌbrɔ̃w̃zɔvɔˈskʃɨdwɨ adj
hnědokřídlý
taki, który ma brązowe skrzydła

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
bronzový
wykonany z brązu, zrobiony z brązu
hnědý
mający kolor brązu;

bucharski adj
bucharský
związany z Bucharą, dotyczący Buchary

buczański adj
bučský
dotyczący Buczy, związany z Buczą

buda ˈbuda n
bouda
(środowiskowy) (uczniowskie) szkoła
pomieszczenie na sprzęt, narzędzia
schronienie dla psa

budapesztenka ˌbudapɛˈʃtɛ̃nka n
Budapešťanka
mieszkanka Budapesztu

budapeszteńczyk ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Budapešťan
mieszkaniec Budapesztu

budapeszteński ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃sʲci adj
budapešťský
odnoszący się do Budapesztu (stolicy Węgier)

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
buddhistický
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
buddhismus buddhizmus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃna n
telefonní budka veřejný telefonní automat VTA
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;

budowa buˈdɔva n
stavba
miejsce wykonywania obiektu budowlanego, plac budowy (1.1)
wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu
wzajemne powiązania i rozmieszczenie części składowych pełnej całości, struktura, kształt, proporcje przedmiotu, ciała, anatomia

budować zamki na lodzie buˈdɔvad͡ʑ ˈzãmʲci na‿ˈlɔd͡ʑɛ v
stavět si vzdušné zámky
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć

budowniczy ˌbudɔvʲˈɲit͡ʃɨ n
budovatel
osoba, która zajmuje się budowaniem, wznoszeniem budynków, budowli, infrastruktury

buduar n
budoár boudoir
(dawniej, dawny) wytwornie urządzony pokój kobiecy;

budynek buˈdɨ̃nɛk n
budova stavba stavení
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
pudink
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;

budziejowicki adj
budějovický moravskobudějovický
związany z miastem Morawskie Budziejowice, dotyczący Morawskich Budziejowic
budějovický českobudějovický
związany z miastem Czeskie Budziejowice, dotyczący Czeskich Budziejowic

budzik ˈbud͡ʑik n
budík
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory;

budziszyński ˌbud͡ʑiˈʃɨ̃j̃sʲci adj
budyšínský
związany z Budziszynem

budżet ˈbuḍʒɛt n
rozpočet
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;

bujny ˈbujnɨ adj
bujný
taki, który się obficie rozrasta
z rozmachem

buk buk n
buk
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;

bukareszteński ˌbukarɛˈʃtɛ̃j̃sʲci adj
bukurešťský
odnoszący się do Bukaresztu (stolicy Rumunii)

bukinista ˌbucĩˈɲista n
bukinista
uliczny sprzedawca starych książek, rycin i gazet, zwłaszcza we Francji;

bukowiński adj
bukovinský
związany z Bukowiną, dotyczący Bukowiny

bukowy buˈkɔvɨ adj
bukový
będący częścią buka
składający się z buka
wykonany z drewna lub innej części buka

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
čelen
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;

buldog ˈbuldɔk n
buldok
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;

bulgur n
bulgur
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;

bulimia buˈlʲĩmʲja n
bulimie
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;

bulimiczka n
bulimička
kobieta cierpiąca na bulimię

bulion ˈbulʲjɔ̃n n
bujon bujón
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywar z mięsa i jarzyn

bulka n
bublina
(rzadki, rzadko używany) bańka płynu wydęta powietrzem

bulwarowy adj
bulvární
związany z bulwarem

bumerang bũˈmɛrãŋk n
bumerang
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

bundowiec n
bundista
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek organizacji Bund

buraczany adj
řepný
związany z burakami, dotyczący buraków

burak ˈburak n
červená řepa řepa
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

burak cukrowy ˈburak t͡suˈkrɔvɨ n
cukrovka
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;

burak ćwikłowy n
červená řepa
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;

burdel ˈburdɛl n
bordel
(pospolicie) dom publiczny
(pospolicie) (grubiański, grubiańsko) brak porządku

burdelmama n
bordelmamá
(pospolicie) właścicielka lub szefowa burdelu, domu publicznego

burgaski adj
burgaský
odnoszący się do Burgas, związany z Burgas

burgenlandzki adj
burgenlandský
związany z Burgenlandem, dotyczący Burgenlandu

burgundzki adj
burgundský
związany z Burgundią lub Burgundczykami, dotyczący Burgundii

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
starosta purkmistr purkmistrová
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

burski ˈbursʲci adj
búrský
dotyczący Burów, związany z Burami

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
jantar
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

bursztynka pospolita n
jantarka obecná
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Succinea putris L., gatunek pospolitego ślimaka lądowego z rodziny bursztynkowatych;

bursztynowy ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ adj
jantarový
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący bursztynu, związany z bursztynem, wykonany z bursztynu, zawierający domieszkę bursztynu
mający kolor złocistożółty, taki jak kolor bursztynu lub przypominający kolor bursztynu

burundyjski ˌburũnˈdɨjsʲci adj
burundský
odnoszący się do państwa Burundi

burza ˈbuʒa n
bouřka bouře
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza piaskowa n
písečná bouře
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnt͡sɛ ˈvɔdɨ n
bouře ve sklenici vody
zamęt wywołany z błahych powodów

burłak n
burlák
(zawód, zawodowy, zawodowo) robotnik transportu rzecznego, zajmujący się holowaniem na linie statków w górę rzeki;

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
buržoazie
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

burżuazyjny adj
buržoazní
w komunistycznej nowomowie związany z panowaniem burżuazji, z kapitalizmem

buszel n
bušl
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;

but but n
bota
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy człowieka, rzadko zwierzęcia;

butan ˈbutãn n
butan
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;

butelka buˈtɛlka n
láhev
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

butelkowy ˌbutɛlˈkɔvɨ adj
lahvový
mający kolor ciemnozielony, taki jak kolor szklanej butelki
przypominający kształtem butelkę
lahvový láhvový
dotyczący butelki, związany z butelką

butla gazowa n
tlaková láhev plynová bomba
(technologia, technika, techniczny) pojemnik do przechowywania gazu pod wysokim ciśnieniem

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
bulharský
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
bulharština bulharský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;

bułka ˈbuw.ka n
houska žemle
wypiek o niewielkich rozmiarach;

bułka francuska n
veka
(spożywczy) długa bułka pszenna

bułka kielecka n
veka
(regionalizm, regionalny) (spożywczy) długa bułka pszenna

bułka paryska n
veka
(spożywczy) długa bułka pszenna

bułka wrocławska n
veka
(regionalizm, regionalny) (spożywczy) długa bułka pszenna

bułka wyborowa n
veka
(regionalizm, regionalny) (spożywczy) długa bułka pszenna

bydło ˈbɨdwɔ n
dobytek
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;

byk bɨk n
býk
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j interjection
v žádném případě
… stanowiący przeczącą odpowiedź na pytanie: wcale nie, ani trochę, w ogóle, wręcz przeciwnie

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
ani trochu
… wzmacniająca przeczenie: wcale, w najmniejszym stopniu, w żadnym razie

bytomski bɨˈtɔ̃msʲci adj
bytomský
dotyczący Bytomia

bywalec bɨˈvalɛt͡s n
světák
(książkowy) człowiek, który dużo podróżuje po świecie, dużo zwiedził
štamgast
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.

być bɨt͡ɕ v
být
istnieć; trwać
znajdować się w jakimś miejscu

być bardziej papieskim niż papież idiom
být papežštější než papež
wykazywać większą gorliwość w jakiejś sprawie, jakimś działaniu, niż jest to wymagane czy potrzebne

być może
možná snad
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

być na dobrej drodze ˈbɨt͡ɕ na‿ˈdɔbrɛj ˈdrɔd͡zɛ v
být na dobré cestě
być blisko sukcesu, powodzenia, zmierzać w dobrym kierunku

być na noże ˈbɨt͡ɕ na‿ˈnɔʒɛ v
být na nože
być z kimś w skrajnie wrogich stosunkach; mieć bardzo złe relacje z kimś; walczyć z kimś

być sto lat za Murzynami v
být sto let za opicemi
znajdować się w stanie zacofania

być w błędzie ˈbɨd͡ʑ ˈv‿bwɛ̃ɲd͡ʑɛ idiom
být na omylu mýlit se
mylić się, nie mieć racji

być w siódmym niebie ˈbɨt͡ɕ ˈfʲ‿ɕudmɨ̃mʲ ˈɲɛbʲjɛ idiom
být v sedmém nebi
być z czegoś bardzo zadowolonym, uradowanym

być w swoim żywiole ˈbɨt͡ɕ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ʒɨˈvʲjɔlɛ v
být ve svém živlu
znajdować się w doskonałym dla siebie środowisku, czuć się świetnie w jakiejś sytuacji

były ˈbɨwɨ adj
bývalý někdejší
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli

bzdura ˈbzdura n
nesmysl hloupost
coś nieprawdziwego, niedorzecznego

bzowy adj
bezový
(przymiotnik) od: bez

bzyczeć ˈbzɨt͡ʃɛt͡ɕ v
bzučet
o lecących owadach: wydawać przeciągły bzyk

bzykać ˈbzɨkat͡ɕ v
bzikat
o owadzie: wydawać charakterystyczny dźwięk

bób bup n
bob
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej

bóbr bupr̥ n
bobr
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
bůh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

bójka ˈbujka n
rvačka
awantura połączona z biciem;

ból bul n
bolest bolení
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;

ból głowy n
bolest hlavy
(medycyna, medyczny) doznanie bólowe zlokalizowane w obrębie czaszki, skóry głowy, tkanek miękkich głowy lub struktur wewnątrzczaszkowych, wynikające z pobudzenia receptorów bólowych (nocyceptorów) znajdujących się m.in. w skórze, naczyniach, oponach mózgowych oraz mięśniach głowy; jeden z najczęstszych objawów w medycynie

bór bur n
bor
(leśnictwo) wysoki, gęsty las iglasty;

bóstwo ˈbustfɔ n
božstvo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów

bądź bɔ̃ɲt͡ɕ conjunction
buď
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów

bąk bɔ̃ŋk n
vlk
rodzaj wirującej, mechanicznej zabawki;

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
buben
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;

błagalny adj
úpěnlivý
wyrażający pokorną prośbę

błogosławić v
blahoslavit požehnat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błona dziewicza ˈbwɔ̃na d͡ʑɛˈvʲit͡ʃa n
panenská blána
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
sliznice
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
vláknina
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;

błotniak ˈbwɔtʲɲak n
moták
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
blatník
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błoto ˈbwɔtɔ n
bláto marast
mieszanina ziemi i wody;

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲit͡sa n
blesk
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błąd bwɔ̃nt n
chyba omyl
niezgodność z zasadami, założeniami

błąd językowy n
jazyková chyba
(językoznawstwo, językoznawczy) niezamierzone odstępstwo od zasad systemu językowego lub normy językowej;

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
bludný kruh
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;

błędnik n
labyrint
(anatomia, anatomiczny) część wewnętrzna ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

błędnodruk n
chybotisk
znaczek pocztowy z błędem drukarskim;

błędność n
chybovost
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest błędne; cecha tych, którzy są błędni

błędny rycerz ˈbwɛ̃ndnɨ ˈrɨt͡sɛʃ n
bludný rytíř
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca;

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf n
modrá krev
pochodzenie arystokratyczne

błękitnooki ˌbwɛ̃ŋʲcitnɔˈːci adj
blankytnooký
taki, który ma błękitne oczy

błękitny bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
belasý blankytný
mający kolor intensywnie niebieski

cal t͡sal n
palec coul
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

canneński adj
canneský
związany z Cannes (miejscowością we Francji)

capoeira n
capoeira
(sport, sportowy) brazylijska sztuka walki;

car t͡sar n
car
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

carobójstwo n
carovražda
(historia, historyczny, historycznie) zabójstwo cara

carogrodzki adj
cařihradský
(dawniej, dawny) związany z Carogrodem, dotyczący Carogrodu ((współcześnie) Stambuł)

carski ˈt͡sarsʲci adj
carský
należący, odnoszący się do cara lub Rosji z czasów, gdy władali nią carowie

carskie wrota n
carská vrata
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w cerkwi: główne drzwi w ikonostasie

caryca n
carevna
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

catering n
catering
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce;

całka ˈt͡sawka n
integrál
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całkiem ˈt͡sawʲcɛ̃m adv
docela
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę
úplně naprosto
w sposób całkowity, zupełny, pełny

całkowity ˌt͡sawkɔˈvʲitɨ adj
celý
(matematyka, matematyczny) będący liczbą całkowitą, czyli dodatnią lub ujemną wielokrotnością jeden, albo zerem
úplný
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy

całować t͡saˈwɔvat͡ɕ v
líbat políbit
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
líbat
dawać i dostawać pocałunek

całość ˈt͡sawɔɕt͡ɕ n
celek
wszystkie elementy czegoś tworzące razem jakąś samodzielną jednostkę

cały ˈt͡sawɨ adj
celý
jedyny, wyłączny
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni
duży, wielki
nie uszkodzony

cały i zdrowy ˈt͡sawɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
živ a zdráv
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory

cebula t͡sɛˈbula n
cibule
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
(botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej;
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) staroświecki zegarek kieszonkowy, najczęściej z dewizką

cebulowa n
cibulačka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa na bazie cebuli

cebulowy ˌt͡sɛbuˈlɔvɨ adj
cibulový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli

cedr t͡sɛtr̥ n
cedr
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;

cefalosporyna n
cefalosporin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);

cefeida n
cefeida
(astronomia, astronomiczny) gwiazda zmieniająca swoją jasność w wyniku okresowych pulsacji;

cegielnia t͡sɛˈɟɛlʲɲa n
cihelna
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny;

ceglany t͡sɛɡˈlãnɨ adj
cihlový
wykonany z cegły

ceglasty t͡sɛɡˈlastɨ adj
cihlový
mający kolor pomarańczowoczerwony, taki jak kolor cegły

cegła ˈt͡sɛɡwa n
cihla
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cejloński t͡sɛjˈlɔ̃j̃sʲci adj
cejlonský
związany z wyspą Cejlon

cel t͡sɛl n
cíl
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))
cíl účel
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni

cel uświęca środki ˈt͡sɛl uɕˈfʲjɛ̃nt͡sa ˈɕrɔtʲci proverb
účel světí prostředky
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel

cela ˈt͡sɛla n
cela
pokój więźnia w więzieniu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha

celebeski adj
celebeský
związany z Celebesem, dotyczący Celebesu

celiakia n
celiakie
(medycyna, medyczny) autoimmunologiczna choroba przewodu pokarmowego, w której spożywanie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego

celibat t͡sɛˈlʲibat n
celibát
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych;

celniczka t͡sɛlʲˈɲit͡ʃka n
celnice
forma żeńska od: celnik

celnik ˈt͡sɛlʲɲik n
celník
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celownik t͡sɛˈlɔvʲɲik n
dativ třetí pád
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;
hledáček
część aparatu fotograficznego umożliwiająca wstępne kadrowanie obrazu
mířidlo zaměřovač
urządzenie ułatwiające celowanie z broni;

celtycki t͡sɛlˈtɨt͡sʲci adj
keltský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą

celuloza n
celulóza
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;

celulozowy adj
celulózový
związany z celulozą, dotyczący celulozy, wykonany z celulozy

cement ˈt͡sɛ̃mɛ̃nt n
cement
(budownictwo) hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina);

cementować v
cementovat
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu

cementowy ˌt͡sɛ̃mɛ̃nˈtɔvɨ adj
cementový
dotyczący cementu, związany z cementem, wykonany z cementu, zawierający cement

cena ˈt͡sɛ̃na n
cena
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cennik ˈt͡sɛ̃ɲːik n
ceník
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami

cenotaf t͡sɛ̃ˈnɔtaf n
kenotaf
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

cenowy adj
cenový
związany z ceną, dotyczący cen

centaur ˈt͡sɛ̃ntawr n
kentaur
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centralny t͡sɛ̃nˈtralnɨ adj
centrální
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka

centrować v
centrovat
(technologia, technika, techniczny) ustawiać coś współosiowo

centrum handlowe n
obchodní centrum nákupní centrum
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi

centrysta n
centrista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik umiarkowanego, wyważonego podejścia w polityce, stojący pomiędzy lewicą a prawicą

centymetr t͡sɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
centimetr
miara długości; jedna setna metra;

cenzura t͡sɛ̃w̃ˈzura n
cenzura
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;

cep t͡sɛp n
cep
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;

cer t͡sɛr n
cer
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

ceramiczny ˌt͡sɛrãˈmʲit͡ʃnɨ adj
keramický
wykonany z ceramiki

cerber ˈt͡sɛrbɛr n
cerber cerberus
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) groźny, czujny, nieustępliwy dozorca; człowiek ograniczający czyjąś swobodę

cerować t͡sɛˈrɔvat͡ɕ v
látat štupovat
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

certyfikat ˌt͡sɛrtɨˈfʲikat n
certifikát
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

cesarskie cięcie t͡sɛˈsarsʲcɛ ˈt͡ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
císařský řez
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha;

cesarstwo t͡sɛˈsarstfɔ n
císařství
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;

cesarz ˈt͡sɛsaʃ n
císař
najwyższy stopień monarchiczny;

cesarzewicz n
cesarevič
(historia, historyczny, historycznie) tytuł rosyjskiego następcy tronu;

cesarzowa ˌt͡sɛsaˈʒɔva n
císařovna
kobieta cesarz
żona cesarza

cewka moczowa ˈt͡sɛfka mɔˈt͡ʃɔva n
močová trubice
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cewnik ˈt͡sɛvʲɲik n
katetr
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;

cez t͡sɛs n
cesium cezium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

chabarowski adj
chabarovský
związany z Chabarowskiem, dotyczący Chabarowska

chabeta n
herka
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń

chabrowy xaˈbrɔvɨ adj
chrpový
dotyczący chabru, należący do chabru, zrobiony z chabru, związany z chabrem
mający kolor intensywnie niebieski, taki jak kolor kwiatu chabra bławatka

chadek ˈxadɛk n
křesťanský demokrat lidovec
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek bądź sympatyk chadecji

chalcedonowy adj
chalcedonový
związany z chalcedonem, dotyczący chalcedonu; wykonany z chalcedonu

chaldejski adj
chaldejský
odnoszący się do Chaldei lub Chaldejczyków

cham xãm n
křupan
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm

chamsa n
hamsa
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;

chan xãn n
chán
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;

chanat n
chanát
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana

chankendzki adj
chankendský
związany z Chankendi, dotyczący Chankendi

chaotyczny ˌxaɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
chaotický
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

chaplinowski adj
chaplinovský
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z filmową twórczością Charliego Chaplina; właściwy dla niego

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
charakteristický
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów

charakterystyka ˌxaraktɛrɨsˈtɨka ˌxaraktɛˈrɨstɨka n
charakteristika
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś

chargé d'affaires n
chargé d'affaires
(dyplomacja) pełnomocnik dyplomatyczny, dyplomata niższego stopnia;

charkowski xarˈkɔfsʲci adj
charkovský
związany z Charkowem, dotyczący Charkowa

chart xart n
chrt
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;

charyzmatyczny adj
charismatický charizmatický
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą

charyzmatyk n
charismatik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś obdarzony charyzmatami;

chasyd ˈxasɨt n
chasid
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chasydyzmu

chasydzki adj
chasidský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z chasydem, dotyczący chasyda lub chasydyzmu

chat t͡ʃat xat n
chat
(informatyka, informatyczny) (zobacz) czat

chata ˈxata n
byt dům
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) każde mieszkanie lub dom rodzinny
chalupa
(etnografia, etnograficzny) prosty, prymitywny budynek stawiany przez ludy pierwotne

chatar n
boudař chatař
(środowiskowy) gospodarz schroniska turystycznego lub chatki w górach;

chałka ˈxawka n
vánočka chala
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;

chałwa ˈxawva n
chalva
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chcieć xʲt͡ɕɛ̇t͡ɕ modal
chtít
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chciwy ˈxʲt͡ɕivɨ adj
chtivý
taki, który odznacza się chciwością

cheddar ˈt͡ʃɛdar n
čedar
(spożywczy) twardy, dojrzewający żółty ser podpuszczkowy z mleka krowiego, o lekko kwaskowatym, orzechowym smaku;

chemia ˈxɛ̃mʲja n
chemie
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chemiczny xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
chemický
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
chemik
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
chemoterapie
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chemotaksja ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja n
chemotaxe
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;

chemotropizm ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥ n
chemotropismus
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny;

chepresz ˈxɛprɛʃ n
chepreš
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii

cherlak n
churavec
człowiek chorowity, słabowity

chiaroscuro n
šerosvit
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie

chihuahua n
čivava
(kynologia, kynologiczny) rasa psów do towarzystwa;

chilijski t͡ʃʲiˈlʲijsʲci adj
chilský čilský
odnoszący się do państwa Chile

chinina xʲĩˈɲĩna n
chinin
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chinolina n
chinolin
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający azot, wykorzystywany do tworzenia barwników;

chipset n
čipová sada
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, odciążająca procesor główny i koordynująca wymianę danych między podzespołami komputera;

chiralny adj
chirální
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi

chirurg ˈxʲirurk n
chirurg
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
chirurgie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chirurgia kosmetyczna xʲiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨt͡ʃna n
kosmetická chirurgie
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała

chirurgiczny ˌxʲirurʲˈɟit͡ʃnɨ adj
chirurgický
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów

chitozan n
chitosan
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;

chityna n
chitin
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;

chińczyk ˈxʲĩj̃n͇t͡ʃɨk n
Člověče, nezlob se!
gra planszowa dla 2-4 osób;

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
čínský
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
čínština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;

chińszczyzna xʲĩj̃ˈʃt͡ʃɨzna n
čína
(potocznie, potoczny) danie kuchni azjatyckiej

chlapać jęzorem ˈxlapat͡ɕ jɛ̃w̃ˈzɔrɛ̃m v
kázat bludy mluvit z cesty
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki

chleb xlɛp n
chléb chleba
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chleb świętojański ˈxlɛpʲ ˌɕfʲjɛ̃ntɔˈjä̃j̃sʲci n
svatojánský chléb
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;

chlebak ˈxlɛbak n
chlebník
średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo;
średniej wielkości torba z paskiem, na prowiant;

chlebowy adj
chlební
zrobiony z chleba, zawierający chleb

chlew xlɛf n
vepřín chlév
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;

chlor xlɔr n
chlor chlór
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chloro- ˈxlɔrɔ prefix
chloro-
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce

chloroaceton ˌxlɔrɔaˈt͡sɛtɔ̃n n
chloraceton
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów, chlorowa pochodna acetonu, trujący lakrymator;

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
chlorofyl
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
chloroform
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chloroformowy adj
chloroformový
związany z chloroformem, dotyczący chloroformu

chmiel xmʲjɛl n
chmel
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)

chmielarz n
chmelař
osoba uprawiająca chmiel

chmielnik n
chmelnice
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy chmielu

chmielowy xmʲjɛˈlɔvɨ adj
chmelový
związany z chmielem

chmura ˈxmura n
mrak oblak
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chochla ˈxɔxla n
naběračka
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chochoł ˈxɔ.xɔw n
hadrový panák
(potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:
vích věchet
słomiane okrycie drzewek i krzewów ogrodowych na zimę;
chochol
(pogardliwie, pogardliwy) Ukrainiec

chociaż ˈxɔt͡ɕaʃ conjunction
ačkoli i když přestože
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca

chociaż ˈxɔt͡ɕaʃ particle
aspoň
…uznająca to, co następuje za minimum, na które można się jednak zgodzić

chociebuski ˌxɔt͡ɕɛˈbusʲci adj
chotěbuzský
związany z Chociebużem

chodnik ˈxɔdʲɲik n
chodník
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodzić ˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
chodit
poruszać się za pomocą nóg
poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce

chodzić od Annasza do Kajfasza ˈxɔd͡ʑit͡ɕ ˌɔd‿ãnˈːaʃa ˌdɔ‿kajˈfaʃa v
chodit od Annáše ke Kaifášovi
chodzić do wielu miejsc i nic nie załatwić; być stale odsyłanym w inne miejsca; ;

chodzić własnymi drogami ˈxɔd͡ʑid͡ʑ vwasˈnɨ̃mʲi drɔˈɡãmʲi v
jít svou cestou jít si svou cestou
być indywidualistą, postępować według własnych zasad

chodzki adj
chodský
odnoszący się do zachodnioczeskiego regionu etnicznego;

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
vánoční stromek vánoční stromeček
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

cholera xɔˈlɛra interjection
sakra
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholera xɔˈlɛra n
cholera
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

choleryk xɔˈlɛrɨk n
cholerik
człowiek o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
cholesterol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
křeček
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;

chomąto n
chomout
część uprzęży zaprzęgowej w formie obręczy zakładanej zwierzęciu na szyję;

chorał ˈxɔraw n
chorál
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uroczysty wielogłosowy śpiew kościelny

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
choreograf
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

choroba xɔˈrɔba n
nemoc choroba
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlt͡sxajˈmɛra n
Alzheimerova choroba
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
Parkinsonova nemoc
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba cywilizacyjna xɔˈrɔba ˌt͡sɨvʲilʲizaˈt͡sɨjna n
civilizační choroba
globalnie szerząca się, jedna z powszechnie znanych chorób spowodowanych rozwojem cywilizacji;

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
mořská nemoc
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku

choroba psychiczna n
duševní porucha mentální choroba
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;

choroba wysokościowa n
AHN akutní horská nemoc
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu;

chorobotwórczość ˌxɔrɔbɔˈtfurt͡ʃɔɕt͡ɕ n
patogenita
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób;

chorwacki xɔrˈvat͡sʲci adj
chorvatský charvátský
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

chorwacki xɔrˈvat͡sʲci n
chorvatština charvátština
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
nemocný chorý
dotknięty chorobą

chować głowę w piasek ˈxɔvad͡ʑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿pʲjasɛk v
strkat hlavu do písku
(przenośnie, przenośnia) uciekać przed czymś, unikać czegoś

chrapać ˈxrapat͡ɕ v
chrápat
oddychać w trakcie snu charcząc

chrapliwy adj
chraptivý
przypominający chrapanie

chrobry ˈxrɔbrɨ adj
chrabrý
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) (podniośle) dzielny, mężny, odważny, śmiały, waleczny, bohaterski

chrom xrɔ̃m n
chrom
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromatyka n
chromatika
nauka o barwach

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
chromosféra
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
chromozom chromozóm
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chromowy adj
chrómový
związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu

chronić ˈxrɔ̃ɲit͡ɕ v
chránit
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
chronologie
następstwo, kolejność zdarzeń

chronologiczny adj
chronologický
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chrudimski adj
Chrudim
związany z Chrudimiem, dotyczący Chrudimia

chrupiący adj
křupavý
taki, który chrupie

chruścik ˈxruɕt͡ɕik n
chrostík
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;

chrypka ˈxrɨpka n
chrapot
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań

chrystologia n
christologie
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;

chrzan xʃãn n
křen
(botanika, botaniczny) Armoracia P. Gaertn., rodzaj bylin z rodziny kapustowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity
(potocznie, potoczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., chrzan pospolity

chrzanowy adj
křenový
zawierający chrzan, mający smak chrzanu
związany z chrzanem, dotyczący chrzanu

chrzest xʃɛst n
křest
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uroczyste nadanie nazwy statkowi
(potocznie, potoczny) w związkach wyrazowych: inicjacja, pierwszy udział w czymś

chrzestny ˈxʃɛstnɨ adj
křestní
dotyczący chrztu, odnoszący się do chrztu

chrześcijanin ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃ɲĩn n
křesťan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijanka ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjãnka n
křesťanka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje chrześcijaństwo

chrześcijański ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci adj
křesťanský
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃stfɔ n
křesťanství
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
chrupavka
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃt͡ʃ n
brouk
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

chrzęst xʃɛ̃w̃st n
chřestot
odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzyt, chrupot

chudy ˈxudɨ adj
hubený
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości
libový
o jedzeniu: zawierający mało tłuszczu

chuj xuj n
čurák péro pták kokot
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek
chuj
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) bardzo obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny

chuligan n
chuligán
człowiek naruszający porządek publiczny, skłonny do wszczynania burd;

chuligaństwo n
rošťárna
zachowanie właściwe chuliganom

chusteczka xuˈstɛt͡ʃka n
kapesník
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
kapesník
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chwalić ˈxfalʲit͡ɕ v
chválit
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze

chwast xfast n
plevel
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;

chwila ˈxfʲila n
chvíle okamžik
bardzo krótki czas

chytry ˈxɨtrɨ adj
chytrý
podstępny, przebiegły

chytry jak lis adj
mazaný jako liška
o kimś bardzo sprytnym

chów xuf n
chov
(rolnictwo, rolniczy) trzymanie, karmienie i pielęgnowanie zwierząt hodowlanych

chęć xɛ̃ɲt͡ɕ n
chuť
pragnienie zrobienia czegoś, ochota na coś

chłodnia n
chlaďák
samochód lub wagon towarowy służący za chłodnię (1.1)

chłodnica xwɔdʲˈɲit͡sa n
chladič
(motoryzacja) urządzenie służące do chłodzenia silnika pojazdu
tepelný výměník
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
chladný
raczej zimny; rześki
o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany

chłodziarka n
chladnička
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do chłodzenia czegoś, kosztem doprowadzonej energii

chłoniak n
lymfom
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

chłop jak dąb ˈxwɔpʲ ˈjaɡ ˈdɔ̃mp n
kluk jako buk
(potocznie, potoczny) o mężczyźnie: wysoki, dobrze zbudowany, silny

chłopak ˈxwɔpak n
kluk
dziecko płci męskiej
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna
přítel milenec
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę

chłopiec ˈxwɔpʲjɛt͡s n
chlapec hoch kluk
młody człowiek płci męskiej

chłystek ˈxwɨstɛk n
hejsek
(lekceważąco, lekceważący) niepoważny, młody człowiek

chłód xwut n
chlad
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ciasny ˈt͡ɕasnɨ adj
těsný
o ubraniu: zbyt mały lub wąski

ciasteczko t͡ɕaˈstɛt͡ʃkɔ n
cookie
(informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;
sušenka koláček
(zdrobniale) od ciastko

ciastko ˈt͡ɕastkɔ n
sušenka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;

ciasto ˈt͡ɕastɔ n
koláč
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;
těsto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciało ˈt͡ɕawɔ n
tělo
organizm ludzki lub zwierzęcy
zwłoki człowieka lub zwierzęcia
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);

ciało niebieskie ˈt͡ɕawɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
nebeské těleso
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

ciało obce ˈt͡ɕawɔ ˈːpt͡sɛ n
cizí tĕleso
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów

ciało szkliste n
sklivec
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;

cicha woda brzegi rwie ˈt͡ɕixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
tichá voda břehy mele
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska

cicho ˈt͡ɕixɔ adv
potichu
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku
tiše v tichosti
(przenośnie, przenośnia) nie powodując rozgłosu

cicho ˈt͡ɕixɔ interjection
ticho
słowo nakazujące odbiorcy zaprzestanie mówienia i wydawania dźwięków

cicho jak w grobie ˈt͡ɕixɔ ˈjaɡ ˈv‿ɡrɔbʲjɛ adv
ticho jako v hrobě
tak cicho, że aż nieprzyjemnie, nie do zniesienia

cicho niczym w grobie ˈt͡ɕixɔ ˈɲit͡ʃɨ̃m ˈv‿ɡrɔbʲjɛ adv
ticho jako v hrobě
tak cicho, że aż nieprzyjemnie, nie do zniesienia

cichy ˈt͡ɕixɨ adj
tichý
o małej głośności

ciecierzyca ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa n
cizrna
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)
(botanika, botaniczny) Cicer L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny bobowatych;
cizrna beraní
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;

ciecierzyca pospolita ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa ˌpɔspɔˈlʲita n
cizrna beraní
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;

cieciorka t͡ɕɛ̇ˈt͡ɕɔrka n
čičorka
(botanika, botaniczny) Coronilla L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;

ciecz łzowa ˈt͡ɕɛt͡ʃ ˈwzɔva n
slzní tekutina
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;

ciekawość t͡ɕɛˈkavɔɕt͡ɕ n
zvědavost
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawski adj
zvědavý
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością

ciekawy t͡ɕɛˈkavɨ adj
zajímavý
taki, który wzbudza zainteresowanie
zvědavý
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat

ciekły ˈt͡ɕɛkwɨ adj
tekutý
(fizyka, fizyczny) mający właściwości cieczy

cielę ˈt͡ɕɛlɛ n
tele
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;

cielęcina ˌt͡ɕɛlɛ̃ɲˈt͡ɕĩna n
telecí
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)

ciemiernik t͡ɕɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik n
čemeřice
(botanika, botaniczny) Helleborus, rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych;

ciemiernik biały n
čemeřice černá
(botanika, botaniczny) Helleborus niger, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych;

ciemnia n
temná komora
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;

ciemnieć v
tmavnout tmavět
stawać się ciemnym

ciemno jak w dupie u Murzyna ˈt͡ɕɛ̃mnɔ ˈjaɡ ˈv‿dupʲjɛ ˌu‿muˈʒɨ̃na adv
tma jak v prdeli
(wulgarnie, wulgaryzm) (żartobliwie) bardzo ciemno, kompletnie ciemno

ciemnobrązowy ˌt͡ɕɛ̃mnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
tmavohnědý tmavě hnědý tmavěhnědý
mający kolor brązowy o ciemnym odcieniu

ciemnobłękitny ˌt͡ɕɛ̃mnɔbwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
tmavě blankytný tmavěblankytný
mający kolor błękitny o ciemnym odcieniu

ciemnoczekoladowy ˌt͡ɕɛ̃mnɔt͡ʃɛkɔlaˈdɔvɨ adj
tmavě čokoládový tmavěčokoládový
mający kolor czekoladowy o ciemnym odcieniu, taki jak kolor ciemnej, gorzkiej czekolady

ciemnoczerwony ˌt͡ɕɛ̃mnɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ adj
tmavě červený tmavočervený tmavěčervený
mający kolor czerwony o ciemnym odcieniu

ciemnofioletowy ˌt͡ɕɛ̃mnɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
tmavě fialový tmavěfialový
mający kolor fioletowy o ciemnym odcieniu

ciemnokasztanowy ˌt͡ɕɛ̃mnɔkaʃtãˈnɔvɨ adj
tmavě kaštanový tmavěkaštanový
mający kolor kasztanowy o ciemnym odcieniu

ciemnoniebieski ˌt͡ɕɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
tmavomodrý tmavě modrý tmavěmodrý
mający kolor niebieski o ciemnym odcieniu

ciemnopomarańczowy ˌt͡ɕɛ̃mnɔpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ adj
tmavě oranžový tmavěoranžový
mający kolor pomarańczowy o ciemnym odcieniu

ciemnoróżowy ˌt͡ɕɛ̃mnɔruˈʒɔvɨ adj
tmavě růžový tmavěrůžový
mający kolor różowy o ciemnym odcieniu

ciemnoskrzydły ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈskʃɨdwɨ adj
tmavokřídlý
taki, który ma skrzydła w ciemnym kolorze

ciemnoszary ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈʃarɨ adj
tmavošedý tmavě šedý tmavěšedý
mający kolor szary o ciemnym odcieniu

ciemnowłosy ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈvwɔsɨ adj
tmavovlasý
mający ciemne włosy

ciemnozielony ˌt͡ɕɛ̃mnɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
tmavozelený tmavě zelený tmavězelený
w kolorze ciemnego odcienia zieleni

ciemnożółty ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈʒuwtɨ adj
tmavožlutý tmavě žlutý tmavěžlutý
mający kolor żółty o ciemnym odcieniu

ciemny ˈt͡ɕɛ̃mnɨ adj
tmavý temný
o kolorze: zbliżony do czarnego

cienki klient n
tenký klient
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;

cieplny adj
tepelný
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z ciepłem

ciepło ˈt͡ɕɛpwɔ n
teplo teplota
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób

ciepłownia t͡ɕɛpˈwɔvʲɲa n
teplárna
zakład, w którym wytwarza się ciepło w postaci najczęściej gorącej pary wodnej, w celu ogrzewania bądź wykorzystania w przemyśle;

ciepły ˈt͡ɕɛpwɨ adj
teplý
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło

ciernisty t͡ɕɛrʲˈɲistɨ adj
trnitý
taki, który ma wiele cierni

cierpieć ˈt͡ɕɛrpʲjɛ̇t͡ɕ v
trpět
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny
ubolewać z powodu czegoś
znosić, tolerować kogoś lub coś

cierpiętnik t͡ɕɛrˈpʲjɛ̃ntʲɲik n
strastotěrpec
tytuł przysługujący męczennikom, którzy cierpieli od swych współwyznawców

cierpliwość t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ n
trpělivost
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych

cierpliwy t͡ɕɛrˈplʲivɨ adj
trpělivý
niezrażający się czekaniem

cieszynianka ˌt͡ɕɛʃɨ̃ˈɲãnka n
hvězdnatec
(botanika, botaniczny) Hacquetia epipactis DC., drobna roślina z rodziny selerowatych;

cieszynianka wiosenna n
hvězdnatec zubatý
(botanika, botaniczny) Hacquetia epipactis DC., drobna roślina z rodziny selerowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju cieszynianka;

cieszyński t͡ɕɛˈʃɨ̃j̃sʲci adj
těšínský
odnoszący się do Cieszyna, związany z Cieszynem

cień t͡ɕɛ̇̃ɲ n
stín
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
(fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych
(przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś

cieśnina t͡ɕɛ̇ɕˈɲĩna n
průliv
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

ciii interjection
pst pšt
…używany, gdy ktoś upomina o zachowanie ciszy

cingulum t͡sʲĩŋˈɡulũm n
cingulum
(kościelny) pas lub sznur, element stroju liturgicznego;

cinkciarz ˈt͡ɕĩŋʲct͡ɕaʃ n
vekslák
(potocznie, potoczny) (pospolicie) człowiek handlujący obcymi walutami poza oficjalnymi kanałami wymiany dewiz;

ciocia ˈt͡ɕɔ̇t͡ɕa n
teta
siostra matki

cios poniżej pasa ˈt͡ɕɔs pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
rána pod pás
posunięcie wykorzystujące czyjś słaby punkt, nieetyczny postępek wobec kogoś

cipa ˈt͡ɕipa n
píča
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy
(wulgarnie, wulgaryzm) pogardliwie o kobiecie

cis t͡sʲis t͡ɕis n
tis
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

cisnąć w kąt ˈt͡ɕisnɔ̃ɲt͡ɕ ˈf‿kɔ̃nt v
kašlat
porzucić coś nagle, przestać się czymś zajmować, przerwać jakieś działanie

cisza ˈt͡ɕiʃa interjection
ticho
wezwanie do uciszenia się, milczenia, zachowania spokoju

cisza ˈt͡ɕiʃa n
bezvětří
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) brak wiatru
ticho
brak dźwięku

cisza przed burzą n
ticho před bouří klid před bouří
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

ciuciubabka ˌt͡ɕüt͡ɕuˈbapka n
slepá bába
zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;

ciągnąć ˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ v
táhnout
wlec, przesuwać za sobą

ciąć t͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ v
řezat
dzielić na części ostrym narzędziem

ciąża ˈt͡ɕɔ̃w̃ʒa n
těhotenství
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

ciąża pozamaciczna n
mimoděložní těhotenství
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;

ciążowy t͡ɕɔ̃w̃ˈʒɔvɨ adj
těhotenský
dotyczący ciąży, związany z ciążą

cięciwa n
tětiva
(geometria) odcinek łączący dwa wybrane punkty krzywej lub powierzchni;
linka łącząca końce łuku albo kuszy;

ciężarówka ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈrufka n
kamión kamion
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężki ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃʲci adj
těžký
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciężki wodór n
ťažký vodík
(chemia, chemiczny) deuter

ciężko ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃkɔ adv
těžko
w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko

ciśnienie t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
tlak
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
presja, nacisk

ciśnienie atmosferyczne n
atmosférický tlak
siła, jaką powietrze wywiera na jednostkę powierzchni na planecie, spowodowana ciężarem powietrza znajdującego się nad danym punktem;

clevelandzki adj
clevelandský
związany z Clevelandem, dotyczący Clevelandu

cmentarny t͡smɛ̃nˈtarnɨ adj
hřbitovní
związany z cmentarzem, dotyczący cmentarza

cmentarz ˈt͡smɛ̃ntaʃ n
hřbitov krchov
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cnotliwy t͡snɔˈtlʲivɨ adj
ctnostný ctný
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi

co t͡sɔ interrogativePronoun
co
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co t͡sɔ preposition
každý
…służący do wykazywania częstości jakiegoś wydarzenia

co t͡sɔ pronoun
co
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak

co kraj, to obyczaj ˈt͡sɔ ˈkraj ˈtɔ ːˈbɨt͡ʃaj proverb
jiný kraj, jiný mrav
każdy kraj (region, miejscowość, rodzina, itp.) ma własną kulturę, zwyczaje

co najmniej ˈt͡sɔ ˈnajmʲɲɛ̇j
nejméně
nie mniej niż

co się stało, to się nie odstanie ˈt͡sɔ‿ɕɛ ˈstawɔ ˈtɔ‿ɕɛ ˌɲɛ‿ɔtˈstãɲɛ proverb
pozdě bycha honit
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło

co słychać interjection
co nového
…otwierająca rozmowę i będąca pytaniem o powodzenie w życiu

co z oczu, to z serca ˈt͡sɔ ˈz‿ɔt͡ʃu ˈtɔ ˈs‿ːɛrt͡sa proverb
sejde z očí, sejde z mysli
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina

co- t͡sɔ prefix
každo-
…używany w połączeniu z przymiotnikiem lub przysłówkiem określającym czas: odbywający się co jakiś czas

codzienność t͡sɔˈd͡ʑɛ̃nːɔɕt͡ɕ n
všednost
życie i sprawy codzienne (zwykłe, powszechne)

cokolwiek t͡sɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
cokoli
jakakolwiek rzecz, dowolna rzecz

corocznie adv
každoročně každý rok rok co rok
(powtarzając) co rok

coroner kɔˈrɔ̃nɛr n
koroner
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w systemie anglosaskim śledczy odpowiedzialny za wyjaśnienie nienaturalnych zgonów

coś t͡sɔɕ indefinitePronoun
něco cosi
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

crack n
crack
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) program łamiący zabezpieczenia antypirackie
kokaina zmieszana z sodą oczyszczoną i strącona z roztworu, stosowana wziewnie

cud t͡sut n
zázrak div
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

cudzoziemka n
cizinka
kobieta, dziewczyna z innego kraju

cudzy ˈt͡sud͡zɨ adj
cizí
należący do kogoś innego

cudzysłów t͡suˈd͡zɨswuf n
uvozovka
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;

cukier ˈt͡sucɛr n
cukr
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

cukier prosty n
jednoduchý cukr
(biochemia, biochemiczny) pojedyncza cząstka cukru, której nie da się rozłożyć na mniejsze cukry przez hydrolizę

cukier trzcinowy n
třtinový cukr
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);

cukierek t͡suˈcɛrɛk n
bonbón
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukiernia t͡suˈcɛrʲɲa n
cukrárna
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

cukiernik t͡suˈcɛrʲɲik n
cukrář
(zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik zajmujący się wytwarzaniem ciast i słodyczy

cukinia t͡suˈcĩɲja n
cuketa
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej o podłużnych, zwykle obłych i ciemnozielonych owocach;

cukrownia t͡suˈkrɔvʲɲa n
cukrovar
fabryka cukru

cukrowy t͡suˈkrɔvɨ adj
cukrový
dotyczący cukru, związany z cukrem
zrobiony z cukru

cukrzyca t͡suˈkʃɨt͡sa n
cukrovka
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

curling n
curling
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;

cwał n
cval
(jeździectwo, jeździecki) najszybszy czterotaktowy chód konia;

cyberatak ˌt͡sɨbɛrˈatak n
kyberútok
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu

cyberkultura n
kyberkultura
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;

cybernetyk n
kybernetik
specjalista w dziedzinie cybernetyki

cybernetyka n
kybernetika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

cyberprzestrzeń ˌt͡sɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
kyberprostor
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery

cyborg ˈt͡sɨbɔrk n
kyborg
organizm, którego procesy życiowe są realizowane lub wspomagane przez urządzenia techniczne;

cycek ˈt͡sɨt͡sɛk n
koza
(pospolicie) kobieca pierś

cydr t͡sɨtr̥ n
cidre
(spożywczy) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu;

cyferblat t͡sɨˈfɛrblat n
ciferník
tarcza zegara

cyfra ˈt͡sɨfra n
číslice cifra
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

cyganologia n
romistika ciganologie romologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Cyganach/Romach;

cyganologiczny adj
ciganologický romistický romologický
związany z cyganologią, dotyczący cyganologii

cygaro t͡sɨˈɡarɔ n
doutník
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cygański adj
cikánský
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów

cygański n
cikánština
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język romski

cyjanek n
cyankáli
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) cyjanek potasu;
kyanid
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanek potasu n
kyanid draselný
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;

cyjon ˈt͡sɨjɔ̃n n
dhoul
(zoologia, zoologiczny) Cuon alpinus, azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści;

cykladzki adj
kykladský
związany z Cykladami, dotyczący Cyklad

cykloida t͡sɨkˈlɔjda n
cykloida
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;

cyklotron t͡sɨkˈlɔtrɔ̃n n
cyklotron
(fizyka, fizyczny) najprostsza forma akceleratora cyklicznego naładowanych cząstek elementarnych;

cyklotymia ˌt͡sɨklɔˈtɨ̃mʲja n
cyklotymie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;

cyklotymik ˌt͡sɨklɔˈtɨ̃mʲik n
cyklotymik
(psychologia, psychologiczny) osoba cierpiąca na cyklotymię

cylinder miarowy n
odměrný válec
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;

cyna ˈt͡sɨ̃na n
cín
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynaderka ˌt͡sɨ̃naˈdɛrka n
ledvinka
(zdrobniale) cynadra (nerka zwierzęca)

cynamon t͡sɨ̃ˈnãmɔ̃n n
skořice
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynamonowiec kamforowy n
kafrovník lékařský skořicovník kafrovník
(botanika, botaniczny) Cinnamomum camphora, gatunek drzewa należący do rodziny wawrzynowatych;

cynamonowy ˌt͡sɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvɨ adj
skořicový
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dotyczący cynamonu, związany z cynamonem, zrobiony z cynamonu, zawierający cynamon, otrzymywany z cynamonu
mający kolor rdzawobrązowy, taki jak kolor cynamonu

cyniczny t͡sɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
cynický
lekceważąco odnoszący się do ogólnie uznawanych autorytetów i zasad etycznych

cynizm ˈt͡sɨ̃ɲism̥ n
cynicism
(filozofia, filozoficzny) zespół poglądów greckiej szkoły filozoficznej Antystenesa;
cynismus
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

cynk t͡sɨ̃ŋk n
zinek
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cynkowy adj
zinkový
dotyczący cynku

cynobrowy adj
cinobrový
mający kolor czerwony o brunatnym odcieniu, taki jak kolor cynobru

cypel ˈt͡sɨpɛl n
mys
(geografia, geograficzny) ląd mocno wysunięty w morze lub inny zbiornik wodny
výběžek
(geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich

cypryjski t͡sɨˈprɨjsʲci adj
kyperský
odnoszący się do państwa Cypr
odnoszący się do wyspy Cypr

cyprys ˈt͡sɨprɨs n
cypřiš
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

cyrkiel ˈt͡sɨrʲcɛl n
kružítko cirkl kružídlo
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈt͡sɨrkɔ̃n n
zirkonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrkowy t͡sɨrˈkɔvɨ adj
cirkusový
związany z cyrkiem, dotyczący cyrku

cyrkulacja n
oběh
obieg zamknięty

cyrograf n
chirograf
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) średniowieczny, odręcznie sporządzony dokument związany z działalnością prywatno-prawną;

cyrylica ˌt͡sɨrɨˈlʲit͡sa n
cyrilice
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

cyrylijski ˌt͡sɨrɨˈlʲijsʲci adj
cyrilský kyrilský
związany z Cyrylem

cyrylo-metodiański ˌt͡sɨrɨlɔ‿mɛtɔˈdʲjä̃j̃sʲci adj
cyrilometodějský
związany z Cyrylem i Metodym, dotyczący Cyryla i Metodego

cysoida n
kisoida
(geometria) typ krzywej płaskiej;

cysterka n
cisterciačka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu cysterskiego

cysters n
cisterciák
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme;

cysterski adj
cisterciácký
związany z cystersami, dotyczący cystersów

cytoplazma n
cytoplazma
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytoplazmatyczny adj
cytoplasmatický
(biologia, biologiczny) związany z cytoplazmą

cytra ˈt͡sɨtra n
citera
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytrus ˈt͡sɨtrus n
citronovník citroník citrónovník
(botanika, botaniczny) Citrus L., tropikalne drzewo lub krzew o soczystych owocach;

cytrusowy ˌt͡sɨtruˈsɔvɨ adj
citrusový
związany z cytrusem

cytryna t͡sɨˈtrɨ̃na n
citron citrón
(spożywczy) kwaśny owoc o żółtej skórce

cytrynian n
citran citrát
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu cytrynowego;

cytrynowy ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔvɨ adj
citronový
związany z cytryną, dotyczący cytryny

cywilizacja ˌt͡sɨvʲilʲiˈzat͡sʲja n
civilizace
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilny t͡sɨˈvʲilnɨ adj
civilní
nie należący do wojska
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami

cyzjojan t͡sɨˈzʲjɔ̇jãn n
cisiojan
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny wierszowany kalendarz o charakterze mnemotechnicznym;

czador ˈt͡ʃadɔr n
čádor
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

czadyjski t͡ʃaˈdɨjsʲci adj
čadský
odnoszący się do państwa Czad

czapeczka t͡ʃaˈpɛt͡ʃka n
čepička
(zdrobniale) od: czapka

czapka ˈt͡ʃapka n
čepice
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈt͡ʃapla n
volavka
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czapla siwa n
volavka popelavá
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;

czarcia miotła n
čarověník
(botanika, botaniczny) patologiczna wyrośl na roślinach drzewiastych różnych gatunków w formie gęstego skupienia silnie rozgałęzionych, nienormalnie rozwiniętych pędów;

czarcie koło n
čarodějný kruh
(mikologia, mikologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów;

czardasz n
čardáš
(choreografia, choreograficzny) (ludowy) taniec węgierski;

czarna dziura ˈt͡ʃarna ˈd͡ʑura n
černá díra
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;
(przenośnie, przenośnia) inwestycja pochłaniająca coraz więcej pieniędzy, dziura budżetowa

czarna herbata n
černý čaj
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna jagoda ˈt͡ʃarna jaˈɡɔda n
borůvka brusnice borůvka
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;
owoc czarnej jagody (1.1)

czarna magia ˈt͡ʃarna ˈmaɟja n
černá magie
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;

czarna owca ˈt͡ʃarna ˈɔft͡sa n
černá ovce
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu

czarna porzeczka ˈt͡ʃarna pɔˈʒɛt͡ʃka n
černý rybíz
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
(spożywczy) owoc tego krzewu

czarna skrzynka n
černá skříňka
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej

czarne koszule ˈt͡ʃarnɛ kɔˈʃulɛ n
černé košile
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) członkowie tej organizacji
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) określenie włoskiej paramilitarnej organizacji faszystowskiej założonej przez Benito Mussoliniego w 1923 roku;

czarne złoto ˈt͡ʃarnɛ ˈzwɔtɔ n
tekuté zlato
ropa naftowa
černé zlato
węgiel kamienny

czarnobrązowy ˌt͡ʃarnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
černohnědý
mający kolor brązowy o odcieniu czarnym

czarnobylski adj
černobylský
związany z Czarnobylem, dotyczący Czarnobyla

czarnodzioby adj
černozobý
taki, który ma czarny dziób

czarnogórski ˌt͡ʃarnɔˈɡursʲci adj
černohorský
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

czarnogłowy ˌt͡ʃarnɔˈɡwɔvɨ adj
černohlavý
taki, który ma czarną głowę

czarnomorski ˌt͡ʃarnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
černomořský
dotyczący Morza Czarnego, związany z Morzem Czarnym

czarnooki ˌt͡ʃarnɔˈːci adj
černooký
taki, który ma czarne oczy

czarnopióry ˌt͡ʃarnɔˈpʲjurɨ adj
černoperý
taki, który ma czarne pióra, pierze

czarnoseciniec n
černosotněnec černosotěnec
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek czarnej sotni, reakcyjnego ruchu politycznego w Rosji z początku XX wieku

czarnoskrzydły ˌt͡ʃarnɔˈskʃɨdwɨ adj
černokřídlý
taki, który ma czarne skrzydła

czarnowron t͡ʃarˈnɔvrɔ̃n n
vrána černá
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;

czarnoziemny adj
černozemní
związany z czarnoziemami, dotyczący czarnoziemów; bogaty w czarnoziemy

czarny ˈt͡ʃarnɨ adj
černý
mający najciemniejszy możliwy kolor
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
nielegalny

czarny blok n
Black Bloc
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;

czarny rynek ˈt͡ʃarnɨ ˈrɨ̃nɛk n
černý trh šmelina
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;

czarodziej n
čaroděj
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

czarodziejka n
čarodějnice
(fantasy) kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary

czarodziejski adj
kouzelný
związany z czarowaniem lub czarodziejem

czarodziejstwo n
čarodějství
ogół czarów, sztuka ich rzucania

czart t͡ʃart n
čert
(przestarzałe, przestarzały) zły duch, diabeł;

czas t͡ʃas n
čas
chwila, moment, pora
čas doba
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
čas slovesný čas
(gramatyka) kategoria odmiany czasownika, polegająca na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi

czas to pieniądz ˈt͡ʃas ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s proverb
čas jsou peníze
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czas wolny n
volný čas
wolne od zajęć, pracy

czasem ˈt͡ʃasɛ̃m adv
někdy
niekiedy, co pewien czas

czasopismo ˌt͡ʃasɔˈpʲismɔ n
časopis
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzeń ˌt͡ʃasɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
časoprostor
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik t͡ʃaˈsɔvʲɲik n
sloveso
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czasownikowy ˌt͡ʃasɔvʲɲiˈkɔvɨ adj
slovesný
związany z czasownikiem, dotyczący czasownika

czaszka ˈt͡ʃaʃka n
lebka
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czaszkowy adj
lebeční
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki

czciciel ˈt͡ʃʲt͡ɕit͡ɕɛl n
ctitel
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

czcionka ˈt͡ʃʲt͡ɕɔ̃nka n
písmeno litera typ
(drukarstwo, drukarski) odlew z lustrzanym odbiciem znaku

czecho-słowacki ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲci adj
česko-slovenský
dotyczący Czecho-Słowacji, związany z Czecho-Słowacją

czechosłowacki ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲci adj
československý
dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją

czechosłowakizm ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvacism̥ n
čechoslovakismus
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego powstała w XIX w. głoszona przez niektórych polityków słowackich w obawie przed postępującą madziaryzacją; w okresie międzywojennym oficjalna ideologia Czechosłowacji, krytykowana przez wielu Słowaków;

czeczeński adj
čečenský
dotyczący Czeczenii, Czeczenów

czeczeński n
čečenština
(językoznawstwo, językoznawczy) język czeczeński;

czego oczy nie widzą, tego sercu nie żal proverb
co oči nevidí, toho srdce nelituje
jeśli nic nie wiemy o przykrych i niepożądanych dla nas faktach, to nie cierpimy z tego powodu

czekać ˈt͡ʃɛkat͡ɕ v
čekat
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

czekolada ˌt͡ʃɛkɔˈlada n
čokoláda
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladowy ˌt͡ʃɛkɔlaˈdɔvɨ adj
čokoládový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

czelabiński adj
čeljabinský
odnoszący się do Czelabińska, związany z Czelabińskiem

czeladź ˈt͡ʃɛlat͡ɕ n
čeleď
(historia, historyczny, historycznie) zależna ludność chłopska zatrudniona w służbie feudała; później także najemna służba folwarczna w majątkach ziemskich

czeremcha zwyczajna n
střemcha obecná
(botanika, botaniczny) Padus avium Mill., gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych;

czereśnia t͡ʃɛˈrɛɕɲa n
třešeň
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;
(spożywczy) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego

czereśniowy ˌt͡ʃɛrɛɕˈɲɔvɨ adj
třešňový
związany z czereśnią (drzewem)
związany z czereśnią (owocem)

czereśniówka n
třešňovice
(spożywczy) napój alkoholowy przygotowany poprzez zalanie spirytusem owoców czereśni

czernihowski adj
černigovský
związany z Czernihowem, dotyczący Czernihowa

czerwcowy t͡ʃɛrfˈt͡sɔvɨ adj
červnový
od: czerwiec

czerwiec ˈt͡ʃɛrvʲjɛt͡s n
červen
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwona kartka t͡ʃɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
červená karta
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwona porzeczka t͡ʃɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛt͡ʃka n
červený rybíz
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;
owoc tego krzewu

czerwonawy ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
červenavý
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

czerwonobrzuchy adj
červenobřichý
taki, który ma czerwony brzuch

czerwonobrązowy ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
červenohnědý
mający kolor brązowy o odcieniu czerwonym

czerwonodzioby ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈd͡ʑɔbɨ adj
červenozobý
taki, który ma czerwony dziób

czerwonogłowy ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈɡwɔvɨ adj
červenohlavý
taki, który ma czerwoną głowę

czerwonomorski adj
rudomořský
związany z Morzem Czerwonym, dotyczący Morza Czerwonego

czerwononogi adj
rudonohý
taki, który ma czerwone nogi

czerwonopióry ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈpʲjurɨ adj
červenoperý
taki, który ma czerwone pióra

czerwonopomarańczowy ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ adj
červenooranžový
mający kolor pomarańczowy o odcieniu czerwonym

czerwonoskrzydły ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈskʃɨdwɨ adj
červenokřídlý
taki, który ma czerwone skrzydła

czerwony t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ adj
rudý červený
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy
červený rudý
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerwony t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ n
rudý
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunista, socjalista

czerwony olbrzym t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
červený obr
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;

czerwony śnieg n
červený sníh
(meteorologia, meteorologiczny) (biologia, biologiczny) zakwit śniegu powodowany przez glony o czerwonej barwie;

czesać ˈt͡ʃɛsat͡ɕ v
česat
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

czeski ˈt͡ʃɛsʲci adj
český
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów
związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈt͡ʃɛsʲci n
čeština český
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;

czeskobudziejowicki adj
budějovický českobudějovický
związany z Czeskimi Budziejowicami, dotyczący z Czeskich Budziejowic

czeskocieszyński adj
českotěšínský
odnoszący się do Czeskiego Cieszyna, związany z Czeskim Cieszynem

czesne n
školné
opłata za naukę

czeszczyzna n
čeština
(językoznawstwo, językoznawczy) język czeski

czeszka ˈt͡ʃɛʃka n
cvička
(potocznie, potoczny) (obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj wkładanej tenisówki czy baletki z gumowym paskiem, najczęściej w kolorze białym

cześnik n
číšník
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadworny opiekujący się królewską piwnicą i usługujący przy dworskich ucztach, podający władcy do stołu;

cześć t͡ʃɛɕt͡ɕ interjection
ahoj nazdar
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czipowy t͡ʃʲiˈpɔvɨ adj
čipový
(elektronika, elektroniczny) związany z czipem, dotyczący czipu, wyposażony w czip

czkawka ˈt͡ʃkafka n
škytavka škytnutí
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czkać t͡ʃkat͡ɕ v
škytat
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czopek ˈt͡ʃɔpɛk n
čípek
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;
(anatomia, anatomiczny) światłoczuły receptor siatkówki oka;

czopkowy adj
čípkový
dotyczący czopka

czosnek ˈt͡ʃɔsnɛk n
česnek
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego
česnek knobloch
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)

czołg t͡ʃɔwk n
tank
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czołgista t͡ʃɔwʲˈɟista n
tankista
(wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący czołg

czoło ˈt͡ʃɔwɔ n
čelo
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czterdziestka t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstka n
čtyřicítka
nazwa liczby 40

czterdziestoletni ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔˈlɛtʲɲi adj
čtyřicetiletý
mający czterdzieści lat
trwający czterdzieści lat

czterdziesty t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ adj
čtyřicátý
od 40

czterdziesty czwarty t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈt͡ʃfartɨ adj
čtyřicátý čtvrtý
od czterdzieści cztery (44)

czterdziesty drugi t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈdruɟi adj
čtyřicátý druhý
od czterdzieści dwa (42)

czterdziesty dziewiąty t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
čtyřicátý devátý
od czterdzieści dziewięć (49)

czterdziesty pierwszy t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɛrfʃɨ adj
čtyřicátý první
od czterdzieści jeden (41)

czterdziesty piąty t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
čtyřicátý pátý
od czterdzieści pięć (45)

czterdziesty siódmy t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈɕudmɨ adj
čtyřicátý sedmý
od czterdzieści siedem (47)

czterdziesty szósty t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈʃustɨ adj
čtyřicátý šestý
od czterdzieści sześć (46)

czterdziesty trzeci t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈṭʃɛt͡ɕi adj
třiačtyřicátý čtyřicátý třetí
od czterdzieści trzy (43)

czterdziesty ósmy t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ ˈusmɨ adj
čtyřicátý osmý
od czterdzieści osiem (48)

czterdzieści t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi cardinalNumeral
čtyřicet
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;

czterdzieści cztery t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
čtyřicet čtyři
liczba 44

czterdzieści dwa t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈdva cardinalNumeral
čtyřicet dva
liczba 42

czterdzieści dziewięć t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
čtyřicet devět
liczba 49

czterdzieści jeden t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
čtyřicet jedna
liczba 41

czterdzieści osiem t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
čtyřicet osm
liczba 48

czterdzieści pięć t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
čtyřicet pět
liczba 45

czterdzieści siedem t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
čtyřicet sedm
liczba 47

czterdzieści sześć t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
čtyřicet šest
liczba 46

czterdzieści trzy t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈṭʃɨ cardinalNumeral
čtyřicet tři
liczba 43

czterechsetny ˌt͡ʃtɛrɛxˈsɛtnɨ adj
čtyřstý
od czterysta

czternastka t͡ʃtɛrˈnastka n
čtrnáctka
nazwa liczby 14

czternastoletni ˌt͡ʃtɛrnastɔˈlɛtʲɲi adj
čtrnáctiletý
mający czternaście lat
trwający czternaście lat

czternasty t͡ʃtɛrˈnastɨ adj
čtrnáctý
od 14

czternaście t͡ʃtɛrˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
čtrnáct
14

czterokondygnacyjny adj
čtyřpodlažní
taki, który ma cztery kondygnacje

czterokrotnie ˌt͡ʃtɛrɔˈkrɔtʲɲɛ adv
čtyřikrát
cztery razy

czteroletni ˌt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi adj
čtyřletý
mający cztery lata
trwający cztery lata

czterosilnikowy adj
čtyřmotorový
taki, który jest wyposażony w cztery silniki

czterotysięczny adj
čtyřtisící
od cztery tysiące

cztery ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
čtyři
liczba 4

cztery tysiące n
čtyři tisíce
liczba 4000

czterysetka n
čtyřstovka čtyřistovka
nazwa liczby 400

czterysta ˈt͡ʃtɛrɨsta cardinalNumeral
čtyři sta čtyřista
liczba 400

czterystuletni ˌt͡ʃtɛrɨstuˈlɛtʲɲi adj
čtyřsetletý
mający czterysta lat
trwający czterysta lat

czubajka kania n
bedla
grzyb z gatunku czubajka kania (1.1)

czubatka europejska n
sýkora parukářka
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;

czubaty t͡ʃuˈbatɨ adj
chocholatý
mający na głowie czub

czubek ˈt͡ʃubɛk n
magor
(potocznie, potoczny) osoba chora psychicznie

czubrica n
čubrica
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bułgarska przyprawa z cząbru górskiego (Satureja montana);

czuh t͡ʃux n
chuj
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków majańskich;

czujnik n
senzor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;

czujność ˈt͡ʃujnɔɕt͡ɕ n
bdělost pozornost
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo

czujny ˈt͡ʃujnɨ adj
bdělý ostražitý
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały

czukocki adj
čukotský
związany z Czukotką, dotyczący Czukotki lub Czukczów

czule adv
něžně
w sposób czuły, przepełniony czułością

czulent ˈt͡ʃulɛ̃nt n
šoulet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;

czuć t͡ʃut͡ɕ v
cítit
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów

czuć się jak u siebie w domu ˈt͡ʃut͡ɕ‿ɕɛ ˈjak u‿ˈɕɛbʲjɛ ˈv‿dɔ̃mu v
cítit se jako doma cítit se jako doma u maminky mít se jako doma
w czyimś domu czuć się jak we własnym

czuły ˈt͡ʃuwɨ adj
něžný
dokonywany z czułością, uczuciem, miłością, serdecznością

czwarta władza ˈt͡ʃfarta ˈvwad͡za n
čtvrtá velmoc
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;

czwartek ˈt͡ʃfartɛk n
čtvrtek
czwarty dzień tygodnia

czwartkowy t͡ʃfartˈkɔvɨ adj
čtvrteční
związany z czwartkiem; dziejący się w czwartek

czwartorzęd t͡ʃfarˈtɔʒɛ̃nt n
kvartér čtvrtohory antropozoikum
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

czwarty ˈt͡ʃfartɨ adj
čtvrtý
od 4

czworokąt t͡ʃfɔˈrɔkɔ̃nt n
čtyřúhelník
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czworościan n
čtyřstěn tetraedr
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

czwórka ˈt͡ʃfurka n
čtyřka
nazwa cyfry 4

czy t͡ʃɨ conjunction
nebo
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia
zda jestli
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

czyj t͡ʃɨj pronoun
čí
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czyjś t͡ʃɨjɕ indefinitePronoun
něčí čísi
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi

czyli ˈt͡ʃɨlʲi conjunction
čili
…służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających

czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci ˈt͡ʃɨ̃m skɔˈrupka za‿ˈmwɔdu naˈɕɔ̃ŋʲcɲɛ ˈtɨ̃m na‿ˈstarɔɕt͡ɕ ˈtrɔ̃ɲt͡ɕi proverb
proutek se má ohýbat dokud je mladý
wychowanie wywiera wpływ na całe życie

czynsz t͡ʃɨ̃w̃ʃ n
činže nájem
terminowa opłata za wynajem

czynszowy adj
činžovní
dotyczący czynszu, związany z czynszem

czyste sumienie ˈt͡ʃɨstɛ sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
čisté svědomí
poczucie, że zachowało się w sposób właściwy moralnie i uczciwy

czystopis t͡ʃɨˈstɔpʲis n
čistopis
tekst po poprawkach, przepisany na czysto

czystość ˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ n
čistota
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne

czysty ˈt͡ʃɨstɨ adj
čistý
pozbawiony brudu
bez dodatków, domieszek
zupełny

czysty jak lilia adj
čistý jako lilium
niewinny, czysty

czytanie t͡ʃɨˈtãɲɛ n
čtení
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane

czytać ˈt͡ʃɨtat͡ɕ v
číst
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

czytać między wierszami ˈt͡ʃɨtat͡ɕ ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ vʲjɛrˈʃãmʲi v
číst mezi řádky
domyślać się z treści jakichś faktów i informacji chociaż nie zostały one wyrażone wprost

czytelnia t͡ʃɨˈtɛlʲɲa n
čítárna studovna
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

czytelniczka ˌt͡ʃɨtɛlʲˈɲit͡ʃka n
čtenářka
kobieta lub dziewczyna, która czyta książki, gazety, itp.

czytelnik t͡ʃɨˈtɛlʲɲik n
čtenář
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czyściec ˈt͡ʃɨɕt͡ɕɛt͡s n
očistec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścić ˈt͡ʃɨɕt͡ɕit͡ɕ v
čistit
usuwać brud, zanieczyszczenia

cząber ˈt͡ʃɔ̃mbɛr n
saturejka
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego

cząstka ˈt͡ʃɔ̃w̃stka n
částice
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;

cząstkowy adj
částečný
fragmentaryczny, niecałkowity

często ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔ adv
často
(zobacz) częsty

częstochowski ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈxɔfsʲci adj
čenstochovský
związany z Częstochową, dotyczący Częstochowy

częstotliwość ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕt͡ɕ n
frekvence kmitočet
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częstość ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔɕt͡ɕ n
frekvence četnost
cecha tego, co jest częste

częsty ˈt͡ʃɛ̃w̃stɨ adj
častý
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

częściowo t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɔ adv
částečně
w jakiejś części, nie w całości

częściowy t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɨ adj
částečný dílčí
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

część świata n
světadíl
(geografia, geograficzny) największa jednostka podziału całej lądowej powierzchni Ziemi;

członek ˈt͡ʃwɔ̃nɛk n
člen
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia

członkini t͡ʃwɔ̃ŋʲˈcĩɲi n
členka
kobieta przynależąca do jakiejś grupy, organizacji

członkostwo n
členství
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej

człowiek ˈt͡ʃwɔvʲjɛk n
člověk
ktoś, jakaś osoba
člověk lidé
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;

człowiek myśli, Pan Bóg kreśli ˈt͡ʃwɔvʲjɛk ˈmɨɕlʲi ˈpãn‿buk ˈːrɛɕlʲi proverb
člověk míní, Pán Bůh mění
nie zawsze człowiek jest w stanie wszystko zaplanować czy przewidzieć

człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi ˈt͡ʃwɔvʲjɛk ˈsṭʃɛla ˈpãn‿buk ˈːulɛ ˈnɔɕi proverb
člověk míní, Pán Bůh mění
zamierzenia, plany nie zawsze udaje się zrealizować

córka ˈt͡surka n
dcera
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cętka ˈt͡sɛ̃ntka n
skvrna
mała plamka na tle o jednolitej barwie

cło t͡swɔ n
clo
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

dach dax n
střecha
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dachówka daˈxufka n
taška
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów;

dacki adj
dácký
(historia, historyczny, historycznie) związany z Dacją, dotyczący Dacji
(historia, historyczny, historycznie) związany z Dakami, dotyczący Daków

dacza n
dača
domek letniskowy

dadaistyczny adj
dadaistický
(sztuka) związany z dadaizmem lub dadaistami

dagerotypia n
daguerrotypie
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;

dagestański adj
dagestánský
odnoszący się do Dagestanu lub Dagestańczyków; związany lub wywodzący się z Dagestanu

dakarski daˈkarsʲci adj
dakarský
odnoszący się do Dakaru, miasta w Senegalu

daktyl ˈdaktɨl n
datle
(botanika, botaniczny) (spożywczy) owoc daktylowca

daktyloskopia n
daktyloskopie
metoda ustalania tożsamości na podstawie odcisku palca i porównania linii papilarnych

daktylowiec n
datlovník
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;

daktylowy adj
datlový
zawierający daktyle; mający smak daktyli
związany z daktylami

dalajlama ˌdalajˈlãma n
dalajláma dalajlama
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł duchownego zwierzchnika kościoła lamaickiego (buddyzmu tybetańskiego) i do 1959 roku najwyższego świeckiego zwierzchnika politycznego w Tybecie;

daleko daˈlɛkɔ adv
daleko
w znacznej odległości
na znaczną odległość

dalekowzroczny adj
dalekozraký
dobrze widzący na dużą odległość
prozíravý
(przenośnie, przenośnia) przewidujący

dallaski adj
dallaský
związany z Dallas, dotyczący Dallas

dalmatyka n
dalmatika
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna diakonów;

dalmatyński ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci adj
dalmatský
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców

damasceński ˌdãmaˈst͡sɛ̃j̃sʲci adj
damašský
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku

dane ˈdãnɛ n
data
zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach
informace data
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków
údaje
informacje na temat jakiejś osoby

dardanelski ˌdardãˈnɛlsʲci adj
dardanelský
dotyczący Dardaneli

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
darmstadtium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
darovanému koni na zuby nehleď darovanému koni na zuby nekoukej
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie

dart dart n
šipka
lotka do darta (1.1)
šipky
gra polegająca na rzucaniu lotkami do tarczy;

dartowy adj
šipkový
związany z dartem, dotyczący darta

darwinistyczny adj
darwinistický
związany z darwinizmem, teoriami Karola Darwina

darwinizm n
darwinismus
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;

daszek ˈdaʃɛk n
stříška
(termin typograficzny) akcent przeciągły, cyrkumfleks;

data ˈdata n
datum
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

datagram n
datagram
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) samodzielna, niezależna jednostka danych, przesyłana przez sieć komputerową i nietworząca w danej warstwie OSI strumienia z innymi jednostkami

dauhański dawˈxãj̃sʲci adj
dauháský
odnoszący się do Ad-Dauhy, stolicy Kataru

dawać ˈdavat͡ɕ v
dávat
aspekt niedokonany od: dać

dawka ˈdafka n
dávka
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

dawno ˈdavnɔ adv
dávno
w odległych czasach

dawno i nieprawda adv
být to tak dávno, že už to ani není pravda
(potocznie, potoczny) coś wydarzyło się w odległej przeszłości i nie ma związku z obecnymi zdarzeniami, nie wpływa na nie, nie warto o tym wspominać

dawny ˈdavnɨ adj
dávný
mający miejsce dłuższy czas temu; pochodzący z odległych lat; sięgający dalekiej przeszłości

dać dat͡ɕ v
dovolit umožnit
pozwolić, umożliwić coś
dát
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
(potocznie, potoczny) o kobiecie: umożliwić odbycie z sobą stosunku seksualnego, (porównaj) dać dupy
dát se
być możliwym do wykonania

dać czadu v
dát do toho všechno vynaložit vše
(potocznie, potoczny) dać z siebie wszystko; działać z pełnym zaangażowaniem lub energią

dać drapaka ˈdad͡ʑ draˈpaka v
prásknout do bot
(potocznie, potoczny) uciec, zwiać

dać na imię v
dát jméno
nadać komuś imię aktem urodzenia, ochrzcić kogoś imieniem

debel ˈdɛbɛl n
čtyřhra
(sport, sportowy) gra parami;

debilizm n
debilita
(obraźliwie) coś absurdalnego, bez rozsądku
(przestarzałe, przestarzały) (psychologia, psychologiczny) najłagodniejszy stopień niepełnosprawności intelektualnej, dotyczący osób o ilorazie inteligencji w przybliżeniu 50–69, mogących uczyć się podstawowych umiejętności (czytanie, pisanie, proste liczenie), prowadzić samodzielne życie przy wsparciu, wykonywać nieskomplikowane prace

debiutant n
debutant
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

debiutantka n
debutantka
ta która debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

debreczyński adj
debrecínský
związany z Debreczyna, dotyczący Debreczynu

decentralizacja n
decentralizace
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

decylitrowy adj
decilitrový
mający objętość jednego decylitra

decymetr n
decimetr
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

decymetrowy adj
decimetrový
(fizyka, fizyczny) mający długość bliską jednej dziesiątej metra
(fizyka, fizyczny) związany z długością rzędu jednej dziesiątej metra

decyzja dɛˈt͡sɨzʲja n
rozhodnutí
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

dedukcyjny adj
deduktivní
związany z dedukcją; oparty na dedukcji

dedykacyjny adj
dedikační
związany z dedykacją; będący dedykacją

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstrat͡sʲja n
defenestrace
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
poraženectví
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką

deficytowy ˌdɛfʲit͡sɨˈtɔvɨ adj
deficitní
przynoszący większe straty niż zyski

definicja ˌdɛfʲĩˈɲit͡sʲja n
definice
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

deflacja dɛˈflat͡sʲja n
deflace
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

deflacyjny adj
deflační
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący deflacji

deflagracja n
deflagrace
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

defragmentacja ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtat͡sʲja n
defragmentace
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;

defragmentować ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
defragmentovat
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
deismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

dekabrystowski ˌdɛkabrɨˈstɔfsʲci adj
děkabristický
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów

dekadencja n
decadence
chylenie się ku upadkowi

dekagram n
dekagram
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa dziesięciu gramom

dekalog dɛˈkalɔk n
dekalog desatero
(przenośnie, przenośnia) zbiór podstawowych zasad, instrukcji czegoś

dekanat dɛˈkãnat n
děkanát vikariát
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;

dekapitować v
setnout
aspekt niedokonany od: zdekapitować

dekartelizacja n
dekartelisace dekartelizace
(ekonomia, ekonomiczny) podział karteli na mniejsze jednostki gospodarcze;

dekarz ˈdɛkaʃ n
pokrývač
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonawca pokrycia dachowego;

deklamacyjny adj
deklamační
(książkowy) związany z deklamacją; mający charakter, formę deklamacji

deklaracja ˌdɛklaˈrat͡sʲja n
prohlášení deklarace
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań

dekolt ˈdɛkɔlt n
výstřih
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy

dekoracja ˌdɛkɔˈrat͡sʲja n
výzdoba
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈt͡sɨjnɨ adj
dekorační
związany z dekoracją, stanowiący dekorację

dekret ˈdɛkrɛt n
dekret
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

delawarski adj
delawarský
związany ze stanem Delaware, rzeką Delaware lub zatoką Delaware

delegat dɛˈlɛɡat n
delegát
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

delfin ˈdɛlfʲĩn n
delfín plískavice
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;

delikatesy ˌdɛlʲikaˈtɛsɨ n
lahůdky
(handel, handlowy) dobrze zaopatrzony sklep spożywczy z wykwintnymi artykułami;

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
něžný
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością

delikt ˈdɛlʲikt n
delikt
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie przeciw prawu

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
demagogie
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

demagogiczny adj
demagogický
związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom

dementi dɛ̃ˈmɛ̃ntʲi n
dementi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) zaprzeczenie ogłoszone oficjalnie; sprostowanie określonych wiadomości (zazwyczaj politycznych), wcześniej udostępnionych publicznie

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
demografie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
demografický
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkrat͡sʲja n
demokracie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
demokrat
zwolennik demokracji
osoba należąca do partii demokratycznej

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃnɨ adj
demokratický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzat͡sʲja n
demokratizace
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
démon
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

demonizacja n
démonizace
przypisywanie lub wyolbrzymianie negatywnych cech

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
démonologie
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demoralizacja n
demoralizace
działanie powodujące demoralizację (1.1) u innych
odrzucanie ogólnie przyjętych zasad moralnych

denazalizacja ˌdɛ̃nazalʲiˈzat͡sʲja n
denazalizace
(językoznawstwo, językoznawczy) proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe;

denazyfikacja n
denacifikace
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) eliminacja wpływów nazizmu, usunięcie nazistów z życia politycznego i społecznego;

denazyfikacyjny adj
denacifikační
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z denazyfikacją, służący denazyfikacji

denazyfikować v
denacifikovat denacizovat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeprowadzać denazyfikację

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
dendrologie
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

denominacja n
denominace
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana nazwy czegoś

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
zubař
(zobacz) stomatolog;

denuncjować ˌdɛ̃nũnˈt͡sʲjɔvat͡ɕ v
denuncovat
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy

deontologia n
deontologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział etyki zajmujący się obowiązkami moralnymi i zasadami postępowania, zwłaszcza w określonych zawodach

depilator ˌdɛpʲiˈlatɔr n
epilátor
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd służący do usuwania owłosienia razem z cebulkami;

depresja dɛˈprɛsʲja n
deprese
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;

depresja poporodowa dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva n
poporodní deprese
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;

deratyzacja ˌdɛratɨˈzat͡sʲja n
deratizace
(zobacz) odszczurzanie;

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
dřín
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
dermatolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach
dermatoložka
(medycyna, medyczny) kobieta dermatolog (1.1), dermatolożka

dermatologiczny adj
dermatologický
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii

derogacja n
derogace
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;

derywacja wsteczna ˌdɛrɨˈvat͡sʲja ˈfstɛt͡ʃna n
zpětná derivace
(językoznawstwo, językoznawczy) proces słowotwórczy tworzenia nowego wyrazu zazwyczaj poprzez usunięcie przyrostków lub końcówek z wyrazu motywującego

deser ˈdɛsɛr n
dezert zákusek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deskryptywizm n
deskriptivismus
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny

destabilizować v
destabilizovat
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym

destrukcja dɛˈstrukt͡sʲja n
destrukce
niszczenie, zniszczenie, rozpad

destylacja ˌdɛstɨˈlat͡sʲja n
destilace
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

deszcz dɛʃt͡ʃ n
déšť
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie

deszczówka n
dešťovka
(potocznie, potoczny) woda pochodząca z opadów deszczu

detektyw dɛˈtɛktɨf n
detektiv
człowiek zajmujący się w sposób niejawny dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik prywatnej agencji śledczej

detergent dɛˈtɛrɡɛ̃nt n
detergent saponát
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;

detonacja ˌdɛtɔ̃ˈnat͡sʲja n
detonace
eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem;

deuter ˈdɛwtɛr n
ťažký vodík
(chemia, chemiczny) izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;

deuterokanoniczny ˌdɛwtɛrɔkãnɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
deuterokanonický
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o księdze biblijnej: początkowo nieuznawany za kanoniczny

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
devalvace
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

dewaluować ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ v
devalvovat
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowo obniżać kurs danej waluty

dewiant n
deviant úchyl
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych

dewotka dɛˈvɔtka n
svíčková bába
forma żeńska od: dewot

dezercja n
dezerce zběhnutí
ucieczka z wojska

dezinformacja n
dezinformace
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezinformacyjny adj
dezinformační
(książkowy) związany z dezinformacją, celowo wprowadzający w błąd

dezinformować v
dezinformovat
(książkowy) celowo wprowadzać w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
deodorant
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkt͡sʲja n
dezinfekce
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

dezynfekcyjny ˌdɛzɨ̃nfɛkˈt͡sɨjnɨ adj
dezinfekční
taki, który dezynfekuje

dhakijski daˈcijsʲci adj
dhácký
odnoszący się do miasta Dhaka

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
ďábelský
związany z diabłem, dotyczący diabła

diabeł ˈdʲjabɛw n
ďábel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diabeł nie śpi ˈdʲjabɛwʲ ˈɲɛ‿ɕpʲi proverb
čert nikdy nespí
człowiekowi grożą różne niebezpieczeństwa, zawsze go może spotkać coś złego

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
diadém
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
diagnóza
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvat͡ɕ v
diagnostikovat
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

diakrytyczny ˌdʲjakrɨˈtɨt͡ʃnɨ adj
diakritický
(językoznawstwo, językoznawczy) odróżniający

dialekt ˈdʲjalɛkt n
dialekt nářečí
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialektologia n
dialektologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;

dialektologiczny adj
dialektologický
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach

dializa n
dialýza
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dialog ˈdʲjalɔk n
dialog
rozmowa dwóch osób

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
diamant
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;
(technologia, technika, techniczny) przyrząd przeznaczony do rżnięcia szkła i szlifowania kamieni szlachetnych, zazwyczaj z diamentowym ostrzem
(termin typograficzny) (drukarstwo, drukarski) w systemie miar typograficznych Didota, stopień pisma odpowiadający czterem punktom (1,5036 mm)

diamentowy ˌdʲjãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
diamantový
zbudowany z diamentów
związany z diamentem, dotyczący diamentu
taki jak diament, posiadający cechy diamentu

dichlorodifenylotrichloroetan n
dichlordifenyltrichlorethan
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;

diecezja dʲjɛˈt͡sɛzʲja n
diecéze
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

diecezjalny ˌdʲjɛt͡sɛˈzʲjalnɨ adj
diecézní
dotyczący diecezji, związany z diecezją

dietetyka dʲjɛˈtɛtɨka n
výživa
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;

dildo ˈdʲildɔ n
robertek dildo
(seksuologia, seksuologiczny) sztuczny penis

dilijski dʲiˈlʲijsʲci adj
dilijský
odnoszący się do miasta Dili

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
dinosaurus
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
dioda
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

diodowy adj
diodový
(elektryczność) związany z diodą, dotyczący diod; zbudowany z diod

dioptria n
dioptrie
(metrologia, metrologiczny) (optyka, optyczny) jednostka zdolności skupiającej układu optycznego;

dip dʲip n
dip
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, pikantny sos lub krem do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;

diplodok dʲiˈplɔdɔk n
Diplodocus
(paleontologia, paleontologiczny) gatunek dinozaura roślinożernego z okresu późnej jury;

discman ˈdʲiskmɛ̃n n
discman
(elektronika, elektroniczny) przenośny odtwarzacz płyt CD wyposażony w słuchawki;

diżoński adj
dijonský
związany z Dijon, dotyczący Dijon (miasta we Francji)

dla dla preposition
pro
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dlaczego dlaˈt͡ʃɛɡɔ interrogativePronoun
proč
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈt͡ʃɛɡɔ pronoun
proč
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dmuchawa n
dmychadlo
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wentylatora o ukierunkowanym strumieniu powietrza

dnieprzański adj
dněperský
związany z Dnieprem (rzeką uchodzącą do Morza Czarnego)

dniestrzański adj
dněsterský
związany z Dniestrem

do dɔ preposition
k do
…określający końcowy punkt w przestrzeni

do diabła interjection
k čertu
…wyrażająca poczucie beznadziejności, bezradności lub zniecierpliwienia

do góry adv
nahoru vzhůru
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi adv
vzhůru nohama
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy

do szpiku kości dɔ‿ˈʃpʲiku ˈkɔɕt͡ɕi adv
do morku kostí
do głębi, na wskroś, całkowicie, bardzo

do trzech razy sztuka dɔ‿ˈṭʃɛx ˈrazɨ ˈʃtuka proverb
do třetice všeho dobrého
trzecia próba czegoś będzie zapewne udana, za trzecim razem może się wreszcie powieść

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈd͡zɛ̃ɲa interjection
na shledanou sbohem
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

dobranoc dɔˈbrãnɔt͡s interjection
dobrou noc
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
blahobyt
dobre warunki materialne

dobrotliwy ˌdɔbrɔˈtlʲivɨ adj
dobrotivý
ktoś odznaczający się dobrocią i łagodnością

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
dobrovolně
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
dobrovolný
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

dobroć ˈdɔbrɔt͡ɕ n
dobrota
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością

dobry ˈdɔbrɨ adj
dobrý
miły, uczynny, usłużny, szlachetny
pomyślny, udany
świetny, znakomity w swojej dziedzinie
grzeczny
korzystny
o nastroju wesoły, radosny
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
odpowiedni, pasujący do czegoś
smaczny

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛt͡ʃur interjection
dobrý večer
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane dɔˈbrɨ̃mʲi xɛ̃ɲˈt͡ɕãmʲi ˈjɛst ˈpʲjɛkwɔ ˌvɨbrukɔˈvãnɛ proverb
cesta do pekel je dlážděna dobrými úmysly
mając dobre intencje można czasem wyrządzić coś złego

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
dobře
w należyty sposób
przyjemnie
uczciwie
z korzyścią

dochód ˈdɔxut n
důchod příjem
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;

dodatkowo adv
navíc
w sposób dodany do czegoś

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
dodatečný doplňkový
dodany do istniejącej wcześniej reszty

dodać ˈdɔdat͡ɕ v
přidat
aspekt dokonany od: dodawać

dodekafonia n
dodekafonie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika kompozytorska polegająca na użyciu wszystkich dwunastu dźwięków skali chromatycznej w określonym porządku, bez wyróżniania jednego z nich jako tonu głównego (czyli bez tonalności dur-moll)

dog dɔk n
doga
(kynologia, kynologiczny) nazwa rasy psa;

dogmat n
dogma
(filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół

dogmatyczny adj
dogmatický
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji

dogmatyzm n
dogmatismus dogmatizmus
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

doić ˈdɔ<sup>j</sup>it͡ɕ v
dojit
pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego

dojrzeć v
dozrát
osiągnąć dojrzałość, pełnię rozwoju lub jakości

dok dɔk n
dok
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
doktrína
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
dokument
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;
przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
kam
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dokądś ˈdɔkɔ̃ntʲɕ pronoun
někam kamsi kdovíkam
…w wyrażeniu zastępujący kierunek dokładnie nieznany, będący jednocześnie celem

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
přesně
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
přesný
wykonany z dużą starannością

dolar ˈdɔlar n
dolar
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolarowy ˌdɔlaˈrɔvɨ adj
dolarový
(przymiotnik) od dolar

dolina dɔˈlʲĩna n
údolí dolina
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
dolmen
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dolnoaustriacki adj
dolnorakouský
związany z Dolną Austrią, dotyczący Dolnej Austrii

dolnopłat n
dolnoplošník
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych stosunkowo nisko po bokach kadłuba

dolnosaksoński adj
dolnosaský
związany z Dolną Saksonią, dotyczący Dolnej Saksonii

dolnosuski adj
dolnosušský
odnoszący się do wsi Sucha Dolna

dolnołużycki ˌdɔlnɔwuˈʒɨt͡sʲci n
dolnolužická srbština dolnolužičtina
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnołużycki;

dolnośląski adj
dolnoslezský
związany z Dolnym Śląskiem, dotyczący Dolnego Śląska, leżący na Dolnym Śląsku

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
dům
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
dům chata
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
dům domov
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym

dom aukcyjny n
aukční síň
(handel, handlowy) instytucja zajmująca się organizowaniem aukcji, czyli publicznej sprzedaży przedmiotów nabywanych przez licytację

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈd͡ʑɛt͡ska n
sirotčinec
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;

dom poprawczy n
polepšovna
instytucja resocjalizacyjna dla nieletnich

domek ˈdɔ̃mɛk n
domek
(zdrobniale) od: dom

domek dla ptaków n
ptačí budka
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) niewielka konstrukcja w kształcie budki z otworem, w której ptak może bezpiecznie założyć gniazdo

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
domeček z karet
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe
budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki

domieszka n
příměs přísada
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
dominikán
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;

domniemany ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ adj
domnělý
oparty na przypuszczeniu

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
domácí
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

donbaski adj
donbaský
związany z Donbasem, dotyczący Donbasu (Donieckiego Zagłębia Węglowego)

dong n
dong
(jednostka monetarna) waluta Wietnamu o symbolu ₫;

doniczka dɔ̃ˈɲit͡ʃka n
květináč
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

doniosłość n
vážnost
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: doniosły

donkiszoteria n
donkichotiáda
(książkowy) postępowanie, zachowanie właściwe donkiszotowi

donosiciel ˌdɔ̃nɔˈɕit͡ɕɛl n
bonzák donašeč udavač
(pejoratywnie, pejoratywny) ten, kto donosi, oskarża

donosić v
bonzovat
(pejoratywnie, pejoratywny) zawiadamiać o czymś władze, przełożonych

dopamina n
dopamin
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲat͡ʃ n
genitiv druhý pád
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

dopełniaczowy adj
genitivní
(gramatyka) związany z dopełniaczem, dotyczący dopełniacza

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
teprve
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające

dopingowy adj
dopingový
(sport, sportowy) związany z dopingem, farmakologicznym wspomaganiem sprawności

dopóki dɔˈpuci conjunction
dokud
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne

dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie dɔˈputɨ ˈd͡zbãn ˈvɔdɛ ˈnɔɕi dɔˈpuci‿mu‿ɕɛ ˈuxɔ ɲɛ‿ˈurvʲjɛ proverb
tak dlouho se chodí se džbánem pro vodu, až se ucho utrhne
każdy ma swoje granice wytrzymałości

dopływ ˈdɔpwɨf n
přítok
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora

doradca n
poradce rádce
osoba udzielająca porad

dorosłość n
dospělost
cecha tego, co dorosłe

dorożka dɔˈrɔʃka n
drožka
(transport, transportowy) lekki, rekreacyjny pojazd konny, często wynajmowany na przejażdżki;

dorsz dɔrʃ n
treska
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

dortmundzki adj
dortmundský
odnoszący się do Dortmundu, związany z Dortmundem

doręczyciel ˌdɔrɛ̃n͇ˈt͡ʃɨt͡ɕɛl n
doručovatel
(książkowy) osoba doręczająca przesyłkę

doręczyć v
doručit
dostarczyć do kogoś i oddać do jego rąk; przekazać osobiście

doskok n
doskok
końcowy moment skoku

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕt͡ɕ n
výtečnost
wyborność, świetność, wybitność, bezbłędność, brak możliwości bycia jeszcze lepszym

dostatecznie ˌdɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ adv
dostatečně
w wystarczającym stopniu

dostawca dɔˈstaft͡sa n
dodavatel
(handel, handlowy) osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów

dostosować v
uzpůsobit
aspekt dokonany od: dostosowywać

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
dostupný
(o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
doslova
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

dotykać dɔˈtɨkat͡ɕ v
dotýkat se sahat
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

doverski adj
doverský
związany z Doverem, dotyczący Doveru

dowcipnie adv
vtipně
w sposób dowcipny

downshifting n
downshifting
styl życia osób uciekających od tego, co krytycy nazywają wyścigiem szczurów, styl, który kładzie nacisk na równowagę między czasem wolnym a pracą, jednocześnie koncentrując cele życiowe na samorealizacji i budowaniu osobistych relacji zamiast pochłaniającej wszystko pogoni za sukcesem ekonomicznym

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
občanský průkaz
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

dowódca dɔˈvutt͡sa n
velitel
(wojskowość, wojskowy) osoba kierująca grupą wojskowych;

dozwolony ˌdɔzvɔˈlɔ̃nɨ adj
přípustný
dopuszczalny, akceptowalny, zgodny z obowiązującymi zasadami

dołek ˈdɔwɛk n
dirka důlek jamka ďolík
(zdrobniale) od: dół; mały dół, zagłębienie
vazba
(slangowo) policyjny areszt, izba zatrzymań

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
zkušenost zážitek
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

doświadczony ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɔ̃nɨ adj
zkušený
mający doświadczenie

dość dɔɕt͡ɕ indefiniteCardinalNumeral
dost
w pewnym stopniu; w sposób wystarczający, w miarę

dość dɔɕt͡ɕ interjection
dost
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania

doża n
dóže
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wybieralnego naczelnika państwa w republikach Wenecji i Genui;

dożylny adj
nitrožilní
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

dożywotni ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi adj
celoživotní
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia

drabina draˈbʲĩna n
žebřík
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

dracena n
dracéna
(botanika, botaniczny) Dracaena Vand., rodzaj rośliny tropikalnej z rodziny szparagowatych, nierzadko ozdobnej;

dragon ˈdraɡɔ̃n n
dragoun
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny

dramat ˈdrãmat n
drama
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;

dramatyczny adj
dramatický
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego
(przenośnie, przenośnia) pełen napięcia, ciężki, poruszający

drapacz chmur ˈdrapat͡ʃ ˈxmur n
mrakodrap
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
dravec predátor šelma
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drastyczny adj
drastický
pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności

drawit ˈdravʲit n
dravit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

drawski ˈdrafsʲci adj
drávský
(przymiotnik) od Drawa (dopływ Dunaju)

drenaż mózgów n
odliv mozků odsávání mozků
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;

dres drɛs n
tepláky
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców

dressing ˈdrɛsʲĩŋk n
dresink
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zimny sos do sałatek i surówek, zwykle na bazie oliwy

dreszcz drɛʃt͡ʃ n
třes
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;

drewniak ˈdrɛvʲɲak n
dřevák
(obuwnictwo, obuwniczy) but (zwykle klapek) z drewna lub na grubej drewnianej podeszwie

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
dřevěný
wykonany z drewna

drewno ˈdrɛvnɔ n
dřevo
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;
(rzeczownik) zbiorowy kawałki drewna (1.2)

drezdeński drɛzˈdɛ̃j̃sʲci adj
drážďanský
dotyczący Drezna, związany z Dreznem

driński adj
drinský
związany z Drinem, dotyczący Drinu (rzeki w Albanii)
związany z Driną, dotyczący Driny (rzeki w BiH oraz Serbii)

drobiowy drɔˈbʲjɔvɨ adj
drůbeží
(zootechnika, zootechniczny) związany z drobiem, przeznaczony dla drobiu

drobnokwiatowy adj
drobnokvětý
taki, który posiada drobne kwiaty

drobnomieszczaństwo n
maloburžoazie
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku;

droga ˈdrɔɡa n
cesta
sposób dojścia do jakiegoś celu (także przenośnie)
silnice cesta
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
rychlostní silnice
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności;

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
křížová cesta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogeria n
drogerie
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;

drogi ˈdrɔɟi adj
drahý
posiadający wysoką cenę
drahý milý
bliski uczuciowo

drogo ˈdrɔɡɔ adv
draho
od: drogi (wart dużo pieniędzy)

drogocenny adj
vzácný
taki, który ma dużą wartość materialną

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
dromedár
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;

dron drɔ̃n n
dron
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych

drop drɔp n
drop
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;

drozd drɔst n
drozd
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;

drozd śpiewak n
drozd zpěvný
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus philomelos, gatunek ptaka z rodziny drozdowatych;

drożdże ˈdrɔʒd͡ʒɛ n
droždí kvasinka
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
kvasinka droždí
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;

drożdżowy drɔʒˈd͡ʒɔvɨ adj
kynutý
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z użyciem drożdży

drożyzna n
drahota
wysokie ceny artykułów

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
druhá světová válka
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945;

drugi ˈdruɟi adj
druhý
zajmujący ostatnie miejsce w dwuelementowym zbiorze o określonej kolejności elementów

drugie śniadanie ˈdruɟjɛ ɕɲaˈdãɲɛ n
svačina
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem;

druh drux n
druh
(książkowy) przyjaciel, towarzysz, kumpel

druk druk n
knihtisk
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania

drukarka druˈkarka n
tiskárna
urządzenie służące do drukowania;

drukarnia druˈkarʲɲa n
tiskárna
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje

drukarz ˈdrukaʃ n
tiskař
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni;

drukować druˈkɔvat͡ɕ v
tisknout
dawać coś do druku, publikować
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce

drut drut n
drát
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;
jehlice
(rękodzieło, rękodzielniczy) przyrząd do robótek ręcznych;

drwal drval n
dřevorubec drvoštěp
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa;

drylownica ˌdrɨlɔvʲˈɲit͡sa n
odpeckovač
urządzenie do mechanicznego usuwania pestek z owoców

drzemka ˈḍʒɛ̃mka n
zdřímnutí
krótki sen, przespanie się

drzewiej ˈḍʒɛvʲjɛ̇j adv
dřív dříve
(przestarzałe, przestarzały) wcześniej, dawniej, kiedyś w przeszłości

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
strom
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);

drzewo binarne n
binární strom
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) spójny graf acykliczny (drzewo) którego każdy wierzchołek ma co najwyżej trzy wierzchołki incydentne (rodzica i dwóch potomków);

drzewo iglaste ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ n
jehličnan
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł

drzeworyt n
xylografie dřevořez
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;

drzwi ḍʒvʲi n
dveře
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać

drągal n
dlouhán čahoun
(potocznie, potoczny) duży niezgrabny mężczyzna

dualizm n
dualismus
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.

dubajski adj
dubajský
związany z Dubajem, dotyczący Dubaju, pochodzący z Dubaju

dublerski adj
dablérský
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z dublerem, dotyczący dublera

dublet n
dubleta
(językoznawstwo, językoznawczy) jedno z dwóch lub kilku słów w języku, które ostatecznie współdzieli z nimi etymologię, lecz dotarło do tego języka inną drogą
drugi albo kolejny identyczny egzemplarz czegoś [od 1827]
(jubilerstwo, jubilerski) podrobiony kamień składający się z prawdziwego kamienia szlachetnego lub kryształu oraz kamienia o mniejszej wartości lub szkła [od 1572];

dubliński duˈblʲĩj̃sʲci adj
dublinský
odnoszący się do miasta Dublin

dubn dupn̥ n
dubnium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

dubrownicki adj
dubrovnický
(geografia, geograficzny) związany z Dubrownikiem, dotyczący Dubrownika

duch dux n
duch duše
umysł, myśli ludzkie
duše
dusza ludzka
přízrak duch
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;

duchowieństwo n
duchovenstvo
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny;

duchowny duˈxɔvnɨ adj
duchovní
związany z duchowieństwem, dotyczący duchowieństwa

duchowny duˈxɔvnɨ n
duchovní
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba sprawująca posługę duchową, religijną

dudek ˈdudɛk n
dudek
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

duisburski adj
duisburský
związany z Duisburgiem, dotyczący Duisburga

dukat ˈdukat n
dukát
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;

dukielski duˈcɛlsʲci adj
dukelský
dotyczący Dukli, związany z Duklą

duma ˈdũma n
hrdost
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
pýcha
poczucie osobistej godności
zbyt wysokie mniemanie o sobie

dumping n
dumping
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju;

dunajski dũˈnajsʲci adj
dunajský
związany z rzeką Dunaj

dunajskoszwabski adj
dunajskošvábský podunajskošvábský
(przymiotnik) od Szwaba dunajskiego

dupa ˈdupa n
buchta
(wulgarnie, wulgaryzm) dziewczyna (tylko w zestawieniach: fajna, niezła itp. dupa – ale także stara dupa, czyli stare babsko)
buchta roštěnka
(wulgarnie, wulgaryzm) (potencjalna) partnerka seksualna
prdel
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupek ˈdupɛk n
kretén
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności

dupoliz n
vlezdoprdelista prdelolezec
(wulgarnie, wulgaryzm) lizus

durszlak ˈdurʃlak n
cedník
(gastronomia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dziurkowana miska do odcedzania

dusza ˈduʃa n
duše
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, osoba

duszność n
dušnost
(medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;

duński ˈdũj̃sʲci adj
dánský dánština
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
dánština dánský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
hodně mnoho moc
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
velký veliký
taki, którego rozmiar jest ponadprzeciętny
taki, którego ilość, natężenie, skala lub inna domyślna cecha jest znaczna w porównaniu z obiektami tego samego rodzaju

dwa dva ordinalAdjective
dva dvě
liczba 2

dwa tysiące n
dva tisíce
liczba 2000

dwadzieścia dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa cardinalNumeral
dvacet
liczba 20

dwadzieścia cztery dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
dvacet čtyři čtyřiadvacet
liczba 24

dwadzieścia dwa dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈdva cardinalNumeral
dvacet dva dvaadvacet dvamecítma
liczba 22

dwadzieścia dziewięć dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
devětadvacet dvacet devět
liczba 29

dwadzieścia jeden dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
dvacet jedna jednadvacet jedenadvacet jedenmecítma
liczba 21

dwadzieścia osiem dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
dvacet osm osmadvacet
liczba 28

dwadzieścia pięć dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
dvacet pět pětadvacet
liczba 25

dwadzieścia siedem dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
dvacet sedm sedmadvacet
liczba 27

dwadzieścia sześć dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
dvacet šest šestadvacet
liczba 26

dwadzieścia trzy dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa ˈṭʃɨ cardinalNumeral
dvacet tři třiadvacet
liczba 23

dwanaście dvãˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
dvanáct
liczba 12

dwieście ˈdvʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
dvě stě
liczba 200

dworzanin n
dvořan
(historia, historyczny, historycznie) osoba będąca członkiem świty arystokraty, należąca do dworu;

dworzec ˈdvɔʒɛt͡s n
dvůr
(dawniej, dawny) dwór
nádraží stanice
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);
terminál
obiekt przystosowany do obsługi ruchu i transportu lotniczego lub promowego

dworzec autobusowy n
autobusové nádraží autobusák
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów

dwuatomowy adj
dvojatomový dvouatomový
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z dwóch atomów

dwudziestka dvuˈd͡ʑɛstka n
dvacítka
nazwa liczby 20

dwudziestkaczwórka n
dvacetčtyřka čtyřiadvacítka
coś, co oznaczone jest liczbą 24
nazwa liczby 24

dwudziestkadwójka n
dvaadvacítka dvacetdvojka
coś, co oznaczone jest liczbą 22
nazwa liczby 22

dwudziestkadziewiątka n
devětadvacítka dvacetdevítka
coś, co oznaczone jest liczbą 29
nazwa liczby 29

dwudziestkajedynka n
dvacetjednička jednadvacítka
coś, co oznaczone jest liczbą 21
nazwa liczby 21

dwudziestkapiątka n
dvacetpětka pětadvacítka
coś, co oznaczone jest liczbą 25
nazwa liczby 25

dwudziestkasiódemka n
dvacetsedmička sedmadvacítka
coś, co oznaczone jest liczbą 27
nazwa liczby 27

dwudziestkaszóstka n
dvacetšestka šestadvacítka
coś, co oznaczone jest liczbą 26
nazwa liczby 26

dwudziestkatrójka n
dvacettrojka třiadvacítka
coś, co oznaczone jest liczbą 23
nazwa liczby 23

dwudziestkaósemka n
dvacetosmička osmadvacítka
coś, co oznaczone jest liczbą 28
nazwa liczby 28

dwudziestoczterogodzinny ˌdvud͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ adj
čtyřiadvacetihodinový
trwający dwadzieścia cztery godziny

dwudziestoletni ˌdvud͡ʑɛstɔˈlɛtʲɲi adj
dvacetiletý
mający dwadzieścia lat
trwający dwadzieścia lat

dwudziestościan n
dvacetistěn
(geometria) wielościan o dwudziestu ścianach

dwudziesty dvuˈd͡ʑɛstɨ adj
dvacátý
od 20

dwudziesty czwarty dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈt͡ʃfartɨ adj
dvacátý čtvrtý čtyřiadvacátý
od dwadzieścia cztery

dwudziesty drugi dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈdruɟi adj
dvaadvacátý dvacátý druhý
od dwadzieścia dwa

dwudziesty dziewiąty dvuˈd͡ʑɛstɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
devětadvacátý dvacátý devátý
od dwadzieścia dziewięć

dwudziesty pierwszy dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɛrfʃɨ adj
dvacátý první jedenadvacátý jednadvacátý
od dwadzieścia jeden

dwudziesty piąty dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
pětadvacátý dvacátý pátý
od dwadzieścia pięć

dwudziesty siódmy dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈɕudmɨ adj
dvacátý sedmý sedmadvacátý
od dwadzieścia siedem

dwudziesty szósty dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈʃustɨ adj
dvacátý šestý šestadvacátý
od dwadzieścia sześć

dwudziesty trzeci dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈṭʃɛt͡ɕi adj
dvacátý třetí třiadvacátý
od dwadzieścia trzy

dwudziesty ósmy dvuˈd͡ʑɛstɨ ˈusmɨ adj
dvacátý osmý osmadvacátý
od dwadzieścia osiem

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
dvojjazyčný
o człowieku: mówiący w dwóch językach
napisany w dwóch językach
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami

dwukolorowy ˌdvukɔlɔˈrɔvɨ adj
dvojbarevný dvoubarevný
taki, który ma dwa kolory

dwukondygnacyjny ˌdvukɔ̃ndɨɡnaˈt͡sɨjnɨ adj
dvoupodlažní
złożony z dwóch kondygnacji

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
dvojtečka
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwukrotnie dvuˈkrɔtʲɲɛ adv
dvakrát
dwa razy

dwuletni dvuˈlɛtʲɲi adj
dvouletý
mający dwa lata
dvouletý dvouroční
trwający dwa lata

dwumiejscowy ˌdvũmʲjɛ̇jˈst͡sɔvɨ adj
dvoumístný
mający dwa miejsca, przeznaczony dla dwóch osób

dwunastka dvũˈnastka n
dvanáctka
nazwa liczby 12

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲit͡sa n
dvanáctník
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwunastokąt n
dvanáctiúhelník
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach

dwunastokątny adj
dvanáctiúhelný
(geometria) mający dwanaście kątów

dwunastoletni ˌdvũnastɔˈlɛtʲɲi adj
dvanáctiletý
mający dwanaście lat
trwający dwanaście lat

dwunastościan n
dvanáctistěn
(geometria) wielościan o dwunastu ścianach

dwunasty dvũˈnastɨ adj
dvanáctý
od 12

dwupokojowy ˌdvupɔkɔˈjɔvɨ adj
dvoupokojový
z dwoma pokojami, mający dwa pokoje

dwupłat ˈdvupwat n
dvouplošník
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;

dwusetka dvuˈsɛtka n
dvoustovka
nazwa liczby 200

dwusetny dvuˈsɛtnɨ adj
dvoustý
od dwieście

dwusilnikowy ˌdvuɕilʲɲiˈkɔvɨ adj
dvoumotorový
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w dwa silniki, posiadający dwa silniki

dwustuletni ˌdvustuˈlɛtʲɲi adj
dvěstěletý
mający dwieście lat
trwający dwieście lat

dwutlenek n
dioxid
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
oxid uhličitý
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;

dwutorowy ˌdvutɔˈrɔvɨ adj
dvojkolejný
taki, który ma dwa tory

dwutysięczny adj
dvoutisící
będący ostatnim elementem zbioru wielkości dwóch tysięcy
liczący dwa tysiące

dwuwymiarowy ˌdvuvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
dvojrozměrný
taki, który istnieje w dwóch wymiarach (najczęściej: długość i szerokość)

dwójka ˈdvujka n
dvojka
nazwa cyfry 2

dwójkowy adj
dvojkový
związany z liczbą dwa, dotyczący liczby dwa

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨt͡ʃnɨ adj
didaktický
związany z dydaktyką

dyftongizacja ˌdɨftɔ̃ŋʲɟiˈzat͡sʲja n
diftongizace
(fonetyka, fonetyczny) proces przekształcania się samogłoski w dyftong;

dyfuzja dɨˈfuzʲja n
difuze
(fizyka, fizyczny) proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmie;

dyjski adj
dyjský
związany z Dyją, dotyczący Dyi

dyktafon dɨkˈtafɔ̃n n
diktafon
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku;

dyktando n
diktát
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktator dɨkˈtatɔr n
diktátor
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę

dyktatura n
diktatura
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dyktatura proletariatu n
diktatura proletariátu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;

dyletancki ˌdɨlɛˈtãnt͡sʲci adj
diletantský
właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
dostavník
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
dým kouř
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymić ˈdɨ̃mʲit͡ɕ v
kouřit
wydzielać dym

dynamiczność ˌdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ n
dynamičnost
cecha tego, co dynamiczne

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
dynamika
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
dynamit
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynamo dɨ̃ˈnãmɔ n
dynamo
(elektryczność) prądnica, zwykle rowerowa

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
dynastie
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie

dynia ˈdɨ̃ɲa n
dýně tykev
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;

dyniowy dɨ̃ˈɲɔvɨ adj
dýňový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni
dotyczący rośliny dyni, związany z rośliną dyni
mający kolor pomarańczowy, taki jak kolor owocu dyni zwyczajnej

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
diplom
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomacja n
diplomacie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
diplomatický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
ředitel
osoba zarządzająca jakąś instytucją

dyrygencki ˌdɨrɨˈɡɛ̃nt͡sʲci adj
dirigentský
związany z dyrygentem, dotyczący dyrygenta

dysfagia n
dysfagie
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
dysforie
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

dysfunkcja n
dysfunkce
(medycyna, medyczny) nieprawidłowe działanie komórki, tkanki, narządu itd.
nieprzystosowanie czegoś do pełnienia swojej funkcji

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
pevný disk
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskietka dɨsʲˈcɛtka n
disketa
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;

dyskietkowy adj
disketový
(informatyka, informatyczny) dotyczący dyskietki

dyskografia n
diskografie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy;

dyskretny dɨsˈkrɛtnɨ adj
diskrétní
(matematyka, matematyczny) przyjmujący wartości z przeliczalnego zbioru

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnat͡sʲja n
diskriminace
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskusja dɨsˈkusʲja n
diskuse diskuze
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dyskutować ˌdɨskuˈtɔvat͡ɕ v
diskutovat
prowadzić dyskusję

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
dyslexie vyvojova dyslexie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dysmorfofobia n
dysmorfofobická porucha
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie;

dysponować ˌdɨspɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
disponovat
mieć możliwość użycia czegoś

dyspozytor n
dispečer
osoba wydająca dyspozycje, która organizuje pracę innych ludzi, pojazdów albo urządzeń, zwykle w sposób zdalny lub z biura

dyspraksja n
dyspraxie
(medycyna, medyczny) zaburzenie neurologiczne⁣ polegające na nieprawidłowym rozwoju koordynacji ruchowej u dziecka

dysproz ˈdɨsprɔs n
dysprosium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
antiutopie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;

dystrybucja ˌdɨstrɨˈbut͡sʲja n
distribuce
rozprowadzanie, rozdzielanie

dystymia n
dystymie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;

dysuria n
dysurie
(medycyna, medyczny) bolesne oddawanie moczu;

dyszel ˈdɨʃɛl n
oj ojnice
drąg łączący przednią część wozu, sań, bryczki itp. z zaprzęgiem konnym lub ciągnikiem;

dywan ˈdɨvãn n
koberec
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywanik dɨˈvãɲik n
kobereček
mały kawałek dywanu, najczęściej do położenia w łazience lub obok łóżka

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
dividenda
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

dyzenteria n
dyzentérie úplavice
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit

dzban d͡zbãn n
džbán
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;
ťulpas
(środowiskowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba głupia, tępa;

dzbanecznik n
láčkovka
(botanika, botaniczny) Nepenthes L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny dzbanecznikowatych;

dzbanecznik beczułkowaty n
láčkovka soudečková
(botanika, botaniczny) Nepenthes ampullaria, gatunek rośliny owadożernej z rodziny dzbanecznikowatych;

dzbanek ˈd͡zbãnɛk n
džbánek
niewielki dzban

dzbanuszek d͡zbãˈnuʃɛk n
džbáneček
(zdrobniale) od: dzbanek
małe naczynie stołowe z uchem i dziobkiem, np. do mleka

dziabka n
motyka
(Poznań) motyka

dziadek ˈd͡ʑadɛk n
děd dědeček děda
ojciec matki
děda dědeček děda
(potocznie, potoczny) starszy pan, mężczyzna w podeszłym wieku
děda děd dědeček
ojciec ojca

działać ˈd͡ʑawat͡ɕ v
dělat
(staropolski) czynić, robić
fungovat
być sprawnym, funkcjonować
pracovat
aktywnie uczestniczyć, pracować
působit
wywoływać określony efekt (o leku)

działo ˈd͡ʑawɔ n
kanón
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru miotająca pociski na znaczne odległości;

dziczyzna d͡ʑiˈt͡ʃɨzna n
zvěřina
(spożywczy) mięso z ubitej zwierzyny łownej

dzidziuś ˈd͡ʑid͡ʑüɕ n
děťátko
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

dziecinnie adv
dětinsky
w sposób charakterystyczny dla dziecka

dzieciobójstwo ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈbujstfɔ n
infanticida
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

dzieciństwo d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕĩj̃stfɔ n
dětství
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈd͡ʑɛt͡skɔ n
dítě děti
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia

dziedziczny adj
dědičný
przekazywany przez przodków lub przejęty od nich

dziedziniec d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩɲɛt͡s n
nádvoří
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;

dzieje ˈd͡ʑɛ̇jɛ n
dějiny
ogół zdarzeń, które wydarzyły się dawniej

dziekan n
děkan
(edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;
děkan vikář
(kościelny) prezbiter kierujący dekanatem, wikariusz rejonowy;

dzielenie d͡ʑɛˈlɛ̃ɲɛ n
dělení
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;

dzielić skórę na niedźwiedziu ˈd͡ʑɛlʲit͡ɕ ˈskurɛ ˌna‿ɲɛ̇ˈd͡ʑvʲjɛ̇d͡ʑu v
porcovat kůži medvěda, který ještě běhá po lese
przedwcześnie cieszyć się z osiągnięcia planowanych korzyści

dzielna n
dělenec
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnicowy n
obvoďák územář
policjant nadzorujący określony rejon miasta

dzielnik ˈd͡ʑɛlʲɲik n
dělitel
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;

dziennikarka ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarka n
novinářka
kobieta zajmująca się dziennikarstwem

dziennikarski adj
novinářský
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa

dziennikarstwo ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
žurnalistika novinářství publicistika
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dzierzba ˈd͡ʑɛʒba n
ťuhýk
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak nabijający swoje pożywienie na cierń lub ostrą gałąź;

dzierżawczy adj
přivlastňovací
(językoznawstwo, językoznawczy) oznaczający relację przynależności lub posiadania

dziesiątka d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka n
desítka
nazwa liczby 10

dziesiąty d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ adj
desátý
od 10

dziesięciobój n
desetiboj
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

dziesięciokąt n
desetiúhelník
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach

dziesięcioletni ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi adj
desetiletý
mający dziesięć lat
trwający dziesięć lat

dziesięciotysięczny adj
desetitisící
będący ostatnim elementem zbioru wielkości dziesięciu tysięcy

dziesiętnik n
desátník
(książkowy) przełożony grupy dziesięcioosobowej;

dziesiętny d͡ʑɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ adj
decimální
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10

dziesięć ˈd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
deset
liczba 10

dziesięć tysięcy n
deset tisíc
liczba 10 000

dziewanna d͡ʑɛˈvãnːa n
divizna
(botanika, botaniczny) Verbascum L., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;

dziewczyna d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃na n
dívka holka
młoda, niezamężna kobieta
holka přítelkyně
partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina

dziewczynka d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃nka n
děvče holčička
dziecko płci żeńskiej

dziewica d͡ʑɛˈvʲit͡sa n
panna
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
panenství
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewiczy adj
panenský
właściwy dziewicy lub dziewictwu

dziewiątka d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka n
devítka
cyfra 9

dziewiąty d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
devátý
od 9

dziewięciokąt n
devítiúhelník
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach

dziewięcioletni ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi adj
devítiletý
mający dziewięć lat
trwający dziewięć lat

dziewiętnastka ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastka n
devatenáctka
nazwa liczby 19

dziewiętnastoletni ˌd͡ʑɛvʲjɛtnastɔˈlɛtʲɲi adj
devatenáctiletý
mający dziewiętnaście lat
trwający dziewiętnaście lat

dziewiętnasty ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastɨ adj
devatenáctý
od 19

dziewiętnaście ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
devatenáct
liczba 19

dziewięć ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
devět
liczba 9

dziewięćdziesiąt ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt cardinalNumeral
devadesát
liczba 90

dziewięćdziesiąt cztery ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
devadesát čtyři
liczba 94

dziewięćdziesiąt dwa ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva cardinalNumeral
devadesát dva
liczba 92

dziewięćdziesiąt dziewięć ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
devadesát devět
liczba 99

dziewięćdziesiąt jeden ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
devadesát jedna
liczba 91

dziewięćdziesiąt osiem ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
devadesát osm
liczba 98

dziewięćdziesiąt pięć ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
devadesát pět
liczba 95

dziewięćdziesiąt siedem ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
devadesát sedm
liczba 97

dziewięćdziesiąt sześć ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
devadesát šest
liczba 96

dziewięćdziesiąt trzy ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ cardinalNumeral
devadesát tři
liczba 93

dziewięćdziesiąty ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ adj
devadesátý
od dziewięćdziesiąt

dziewięćdziesiąty czwarty ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈt͡ʃfartɨ adj
devadesátý čtvrtý
od dziewięćdziesiąt cztery (94)

dziewięćdziesiąty drugi ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈdruɟi adj
devadesátý druhý
od dziewięćdziesiąt dwa (92)

dziewięćdziesiąty dziewiąty ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
devadesátý devátý
od dziewięćdziesiąt dziewięć (99)

dziewięćdziesiąty pierwszy ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɛrfʃɨ adj
devadesátý první
od dziewięćdziesiąt jeden (91)

dziewięćdziesiąty piąty ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
devadesátý pátý
od dziewięćdziesiąt pięć (95)

dziewięćdziesiąty siódmy ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈɕudmɨ adj
devadesátý sedmý
od dziewięćdziesiąt siedem (97)

dziewięćdziesiąty szósty ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈʃustɨ adj
devadesátý šestý
od dziewięćdziesiąt sześć (96)

dziewięćdziesiąty trzeci ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈṭʃɛt͡ɕi adj
devadesátý třetí
od dziewięćdziesiąt trzy (93)

dziewięćdziesiąty ósmy ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈusmɨ adj
devadesátý osmý
od dziewięćdziesiąt osiem (98)

dziewięćdziesięcioletni ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi adj
devadesátiletý
mający dziewięćdziesiąt lat
trwający dziewięćdziesiąt lat

dziewięćset ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛt numeral
devět set
liczba 900

dziewięćsetka ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtka n
devítistovka
coś, co oznaczone jest liczbą 900
nazwa liczby 900 (dziewięćset)

dziewięćsetny ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtnɨ adj
devítistý
od dziewięćset

dzieło ˈd͡ʑɛwɔ n
dílo
efekt pracy twórczej

dzień d͡ʑɛ̇̃ɲ n
den
okres od świtu do zmierzchu
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

dzień dobry ˈd͡ʑɛn ˈdɔbrɨ ˈd͡ʑɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
dobré jitro dobrý den dobré ráno
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzień wypłaty n
den výplaty
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie

dzieża n
díže
duże drewniane naczynie do rozczyniania ciasta na chleb;

dzik d͡ʑik n
divočák kanec prase divoké
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dzika karta n
divoká karta
(sport, sportowy) dopuszczenie do zawodów, zwykle rangi mistrzowskiej, drużyny lub zawodnika niespełniającego formalnych warunków uczestnictwa;

dziko ˈd͡ʑikɔ adv
divoce divoko
w sposób dziki

dziobak ˈd͡ʑɔbak n
ptakopysk
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchus, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dziobać ˈd͡ʑɔbat͡ɕ v
zobat klovat
uderzać dziobem

dzisiaj ˈd͡ʑiɕäj adv
dnes dneska v dnešní den
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś
dnes dneska v současnosti
w obecnym czasie, w bieżącym okresie

dzisiejszy d͡ʑiˈɕɛ̇jʃɨ adj
dnešní
ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach
taki, który wydarzył się dziś

dziura ˈd͡ʑura n
díra
otwór powstały wskutek uszkodzenia
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) pochwa, wagina
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejscowość biedna, położona z dala od cywilizacji
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa

dziura ozonowa ˈd͡ʑura ˌɔzɔ̃ˈnɔva n
ozonová díra
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi;

dziura zabita deskami ˈd͡ʑura zaˈbʲita dɛˈskãmʲi n
díra zapadákov
(pejoratywnie, pejoratywny) (pospolicie) miejsce bardzo odległe od głównych dróg, do którego nie docierają żadne wieści ze świata; zapadła dziura

dziurkacz biurowy ˈd͡ʑurkad͡ʒ bʲjuˈrɔvɨ n
děrovačka
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;

dziwak ˈd͡ʑivak n
podivín
osoba, która nie zachowuje się normalnie, zgodnie z przyjętymi normami

dziwić v
koukat
odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie

dziwny ˈd͡ʑivnɨ adj
divný zvláštní
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziób d͡ʑup n
příď
(morski) przednia część kadłuba statku;
zobák
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;

dziąsło ˈd͡ʑɔ̃w̃swɔ n
dáseň
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dzięcioł ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw n
žluna datel
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięgiel litwor n
andělika lékařská
(botanika, botaniczny) Angelica archangelica L., gatunek rośliny z rodziny selerowatych o własnościach leczniczych i jadalnych;

dziękczynny adj
děkovný
wyrażający wdzięczność

dzięki ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci interjection
díky dík
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy

dzięki ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci preposition
dík díky
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem

dziękować d͡ʑɛ̃ŋˈkɔvat͡ɕ v
děkovat poděkovat
(dosłownie) składać podziękowanie

dziękuję d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ interjection
děkuji děkuji ti
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dzwon d͡zvɔ̃n n
zvon
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonnica ˌd͡zvɔ̃nˈɲit͡sa n
zvonice
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

dół duw n
jáma
dziura wykopana w ziemi
spodek dole
najniższa część czegoś, np. budynku, obrazu, krajobrazu, terenu

düsseldorfski adj
düsseldorfský
związany z Düsseldorfem (miastem w Niemczech)

dąb dɔ̃mp n
dub
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
drewno dębu (1.2)

dąb korkowy ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ n
dub korkový
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;

dąbrowa n
doubrava
(leśnictwo) las lub zagajnik porośnięty przeważnie dębem

dębowy dɛ̃mˈbɔvɨ adj
dubový
składający się z dębu
wykonany z drewna lub innej części dębu

dętka ˈdɛ̃ntka n
vzdušnice
(motoryzacja) gumowy torus wypełniony powietrzem, znajdujący się wewnątrz opony;

dławisz n
jesenec
(botanika, botaniczny) Celastrus L. rodzaj roślin z rodzaju dławiszowców;
jesenec zimokeř
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dławisz (1.1)

dłoń dwɔ̃ɲ n
dlaň
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

długa pozycja ˈdwuɡa pɔˈzɨt͡sʲja n
dlouhá pozice
(ekonomia, ekonomiczny) kupno instrumentu pochodnego;

długi ˈdwuɟi adj
dlouhý
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
trwający znaczny czas
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
(żartobliwie) o człowieku: wysoki

długo ˈdwuɡɔ adv
dlouho
przez, na znaczny czas
na znaczną długość

długonogi ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi adj
dlouhonohý
mający długie nogi

długoogonowy adj
dlouhoocasý
taki, który ma długi ogon

długopis dwuˈɡɔpʲis n
propiska propisovačka
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długouchy adj
dlouhouchý
mający długie uszy

długowieczność n
dlouhověkost
długie trwanie
długie życie;

długowieczny adj
dlouhověký
długo żyjący lub mający długo żyć, długo trwający

długość ˈdwuɡɔɕt͡ɕ n
délka
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

dłuto ˈdwutɔ n
dláto
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

dłużnik ˈdwuʒʲɲik n
dlužník
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;

dźgnąć v
bodnout
zadać cios kłujący; wbić ostro zakończone narzędzie

dźinizm ˈd͡ʑĩɲism̥ n
džinismus
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;

dźwig d͡ʑvʲik n
jeřáb
maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie

dźwięk d͡ʑvʲjɛ̃ŋk n
zvuk
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dźwiękowy d͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
zvukový
dotyczący dźwięku

dżamahirijja ˌd͡ʒãmaxʲiˈrʲijːa n
džamáhíríje džámáhírije
państwo ludu, człon oficjalnej nazwy Libii;

dżdżownica d͡ʒːɔvʲˈɲit͡sa n
žížala dešťovka žoužel
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżelada d͡ʒɛˈlada n
dželada
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;

dżem d͡ʒɛ̃m n
džem
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżentelmen d͡ʒɛ̃nˈtɛlmɛ̃n n
džentlmen gentleman
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,

dżihad ˈd͡ʒʲixat n
džihád
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia

dżihadysta ˌd͡ʒʲixaˈdɨsta n
džihádista
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu

dżinn d͡ʒʲĩn n
džin
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

dżinsowy adj
džínový
wykonany z dżinsu

dżinsy ˈd͡ʒʲĩw̃sɨ n
džíny džínsy
(odzieżownictwo) (krawiectwo) spodnie z dżinsu lub drelichu wzorowane na spodniach farmerskich;

dżip d͡ʒʲip n
džíp jeep
(motoryzacja) samochód marki Jeep;

dżuddyjski adj
džiddský
związany z Dżuddą, dotyczący Dżuddy

dżudo ˈd͡ʒudɔ n
dżudo
(sport, sportowy) japońska sztuka walki

dżudoczka n
judistka
(sport, sportowy) kobieta trenująca judo

dżuma ˈd͡ʒũma n
mor
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈd͡ʒũŋɡla n
džungle
wilgotny las tropikalny;

ebonit n
ebonit
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

ebulioskopia n
ebulioskopie
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) metoda wyznaczania masy cząsteczkowej substancji chemicznej w roztworze poprzez pomiar podwyższenia temperatury wrzenia rozpuszczalnika po rozpuszczeniu w nim danej substancji

echo ˈɛxɔ n
ozvěna echo
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echolokacja n
echolokace
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;

echolokacyjny adj
echolokační
związany z echolokacją, dotyczący echolokacji

edafon ɛˈdafɔ̃n n
edafon
(biologia, biologiczny) ogół drobnych organizmów żyjących w powierzchniowych warstwach gleby;

edukacyjny ˌɛdukaˈt͡sɨjnɨ adj
edukační
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu

edykuł ɛˈdɨkuw n
edikula
(sztuka) (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu

edyl ˈɛdɨl n
aedil
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk;

edynburski adj
edinburský
związany z Edynburgiem, dotyczący Edynburga

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
textový procesor
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu

edytować ˌɛdɨˈtɔvat͡ɕ v
editovat
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

efebofil n
efebofil
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) osoba odczuwająca pociąg seksualny do osób w popokwitaniowej fazie dorastania

efekt domina ˈɛfɛɡd ːɔ̃ˈmʲĩna n
dominový efekt
(dosłownie) efekt polegający na tym, że po ustawieniu kamieni domina pionowo obok siebie popycha się stojący na końcu kamień, a ten, przewracając się, uderza w kamień sąsiedni, co skutkuje jego przewróceniem i uderzeniem w kamień następny itd..

egalitaryzm n
egalitářství
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egejski adj
egejský
dotyczący Morza Egejskiego

egipski ɛˈɟipsʲci adj
egyptský egyptština
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egipskie ciemności ɛˈɟipsʲcɛ t͡ɕɛ̃mˈnɔɕt͡ɕi n
egyptská tma
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) całkowita, nieprzenikniona ciemność

egiptologia ˌɛɟiptɔˈlɔɟja n
egyptologie
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu;

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
sobec
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistka ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>istka n
egoistka
kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
egoismus
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
zkouška
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzarchat n
exarchát
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w cesarstwie bizantyńskim znajdująca się pod zarządem egzarchy
(historia, historyczny, historycznie) urząd namiestnika w cesarstwie bizantyńskim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obszar położony poza głównym terenem działania danego Kościoła poddany władzy kanonicznej przedstawiciela patriarchy;

egzegeza n
exegeze
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzema n
ekzém
(medycyna, medyczny) nieinfekcyjny stan zapalny głównie wierzchniej warstwy skóry objawiający się świądem, zaczerwienieniem, pęcherzykami i złuszczaniem naskórka

egzoksiężyc n
exoměsíc
(astronomia, astronomiczny) księżyc obiegający egzoplanetę itp.;

egzoplaneta n
exoplaneta
(astronomia, astronomiczny) planeta położona poza Układem Słonecznym, najczęściej w innym układzie planetarnym;

egzorcysta n
exorcista
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;

egzorcyzm n
exorcismus
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;

eh ɛx interjection
ech eh
wykrzyknik wyrażający w zależności od kontekstu zniecierpliwienie, zniechęcenie, rozgoryczenie, niezadowolenie, obojętność, lekceważenie, żal, rozpacz, sprzeciw

einstein ˈajn͇ʃtajn n
einsteinium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulat n
ejakulát
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ekierka ɛˈcɛrka n
trojúhelník
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego

eklogit n
eklogit
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj skały metamorficznej;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
ekolog
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
ekologie
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
ekologický
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
ekonomie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;

ekonomicznie adv
ekonomicky
(ekonomia, ekonomiczny) odnosząc się do ekonomii, ekonomiki

ekonomista n
ekonom
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii

ekonomistka n
ekonomka
specjalistka w dziedzinie ekonomii

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
ekosystém
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekran ˈɛkrãn n
obrazovka
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje

ekshumacja n
exhumace
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków;

ekspata n
expat
(socjologia, socjologiczny) specjalista wysokiej klasy, który dobrowolnie opuścił ojczyznę celem pracy za granicą

ekspert ˈɛkspɛrt n
expert znalec
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
experiment pokus
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
experimentální
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy

eksperymentować v
experimentovat
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvat͡ɕ v
explodovat
z hukiem i gwałtownie rozpadać się (rozpaść się) na mniejsze kawałki

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
exploze
rozerwanie się z hukiem;

eksplozywny adj
explozivní
(rzadki, rzadko używany) wybuchowy

eksponat ɛksˈpɔ̃nat n
exponát
przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie itp.

eksporter n
exportér vývozce
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę

eksportowy ˌɛkspɔrˈtɔvɨ adj
exportní
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący eksportu, przeznaczony do sprzedaży za granicę

ekspresjonistyczny adj
expresionistický
(sztuka) związany z ekspresjonizmem, dotyczący ekspresjonizmu albo ekspresjonisty

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
expresionismus
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresyjny adj
expresivní
odznaczający się siłą wyrazu

ekstrakt n
extrakt
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

ekstremistyczny adj
extremistický
dotyczący ekstremizmu albo ekstremistów

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
extremismus
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

ekumena n
ekumena
(geografia, geograficzny) obszar stale zamieszkany i wykorzystywany gospodarczo przez człowieka
(historia, historyczny, historycznie) obszar znany w starożytności Grekom

ekumeniczny adj
ekumenický
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

ekwadorski ˌɛkfaˈdɔrsʲci adj
ekvádorský
odnoszący się do państwa Ekwador

ekwipunek ˌɛkfʲiˈpũnɛk n
výstroj
rzeczy, które stanowią czyjeś wyposażenie na wyprawę lub podróż

elamicki adj
elamský
(starożytność) związany z Elamem lub Elamitami, dotyczący Elamu lub Elamitów

elamicki n
elamština
(językoznawstwo, językoznawczy) język elamicki;

elastyczny ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɨ adj
elastický
(fizyka, fizyczny) giętki, sprężysty

elegancki ˌɛlɛˈɡãnt͡sʲci adj
elegantní
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją

elegia ɛˈlɛɟja n
elegie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;

elektrochemia n
elektrochemie
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;

elektrochirurgia n
elektrochirurgie
(medycyna, medyczny) metoda chirurgiczna, w której do przecinania tkanek używany jest galwanokauter

elektroenergetyka ˌɛlɛktrɔɛ̃nɛrˈɡɛtɨka n
elektroenergetika
dział energetyki i elektrotechniki zajmujący się wytwarzaniem, przesyłem i rozdziałem energii elektrycznej;

elektroforeza n
elektroforéza
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
elektrolyt
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

elektromagnes n
elektromagnet
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) cewka, która zachowuje się jak magnes podczas przepływu przez nią prądu elektrycznego;

elektromagnetyczny adj
elektromagnetický
(fizyka, fizyczny) związany z elektromagnetyzmem

elektrometalurgia n
elektrometalurgie
(technologia, technika, techniczny) wydobywanie metali z rud lub oczyszczanie ich przy użyciu prądu elektrycznego;

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
elektron
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
elektronický
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
elektronika
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
elektrárna
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
elektřina
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ adj
elektrický
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryczny pastuch n
elektrický ohradník
(rolnictwo, rolniczy) ogrodzenie pod niskim napięciem, wykorzystywane na pastwiskach do zabezpieczania przed wychodzeniem zwierząt hodowlanych poza jego teren;

elementarny ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ adj
elementární
podstawowy, najprostszy

elipsa ɛˈlʲipsa n
elipsa
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;

elita ɛˈlʲita n
elita
grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju

elitarny ˌɛlʲiˈtarnɨ adj
elitní
dostępny tylko dla niektórych osób

elżbietański adj
alžbětinský
związany z okresem panowania królowej Elżbiety I w Anglii, dotyczący okresu jej panowania

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
embryologie
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡrat͡sʲja n
emigrace
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

emigracyjny adj
emigrační
związany z emigracją, dotyczący emigracji

emigrancki adj
emigrantský
dotyczący emigrantów

emigrant ɛ̃ˈmʲiɡrãnt n
emigrant
ktoś, kto na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkał poza swoją ojczyzną

emigrować ˌɛ̃mʲiˈɡrɔvat͡ɕ v
emigrovat
wyjeżdżać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie

eminentny adj
eminentní
(książkowy) wybitny, znakomity

emir ˈɛ̃mʲir n
emír
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emitent ɛ̃ˈmʲitɛ̃nt n
emitent
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot emitujący papiery wartościowe (np. akcje, obligacje itp.)

emitować ˌɛ̃mʲiˈtɔvat͡ɕ v
emitovat
(ekonomia, ekonomiczny) wypuszczać na rynek papiery wartościowe lub pieniądze

emocjonalny ˌɛ̃mɔt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
emoční
dotyczący emocji, emocjonalności

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨt͡ʃnɨ adj
empirický
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim

emulacja n
emulace
(informatyka, informatyczny) programowa symulacja działania jakiegoś sprzętu lub oprogramowania

emulator ˌɛ̃muˈlatɔr n
emulátor
(informatyka, informatyczny) program komputerowy naśladujący działanie systemu komputerowego lub innego programu;

emulgator n
emulgátor
(chemia, chemiczny) związek chemiczny umożliwiający powstanie emulsji;

encyklika ɛ̃nˈt͡sɨklʲika n
encyklika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;

encyklopedia ˌɛ̃nt͡sɨklɔˈpɛdʲja n
encyklopedie
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

encyklopedyczny ˌɛ̃nt͡sɨklɔpɛˈdɨt͡ʃnɨ adj
encyklopedický
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

encyklopedysta ˌɛ̃nt͡sɨklɔpɛˈdɨsta n
encyklopedista
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej;

endemiczny adj
endemický
występujący tylko na określonym obszarze

endokrynologiczny adj
endokrinologický
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z endokrynologią, dotyczący endokrynologii

endometrioza n
endometrióza
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
endorfin
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;

endoskopia n
endoskopie
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
energie
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
entuzjazm, chęć do działania

energicznie ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃʲɲɛ adv
energicky
w sposób energiczny, stanowczo, żywo

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃnɨ adj
energický
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

enterowirus n
enterovirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj wirusa wywołującego choroby u ssaków, w tym u ludzi, najczęstszy czynnik sprawczy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
entomologie
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entomologiczny ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
entomologický
(biologia, biologiczny) związany z entomologią, dotyczący entomologii

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
entropie
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
nadšení entuziasmus
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
enzym
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

enzymowy adj
enzymový
związany z enzymem, enzymami, dotyczący enzymu

eoliczny ˌɛɔˈlʲit͡ʃnɨ adj
eolický
(geologia, geologiczny) związany z działalnością wiatru

epicentrum n
epicentrum
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

epidemiczny adj
epidemický
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii

epidemiolog n
epidemiolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
epidemiologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

epidemiologiczny adj
epidemiologický
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

epidot n
epidot
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);

epigenetyka n
epigenetika
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;

epigoński adj
epigonský
(książkowy) taki jak epigon: wtórny, nieoryginalny

epigrafika n
epigrafika
nauka badająca napisy wykonane na materiałach twardych;

epikurejski adj
epikurejský
(filozofia, filozoficzny) związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura

epilit n
epilit
(botanika, botaniczny) litofit zasiedlający powierzchnię skał;

epilog ɛˈpʲilɔk n
epilog
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

episkopalny adj
episkopální
(kościelny) związany z Kościołem episkopalnym

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
epitaf
inskrypcja nagrobna;

epoka ɛˈpɔka n
epocha
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;

epokowy adj
epochální
(książkowy) mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw

epos ˈɛpɔs n
epos
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych

eradykacja n
eradikace
(medycyna, medyczny) całkowite wyeliminowanie choroby zakaźnej na całym świecie

erb ɛrp n
erbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erekcja ɛˈrɛkt͡sʲja n
ztopoření erekce postavení
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

erem n
poustevna
klasztor;

erfurcki adj
erfurtský
związany z Erfurtem, dotyczący Erfurtu

ergonomiczny adj
ergonomický
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

erogenny ˌɛrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
erotogenní
w odniesieniu do okolicy ciała, której stymulacja powoduje podniecenie seksualne

erotoman n
erotoman
(psychologia, psychologiczny) ktoś cierpiący na erotomanię

erotyka ɛˈrɔtɨka n
erotika
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną

erozja ɛˈrɔzʲja n
eroze
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

erozyjny adj
erozívní
(geologia, geologiczny) dotyczący erozji

erupcja ɛˈrupt͡sʲja n
erupce
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔt͡sɨt n
erytrocyt
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;

erywanka ˌɛrɨˈvãnka n
Jerevaňanka
mieszkanka Erywania

erywańczyk ˌɛrɨˈvãj̃n͇t͡ʃɨk n
Jerevaňan
mieszkaniec Erywania

erywański ˌɛrɨˈvãj̃sʲci adj
jerevanský
odnoszący się do miasta Erywań

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
eschatologie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

escitalopram n
escitalopram
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany do terapii depresji, zaburzeń lękowych i innych nerwic; silny, wybiórczy inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny; S-enancjomer citalopramu

esej ˈɛsɛj n
esej
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
eskymácký
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów

eskorta ɛˈskɔrta n
eskorta
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę

esperancki ˌɛspɛˈrãnt͡sʲci adj
esperantský
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący esperanta

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
esperanto
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język międzynarodowy, opracowany przez Ludwika Łazarza Zamenhofa w 1887 r.;

esseński adj
essenský
związany z Essen (miastem w Niemczech)

ester ˈɛstɛr n
ester
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;

esteta ɛˈstɛta n
estét
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna

estetyczny ˌɛstɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
estetický
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna

estetyka ɛˈstɛtɨka n
estetika
ładny, gustowny wygląd czegoś
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) nauka o pięknie;
subiektywne kryteria piękna

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
estonský estonština
odnoszący się do Estonii lub Estończyków

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
estonština estonský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;

estragonowy adj
estragonový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z estragonu, przyprawiony estragonem

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
estrogen
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;

estuarium ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
estuár
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;

etalon ɛˈtalɔ̃n n
etalon
wzorzec, wzór jednostki miary przeznaczony do zachowania lub odtworzenia jednostki miary;

etan ˈɛtãn n
ethan etan
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

eten ˈɛtɛ̃n n
ethen ethylen
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;

eternit ɛˈtɛrʲɲit n
eternit
(budownictwo) cementowo-azbestowy materiał budowlany stosowany dawniej na pokrycie dachów oraz do wyrobu rur;

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
etiopský
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
etuda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;
krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.;

etniczny ɛtʲˈɲit͡ʃnɨ adj
etnický
związany z przynależnością do grupy narodowej

etno- ˈɛtnɔ prefix
etno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ludem, narodem, społeczeństwem lub grupą społeczną

etnograf n
etnograf národopisec
(etnografia, etnograficzny) osoba zajmująca się etnografią

etnografia n
etnografie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o kulturze ludowej danej społeczności;

etnograficzny adj
etnografický národopisný
związany z etnografią

etnografka n
etnografka
(etnografia, etnograficzny) kobieta zajmująca się etnografią

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
etologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;

etologiczny ˌɛtɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
etologický
(biologia, biologiczny) związany z etologią, dotyczący etologii

etruski ɛˈtrusʲci adj
etruský
dotyczący Etrurii lub Etrusków

etruski ɛˈtrusʲci n
etruština etruský
(językoznawstwo, językoznawczy) język Etrusków;

etruskologiczny adj
etruskologický
(archeologia, archeologiczny) związany z etruskologią, dotyczący etruskologii

etyczny ɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
etický
związany z etyką, dotyczący etyki
zgodny z zasadami etyki

etyka ˈɛtɨka n
etika
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i środowisku

etymolog n
etymolog
(językoznawstwo, językoznawczy) naukowiec badający pochodzenie wyrazów

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
etymologie
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;
(językoznawstwo, językoznawczy) pochodzenie danego wyrazu; informacja o tym pochodzeniu

etymologiczny adj
etymologický
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii

eubejski adj
eubojský
związany z Eubeą, dotyczący Eubei

eucharystyczny ˌɛwxarɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
eucharistický
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią

eudajmonizm n
eudaimonismus
(filozofia, filozoficzny) stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka

eufemistyczny adj
eufemistický
unikający użycia drażliwych słów poprzez zastąpienie ich wyrażeniami delikatniejszymi lub wymijającymi

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
eufemismus
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub ostrożne bądź aluzyjne wyrażenie zastępujące inne, zbyt drastyczne, dosadne lub nieprzyzwoite;

euforia ɛwˈfɔrʲja n
euforie
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia

euforyczny adj
euforický
cechujący się euforią; w silnym uczuciu uniesienia, nadmiernej radości i pobudzenia

eufracki adj
eufratský
związany z Eufratem, dotyczący Eufratu

eukaliptus n
blahovičník eukalyptus eukalypt
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eukaliptusowy ˌɛwkalʲiptuˈsɔvɨ adj
eukalyptový
będący częścią eukaliptusa
wykonany z drewna lub innej części eukaliptusa
związany z eukaliptusem, dotyczący eukaliptusa

eukariotyczny adj
eukaryotický
(biologia, biologiczny) posiadający w komórce jądro z chromosomami

eunuch ˈɛwnux n
eunuch kastrát
mężczyzna z wyciętymi jądrami;
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨt͡sʲci adj
eurasijský
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji

eureka ɛwˈrɛka interjection
heuréka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu

euro ˈɛwrɔ n
euro
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

europ ˈɛwrɔp n
europium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
evropský
dotyczący Europy

eurosceptyk ˌɛwrɔˈst͡sɛptɨk n
euroskeptik
osoba przeciwna integracji z Unią Europejską

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
eutanázie eutanazie
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
evakuace
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewakuacyjny adj
evakuačný
związany z ewakuacją, dotyczący ewakuacji

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
evangelium
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewangeliarz n
evangeliář
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami;

ewangeliczny ˌɛvãŋɡɛˈlʲit͡ʃnɨ adj
evangelický
zgodny z Ewangelią

ewangelik n
evangelík
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca ewangelicyzmu

ewangelistarz n
evangelistář
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna zawierająca tylko perykopy ewangeliczne przeznaczone do odczytania podczas mszy;

ewidentny ˌɛvʲiˈdɛ̃ntnɨ adj
evidentní
(książkowy) oczywisty, widoczny, wyraźny, nie budzący wątpliwości

ewolucja ˌɛvɔˈlut͡sʲja n
evoluce vývoj
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
ezoterický ezoterní
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych

fabryka ˈfabrɨka n
továrna fabrika
produkcyjny zakład przemysłowy

fachowiec faˈxɔvʲjɛt͡s n
odborník
specjalista w jakiejś dziedzinie

fagocista n
fagotista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie

fagocyt n
fagocyt
(biologia, biologiczny) rodzaj komórki zdolnej do pochłaniania i trawienia obcych cząstek;

fagot ˈfaɡɔt n
fagot
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fajerwerk n
ohňostroj
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne

fajka ˈfajka n
dýmka cumel fáfa smradlarka
przedmiot do palenia tytoniu;

faktoria n
faktorie
(historia, historyczny, historycznie) (handel, handlowy) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana;

fakultet faˈkultɛt n
fakulta
wydział szkoły wyższej

fala ˈfala n
vlna
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;
vlnovka
deseń w kształcie fal (1.1)
vlnění vlna
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;

fala uderzeniowa n
rázová vlna
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) nagła, gwałtowna zmiana parametrów fizycznych ośrodka, która rozchodzi się w przestrzeni z prędkością większą niż dźwięk;

falliczny adj
falický
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
vlnolam
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal;

falsyfikat n
falzifikát podvrh
podrobiony przedmiot albo dokument łudząco przypominający oryginał

falsyfikować v
falzifikovat
poddawać falsyfikacji; tworzyć falsyfikat

familiarny adj
familiární
będący w bliskich stosunkach, nie zachowujący dystansu ani oficjalnych form w kontaktach

fanatyczny adj
fanatický
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyk fãˈnatɨk n
fanatik
żarliwy zwolennik idei lub religii

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
fanatismus
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fanfara n
fanfára
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;

fantastyczny ˌfãntaˈstɨt͡ʃnɨ adj
fantastický
(potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny
fikcyjny, zmyślony

fantazja fãnˈtazʲja n
fantazie
wyobraźnia

faraon faˈraɔ̃n n
faraon farao
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

faraoński adj
faraónský
mający związek z faraonem

farba ˈfarba n
barva
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania

farbować farˈbɔvat͡ɕ v
barvit
nasycać farbą, zabarwiać

farbownik lekarski n
pilát lékařský
(botanika, botaniczny) Anchusa officinalis L., gatunek miododajnej rośliny z rodziny ogórecznikowatych o własnościach leczniczych i trujących w większej ilości;

farerski faˈrɛrsʲci n
faerština
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;

farma ˈfarma n
farma
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich;

farmaceutyczny ˌfarmat͡sɛwˈtɨt͡ʃnɨ adj
farmaceutický
związany z farmacją

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
farmakologie
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
farmakologický
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

farmakopea n
lékopis farmakopéa
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) urzędowy spis leków zatwierdzonych do użycia w danym państwie, zawierający m.in. opis ich składu, właściwości oraz zalecenia dotyczące zastosowania;

farmakoterapia n
farmakoterapie
zastosowanie leków do zwalczenia choroby, leczenie chorób lekami farmaceutycznymi

farsa ˈfarsa n
fraška
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekka komedia o żywej akcji;

farsz farʃ n
nádivka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych;

fasada faˈsada n
fasáda průčelí
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;

fascynacja n
fascinace
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś

fascynujący adj
úchvatný
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

fasola faˈsɔla n
fazol fazole
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
fazole
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona lub całe strąki fasoli (1.1); (także, też) potrawa z nich przyrządzona

fasolka szparagowa faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva n
zelené fazole
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach

fasolowy ˌfasɔˈlɔvɨ adj
fazolový
dotyczący fasoli
przyrządzony z fasoli, z dodatkiem fasoli

faszyna n
hať
mocno związane pęki chrustu, wikliny lub gałęzi, używane przy robotach budowlanych, wodnych, fortyfikacyjnych oraz drogowych do uszczelniania, wypełniania luk, umacniania rowów, brzegów rzek, nasypów itp.;

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
fašistický
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
fašismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatamorgana n
fata morgána
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;

fatwa ˈfatfa n
fatva
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;

fauna ˈfawna n
fauna
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;

faunistyczny adj
faunistický
(zoologia, zoologiczny) związany z faunistyką, dotyczący faunistyki

faustowski adj
faustovský
(książkowy) pragnący zdobyć wiedzę za wszelką cenę, zwłaszcza tajemnicę nieśmiertelności

faux pas n
faux pas
nieumyślne naruszenie niepisanych reguł danej społeczności

fałszerz n
padělatel
osoba, która coś fałszuje

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
falešný
sztuczny, podrobiony

federacja ˌfɛdɛˈrat͡sʲja n
federace
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;
związek stowarzyszeń, organizacji zawodowych, politycznych i innych

federacyjny adj
federativní
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z federacją, dotyczący federacji, mający charakter federacji

federalny adj
federální spolkový
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji

fejk n
fejk
(neologizm) (potocznie, potoczny) coś, co jest zmanipulowane lub spreparowane, tylko z pozoru wyglądające na prawdziwe ((na przykład) zdjęcie) lub markowe ((na przykład) buty / koszulka / telefon), w rzeczywistości jednak sfałszowane

fekalny adj
fekální
związany z fekaliami, dotyczący fekaliów

felieton n
fejeton
(publikatory) krótki utwór publicystyczny;

felinologiczny ˌfɛlʲĩnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
felinologický
(biologia, biologiczny) związany z felinologią, dotyczący felinologii

feministka ˌfɛ̃mʲĩˈɲistka n
feministka
kobieta dążąca do wprowadzenia w życie zasad feminizmu, zwolenniczka feminizmu

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
feminismus
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

fenek ˈfɛ̃nɛk n
fenek
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach;

fenicki fɛ̃ˈɲit͡sʲci adj
fénický
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenig ˈfɛ̃ɲik n
fenik
(dawniej, dawny) (jednostka monetarna) setna część marki niemieckiej;

fenkuł n
fenykl
(botanika, botaniczny) Foeniculum vulgare, roślina warzywna, o białych, mięsistych łodygach;
(spożywczy) jarzyna z fenkułu (1.1)

fenkułowy adj
feniklový
związany z fenkułem (koprem włoskim)

fenologia n
fenologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, który zajmuje się badaniem cyklicznych zjawisk w życiu roślin i zwierząt, szczególnie w zależności od warunków klimatycznych i pór roku;

fenomenologiczny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃nɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
fenomenologický
(filozofia, filozoficzny) związany z fenomenologią, charakterystyczny dla fenomenologii

ferm fɛrm n
fermium
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtat͡sʲja n
kvašení fermentace
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;

ferraryjczyk n
Ferrařan
mieszkaniec Ferrary; osoba z tego miasta

ferraryjka n
Ferrařanka
mieszkanka Ferrary; kobieta z tego miasta

ferraryjski adj
ferrarský
związany z Ferrarą, dotyczący Ferrary

feudalizm n
feudalismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

feudalny adj
feudální
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem

fiasko ˈfʲjaskɔ n
fiasko
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś

fibromialgia n
fibromyalgie
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;

fibrynogen n
fibrinogen
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;

fidżyjski fʲiˈd͡ʒɨjsʲci adj
fidžijský
odnoszący się do państwa Fidżi

figa ˈfʲiɡa n
fík
(spożywczy) owoc figi (1.1)

figiel ˈfʲiɟɛl n
fígl
coś zrobionego dla żartu, dla rozrywki

figowcowy ˌfʲiɡɔfˈt͡sɔvɨ adj
fíkovníkový
będący częścią figowca
składający się z figowca
wykonany z drewna lub innej części figowca

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛt͡s n
fíkovník
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;

figowy fʲiˈɡɔvɨ adj
fíkový
związany z figami, dotyczący fig

figura fʲiˈɡura n
figura
(heraldyka, heraldyczny) szeroko pojęte godła herbowe/mobilia;
(książkowy) bohater utworu literackiego
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów leżących na płaszczyźnie lub w przestrzeni
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa dźwięków o charakterze ornamentu
(potocznie, potoczny) osobnik, typ
(potocznie, potoczny) znana osobistość
(sport, sportowy) (choreografia, choreograficzny) sekwencja ruchów tworząca całość w sportach akrobatycznych i tańcach
(szachy, pojęcie szachowe) starsze bierki na szachownicy: król, hetman, wieża, skoczek, goniec
(sztuka) odwzorowana w rzeźbie lub malarstwie postać zwierzęcia lub człowieka
(termin karciany) starsze karty w talii: as, król, dama, walet;
kształt ciała
przydrożny posąg, kapliczka

figura retoryczna fʲiˈɡura ˌrɛtɔˈrɨt͡ʃna n
řečnická figura
(językoznawstwo, językoznawczy) środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń;

fikcja n
fikce
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania

filadelfijski adj
filadelfský
(geografia, geograficzny) związany z Filadelfią, dotyczący Filadelfii (miasta w Stanach Zjednoczonych)

filantrop n
filantrop
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących

filantropijny adj
filantropický
związany z filantropią

filatelista n
filatelista
kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych

filatelistyczny adj
filatelistický
dotyczący filatelistyki, związany z filatelistyką

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
filatelie
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filc fʲilt͡s n
filc plsť plst
materiał ze zbitej wełny,

filipika ˌfʲilʲiˈpʲika n
filipika
stanowcze, gwałtowne, oponujące mówienie;

filipiński ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃sʲci adj
filipínský
związany z Filipinami, odnoszący się do państwa Filipiny

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
šálek hrnek
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje;

film fʲilm n
film
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;

film niemy n
němý film
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film bez ścieżki dźwiękowej;

filmowiec n
filmař
(potocznie, potoczny) (telewizja, telewizyjny) człowiek pracujący w branży filmowej

filolog fʲiˈlɔlɔk n
filolog
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w dziedzinie filologii

filosemita n
semitofil
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) osoba sprzyjająca Żydom

filosemityzm n
filosemitismus
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej;

filozof fʲiˈlɔzɔf n
filozof
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
filozofie filosofie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲit͡ʃnɨ adj
filozofický
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filozofować v
filozofovat
(filozofia, filozoficzny) uprawiać filozofię

filtr fʲiltr̥ n
filtr
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji

filuterny ˌfʲiluˈtɛrnɨ adj
šibalský
żartobliwy i trochę prowokujący

finalista ˌfʲĩnaˈlʲista n
finalista
(książkowy) uczestnik finału w zawodach sportowych lub konkursie

finalistka ˌfʲĩnaˈlʲistka n
finalistka
uczestniczka finału w zawodach sportowych lub konkursie

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
finanční
dotyczący finansów

finwal n
plejtvák myšok
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku płetwal zwyczajny, Balaenoptera physalus;

fioletowogłowy ˌfʲjɔlɛtɔvɔˈɡwɔvɨ adj
fialovohlavý
taki, który ma fioletową głowę

fioletowoskrzydły ˌfʲjɔlɛtɔvɔˈskʃɨdwɨ adj
fialovokřídlý
taki, który ma fioletowe skrzydła

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
fialový violetový šeřikově modrý
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiord fʲjɔrt n
fjord
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

firanka fʲiˈrãnka n
záclona
ozdobny, przezroczysty materiał wieszany w oknie

fisharmonia n
harmonium
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych;

fito- ˈfʲitɔ prefix
fyto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością

fitoestrogen n
fytoestrogen
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;

fitogeografia ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja n
fytogeografie
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej;

fitohormon ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n n
fytohormon
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne;

fitoplankton ˌfʲitɔˈplãŋktɔ̃n n
fytoplankton
(biologia, biologiczny) mikroskopijne organizmy roślinne oraz sinice, które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie;

fitoterapia n
fytoterapie
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem ziół w lecznictwie

fizjologia n
fyziologie
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
fyzioterapeut
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii

fizyczny fʲiˈzɨt͡ʃnɨ adj
fyzikální
związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje

fizyk ˈfʲizɨk n
fyzik
naukowiec zajmujący się fizyką

fizyka ˈfʲizɨka n
fyzika fysika
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
finský
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
finština
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;

flaga ˈflaɡa n
vlajka
chorągiew w barwach państwowych lub organizacyjnych, niekiedy z herbem lub godłem;
vlajka prapor
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flaki ˈflaci n
dršťková polévka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny;

flamandzki adj
vlámský
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii

flamandzki n
vlámština vlámský
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii

flaming ˈflãmʲĩŋk n
plameňák
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;

flanelowy adj
flanelový
wykonany z flaneli

flara ˈflara n
světlice
(wojskowość, wojskowy) rakieta świetlna dająca sygnałowe światło rozbłyskowe; rakieta umocowana na spadochronie służąca do oświetlenia terenu;

flauta ˈflawta n
úplné bezvětří
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sytuacja na morzu, gdy brak wiatru;

flażka ˈflaʃka n
vlaječka
(rzadki, rzadko używany) (zdrobniale) od flaga

flecista flɛˈt͡ɕista n
flétnista
muzyk, który gra na flecie

flegmatyczka n
flegmatička
kobieta bardzo powolna, bez emocji

flegmatyczny ˌflɛɡmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
flegmatický
odznaczający się spokojem, mało pobudliwy, powolny

flegmatyk n
flegmatik
osoba bardzo powolna, bez emocji

flesz n
fleš
(fotografia) lampa błyskowa aparatu fotograficznego

flet flɛt n
flétna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛt͡ʃnɨ n
příčná flétna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
Panova flétna syrinx
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;

flirt flʲirt n
flirt
krótkotrwała miłostka, zalotna rozmowa;

flirtować v
flirtovat
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

flisak ˈflʲisak n
vorař
(zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek zawodowo trudniący się spławem rzecznymi tratwami drewna, zboża i innych towarów do portów morskich, zajmujący się flisactwem;

florencki flɔˈrɛ̃nt͡sʲci adj
florentský
związany z Florencją, dotyczący Florencji

florentczyk flɔˈrɛ̃nṭt͡ʃɨk n
Florenčan Florenťan
mieszkaniec Florencji, osoba wywodząca się z Florencji

florentynka n
Florenčanka Florenťanka
mieszkanka Florencji

florydzki flɔˈrɨt͡sʲci adj
floridský
związany z Florydą, dotyczący Florydy

flotylla n
flotila
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) jednostka wojskowa występująca w marynarce wojennej odpowiadająca dywizji piechoty.

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
fluor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fobia ˈfɔbʲja n
fobie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;
(potocznie, potoczny) niechęć, antypatia, uprzedzenie

foka ˈfɔka n
tuleň lachtan
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

fokmaszt n
přední stěžeň
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy maszt od strony dziobu jednostek pływających, które posiadają co najmniej dwa maszty;

folia bąbelkowa n
bublinková fólie
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;

foliówka n
igelitka igelitový taška
(potocznie, potoczny) jednorazowa torba foliowa

folklor ˈfɔlklɔr n
folklor folklór
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

folklorystyczny adj
folkloristický
odnoszący się do folkloru lub folklorystyki, związany z folklorem lub folklorystyką

folkloryzm n
folklorismus
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązywanie w sztuce i literaturze do elementów folklorystycznych;

folkowy adj
folkový
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z folkiem, dotyczący folku

fon fɔ̃n n
fón
(fizyka, fizyczny) jednostka poziomu głośności

fonetyczny adj
fonetický
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
fonetika
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

foniatryczny adj
foniatrický
(medycyna, medyczny) związany z foniatrią, dotyczący foniatrii

fonologiczny adj
fonologický
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonologią, dotyczący fonologii

forhend n
forhend
(sport, sportowy) (w tenisie ziemnym, tenisie stołowym, badmintonie i speed-ballu) odbicie z prawej strony rakietą trzymaną w prawej ręce;

forint ˈfɔrʲĩnt n
forint
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier;

formalina n
formalin
(chemia, chemiczny) roztwór wodny formaldehydu, stosowany jako środek odkażający i konserwujący;

formalinowy adj
formalínový
związany z formaliną, dotyczący formaliny; zawierający formalinę

formalnie adv
formálně
uwzględniając formę

formalny fɔrˈmalnɨ adj
formální
zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku

formikarium n
formikárium
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) sztuczne mrowisko;

forteca fɔrˈtɛt͡sa n
pevnost
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia;

fosa ˈfɔsa n
vodní příkop
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;

fosfodiesteraza ˌfɔsfɔdʲjɛstɛˈraza n
fosfodiesteráza
(biochemia, biochemiczny) enzym rozkładający diestry fosforowe

fosfor ˈfɔsfɔr n
fosfor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
fosfat fosfát
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fosforanowy adj
fosfátový
(chemia, chemiczny) związany z fosforanem, dotyczący fosforanów

fosforowy adj
fosforový
(chemia, chemiczny) dotyczący fosforu; zawierający fosfor

fotel ˈfɔtɛl n
křeslo
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

fotka ˈfɔtka n
fotka
(potocznie, potoczny) fotografia, zdjęcie

fotogeniczny adj
fotogenický
korzystnie wyglądający na zdjęciach

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
fotografie
sztuka wykonywania fotografii (1.1);
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
fotografický
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvat͡ɕ v
fotografovat
robić zdjęcie, robić fotografię

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
fotomontáž
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

foton ˈfɔtɔ̃n n
foton
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotorealizm n
fotorealismus
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;

fotosynteza n
fotosyntéza
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

fototropizm ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥ n
fototropismus
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę;

fotowoltaiczny ˌfɔtɔvɔltaˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ adj
fotovoltaický
(przymiotnik) związany z przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną

fowizm n
fauvismus
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł;

fragmentacja ˌfraɡmɛ̃nˈtat͡sʲja n
fragmentace
podział na części, wydzielenie fragmentów

frajda ˈfrajda n
legrace
(potocznie, potoczny) radość, uciecha z czegoś

frak frak n
frak
część męskiego stroju wieczorowego, rodzaj marynarki o połach obciętych z przodu i wydłużonych z tyłu;

frakcyjny adj
frakční
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z frakcją, dotyczący frakcji; przynależący do frakcji

frakowy adj
frakový
związany z frakiem, dotyczący fraka; stanowiący część fraka

fraktal ˈfraktal n
fraktál
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury;

franciszkanin n
františkán
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;

franciszkański frãɲˈt͡ɕiʃkaɨ̃j̃sʲci adj
františkovský
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarza Franciszka II Habsburga
františkánský
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek

franciszkański frãɲˈt͡ɕiʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
františkánský
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością

francuski frãnˈt͡susʲci adj
francouzský francouzština
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈt͡susʲci n
francouzština francouzský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

francuski pocałunek frãnˈt͡susʲci ˌpɔt͡saˈwũnɛk n
francouzák
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust;

frankfurcki adj
frankfortský frankfurtský
związany z Frankfurtem nad Menem

frankijski frãŋʲˈcijsʲci adj
franský
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) - średniow. właściwy Frankom, związany z Frankami (germańskim plemieniem)
(historia, historyczny, historycznie) właściwy Frankom, związany z Frankami (jak nazywano Europejczyków na obszarze Lewantu, u Greków i muzułmanów)

frankofilstwo n
frankofilie
postawa wyrażania zamiłowania do tego co francuskie, co jest związane z Francją

frankoński adj
franský
związany z Frankonią lub Frankończykami

frans frãw̃s n
francium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

freeride n
freeride
(sport, sportowy) nieformalna dyscyplina sportów ekstremalnych;

frekwencja frɛˈkfɛ̃nt͡sʲja n
frekvence kmitočet
(fizyka, fizyczny) częstotliwość
frekvence četnost
częstotliwość dziania się czegoś

fresk frɛsk n
freska
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką fresku (1.1)

fretka ˈfrɛtka n
fretka
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;

frezarka frɛˈzarka n
frézka
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;

front frɔ̃nt n
fronta
(budownictwo) przód budynku
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;
(meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza;
zgromadzenie partii lub osób pod jednym wspólnym programem

fronton n
fronton pediment
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;

fruktoza n
fruktóza
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frunąć v
frnút
przemieścić się w powietrzu za pomocą skrzydeł

frustracja n
frustrace
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frutarianizm n
frutariánství
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;

frydecko-mistecki adj
frýdecko-místecký
związany z Frydkiem-Mistkiem, dotyczący Frydka-Mistka

fryderycjański adj
fridericiánský
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarza Fryderyka II Wielkiego

frygijski adj
frygický
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii

frytka ˈfrɨtka n
hranolek pomfrit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;

frytki n
hranolky zřídkavě pomfrity
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa ze smażonych na oleju pociętych ziemniaków

frytkownica n
fritovací hrnec fritéza
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
kadeřník holič
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzjernia n
holičství kadeřnictví
(rzadki, rzadko używany) zakład fryzjerski

fryzura frɨˈzura n
účes
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

frędzel ˈfrɛ̃nd͡zɛl n
střapec
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny

fuj interjection
fuj ble
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fulmar ˈfulmar n
buřňák
(ornitologia, ornitologiczny) Fulmarus Stephens, duży ptak morski z rodziny burzykowatych;

fumarola n
fumarola
(geologia, geologiczny) gorący wyziew gazów wulkanicznych, głównie chlorowodoru, dwutlenku siarki i pary wodnej, towarzyszący czynnym wulkanom;

fumigacja n
fumigace
poddanie działaniu gazów celem pozbycia się szkodliwych organizmów z obiektu;

fundamentalista ˌfũndãmɛ̃ntaˈlʲista n
fundamentalista
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki

fundamentalizm n
fundamentalismus
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
základní
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy

fungicyd n
fungicid
(biochemia, biochemiczny) (mikologia, mikologiczny) środek mający działanie grzybobójcze;

funkcja ˈfũŋkt͡sʲja n
funkce
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funkcja stanu ˈfũŋkt͡sʲja ˈstãnu n
stavová veličina
(fizyka, fizyczny) funkcja zależna wyłącznie od stanu układu

funkcja wzajemnie jednoznaczna n
bijekce
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;

funkcjonować ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
fungovat
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy

furia ˈfurʲja n
Furie
(mitologia, mitologiczny) jedna z rzymskich bogiń karzącej zemsty, również uosobienie albo przejaw złości, wściekłości;
furie
(potocznie, potoczny) gwałtowny napad nieopanowanego gniewu, wściekłości

furmański furˈmãj̃sʲci adj
formanský
dotyczący furmana

fuszerować v
fušovat
wykonywać pracę niedbale, byle jak, niezgodnie ze sztuką czy zasadami

futsal ˈfutsal n
futsal
(sport, sportowy) halowa piłka nożna;

futurologiczny adj
futurologický
związany z futurologią, dotyczący futurologii

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
futurismus
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

gabinet cieni n
stínová vláda
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;

gaboński ɡaˈbɔ̃j̃sʲci adj
gabonský
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce

gad ɡat n
plaz
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;

gadatliwość n
hovornost povídavost upovídanost
cecha tych, którzy są gadatliwi

gadać od rzeczy ˈɡadat͡ɕ ɔd‿ˈʒɛt͡ʃɨ v
mluvit z cesty
(potocznie, potoczny) mówić bez sensu, pleść głupstwa

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
gadolinium
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gagatowy ˌɡaɡaˈtɔvɨ adj
gagátový
dotyczący gagatu, zrobiony z gagatu, związany z gagatem

gagauski ɡaɡaˈ<sup>w</sup>usʲci adj
gagauzský
dotyczący Gagauzów i Gagauzji, związany z Gagauzami i Gagauzją

gagauski ɡaɡaˈ<sup>w</sup>usʲci n
gagauzština
(językoznawstwo, językoznawczy) język Gagauzów, ludu pochodzenia tureckiego, osiadłego w większości w południowej Mołdawii w Gagauzji;

gaj ɡaj n
háj
(książkowy) niewielki las lub grupa drzew, przeważnie dziko rosnących

gajowy ɡaˈjɔvɨ adj
hájový
związany z gajem

gal ɡal n
gallium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galaktoza n
galaktóza
(biochemia, biochemiczny) cukier prosty pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, wchodzacy w skład m.in. laktozy i agarozy;

galaktyczny adj
galaktický
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
galaxie
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galanteryjny adj
galanterní
odnoszący się do galanterii (drobnych wyrobów)

galareta ˌɡalaˈrɛta n
rosol
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) skrzepły roztwór żelatyny używany w gastronomii i cukiernictwie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny

galaretka ˌɡalaˈrɛtka n
rosol
(zdrobniale) potrawa mięsna; (zobacz) galareta
rosol želé
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser lub słodycze przyrządzone z wywaru z owoców z dodatkiem żelatyny, podawane na zimno;

galicyjski ˌɡalʲiˈt͡sɨjsʲci adj
haličský
dotyczący Galicji, związany z Galicją, pochodzący z Galicji (części Polski pod zaborami)

galicyzm ɡaˈlʲit͡sɨsm̥ n
galicismus galicizmus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego;

galijski adj
galský
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów

galilejski ˌɡalʲiˈlɛjsʲci adj
galilejský
związany z Galileą, dotyczący Galilei

galisyjski adj
galicijský
związany z Galicją, dotyczący Galicji (na Półwyspie Iberyjskim)

galwanizacja n
galvanizace
(technologia, technika, techniczny) powlekanie wyrobu metalowego warstwą innego metalu

gambijski ɡãmˈbʲijsʲci adj
gambijský
odnoszący się do Gambii, państwa w Afryce

gameta ɡãˈmɛta n
gameta
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;

gametangium ˌɡãmɛˈtãŋʲɟũm n
gametangium
(biologia, biologiczny) organ lub komórka, w którym są wytwarzane gamety;

gang ɡãŋk n
gang
(potocznie, potoczny) zorganizowana grupa przestępcza

gangesowy adj
gangský ganžský
związany z Gangesem, dotyczący Gangesu

gangster ˈɡãŋkstɛr n
gangster
osoba należąca do gangu

gapić się ˈɡapʲit͡ɕ‿ɕɛ v
zírat civět čumět
(potocznie, potoczny) uporczywie się przyglądać, wpatrywać się

garam masala n
garam masála
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili;

garaż ˈɡaraʃ n
garáž
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garbaty ɡarˈbatɨ adj
hrbatý
z widocznym skrzywieniem kręgosłupa; z garbem

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
garderoba šatna
ogół odzieży, ubrań, które się posiada
pomieszczenie służące do przechowywania odzieży
(dawniej, dawny) pomieszczenie w którym przechowywano ubrania i w którym przebywały służące zajmujące się nimi
šatna garderoba
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy

gardło ˈɡardwɔ n
hrdlo krk
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

gardłowy adj
faryngální hrdelní
(fonetyka, fonetyczny) artykułowany gardłem
hrdelní
(anatomia, anatomiczny) związany z gardłem, dotyczący gardła

garncarstwo ɡarn̥ˈt͡sarstfɔ n
hrnčířství
rzemiosło zajmujące się ręcznym wyrobem naczyń glinianych;

garnek ˈɡarnɛk n
hrnec
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
oblek
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garoński adj
garonnský
związany z Garonną, dotyczący Garonny

garsoniera n
garsoniéra
małe mieszkanie dla jednej osoby

garsonka ɡarˈsɔ̃nka n
kostým
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubiór damski złożony z żakietu i spódnicy

garstka ˈɡarstka n
hrstka
(zdrobniale) od: garść
niewiele

garłacz n
voláč
(ornitologia, ornitologiczny) hodowlana odmiana gołębia domowego, rasy zaliczane do grupy gołębi dętych

garść ɡarʲɕt͡ɕ n
hrst
dłoń złożona tak, aby móc coś zaczerpnąć lub chwycić

gasić ˈɡaɕit͡ɕ v
tlumit
tłumić
zmniejszać blask
zhasnout
(technologia, technika, techniczny) wyłączać urządzenie
przerywać palenie

gaskoński ɡaˈskɔ̃j̃sʲci adj
gaskoňský
związany z Gaskonią lub Gaskończykami, dotyczący Gaskonii

gasnąć ˈɡasnɔ̃ɲt͡ɕ v
hasnout
o źródle światła lub ciepła, o uczuciach zanikać, zmniejszać swoją moc, siłę

gastronomiczny ˌɡastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
gastronomický
związany z gastronomią, dotyczący gastronomii

gastroskopia n
gastroskopie
(medycyna, medyczny) wziernikowanie górnego odcinka przewodu pokarmowego;

gastrula ɡaˈstrula n
gastrula
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka większości zwierząt oraz człowieka;

gaucho n
gaučo
południowoamerykański konny pasterz;

gaz ɡas n
plyn
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna
(motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
hořčičný plyn
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
zemní plyn
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gazański adj
gazský
dotyczący Gazy lub Strefy Gazy, związany z Gazą lub Strefą Gazy

gazela ɡaˈzɛla n
gazela
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;

gazeta ɡaˈzɛta n
noviny
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazociąg ɡaˈzɔt͡ɕɔ̃ŋk n
plynovod
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu;

gazociągowy adj
plynovodní
związany z gazociągiem, dotyczący gazociągu

gazowany adj
perlivý
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla

gazowy ɡaˈzɔvɨ adj
gázový
(włókiennictwo) związany z gazą; zrobiony z gazy
plynný plynový
związany z gazem, dotyczący gazu

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
muškátový ořech muškátový oříšek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
větev
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu

gaśnica ɡaɕˈɲit͡sa n
hasicí přístroj
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gdakać ˈɡdakat͡ɕ v
kdákat
o kurze: wydawać głos

gdański ˈɡdãj̃sʲci adj
gdaňský
związany z Gdańskiem, dotyczący Gdańska

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈt͡sujɔ̃w̃ proverb
když kocour není doma, myši mají pré
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.

gdzie ɟd͡ʑɛ interrogativePronoun
kde
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie ɟd͡ʑɛ pronoun
kde
…względny, zastępujący określenie miejsca

gdzie diabeł nie może, tam babę pośle ˈɟd͡ʑɛ ˈdʲjabɛwʲ ɲɛ‿ˈmɔʒɛ ˈtãm ˈbabɛ ˈpɔɕlɛ proverb
kam nemůže čert, nastrčí babu
kobieta jest przebieglejsza od diabła, umie zaszkodzić w każdej sytuacji i każdego skusić do grzechu

gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą ˈɟd͡ʑɛ ˈdrva ˈrɔ̃mbʲjɔ̃w̃ ˈtãm ˈvʲjurɨ ˈlɛt͡sɔ̃w̃ proverb
když se kácí les, létají třísky
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje

gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta ˈɟd͡ʑɛ ˈdvuxʲ‿ɕɛ ˈbʲijɛ ˈtãm ˈṭʃɛt͡ɕi kɔˈʒɨsta proverb
když se dva perou, třetí se směje
z rywalizacji dwóch osób może skorzystać ktoś inny

gdzie indziej ˈɟd͡ʑɛ ˈĩɲd͡ʑɛ̇j adv
jinam jinde
do innego miejsca
jinde
w innym miejscu

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟd͡ʑɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕt͡ɕ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈt͡sɔ ˈjɛ̇ɕt͡ɕ proverb
mnoho kuchařů přesolilo polévku
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu

gdzie popadnie
hlava nehlava
(potocznie, potoczny) gdziekolwiek, w dowolnym miejscu

gdziekolwiek ɟd͡ʑɛˈkɔlvʲjɛk indefinitePronoun
kdekoliv kdekoli
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce

gehenna ɡɛˈxɛ̃nːa n
gehenna
(dawniej, dawny) piekło

gejsza ˈɡɛjʃa n
gejša
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gejzer ˈɡɛjzɛr n
gejzír
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
gekon
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gen ɡɛ̃n n
gen
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

gender n
gender
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, przypisanych kulturowo i społecznie do każdej z płci

generacja n
generace
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
armádní generál generál
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

generał broni ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi n
generálporučík
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;

generał dywizji ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji n
generálmajor
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
genetický
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką

genetyk n
genetik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie genetyki

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
genetika
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;

genewczyk ɡɛ̃ˈnɛft͡ʃɨk n
Ženevan
mieszkaniec Genewy

genewski ɡɛ̃ˈnɛfsʲci adj
ženevský
dotyczący Genewy, związany z Genewą

genialny adj
geniální brilantní
wybitnie uzdolniony
znakomity

genitalny adj
genitální
związany z genitaliami, dotyczący genitaliów

genowy adj
genový
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z genem, genami, dotyczący genów

genuenka ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃nka n
Janovanka
mieszkanka Genui, kobieta pochodząca z tego miasta

genueńczyk ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Janovan
mieszkaniec Genui, osoba pochodząca z Genui

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
janovský
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui

geocentryzm n
geocentrismus
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Ziemi we wszechświecie;

geoda n
geoda
(mineralogia, mineralogiczny) wnęka w masie skalnej, której ściany obrośnięte są minerałem;

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
geodezie geodézie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geofizyk n
geofysik geofyzik
naukowiec zajmujący się geofizyką

geofizyka n
geofyzika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geograf ɡɛˈɔɡraf n
zeměpisec geograf
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
zeměpis geografie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
geografický zeměpisný
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geolog ɡɛˈɔlɔk n
geolog
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii
geoložka
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalistka w dziedzinie geologii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
geologie
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
geologický
związany z geologią

geomancja ˌɡɛɔ̃ˈmãnt͡sʲja n
geomantie
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
geometrie
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;

geometryczny ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ adj
geometrický
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
geomorfologie
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

geopolityka n
geopolitika
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne

gepard ˈɡɛpart n
gepard
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

german ˈɡɛrmãn n
germanium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanista ˌɡɛrmãˈɲista n
germanista
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury niemieckiej

germanistyka n
germanistika
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germanizm ɡɛrˈmãɲism̥ n
germanismus germanizmus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego;

germanizować v
germanizovat
(książkowy) narzucać kulturę i język niemiecki

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
germánský
dotyczący Germanów lub Germanii

gestapo ɡɛˈstapɔ n
gestapo
(historia, historyczny, historycznie) tajna policja hitlerowskich Niemiec;

gestapowski adj
gestapácký
związany z gestapo lub gestapowcami, dotyczący gestapo

getto ˈɡɛtːɔ n
ghetto
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

getyński adj
göttingenský
związany z Getyngą, dotyczący Getyngi

ghański ˈɡãj̃sʲci adj
ghanský
odnoszący się do państwa Ghana

ghul n
ghúl
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;

gibon ˈɟibɔ̃n n
gibon
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona

gibraltarski adj
gibraltarský
związany z Gibraltarem, dotyczący Gibraltaru

giermek n
panoš
(historia, historyczny, historycznie) pomocnik rycerza przygotowujący się do stanu rycerskiego;

giez ɟɛs n
střeček
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;

giełda ˈɟɛwda n
burza
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

giełdowy ɟɛwˈdɔvɨ adj
burzovní
(przymiotnik) od: giełda

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨt͡ʃnɨ adj
gigantický
ogromny, bardzo duży

gigantyzm n
gigantismus
ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu

gil ɟil n
hýl
(ornitologia, ornitologiczny) jedna z ras gołębia o czerwonym upierzeniu, pochodząca z Albanii;
hýl hýl obecný
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczakowatych;

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
gynekolog ženský lékař
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii
gynekoložka ženská lékařka
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
gynekologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;
gynekologie gynda
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) oddział szpitala, kliniki lub uczelni medycznej, który zajmuje się ginekologią (1.1)

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
gynekologický
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii

ginekolożka n
gynekoložka ženská lékařka
(potocznie, potoczny) lekarka specjalistka w zakresie ginekologii

gipsowy ɟipˈsɔvɨ adj
gypsový sádrový
wykonany z gipsu

girlanda n
girlanda
dekoracyjny łańcuch z kwiatów lub liści;

gitara ɟiˈtara n
kytara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃna n
elektrická kytara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
kytarista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

gitarzystka ˌɟitaˈʒɨstka n
kytaristka
kobieta, która gra na gitarze

glacjalny ɡlaˈt͡sʲjalnɨ adj
glaciální
związany z glacjałem (okresem lodowcowym)

glasgowski adj
glasgowský
związany z Glasgow, dotyczący Glasgow

glaukonitowy adj
glaukonitový
(mineralogia, mineralogiczny) związany z glaukonitem, dotyczący glaukonitu; zbudowany z glaukonitu

gleboznawstwo n
pedologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (rolnictwo, rolniczy) nauka o glebach;

glicyna n
glycin
(biochemia, biochemiczny) najprostszy aminokwas białkowy, endogenny i niepolarny, m.in. pełniący rolę neurotransmitera hamującego w układzie nerwowym; C2H5NO2;

glikogenowy adj
glykogenový
(biochemia, biochemiczny) związany z glikogenem, dotyczący glikogenu, zawierający glikogen

glin ɡlʲĩn n
hliník
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
hlína jíl
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;
polda
(potocznie, potoczny) policjant

gliniarz ˈɡlʲĩɲaʃ n
polda
(potocznie, potoczny) policjant

glista ˈɡlʲista n
škrkavka
(potocznie, potoczny) nicień, pasożyt jelita;

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzat͡sʲja n
globalizace mondializace
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalizacyjny adj
globalizační
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) związany z globalizacją, dotyczący globalizacji

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
globální
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat

globus ˈɡlɔbus n
glóbus
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

glorieta ɡlɔrʲˈjɛta n
gloriet
(architektura, architektoniczny) niewielka budowla ogrodowa, altana lub otwarty pawilon kolumnowy położony w najwyższym punkcie parku albo ogrodu

glosariusz n
glosář
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
glukometr
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

glukoza n
glukóza
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

glutaminian sodu n
glutaman sodný glutamát sodný
(chemia, chemiczny) (spożywczy) organiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu glutaminowego, biały proszek dodawany do potraw i konserw w celu uwydatnienia ich właściwości smakowych i zapachowych;

gluten ˈɡlutɛ̃n n
lepek gluten
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gmina ˈɡmʲĩna n
obec
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
hnízdo
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;

gnojówka ɡnɔˈjufka n
močůvka
(rolnictwo, rolniczy) przefermentowane płynne odchody zwierzęce stosowane jako nawóz organiczny;

gnu ɡnu n
pakůň žíhaný pakůň
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

godność ˈɡɔdnɔɕt͡ɕ n
důstojnost
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;

godzina ɡɔˈd͡ʑĩna n
hodina
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
moment w ciągu doby wyrażony w jednostkach czasu
(edukacja, edukacyjny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna

godzina policyjna ɡɔˈd͡ʑĩna ˌpɔlʲiˈt͡sɨjna n
zákaz vycházení policejní hodina
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godzina prawdy ɡɔˈd͡ʑĩna ˈpravdɨ n
hodina pravdy
sytuacja, w której dowiadujemy się czegoś ważnego o sobie lub o innych

godzinowy adj
hodinový
odnoszący się do godziny

godło ˈɡɔdwɔ n
znak
(heraldyka, heraldyczny) wizerunek przedstawiony na tarczy herbowej;

goguś n
švihák
(potocznie, potoczny) (ironicznie) mężczyzna przesadnie dbający o swój wygląd

gokart n
motokára
(sport, sportowy) (motoryzacja) mały, nisko osadzony samochód wyścigowy, niedopuszczony do ruchu ulicznego;

gol ɡɔl n
gól branka
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golarka ɡɔˈlarka n
holicí strojek
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia;

golf ɡɔlf n
rolák
(odzieżownictwo) rodzaj wysokiego kołnierza z dzianiny, który otula szyję;
golf
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;

golfowy ɡɔlˈfɔvɨ adj
golfový
związany z golfem, dotyczący golfa

golonka ɡɔˈlɔ̃nka n
vepřové koleno
(spożywczy) część szynki z kością goleniową;
vepřové kolínko
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z golonki (1.1)

golteria n
libavka
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju golteria (1.1)
(botanika, botaniczny) rodzaj rośliny z rodziny wrzosowatych;

gomorski adj
gomorský
(biblijny) związany z Gomorą, dotyczący Gomory

gon n
hon
(dawniej, dawny) bieg, zlatywanie się

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
gondola
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
(lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca

gondolier ɡɔ̃nˈdɔlʲjɛr n
gondoliér
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) człowiek sterujący gondolą

gong ɡɔ̃ŋk n
gong
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;

goniec ˈɡɔ̃ɲɛt͡s n
posel
roznosiciel korespondencji

gont n
šindel
(budownictwo) drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych;

gorczyca ɡɔrˈt͡ʃɨt͡sa n
horčice hořčice
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;

gordyjski adj
gordický
związany z Gordionem (starożytnym miastem w Azji Mniejszej)

gorliwy adj
horlivý
taki, który wykazuje szczególny zapał

gorset ˈɡɔrsɛt n
korzet
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;

goryczka wiosenna n
hořec jarní
(botanika, botaniczny) Gentiana verna L., gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych;

goryl ˈɡɔrɨl n
gorila
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
hořký
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny

gorący ɡɔˈrɔ̃nt͡sɨ adj
horký
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
(przenośnie, przenośnia) namiętny
(przenośnie, przenośnia) serdeczny

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇t͡ʃka n
horečka teplota
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;

gorączka Lassa n
horečka Lassa
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa gorączka krwotoczna, występująca w państwach zachodniej Afryki i powodująca wiele przypadków śmierci;

gorączkowy adj
horečkový
dotyczący gorączki, związany z gorączką

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
ekonomika
całokształt działalności gospodarczej

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
hostitel
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
osoba przyjmująca gości

gospodyni ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi n
hospodyně
kobieta gospodarująca w domu

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
žena v domácnosti
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi

gotajski adj
gotajský gothajský gothský
związany z Gothą (Gotą), dotyczący Gothy, pochodzący z Gothy (miasta w Niemczech)

gotować ɡɔˈtɔvat͡ɕ v
vařit
przyrządzać ciepłą potrawę
doprowadzać do wrzenia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przygotowywać potrawę przez obróbkę cieplną we wrzącej wodzie

gotyk ˈɡɔtɨk n
gotika
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza;

gotówka ɡɔˈtufka n
hotovost hotové peníze
pieniądze w postaci banknotów lub monet

gouda 'ɡɔwda n
gouda
(spożywczy) gatunek twardego, dojrzewającego sera podpuszczkowego, produkowanego z krowiego mleka;

gołobrody adj
holobradý
(przestarzałe, przestarzały) o chłopaku nie golący się jeszcze

gołoledź ɡɔˈwɔlɛt͡ɕ n
náledí námraza
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
holub
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gołąb pocztowy n
poštovní holub
(zootechnika, zootechniczny) odmiana udomowionego gołębia skalnego (Columba livia domestica), którą człowiek od wieków hoduje i tresuje do przenoszenia wiadomości na duże odległości;

gołąb skalny n
holub skalní
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych

gołąbek ɡɔˈwɔ̃mbɛk n
holoubek
(zdrobniale) od: gołąb, pieszczotliwie o gołębiu
holubinka
(mikologia, mikologiczny) Russulaceae, grzyb blaszkowy należący do rodziny gołąbkowatych;

gołębiarz n
holubář
hodowca gołębi
miłośnik gołębi

gołębica ˌɡɔwɛ̃mˈbʲit͡sa n
holubice
(ornitologia, ornitologiczny) samica gołębia

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
holubník
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi

gościniec ɡɔɕˈt͡ɕĩɲɛt͡s n
hostinec
(gastronomia) zajazd, pensjonat, karczma

gościnność n
pohostinnost pohostinství
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gość ɡɔɕt͡ɕ n
host
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.
osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji

goździk ˈɡɔʑd͡ʑik n
hvozdík karafiát
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;
hřebíček hvozdík
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;

gra ɡra n
hra
zabawa według ustalonych reguł;
granie na instrumencie
zadanie aktorskie
(sport, sportowy) mecz

gra komputerowa n
počítačová hra
(informatyka, informatyczny) program komputerowy umożliwiający prowadzenie elektronicznej gry, w której gracz kontroluje obraz wyświetlany na ekranie;

gra planszowa n
desková hra
rodzaj gry towarzyskiej, w której gracze rywalizują lub współpracują, wykonując ruchy po ustalonej planszy lub planszach, zgodnie z określonymi zasadami

gra słów ˈɡra ˈswuf n
slovní hříčka
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów

grabie ˈɡrabʲjɛ n
hrábě
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;

gracz ɡrat͡ʃ n
hráč
uczestnik gry lub zawodów

gradobicie ˌɡradɔˈbʲit͡ɕɛ n
krupobití
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu

gradologia n
gradologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o gradacjach szkodników

grafficiarz n
sprejař sprejer
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) osoba malująca graffiti

graficzny ɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
grafický
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki)

grafit ˈɡrafʲit n
grafit tuha
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

grafitowy adj
grafitový
wykonany z grafitu

grafologia ˌɡrafɔˈlɔɟja n
grafologie písmoznalectví
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;

grafologiczny adj
grafologický
związany z grafologią, dotyczący grafologii

grafomania n
grafomanie
mania pisania książek, zwłaszcza autobiograficznych

grajcar ˈɡrajt͡sar n
krejcar
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) srebrna moneta średniowieczna, później miedziana moneta zdawkowa bita w niektórych krajach niemieckich i w Austrii;

gram ɡrãm n
gram
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy, która jest równa jednej tysięcznej kilograma;

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
gramatický
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką
zgodny z regułami gramatyki

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
gramatik
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
gramatika mluvnice
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
gramofon
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;

gramofonowy ˌɡrãmɔfɔ̃ˈnɔvɨ adj
gramofonový
związany z gramofonem, dotyczący gramofonu

granatnik n
granátomet
(wojskowość, wojskowy) indywidualna lub zespołowa, gładkolufowa broń palna, służąca do wystrzeliwania granatów na niewielką odległość;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
tmavomodrý
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

granica ɡrãˈɲit͡sa n
hranice
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

graniczny ɡrãˈɲit͡ʃnɨ adj
hraniční
dotyczący granicy określonego obszaru

granit ˈɡrãɲit n
žula granit
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

granulka n
granule zrno
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne

grasejować ˌɡrasɛˈjɔvat͡ɕ v
ráčkovat
wymawiać fonem /r/ na sposób francuski, z charakterystyczną wibracją języczka: [ʁ]

grasica n
brzlík
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

gratka n
lahůdka
(potocznie, potoczny) coś atrakcyjnego, cennego lub unikatowego, co sprawia przyjemność albo jest rzadkie

gratulacja ˌɡratuˈlat͡sʲja n
blahopřání
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu

grawitacja ˌɡravʲiˈtat͡sʲja n
gravitace přitažlivost
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈt͡sɨjnɨ adj
gravitační
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grawiton n
graviton
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;

grazki adj
grazský
(rzadki, rzadko używany) związany z Grazem, dotyczący Grazu, pochodzący z Grazu

grać ɡrat͡ɕ v
hrat hrát
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.

grać na nerwach ˈɡrat͡ɕ na‿ˈnɛrvax v
lézt na nervy
drażnić, denerwować kogoś

grażdanka ɡraʒˈdãnka n
graždanka
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet będący odmianą cyrylicy, wprowadzony w Rosji na pocz. XVIII wieku, używany również przez inne narody słowiańskie posługujące się wcześniej cyrylicą;

grdyka ˈɡrdɨka n
ohryzek
(anatomia, anatomiczny) wystająca na przedniej części szyi chrząstka krtani (zazwyczaj u mężczyzn)

grecki ˈɡrɛt͡sʲci adj
řecký
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków
związany z Greckim Kościołem Prawosławnym

grecki ˈɡrɛt͡sʲci n
řečtina řecký
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;

greckokatolicki adj
řeckokatolický
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Kościołem powstałym z unii Kościoła prawosławnego z katolickim

gregoriański ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci adj
gregoriánský
odnoszący się do papieża Grzegorza I; ,
odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; ,

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
grapefruit grep
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;
(spożywczy) owoc grejpfruta (1.1)

grejpfrutowy adj
grapefruitový grepový
związany z grejpfrutami, dotyczący grejpfrutów

grenadyjski ˌɡrɛ̃naˈdɨjsʲci adj
grenadský
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (państwa)
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (wyspy)

grenadzki adj
granadský
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (miasta)

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnt͡sʲci adj
grónský
od Grenlandia

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnt͡sʲci n
grónština
(językoznawstwo, językoznawczy) język rdzennych mieszkańców Grenlandii;

grenoblański adj
grenobelský
związany z Grenoble, dotyczący Grenoble

grill ɡrʲil n
gril
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przenośny ruszt do pieczenia potraw

grillowanie ˌɡrʲilɔˈvãɲɛ n
grilování
(rzeczownik odczasownikowy) od grillować

grillowany adj
grilovaný
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) upieczony na grillu

grillować ɡrʲiˈlɔvat͡ɕ v
grilovat
piec na rusztach

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛt͡s n
hrobka
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;

groch ɡrɔx n
hrách hrášek
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

grochowy adj
hrachový
związany z grochem, dotyczący grochu; zawierający groch

grochówka ɡrɔˈxufka n
hrachovka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;

grog ɡrɔk n
grog
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier;

gromada gwiazd n
hvězdokupa
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem;

gromadzić ɡrɔ̃ˈmad͡ʑit͡ɕ v
akumulovat nahromadit
składać, zbierać w jednym miejscu
sbírat
zbierać, kolekcjonować

gromnica ɡrɔ̃mʲˈɲit͡sa n
hromnice hromnička
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca święcona w dzień Matki Boskiej Gromnicznej, 2 lutego, tradycyjnie zapalana przy umierających, zmarłych oraz podczas niektórych uroczystości kościelnych, jak też podczas burzy dla odwrócenia piorunów; ; (zobacz) też gromnica w Encyklopedii staropolskiej

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
hranostaj hermelín
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;
hermelín
futro z gronostaja (1.1), zwykle w lm gronostaje; (dawniej, dawny) symbol władzy

grosz ɡrɔʃ n
groš
(jednostka monetarna) jednostka monetarna w Polsce, obecnie setna część złotego;
(historia, historyczny, historycznie) setna część szylinga austriackiego

groszek ˈɡrɔʃɛk n
hrachor
(botanika, botaniczny) Lathyrus L., roślina o prostej lub pnącej się łodydze i kwiatach o różnych kolorach;

groteska n
groteska
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością;

groza ˈɡrɔza n
hrůza
uczucie strachu, przerażenia spowodowane niebezpieczeństwem
coś groźnego; coś, co jest przyczyną strachu, przerażenia

groźba ˈɡrɔʑba n
hrozba výhrůžka
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.

gruba berta ˈɡruba ˈbɛrta n
Tlustá Berta
(potocznie, potoczny) niemiecki ciężki moździerz oblężniczy używany podczas I wojny światowej;

gruba ryba ˈɡruba ˈrɨba n
velké zvíře vzácný pták
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo ważny

grubaska ɡruˈbaska n
tlusťoška
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) gruba kobieta

grubiański ɡruˈbʲjä̃j̃sʲci adj
hrubý
ordynarny, niekulturalny, chamski, prostacki

gruboziarnisty ˌɡrubɔʑarʲˈɲistɨ adj
hrubozrnný
złożony z grubych ziaren, cząstek, zawierający grube ziarna

grubość n
tloušťka
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
tlustý
otyły
mający dużą grubość, średnicę

gruczolakorak n
adenokarcinom
(medycyna, medyczny) gruczołowata forma nowotworu

gruczoł ˈɡrut͡ʃɔw n
žláza
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;

gruczoł opuszkowo-cewkowy n
bulbouretrální žláza
(anatomia, anatomiczny) parzysty męski gruczoł zewnątrzwydzielniczy, położony w pobliżu cewki moczowej w kroczu, który produkuje śluzowatą wydzielinę nawilżającą cewkę moczową przed wytryskiem

grudniowy ɡrudʲˈɲɔvɨ adj
prosincový
dotyczący grudnia, dziejący się w grudniu

grudzień ˈɡrud͡ʑɛ̇̃ɲ n
prosinec
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grunt ɡrũnt n
základ
(przenośnie, przenośnia) zasada, podstawa (najczęściej używane we frazeologizmach)

grupa ˈɡrupa n
grupa skupina
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
skupina
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego

grupa docelowa n
cílová skupina
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;

grupa funkcyjna n
funkční skupina
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;

grusza ˈɡruʃa n
hrušeň hruška
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;

gruszka ˈɡruʃka n
hruška
(spożywczy) owoc gruszy;

gruszkowy ɡruˈʃkɔvɨ adj
hruškový
zrobiony z gruszek, zawierający gruszki
związany z gruszkami, odnoszący się do gruszek

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
gruzínský gruzínština
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
gruzínština gruzínský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;

gruźlica ɡruʑˈlʲit͡sa n
tuberkulóza
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gryczany adj
pohankový
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) z ziaren gryki

gryka ˈɡrɨka n
pohanka
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;

grymas ˈɡrɨ̃mas n
grimasa
wykrzywienie twarzy

grynicki adj
greenwichský
(geografia, geograficzny) związany z Greenwich, dotyczący Greenwich

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
měděnka
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;

grynszpanowy ˌɡrɨ̃w̃ʃpãˈnɔvɨ adj
měděnkový
związany z grynszpanem, dotyczący grynszpanu
mający kolor niebieskozielony, taki jak kolor grynszpanu

grypa ˈɡrɨpa n
chřipka
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

gryzka n
veka
(regionalizm, regionalny) (spożywczy) długa bułka pszenna

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
hlodavec
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

grzanka ˈɡʒãnka n
topinka
kromka chleba przyrumieniona z obu stron

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
hřbet
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej
(potocznie, potoczny) plecy
górna lub tylna część podłużnej rzeczy

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
hřeben
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzech ɡʒɛx n
hřích
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
chrastítko
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu

grzecznościowy ˌɡʒɛt͡ʃnɔɕˈt͡ɕɔvɨ adj
zdvořilostní
taki, który charakteryzuje się grzecznością; taki, od którego wymagana jest grzeczność

grzesznica ɡʒɛʃʲˈɲit͡sa n
hříšnice
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨt͡ɕ v
hřešit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
houba
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
houba hřib
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor

grzybiarka ɡʒɨˈbʲjarka n
houbařka
kobieta, która lubi zbierać grzyby

grzybiarz ˈɡʒɨbʲjaʃ n
houbař
osoba, która lubi zbierać grzyby

grzybica n
mykóza
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby;

grzybicowy adj
mykotický
związany z grzybicą, dotyczący grzybicy

grzybobranie ˌɡʒɨbɔˈbrãɲɛ n
houbaření
(mikologia, mikologiczny) zbieranie grzybów

grzybobójczy ˌɡʒɨbɔˈbujt͡ʃɨ adj
fungicidní
(mikologia, mikologiczny) taki, który zabija grzyby i zapobiega ich rozwojowi oraz pojawieniu się

grzybowy adj
houbový
związany z grzybami, dotyczący grzybów
charakterystyczny dla grzybów

grzywa ˈɡʒɨva n
hříva
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi

grzywka ˈɡʒɨfka n
ofina
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło

grzywna n
hřivna
(historia, historyczny, historycznie) jednostka masy i jednostka pieniężna używana dawniej w Polsce, Czechach i na Rusi
pokuta
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne

grób ɡrup n
hrob
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

grąd n
dubohabřina
(leśnictwo) wielogatunkowy i wielowarstwowy las liściasty z przewagą grabów i dębów, na suchym gruncie;

grążel żółty n
stulík žlutý
(botanika, botaniczny) Nuphar lutea L., gatunek wodnej byliny z rodziny grzybieniowatych o własnościach trujących;

guamski adj
guamský
dotyczący Guamu

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
guvernér
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernatorstwo n
gouvernement
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora

gudżaracki adj
gudžarátský
związany z Gudżaratem (Gudźaratem), dotyczący Gudżaratu (Gudźaratu)

gujański ɡuˈjä̃j̃sʲci adj
guyanský
odnoszący się do Gujany, państwa

gulasz n
guláš
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj mięsnego ragoût;

guma ˈɡũma n
žvýkačka
(potocznie, potoczny) guma do żucia

guma do żucia n
žvýkačka
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumka ˈɡũmka n
gumička
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka
(fryzjerstwo, fryzjerski) elastyczna taśma przetykana kawałkami gumy, służąca do związywania włosów; (zobacz) gumka do włosów

gumowy ɡũˈmɔvɨ adj
gumový
wykonany z gumy

gupik n
gupka paví očko živorodka duhová
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;

guwernantka n
guvernantka
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach

guzik ˈɡuʑik n
knoflík
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
knoflík tlačitko
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gwadelupski adj
guadeloupský
(geografia, geograficzny) związany z Gwadelupą, dotyczący Gwadelupy

gwara ˈɡvara n
dialekt nářečí
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna, odmienna od przyjętego języka standardowego;

gwarancja ɡvaˈrãnt͡sʲja n
garance záruka
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś
záruka
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
guatemalský
odnoszący się do państwa Gwatemala
odnoszący się do miasta Gwatemala

gwałciciel ɡvawʲˈt͡ɕit͡ɕɛl n
násilník
osoba dopuszczająca się gwałtu

gwałt ɡvawt n
znásilnění
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;

gwałtownie ɡvawˈtɔvʲɲɛ adv
vehementně
intensywnie

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
násilný
nagły, szybki

gwiazda ˈɡvʲjazda n
hvězda
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku

gwiazdeczka ɡvʲjazˈdɛt͡ʃka n
hvězdička
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: gwiazdka

gwiazdowy adj
hvězdicový
związany z gwiazdą, dotyczący gwiazdy

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
souhvězdí
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwizdać ˈɡvʲizdat͡ɕ v
hvízdat pískat
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
píšťalka
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;

gwóźdź ɡvuɕt͡ɕ n
hřebík
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;
vrchol zlatý hřeb
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś

gyokuro n
gjokuro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jeden z jakościowo najlepszych gatunków japońskiej herbaty zielonej

gzyms ɡzɨ̃ms n
římsa
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;

góra ˈɡura n
hora
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś

górnictwo n
hornictví
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;

górniczy adj
báňský hornický
związany z górnictwem, dotyczący górnictwa

górnik ˈɡurʲɲik n
horník havíř
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;

górnoaustriacki adj
hornorakouský
związany z Górną Austrią, dotyczący Górnej Austrii

górnosuski adj
hornosušský
odnoszący się do wsi Sucha Górna

górnołużycki ˌɡurnɔwuˈʒɨt͡sʲci adj
hornolužický
związany z Górnymi Łużycami

górnołużycki ˌɡurnɔwuˈʒɨt͡sʲci n
hornolužická srbština hornolužičtina
(językoznawstwo, językoznawczy) język górnołużycki (1.1);

górnośląski adj
hornoslezský
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Górnego Śląska, związany z Górnym Śląskiem, pochodzący z Górnego Śląska, właściwy Górnemu Śląskowi

górny ˈɡurnɨ adj
horní
taki, który jest na pewnej wysokości, w górze

górski ˈɡursʲci adj
horský
związany z górami, dotyczący gór

górskokarabaski adj
náhornokarabašský náhorněkarabašský
związany z Górskim Karabachem, dotyczący Górskiego Karabachu

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
hornatý
pełen gór, wzniesień, pokryty górami

gówno ˈɡuvnɔ n
hovno
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) nic

göteborski ˌɡøːtɛˈbɔrsʲci adj
göteborský
odnoszący się do Göteborgu

gąbczasta encefalopatia bydła n
bovinní spongiformní encefalopatie
(weterynaria, weterynaryjny) choroba neurologiczna bydła wywoływana przez nieprawidłowe białka prionowe, które powodują degenerację tkanki mózgowej w obrazie mikroskopowy przypominjącą gąbkę

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
houba
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;

gąsior ˈɡɔ̃w̃ɕɔr n
houser husák
(ornitologia, ornitologiczny) samiec gęsi

gąsię ˈɡɔ̃w̃ɕɛ n
house
(zoologia, zoologiczny) pisklę gęsi

gęgać ˈɡɛ̃ŋɡat͡ɕ v
kejhat
o gęsiach: wydawać głos

gęstość liczbowa n
hustota počtu částic
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wielkość określająca liczbę obiektów (np. cząstek, gwiazd) przypadających na jednostkę objętości;

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
hustý
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
husa
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej gęsi (1.1)

gładki ˈɡwatʲci adj
hladký
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości

głagolica ˌɡwaɡɔˈlʲit͡sa n
hlaholice
(językoznawstwo, językoznawczy) najstarszy alfabet słowiański;

głaskać ˈɡwaskat͡ɕ v
hladit
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni

głaz ɡwas n
balvan
(potocznie, potoczny) ogromny kamień

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
hladový
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głodować ɡwɔˈdɔvat͡ɕ v
hladovět
nie jeść zupełnie lub jeść zbyt mało

głos ɡwɔs n
hlas
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
zdanie, osąd, opinia
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania
prawo / pozwolenie przemawiania
zdolność wydawania głosu (1.1)

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
hlasování
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś

głosować ɡwɔˈsɔvat͡ɕ v
hlasovat
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania

głoszenie ɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
hlásání
(rzeczownik odczasownikowy) od głosić

głowa ˈɡwɔva n
hlava
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;
(przenośnie, przenośnia) osoba przewodnicząca czemuś
(przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
(przenośnie, przenośnia) umysł (w związkach frazeologicznych)

głownia ˈɡwɔvʲɲa n
čepel
(wojskowość, wojskowy) główna część broni siecznej przeznaczona do cięcia lub kłucia;

głowonóg n
hlavonožec
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel gromady morskich mięczaków;

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
reproduktor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
nahlas hlasitě
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem

głubczycki ɡwupˈt͡ʃɨt͡sʲci adj
hlubčický
od Głubczyce

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
hluchoněmý
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchota ɡwuˈxɔta n
hluchota
utrata zdolności słyszenia;

głuchy ˈɡwuxɨ adj
hluchý
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głupek ˈɡwupɛk n
blb blbec
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ktoś głupi

głupi ˈɡwupʲi adj
hloupý
niemądry, ograniczony intelektualnie
bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu
naiwny, łatwowierny, dający się wykorzystywać

głupi jak but ˈɡwupʲi ˈjaɡ ˈbut adj
hloupý jako bota
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) bardzo, beznadziejnie głupi

głupiec ˈɡwupʲjɛt͡s n
blbec
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna

głuptas n
janek
osoba nierozgarnięta lub bardzo naiwna

głód ɡwut n
hlad
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;
hladomor
czas, obszar, na którym wielu ludzi lub zwierząt cierpi głód (1.1)

głóg ɡwuk n
hloh
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju głóg (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce głogu (1.2) o działaniu leczniczym używane do wyrobu win, soków pitnych i innych przetworów

główka ˈɡwufka n
hlavička
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom

główkować v
hlavičkovat
(sport, sportowy) odbijać piłkę głową

główny ˈɡwuvnɨ adj
hlavní
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
hluboký
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
hluboce hluboko
daleko w głębi

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕt͡ɕ n
hloubka
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

habilitacja n
habilitace
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;

habilitacyjny adj
habilitační
związany z habilitacją, dotyczący habilitacji

habituacja ˌxabʲituˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
habituace
(fizjologia, fizjologiczny) stopniowe zanikanie reakcji na powtarzający się lub trwający bodziec;

habsburski adj
habsburský
związany z Habsburgami, dotyczący dynastii Habsburgów

hacjenda n
hacienda
(rolnictwo, rolniczy) duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej;

hadis n
hadís hadíth
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: krótki przekaz o słowach i czynach Mahometa lub jego towarzyszy;

hadron ˈxadrɔ̃n n
hadron
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;

hadżdż n
hadždž hadž
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;

hafn xafn̥ n
hafnium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haft xaft n
výšivka
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;

hagiograf n
hagiograf
mężczyzna zajmujący się hagiografią, żywotami świętych i legendami o nich

hagiografia n
hagiografie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

hagioskop n
hagioskop
(architektura, architektoniczny) (kościelny) element budowli sakralnej w formie wąskiego otworu pozwalającego na oglądanie ołtarza tak, by widzieć najważniejszą część liturgii – podniesienie

haitański ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci adj
haitský
odnoszący się do państwa Haiti
odnoszący się do wyspy Haiti

hajdarabadzki adj
hajdarábádský
związany z Hajdarabadem, dotyczący Hajdarabadu

hajfański adj
haifský
związany z Hajfą, dotyczący Hajfy

hajfoński adj
haiphongský
związany z Hajfongiem, dotyczący Hajfongu

hala ˈxala ˈxalɛ n
hala
(architektura, architektoniczny) bardzo duże pomieszczenie o rozległej powierzchni;

halabarda ˌxalaˈbarda n
halapartna
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halal ˈxalal adj
halal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgodny z nakazami szariatu (prawa islamskiego)

halerz n
haléř halíř
(jednostka monetarna) setna część korony czeskiej

halloweenowy ˌxɛlɔwʲĩˈnɔvɨ adj
halloweenový halloweenský
związany z Halloween, dotyczący Halloween, odbywający się w Halloween

halny n
halný
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) wiatr typu fenowego, wiejący w Karpatach i Sudetach;

halucynogenny adj
halucinogenní
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący halucynacje

hamak ˈxãmak n
hamaka houpací síť
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburczyk n
Hamburčan
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga

hamburka n
Hamburčanka
mieszkanka Hamburga; kobieta pochodząca z Hamburga

hamburski xãmˈbursʲci adj
hamburský
związany z Hamburgiem

hamulec xãˈmulɛt͡s n
brzda
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;
zábrana
(przenośnie, przenośnia) czynnik, który powstrzymuje daną osobę przed działaniem

hanacki adj
hanácký
odnoszący się do morawskiego regionu etnicznego Hany

handel ˈxãndɛl n
obchod obchodování
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handel ludźmi n
obchod s lidmi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;

handlować xãnˈdlɔvat͡ɕ v
obchodovat
zajmować się kupnem, sprzedażą lub wymianą towarów i usług

handlowiec n
obchodník
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem

hangar ˈxãŋɡar n
hangár
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

haniebny xãˈɲɛbnɨ adj
hanebný
taki, który okrywa hańbą

hanojski xãˈnɔjsʲci adj
hanojský
odnoszący się do miasta Hanoi, pochodzący z Hanoi

hanowerczyk n
Hannoveřan
mieszkaniec Hanoweru (miasta)

hanowerka n
Hannoveřanka
mieszkanka Hanoweru (miasta w Niemczech)

hantel n
činka
(sport, sportowy) ciężarek gimnastyczny do trzymania w jednej ręce;

hanzeatycki ˌxãw̃zɛaˈtɨt͡sʲci adj
hanzovní
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący hanzy, należący do hanzy

haplotyp n
haplotyp
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;

happening ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk n
happening
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;

harakiri n
harakiri
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha

harcerz ˈxart͡sɛʃ n
skaut junák
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej

harfa ˈxarfa n
harfa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harissa n
harissa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;

harmonogram ˌxarmɔ̃ˈnɔɡrãm n
harmonogram
opis kolejności i czasu trwania kolejnych etapów jakiegoś przedsięwzięcia;

harować jak wół xaˈrɔvat͡ɕ ˈjaɡ ˈvuw v
dřít jako kůň dřít jako vůl
(potocznie, potoczny) bardzo ciężko pracować

harpun ˈxarpũn n
harpuna
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

harpunnik n
harpunář
(morski) wielorybnik używający harpuna

has xas n
hassium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

haski ˈxasʲci adj
haagský
odnoszący się do miasta Haga

haszymidzki adj
hášimovský
związany z dynastią Haszymidów, dotyczący dynastii Haszymidów

haszysz ˈxaʃɨʃ n
hašiš
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
heslo
tajny wyraz lub ciąg znaków
wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu

hau xaw interjection
haf
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲit͡sa n
houfnice
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

hawajski xaˈvajsʲci adj
havajský
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów

hawański xaˈvãj̃sʲci adj
havanský
odnoszący się do miasta Hawana

hawierz ˈxavʲjɛʃ n
havíř
(gwara, gwarowe) (górnictwo, górniczy) górnik

hazard ˈxazart n
hazardní hra
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;

hazardzista ˌxazarʲˈd͡ʑista n
hazardní hráč
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy

hałaśliwie adv
hlučně
wywołując hałas

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
hlučný rámusivý
powodujący hałas

hańba ˈxãɲba n
hanba ostuda
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru

hebanowy adj
ebenový
głęboko czarny lub bardzo ciemny
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu

hebraista n
hebraista hebreista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) osoba zajmująca się naukowo hebraistyką

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
hebrejský hebrejština
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
hebrejština
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

hebrydzki adj
hebridský
związany z Hebrydami (Wyspami Hebrydzkimi), dotyczący Hebrydów

hedonista n
hédonista
zwolennik hedonizmu

hedonistyczny adj
hédonistický
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom

hedonizm n
hédonismus hedonismus
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
hegemonie nadvláda
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

hegemoniczny adj
hegemonní
związany z hegemonią; mający charakter hegemona; podporządkowujący sobie innych

heidelberski adj
heidelberský
związany z Heidelbergiem (miastem w Niemczech)

heksagon n
hexagon šestiúhelník
(geometria) wielokąt o sześciu bokach i sześciu kątach wewnętrznych

hektar ˈxɛktar n
hektar
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hektarowy adj
hektarový
mający powierzchnię równą 1 hektarowi

hektolitr n
hektolitr
(jednostka miary) jednostka objętości równa 100 litrom

hektopaskal n
hektopascal
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia równa 100 paskalom

hektyczny xɛkˈtɨt͡ʃnɨ adj
hektický
gorączkowy

hel xɛl n
helium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

heligonka ˌxɛlʲiˈɡɔ̃ŋka n
heligonka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj akordeonu, będący idiofonem, czyli de facto instrumentem perkusyjnym; instrument ludowy na Żywiecczyźnie, w Czechach i na Słowacji

helikon xɛˈlʲikɔ̃n n
helikon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany;

helio- ˈxɛlʲjɔ prefix
helio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym

heliocentryzm n
heliocentrismus
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca we wszechświecie;

hellenista n
helénista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki

hellenistyczny ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
helénistický
dotyczący hellenizmu

helleński adj
helénský
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

helota n
hélót hélóta
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy ludności niewolniczej w społeczeństwie Lacedemonu (Sparty); stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty

helsiński xɛlˈsʲĩj̃sʲci adj
helsinský
odnoszący się do miasta Helsinki

hematologiczny adj
hematologický
(medycyna, medyczny) związany z hematologią, dotyczący hematologii

hematyt n
hematit
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemo- ˈxɛ̃mɔ prefix
hemo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią

hemodynamika n
hemodynamika
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych

hemofilia n
hemofilie
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofiliczny adj
hemofilický
związany z hemofilią, dotyczący hemofilii

hemofobia n
hematofobie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

hemoglobina n
hemoglobin
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

hemostatyczny adj
hemostatický
(medycyna, medyczny) zatrzymujący krwawienie

hemostaza n
hemostáza
(fizjologia, fizjologiczny) proces fizjologicznej równowagi, dzięki któremu organizm zatrzymuje krwawienie po uszkodzeniu naczynia krwionośnego i utrzymuje płynność krwi w naczyniach, gdy są one nieuszkodzone

hentriakontan n
hentriakontan
(biochemia, biochemiczny) węglowodór prosty zawierający 31 atomów węgla;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
heparin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

hepatosplenomegalia n
hepatosplenomegalie
(medycyna, medyczny) powiększenie wątroby i śledziony

hepatotoksyczność n
hepatotoxicita
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby

heptan ˈxɛptãn n
heptan
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz;

heraldyczny ˌxɛralˈdɨt͡ʃnɨ adj
heraldický
dotyczący heraldyki

heraldyka n
heraldika
(heraldyka, heraldyczny) nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
erb znak
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;

herbaciany ˌxɛrbaˈt͡ɕãnɨ adj
čajový
dotyczący herbaty, związany z herbatą, zawierający domieszkę herbaty
mający kolor pomarańczowożółty lub pomarańczowobrązowy, taki jak kolor naparu z suszonych liści herbaty

herbaciarnia ˌxɛrbaˈt͡ɕarʲɲa n
čajovna
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty

herbarium n
herbář
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami;

herbata xɛrˈbata n
čaj
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)
popołudniowe spotkanie towarzyskie przy stole, często przy herbacie (1.3)

herbologia n
herbologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o chwastach i ich zwalczaniu;

herbowy adj
erbovní erbový
dotyczący herbów, związany z herbem, herbami

herc xɛrt͡s n
hertz
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz;

hercegowiński adj
hercegovinský hercegovský
związany z Hercegowiną, dotyczący Hercegowiny

heretycki ˌxɛrɛˈtɨt͡sʲci adj
kacířský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji

heretyk xɛˈrɛtɨk n
kacíř heretik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolennik herezji

herezja xɛˈrɛzʲja n
hereze kacířství
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów

herkules n
herkules
ktoś nadzwyczajnie silny
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Dynastes hercules, największy chrząszcz z rodziny rohatyńcowatych

hermeneutyka n
hermeneutika
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;

hermetyczny adj
hermetický
(technologia, technika, techniczny) bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
heroin
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

heroinowy adj
heroinový
(chemia, chemiczny) związany z heroiną, dotyczący heroiny (narkotyku)

heroizm n
hrdinství
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.

herold ˈxɛrɔlt n
herold
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu mistrz ceremonii na dworze panującego władcy; także sędzia podczas rycerskich turniejów
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy
(przenośnie, przenośnia) głosiciel nowej myśli

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
herpetologie
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;

herpetologiczny ˌxɛrpɛtɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
herpetologický
(biologia, biologiczny) związany z herpetologią, dotyczący herpetologii

heski ˈxɛsʲci adj
hesenský
od Hesja

heterodoksja n
heterodoxie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;

heterogeniczny adj
heterogenní
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze

heterogenny adj
heterogenní
zawierający elementy o różnym pochodzeniu lub cechach

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
heterosexuální
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej
związany z heteroseksualnością, dotyczący heteroseksualności

hetytolog n
chetitolog
specjalista w dziedzinie hetytologii

hetytologia n
chetitologie
(antropologia, antropologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka badająca historię i kulturę starożytnego państwa Hetytów

heureka interjection
heuréka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu;

hiacynt ˈxʲjat͡sɨ̃nt n
hyacint
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;
(potocznie, potoczny) kwiat hiacynta (1.1)

hibernacja n
hibernace
(biologia, biologiczny) stan fizjologiczny głębokiego uśpienia, w który zapadają niektóre zwierzęta w odpowiedzi na niesprzyjające warunki środowiskowe, szczególnie zimą

hibiskus n
ibišek
(botanika, botaniczny) Hibiscus ketmia, róża chińska, malwa sudańska

hidźra ˈxʲid͡ʑra n
hidžra
osoba trzeciej płci na subkontynencie indyjskim;

hiena ˈxʲjɛ̃na n
hyena
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hierarchia xʲjɛˈrarxʲja n
hierarchie
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;

hierarchiczny adj
hierarchický
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią

hierodiakon n
jerodiákon
(kościelny) prawosławny mnich wyświęcony na diakona;

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
hygiena
dbanie o czystość ciała

higieniczny adj
hygienický
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

higroskopijność ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕt͡ɕ n
hygroskopie
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;

himalajski ˌxʲĩmaˈlajsʲci adj
himálajský
dotyczący Himalajów, związany z Himalajami, pochodzący z Himalajów

hindi ˈxʲĩndʲi n
hindština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii;

hinduistyczny ˌxʲĩndu<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
hinduistický
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
hinduismus hinduizmus
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hinduski xʲĩnˈdusʲci adj
indický
pochodzący z Indii, dotyczący Indii lub Hindusów

hiobowa wieść xʲjɔˈbɔva ˈvʲjɛ̇ɕt͡ɕ n
Jobova zvěst
(biblijny) (potocznie, potoczny) zła, tragiczna, okropna, przerażająca wiadomość czy informacja

hiperaktywność n
hyperaktivita
cecha tego, co hiperaktywne; cecha tych, którzy są hiperaktywni

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
hyperbola
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;

hiperglikemia n
hyperglykémie
(medycyna, medyczny) wzrost stężenia glukozy we krwi powyżej górnej granicy normy

hiperinflacja n
hyperinflace
utrata wartości pieniądza powyżej pięćdziesięciu procent miesięcznie

hipermarket n
hypermarket
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;

hiperonim ˌxʲipɛrˈɔ̃ɲĩm n
hyperonymum
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;

hiperpoprawność n
hyperkorektnost hyperkorekce hyperkorektivismus
(językoznawstwo, językoznawczy) mylne lub przesadne stosowanie odczuwanych norm językowych (zwłaszcza zasad języka standardowego);

hiperrzeczywistość n
hyperrealita
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;

hiperseksualność n
hypersexualita
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;

hipersomnia n
hypersomnie
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;

hipertekst xʲipɛrˈtɛkst n
hypertext
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;

hipertekstowy adj
hypertextový
(informatyka, informatyczny) związany z takim sposobem zapisania danych w dokumencie elektronicznym, który polega na zastosowaniu połączeń fragmentów tekstu z innymi elementami tego dokumentu albo z innym dokumentem i umożliwia odbiorcy tekstu swobodne przechodzenie między nimi

hipertensjolog n
hypertenziolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w zakresie hipertensjologii

hipertensjologia n
hypertenziologie
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny, która zajmuje się przebiegiem i leczeniem nadciśnienia tętniczego;

hipertensjolożka n
hypertenzioložka
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka w zakresie hipertensjologii

hiperwitaminoza n
hypervitaminóza
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie;

hipnotyczny adj
hypnotický
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) związany z hipnozą

hipnotyzer n
hypnotizér
człowiek stosujący hipnozę

hipnotyzerka n
hypnotizérka
kobieta stosująca hipnozę

hipnoza xʲipˈnɔza n
hypnóza
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;

hipo- ˈxʲipɔ
hypo-
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający: pod, poniżej normy

hipoalergiczny ˌxʲipɔalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ adj
hypoalergický
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii

hipochondria n
hypochondrie
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipochondryczny ˌxʲipɔxɔ̃nˈdrɨt͡ʃnɨ adj
hypochondrický
związany z hipochondrią lub hipochondrykami

hipoglikemia n
hypoglykemie hypoglykémie
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokorystyk n
hypokoristikon
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy;

hipoksja n
hypoxie
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu w tkankach narządu lub w całym organizmie;

hipologia ˌxʲipɔˈlɔɟja n
hipologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym;

hipologiczny ˌxʲipɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
hypologický
(biologia, biologiczny) związany z hipologią, dotyczący hipologii

hiponim xʲiˈpɔ̃ɲĩm n
hyponymum
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
hroch
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hipoteczny adj
hypoteční
związany z hipoteką, dotyczący hipoteki

hipoterapia n
hipoterapie
(medycyna, medyczny) forma rehabilitacji z wykorzystaniem konia;

hipotermia ˌxʲipɔˈtɛrmʲja n
hypotermie
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych;

hipotetyczny adj
hypotetický
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
hypotéza
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

histerektomia n
hysterektomie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
hysterie
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histeryczny adj
hysterický
właściwy histerii

histo- ˈxʲistɔ
histo-
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tkanką

histologia n
histologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

histologiczny adj
histologický
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii

historia xʲiˈstɔrʲja n
historie dějiny
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
příběh
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiografia n
historiografie dějepisectví
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
filosofie dějin
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historyczka ˌxʲistɔˈrɨt͡ʃka n
historička
(potocznie, potoczny) specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów

historyczny ˌxʲistɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
historický
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość
o czymś starym, dawnym

historyk xʲiˈstɔrɨk n
historik
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów
historička historik
specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
španělský
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
španělština španělský
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hiszpańszczyzna ˌxʲiʃpãj̃ˈʃt͡ʃɨzna n
španělština
(językoznawstwo, językoznawczy) język hiszpański

hitlerowiec ˌxʲitlɛˈrɔvʲjɛt͡s n
hitlerovec
nazista

hitlerowski ˌxʲitlɛˈrɔfsʲci adj
hitlerovský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców

hitleryzm xʲiˈtlɛrɨsm̥ n
hitlerismus
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu;

hobbit ˈxɔbbʲit n
hobit
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;

hodować xɔˈdɔvat͡ɕ v
chovat
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania

hodowca xɔˈdɔft͡sa n
chovatel
osoba prowadząca hodowlę (zwierząt, roślin)

hodowla xɔˈdɔvla n
chov
(rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych;

hoja ˈxɔja n
hoja
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju hoja (1.1)
(botanika, botaniczny) Hoya R.Br., rodzaj roślin z rodziny toinowatych;

hokej ˈxɔkɛj n
hokej
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hokejowy ˌxɔkɛˈjɔvɨ adj
hokejový
związany z hokejem, dotyczący hokeja

hokkaidzki adj
hokkaidský
związany z wyspą Hokkaido, dotyczący Hokkaido

hokus-pokus ˌxɔkuˈs‿pɔkus n
hokus pokus hokuspokus
magiczna formuła, którą posługiwano się jako zaklęciem (często w baśniach)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
nizozemština
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;

hollywoodzki adj
hollywoodský
związany z Hollywoodem, dotyczący Hollywoodu (dzielnicy miasta Los Angeles)

holm xɔlm n
holmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

hologram xɔˈlɔɡrãm n
hologram
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe

holonim xɔˈlɔ̃ɲĩm n
holonymum
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo oznaczające całość złożoną z pewnych części, np. „armia” w stosunku do słowa „dywizja”;

holsztyński adj
holštýnský
związany z Holsztynem, dotyczący Holsztynu

homar ˈxɔ̃mar n
humr
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) danie z homara (1.1)

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
homeopatie
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
homeostáza
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu

homiletyka n
homiletika
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;

homilia n
homilie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tekst wygłoszonej homilii (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;

hominid xɔ̃ˈmʲĩɲit n
hominid
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) małpa z rzędu ssaków naczelnych

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
homofobie
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;

homofobiczny adj
homofobní
świadczący o niechęci i wrogości wobec homoseksualistów

homofon n
homofon
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może

homonimia n
homonymie
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczne brzmienie i pisownia wyrazów o różnych znaczeniach

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
homosexuál
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;

homoseksualistka n
homosexuálka
(seksuologia, seksuologiczny) kobieta odczuwająca popęd seksualny do innych kobiet

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
homosexualita
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci;

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
homosexuální
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu
wykazujący cechy typowe dla homoseksualizmu

honduraski ˌxɔ̃nduˈrasʲci adj
honduraský
odnoszący się do państwa Honduras

hongkoński adj
hongkongský
związany z Hongkongiem, dotyczący Hongkongu

honolulski adj
honolulský
związany z Honolulu (miastem na Hawajach)

hoplita xɔˈplʲita n
hoplít
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;

horda ˈxɔrda n
horda
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich
(książkowy) tłum, zgraja, banda

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
hormon
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

hormonalny adj
hormonální
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach

hormonozależny ˌxɔrmɔ̃nɔzaˈlɛʒnɨ adj
závislý na hormon
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zależny od poziomu hormonów w organizmie

hornadzki adj
hornádský
związany z Hornadem, dotyczący rzeki Hornad

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
horizontální
(książkowy) taki, który ma poziomy kierunek

hosanna interjection
hosana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hospicjum n
hospic
(medycyna, medyczny) zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym;

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzat͡sʲja n
hospitalizace
(medycyna, medyczny) umieszczenie pacjenta w szpitalu
(medycyna, medyczny) czas pobytu pacjenta w szpitalu

hospitalizować v
hospitalizovat
umieszczać pacjenta w szpitalu

hossa n
haussa
(ekonomia, ekonomiczny) zwyżka cen papierów wartościowych lub towarów notowanych na giełdzie;

hostel ˈxɔstɛl n
hostel
tani hotel, o niższym standardzie

hostessa xɔˈstɛsːa n
hosteska
(książkowy) dziewczyna pełniąca obowiązki przewodniczki, opiekująca się gośćmi lub promująca produkty na wystawach, targach, w hipermarketach itp.

hotel ˈxɔtɛl n
hotel
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hotelowy ˌxɔtɛˈlɔvɨ adj
hotelový
związany z hotelem, dotyczący hotelu, będący częścią hotelu, przynależny do hotelu

houstoński adj
houstonský
związany z Houstonem, dotyczący Houstonu (miasta w Teksasie)

hrabia ˈxrabʲja n
hrabě
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
hraběnka
żona hrabiego

hrabiowski adj
hraběcí
odnoszący się do hrabiego

hrywna ˈxrɨvna n
hřivna
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;

huba ˈxuba n
choroš
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Polyporus, grzyb pasożytniczy, rosnący na drzewach, mający zwykle stwardniały owocnik

huculski adj
huculský
związany z Hucułami lub Huculszczyzną, dotyczący Hucułów lub Huculszczyzny

hufnica xufʲˈɲit͡sa n
houfnice
(historia, historyczny, historycznie) lekka armata polowa używana do XVI w.;

hugenot n
hugenot
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
koloběžka
(transport, transportowy) prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi

hulać v
flámovat
spędzać czas na hucznych zabawach lub pijatykach

humanista ˌxũmãˈɲista n
humanista
przedstawiciel humanizmu

humanistyczny adj
humanistický
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z naukami o człowieku w relacjach społecznych

humanitarny ˌxũmãɲiˈtarnɨ adj
humanitární
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu

humanoid ˌxũmãˈnɔ<sup>j</sup>it n
humanoid
twór przypominający człowieka

humerał n
humerál amiktus
(kościelny) element stroju liturgicznego w katolicyzmie w formie płóciennej chusty;

humifikacyjny adj
humifikační
(botanika, botaniczny) związany z humifikacją, dotyczący humifikacji

humor ˈxũmɔr n
nálada
chwilowy stan psychiczny, zwłaszcza dobry

humorystyczny adj
humoristický
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy

hungarystyka n
hungaristika
nauka związana z kulturą, językiem i literaturą Węgier

hungaryzm xũŋˈɡarɨsm̥ n
hungarismus hungarizmus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka węgierskiego;

huragan xuˈraɡãn n
hurikán orkán
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hurycki adj
churritský
związany z Hurytami, dotyczący Hurytów

husycki xuˈsɨt͡sʲci adj
husitský
związany z husytami lub husytyzmem

husyta xuˈsɨta n
husita
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik husytyzmu

husytyzm xuˈsɨtɨsm̥ n
husitství
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch religijny i polityczny, odłam protestantyzmu zapoczątkowany w XV w.;

huta ˈxuta n
huť
zakład metalurgiczny, w którym wytapia się stal, aluminium lub inne metale
sklárna
chemiczny zakład przemysłowy, który zajmuje się produkcją szkła lub wyrobów szklanych;

hutnik ˈxutʲɲik n
hutník
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik huty metalu pracujący przy piecu

huzar n
husar
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej;

huśtawka xuɕˈtafka n
houpačka
przyrząd do bujania dzieci;

huśtać ˈxuɕtat͡ɕ v
houpat se
wprawiać w ruch wahadłowy samego siebie

hydrauliczny ˌxɨdrawˈlʲit͡ʃnɨ adj
hydraulický
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
instalatér
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

hydraulika n
hydraulika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

hydrochinon n
hydrochinon
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;

hydrodynamiczny adj
hydrodynamický
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki

hydroelektryczny adj
hydroelektrický
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
hydrologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hydrometeorologiczny adj
hydrometeorologický
związany z hydrometeorologią, dotyczący hydrometeorologii

hydronim xɨˈdrɔ̃ɲĩm n
hydronymum
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna zbiornika wodnego, rzeki, jeziora itp.;

hydroplan xɨˈdrɔplãn n
hydroplán
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej;

hydroponika ˌxɨdrɔˈpɔ̃ɲika n
hydroponie
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
hydrostatika
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;

hyzop n
yzop
(botanika, botaniczny) Hyssopus L., rodzaj rośliny zielnej lub półkrzewu z rodziny jasnotowatych

i i conjunction
a
…łączący słowa i zdania równorzędne
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)

i tak dalej adv
a tak dále a tak dál
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

ibis ˈibʲis n
ibis
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;

ichtio- ˈixtʲjɔ
ichtyo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rybami

ichtiolog n
ichtyolog
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
ichtyologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

ichtiologiczny ˌixtʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
ichtiologický
(zoologia, zoologiczny) związany z ichtiologią, dotyczący ichtiologii

idea iˈdɛa n
nápad
pomysł
myśl przewodnia;

idealista ˌidɛaˈlʲista n
idealista
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
ideální
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ adj
identický
dokładnie taki sam

identyfikacja ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkat͡sʲja n
identifikace
(książkowy) stwierdzenie czyjejś tożsamości, ustalenie jednakowości czegoś w porównaniu z czymś

identyfikacyjny ˌidɛ̃ntɨfʲikaˈt͡sɨjnɨ adj
identifikační
związany z identyfikacją, służący do identyfikacji

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
ideologie
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
ideologický
związany z ideologią, mający cechy ideologii

idiolekt iˈdʲjɔlɛkt n
idiolekt
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy;

idiom ˈidʲjɔ̃m n
idiom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;

idiomatyczny adj
idiomatický
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem

idiotyczny ˌidʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
idiotský
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi

igelit n
igelit
tworzywo sztuczne uzyskiwane w procesie polimeryzacji chlorku winylu i estrów kwasu akrylowego;

iglasty iɡˈlastɨ adj
jehličnatý
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) związany z roślinami, których liście mają formę igieł

iglicznia iɡˈlʲit͡ʃʲɲa n
dřezovec
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) cierniste drzewo o owocach zebranych w strąki;

igliwie iɡˈlʲivʲjɛ n
jehličí
igły drzew iglastych

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnt͡sʲja n
neznalost nevědomost
brak wiedzy na jakiś ważny temat

ignorancki adj
ignorantní
nacechowany lekceważeniem faktów

igrać z ogniem ˈiɡrad͡ʑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
hrát si s ohněm
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować

igła ˈiɡwa n
jehla jehlice
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;

igławski adj
jihlavský
związany z Igławą, dotyczący Igławy (miasta lub rzeki)

ikona iˈkɔ̃na n
ikona
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;

ikonografia n
ikonografie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikonograficzny adj
ikonografický
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z ikonografią (nauką)

ikonoklazm ˌikɔ̃ˈnɔklasm̥ n
obrazoborectví ikonoklasmus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;

ikonostas n
ikonostas
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w cerkwiach: ozdobna, pokryta rzędami ikon przegroda oddzielająca ołtarz od reszty świątyni, zawierająca troje drzwi;

ile ˈilɛ interrogativePronoun
kolik
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
używany do pytania o wielkość

ileus n
ileus
(medycyna, medyczny) stan niedrożności jelita

iliryjski adj
ilyrský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Ilirią, dotyczący Ilirii

iloczas iˈlɔt͡ʃas n
kvantita
czas wymawiania samogłosek, pozwalający wyróżnić samogłoski długie i krótkie;

ilościowo adv
kvantitativně
pod względem ilości

ilościowy adj
kvantitativní
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕt͡ɕ n
množství kvantita
liczba określająca objętość lub masę;

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
ilustrátor
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami

iluzja n
iluze
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

iluzjonista n
iluzionista
(sztuka) człowiek wykorzystujący efekt złudzenia w czasie swoich występów

imbir ˈĩmbʲir n
zázvor
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imbirowy adj
zázvorový
zrobiony z imbiru lub dotyczący imbiru

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
jmeniny svátek
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;

imienniczka ˌĩmʲjɛ̇̃ɲˈːit͡ʃka n
jmenovkyně
kobieta lub dziewczyna mająca takie samo imię lub nazwisko, jak inna osoba

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
jmenovec
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba

imigracja ˌĩmʲiˈɡrat͡sʲja n
imigrace
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigracyjny ˌĩmʲiɡraˈt͡sɨjnɨ adj
imigrační
związany z imigracją, należący do niej

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
imigrant přistěhovalec
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrować v
imigrovat
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia

imię ˈĩmʲjɛ n
jméno
imię (1.1) i nazwisko
jméno křestní jméno
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;

immunitet ˌĩmːũˈɲitɛt n
imunita
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom

immunologia ˌĩmːũnɔˈlɔɟja n
imunologie
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunologiczny adj
imunologický
związany z immunologią, dotyczący immunologii

immunoterapia n
imunoterapie
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
císař imperátor
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy

imperialistyczny adj
imperialistický
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata

imperializm n
imperialismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta na militaryzmie, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium

imperialny adj
imperiální
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtat͡sʲja n
implementace
(publikatory) (urzędowy) (informatyka, informatyczny) wdrożenie czegoś w życie;

imponujący adj
impozantní imponující
wzbudzający uznanie i zachwyt

importer ĩmˈpɔrtɛr n
dovozce
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub podmiot gospodarczy, który sprowadza towary z zagranicy

importować v
importovat
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów

impresjonista n
impresionista
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonistyczny adj
impresionistický
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu

impresjonizm n
impresionismus impresionizmus
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;

impreza ĩmˈprɛza n
party mejdan akce mejdlo spářka
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie

inauguracja ˌĩnawɡuˈrat͡sʲja n
inaugurace
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia)

incest ˈĩnt͡sɛst n
incest
(rzadki, rzadko używany) obcowanie płciowe z kimś blisko spokrewnionym

ind ĩnt n
indium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indeksacja n
indexace
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
indiánský
związany z Indianami, dotyczący Indian

indochiński adj
indočínský
odnoszący się do Indochin

indoeuropeistyka n
indoevropeistika
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem języków indoeuropejskich;

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
indoevropský
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indoktrynacja ˌĩndɔktrɨ̃ˈnat͡sʲja n
indoktrinace
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei;

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci n
indonéština indonéský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indonezji;

indris ˈĩndrʲis n
indri
(zoologia, zoologiczny) owocożerna małpiatka madagaskarska;

indukcja n
indukce
(matematyka, matematyczny) metoda dowodzenia praw matematycznych przy pomocy zasady indukcji matematycznej;

indusowy adj
induský
(rzadki, rzadko używany) związany z Indusem, dotyczący Indusu

industrializacja n
industrializace
uprzemysłowienie

indyczka ĩnˈdɨt͡ʃka n
krůta
(ornitologia, ornitologiczny) samica indyka

indyczę ĩnˈdɨt͡ʃɛ n
krůtě
(zoologia, zoologiczny) pisklę indyka

indygowy ˌĩndɨˈɡɔvɨ adj
indigový
mający kolor ciemnobłękitny, taki jak kolor indyga (barwnik)

indyk ˈĩndɨk n
krocan krůta
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indywidualnie adv
individuálně
występując osobno

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
individuální
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty

inedita n
inedita
utwory, które nie zostały opublikowane za życia ich autora

infantylny ˌĩnfãnˈtɨlnɨ adj
infantilní
o kimś dorosłym: zachowujący się niedojrzale, jak dziecko

infekcyjny adj
infekční
związany z infekcją, dotyczący infekcji; powodowany przez infekcję

infekować v
infikovat
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję

inflacja ĩnˈflat͡sʲja n
inflace
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

inflacyjny adj
inflační
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący inflacji

infolinia ˌĩnfɔˈlʲĩɲja n
infolinka linka pomoci
(technologia, technika, techniczny) połączenie telefoniczne uruchomione w celach informacyjnych

informacja ˌĩnfɔrˈmat͡sʲja n
informace
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
informatika počítačová věda
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

infradźwięk n
infrazvuk
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);

ingrediencja ˌĩŋɡrɛˈdʲjɛ̃nt͡sʲja n
ingredience
składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś

inhalacja ˌĩnxaˈlat͡sʲja n
inhalace
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych;

inhalator ˌĩnxaˈlatɔr n
inhalátor
(medycyna, medyczny) sprzęt służący do inhalacji i terapii dróg oddechowych;

inkaski ĩŋˈkasʲci adj
incký
związany z Inkami, dotyczący Inków, ich kultury, sztuki

inkaso ĩŋˈkasɔ n
inkaso
pobranie należności pieniężnej dokonane przez inkasenta (lub za pomocą rozliczenia bankowego)

inklinacja n
inklinace
(fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia
náklonnost sklon
upodobanie, skłonność

inkluzja n
inkluze
coś włączonego lub wbudowanego w całość

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
inkunábule
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨt͡sʲja n
inkvizice
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

inkwizycyjny adj
inkviziční
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) śledczy, taki gdzie prowadzi się śledztwo, dochodzenie

inkwizytor n
inkvizitor
(historia, historyczny, historycznie) członek sądu inkwizycyjnego

innowacyjnie adv
inovativně
w nowatorski sposób

innowacyjny adj
inovativní
dający nową jakość; wprowadzający coś zupełnie nowego

innsbrucki adj
innsbrucký
związany z Innsbruckiem, dotyczący Innsbrucka, pochodzący z Innsbrucka

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
jiný druhý
nie ten, jakiś odmienny

inozytol n
inositol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

inspirować v
inspirovat
dostarczać natchnienia

instrukcja ĩw̃ˈstrukt͡sʲja n
návod
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie

instruktor ĩw̃ˈstruktɔr n
instruktor
osoba instruująca, ucząca na kursie

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
nástroj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
(technologia, technika, techniczny) narzędzie
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
(przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu
přístroj nástroj
(technologia, technika, techniczny) przyrząd pomiarowy;

instrument muzyczny n
hudební nástroj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
instinkt pud
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
inzulin
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy

intarsja ĩnˈtarsʲja n
intarzie
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna;

integralność n
integrita
nierozdzielność, związek całości

intelekt ĩnˈtɛlɛkt n
intelekt
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia

intelektualista n
intelektuál
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;

inteligent n
inteligent
mężczyzna wykształcony, zawodowo zajmujący się pracą umysłową

inteligentka n
inteligentka
kobieta wykształcona, zawodowo zajmująca się pracą umysłową

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
inteligentní
odznaczający się inteligencją

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕt͡ɕ n
intenzita
stopień nasilenia czegoś; natężenie

intensywny ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
intenzivní
natężony, mocny, nasycony

interagować ˌĩntɛraˈɡɔvat͡ɕ v
interagovat
(rzadki, rzadko używany) oddziaływać, prowadzić interakcję

interakcja ˌĩntɛrˈakt͡sʲja n
interakce
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń

intercepcja n
intercepce
(hydrologia, hydrologiczny) chwilowe zatrzymanie wody opadowej na powierzchni liści, pędów, konarów i pni roślin albo obiektów abiotycznych takich jak dachy budynków, drogi;

interesować ˌĩntɛrɛˈsɔvat͡ɕ v
zajímat
wzbudzać zainteresowanie, ciekawić
zajímat se
być ciekawym czegoś, mieć zainteresowanie (hobby)

interferon ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n n
interferon
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;

internacjonalny adj
internacionální
(rzadki, rzadko używany) dotyczący wielu narodów lub państw i relacji między nimi

internetowy ˌĩntɛrnɛˈtɔvɨ adj
internetový
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet

internista ˌĩntɛrʲˈɲista n
internista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych

internistka ˌĩntɛrʲˈɲistka n
internistka
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka zajmująca się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych

interpelacja n
interpelace
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę

interpunkcja ˌĩntɛrˈpũŋkt͡sʲja n
interpunkce
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie znaków przestankowych w piśmie;

intonacyjny adj
intonační
dotyczący intonacji

intranet n
intranet
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;

introwertyk n
introvert
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>it͡sʲja n
intuice
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈt͡sɨjnɨ adj
intuitivní
związany z intuicją
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji

intymny ĩnˈtɨ̃mnɨ adj
intimní
mocno osobisty
związany z erotyką

inulina n
inulin
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;

inwazja ĩnˈvazʲja n
invaze
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;

inwazyjny adj
invazivní
(medycyna, medyczny) dotyczący badania lub zabiegu wiążącego się z ingerencją w organizm

inwentaryzacja ˌĩnvɛ̃ntarɨˈzat͡sʲja n
inventarizace
spisywanie inwentarza

inwentarz ĩnˈvɛ̃ntaʃ n
inventář
trwałe składniki majątku danej osoby fizycznej lub prawnej

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvat͡ɕ v
investovat
dokonywać inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨt͡sʲja n
investice
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
inženýr
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

iracki iˈrat͡sʲci adj
irácký
odnoszący się do państwa Irak

iranistyka ˌirãˈɲistɨka n
íránistika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan);

irański iˈrãj̃sʲci adj
íránský iránský
odnoszący się do państwa Iran

irkucki adj
irkutský
związany z Irkuckiem (miastem w Rosji)

irlandzki irˈlãnt͡sʲci n
irský
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;

irokeski adj
irokézský
związany z Irokezami, dotyczący Irokezów

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
ironický
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

irtyski adj
irtyšský
związany z Irtyszem, dotyczący Irtysza

iryd ˈirɨt n
iridium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

iskać ˈiskat͡ɕ v
vískat
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami

iskra ˈiskra n
jiskra
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

islam ˈislãm n
islám
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamabadzki ˌislãmaˈbat͡sʲci adj
islámábádský
odnoszący się do miasta Islamabad

islamofaszyzm ˌislãmɔˈfaʃɨsm̥ n
islamofašismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
islamofobie
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamski isˈlãmsʲci adj
islámský
związany z islamem, dotyczący islamu

islandzki isˈlãnt͡sʲci adj
islandský islandština
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

islandzki isˈlãnt͡sʲci n
islandština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;

istnieć ˈistʲɲɛ̇t͡ɕ v
existovat
być, występować w rzeczywistości

istryjski adj
istrijský
związany z Istrią, dotyczący Istrii

itacki adj
ithacký
związany z Itaką, dotyczący Itaki

italianizm ˌitaˈlʲjä̃ɲism̥ n
italianismus italismus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka włoskiego;

iteratiwum n
iterativum
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik niedokonany oznaczający czynność lub stan, który powtarza się, np. „chadzać”, „bywać” lub „stwarzać”

iterb ˈitɛrp n
ytterbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
yttrium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

iwanofrankiwski adj
ivanofrankivský
dotyczący Iwano-Frankiwska (miasta na Ukrainie)

izabelowy adj
izabelový
(przestarzałe, przestarzały) mający kolor brunatnożółty

izba wytrzeźwień ˈizba vɨˈṭʃɛʑvʲjɛ̇̃ɲ n
záchytka
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój;

izerski adj
jizerský
związany z rzeką Izerą, dotyczący rzeki Izery

izobara ˌizɔˈbara n
izobara
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;

izobata n
izobata
(geografia, geograficzny) krzywa na mapie łącząca punkty o jednakowej głębokości;

izokoszta ˌizɔˈkɔʃta n
izokosta
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;

izokwanta ˌizɔˈkfãnta n
izokvanta
(ekonomia, ekonomiczny) linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji;

izolacyjny adj
izolační
mający zdolność izolacji

izotop iˈzɔtɔp n
izotop
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelicki adj
izraelitský
(przestarzałe, przestarzały) żydowski

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
izraelský
odnoszący się do państwa Izrael

iść iɕt͡ɕ v
jít
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem
udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo

iść jak po maśle v
jít jako po másle
odbywać się sprawnie i bez kłopotów

iść z duchem czasu v
jít s dobou
być postępowym, nowoczesnym

ja ja n
já
jaźń, jestestwo

ja ja personalPronoun
já
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłeczny adj
jablečný
dotyczący jabłek (owoców)
przyrządzony z jabłek, z dodatkiem jabłek

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
jablko
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający
královské jablko
złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej;
čéška
(potocznie, potoczny) rzepka w kolanie

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
Adamovo jablko
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn);

jabłko niezgody ˈjapkɔ ɲɛˈzɡɔdɨ ˈjapw̥kɔ ɲɛˈzɡɔdɨ n
jablko sváru
rzecz, sprawa, która skłóca, poróżnia dane osoby

jabłkowy japw̥ˈkɔvɨ japˈkɔvɨ adj
jablečný
zrobiony z jabłek, zawierający jabłka

jabłoniowy ˌjabwɔ̃ˈɲɔvɨ adj
jabloňový
będący częścią jabłoni
składający się z jabłoni
wykonany z drewna lub innej części jabłoni

jabłonkowski adj
jablunkovský
odnoszący się do Jabłonkowa, związany z Jabłonkowem

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
jabloň
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Malus Mill., drzewo, na którym rosną jabłka;

jacht jaxt n
jachta
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jadalnia jaˈdalʲɲa n
jídelna
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków

jadalny jaˈdalnɨ adj
jedlý poživatelný
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jadeitowy adj
jadeitový
(jubilerstwo, jubilerski) zrobiony z jadeitu
o kolorze jadeitu

jadowity adj
jedovatý
zawierający jad

jafski adj
jaffský
związany z Jafą, dotyczący Jafy (dawniej miasta, dziś części Tel Awiwu-Jafy)

jagielloński adj
jagellonský
związany z Jagiełłą lub wywodzącą się od niego dynastią, dotyczący Jagiełły lub wywodzącej się od niego dynastii

jagniątko jäɟˈɲɔ̃ntkɔ n
jehňátko
(zdrobniale) od: jagnię

jagnię ˈjäɟɲɛ n
jehně beránek
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈt͡ɕĩna n
jehněčí
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)

jagoda jaˈɡɔda n
bobule
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
jaguár
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jaguarzy adj
jaguáří
odnoszący się do jaguara

jagódka n
bobulka
(zdrobniale) od jagoda

jajeczkować v
ovulovat
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową

jajecznica ˌjäjɛt͡ʃʲˈɲit͡sa n
vaječina míchaná vajíčka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) smażona potrawa z wymieszanych jajek;

jajeczny jäˈjɛt͡ʃnɨ adj
vaječný
taki, który zawiera jajka

jajko ˈjäjkɔ n
vejce vajíčko
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajo ˈjäjɔ n
vejce
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;
vejce vajíčko
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;

jajowód jäˈjɔvut n
vejcovod
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;

jak Pan Bóg dopuści, to i z kija wypuści ˈjak ˈpãn‿buɡ dɔˈpuɕt͡ɕi ˈtɔ i‿sʲ‿ˈcija vɨˈpuɕt͡ɕi proverb
když Pán Bůh dopustí, i motyka spustí
z woli Boga nawet to, co zdaje się niemożliwe, może się zdarzyć ; Bóg jest wszechmocny

jak cię widzą, tak cię piszą ˈjäc‿t͡ɕɛ ˈvʲid͡zɔ̃w̃ ˈtac‿t͡ɕɛ ˈpʲiʃɔ̃w̃ proverb
šaty dělají člověka
ludzi często ocenia się po ich wyglądzie i zachowaniu

jaki pan, taki kram ˈjäci ˈpãn ˈtaci ˈkrãm proverb
jaký pán, takový krám
taka, jaka jest osoba, taki jest u niej porządek

jakikolwiek ˌjäciˈkɔlvʲjɛk pronoun
jakýkoli
dowolny, nieokreślony, wszystko jedno jaki

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
nějaký
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany

jakkolwiek jakˈːɔlvʲjɛk adv
jakkoli
obojętnie jak, nie ważne jak, w dowolny sposób

jakobiński adj
jakobínský
związany z jakobinami, dotyczący jakobinów lub jakobinizmu

jakościowo adv
kvalitativně
pod względem jakości

jakościowy adj
kvalitativní jakostní
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕt͡ɕ n
kvalita jakost
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jakucki jaˈkut͡sʲci adj
jakutský
związany z Jakucją lub Jakutami, dotyczący Jakucji lub Jakutów

jamajski jãˈmajsʲci adj
jamajský
odnoszący się do państwa Jamajka
odnoszący się do wyspy Jamajka

jamnik ˈjãmʲɲik n
jezevčík
(kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;

jamraj ˈjãmraj n
bandikut
(zoologia, zoologiczny) Peramelemorphia Ameghino, niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;

janczarski adj
janičárský
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z janczarami, dotyczący janczarów

japonizm jaˈpɔ̃ɲism̥ n
japanismus japonismus japonizmus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa zapożyczona z języka japońskiego;

japonka jaˈpɔ̃nka n
cukle žabka
(potocznie, potoczny) klapek z paskiem pomiędzy dużym palcem a palcem obok;

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
japonský japonština
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
japonština japonský
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;

jard n
yard
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra

jarmuż ˈjarmuʃ n
kapusta kadeřavá
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;

jarzynowy adj
zeleninový
związany z warzywami, dotyczący warzyw

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
jeřábek
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek niewielkiego eurazjatyckiego grzebiącego ptaka łownego (Tetrastes bonasia Linnaeus), z rzędu kuraków, zamieszkującego gęste starodrzewy;

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
jeřabina
owoc jarzębiny (1.1)
jeřáb ptačí jeřáb obecný
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;

jasielski jäˈɕɛlsʲci adj
jaselský
dotyczący Jasła, związany z Jasłem

jaski adj
jaský
związany z Jassami, dotyczący Jass, pochodzący z Jass

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
jeskyně
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskółka jaˈskuwka n
vlaštovka
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasne jak słońce idiom
jasné jako facka
(potocznie, potoczny) jasne, oczywiście, naturalnie
(potocznie, potoczny) oczywiste, niebudzące wątpliwości

jasnobrązowy ˌjasnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
světle hnědý světlehnědý
kolor brązowy o jasnym odcieniu

jasnobłękitny ˌjasnɔbwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
světle blankytný světleblankytný
mający kolor błękitny o jasnym odcieniu

jasnoczerwony ˌjasnɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ adj
světle červený světlečervený
w kolorze czerwonym o niezbyt intensywnym nasyceniu / odcieniu

jasnofioletowy ˌjasnɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
světle fialový světlefialový
mający kolor fioletowy o jasnym odcieniu

jasnokasztanowy ˌjasnɔkaʃtãˈnɔvɨ adj
světle kaštanový světlekaštanový
mający kolor kasztanowy o jasnym odcieniu

jasnoniebieski ˌjasnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
světle modrý světlemodrý
mający kolor niebieski o jasnym odcieniu

jasnopomarańczowy ˌjasnɔpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ adj
světle oranžový světleoranžový
mający kolor pomarańczowy o jasnym odcieniu

jasnoróżowy ˌjasnɔruˈʒɔvɨ adj
světle růžový světlerůžový
mający kolor różowy o jasnym odcieniu

jasnoskrzydły ˌjasnɔˈskʃɨdwɨ adj
světlokřídlý
taki, który ma skrzydła w jasnym kolorze

jasnoszary ˌjasnɔˈʃarɨ adj
světle šedý světlešedý
w kolorze szarym o jasnym odcieniu

jasnowidz jasˈnɔvʲit͡s n
jasnovidec
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasnozielony ˌjasnɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
světle zelený světlezelený
mający kolor zielony o jasnym odcieniu

jasnożółty ˌjasnɔˈʒuwtɨ adj
světle žlutý světležlutý
mający kolor żółty o jasnym odcieniu

jasny ˈjasnɨ adj
jasný světlý
pełen światła, słońca, nie zaciemniony

jasny jak słońce ˈjasnɨ ˈjak ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ adj
jasný jako facka
oczywisty, ewidentny, zrozumiały, bardzo łatwy do zrozumienia

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
jestřáb
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczurka jaʃˈt͡ʃurka n
ještěr ještěrka
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jaszczurka zwinka n
ještěrka obecná
(herpetologia, herpetologiczny) Lacerta agilis Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych;

jatrogenny ˌjatrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
iatrogenní
(medycyna, medyczny) będący szkodliwym, niekorzystnym następstwem leczenia

jawa ˈjava n
skutečnost realita
rzeczywistość

jawajski jaˈvajsʲci adj
javánský jávský
związany z Jawą, dotyczący Jawy

jawajski jaˈvajsʲci n
javánština
(językoznawstwo, językoznawczy) język jawajski;

jazz d͡ʒɛs n
jazz džez
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jazzman n
jazzman
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk jazzowy

jałmużna jawˈmuʒna n
almužna
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałmużnik n
almužník
(dawniej, dawny) urzędnik rozdający jałmużnę w imieniu władcy
(historia, historyczny, historycznie) urząd osoby rozdającej jałmużnę;

jałowcowy ˌjawɔfˈt͡sɔvɨ adj
jalovcový
dotyczący jałowca

jałowiec jaˈwɔvʲjɛt͡s n
jalovec
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należąca do rodzaju jałowcowatych;

jałowy jaˈwɔvɨ adj
jalový
pozbawiony zdolności do urodzaju albo płodzenia

jałówka jaˈwufka n
jalovice
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica, głównie w odniesieniu do krów

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
jasmín
(botanika, botaniczny) Jasminum L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);

jaśminowy ˌjäɕmʲĩˈnɔvɨ adj
jasmínový
(przymiotnik) od jaśmin

jebać ˈjɛbat͡ɕ v
šukat
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)

jechać ˈjɛxat͡ɕ v
jet
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne

jechać na jednym wózku ˈjɛxat͡ɕ na‿ˈjɛdnɨ̃m ˈvusku v
být spolu na jedné lodi
o osobach, które są w podobnej sytuacji, mają podobny problem, dzielą ten sam los

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
jeden jedna
liczba 1

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego
jeden za všechny, všichni za jednoho
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność

jedenastka ˌjɛdɛ̃ˈnastka n
jedenáctka
nazwa liczby 11

jedenastoletni ˌjɛdɛ̃nastɔˈlɛtʲɲi adj
jedenáctiletý
mający jedenaście lat
trwający jedenaście lat

jedenasty ˌjɛdɛ̃ˈnastɨ adj
jedenáctý
od 11

jedenaście ˌjɛdɛ̃ˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
jedenáct
liczba 11

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈt͡ʃɨ̃ɲi proverb
jedna vlaštovka jaro nedělá
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów

jednobarwny ˌjɛdnɔˈbarvnɨ adj
jednobarevný
mający jedną barwę

jednoczesny ˌjɛdnɔˈt͡ʃɛsnɨ adj
současný
odbywający się, zachodzący w tym samym czasie, w tej samej chwili

jednocześnie ˌjɛdnɔˈt͡ʃɛɕɲɛ adv
současně zaroveň
w tej samej chwili, w jednym czasie

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
jednobuněčný
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednolity ˌjɛdnɔˈlʲitɨ adj
jednolitý
niezróżnicowany pod względem budowy, składu

jednomiejscowy adj
jednomístný
przeznaczony dla jednego siedzącego

jednomyślny adj
jednomyslný
bez różnic w przekonaniach

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
jednooký
taki, który ma tylko jedno oko

jednopokojowy ˌjɛdnɔpɔkɔˈjɔvɨ adj
jednopokojový
z jednym pokojem

jednopłat n
jednoplošník
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;

jednorazowy ˌjɛdnɔraˈzɔvɨ adj
jednorázový
zachodzący, mający miejsce jeden raz
mogący być użyty, wykorzystany jeden raz, przeznaczony do jednokrotnego użytku

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛt͡s n
jednorožec
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednoręki ˌjɛdnɔˈrɛ̃ŋʲci adj
jednoruký
mający jedną rękę

jednosilnikowy adj
jednomotorový
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w jeden silnik, posiadający jeden silnik

jednostka jɛdˈnɔstka n
jednotka
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis, w którym podawana jest dana wartość

jednostka astronomiczna n
astronomická jednotka
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;

jednowarstwowy ˌjɛdnɔvarˈstfɔvɨ adj
jednovrstvý
liczący jedną warstwę, składający się z jednej warstwy

jednowymiarowy adj
jednorozměrný
(matematyka, matematyczny) mający tylko jeden wymiar, rozpatrywany w jednym wymiarze

jednowyrazowy adj
jednoslovný
(językoznawstwo, językoznawczy) złożony z jednego wyrazu

jednoznacznie adv
jednoznačně
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości

jednoznaczny ˌjɛdnɔˈznat͡ʃnɨ adj
jednoznačný
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany

jedwab ˈjɛdvap n
hedvábí
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);

jedwabnik morwowy n
bourec morušový
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;

jedwabny jɛdˈvabnɨ adj
hedvábný
dotyczący jedwabiu, związany z jedwabiem
zrobiony, wyprodukowany z jedwabiu

jedwabny szlak n
hedvábná cesta hedvábná stezka
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;

jedynak jɛˈdɨ̃nak n
jedináček
osoba płci męskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyny syn rodziny

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
jednička
nazwa cyfry 1 i liczby 1
koule nedostatečná pětka sardel
(edukacja, edukacyjny) ocena niedostateczna (najniższa) w szkole

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
jediný
istniejący tylko w jednym egzemplarzu

jedzenie jɛˈd͡zɛ̃ɲɛ n
jídlo
coś, co można jeść; żywność, pokarm

jego ˈjɛɡɔ pronoun
jeho
3. (osoba) lp, rodzaj męski
3. (osoba) lp, rodzaj nijaki

jej jɛ̇j pronoun
její
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jeleni jɛˈlɛ̃ɲi adj
jelení
związany z jeleniem, dotyczący jelenia

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
jelen laň
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców, przynależny do podrodziny jeleni (Cervinae);

jeleń wschodni n
sika
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus;

jelito jɛˈlʲitɔ n
střevo
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito cienkie n
tenké střevo
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego położona między żołądkiem a jelitem grubym;

jelito grube n
tlusté střevo
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelito kręte n
kyčelník
(anatomia, anatomiczny) ostatnia, końcowa część jelita cienkiego, leżąca między jelitem czczym a kątnicą;

jelito ślepe n
slepé střevo
(anatomia, anatomiczny) pierwszy odcinek jelita grubego człowieka

jelitowy ˌjɛlʲiˈtɔvɨ adj
střevní
(przymiotnik) od jelito

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
jemenský
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
jmelí
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
brkoslav brkoslav severní
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;

jen jɛ̃n n
jen
(jednostka monetarna) waluta Japonii;

jenajski adj
jenský
związany z Jeną, dotyczący Jeny (miasta w Niemczech)

jenisejski adj
jenisejský
związany z Jenisejem, dotyczący Jeniseju

jenot azjatycki n
psík mývalovitý
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych;
(zoologia, zoologiczny) osobnik drapieżnika z gatunku jenotów azjatyckich (1.1)

jerowy adj
jerový
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z jerami, dotyczący jerów

jerozolimczyk ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmt͡ʃɨk n
Jeruzaléman
mieszkaniec Jerozolimy

jerozolimka ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmka n
Jeruzalémanka
mieszkanka Jerozolimy

jerozolimski ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci adj
jeruzalémský
odnoszący się do Jerozolimy, związany z Jerozolimą

jersejski adj
jerseyský
związany z Jersey, dotyczący Jersey

jerychoński ˌjɛrɨˈxɔ̃j̃sʲci adj
jerišský
związany z Jerychem, dotyczący Jerycha

jerzyk ˈjɛʒɨk n
rorýs
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
podzimní jesenní
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
podzim jeseň
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
jasan
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jesionicki adj
jesenický
związany z wschodniosudeckim pasmem górskim Jesioniki

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
jeseter
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jeszcze ˈjɛʃt͡ʃɛ particle
ještě
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo

jezdnia ˈjɛzdʲɲa n
vozovka
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów

jeziorny adj
jezerní
związany z jeziorem, dotyczący jeziora, pochodzący z jeziora

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
jezero
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jezuicki adj
jezuitský
dotyczący zakonu jezuitów albo członka tego zakonu

jezuita n
jezuita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjd͡ʑɛʃ ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakat͡ɕ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
kdo chce s vlky být, musí s nimi výt
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację

jeść jɛ̇ɕt͡ɕ v
jíst
przyjmować pokarmy

jeść obiad v
obědvat
spożywać południowy posiłek

jeździć ˈjɛ̇ʑd͡ʑit͡ɕ v
jezdit
o pojazdach: kursować tą samą trasą
przenosić się z miejsca na miejsce środkiem lokomocji

jeźdźczyni jɛ̇ɕt͡ɕˈt͡ʃɨ̃ɲi n
jezdkyně
(przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) osoba płci żeńskiej jeżdżąca na jakimś zwierzęciu wierzchowym, uprawiająca jazdę konną

jeż jɛʃ n
ježek
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami
rozsocháč český ježek
(wojskowość, wojskowy) przenośna zapora z ustawionych prostopadle belek z drutem

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
jestliže
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
dikobraz
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
ostružina
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica

jiczyński jiˈt͡ʃɨ̃j̃sʲci adj
jičínský
związany z Jiczynem

jidysz ˈjidɨʃ n
jidiš
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;

jidyszowy adj
jidišský
związany z jidysz, dotyczący jidysz

jidyszystyka n
jidišistika
(edukacja, edukacyjny) studia uniwersyteckie w dziedzinie jidyszystyki (1.1)
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca język jidysz i literaturę tworzoną w tym języku, a także ogólnie kulturę z nim związaną

jidyszyzm jiˈdɨʃɨsm̥ n
jidišismus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z jidysz;

joannicki adj
johanitský
związany z joannitą, dotyczący joannitów

joannita n
johanita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;

jod jɔt n
jod jód
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodoform n
jodoform
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;

jodła ˈjɔdwa n
jedle
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

jodła koreańska n
jedle korejská
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Abies koreana E. H. Wilson, gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, pochodzący z górzystych terenów Korei Południowej;

joga ˈjɔɡa n
jóga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogging n
jogging
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;

jogurt ˈjɔɡurt n
jogurt
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jogurt grecki n
řecký jogurt
(spożywczy) gęsty, kremowy jogurt o dużej zawartości białka

jogurtowy ˌjɔɡurˈtɔvɨ adj
jogurtový
związany z jogurtem

johannesburski adj
johannesburský
związany z Johannesburgiem, dotyczący Johannesburga

joint n
joint
(slangowo) rodzaj skręta zawierający marihuanę;

jojo n
jojo
rodzaj zabawki w postaci ciężarka-szpulki zawieszonego na sznurku

jokohamski adj
jokohamský
związany z Jokohamą, dotyczący Jokohamy

jon jɔ̃n n
iont ion
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
jordánský
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania
(geografia, geograficzny) odnoszący się do rzeki Jordan

jubiler juˈbʲilɛr n
klenotník
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubilerka ˌjubʲiˈlɛrka n
klenotnice
osoba płci żeńskiej zajmująca się jubilerstwem; rzemieślniczka artystyczna trudniąca się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubilerski ˌjubʲiˈlɛrsʲci adj
klenotnický
związany z jubilerstwem, dotyczący jubilerstwa

jubileuszowy adj
jubilejní
odnoszący się do jubileuszu, związany z jubileuszem

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
judaismus židovství
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

judasz ˈjudaʃ n
kukátko
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi

judaszowski adj
jidášský
o cechach przypisywanych Judaszowi: fałszywy, obłudny, podstępny, zdradziecki

judejski adj
judský
związany z Judeą, dotyczący Judei, pochodzący z Judei

judo ˈd͡ʒudɔ n
judo
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

judofilski adj
židomilský
sprzyjający Żydom

jugosłowiański ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
jugoslávský
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii

jukatański adj
yucatanský
związany z Jukatanem, dotyczący Jukatanu (półwyspu)

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
juliánský
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara
z czasów Juliusza Cezara

jurajski juˈrajsʲci adj
jurský
(geologia, geologiczny) dotyczący jury, występujący, powstały w jurze
(geografia, geograficzny) dotyczący Jury (gór, kantonu w Szwajcarii lub departamentu francuskiego)

jurta ˈjurta n
jurta
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;

jury n
jury
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie

juta ˈjuta n
juta
(botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutowy adj
jutový
wykonany z juty (tkaniny)

jutro ˈjutrɔ adv
zítra zejtra
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
jitro
(staropolski) ranek
zítřek zítra
dzień następny w stosunku do obecnego

jutrzejszy juˈṭʃɛjʃɨ adj
zítřejší
odnoszący się do jutra

jutrznia n
jitřenka
(astronomia, astronomiczny) planeta Wenus obserwowalna o poranku jako jasny obiekt na niebie

jutyjski adj
jutský
związany z Jutami, dotyczący Jutów

już juʃ particle
juž už již
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń

józefinizm n
josefinismus
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego;

józefiński adj
josefský josefínský
(historia, historyczny, historycznie) związany z panowaniem Józefa II Habsburga;

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
jádro
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego;
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
varle
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
jaderný
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego

jęczeć v
sténat kňourat naříkat kvílet
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie

jęczmień ˈjɛ̃n͇t͡ʃmʲjɛ̇̃ɲ n
ječmen
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)

jęk jɛ̃ŋk n
zasténání
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia

języczek n
jazýček
(botanika, botaniczny) błoniasty twór występujący u niektórych roślin;

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
jazyk řeč
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie

język narodowy n
národní jazyk
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa będąca środkiem komunikacji wśród przedstawicieli określonego narodu;

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpt͡sɨ n
cizí jazyk
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈt͡ʃɨstɨ n
mateřský jazyk mateřština
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
programovací jazyk
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;

język standardowy n
spisovný jazyk standardní jazyk
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznaft͡sa n
jazykozpytec
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
jazykověda lingvistika
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;

kabalista n
kabalista kabalistka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) znawca kabały

kabanos kaˈbãnɔs n
kabanos
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienka, wędzona kiełbasa z mięsa wieprzowego;

kabaret kaˈbarɛt n
kabaret
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);

kabel ˈkabɛl n
kabel
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej;

kablowy kaˈblɔvɨ adj
kabelový
związany z kablem; przesyłany przez kable, wykorzystujący przesył kablami

kablówka kaˈblufka n
kabelovka
(potocznie, potoczny) telewizja kablowa

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
kabriolet
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu)

kabulski kaˈbulsʲci adj
kábulský
odnoszący się do miasta Kabul

kac kat͡s n
kocovina
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kacap ˈkat͡sap n
kacap
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) ((zwłaszcza) (gwara warszawska)) Rosjanin, dawniej także obywatel Związku Radzieckiego

kaczka ˈkat͡ʃka n
kachna
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)
(ornitologia, ornitologiczny) samica kaczki (1.1)

kaczka krzyżówka n
kachna divoká
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

kaczor ˈkat͡ʃɔr n
kačer
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki

kaczę ˈkat͡ʃɛ n
káče
(ornitologia, ornitologiczny) pisklę kaczki

kadencja kaˈdɛ̃nt͡sʲja n
volební období
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres pełnienia funkcji (urzędu) przez obieralnego urzędnika lub organ;

kadm katm̥ n
kadmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadykski adj
cádizský
(rzadki, rzadko używany) związany z Kadyksem (miastem i prowincją w Hiszpanii)

kadzidło kaˈd͡ʑidwɔ n
kadidlo
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kadzidłowy adj
kadidlový
dotyczący kadzidła, związany z kadzidłem

kadzielnica ˌkad͡ʑɛlʲˈɲit͡sa n
kadidelnice
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła;

kadłub ˈkadwup n
trup
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) samolotu

kadź n
káď spilka
duże otwarte zbiorniki używane w różnych procesach technologicznych;

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa n
svěrací kazajka
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;

kaganiec kaˈɡãɲɛt͡s n
náhubek košík
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;

kairczyk kaˈ<sup>j</sup>irt͡ʃɨk n
Káhiřan
mieszkaniec Kairu

kairka kaˈ<sup>j</sup>irka n
Káhiřanka
mieszkanka Kairu

kairski kaˈ<sup>j</sup>irsʲci adj
káhirský
odnoszący się do Kairu, związany z Kairem

kajak ˈkajak n
kajak
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kajdanki n
pouta
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów;

kajman ˈkajmãn n
kajman
(zoologia, zoologiczny) Caiman, gad z rodziny aligatorów;

kajuta kaˈjuta n
kajuta
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe zamykane pomieszczenie mieszkalne na statku;

kajzerka kajˈzɛrka n
kaiserka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj bułki z charakterystycznymi nacięciami na wierzchu;

kakadu kaˈkadu n
kakadu
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;

kakaowy ˌkakaˈɔvɨ adj
kakaový
dotyczący kakao lub kakaowca
zrobiony z kakao lub z domieszką kakao

kaktus ˈkaktus n
kaktus
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kaktusiarz n
kaktusář
hodowca lub miłośnik kaktusów

kaktusowy ˌkaktuˈsɔvɨ adj
kaktusový
(przymiotnik) od kaktus

kalabryjski ˌkalaˈbrɨjsʲci adj
kalábrijský
związany z Kalabrią, wywodzący się z Kalabrii

kalafior kaˈlafʲjɔr n
květák
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z jadalnej części kalafiora (1.1)
květák karfiol
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalafiorowa n
květáková polévka
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kalafiora

kalafiorowy adj
květákový
związany z kalafiorem; taki jak kalafior; zawierający kalafior

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
kalafuna
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
kedluben kedlubna
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)

kaldera kalˈdɛra n
kaldera
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
kaleidoskop krasohled
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
kalendář
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);

kalendarz adwentowy n
adventní kalendář
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;

kalesony ˌkalɛˈsɔ̃nɨ n
podvlékačky spodky podvlíkačky
(krawiectwo) rodzaj bielizny męskiej z długimi nogawkami, zakładanej na chłody pod spodnie;

kaletański adj
calaiský
związany z Calais, dotyczący Calais (miasta we Francji)

kalif ˈkalʲif n
kalif chalífa
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
chalífát kalifát
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
kalifornium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
kalifornský
związany z Kalifornią, pochodzący z Kalifornii

kalina kaˈlʲĩna n
kalina
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;

kaliningradzki adj
kaliningradský
dotyczący Kaliningradu, związany z Kaliningradem

kalkucki adj
kalkatský
związany z Kalkutą, dotyczący Kalkuty

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
kalkulačka kalkulátor
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kalomel n
kalomel
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;

kalomelowy adj
kalomelový
(chemia, chemiczny) związany z kalomelem

kaloryczny adj
kalorický
(fizyka, fizyczny) dotyczący kalorii

kalorymetryczny adj
kalorimetrický
(fizyka, fizyczny) związany z kalorymetrem lub z kalorymetrią

kalosz ˈkalɔʃ n
galoše
(obuwnictwo, obuwniczy) gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą;

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
kalvinismus kalvinizmus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;

kalwiński adj
kalvínský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kalwinizmem lub kalwinami

kambodżański ˌkãmbɔˈd͡ʒãj̃sʲci adj
kambodžský
odnoszący się do państwa Kambodża

kambr kãmpr̥ n
kambrium
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku;

kambryjski kãmˈbrɨjsʲci adj
kambrický
(geologia, geologiczny) dotyczący kambru, występujący, powstały w kambrze

kamczacki kãmˈt͡ʃat͡sʲci adj
kamčatský
od Kamczatka

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
chameleon chameleón
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kamera kãˈmɛra n
kamera
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;

kamerdyner n
majordomus
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe

kameruński ˌkãmɛˈrũj̃sʲci adj
kamerunský
odnoszący się do państwa Kamerun

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
kameraman
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje

kamfora kãw̃ˈfɔra n
kafr
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kamforowy adj
kafrový
(chemia, chemiczny) związany z kamforą, dotyczący kamfory; zawierający kamforę

kamieniarz n
kameník
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni

kamieniołom n
kamenolom
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
kamenný
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni

kamienować v
kamenovat
uśmiercać poprzez obrzucenie kamieniami

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
kámen
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody
twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
milník
(przenośnie, przenośnia) bardzo ważny, przełomowy moment
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;

kamień młyński n
mlýnský kámen
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamień spadł z serca ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ˈspatw̥ ˈs‿ːɛrt͡sa idiom
spadnout kámen ze srdce
ktoś poczuł ulgę w związku z czymś; zniknął problem i czuje „lekkość w sercu”

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
základní kámen
(budownictwo) obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne

kamizelka ratunkowa n
plovací vesta záchranná vesta
środek ratunkowy w postaci części ubioru ochronnego, której zadaniem jest utrzymać człowieka lub zwierzę na powierzchni wody;

kampanila ˌkãmpãˈɲila n
kampanila
(architektura, architektoniczny) wysmukła wieża pełniąca funkcję dzwonnicy, stojąca obok kościoła;

kampanologia n
kampanologie
nauka o tradycyjnych dzwonach wieżowych i kościelnych;

kampański adj
kampánský
związany z Kampanią

kampuczański adj
kampučský
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący Kampuczy ((współcześnie) Kambodża)

kampus ˈkãmpus n
kampus
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich

kamrat ˈkãmrat n
kamarád
towarzysz, kompan

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
kanadský
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanapeczka ˌkãnaˈpɛt͡ʃka n
jednohubka
mała kanapka, na jeden kęs

kanarek kãˈnarɛk n
kanárek kanár
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanaryjski adj
kanárský
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi

kanasta n
kanasta
(termin karciany) wieloosobowa gra karciana rozgrywana dwoma pełnymi taliami;

kanclerz n
kancléř
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech

kandydat kãnˈdɨdat n
kandidát
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kandydatka n
kandidátka uchazečka žadatelka
kobieta, która kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kandydować ˌkãndɨˈdɔvat͡ɕ v
kandidovat
być kandydatem do czegoś, ubiegać się o coś, pretendować do czegoś, starać się o coś

kanelura n
kanelura
(architektura, architektoniczny) pionowy rowek zdobiący trzon kolumny;

kangur ˈkãŋɡur n
klokan
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kangurzy possessiveAdjective
klokaní
należący do kangura

kangurzyca ˌkãŋɡuˈʒɨt͡sa n
klokanice
samica kangura

kanibal kãˈɲibal n
kanibal lidojed lidožrout antropofág
człowiek, który jada ludzkie mięso

kanibalski adj
kanibalský
dotyczący kanibali lub kanibalizmu

kanion ˈkãɲjɔ̃n n
kaňon
(geografia, geograficzny) dolina rzeczna o wąskim dnie i stromych, skalistych zboczach;

kanister kãˈɲistɛr n
kanystr
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport;

kanonik n
kanovník
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;

kanonizować v
kanonizovat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym

kansaski adj
kansaský
związany z Kansas, dotyczący Kansas (rzeki, miasta albo stanu)

kantabryjski adj
kantaberský
związany z Kantabrią, dotyczący Kantabrii, pochodzący z Kantabrii

kantar ˈkãntar n
mořan tmavý pražma tmavá
(ichtiologia, ichtiologiczny) Spondyliosoma cantharus, gatunek ryby z rodziny prażmowatych;

kantata kãnˈtata n
kantáta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;

kanterberyjski adj
canterburský
związany z Canterbury, dotyczący Canterbury

kanton ˈkãntɔ̃n n
kanton
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;

kantor ˈkãntɔr n
směnárna
miejsce umożliwiające wymianę waluty na inną
kantor chazan
śpiewak w synagodze

kantylena ˌkãntɨˈlɛ̃na n
kantiléna
śpiewna melodia w utworze muzycznym;

kantyna kãnˈtɨ̃na n
kantýna
bar, restauracja przeznaczona dla określonej grupy osób, np. żołnierzy

kaolin kaˈɔlʲĩn n
kaolin kaolín
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kapelan n
kaplan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;

kapelusz kaˈpɛluʃ n
klobouk
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy o różnym kształcie, najczęściej z płaskim rondem i częścią wypukłą (główką) pośrodku;

kapelusznik n
kloboučník
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy

kapitalistyczny ˌkapʲitalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
kapitalistický
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
kapitalizmus kapitalismus
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitan kaˈpʲitãn n
kapitán
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę

kapitał kaˈpʲitaw n
kapitál
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)
(ekonomia, ekonomiczny) osoby lub instytucje dysponujące wielkimi sumami pieniędzy
(przenośnie, przenośnia) niematerialna wartość, zasób do wykorzystania

kapitański ˌkapʲiˈtãj̃sʲci adj
kapitánský
związany z kapitanem, dotyczący kapitana

kapitel kaˈpʲitɛl n
hlavice
(architektura, architektoniczny) ozdobne zwieńczenie kolumny lub pilastra;

kapituła n
kapitula
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych;

kaplica kaˈplʲit͡sa n
kaple
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem

kapliczka kaˈplʲit͡ʃka n
kaplička
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielka, kultowa budowla wotywna w formie słupa, domku, krzyża lub skrzynki;

kapral ˈkapral n
desátník kaprál
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;

kapsaicyna n
kapsaicin
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapsel ˈkapsɛl n
korunkový uzávěr vršek víčko
metalowa przykrywka obciskana na końcu szklanej butelki;

kapsułka kapˈsuwka n
kapsle
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;

kapsyd n
kapsida
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;

kaptur ˈkaptur n
kapuce
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;

kapturnica n
špirlice
(botanika, botaniczny) Sarracenia L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny kapturnicowatych;

kapuański adj
capujský
związany z Kapuą, dotyczący Kapui

kapucyński adj
kapucínský
związany z kapucynami lub kapucynkami, dotyczący kapucynów lub kapucynek

kapusta kaˈpusta n
zelí kapusta
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

kapusta chińska kaˈpusta ˈxʲĩj̃ska n
čínské zelí
(botanika, botaniczny) Brassica rapa subsp. chinensis Hanelt, podgatunek kapusty właściwej;

kapuś ˈkapuɕ n
bonzák práskač udavač
(potocznie, potoczny) donosiciel

kapuściana głowa n
dubová hlava
(przenośnie, przenośnia) pusta głowa

kapuśniak kaˈpuɕɲak n
zelňačka zelnice
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kapusty, zwykle z kiszonej;

karabaski adj
karabašský
związany z Karabachem, dotyczący Karabachu

karabin kaˈrabʲĩn n
puška
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
kulomet
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karaka kaˈraka n
karaka
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) duży śródziemnomorski trójmasztowy żaglowiec handlowy i wojenny, używany w XIV-XVII wieku;

karakałpacki n
karakalpačtina
(językoznawstwo, językoznawczy) język karakałpacki;

karaluch kaˈralux n
šváb rus
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
karaoke
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

kararyjski adj
carrarský kararský
związany z Carrarą, dotyczący Carrary

karat ˈkarat n
karát
dawna miara zawartości złota w stopach – czyste złoto miało 24 karaty;
jubilerska jednostka masy równa 0,2 g, stosowana do mierzenia masy kamieni szlachetnych i pereł;

karate kaˈratɛ n
karate
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

karateka ˌkaraˈtɛka n
karatista
(sport, sportowy) osoba uprawiająca karate

karawan n
pohřební vůz
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawana ˌkaraˈvãna n
karavana
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;

karawanseraj n
karavanseráj karavansaraj
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;

karawela ˌkaraˈvɛla n
karavela
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich kasztelach, gładkim poszyciu i płytkim zanurzeniu, używany od XV do XVII wieku;

karaś ˈkaraɕ n
karas
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z gatunku karasi (1.1)

karbidówka n
karbidka
(technologia, technika, techniczny) lampa gazowa, w której paliwem jest karbid (węglik wapnia), który pod wpływem wody wydziela palny acetylen;

karbowaniec n
karbovanec
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996;

karczma ˈkart͡ʃma n
krčma
gospoda na wsi;

karczoch ˈkart͡ʃɔx n
artyčok
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

kardigan karˈdʲiɡãn n
kardigan
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;

kardio- ˈkardʲjɔ
kardio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z sercem

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
kardiolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
kardiologie
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
kardiologický
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii

kardynalski adj
kardinálský
dotyczący kardynała, związany z kardynałem

kardynał karˈdɨ̃naw n
kardinál
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;

karelski adj
karelský
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów

karetka kaˈrɛtka n
sanitka ambulance
(medycyna, medyczny) (motoryzacja) samochód służący do przewozu chorych

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
karyatida
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;

karierowicz ˌkarʲjɛˈrɔvʲit͡ʃ n
kariérista
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek bez skrupułów dążący do osiągnięcia sukcesu, zrobienia kariery

karimata n
karimatka
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem;

kark kark n
šíje zátylek
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karkonoski ˌkarkɔ̃ˈnɔsʲci adj
krkonošský
dotyczący Karkonoszy, związany z Karkonoszami, pochodzący z Karkonoszy

karkołomny adj
krkolomný
taki, który grozi śmiercią, kalectwem, połamaniem karku

karlowarski adj
karlovarský
związany z Karlowymi Warami, dotyczący Karlowych Warów

karmel ˈkarmɛl n
karamel
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa

karmelicki ˌkarmɛˈlʲit͡sʲci adj
karmelitánský
odnoszący się do męskiego zakonu karmelitów

karmelowy ˌkarmɛˈlɔvɨ adj
karamelový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący karmelu, zawierający karmel, zrobiony z karmelu
mający kolor żółtobrązowy, taki jak kolor karmelu

karminowy ˌkarmʲĩˈnɔvɨ adj
karmínový
mający kolor czerwony, taki jak kolor karminu

karmić ˈkarmʲit͡ɕ v
kojit
(u samic ssaków) żywić potomstwo własnym mlekiem
krmit živit
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karmnik ˈkarmʲɲik n
krmítko
(ornitologia, ornitologiczny) drewniana konstrukcja do karmienia ptaków

karnawał karˈnavaw n
karneval
w krajach Ameryki Łacińskiej i Południowej pochody i masowe zabawy pod koniec karnawału (1.1) na ulicach miast
zabawy w czasie karnawału (1.1)
karneval masopust
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;

karniowski adj
krnovský
odnoszący się do miasta Karniów

karnizm n
karnismus
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt

karoliński adj
karolinský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Karolem Wielkim lub Karolingami
karolínský
(geografia, geograficzny) związany z Karoliną Północną lub Karoliną Południową, pochodzący z Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej, występujący na terenie Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej

karoten n
karoten
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;

karp karp n
kapr
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karpacki karˈpat͡sʲci adj
karpatský
dotyczący Karpat, związany z Karpatami, pochodzący z Karpat

karpologia n
karpologie
(botanika, botaniczny) dział botaniki zajmujący się nasionami i owocami roślin;

karta ˈkarta n
karta
prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia
czysty lub zapisany arkusz papieru, często stanowiący część książki

karta debetowa n
debetní karta
(bankowość, bankowy) (finanse, finansowy) karta płatnicza pozwalająca płacić tylko do wysokości środków zgromadzonych na rachunku;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
kreditní karta
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

kartel ˈkartɛl n
kartel
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;

kartezjański adj
karteziánský kartézský
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza
kartézský
(matematyka, matematyczny) związany z prostokątnym (ortogonalnym) układem współrzędnych

kartkować kartˈkɔvat͡ɕ v
listovat
oglądać pobieżnie książkę, gazetę itp., przewracając kartka po kartce

kartkówka kartˈkufka n
prověrka písemka přepadovka
(potocznie, potoczny) krótka, często niezapowiedziana, klasówka sprawdzająca wiadomości z niewielkiej części materiału, najczęściej z kilku ostatnich lekcji

kartoflanka ˌkartɔfˈlãnka n
bramboračka bramborový polévka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa jarzynowa z dużą ilością pokrojonych w kostkę ziemniaków

kartoflany adj
bramborový
przyrządzony, zrobiony z kartofli (ziemniaków), z dodatkiem kartofli
związany z kartoflami (ziemniakami), dotyczący kartofli

kartoflisko ˌkartɔfˈlʲiskɔ n
brambořiště
pole, na którym rosną ziemniaki

kartograf karˈtɔɡraf n
kartograf
specjalista w zakresie kartografii; rysownik map

karton ˈkartɔ̃n n
karton
gruby, sztywny papier

kartridż n
kazeta
(informatyka, informatyczny) wymienny pojemnik na tusz do drukarki atramentowej

kartuz n
kartuzián
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Brunona z Kolonii;

kartuzja n
kartouza
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor kartuzów;

karuna n
karuná
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się na empatii i okazywaniu dobroci cierpiącym;

karuzela ˌkaruˈzɛla n
kolotoč
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karwiński adj
karvinský
odnoszący się do miasta Karwina

karygodny ˌkarɨˈɡɔdnɨ adj
trestuhodný
zasługujący na potępienie, naganę, karę

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
karikatura karikování
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;

karykaturzysta n
karikaturista
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur

karyncki adj
korutanský
związany z Karyntią, dotyczący Karyntii

karzeł ˈkaʒɛw n
trpaslík
(medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu

karłowatość n
nanismus
bycie karłowatym, bycie karłem

kaseta magnetofonowa n
audiokazeta
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;

kaseta wideo n
videokazeta
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;

kasjer ˈkasʲjɛr n
pokladník
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze

kaskader n
kaskadér
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach

kaskaderski adj
kaskadérský
związany z kaskaderem, dotyczący kaskadera lub jego pracy

kaspijski adj
kaspický
dotyczący rejonu Morza Kaspijskiego

kasselski adj
kasselský
związany z Kassel, miastem w Niemczech

kasta ˈkasta n
kasta
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi grupami tworząca hierarchię;

kastylijski adj
kastilský
związany z Kastylią, dotyczący Kastylii

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
kasino
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;

kasza jaglana ˈkaʃa jaɡˈlãna n
jáhly
(spożywczy) obłuszczone ziarniaki prosa zwyczajnego, kasza z łuskanego ziarna prosa

kaszalot kaˈʃalɔt n
vorvaň
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszalot spermacetowy n
vorvaň obrovský
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, duży morski ssak z rodziny kaszalotowatych;

kaszel ˈkaʃɛl n
kašel
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszka n
krupička
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser na bazie mleka i kaszy mannej
kasza manna

kaszleć ˈkaʃlɛt͡ɕ v
kašlat
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc

kasztan ˈkaʃtãn n
kaštan
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)
nasienie kasztanowca

kasztan jadalny ˈkaʃtãnʲ jaˈdalnɨ n
jedlý kaštan kaštanovník jedlý kaštanovník setý
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Castanea sativa Mill., gatunek drzewa owocowego z rodziny bukowatych o pojedynczych, skórzastych, podłużnie lancetowatych, piłkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i rudawobrązowych, jadalnych owocach, osadzonych w kupuli pokrytej kolcami;

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛt͡s n
jírovec
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
kaštanový
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owoców kasztana lub kasztanowca, zrobiony z owoców kasztana lub kasztanowca
dotyczący drzew kasztana lub kasztanowca

kaszubski kaˈʃupsʲci adj
kašubský
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów

kaszubski kaˈʃupsʲci n
kašubština
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;

kat kat n
kat
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

katabas kaˈtabas n
černoprdelník
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ksiądz

katafalk kaˈtafalk n
katafalk
podwyższenie, na którym stawia się trumnę podczas nabożeństwa żałobnego;

kataforeza n
kataforéza
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody

katakumby ˌkataˈkũmbɨ n
katakomby
cmentarz podziemny w postaci systemu korytarzy;

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
katalyzátor
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
katalánský katalánsky
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
katalánština katalánsky
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katarakta ˌkataˈrakta n
katarakt
(geologia, geologiczny) próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód;

katarski kaˈtarsʲci adj
katarský
odnoszący się do państwa Katar

katarynka n
flašinet kolovrátek
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

kataster n
katastr
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów

katastralny ˌkataˈstralnɨ adj
katastrální
(przymiotnik) od: kataster (kadaster)

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
katastrofa
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi

katecheta ˌkatɛˈxɛta n
katecheta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba duchowna lub świecka nauczająca religii

katechetka ˌkatɛˈxɛtka n
katechetka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (edukacja, edukacyjny) kobieta stanu duchownego lub świeckiego nauczająca zasad religii chrześcijańskiej

katechizm n
katechismus
(kościelny) podręcznik do katechezy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;

katechumen ˌkatɛˈxũmɛ̃n n
katechumen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu

katedra kaˈtɛdra n
katedrála
(kościelny) główny kościół diecezji;

katedralny adj
katedrální katedrálový
odnoszący się do katedry, związany z katedrą

kategoryczny ˌkatɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
kategorický
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu

kategoryzacja ˌkatɛɡɔrɨˈzat͡sʲja n
kategorizace
podział na kategorie, klasyfikacja

kation ˈkatʲjɔ̃n n
kationt
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;

katmandzki katˈmãnt͡sʲci adj
káthmándský
odnoszący się do miasta Katmandu

katolicki ˌkatɔˈlʲit͡sʲci adj
katolický
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

katolicyzm ˌkatɔˈlʲit͡sɨsm̥ n
katolicismus katolictví
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

katoliczka ˌkatɔˈlʲit͡ʃka n
katolička
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje katolicyzm

katolik kaˈtɔlʲik n
katolík
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego

katowicki ˌkatɔˈvʲit͡sʲci adj
katovický
odnoszący się do Katowic, związany z Katowicami

katyński kaˈtɨ̃j̃sʲci adj
katyňský
od Katyń

kaucja ˈkawt͡sʲja n
kauce
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania

kauczukowy adj
kaučukový
wykonany z kauczuku

kaukaski kawˈkasʲci adj
kavkazský
wywodzący się z Kaukazu

kawa ˈkava n
káva
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;
káva kafe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój

kawalerka n
garsoniéra garsonka
(budownictwo) mieszkanie jednopokojowe

kawałek kaˈvawɛk n
kus kousek
fragment pewnej całości

kawiarenka internetowa n
internetová kavárna
publiczny lokal, w którym udostępnione są komputery z dostępem do Internetu;

kawiarka kaˈvʲjarka n
Moka Express moka
ciśnieniowy czajniczek do parzenia kawy
veka
(Jelenia Góra) bułka paryska

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
kavárna
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawior ˈkavʲjɔr n
kaviár
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawiorek n
veka
(regionalizm poznański) (spożywczy) długa bułka pszenna

kawiorka n
veka
(Poznań) (spożywczy) długa bułka pszenna

kawitacja n
kavitace
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;

kawka ˈkafka n
kafičko
(zdrobniale) od: kawa (napój)
kavka
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kawowiec kaˈvɔvʲjɛt͡s n
kávovník
(botanika, botaniczny) Coffea, wiecznie zielony krzew i drzewo z rodziny marzanowatych;

kawowy kaˈvɔvɨ adj
kávový
dotyczący kawy, związany z kawą – nasionami kawowca

kazachski kaˈzaxsʲci adj
kazašský
odnoszący się do Kazachów

kazachski kaˈzaxsʲci n
kazaština
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków turkijskich, język państwowy Kazachstanu;

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
kasein kazeín
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;

kazirodztwo n
incest krvesmilstvo krvesmilství
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
kazatel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kaznodziejstwo n
kazatelství
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) całość twórczości kaznodziejskiej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wygłaszanie kazań, bycie kaznodzieją
moralizování
(potocznie, potoczny) skłonność do wygłaszania mów, prawienia morałów

kałamarz kaˈwãmaʃ n
kalamář
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałuża kaˈwuʒa n
kaluž louže
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
každý
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

kciuk ct͡ɕuk n
palec
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kebab ˈkɛbap n
kebab
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;

keczua n
kečuánština kečujština
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;

keczup ˈkɛt͡ʃup n
kečup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;

kefija kɛˈfʲija n
kefíja
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy;

kefir ˈkɛfʲir n
kefír
(spożywczy) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;

keiki n
keiki
(ogrodnictwo, ogrodniczy) młoda roślina u storczykowatych, która wykształca się na pędzie w miejscu kwiatów po przekwitnięciu;

kelner ˈkɛlnɛr n
číšník havran hostidřel svrchník
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
keňský
odnoszący się do państwa Kenia

kerato-
kerato-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem

keratolityczny adj
keratolytický
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka

keratynocyt ˌkɛratɨ̃ˈnɔt͡sɨt n
keratinocyt
komórka naskórka pochodzenia ektodermalnego biorąca udział w procesie keratynizacji;

kerczeński adj
kerčský
związany z Kerczem, dotyczący Kerczu

keton n
keton
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera grupę karbonylową (>C=O) umieszczoną wewnątrz łańcucha węglowego

ketoprofen n
ketoprofen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) popularny środek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy z grupy nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych;

khmerski ˈkmɛrsʲci n
khmerština
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach;

kibel ˈcibɛl n
Dřevolíno
(środowiskowy) (kolejnictwo) jednostka elektryczna serii EN57
basa
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) więzienie
hajzl záchod
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) toaleta albo sam klozet, często zaniedbany
kbelík kýbl vědro
(Górny Śląsk) wiadro, zwykle na odpadki

kibuc ˈcibut͡s n
kibuc
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;

kichać ˈcixat͡ɕ v
kýchat kýchnout
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kicz cit͡ʃ n
kýč
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu

kiczowaty ˌcit͡ʃɔˈvatɨ adj
kýčovitý
(sztuka) taki, który jest wyrazem kiczu

kiedy ˈcɛdɨ conjunction
pokud
…służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
kdy
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia
když kdy
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
kdykoli
w dowolnym, nieokreślonym czasie

kiedyś ˈcɛdɨɕ indefinitePronoun
někdy
w pewnym czasie, w jakiejś chwili (w nieokreślonej przeszłości lub przyszłości)

kielich ˈcɛlʲix n
kalich
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;

kierat ˈcɛrat n
žentour
(rolnictwo, rolniczy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, którego napęd stanowi praca zwierząt pociągowych chodzących w koło;

kierować cɛˈrɔvat͡ɕ v
řídit
sterować pojazdem lub grupą pojazdów

kierowca cɛˈrɔft͡sa n
řidič šofér
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲit͡sa n
volant
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierunek cɛˈrũnɛk n
směr
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
blinkr směrovka
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się;

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
kapsa
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛt͡s n
kapsář kapesní zloděj
(potocznie, potoczny) ten, kto kradnie przedmioty z cudzych kieszeni

kieszonkowy ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
kapesní
dotyczący kieszonki, związany z kieszonką
o małym rozmiarze, mogącym pomieścić się w kieszeni

kiełbasa cɛwˈbasa n
klobása salám párek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kiełek n
klíček
(botanika, botaniczny) cześć zarodka zawierająca część korzeniową i pąk

kieżmarski adj
kežmarský
związany z Kieżmarkiem, dotyczący Kieżmarku

kij hokejowy n
hokejka hůl
(sport, sportowy) przyrząd do popychania krążka podczas gry w hokej

kijanka ciˈjãnka n
pulec
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;

kijowski ciˈjɔfsʲci adj
kyjevský
związany z Kijowem, dotyczący Kijowa

kiksja n
úporek
(botanika, botaniczny) Kickxia, rodzaj roślin należący do rodziny babkowatych;

kikut ˈcikut n
pahýl
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona

kilka ˈcilka indefinitePronoun
několik
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)

kilkakrotnie adv
několikrát
szereg razy

kilof ˈcilɔf n
krumpáč
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;

kilogram ciˈlɔɡrãm n
kilogram
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;

kilogramowy adj
kilogramový
mający masę równą jednemu kilogramowi

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
kilometr
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈd͡ʑĩna n
kilowatthodina
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;

kiloński adj
kielský
związany z Kilonią, dotyczący Kilonii

kinematograf n
kinematograf
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kinematyczny ˌcĩnɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
kinematický
(fizyka, fizyczny) związany z kinematyką, dotyczący kinematyki

kinezjologia n
kineziologie
nauka o mięśniach w ruchu;

kinezjologiczny adj
kineziologický
związany z kinezjologią

kino ˈcĩnɔ n
kino bio biograf biák kinematograf
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy

kinszaski cĩw̃ˈʃasʲci adj
kinshaský
odnoszący się do Kinszasy, stolicy DR Konga

kiosk cɔsk n
kiosek
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kipa n
kipa jarmulka
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne żydowskie nakrycie głowy dla mężczyzn; kusa czapeczka obejmująca czubek głowy

kiper ˈcipɛr n
sklepník
zarządca piwnicy win

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
kyrgyzský
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
kyrgyzština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;

kiribatyjski ˌcirʲibaˈtɨjsʲci adj
kiribatský
związany z Kiribati, dotyczący Kiribati

kirys ˈcirɨs n
kyrys
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi;

kisnąć v
hnít
(przenośnie, przenośnia) przebywać bezczynnie, marnować czas
kysnout
(biologia, biologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ulegać fermentacji mlekowej

kiszyniowski ˌciʃɨ̃ˈɲɔfsʲci adj
kišiněvský
odnoszący się do miasta Kiszyniów

kitara ciˈtara n
kithara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, z grupy chordofonów szarpanych, z pudłem rezonansowym zakończonym dwoma ramionami połączonymi jarzmem i strunami z włókna roślinnego

kiur cjur n
curium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiwi ˈki.vʲi n
kiwi kivi
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;

kiła ˈciwa n
syfilis příjice
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

kiślica ciɕˈlʲit͡sa n
HVP hniloba včelího plodu
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;

kiść ciɕt͡ɕ n
trs
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów

klakson ˈklaksɔ̃n n
klakson
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);

klamka ˈklãmka n
klika
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie

klarnecista ˌklarnɛˈt͡ɕista n
klarinetista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie

klarnecistka ˌklarnɛˈt͡ɕistka n
klarinetistka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta grająca na klarnecie

klarnet ˈklarnɛt n
klarinet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klaryska n
klariska
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu klariańskiego

klasa ˈklasa n
třída
(edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych;
(matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęcia zbioru na dowolne kolekcje obiektów spełniających pewien warunek;
standard środków lokomocji, np. kolei, samolotów; środek lokomocji tego standardu
pomieszczenie (sala) w szkole, gdzie odbywają się lekcje
(botanika, botaniczny) jednostka podziału świata roślin;
třída kvalita
dobry styl
třída skupina
poziom jakości jakiegoś przedmiotu, oceniany na podstawie użytych materiałów, wykonania itp.

klasy n
panák
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą;

klasycyzm n
klasicismus
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;

klasztor ˈklaʃtɔr n
klášter
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dom buddyjskiej wspólnoty mniszej

klasztorny klaˈʃtɔrnɨ adj
klášterní
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru

klatka ˈklatka n
klec
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
hrudník hruď
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
klaustrofobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;

klauza n
klauza klauzura splavovací nádrž
budowla hydrotechniczna, przeznaczona do piętrzenia wód rzeki lub potoku w celu okresowej poprawy ich spławności;

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
klávesnice
(technologia, technika, techniczny) część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych

klawisz ˈklavʲiʃ n
klávesa
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;
bachař
(gwara, gwarowe) (więziennictwo, więzienny) strażnik więzienny

klecha ˈklɛxa n
černoprdelník
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) duchowny, ksiądz

kleisty adj
klihovitý
o właściwościach klejenia się, ciągnący się

kleić ˈklɛ<sup>j</sup>it͡ɕ v
lepit
łączyć coś za pomocą kleju, sklejać coś z czymś
lepit se
mieć zdolność klejenia
przywierać do czegoś

klej klɛj n
lepidlo klih
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów;

klejnot n
klenot šperk
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień lub wyrób jubilerski

klepać biedę ˈklɛpad͡ʑ ˈbʲjɛdɛ v
třít bídu s nouzí
żyć w biedzie

klepisko n
mlat
rodzaj powierzchni wykonanej z ubitej, wyschniętej gliny, zazwyczaj spełniało rolę podłogi w chatach lub stodołach;

klepsydra klɛpˈsɨdra n
nekrolog parte
niewielki plakat informujący o czyjejś śmierci oraz terminie i miejscu pogrzebu
přesýpací hodiny
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;

kleptomania ˌklɛptɔ̃ˈmãɲja n
kleptomanie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;

klerykalizm n
klerikalismus
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;

klerykalny adj
klerikální
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu

kleszcz klɛʃt͡ʃ n
klíště
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

kleszczowe zapalenie mózgu n
klíšťová encefalitida
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze;

kleń n
jelec
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squalius Bonaparte, rodzaj ryby słodkowodnej z rodziny karpiowatych
jelec tloušť
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squalius cephalus L., gatunek średniej wielkości ryby słodkowodnej z rodziny karpiowatych;

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
zákazník klient
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej, dowolny usługobiorca
klient
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer

klientka klʲiˈ<sup>j</sup>ɛ̃ntka n
zákaznice
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kobieta kupująca, nabywająca towary lub usługi

klif klʲif n
útes
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klika ˈklʲika n
klika
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;

klimaks n
klimax
stan względnej równowagi w środowisku / biocenozie

klimat ˈklʲĩmat n
klima podnebí
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klimatologiczny adj
klimatologický
związany z klimatologią, dotyczący klimatologii

klincz n
klinč
(sport, sportowy) w boksie: przytrzymanie się bokserów w zwarciu mającym uniemożliwiać zadawanie ciosów

klingoński n
klingonština klingonský
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"

kliniczny adj
klinický
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego

klips klʲips n
klips
element biżuterii przypinany najczęściej do ucha

klon klɔ̃n n
javor
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;
klon
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;

klub klup n
klub
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) rodzaj lokalu rozrywkowego
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa posłów i senatorów tworząca frakcję w parlamencie;

klub nocny n
noční klub
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klucz klut͡ʃ n
klíč
przyrząd do otwierania zamka;
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
kod do szyfru;
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki

klucz francuski ˈklut͡ʃ frãnˈt͡susʲci n
francouzský klíč francouzák
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

klucz wiolinowy n
houslový klíč
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;

klucznik n
klíčník
ktoś kto pilnuje kluczy do pomieszczeń w budynku

kluczowy kluˈt͡ʃɔvɨ adj
klíčový
podstawowy, najważniejszy

kluczyk ˈklut͡ʃɨk n
klíček
(zdrobniale) od: klucz

klużański adj
klužský
związany z Klużem-Napoką (Klużem), dotyczący Klużu-Napoki (Klużu)

klęska ˈklɛ̃w̃ska n
debakl
fatalna przegrana w bitwie

kminek ˈkmʲĩnɛk n
kmín
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie
(botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych;

kminkowy kmʲĩŋˈkɔvɨ adj
kmínový
związany z kminkiem, dotyczący kminku

knajpa ˈknajpa n
hospoda
(potocznie, potoczny) podrzędny typ restauracji

knedlik ˈknɛdlʲik n
knedlík
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa mączna kuchni czeskiej i słowackiej, przygotowywana z ciasta na bazie gotowanych ziemniaków lub bułki, gotowana w wodzie lub na parze;

knot knɔt n
knot
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym

knyp n
knejp
krzywy nóż szewski o spiczastym zakończeniu

koagulacja n
koagulace
(chemia, chemiczny) zjawisko łączenia się cząstek fazy rozproszonej w cieczy (np. w zawiesinie lub koloidzie) w większe agregaty, prowadzące do ich oddzielenia od cieczy;

koaksjalny ˌkɔakˈsʲjalnɨ adj
koaxiální
(technologia, technika, techniczny) współosiowy

koala kɔˈala n
koala medvídek koala
(zoologia, zoologiczny) Phascolarctos cinereus Goldfuss, nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲit͡sʲja n
koalice
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

koalicyjny adj
koaliční
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z koalicją, dotyczący koalicji; stworzony przez koalicję

koati kɔˈatʲi n
nosál červený
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak o ruchliwym ryjku;

kobalt ˈkɔbalt n
kobalt
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobaltowy ˌkɔbalˈtɔvɨ adj
kobaltový
(chemia, chemiczny) dotyczący kobaltu, związany z kobaltem, zawierający kobalt
mający kolor ciemnoniebieski, jasnogranatowy

kobaltyn n
kobaltin
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu;

kobieciarz kɔˈbʲjɛ̇t͡ɕaʃ n
sukničkář
(potocznie, potoczny) mężczyzna lubiący flirty z kobietami

kobiecy kɔˈbʲjɛt͡sɨ adj
ženský
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
žena
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobieta lekkich obyczajów kɔˈbʲjɛta ˈlɛcːix ˌɔbɨˈt͡ʃajuf n
poběhlice prostitutka žena lehkých mravů
(eufemistycznie) prostytutka

kobra ˈkɔbra n
kobra
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;

koc kɔt͡s n
deka
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

kochanek kɔˈxãnɛk n
milenec
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński

kochanka kɔˈxãnka n
milenka
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną

kochać ˈkɔxat͡ɕ v
milovat
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem
uwielbiać jakąś rzecz

kocia muzyka ˈkɔt͡ɕa ˈmuzɨka n
kočičí muzika
niemelodyjna, irytująca, hałaśliwa muzyka

kocie łby ˈkɔt͡ɕɛ ˈwbɨ n
kočičí hlavy
(potocznie, potoczny) bruk z kamieni polnych, otoczaków;

kocioł ˈkɔt͡ɕɔw n
kotel
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody)

kocioł parowy ˈkɔt͡ɕɔw paˈrɔvɨ n
parní kotel
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej;

kociołek kɔˈt͡ɕɔwɛk n
kotlík
mały kocioł, garnek do gotowania nad ogniskiem

kocur ˈkɔt͡sur n
kocour
samiec kota
(łowiectwo, łowiecki) samiec rysia

koczkodan kɔt͡ʃˈkɔdãn n
kočkodan
(zoologia, zoologiczny) Cercopithecus, niewielka afrykańska małpa;

koczowniczy ˌkɔt͡ʃɔvʲˈɲit͡ʃɨ adj
kočovný kočovnický
związany z koczownictwem i koczownikami, polegający na ciągłej zmianie miejsca pobytu

koczownik n
kočovník
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce

kod kɔt n
kód
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji;

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
čárový kód
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
poštovní směrovací číslo
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
zdrojový kód
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;

kodyfikacja n
kodifikace
ujęcie czegoś w spójny system;

koedukacja n
koedukace společné vzdělávání chlapců a dívek
(edukacja, edukacyjny) wspólne kształcenie dzieci i młodzieży bez podziału ze względu na płeć;

koenzym n
koenzym
(biochemia, biochemiczny) niebiałkowy związek organiczny niezbędny do działania niektórych enzymów;

koewolucja n
koevoluce
(biologia, biologiczny) proces współzależnej ewolucji dwóch lub kilku gatunków;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
kofein
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kofeinowy ˌkɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
kofeinový
dotyczący kofeiny, zawierający kofeinę

kognitywny ˌkɔɟɲiˈtɨvnɨ adj
kognitivní
taki, który zajmuje się poznaniem świata lub badaniem procesów poznawczych, dotyczy takiego poznania, ma z nim związek

kogut ˈkɔɡut n
kohout
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

kojot ˈkɔjɔt n
kojot
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;

kok kɔk n
drdol
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
kokain
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokoryczka wielokwiatowa n
kokořík mnohokvětý
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;

kokos ˈkɔkɔs n
kokosový ořech kokos
(spożywczy) owoc palmy kokosowej

kokosowy ˌkɔkɔˈsɔvɨ adj
kokosový
sporządzony z kokosu
związany z palmą kokosu lub jej owocem

kokosznik kɔˈkɔʃʲɲik n
kokošník
kobiece wysokie nakrycie głowy używane dawniej w Rosji;

koks kɔks n
koks
(technologia, technika, techniczny) stały produkt suchej destylacji węgla;

kolacja kɔˈlat͡sʲja n
večeře oběd
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolagen n
kolagen
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;

kolagenowy adj
kolagenový
(biochemia, biochemiczny) dotyczący kolagenu

kolano kɔˈlãnɔ n
koleno
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolarski kɔˈlarsʲci adj
cyklistický
mający związek z kolarstwem lub kolarzem

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
cyklistika
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolchidzki adj
kolchidský
związany z Kolchidą, dotyczący Kolchidy

kolczasty kɔlˈt͡ʃastɨ adj
ostnatý
mający kolce i kłujący

kolczatka australijska n
ježura australská
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus aculeatus, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;

kolczyk ˈkɔlt͡ʃɨk n
náušnice
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolega kɔˈlɛɡa n
kolega kamarád
towarzysz pracy, nauki lub zabawy

kolegium n
kolegium
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego;

koleina ˌkɔlɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
vyjetý kolej
ślad, wgłębienie pozostawione przez koła lub płozy pojazdu;

kolej ˈkɔlɛj n
železnice
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;

kolej aglomeracyjna n
příměstská železnice
kolej obsługująca przewozy pasażerskie w obszarze aglomeracji

kolej zębata n
ozubnicová dráha
(kolejnictwo) kolej mogąca pokonywać trasę o dużych nachyleniach dzięki dodatkowej szynie zębatej, na którą oddziałują zębate koła napędowe i hamujące;

kolejarka ˌkɔlɛˈjarka n
železničářka
kobieta pracująca na kolei

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
železničář
(kolejnictwo) pracownik kolei

kolejka kɔˈlɛjka n
fronta
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;

kolejka górska n
horská dráha
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;

kolejność kɔˈlɛjnɔɕt͡ɕ n
posloupnost pořadí
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy

kolejny kɔˈlɛjnɨ adj
následující další následný příští
następny po tym, który jest teraz; przyszły

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
železniční
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów

kolekta n
kolekta vstupní modlitba
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z modlitw w kanonie mszy świętej;

kolektor kɔˈlɛktɔr n
kolektor
(geologia, geologiczny) skała z pokładami ropy naftowej lub gazu ziemnego
(technologia, technika, techniczny) obszar tranzystora, także elektroda doprowadzona do tego obszaru

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
koriandr
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;

koleżanka ˌkɔlɛˈʒãnka n
kamarádka kolegyně kolegyňka
towarzyszka pracy

koleżeński ˌkɔlɛˈʒɛ̃j̃sʲci adj
kamarádský
przyjacielski, życzliwy i uczynny

koliber kɔˈlʲibɛr n
kolibřík
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

koloidalny adj
koloidní
wytworzony z koloidów, zawierający koloidy

kolombijski ˌkɔlɔ̃mˈbʲijsʲci adj
kolombský
odnoszący się do miasta Kolombo

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
kolonialismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonialny ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ adj
koloniální
związany z terytorium kolonii, dotyczący terytorium kolonii

kolonizacja n
kolonizace
przekształcanie podbitych miejsc w kolonie
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych

kolonizować v
kolonizovat
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
koloskopie kolonoskopie
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;

kolor ˈkɔlɔr n
barva
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
(termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;
(zobacz) kolory

koloradzki adj
coloradský
związany z Kolorado, dotyczący Kolorado

koloratura n
koloratura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiew ozdobiony elementami wirtuozowskimi

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
barevný
wielobarwny, pełen różnych kolorów

koloński adj
kolínský
związany z Kolonią, dotyczący Kolonii

kolumbarium ˌkɔlũmˈbarʲjũm n
kolumbárium
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych

kolumbijski ˌkɔlũmˈbʲijsʲci adj
kolumbijský
odnoszący się do państwa Kolumbia

kolumna kɔˈlũmna n
sloup sloupec
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;
sloupec
pionowy rząd liczb, liter, wyrazów

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
koleda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;

kolędnik kɔˈlɛ̃ndʲɲik n
koledník
(etnografia, etnograficzny) osoba, która kolęduje, chodzi po kolędzie

kolędowanie ˌkɔlɛ̃ndɔˈvãɲɛ n
koledování
(etnografia, etnograficzny) chodzenie po kolędzie

kolędować ˌkɔlɛ̃nˈdɔvat͡ɕ v
koledovat
chodzić po kolędzie

komar ˈkɔ̃mar n
komár
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kombajn ˈkɔ̃mbajn n
kombajn
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów

kombinatoryka n
kombinatorika
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;

kombinerki n
kombinačky
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne, rodzaj szczypiec o uniwersalnym zastosowaniu;

kombinezon n
kombinéza
jednoczęściowe ubranie ochronne;

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
komedie
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;
obłudne zachowanie kogoś, kto odgrywa jakąś rolę, aby odnieść korzyści

komediowy adj
komediální
dotyczący komedii

komenda n
velitelství
urząd, na którego czele stoi komendant; też siedziba tego urzędu

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
komentář
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś
objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
komentovat
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi

kometa kɔ̃ˈmɛta n
kometa
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komiczność n
komičnost
cecha tego, co jest komiczne

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
komiks
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na historię;

komiksowy adj
komiksový
związany z komiksem, dotyczący komiksu

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
krb
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
kukla
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
kominík
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

komisarz n
komisař
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
výbor komitét
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komiśniak kɔ̃ˈmʲiɕɲak n
komisárek
(przestarzałe, przestarzały) ciemny razowy chleb przydzielany dawniej żołnierzom;

komoda kɔ̃ˈmɔda n
komoda
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komodyfikacja n
komodifikace
(ekonomia, ekonomiczny) przekształcenie rzeczy, usług, pomysłów czy idei z wartości użytkowej na wartość wymienną;

komornik n
exekutor
(administracja) funkcjonariusz publiczny zajmujący się wykonywaniem rozstrzygnięć o roszczeniach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego

komoryjski ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci adj
komorský
odnoszący się do państwa Komory

komosa n
merlík
(botanika, botaniczny) Chenopodium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny szarłatowatych;

kompas ˈkɔ̃mpas n
kompas buzola
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompatriota n
kompatriot
(dawniej, dawny) rodak

kompendium kɔ̃mˈpɛ̃ndʲjũm n
kompendium
książka zawierająca zwięzły wykład podstawowych wiadomości z danej dziedziny wiedzy;

kompetentnie adv
kompetentně
zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami, wiedzą i umiejętnościami

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
překladač
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;

kompleks niższości n
komplex méněcennosti
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;

komplementariusz n
komplementář
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli

komplikacja n
komplikace
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń

komponować ˌkɔ̃mpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
komponovat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć utwór muzyczny

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
kompost
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)

kompot ˈkɔ̃mpɔt n
kompot
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki napój z gotowanych owoców;

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
skladatel komponista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę;

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
kompromis
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

kompromitacja ˌkɔ̃mprɔ̃mʲiˈtat͡sʲja n
propadák
utrata dobrej opinii, narażenie się na śmieszność

komputer kɔ̃mˈputɛr n
počítač
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komputer osobisty n
osobní počítač
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;

komputer stacjonarny n
stolní počítač
(informatyka, informatyczny) (elektronika, elektroniczny) mikrokomputer mieszczący się w obrębie stołu nieprzeznaczony do ciągłego przemieszczania;

komputerowy ˌkɔ̃mputɛˈrɔvɨ adj
počítačový
dotyczący komputera, związany z komputerem

komsomolski adj
komsomolský
(historia, historyczny, historycznie) związany z komsomołem, dotyczący komsomołu

komsomołka n
komsomolka
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członkini komsomołu

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
komunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistka ˌkɔ̃mũˈɲistka n
komunistka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka komunizmu

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
komunistický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
komunismus
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komórka kɔ̃ˈmurka n
buňka
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;
najmniejsza jednostka organizacyjna instytucji bądź przedsiębiorstwa
podstawowy, najmniejszy element składowy jakieś struktury lub urządzenia

komża n
komže
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach;

koncentrować ˌkɔ̃nt͡sɛ̃nˈtrɔvat͡ɕ v
soustředat se
skupiać swoją uwagę, zwiększać swoją koncentrację, skupienie

koncepcja kɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja n
koncepce
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu

koncert ˈkɔ̃nt͡sɛrt n
koncert
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;

koncertować v
koncertovat
występować z repertuarem muzyki poważnej

koncertowy adj
koncertní
związany z koncertem, dotyczący koncertu, przeznaczony na koncert

koncesja n
koncese
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej

konchiologia ˌkɔ̃nxʲjɔˈlɔɟja n
konchologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o muszlach;

koncyliaryzm ˌkɔ̃nt͡sɨˈlʲjarɨsm̥ n
konciliarismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna w Kościele katolickim, zakładająca wyższość soboru nad papieżem;

kondemnacja n
kondemnace
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) uznanie statku za niezdolny do żeglugi i niewart naprawy

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsat͡sʲja n
kondenzace
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
kondenzátor
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nt͡sʲjɛ n
soustrast kondolence
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę

kondotier n
kondotiér
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
průvodčí
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);

konduktorka ˌkɔ̃ndukˈtɔrka n
průvodčí
forma żeńska od: konduktor

kondygnacja ˌkɔ̃ndɨɡˈnat͡sʲja n
podlaží
poziom w budynku

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈrat͡sʲja n
konfederace
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania

konfesjonał n
zpovědnice
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
konflikt
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;

konformizm n
konformismus
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
konžský
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga
odnoszący się do państwa Kongo

kongregacja n
kongregace
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu

koniak ˈkɔ̃ɲak n
koňak
(spożywczy) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniakowy adj
koňakový
związany z koniakiem, dotyczący koniaku; mający smak koniaku

koniec ˈkɔ̃ɲɛt͡s n
konec
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
okoliczności końca (1.2)

koniec końców adv
koneckonců
ostatecznie

konieczność kɔ̃ˈɲɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
nutnost nezbytnost
coś, czego nie można uniknąć

konieczny kɔ̃ˈɲɛt͡ʃnɨ adj
nutný
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny

konik ˈkɔ̃ɲik n
koník
(zdrobniale) od: koń

konina kɔ̃ˈɲĩna n
konina
(spożywczy) mięso końskie;

koniunktura n
konjunktura
ogół warunków mających na coś wpływ (zwłaszcza pozytywny)

konkatedra n
konkatedrála
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji

konkatedralny adj
konkatedrální
odnoszący się do konkatedry, związany z konkatedrą

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
konkláve
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia;

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
konkordát
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
konkubina
(dawniej, dawny) nałożnica

konkurencja ˌkɔ̃ŋkuˈrɛ̃nt͡sʲja n
konkurence soutěž
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży

konkurent kɔ̃ŋˈkurɛ̃nt n
konkurent
firma, osoba będąca rywalem dla innej firmy, osoby
nápadník
(dawniej, dawny) mężczyzna zabiegający o względy kobiety w celach matrymonialnych

konkury n
dvoření
(przestarzałe, przestarzały) zabieganie o rękę kobiety

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
konopí
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konopny adj
konopný
otrzymywany z konopi, wykonany z włókna konopi

konsekwencja ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nt͡sʲja n
důsledek
skutek czegoś, rezultat

konserwant n
konzervant
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;

konserwatorium n
konzervatoř
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uczelnia wyższa specjalizująca się w edukacji muzycznej i artystycznej

konsonant kɔ̃w̃ˈsɔ̃nãnt n
konsonant
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk języka mówionego powstający poprzez zablokowanie przepływu powietrza w aparacie mowy

konstancjański adj
kostnický
związany z Konstancją, dotyczący Konstancji (miasta w Niemczech)

konstrukcyjny ˌkɔ̃w̃strukˈt͡sɨjnɨ adj
konstrukční
dotyczący konstrukcji, związany z konstrukcją

konstruktor kɔ̃w̃ˈstruktɔr n
konstruktér
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtut͡sʲja n
ústava
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈt͡sɨjnɨ adj
ústavní
dotyczący konstytucji
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsularny adj
konzulární
związany z konsulem, dotyczący konsula (przedstawiciela państwa)

konsultant n
konzultant
specjalista doradzający w określonej dziedzinie

konsument kɔ̃w̃ˈsũmɛ̃nt n
spotřebitel
(handel, handlowy) nabywca lub użytkownik towarów, usług, zasobów lub dóbr;

konsumować v
konzumovat
spożywać, jeść

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpt͡sʲja n
spotřeba
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie

konsystorz kɔ̃w̃ˈsɨstɔʃ n
konzistoř
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie kardynałów pod przewodnictwem papieża

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
kontakt
zetknięcie się

kontaktowy adj
kontaktní
związany z kontaktem, dotyczący kontaktu

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
kontext
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontekstowy adj
kontextový
związany z kontekstem, dotyczący kontekstu

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplat͡sʲja n
kontemplace meditace
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa
rozjímání kontemplace
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
kontejner
standaryzowany pojemnik służący do przechowywania i przewożenia towarów;

konto ˈkɔ̃ntɔ n
účet
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;
(informatyka, informatyczny) przypisana danemu użytkownikowi część zasobów serwera lub prawo dostępu do tych zasobów
(informatyka, informatyczny) adres i skrzynka poczty elektronicznej

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
kontraband
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
kontrabas
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrabasista ˌkɔ̃ntrabaˈɕista n
kontrabasista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na kontrabasie

kontrabasistka n
kontrabasistka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na kontrabasie

kontrowersja n
kontroverze
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
kontroverzní
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje

kontrreformacja ˌkɔ̃ntr̥rɛfɔrˈmat͡sʲja n
protireformace
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele;

kontrrewolucja ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈlut͡sʲja n
kontrarevoluce
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
kontrarozvědka
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;

kontur ˈkɔ̃ntur n
kontura obrys
linia, zarys kształtu

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
kontinent světadíl
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynuacja n
pokračování
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ v
pokračovat
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbat͡sʲja n
souměstí konurbace
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
konvalinka konvalinka vonná
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;

konwalia majowa n
konvalinka vonná
(systematyka) (botanika, botaniczny) Convallaria majalis L., gatunek rośliny z rodziny szparagowatych;

koordynować v
koordinovat
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
důl
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

koparka kɔˈparka n
rypadlo bagr
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu

kopenhaski ˌkɔpɛ̃nˈxasʲci adj
kodaňský
odnoszący się do miasta Kopenhaga

koper ˈkɔpɛr n
kopr
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

koperta kɔˈpɛrta n
obálka
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopia ˈkɔpʲja n
kopie
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał

kopiarka n
kopírka
(technologia, technika, techniczny) urządzenie kopiujące

kopiec n
halda
(informatyka, informatyczny) struktura danych oparta na drzewie, w której wartości potomków węzła są w stałej relacji z wartością rodzica

kopiejka kɔˈpʲjɛ̇jka n
kopějka kopejka
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;

kopnąć w kalendarz ˈkɔpnɔ̃ɲt͡ɕ f‿kaˈlɛ̃ndaʃ v
natáhnout bačkory
(żartobliwie) (ironicznie) umrzeć

kopolimer n
kopolymer
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;

kopra ˈkɔpra n
kopra
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony miąższ orzecha kokosowego;

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
koptský koptický
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
koptština koptský
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich;

kopulować ˌkɔpuˈlɔvat͡ɕ v
kopulovat
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny

kopuła kɔˈpuwa n
kopule kupole
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopytnik pospolity n
kopytník evropský
(botanika, botaniczny) Asarum europaeum L., gatunek byliny z rodziny kokornakowatych, jedyny gatunek kopytnika w Europie;

kopyto kɔˈpɨtɔ n
kopyto
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
kůra
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką

koral ˈkɔral n
korál
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców;
(biologia, biologiczny) koralowiec

koralik kɔˈralʲik n
korálek
mały koral, paciorek

kordobański adj
córdobský
związany z Kordobą, dotyczący Kordoby, pochodzący z Kordoby

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
korejský
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
korejština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korek ˈkɔrɛk n
dopravní zácpa zácpa
(transport, transportowy) (potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym;

korespondent n
korespondent
ktoś kto koresponduje

korfuański adj
korfuský
związany z wyspą Korfu, dotyczący wyspy Korfu

korkociąg kɔrˈkɔt͡ɕɔ̃ŋk n
vývrtka
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;

korma n
korma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonego mięsa z warzywami, rodzaj curry z dodatkiem jogurtu i orzechów;

kornijski adj
kornský
odnoszący się do Kornwalii lub Kornwalijczyków

kornijski n
kornština
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich;

kornwalijski adj
kornský
związany z Kornwalią, dotyczący Kornwalii

korona kɔˈrɔ̃na n
koruna
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;
monarchia
(stomatologia, stomatologiczny) metalowe lub porcelanowe wzmocnienie plomby na zębie;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej przedłużający wartość nuty lub pauzy o dowolną długość

korona cierniowa n
trnová koruna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) wieniec upleciony z cierni, który według Nowego Testamentu został włożony Jezusowi na głowę przez żołnierzy rzymskich;
(książkowy) powód czyjegoś cierpienia

koronacja n
korunovace
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronawirus n
koronavirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

koroniec siodłaty n
korunáč modrý
(ornitologia, ornitologiczny) Goura cristata, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
krajka
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;

korowy adj
korový
odnoszący się do kory, mający związek z korą

korpulentny ˌkɔrpuˈlɛ̃ntnɨ adj
korpulentní
o człowieku: odznaczający się nadwagą, o tęgiej budowie ciała

korrida kɔrˈrʲida n
býčí zápasy korida
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;

korsak n
korsak
(zoologia, zoologiczny) Vulpes corsac, gatunek drapieżnego ssaka z rodzaju lis, występujący na stepach i półpustyniach Azji Środkowo-Wschodniej;

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
korsický
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki

kortyzol n
kortizol
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;

korundowy ˌkɔrũnˈdɔvɨ adj
korundový
zrobiony z korundu, składający się z korundu, zawierający korund

korupcja kɔˈrupt͡sʲja n
korupce
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;

korweta n
korveta
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;

korygować v
korigovat
przeprowadzać korektę, poprawiać błędy w tekście
usuwać niedokładności

koryncki kɔˈrɨ̃nt͡sʲci adj
korintský
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto w starożytnej Grecji)
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto-państwo, polis w starożytnej Grecji)
od Korynt (miasto w obecnej Grecji)

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
chodba koridor
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

korzeniowy adj
kořenitý
związany z korzeniem, dotyczący korzenia

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
kořen
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;

kos kɔs n
kos
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)

kosa ˈkɔsa n
kosa
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;

kosmiczny kɔsˈmʲit͡ʃnɨ adj
kosmický vesmírný
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu

kosmita kɔsˈmʲita n
mimozemšťan ufon vesmířan
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;

kosmitka kɔsˈmʲitka n
mimozemšťanka
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.

kosmodrom kɔsˈmɔdrɔ̃m n
kosmodrom
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;

kosmolog n
kosmolog
specjalista w dziedzinie kosmologii

kosmonauta ˌkɔsmɔ̃ˈnawta n
kosmonaut
człowiek, który wziął udział w podróży kosmicznej

kosmonautka ˌkɔsmɔ̃ˈnawtka n
kosmonautka
kobieta, która wzięła udział w podróży kosmicznej

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
kosmopolita
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe

kosmówka n
choriová membrána
(biologia, biologiczny) błona płodowa powstająca z trofoblastu zarodka, która umożliwia wymianę substancji między krwią matki a krwią płodu i uczestniczy w powstaniu łożyska

kosodrzewina ˌkɔsɔḍʒɛˈvʲĩna n
kosodřevina
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Pinus mugo Turra, gatunek drzewa lub krzewu iglastego należący do rodziny sosnowatych, rosnący w górach, powyżej górnej granicy lasu;

kosowski adj
kosovský
odnoszący się do Kosowa

kostka ˈkɔstka n
kotník
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;

kostka Rubika ˈkɔstka ruˈbʲika n
Rubikova kostka
zabawka logiczna o kształcie sześcianu;

kostny ˈkɔstnɨ adj
kostní
związany z kością

kostrzewa n
kostřava
(botanika, botaniczny) Festuca L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych;

kostrzyński adj
kostřínský
związany z Kostrzynem

kostucha kɔˈstuxa n
smrtka
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur

kosz kɔʃ n
koš
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
(informatyka, informatyczny) folder systemowy do przechowywania usuniętych plików
odpadkový koš
pojemnik na odpady

koszary kɔˈʃarɨ n
kasárna
teren i budynki, w których kwaterują żołnierze

koszerny adj
košer
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków

koszmar ˈkɔʃmar n
noční můra
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

kosztować kɔˈʃtɔvat͡ɕ v
stát
mieć jakąś cenę w pieniądzu

koszula kɔˈʃula n
košile
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszycki adj
košický
związany z Koszycami, dotyczący Koszyc

koszyk ˈkɔʃɨk n
košík
(zdrobniale) od: kosz

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
košíková basketbal
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
kočka kocour
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;

kot bengalski ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
kočka bengálská
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;

kot perski ˈkɔt ˈpɛrsʲci n
perská kočka
(felinologia, felinologiczny) rasa kota domowego o długich włosach;

kot syjamski ˈkɔt sɨˈjãmsʲci n
siamská kočka
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu;

kotka ˈkɔtka n
kočka
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotlet ˈkɔtlɛt n
kotleta
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu;

kotlina n
kotlina
(geografia, geograficzny) rozległe zagłębienie terenu o płaskim dnie, otoczonego wzniesieniami;

kotorski adj
kotorský
związany z Kotorem, dotyczący Kotoru, pochodzący z Kotoru

kotwica kɔtˈfʲit͡sa n
kotva
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kowadło kɔˈvadwɔ n
kovadlina
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
kovář
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

kowalny adj
kujný
(technologia, technika, techniczny) o metalu: nadający się do obróbki poprzez kucie

kowbojski adj
kovbojský
związany z kowbojami, dotyczący kowbojów

kowieński adj
kaunaský
dotyczący Kowna, związany z Kownem

koza ˈkɔza n
koza
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich, z rodzaju Capra;

kozak ˈkɔzak n
kozák
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej pomocniczej jazdy w armii carskiej, także w szlacheckiej Polsce oraz w Turcji i Prusach;
kozačka
(obuwnictwo, obuwniczy) zwykle w lm wysoki zimowy but damski ze skóry
kozák křemenáč
(potocznie, potoczny) grzyb koźlarz, Leccinum Gray;
kozáček
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca ukraińskiego; muzyka skomponowana do wykonywania tego tańca;

kozica kɔˈʑit͡sa n
kamzík
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;

kozieradka n
řecké seno
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;

koziorożec n
kozorožec
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

kozioł ˈkɔʑɔw n
kozel
(zoologia, zoologiczny) dorosły samiec kozy;

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
obětní beránek
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;

koziołek kɔˈʑɔwɛk n
kozlík kozlíček kůzle kůzlátko
(zoologia, zoologiczny) młody lub mały kozioł

kozłek ˈkɔzwɛk n
kozlík
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny kozłkowatych;

kozłek lekarski ˈkɔzwɛk lɛˈkarsʲci n
baldrián kozlík lékařský kočičí kořen odolen čertikus
(botanika, botaniczny) gatunek zbiorowy obejmujący kilka do kilkunastu gatunków (podgatunków) o podobnym działaniu leczniczym;

kołacz ˈkɔwat͡ʃ n
koláč
(folklor) (spożywczy) rodzaj obrzędowego pieczywa, pierwotnie o okrągłym kształcie;

kołchoz ˈkɔwxɔs n
kolchoz
(historia, historyczny, historycznie) spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołchoźnik n
kolchozník
członek kołchozu

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
límec
część ubrania otaczająca szyję;

koło ˈkɔwɔ n
kolo
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;
(potocznie, potoczny) linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg
kruh
(geometria) okrąg wraz z odciętym wewnątrz niego fragmentem płaszczyzny;

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈt͡sarsʲcɛ n
hrnčířský kruh
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia;

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
kormidelní kolo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;

koło wodne n
vodní kolo
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
ozubené kolo
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;

kołodziej kɔˈwɔd͡ʑɛ̇j n
kolář
(historia, historyczny, historycznie) (zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów;

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
ukolébavka
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły

koń kɔ̃ɲ n
kůň
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach
kůň jezdec
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
trojský kůň
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjacielski podarunek, w rzeczywistości stanowiący zagrożenie; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp;

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na n
končetina
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
končit dokončit
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca
končit
dochodzić do końca, wyczerpywać się

koński ˈkɔ̃j̃sʲci adj
koňský
związany z koniem, dotyczący konia
charakterystyczny dla konia, mający cechy konia

kościół ˈkɔɕt͡ɕuw n
kostel církev
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

kość kɔɕt͡ɕ n
kost
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
kostka
wielościan z oczkami służący do gry;

kość czołowa n
čelní kost
(anatomia, anatomiczny) kość tworząca przednią część sklepienia czaszki;

kość gnykowa n
jazylka
(anatomia, anatomiczny) kość w obrębie szyi zawieszona poniżej żuchwy;

kość guziczna n
kostrč
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;

kość słoniowa ˈkɔɕt͡ɕ swɔ̃ˈɲɔva n
slonovina
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;

koźlarz ˈkɔʑlaʃ n
kozák
(mikologia, mikologiczny) grzyb z rodzaju Leccinum Gray z charakterystycznymi kosmkami na trzonie;

koźlarz babka ˈkɔʑlaʒ ˈbapka n
kozák březový
(botanika, botaniczny) Leccinum scabrum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o brązowej barwie kapelusza i czarnych kosmkach na trzonie;

koźlarz czerwony ˈkɔʑlaʃ t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ n
křemenáč osikový
(mikologia, mikologiczny) Leccinum aurantiacum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o czerwonej barwie kapelusza;

krab krap n
krab
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;
(architektura, architektoniczny) w gotyku ozdoba w kształcie liścia lub pąka

krach krax n
krach
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne

kradzież ˈkrad͡ʑɛʃ n
krádež
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kraina mlekiem i miodem płynąca kraˈ<sup>j</sup>ĩna ˈmlɛcɛ̃m i‿ˈmʲjɔdɛ̃m pwɨ̃ˈnɔ̃nt͡sa n
země mlékem a strdím oplývající
(biblijny) miejsce, w którym jest wszystkiego pod dostatkiem

kraiński adj
kraňský
związany z Krainą, dotyczący Krainy

kraj kraj n
kraj
(geografia, geograficzny) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednostka administracyjna w niektórych państwach (Czechy, Słowacja)
stát země
państwo (obszar państwa)
země
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;

kraj związkowy ˈkraj zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ n
spolková země
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa części składowej federacji w Niemczech i Austrii;

krajanka kraˈjãnka n
krajanka
kobieta pochodząca z tego samego kraju, regionu

krajcar n
krejcar
grajcar – moneta srebrna, bita od XIII wieku, początkowo w Tyrolu. Od XVI wieku moneta zdawkowa w krajach habsburskich (równa 1/60 złotytego reńskiego, w latach 1857 – 1892 1/100 reńskiego);

krajobraz kraˈjɔbras n
krajina
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;

krajowy kraˈjɔvɨ adj
zemský
związany z konkretnym krajem; uzyskany, wytworzony w tym kraju, dziejący się wewnątrz kraju

krakowski kraˈkɔfsʲci adj
krakovský
związany z Krakowem, dotyczący Krakowa
charakterystyczny dla Krakowa lub krakowian, mający cechy lub właściwości przypisywane Krakowowi lub krakowianom

kran krãn n
kohoutek kohout pípa
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

krasanka natrawka n
pěnodějka červená
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Cercopis vulnerata L., gatunek pluskwiaka z rodziny krasankowatych;

krasny adj
krásný
(poetycki, poetycko) piękny

kratka ˈkratka n
kostka
(zdrobniale) od: krata

krawat ˈkravat n
kravata vázanka
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawiec ˈkravʲjɛt͡s n
krejčí
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawędziowy adj
hranový
związany z krawędzią, dotyczący krawędzi; położony na lub wzdłuż krawędzi

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
obrubník
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią

kraść kraɕt͡ɕ v
krást ukrást
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreacjonista n
kreacionista
zwolennik kreacjonizmu

kreator n
asistent průvodce
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

kreatywny ˌkrɛaˈtɨvnɨ adj
kreativní
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego

kreda ˈkrɛda n
křída
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);
(potocznie, potoczny) papier kredowy

kredka ˈkrɛtka n
líčidlo
ołówek kosmetyczny do obrysowywania powiek, ust
pastelka
ołówek z kolorowym grafitem służący do rysowania lub pisania
(sztuka) laseczka z barwionej masy służąca do rysowania lub pisania

kredyt ˈkrɛdɨt n
kredit úvěr
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie

kredytowy ˌkrɛdɨˈtɔvɨ adj
kreditní úvěrový
dotyczący kredytu, dotyczący sprzedaży bez pieniędzy

krem krɛ̃m n
krém
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj deseru;

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
krematorium
budynek, w którym spopiela się zwłoki ludzkie;

kreml n
kreml
(historia, historyczny, historycznie) warownia w obrębie dawnych miast ruskich ;

kremowy krɛ̃ˈmɔvɨ adj
krémový
zawierający krem lub zrobiony z kremu
bladożółty

kremoński adj
cremonský
związany z Cremoną, dotyczący Cremony

kremski adj
kremžský
związany z Kremsem, dotyczący Kremsu (Krems an der Donau)

kreolski adj
kreolský
związany z Kreolami, dotyczący Kreolów; będący kreolem

kreskowy adj
čárový
związany z kreską, dotyczący kreski

kret krɛt n
krtek krt
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

kreteński krɛˈtɛ̃j̃sʲci adj
krétský
dotyczący Krety, związany z Kretą, pochodzący z Krety

krew krɛf n
krev
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa

krewetka krɛˈvɛtka n
kreveta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krnowski adj
krnovský
związany z miastem Krnów (Karniów), dotyczący Krnowa

krocze n
hráz perineum
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

kroczek ˈkrɔt͡ʃɛk n
krůček
(zdrobniale) od krok

kroczyć ˈkrɔt͡ʃɨt͡ɕ v
kráčet
iść wolno, dużymi krokami, dostojnie

krogulec krɔˈɡulɛt͡s n
krahujec
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;

krok krɔk n
chůze
sposób poruszania się przez kroki (1.1), chód
krok
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krokiet ˈkrɔcɛt n
kroketa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa kuchni polskiej w postaci niewielkiej rolady z naleśnika nafaszerowanej np. mięsem, kapustą, grzybami, panierowanej i smażonej;

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
krokodýl
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
krokodýlí slzy
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie

krokomierz krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ n
krokoměr pedometr
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;

krokosz barwierski n
světlice barvířská
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;

krokus ˈkrɔkus n
krokus
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;

krokus spiski n
šafrán spišský
(botanika, botaniczny) Crocus scepusiensis, roślina z rodziny kosaćcowatych, chroniona w Polsce;

kromieryski adj
kroměřížský
związany z Kromieryżem, dotyczący Kromieryża

kronika ˈkrɔ̃ɲika n
kronika
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;

kronikarz n
kronikář
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która napisała lub pisze kronikę

kronsztadzki adj
kronštadtský
związany z Kronsztadem, dotyczący Kronsztadu

kropidło n
kropáč
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą;

kropielnica n
kropenka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie na wodę święconą zwykle umieszczane przy wejściu

kropka ˈkrɔpka n
tečka
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:

kropla ˈkrɔpla n
kapka
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;

krosta ˈkrɔsta n
uher beďar
(medycyna, medyczny) wykwit na skórze, zawierający ropę lub płyn surowiczy;

krowa ˈkrɔva n
kráva
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety
(potocznie, potoczny) duży, ciężki przedmiot

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨt͡ʃɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
pes, který štěká, nekouše
z przechwałek niewiele wynika
prázdný sud nejvíc duní
ten, kto najwięcej mówi, zwykle niewiele robi

krowi ˈkrɔvʲi adj
kravský kraví
pochodzący od krowy, odnoszący się do krowy

krtaniowy adj
hrtanový
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krtani

krtań kr̥tãɲ n
hrtan
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchy ˈkruxɨ adj
křehký
łatwo ulegający złamaniu, pokruszeniu
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby

krucyfiks kruˈt͡sɨfʲiks n
krucifix
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;

kruczek ˈkrut͡ʃɛk n
havránek
(zdrobniale) od: kruk

kruczy ˈkrut͡ʃɨ adj
havraní
(książkowy) o włosach, piórach, sierści: intensywnie czarny i połyskliwy, taki jak u kruka
typowy dla kruka, należący do kruka, będący efektem działalności kruka

kruk kruk n
krkavec havran
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
vrána vráně oči nevyklove
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy

krukowate n
krkavcovití
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków z rzędu wróblowych;

krupy n
kroupy
(staropolski) otłuczone ziarno

kruszowicki adj
krušovický
odnoszący się do czeskiej wsi Krušovice, związany z wsią Krušovice

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
ambit křížová chodba
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;

krwawić ˈkr̥favʲit͡ɕ v
krvácet
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwawnik n
karneol
(potocznie, potoczny) (mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu (karneolu) o zielonej barwie z plamami czerwieni
řebříček
(botanika, botaniczny) Achillea L., rodzaj bylin z rodziny astrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju krwawników (1.1)

krwiomocz ˈkr̥fʲjɔ̃mɔt͡ʃ n
hematurie
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu

krwiożerczy kr̥fʲjɔˈʒɛrt͡ʃɨ adj
krvelačný krvežíznivý
o zwierzętach: żywiący się mięsem lub krwią upolowanych istot żywych

krwotoczny adj
hemoragický
związany z krwotokiem

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
krvácení
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby;

krykiet ˈkrɨcɛt n
kriket
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryminalista ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲista n
kriminálník
osoba, która dopuściła się przestępstwa kryminalnego

kryminalistyczny adj
kriminalistický
dotyczący kryminalistyki

kryminalistyka ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲistɨka n
kriminalistika
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o metodach i sposobach wykrywania przestępstw i ich sprawców;

kryminogenny adj
kriminogenní
sprzyjający powstawaniu przestępczości lub mający tendencję do generowania zachowań przestępczych

kryminologia ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja n
kriminologie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);

krymski ˈkrɨ̃msʲci adj
krymský
od Krym

krymskotatarski ˌkrɨ̃mskɔtaˈtarsʲci adj
krymskotatarský
odnoszący się do Tatarów krymskich

kryolit n
kryolit
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków;

krypta ˈkrɨpta n
krypta
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;

kryptobioza n
kryptobióza
(biologia, biologiczny) odwracalny stan metaboliczny utajonego życia, w którym organizm stara się przetrwać niekorzystne warunki środowiska;

kryptografia n
kryptografie
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie

kryptograficzny adj
kryptografický
związany z kryptografią, dotyczący kryptografii

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
krypton
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryptonowy ˌkrɨptɔ̃ˈnɔvɨ adj
kryptonový
(przymiotnik) od krypton

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
krystal
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;

kryterium n
kritérium
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytyczny krɨˈtɨt͡ʃnɨ adj
kritický
surowo lub negatywnie oceniający kogoś lub coś

krytyk ˈkrɨtɨk n
kritik
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie

krytyka ˈkrɨtɨka n
kritika
surowa lub negatywna ocena

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvat͡ɕ v
kritizovat
oceniać negatywnie, wytykać błędy, niepowodzenia, wady

kryzys ˈkrɨzɨs n
krize
zła sytuacja (trwająca dłużej)
(ekonomia, ekonomiczny) załamanie procesu wzrostu gospodarczego

kryzys wieku średniego n
krize středního věku
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;

krzak kʃak n
keř křovina
(potocznie, potoczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
křemík
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemień n
pazourek
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzemowy adj
křemíkový
dotyczący krzemu

krzesiwo n
křesadlo
dawne narzędzie do rozniecania ognia;

krzesło ˈkʃɛswɔ n
židle
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɛ n
elektrické křeslo
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) (więziennictwo, więzienny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;

krzyczeć ˈkʃɨt͡ʃɛt͡ɕ v
křičet
mówić lub wołać bardzo głośno

krzyk kʃɨk n
křik výkřik
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki

krzykliwy kʃɨkˈlʲivɨ adj
ukřičený
o człowieku skłonny do krzyku, do krzyczenia

krzywa ˈkʃɨva n
křivka
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywda ˈkʃɨvda n
křivda
szkoda, strata, która spotyka kogoś niezasłużenie, niesłusznie

krzywica n
rachitida křivice
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywka n
vačka
(technologia, technika, techniczny) obracający się element mechanizmu o nieregularnym kształcie, służący do zamiany ruchu obrotowego innego elementu w ruch postępowy;

krzywousty adj
křivoústý
mający krzywe, asymetryczne usta

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
křivý
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
kříž
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symbol chrześcijaństwa

krzyżacki adj
německý rytíř
związany z Krzyżakami

krzyżmo n
křižmo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;

krzyżowiec n
křižák
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżyk ˈkʃɨʒɨk n
vysoký
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu;

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
křížovka
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;

króciutki kruˈt͡ɕutʲci adj
kratičký
(zdrobniale) od: krótki

król krul n
král
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
království říše
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;
říše království
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);

królewicz kruˈlɛvʲit͡ʃ n
králevic kralevic
syn króla

królewiecki adj
královecký
związany z Królewcem, dotyczący Królewca

królewna n
princezna
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta lub dziewczyna uważająca, że inni powinni jej usługiwać
córka króla i/lub królowej

królewski kruˈlɛfsʲci adj
královský
mający związek z królem lub królową

królik ˈkrulʲik n
králík
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królowa kruˈlɔva n
královna
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
żona króla

królowa nauk kruˈlɔva ˈna<sup>w</sup>uk n
královna věd
(przenośnie, przenośnia) matematyka

krótka pozycja ˈkrutka pɔˈzɨt͡sʲja n
krátká pozice
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż instrumentu pochodnego

krótki ˈkrutʲci adj
krátký
mający małą długość
trwający niedługo

krótkometrażowy adj
krátkometrážní
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) mający krótki metraż, o krótkim czasie trwania (zwyczajowo do 40-60 minut);

krótkonogi ˌkrutkɔ̃ˈnɔɟi adj
krátkonohý
mający krótkie nogi

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
krátkozrakost
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;

krótkowzroczny adj
myopický krátkozraký
(medycyna, medyczny) cierpiący na krótkowzroczność, widzący nieostro odległe przedmioty

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
křižník
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

kręgiel n
kuželka
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle

kręgielnia krɛ̃ŋʲˈɟɛlʲɲa n
kuželna
budynek lub hala do gry w kręgle

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
páteř
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
krutihlav
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny krętogłowów, Jynginae;

kseno- ˈksɛ̃nɔ
xeno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś obcym, odmiennym

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
xenofobie
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobiczny adj
xenofobní
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
xenon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

ksenonowy ˌksɛ̃nɔ̃ˈnɔvɨ adj
xenonový
(przymiotnik) od ksenon

kserokopiarka n
kopírka
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych;

ksiądz cɕɔ̃nt͡s n
kněz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;

książeczka cɕɔ̃w̃ˈʒɛt͡ʃka n
knížka
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: książka

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
kniha
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

książka elektroniczna n
Ebook elektronická kniha
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej;

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
kuchařka kuchařská kniha
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;

książkowy cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ adj
knižní
odnoszący się do książki, zawarty w książce

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
kníže princ
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;
vévoda
wysoki tytuł szlachecki

książęcy adj
knížecí
odnoszący się do księcia, związany z księciem

księga ˈcɕɛ̃ŋɡa n
kniha
część dzieła literackiego

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
knihkupectví
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
knížectví
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;
vévodství
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲit͡ʃka n
princezna
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s n
měsíc
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;
měsíc luna
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część
měsíček
stylizowany, czasem antropomorfizowany księżyc (1.1); przedmiot, figura, rysunek itp. w kształcie półksiężyca

księżycowy ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈt͡sɔvɨ adj
měsíčný
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
xylitol
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności;

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
xylofon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kształt kʃtawt n
tvar
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kto ktɔ interrogativePronoun
kdo
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
kdo
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada ˈktɔ pɔtʲ‿ˈcĩm ˈdɔwʲci ˈkɔpʲjɛ ˈsãm ˈvʲ‿ɲɛ ˈfpada proverb
kdo jinému jámu kopá, sám do ní padá
intrygi zwykle obracają się przeciw intrygantowi

kto późno przychodzi, sam sobie szkodzi ˈktɔ ˈpuʑnɔ pʃɨˈxɔd͡ʑi ˈsãm ˈsɔbʲjɛ ˈʃkɔd͡ʑi proverb
kdo pozdě chodí, sám sobě škodí
osoba spóźniona musi się liczyć z tym, że poniesie jakąś stratę

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
ranní ptáče dál doskáče
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg

kto szuka, ten znajdzie ˈktɔ ˈʃuka ˈtɛ̃n ˈznajd͡ʑɛ proverb
kdo hledá, ten najde
jeśli jest się wytrwałym w swoich postanowieniach, na pewno osiągnie się swój cel

ktokolwiek ktɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
kdokoli
bez znaczenia kto

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
někdo
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
který
…pytajny, służący do tworzenia pytań o sprecyzowanie elementu w danej grupie
který jenž
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie

którędy interrogativePronoun
jak se dostat
zaimek wprowadzający pytanie o drogę, którą coś lub ktoś się porusza

którędy pronoun
kudy
zaimek wprowadzający zdanie podrzędne dotyczące drogi, którą coś lub ktoś się porusza

kualalumpurski ˌkwalalũmˈpursʲci adj
kualalumpurský
odnoszący się do miasta Kuala Lumpur

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
kubánský
związany z państwem lub wyspą Kuba, dotyczący Kuby, pochodzący z Kuby
kubáňský
związany z krainą Kubań, dotyczący krainy Kubań

kubek ˈkubɛk n
hrnek
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubizm ˈkubʲism̥ n
kubismus
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się na spłaszczeniu perspektywy i zgeometryzowaniu kształtów;
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;

kuc kut͡s n
pony
(zoologia, zoologiczny) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;

kucharka kuˈxarka n
kuchařka
kobieta lub dziewczyna, która gotuje potrawy

kucharz ˈkuxaʃ n
kuchař
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchenka kuˈxɛ̃nka n
sporák
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania

kuchenka mikrofalowa n
mikrovlnná trouba mikrovlnka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;

kuchenny kuˈxɛ̃nːɨ adj
kuchyňský
związany z kuchnią, używany w kuchni

kuchnia ˈkuxʲɲa n
kuchyně
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
komplet mebli kuchennych
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.

kufel ˈkufɛl n
holba
grubościenne duże naczynie z uchem do picia piwa lub wina;

kujbyszewski adj
kujbyševský
związany z Kujbyszewem, dotyczący Kujbyszewa ((współcześnie) Samara)

kujon ˈkujɔ̃n n
šprt
(pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dużo się uczy, ale bez zrozumienia

kukurydza ˌkukuˈrɨd͡za n
kukuřice
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)

kukurydziany ˌkukurɨˈd͡ʑãnɨ adj
kukuřičný
dotyczący kukurydzy
zrobiony z kukurydzy

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
kykyryky kykyryký
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kula ˈkula n
koule
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)

kulajda n
kulajda
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) popularna w południowych Czechach gęsta zupa składająca się z wody, śmietany, grzybów, jajek, ziemniaków i przypraw

kuleczka kuˈlɛt͡ʃka n
kulička
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: kulka

kulik ˈkulʲik n
koliha
(ornitologia, ornitologiczny) Numenius, rodzaj dużego i cętkowanego, eurazjatyckiego ptaka z długim dziobem, z rodziny bekasowatych

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
kulinářský
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw

kuloodporny adj
neprůstřelný
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej

kultowy adj
kultovní
związany z kultem, dotyczący kultu

kultura kulˈtura n
kultura
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości
umiejętność obcowania z ludźmi

kultura języka n
jazyková kultura kultura jazyka
(językoznawstwo, językoznawczy) dyscyplina zajmująca się normatywnością w języku
(językoznawstwo, językoznawczy) posługiwanie się językiem zgodnie z pewnymi normami językowymi, zwłaszcza umiejętność operowania językiem standardowym

kulturysta n
kulturista
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę

kulturystyka n
kulturistika
(sport, sportowy) kształtowanie sylwetki ciała poprzez ćwiczenia fizyczne wykonywane z obciążeniem;

kum kũm interjection
kva
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez żabę

kumkać v
kuňkat
(herpetologia, herpetologiczny) wydawać charakterystyczny dla żab lub ropuch dźwięk

kumkwat ˈkũmkfat n
kumquat kumkvat
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny

kumulacja n
kumulace
nagromadzenie / skupienie się czegoś w jednym miejscu; (także, też) sumowanie działań, doświadczeń itp.

kuna ˈkũna n
kuna
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Chorwacji, dzieli się na sto lip;

kuna rybożerna n
kuna rybářská
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Pekania pennanti Erxleben, północnoamerykański gatunek małego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych, jako jeden z nielicznych mogącego polować na ursony

kundalini n
kundaliní
(filozofia, filozoficzny) w filozofii i mistyce hinduskiej: energia, która spoczywa u podstawy kręgosłupa

kuper ˈkupɛr n
biskup
(anatomia, anatomiczny) (ornitologia, ornitologiczny) tylna część tułowia u ptaków

kupiec ˈkupʲjɛt͡s n
kupec
ktoś, kto coś kupuje
obchodník
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego

kupować kuˈpɔvat͡ɕ v
kupovat koupit
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kupryt ˈkuprɨt n
kuprit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;

kura ˈkura n
slepice
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kurczak ˈkurt͡ʃak n
kuře
większe kurczę (pisklę kury)
(spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kurczaka (1.1)

kurde ˈkurdɛ interjection
sakra zatraceně
(potocznie, potoczny) rodzaj przekleństwa

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
kurdský
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
kurdština kurdský
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurdystański adj
kurdistánský
związany z Kurdystanem, dotyczący Kurdystanu

kurhan ˈkurxãn n
kurhan kurgan
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca;

kurier ˈkurʲjɛr n
kurýr
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba szybko dostarczająca przesyłki lub wiadomości;

kurierka kurʲˈjɛrka n
kurýrka
forma żeńska od: kurier

kurka wodna ˈkurka ˈvɔdna n
slípka zelenonohá
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, występujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony;

kurkuma kurˈkũma n
kurkuma
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi

kurnik ˈkurʲɲik n
kurník
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
koroptev orebice
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kurski adj
kurský
pochodzący z Kurska albo dotyczący tego miasta

kurtka ˈkurtka n
bunda
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurtyna kurˈtɨ̃na n
opona
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni

kurwa ˈkurva interjection
kurva
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;

kurwa ˈkurva n
kurva
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka
(wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) do kobiety / o kobiecie
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek postępujący w sposób podły lub niemoralny, łajdak, nikczemnik, sprzedający się

kurylski adj
kurilský
związany z Kurylami (Wyspami Kurylskimi), dotyczący Kurylów (Wysp Kurylskich)

kurzy ˈkuʒɨ adj
kuří
charakterystyczny dla kury, mający cechy kury
związany z kurą, pochodzący od kury

kuskus ˈkuskus n
kuskus
(spożywczy) tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kustodia n
kustodie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;

kustosz ˈkustɔʃ n
kustos
(kościelny) zwierzchnik klasztorów stanowiących kustodię

kusza ˈkuʃa n
kuše samostříl lučiště
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kutnohorski adj
kutnohorský
związany z Kutną Horą

kuwejcki kuˈvɛjt͡sʲci adj
kuvajtský
odnoszący się do państwa Kuwejt
odnoszący się do miasta Kuwejt

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
bratranec
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
sestřenice
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuć żelazo, póki gorące ˈkud͡ʑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nt͡sɛ proverb
kout železo, dokud je žhavé
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe

kułak n
kulak
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;

kuśnierz n
kožešník
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem odzieży, galanterii ze skóry oraz futra

kuźnia ˈkuʑɲa n
kovárna
warsztat kowala;

kwadrans ˈkfadrãw̃s n
čtvrthodina
(metrologia, metrologiczny) czwarta część godziny, 15 minut

kwadrat ˈkfadrat n
čtverec
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
čtverečný čtvercový
(metrologia, metrologiczny) przy jednostkach miary: podniesiony do drugiej potęgi
zbliżony kształtem do kwadratu, kanciasty

kwadzki adj
kvádský
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Kwadami, dotyczący Kwadów

kwantyl n
kvantil
(statystyka, statystyczny) liczba określająca dla jakiej wartości zadany procent rozkładu statystycznego leży na lewo od niej;

kwarantanna n
karanténa
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwarc kfart͡s n
křemen
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;

kwarcowy kfarˈt͡sɔvɨ adj
křemenný
(mineralogia, mineralogiczny) dotyczący kwarcu, związany z kwarcem

kwark kfark n
kvark
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwarkowy adj
kvarkový
(fizyka, fizyczny) związany z kwarkami, dotyczący kwarków

kwartalny adj
kvartální
dotyczący kwartału

kwartał ˈkfartaw n
čtvrtletí
trzy miesiące, czwarta część roku

kwartet ˈkfartɛt n
kvarteto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków lub śpiewaków

kwartetowy adj
kvartetový
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z kwartetem; przeznaczony do zagrania przez kwartet, czterech muzyków

kwas kfas n
kyselina
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;
(slangowo) narkotyk LSD

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
kyselina akrylová
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas askorbinowy ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ n
kyselina askorbová
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;

kwas azelainowy n
kyselina azelaová
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym;

kwas azotawy n
dusitá kyselina
(chemia, chemiczny) słaby, nietrwały kwas tlenowy, w którym azot występuje na III stopniu utlenienia

kwas butanowy n
butanová kyselina
(chemia, chemiczny) powszechny związek organiczny, kwas monokarboksylowy z czterema atomami węgla

kwas chlebowy n
kvas
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezalkoholowy musujący napój orzeźwiający otrzymywany przez fermentację chleba żytniego lub słodu zbożowego;

kwas cytrynowy n
kyselina citronová
(chemia, chemiczny) dodatek do żywności stosowany jako naturalna substancja zakwaszająca;

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
kyselina listová
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas masłowy n
kyselina máselná
(biochemia, biochemiczny) kwas tłuszczowy, organiczny związek chemiczny występujący w zjełczałym maśle i nadający lekko gorzki posmak wielu rodzajom serów;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
kyselina mléčná
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas nukleinowy n
nukleová kyselina
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) (genetyka) organiczny związek chemiczny, który buduje materiał genetyczny organizmów, przechowuje i przekazuje informacje genetyczne

kwas octowy ˈkfas ɔt͡sˈtɔvɨ n
etaanhape äädikhape
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas rybonukleinowy n
ribonukleová kyselina
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) kwas nukleinowy zbudowany z nukleotydów zawierających rybozę (cukier pięciowęglowy), fosforan oraz jedną z czterech zasad azotowych: adeninę, uracyl, cytozynę lub guaninę; cząsteczka biologiczna, która odgrywa kluczową rolę w przechowywaniu, przekazywaniu i realizacji informacji genetycznej w komórkach;

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
kyselina sírová
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwas szczawiowy n
kyselina šťavelová
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
kyselina uhličitá
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;

kwasowość n
kyselost acidita
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie

kwazar ˈkfazar n
kvazar kvasar
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwaśne mleko ˈkfaɕnɛ ˈmlɛkɔ n
kyselé mléko
(zobacz) zsiadłe mleko

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
kyselý
(dosłownie) mający cierpki smak
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu

kwestia ˈkfɛstʲja n
otázka
problem wymagający rozważenia lub rozwiązania

kwestionariusz n
dotazník
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia

kwiaciarnia kfʲjäˈt͡ɕarʲɲa n
květinářství
(handel, handlowy) sklep z kwiatami

kwiat kfʲjat n
květ květina
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności
květina květ
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa

kwiat paproci n
kapradinový květ
(mitologia słowiańska) mityczny kwiat mający zakwitać raz w roku podczas przesilenia letniego;

kwiatomat n
květomat
(neologizm) automat sprzedający bukiety kwiatów

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
květenství
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiecień ˈkfʲjɛ̇t͡ɕɛ̇̃ɲ n
duben
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwietniowy kfʲjɛtʲˈɲɔvɨ adj
dubnový
charakterystyczny dla kwietnia, związany z kwietniem; taki, jak w kwietniu

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nt͡sʲja n
kvintesence
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy

kwintet n
kvintet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
kvinteto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków

kynologiczny ˌkɨ̃nɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
kynologický
związany z kynologią, dotyczący kynologii

kółeczko kuˈwɛt͡ʃkɔ n
kolečko
(zdrobniale) od kółko

kąkol ˈkɔ̃ŋkɔl n
koukol
(botanika, botaniczny) Agrostemma L., roślina z rodziny goździkowatych, pospolity chwast zbożowy o purpurowoliliowych kwiatach;

kąpać ˈkɔ̃mpat͡ɕ v
koupat
zanurzać kogoś w wodzie w celu umycia go, bądź w celach leczniczych
zanurzać przedmiot w cieczy w celu pokrycia go czymś
koupat se
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
koupel koupání
kąpanie kogoś, kąpanie się

kąpiel wodna n
vodní lázeň
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potraw metodą tzw. pośredniego ogrzewania poprzez umieszczenie naczynia ze składnikami potrawy w większym naczyniu z wrzącą wodą

kąpielisko ˌkɔ̃mpʲjɛˈlʲiskɔ n
koupaliště
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) część akwenu przeznaczona do kąpieli

kąpielówki ˌkɔ̃mpʲjɛˈlufʲci n
plavky
krótkie spodenki męskie zakładane do kąpieli

kąt kɔ̃nt n
úhel
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
pravý úhel
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;

kąt rozwarty n
tupý úhel
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze większej od 90 stopni lecz mniejszej od 180 stopni

kątowy kɔ̃nˈtɔvɨ adj
úhlový
(przymiotnik) od kąt (w znaczeniu matematycznym)

kędzior n
kudrna
pasmo kręconych włosów lub sierści

kępa ˈkɛ̃mpa n
trs
(botanika, botaniczny) zwarta grupa roślin, np. drzew, krzewów, kwiatów

kładka ˈkwatka n
lávka
most dla pieszych i rowerzystów
prowizoryczny mostek
nadchod
przejście dla pieszych nad jezdnią lub torami

kłamać ˈkwãmat͡ɕ v
lhát
świadomie mówić nieprawdę

kłamca ˈkwãmt͡sa n
lhář
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
lež
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
lež má krátké nohy
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw

kłaść kwaɕt͡ɕ v
pokládat
umieszczać coś w jakimś miejscu

kłodzki ˈkwɔt͡sʲci adj
kladský
związany z Kłodzkiem, dotyczący Kłodzka

kłopot ˈkwɔpɔt n
starost
przykra sytuacja, wymagająca reakcji

kłos kwɔs n
klas
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

kłus kwus n
klus
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia;

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
pytlák
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta

kłódka ˈkwutka n
visací zámek
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

kłącze ˈkwɔ̃n͇t͡ʃɛ n
oddenek
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie

labializacja ˌlabʲjalʲiˈzat͡sʲja n
labializace
(językoznawstwo, językoznawczy) zaokrąglenie warg występujące przy artykulacji niektórych głosek;

labioplastyka n
labioplastika
(medycyna, medyczny) zabieg korekty wyglądu lub wielkości warg sromowych;

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
bludiště labyrint
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;

laborant laˈbɔrãnt n
laborant
pracownik laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
laboratoř
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;

laboratoryjny ˌlabɔratɔˈrɨjnɨ adj
laboratorní
dotyczący laboratorium, odbywający się lub wykonywany w laboratorium

labradorski adj
labradorský
związany z Labradorem, dotyczący Labradoru

lager ˈlaɡɛr n
ležák
jasne piwo dolnej fermentacji
lágr
(zobacz) lagier

laguna laˈɡũna n
laguna
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

lahaurski adj
láhaurský
związany z Lahaurem, dotyczący Lahauru

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔct͡ɕi n
lak na nehty
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakier do włosów n
tužidlo
(fryzjerstwo, fryzjerski) alkoholowy, wodno-alkoholowy lub rzadziej wodny roztwór żywicy w sprayu używany do utrwalenia fryzury;

lakierować v
lakovat lakem natírat
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakmus ˈlakmus n
lakmus
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;

lakoniczny ˌlakɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
lakonický
zwięźle wyrażony, oszczędny w słowach

lakowy adj
lakový
związany z lakiem, dotyczący laku
związany z laką, dotyczący laki

laktacja lakˈtat͡sʲja n
laktace
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia;

laktaza lakˈtaza n
laktáza
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy;

laktoza lakˈtɔza n
laktóza
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

laktozowy adj
laktózový
(chemia, chemiczny) związany z laktozą, dotyczący laktozy

lalka ˈlalka n
loutka
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) figurka człowieka lub zwierzęcia, poruszana przez aktora podczas spektaklu
panenka
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lalkarz ˈlalkaʃ n
loutkoherec loutkář loutkovodič
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem lalek

lampa ˈlãmpa n
lampa svítidlo
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampart ˈlãmpart n
levhart panter
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;

lampka ˈlãmpka n
lampička
kieliszek

lamprofir n
lamprofyr
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa o ciemnej i połyskliwej barwie, głównie złożona z minerałów bogatych w żelazo i magnez

langosz n
langoš
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) węgierska potrawa w formie pszenno-ziemniaczanego placka smażonego na głębokim oleju podawanego z różnymi dodatkami – na słono lub słodko;

lantan ˈlãntãn n
lanthan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
laoský
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci n
laoština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Laosu;

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
laparotomie
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;

lapidarny ˌlapʲiˈdarnɨ adj
lapidární
zwięzły, treściwy, wyrazisty, lakoniczny

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci adj
laponský
dotyczący Laponii, związany z Laponią, pochodzący z Laponii

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci n
laponština sámština
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Laponii;

lapsus n
lapsus
pomyłka językowa; niewielki błąd w wypowiedzi wskutek nieuwagi

laptop ˈlaptɔp n
laptop
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

las las n
les
gęste zbiorowisko drzew;
(matematyka, matematyczny) acykliczny graf nieskierowany;
(przenośnie, przenośnia) mnóstwo czegoś

las deszczowy n
deštný les
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;

lasek ˈlasɛk n
lesík
(zdrobniale) od: las
mały las

laser ˈlasɛr n
laser
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;

laserowy adj
laserový
związany z laserem, dotyczący lasera, wykorzystujący do działania światło lasera, powstały ze światła lasera

laski ˈlasʲci adj
lašský
związany z Lachami, dotyczący Lachów

laskonogi adj
tenkonohý
mający długie, cienkie i patykowate nogi

lasostep n
lesostep
(geografia, geograficzny) formacja roślinna stanowiąca strefę przejściową między stepem a lasem liściastym, macharakter mozaiki tworzonej przez przemieszane wzajemnie płaty zbiorowisk stepowych i leśnych;

lasostepowy adj
lesostepní
związany z lasostepem, dotyczący lasostepu

lassi n
lassi lassí lasí
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) orientalny napój chłodzący na bazie wody i jogurtu, przyrządzany na różne sposoby, specjalność m.in. kuchni hinduskiej i pakistańskiej;

latarka laˈtarka n
baterka
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia laˈtarʲɲa n
majak
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
maják
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latarniowy adj
majákový
związany z latarnią, dotyczący latarnii

latawiec laˈtavʲjɛt͡s n
drak
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latać ˈlatat͡ɕ v
létat letět
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie

lateks ˈlatɛks n
latex
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;

lateksowy ˌlatɛˈksɔvɨ adj
latexový
wykonany z lateksu
związany z lateksem, dotyczący lateksu

laterański adj
lateránský
odnoszący się do Lateranu, związany z Lateranem

lato ˈlatɔ n
léto
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latorośl n
ratolest
(botanika, botaniczny) (przestarzałe, przestarzały) młody, tegoroczny pęd rośliny
(przenośnie, przenośnia) dziecko, młody potomek

latoś adv
letos
(dawniej, dawny) dziś (gwara, gwarowe) (także (Śląsk Cieszyński)) w tym, bieżącym roku

latynizm laˈtɨ̃ɲism̥ n
latinismus latinizmus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego;

latynoamerykański adj
latinskoamerický
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej

lawa ˈlava n
láva
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawasz n
lavaš
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki podpłomyk z kuchni ormiańskiej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
levandule
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

lawendowy ˌlavɛ̃nˈdɔvɨ adj
levandulový
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dotyczący lawendy, należący do lawendy, zrobiony z lawendy, zawierający lawendę, związany z lawendą
mający kolor fioletowy, taki jak kolor kwiatu lawendy

lawina laˈvʲĩna n
lavina
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

lawowy adj
lávový
(geologia, geologiczny) związany z lawą, dotyczący lawy

lazuryt laˈzurɨt n
lazurit
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

lać lat͡ɕ v
lít
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie

lebiodka n
dobromysl
(botanika, botaniczny) Origanum L., rodzaj bylin z rodziny jasnotowatych, o drobnych, jajowatych, silnie aromatycznych liściach;

lechicki adj
lechický
odnoszący się do Lechii lub Lechitów, związany z Lechią lub Lechitami

lecieć ˈlɛt͡ɕɛ̇t͡ɕ v
letět
przemieszczać się w powietrzu
podróżować samolotem

lecytyna n
lecitin
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej

leczniczy lɛt͡ʃʲˈɲit͡ʃɨ adj
léčivý
pomagający wyzdrowieć

leczo n
lečo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) węgierska potrawa jednogarnkowa z pokrojonych na kawałki papryki, pomidorów i cebuli, często z dodatkiem boczku lub kiełbasy, duszonych z przyprawami;

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
pověst legenda
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
legendární
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend

legginsy n
legíny
obcisłe, elastyczne spodnie z lekkiej tkaniny, bez szwów

legislacyjny adj
legislativní
dotyczący legislacji

legwan n
leguán
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych

leica n
leica
(fotografia) aparat fotograficzny marki Leica Camera

leiszmanioza n
leishmanióza
choroba z grupy chorób pasożytniczych powodująca m.in. gorączkę, owrzodzenia skóry oraz zniekształcenia twarzy;

lejdejski adj
leidenský
związany z Lejdą, pochodzący z Lejdy, dotyczący Lejdy

lek lɛk n
lék
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja, która ma pomagać choremu lub chronić zdrowie

lekarski lɛˈkarsʲci adj
lékařský
związany z lekarzem, dotyczący lekarza

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
léčivo lék
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
lékař doktor
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekarz chorób kobiecych ˈlɛkaʃ ˈxɔrup kɔˈbʲjɛt͡sɨx n
ženský lékař
(zobacz) ginekolog

lekarz weterynarii n
veterinární lékař
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz zajmujący się zwierzętami;

lekceważący adj
neuctivý
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcjonarz n
lekcionář
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca czytania mszalne;

lekki ˈlɛcːi adj
lehký
o małej wadze, małym ciężarze

lekko przyszło, lekko poszło ˈlɛkːɔ ˈpʃɨʃwɔ ˈlɛkːɔ ˈpɔʃwɔ proverb
lehce nabyl, lehce pozbyl
rzeczy łatwo zdobyte traci się bez żalu

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
atletika lehká atletika
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

lekkomyślny adj
lehkomyslný
o osobie: taki, który nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji własnych poczynań

lekkość n
lehkost
cecha tego, co lekkie

leksykologia n
lexikologie
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;

leksykologiczny adj
lexikologický
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do leksykologii, mający związek z leksykologią

lemnijski adj
lemnoský
związany z Lemnosem, dotyczący Lemnosu

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
limonáda sodovka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn;

lemur ˈlɛ̃mur n
lemur
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;

len lɛ̃n n
len
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina z lnu (1.2)

leningradczyk n
Leningraďan
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Leningradu

leningradka n
Leningraďanka
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Leningradu

leningradzki ˌlɛ̃ɲĩŋˈɡrat͡sʲci adj
leningradský
związany z Leningradem, dotyczący Leningradu

leninizm n
leninismus
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna stworzona przez Włodzimierza Lenina;

leninowski ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci adj
leninský
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu

leniuch n
lenoch
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie)

leniuchować v
lenošit
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
líný
charakteryzujący się lenistwem

leoński adj
leonský leónský
związany z Leonem (Leónem) (krainą historyczną w Hiszpanii)

lep na muchy n
mucholapka
pułapka na muchy w postaci paska nasmarowanego lepką substancją wabiącą;

lepidopterologia lɛˈpʲidɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
lepidopterologie
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o motylach;

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
lépe
(zobacz) dobrze

lepki ˈlɛpʲci adj
viskózní
(fizyka, fizyczny) o płynie wykazujący lepkość, mający niezerowy opór wewnętrzny przeciwko płynięciu

lepszy rydz niż nic ˈlɛpʃɨ ˈrɨt͡sʲ ˈɲiʃʲ ˈɲit͡s proverb
lepší něco než nic
warto jest dysponować czymkolwiek, nawet jeśli nie zaspokaja to całkowicie naszych oczekiwań

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕt͡ɕi ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
lepší vrabec v hrsti nežli holub na střeše
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał

lesba n
lesba
(pogardliwie, pogardliwy) lesbijka

lesbijka lɛzˈbʲijka n
lesbička lesba lesbičanka
homoseksualna kobieta;

lesbijski adj
lesbický
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom
związany z Lesbos, dotyczący Lesbos

lesisty lɛˈɕistɨ adj
lesnatý
obfitujący w lasy, pokryty lasami

lesotyjski ˌlɛsɔˈtɨjsʲci adj
lesothský
związany z Lesotho, odnoszący się do państwa Lesotho

leszczyna pospolita n
líska obecná
(botanika, botaniczny) Corylus avellana L., gatunek wysokiego krzewu z rodziny brzozowatych o popularnych, jadalnych owocach (orzech laskowy);

leszczynowy adj
lískový
składający się z leszczyny

leszy n
lešij
(mitologia słowiańska) demon lasu;

letargiczny adj
letargický
(medycyna, medyczny) związany z letargiem, dotyczący letargu; właściwy letargowi

letni ˈlɛtʲɲi adj
letní
taki, który odbywa się w lecie, odnosi się do lata; jest przystosowany do lata
vlažný
ciepły, lecz nie gorący

letnik ˈlɛtʲɲik n
letní host
osoba przybyła dla spędzenia letniego wypoczynku w innej miejscowości

letnisko n
letovisko
osada lub miejscowość o funkcji wypoczynkowej, często zamieszkała tylko sezonowo;

leukocyt n
leukocyt
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) komórka krwi pełniąca funkcję ochronną;

lew lɛf n
lev
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;
(jednostka monetarna) bułgarska jednostka monetarna; 100 stotinek;
(zoologia, zoologiczny) samiec lwa (1.1)

lewantyński adj
levantský
(geografia, geograficzny) związany z Lewantem, dotyczący Lewantu

lewica lɛˈvʲit͡sa n
levice
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;

lewicowy ˌlɛvʲiˈt͡sɔvɨ adj
levicový
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy

lewita n
levita
(biblijny) pomocnik kapłanów w świątyni jerozolimskiej;

lewobrzeżny adj
levobřežní
(hydrologia, hydrologiczny) znajdujący się po lewej stronie brzegu patrząc w kierunku ujścia

leworęczny ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ n
levák
osoba leworęczna (1.1)

lewoskrętność n
levotočivost
cecha tego, co lewoskrętne

lewoskrętny ˌlɛvɔˈskrɛ̃ntnɨ adj
levotočivý
taki, który skręca się odwrotnie do ruchu wskazówek zegara

lewy ˈlɛvɨ adj
levý
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka
(potocznie, potoczny) o człowieku: nie potrafiący niczego dobrze zrobić

leń lɛ̃ɲ n
lenoch
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy

leśnik ˈlɛɕɲik n
lesník
(zawód, zawodowy, zawodowo) (leśnictwo) pracownik lub urzędnik zajmujący się zagospodarowaniem lasu

leśny ˈlɛɕnɨ adj
lesní
odnoszący się do lasu, mający związek z lasem

leżak ˈlɛʒak n
lehátko
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport
ležák
(spożywczy) jasne piwo dolnej fermentacji (rodzaj piwa)

leżeć ˈlɛʒɛt͡ɕ v
ležet
zachowywać pozycję poziomą
znajdować się
pasovat sedět
o ubraniu dobrze się układać na kimś

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
libanonský
odnoszący się do państwa Liban

liberalizacja n
liberalizace
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzanie większej swobody w określonej dziedzinie życia społecznego, politycznego lub gospodarczego poprzez zmniejszenie interwencji i kontroli państwa

liberalizować v
liberalizovat
wprowadzać lub zwiększać swobodę; luzować ograniczenia

liberecki adj
liberecký
związany z Libercem, dotyczący Liberca

libertarianizm n
libertarianismus
(filozofia, filozoficzny) doktryna uznająca wolność osobistą i wolność ekonomiczną za najwyższe wartości w polityce;

liberyjny adj
livrejovaný
związany z liberią, dotyczący liberii (stroju)

liberyjski ˌlʲibɛˈrɨjsʲci adj
liberijský
odnoszący się do państwa Liberia

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
libyjský
odnoszący się do Libii

licencja poetycka lʲiˈt͡sɛ̃nt͡sʲja ˌpɔɛˈtɨt͡ska n
básnická licence
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) swoboda poetycka dopuszczająca odstępstwa od norm językowych, reguł formalnych lub wierności w opisie faktów;

liceum lʲiˈt͡sɛ<sup>w</sup>ũm n
gymnázium
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;

lichenologia ˌlʲixɛ̃nɔˈlɔɟja n
lichenologie
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o porostach;

licho nie śpi ˈlʲixɔ ˈɲɛ‿ɕpʲi proverb
čert nikdy nespí
człowiekowi grożą różne niebezpieczeństwa, zawsze go może spotkać coś złego

lichwa ˈlʲixfa n
lichva
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;

lichwiarz n
lichvář
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek udzielający pożyczek na wysoki procent

licyjski adj
lykijský
związany z Licją, dotyczący Licji

licytant n
dražitel
osoba, która uczestniczy czynnie w licytacji czegoś, konkuruje cenowo z innymi uczestnikami

liczba ˈlʲid͡ʒba n
počet číslo
grupa o określonej liczebności
číslo
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
zapis liczby (1.1)

liczba atomowa ˈlʲid͡ʒba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
atomové číslo
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲid͡ʒba ˌt͡sawkɔˈvʲita n
celé číslo
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲid͡ʒba ˈmnɔɡa n
množné číslo plurál
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba niewymierna ˈlʲid͡ʒba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
iracionální číslo
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba pierwsza ˈlʲid͡ʒba ˈpʲjɛrfʃa n
prvočíslo
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba podwójna ˈlʲid͡ʒba pɔˈdvujna n
dvojné číslo duál
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej;

liczba pojedyncza ˈlʲid͡ʒba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇t͡ʃa n
číslo jednotné jednotné číslo
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczba porządkowa ˈlʲid͡ʒba ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔva n
číslo jednací
(oficjalnie) liczba naturalna, używana do określenia pozycji w pewnej kolejności

liczba zespolona n
komplexní číslo
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste, a i reprezentuje jednostkę urojoną;

liczebnik lʲiˈt͡ʃɛbʲɲik n
číslovka
(gramatyka) nazwa liczby

liczi chińskie ˈlʲit͡ʃʲi ˈxʲĩj̃sʲcɛ n
liči čínské
(botanika, botaniczny) Litchi chinensis, gatunek drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych, pochodzący z rejonu Kambodży, Wietnamu i Filipin, uprawiany w wielu krajach o ciepłym klimacie

licznik ˈlʲit͡ʃʲɲik n
čitatel
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;
čítač
urządzenie służące do pomiaru jakiejś wielkości naliczanej w czasie;

liczydło lʲiˈt͡ʃɨdwɔ n
počítadlo
(matematyka, matematyczny) przyrząd w postaci ramy z pręcikami, na których umieszczone są ruchome koraliki, wspomagający wykonywanie prostych obliczeń;
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) mechanizm wskazujący licznika

liczyć ˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ v
počítat
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór

lid lʲit n
podtitul úvod
pierwszy, wprowadzający akapit artykułu lub informacji prasowej, ze streszczeniem treści i zachętą do zapoznania się z całością;

lidyjski adj
lýdský
związany z Lidią, pochodzący z Lidii

lidzki adj
lidský
dotyczący Lidy, związany z Lidą

liechtensteiński ˌlʲixtɛ̃w̃ˈʃtajj̃sʲci adj
lichtenštejnský
odnoszący się do państwa Liechtenstein

liga językowa n
jazykový svaz
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków różnego pochodzenia, która na skutek długotrwałego wzajemnego oddziaływania wykształciła podobieństwa, np. pod względem słownictwa, gramatyki czy fonologii;

lignitowy adj
lignitový
związany z lignitem, dotyczący lignitu

liguryjski ˌlʲiɡuˈrɨjsʲci adj
ligurský
związany z Ligurią, wywodzący się z Ligurii

ligustr n
ptačí zob
(botanika, botaniczny) Ligustrum L., rodzaj roślin krzewiastych lub drzew z rodziny oliwkowatych, często używanych jako ozdobne;

likier ˈlʲicɛr n
likér
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;

liktor n
liktor
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników;

likwidacja ˌlʲikfʲiˈdat͡sʲja n
likvidace
pozbycie się

likwidator n
likvidátor
urzędnik zajmujący się likwidacją przedsiębiorstwa

likwidować ˌlʲikfʲiˈdɔvat͡ɕ v
likvidovat
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś

lilak ˈlʲilak n
šeřík
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;

lilia ˈlʲilʲja n
lilie
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;
(potocznie, potoczny) kwiat lilii (1.1)

liliowy lʲiˈlʲjɔvɨ adj
liliový
dotyczący lilii, należący do lilii, zrobiony z lilii, związany z lilią
lila šeříkový lilový
mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego

lilski adj
lillský
związany z Lille, dotyczący Lille

liman n
liman
(geografia, geograficzny) rodzaj płytkiej zatoki powstałej u ujścia rzeki do morza;

limba ˈlʲĩmba n
limba
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku sosna limba;

limfatyczny adj
lymfatický
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy

limfocyt lʲĩw̃ˈfɔt͡sɨt n
lymfocyt
(biologia, biologiczny) typ komórki znajdującej się we krwi i limfie, podklasa leukocytów;

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
limnologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

lina ˈlʲĩna n
lano
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

lincki adj
linecký
związany z Linzem, dotyczący Linzu, pochodzący z Linzu

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
lingvista
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca

linia ˈlʲĩɲja n
linie čára
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka

linie lotnicze n
aerolinky
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;

linijka lʲĩˈɲijka n
pravítko
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
lineární
mający związek z linią

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
linoleum
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;

linuksowy ˌlʲĩnuˈksɔvɨ adj
linuxový
(informatyka, informatyczny) związany z systemem operacyjnym Linux, dotyczący tego systemu operacyjnego, z zainstalowanym systemem operacyjnym Linux

lioński adj
lyonský
związany z Lyonem, dotyczący Lyonu

lipa ˈlʲipa n
lípa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;

lipcowy lʲipˈt͡sɔvɨ adj
červencový
związany z lipcem, dotyczący lipca

lipiec ˈlʲipʲjɛt͡s n
červenec
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
lipan
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;

lipowy lʲiˈpɔvɨ adj
lipový
będący częścią lipy
składający się z lip
wykonany z drewna lub innej części lipy

lipski ˈlʲipsʲci adj
lipský
związany z Lipskiem, dotyczący Lipska

lirowaty adj
lyrovitý
mający kształt liry

lis lʲis n
liška
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wyprawione futro z lisa (1.1) i innych zwierząt futerkowych, także boa z lisa (1.1)

lisi ˈlʲiɕi adj
liščí
charakterystyczny dla lisa; dotyczący, odnoszący się do lisa

list lʲist n
dopis
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
otevřený dopis
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją;

list polecony n
doporučený dopis
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) list przyjmowany za potwierdzeniem nadania, rejestrowany oraz doręczany adresatowi za pokwitowaniem odbioru

lista ˈlʲista n
seznam
elementy zapisane w kolejności

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
listonoš
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
listopad
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listopadowy ˌlʲistɔpaˈdɔvɨ adj
listopadový
mający miejsce, odbywający się w listopadzie

lit lʲit n
lithium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litania lʲiˈtãɲja n
litanie
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;

litera lʲiˈtɛra n
písmeno
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

literacki ˌlʲitɛˈrat͡sʲci adj
literární spisovný
mający związek z literaturą

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
literatura písemnictví
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

literować v
hláskovat
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa

literówka ˌlʲitɛˈrufka n
překlep
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
litevský
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
litevština
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;

litkup ˈlʲitkup n
litkup
(dawniej, dawny) podarek pieniężny lub poczęstunek przy sprzedaży albo kupnie;

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
kamenotisk litografie
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)
litografie kamenotisk
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;

litowy adj
lithionový lithiový
związany z litem, dotyczący litu

litr lʲitr̥ n
litr
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

liturgia lʲiˈturʲɟja n
liturgie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

liturgiczny adj
liturgický
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii

liturgika lʲiˈturʲɟika n
liturgika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauka teologiczna o liturgii

liworneńczyk n
Livorňan
mieszkaniec Livorna

liworneński adj
livornský
związany z Livornem, dotyczący Livorna

liza ˈlʲiza n
lýza
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne;

lizak ˈlʲizak n
lízátko
twardy cukierek na patyku
plácačka
(potocznie, potoczny) (kolejnictwo) przyrząd policjanta drogowego lub kolejarza służący do pomocy przy kierowaniu ruchem

lizboński lʲizˈbɔ̃j̃sʲci adj
lisabonský
odnoszący się do miasta Lizbona

lizol n
lyzol
(chemia, chemiczny) środek dezynfekcyjny, roztwór krezolu surowego w mydle potasowym;

lizus ˈlʲizus n
patolízal
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny i usłużny, żeby uzyskać czyjeś względy

lizuska lʲiˈzuska n
patolízalka
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) forma żeńska od: lizus

liściasty lʲiɕˈt͡ɕastɨ adj
listnatý
(botanika, botaniczny) mający liście, złożony z drzew lub krzewów mających liście

liść lʲiɕt͡ɕ n
list
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

liść laurowy ˈlʲiɕt͡ɕ lawˈrɔvɨ n
bobkový list
(spożywczy) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa;

loarski adj
loirský
związany z Loarą, dotyczący Loary

lobby ˈlɔbbʲi n
lobby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)

lodowcowy ˌlɔdɔfˈt͡sɔvɨ adj
glaciální ledovcový
związany z lodowcami i ich działalnością

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛt͡s n
ledovec
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmat͡ʃ n
ledoborec
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody ˈlɔdɨ n
zmrzlina
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodówka lɔˈdufka n
hoholka lední
(ornitologia, ornitologiczny) Clangula hyemalis Linnaeus, gatunek morskiej kaczki;
lednice chladnička lednička
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
logaritmus
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logarytmiczny ˌlɔɡarɨtˈmʲit͡ʃnɨ adj
logaritmický
związany z logarytmami, dotyczący logarytmów

loggia n
lodžie
(architektura, architektoniczny) otwarta zadaszona galeria lub balkon wzdłuż ściany budynku;

logiczny lɔˈɟit͡ʃnɨ adj
logický
związany z logiką, zgodny z logiką

logik ˈlɔɟik n
logik
osoba zajmująca się zawodowo logiką

logika ˈlɔɟika n
logika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych

logogram lɔˈɡɔɡrãm n
logogram
(językoznawstwo, językoznawczy) znak lub symbol reprezentujący słowo bądź wyrażenie;

logopeda n
logoped
specjalista w zakresie logopedii

logopedia n
logopedie
nauka o wadach mowy;

logopedyczny adj
logopedický
związany z logopedią, dotyczący logopedii

lojalność n
loajalita loajálnost
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzat͡sʲja n
lokalizace
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt

lokalny lɔˈkalnɨ adj
lokální místní
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
lokomotiva
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

lokówka lɔˈkufka n
kulma
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco

lolitka n
lolitka
rozbudzona erotycznie dziewczyna, która wzbudza zainteresowanie seksualne dorosłych mężczyzn

lombard ˈlɔ̃mbart n
zastavárna
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;

lombardzki lɔ̃mˈbart͡sʲci adj
lombardský
związany z Lombardią

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Londýňan
mieszkaniec Londynu

londyński lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci adj
londýnský
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
lawrencium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

loretański adj
loretský
związany z Loreto, dotyczący Loreto

lori ˈlɔrʲi n
lori
(zoologia, zoologiczny) Loris, nadrzewna małpiatka azjatyckich i afrykańskich lasów tropikalnych prowadząca nocny tryb życia;

lornetka lɔrˈnɛtka n
dalekohled
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;

los lɔs n
osud
fatum, przeznaczenie

lot lɔt n
let
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej

lotaryński adj
lotrinský
związany z Lotaryngią, dotyczący Lotaryngii lub Lotaryńczyków

lotka ˈlɔtka n
křidélko
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;

lotnik ˈlɔtʲɲik n
letec
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi
(wojskowość, wojskowy) żołnierz służący w lotnictwie

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
letiště
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛt͡s n
letadlová loď
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotny adj
tĕkavý
(fizyka, fizyczny) występujący w postaci gazowej lub łatwo w nią przechodzący

lotokot lɔˈtɔkɔt n
letucha
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak południowoazjatycki posiadający umiejętność szybowania dzięki błonom ciągnącym się od szyi do ogona;

lotos ˈlɔtɔs n
lotos
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

lotos orzechodajny n
lotos ořechonosný
(botanika, botaniczny) Nelumbo nucifera, wieloletnia roślina z rodziny lotosowatych, rośnąca dziko w Azji;

lozański adj
lausannský
związany z Lozanną, dotyczący Lozanny, pochodzący z Lozanny

loża n
lóže
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;

luandzki luˈ<sup>w</sup>ãnt͡sʲci adj
luandský
odnoszący się do miasta Luanda

lub lup conjunction
nebo
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubecki adj
lübecký
związany z Lubeką, dotyczący Lubeki

lubelski luˈbɛlsʲci adj
lublinský
odnoszący się do Lublina, związany z Lublinem

lubić ˈlubʲit͡ɕ v
mít rád
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lucerna luˈt͡sɛrna n
tolice vojtěška
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;

lucerneński adj
lucernský luzernský
związany z Lucerną, dotyczący Lucerny, pochodzący z Lucerny

lud lut n
lid
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem
(dawniej, dawny) ludność wiejska
warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie

ludność ˈludnɔɕt͡ɕ n
populace obyvatelstvo
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
genocida
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludowiec n
lidovec
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii ludowej (na przykład austriackiej ÖVP, czeskiej KDU-ČSL, szwajcarskich SVP i CVP)

ludowy luˈdɔvɨ adj
lidový
pochodzący od ludu
przeznaczony dla ludu, powszechny
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów

ludzina n
člověčina
(żartobliwie) ludzkie mięso jako pożywienie

ludzki ˈlut͡sʲci adj
lidský
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka

ludzkość ˈlut͡skɔɕt͡ɕ n
lidstvo
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie

lufcik n
vyhlídka
otwieralna część w skrzydle okna umożliwiająca wietrzenie pomieszczenia

lukkański adj
lucký
związany z Lukką, dotyczący Lukki

lukrecja luˈkrɛt͡sʲja n
kořen lékořice
(slangowo) ładna dziewczyna
lékořice
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;
pendrek
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
lucemburský lucemburština
odnoszący się do miasta Luksemburg
odnoszący się do państwa Luksemburg

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci n
lucemburština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Luksemburga;

luksfer n
luxfer luxfera
(budownictwo) szklany element konstrukcyjny ścian;

luksus ˈluksus n
luxus
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

luksusowy adj
luxusní
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia

lumbago lũmˈbaɡɔ n
ústřel
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;

luna ˈlũna n
luna
(poetycki, poetycko) (przestarzałe, przestarzały) (zobacz) księżyc (naturalny satelita Ziemi)

lunapark lũˈnapark n
lunapark
(turystyka, turystyczny) teren z zespołem urządzeń rozrywkowych;

lunatyk lũˈnatɨk n
lunatik náměsíčník somnambul
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na lunatyzm

luneta n
dalekohled
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;

lupa ˈlupa n
lupa
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lurdzki adj
lurdský
związany z Lourdes, odnoszący się do Lourdes

lustracja n
lustrace
(urzędowy) przegląd, kontrola jakichś pomieszczeń, dokumentów itp.

lustracyjny adj
lustrační
związany z lustracją, dotyczący lustracji

lustro ˈlustrɔ n
zrcadlo
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

lustrzanka luˈsṭʃãnka n
zrcadlovka
(fotografia) aparat fotograficzny wyposażony w lustro i matówkę;

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
luteránství luteranismus luteranizmus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

luterański adj
luteránský
związany z luteranizmem

lutet ˈlutɛt n
lutecium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
loutna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutniowy lutʲˈɲɔvɨ adj
loutnový
(przymiotnik) od lutnia

lutować luˈtɔvat͡ɕ v
pájet letovat
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

lutownica ˌlutɔvʲˈɲit͡sa n
páječka
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania;

lutowy luˈtɔvɨ adj
únorový
od: luty

luty ˈlutɨ n
únor
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

lwi lvʲi possessiveAdjective
lví
należący do lwa

lwia część ˈlvʲja ˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ n
lví podíl
znaczna, większa część czegoś

lwiatka ˈlvʲjatka n
lvíček
(zoologia, zoologiczny) Leontopithecus, brazylijska małpa szerokonosa o bujnej grzywie

lwica ˈlvʲit͡sa n
lvice
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lwowski ˈlvɔfsʲci adj
lvovský
związany ze Lwowem, dotyczący Lwowa

lód lut n
led
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) lodowisko
zmrzlina led
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

lądowanie ˌlɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
přistání
(rzeczownik odczasownikowy) od lądować

lędźwiowy lɛ̃ɲd͡ʑˈvʲjɔvɨ adj
bederní
(przymiotnik) od lędźwie

maca ˈmat͡sa n
maces
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy;

maccartyzm n
mccarthismus
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie prawicowy kierunek polityki wewnętrznej Stanów Zjednoczonych w latach 50. XX wieku charakteryzujący się radykalnym zwalczaniem komunizmu i jego przedstawicieli w państwie;

macedoński ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
makedonský
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków

macedoński ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃sʲci n
makedonština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Macedonii;

machinacja ˌmaxʲĩˈnat͡sʲja n
machinace
podstępne działanie na czyjąś niekorzyść

macica maˈt͡ɕit͡sa n
děloha
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

maciczny adj
děložní
dotyczący macicy

macierz ˈmat͡ɕɛʃ n
matice
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;
organizacja kulturalno-oświatowa

macierz kwadratowa n
čtvercová matice
(matematyka, matematyczny) macierz o jednakowej liczbie wierszy i kolumn

macierzyństwo ˌmat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
mateřství
bycie matką

macka n
chapadlo
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zasięg czyichś groźnych wpływów (zwykle w liczbie mnogiej)

macocha maˈt͡sɔxa n
macecha
żona ojca, ale nie matka;

maczeta maˈt͡ʃɛta n
mačeta
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;

madrycki maˈdrɨt͡sʲci adj
madridský
odnoszący się do miasta Madryt

madrygałowy adj
madrigalový
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) lub (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z madrygałem, dotyczący madrygału

madrytczyk maˈdrɨṭt͡ʃɨk n
Madriďan
mieszkaniec Madrytu

madrytka maˈdrɨtka n
Madriďanka
mieszkanka Madrytu

madziaryzacja n
maďarizace
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucanie lub przyswajanie kultury węgierskiej i języka węgierskiego

madziaryzm maˈd͡ʑarɨsm̥ n
maďarismus maďarizmus
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) hungaryzm

mafia ˈmafʲja n
mafie
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

mafijny maˈfʲijnɨ adj
mafiánský
dotyczący mafii; taki, który jest związany z mafią; mający charakter mafii

mafioso maˈfʲjɔzɔ n
mafián
(kryminologia, kryminologiczny) członek mafii

magazynier n
skladník
osoba pracująca w magazynie

magazynierka n
skladnice
kobieta pracująca w magazynie

magia ˈmaɟja n
magie kouzla
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magiczny maˈɟit͡ʃnɨ adj
magický kouzelný
związany z magią, dotyczący magii

magiel ˈmaɟɛl n
mandl
maszyna do prasowania przy pomocy walców;

magistrat n
magistrát
władze miejskie;

magnes ˈmaɡnɛs n
magnet
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
magnetofon
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

magnetofon kasetowy n
páskový magnetofon
(elektronika, elektroniczny) przenośne lub stacjonarne urządzenie do nagrywania lub odtwarzana dźwięku z kaset magnetofonowych;

magnetofonowy adj
magnetofonový
związany z magnetofonem, dotyczący magnetofonu

magnetorecepcja n
magnetorecepce
(biologia, biologiczny) zdolność organizmu do rozpoznawania kierunku pola magnetycznego;

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
magnetický
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes

magnetyzm n
magnetismus
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;

magnez ˈmaɡnɛs n
hořčík
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnezowy adj
hořčíkový magnéziový
dotyczący magnezu

magnolia maɡˈnɔlʲja n
magnólie
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;

maharadża n
mahárádža
(historia, historyczny, historycznie) niezależny władca w Indiach i na Archipelagu Malajskim

mahometanin n
mohamedán
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu

mahometański adj
mohamedánský
związany z mahometanizmem i mahometanami, dotyczący mahometanizmu

mahonia maˈxɔ̃ɲja n
mahónie
(botanika, botaniczny) Mahonia Nutt., rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych;

maj maj n
květen kvìten
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majański maˈjä̃j̃sʲci adj
mayský
związany z Majami, dotyczący Majów, ich kultury, sztuki

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
majoránka
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1)

majerankowy adj
majoránkový
związany z majerankiem, dotyczący majeranku; zawierający majeranek

majolika n
majolika
materiał ceramiczny z gliny pokrytej polewą ołowiowo-cynową;

majonez maˈjɔ̃nɛs n
majonéza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

majorkański adj
mallorský
związany z Majorką, dotyczący Majorki

majowy maˈjɔvɨ adj
květnový májový
związany z majem, dotyczący maja

majsterkowicz n
kutil
(potocznie, potoczny) osoba lubiąca wytwarzanie lub naprawianie rzeczy za pomocą prostych narzędzi

majtki ˈmajtʲci n
kalhotky
(krawiectwo) (odzieżownictwo) dolna część bielizny okrywająca biodra;

majątek maˈjɔ̃ntɛk n
majetek
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) stan posiadania
bogactwo, fortuna

majątkowy ˌmajɔ̃ntˈkɔvɨ adj
majetkový
dotyczący majątku

mak mak n
mák
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;
(spożywczy) nasiona maku (1.2)
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mak (1.1)

makadamowy adj
makadamový
(technologia, technika, techniczny) związany z makadamem, dotyczący makadamu

makak ˈmakak n
makak
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa;

makaron maˈkarɔ̃n n
těstoviny makaróny
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makijaż maˈcijaʃ n
líčení
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy
make-up líčidla šminky
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz

makler ˈmaklɛr n
makléř
(finanse, finansowy) osoba, która zawodowo zajmuje się pośrednictwem w handlu

makowiec maˈkɔvʲjɛt͡s n
makovec
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto przekładane masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami;

makowy maˈkɔvɨ adj
makový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odnoszący się do nasion maku, przyrządzony z maku lub z dodatkiem maku
odnoszący się do maku (rośliny)

makro ˈmakrɔ n
makro
(informatyka, informatyczny) zestaw poleceń przeznaczonych do wykonania przez określoną aplikację, rodzaj niesamodzielnego programu komputerowego;

makrojęzyk n
makrojazyk
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół blisko spokrewnionych odmian językowych, które bywają uważane za jeden język w niektórych kontekstach kulturowych, społecznych lub politycznych, mimo że mogą mieć znaczne różnice i odrębne kody językowe;

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
maximální
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

makulatura ˌmakulaˈtura n
makulatura
niepotrzebny, zużyty lub zniszczony papier przeznaczony do recyklingu;

makulaturowy adj
makulaturní
wytworzony z makulatury
związany z makulaturą, odnoszący się do makulatury

malabijski ˌmalaˈbʲijsʲci adj
malabský
odnoszący się do miasta Malabo

malachit maˈlaxʲit n
malachit
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;

malachitowy ˌmalaxʲiˈtɔvɨ adj
malachitový
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący malachitu, wykonany z malachitu, związany z malachitem, ozdobiony malachitem
(książkowy) mający kolor szmaragdowozielony, taki jak kolor malachitu

malagijski adj
malagský
związany z Malagą, dotyczący Malagi

malajski maˈlajsʲci n
malajština
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
malakologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;

malakologiczny adj
malakologický
(zoologia, zoologiczny) związany z malakologią, dotyczący malakologii

malarka maˈlarka n
malířka
(sztuka) artystka, która maluje obrazy

malarstwo maˈlarstfɔ n
malířství
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);

malaryczny adj
maláriový
odnoszący się do malarii, związany z malarią

malarz ˈmalaʃ n
malíř
(sztuka) artysta, który maluje obrazy
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
malawský
odnoszący się do państwa Malawi

malezyjski ˌmalɛˈzɨjsʲci adj
malajsijský
odnoszący się do państwa Malezja

maleńki maˈlɛ̃ɲci adj
malinký
(zdrobniale) od: mały

malgaski adj
malgašský
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów

malijski maˈlʲijsʲci adj
malijský maliský
odnoszący się do państwa Mali

malina maˈlʲĩna n
malina
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malinka maˈlʲĩnka n
cucflek
(potocznie, potoczny) ślad na skórze po intensywnym pocałunku;

malinowy ˌmalʲĩˈnɔvɨ adj
malinový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z malin, z dodatkiem owoców malin

malować maˈlɔvat͡ɕ v
malovat
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem
(sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie

maltański malˈtãj̃sʲci adj
maltský maltština
(geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta

maltański malˈtãj̃sʲci n
maltština maltský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;

maltodekstryna n
maltodextrin
(biochemia, biochemiczny) węglowodan złożony będący produktem częściowej enzymatycznej hydrolizy skrobi;

maltoza n
maltóza
(biochemia, biochemiczny) disacharyd składający się z dwóch cząsteczek glukozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;

mama ˈmãma n
máma mama
(potocznie, potoczny) matka

mamka ˈmãmka n
kojná
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
mamografie
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi;

mamut ˈmãmut n
mamut
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

managuański ˌmãnaɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
managujský
odnoszący się do miasta Managua

manchesterski adj
manchesterský
odnoszący się do Manchesteru, związany z Manchesterem

mandarynkowy ˌmãndarɨ̃ŋˈkɔvɨ adj
mandarinkový
dotyczący mandarynek (drzew i owoców)

mandaryński adj
mandarínský
(historia, historyczny, historycznie) związany, odnoszący się do mandarynów

mandat ˈmãndat n
mandát
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;
pokuta
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
mandolína
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ręczna szatkownica do warzyw

mandolinista ˌmãndɔlʲĩˈɲista n
mandolinista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na mandolinie

manekin mãˈnɛcĩn n
figurína
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka;

mangan ˈmãŋɡãn n
mangan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

manganowy adj
manganový
dotyczący manganu

mango ˈmãŋɡɔ n
mango mangovník
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
mangovník
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju mango (1.1)

maniak ˈmãɲak ˈmãɲjak n
maniak
(medycyna, medyczny) człowiek znajdujący się w fazie maniakalnej choroby afektywnej dwubiegunowej

manicheizm n
manicheismus manichejství
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) system religijno-filozoficzny, stworzony przez Maniego, zgodnie z którym podstawą bytu są dwie przeciwstawne siły: dobro i zło oraz światło i ciemność;

manilski mãˈɲilsʲci adj
manilský
odnoszący się do miasta Manila

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
manžeta
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę

manna ˈmãnːa n
mana
(biblijny) pokarm z nieba, który Bóg zsyłał Izraelitom przez 40 lat na pustyni;

mannitol n
mannitol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkohol cukrowy występujący w roślinach;

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
manometr
przyrząd do mierzenia ciśnienia;

mantuanka n
Mantovanka
mieszkanka Mantui

mantuańczyk n
Mantovan
mieszkaniec Mantuy

mantuański adj
mantovský mantujský
związany z Mantuą, dotyczący Mantui

manuskrypt mãˈnuskrɨpt n
rukopis
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;

maoizm n
maoismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

maoryski n
maorština
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski;

mapa ˈmapa n
mapa
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

marakuja n
marakuja plod mučenky
(spożywczy) (botanika, botaniczny) owoc męczennicy jadalnej, Passiflora edulis Sims

marathi n
maráthština
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;

maratończyk ˌmaraˈtɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
maratónec
(sport, sportowy) biegacz biorący udział w maratonie

maratoński ˌmaraˈtɔ̃j̃sʲci adj
maratonský
(sport, sportowy) związany z maratonem, dotyczący maratonu

marcepan marˈt͡sɛpãn n
marcipán
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;

marcepanowy ˌmart͡sɛpãˈnɔvɨ adj
marcipánový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z marcepanu, zawierający marcepan

marchew ˈmarxɛf n
mrkev
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;

marchwiowy marxˈfʲjɔvɨ adj
mrkvový
zrobiony z marchwi

marcowy mar.ˈt͡sɔ.vɨ adj
březnový
odnoszący się do marca, trzeciego miesiąca roku

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
margarín
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margines n
okraj
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;

mariacki adj
mariánský
dedykowany Najświętszej Maryi Pannie
dotyczący kościoła Najświętszej Maryi Panny

mariasz ˈmarʲjaʃ n
mariáš
(termin karciany) dawna gra w karty dla dwóch osób

mariański adj
mariánský
związany z Marianami, dotyczący Marianów

mariborski adj
mariborský
związany z Mariborem, dotyczący Mariboru

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
marihuana
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

mariologia ˌmarʲjɔˈlɔɟja n
mariologie
(teologia, teologiczny) dział teologii dogmatycznej, nauka o Maryi, Matce Jezusa Chrystusa;

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
panák loutka
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;

marka ˈmarka n
marka
(handel, handlowy) znak producenta umieszczany na wyrobach danej firmy;
(dawniej, dawny) (jednostka monetarna) pieniądz, waluta dawniej używana w Niemczech i niektórych innych krajach;
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) marchia;
(dawniej, dawny) stemplowy znaczek pocztowy

markasyt n
markazit
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, dwusiarczek żelaza;

markiz n
markýz
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

markomański adj
markomanský
związany z Markomanami, dotyczący Markomanów

marksistowski adj
marxistický
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący marksizmu

marksistowsko-leninowski adj
marxisticko-leninský
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z marksizmem-leninizmem, dotyczący marksizmu-leninizmu

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
marxismus
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marmolada ˌmarmɔˈlada n
marmeláda
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
mramor
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marnować marˈnɔvat͡ɕ v
plýtvat marnit
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
marocký
odnoszący się do Maroka

marsylianin n
Marseillan
mieszkaniec Marsylii

marsylianka ˌmarsɨˈlʲjãnka n
Marseillanka
mieszkanka Marsylii

marsylski adj
marseilleský
związany z Marsylią, dotyczący Marsylii

martwy ˈmartfɨ adj
mrtvý
taki, który umarł

maryjny adj
mariánský
(teologia, teologiczny) odnoszący się do Matki Bożej, związany z Matką Bożą

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
válečné loďstvo
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
námořník lodník
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marynata n
marináda
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;

marynować v
marinovat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej

marzec ˈmaʒɛt͡s n
březen
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
sen
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś

marzenie ściętej głowy maˈʒɛ̃ɲɛ ˈɕt͡ɕɛ̃ntɛj ˈɡwɔvɨ n
vzdušné zámky
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, niedostępnego dla kogoś

marznąć ˈmarznɔ̃ɲt͡ɕ v
mrznout
odczuwać duże zimno, mróz
przeistaczać się w lód

marzyciel n
snílek
ten, kto marzy

marzyć ˈmaʒɨt͡ɕ v
snít
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

marża n
marže
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk;

masa ˈmasa n
hmotnost hmota
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨt͡ʃna n
kritické množství
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
perleť
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masajski maˈsajsʲci adj
masajský
związany z Masajami, dotyczący Masajów, ich kultury, sztuki

masakra maˈsakra n
masakr
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;

masaż ˈmasaʃ n
masáž
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

maselnica n
máselnice
urządzenie do wyrobu masła

maska ˈmaska n
maska rouška ústenka
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskacki maˈskat͡sʲci adj
maskatský
odnoszący się do miasta Maskat

maskowy maˈskɔvɨ adj
maškarní
od: maska

masochista n
masochista
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) człowiek znajdujący satysfakcję w odczuwaniu cierpienia
(seksuologia, seksuologiczny) człowiek odczuwający satysfakcję seksualną, gdy partnerką lub partnerem znęcają się nad nim

mastaba maˈstaba n
mastaba
(archeologia, archeologiczny) grobowiec egipski w kształcie ściętego ostrosłupa;

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
mastektomie
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

mastodont n
mastodont
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne;

masturbacja ˌmasturˈbat͡sʲja n
masturbace
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

maszerować v
pochodovat
iść miarowym, równym krokiem

maszt maʃt n
hůlka tyčka stěžeň
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;
stěžeň
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;

maszyna maˈʃɨ̃na n
stroj
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
psací stroj
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨt͡ɕa n
šicí stroj
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

maszyna parowa n
damfula
(technologia, technika, techniczny) parowy silnik tłokowy;

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
strojvůdce strojvedoucí
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg;

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
holicí strojek
(higiena, higieniczny) narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała

maszynownia ˌmaʃɨ̃ˈnɔvʲɲa n
strojovna
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przedział statku mieszczący układ napędowy;
pomieszczenie, hala lub budynek z ustawionymi maszynami np. silnikami, pompami itp.

masło ˈmaswɔ n
máslo
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
burákové máslo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;

mata ˈmata n
rohož
plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp.

matacz n
podvodník
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która mataczy, czyli działa nieuczciwie, kręci, oszukuje lub próbuje coś ukryć

matczyny maṭˈt͡ʃɨ̃nɨ adj
matčin
(książkowy) dotyczący matki, należący do matki, właściwy matce, charakteryzujący matkę

matematyczka n
matematikářka
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka matematyki w szkole
matematička
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie matematyki
(potocznie, potoczny) studentka albo absolwentka wydziału matematycznego

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
matematický
związany z matematyką

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
matematik
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
matematika matika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materialistyczny adj
materialistický
związany z materializmem
charakteryzujący się materializmem

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
materialismus
kierowanie się w życiu względami materialnymi

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
výbušnina
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
mater matka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
matka máti mutr máť
rodzic płci żeńskiej;

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
kmotra
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną
inicjatorka lub patronka czegoś

matka trutowa n
trubcokladný matka
(pszczelarstwo, pszczelarski) niezapłodniona matka pszczela, składająca jaja z których wylęgają się wyłącznie trutnie

matkobójczy adj
matkovražedný
dotyczący matkobójcy lub matkobójstwa

matkobójstwo n
matkovražda
zabójstwo własnej matki

matkojebca ˌmatkɔˈjɛpt͡sa n
mamrd
(wulgarnie, wulgaryzm) (rzadki, rzadko używany) mężczyzna utrzymujący kontakty seksualne z własną matką
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny

matlockit n
matlockit
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków;

matowy maˈtɔvɨ adj
matný
bez połysku

matriarchalny ˌmatrʲjarˈxalnɨ adj
matriarchální
dotyczący matriarchatu

matriarchat maˈtrʲjarxat n
matriarchát
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

matura maˈtura n
maturita
(edukacja, edukacyjny) egzamin zdawany po ukończeniu szkoły średniej;

maturalny adj
maturitní
dotyczący matury

maturzysta ˌmatuˈʒɨsta n
maturant
osoba, która przygotowuje się do matury; uczeń najwyższej klasy szkoły średniej

maturzystka ˌmatuˈʒɨstka n
maturantka
osoba płci żeńskiej, która przygotowuje się do matury; uczennica najwyższej klasy szkoły średniej

maurytyjski ˌmawrɨˈtɨjsʲci adj
mauricijský
odnoszący się do państwa Mauritius

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
mauzoleum
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mazowiecki ˌmazɔˈvʲjɛt͡sʲci adj
mazovský
dotyczący Mazowsza, związany z Mazowszem, pochodzący z Mazowsza

mazurek maˈzurɛk n
mazurka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) wiejska taneczna forma muzyczna często utożsamiana z oberkiem;

mazurski maˈzursʲci adj
mazurský
pochodzący z Mazur, związany z Mazurami

mazurzenie ˌmazuˈʒɛ̃ɲɛ n
mazuření
proces fonetyczny polegający na wymowie spółgłosek dziąsłowych ‹sz›, ‹ż›, ‹cz›, ‹dż› jako przedniojęzykowo-zębowych ‹s›, ‹z›, ‹c›, ‹dz›;

mać mat͡ɕ n
máť
(staropolski) lub (przestarzałe, przestarzały) (także (Śląsk Cieszyński)) matka

mało ˈmawɔ adv
málo trochu velice
w niewielkim stopniu

małoazjatycki adj
maloasijský
związany z Azją Mniejszą, dotyczący Azji Mniejszej

małokarpacki adj
malokarpatský
dotyczący Małych Karpat, związany z Małymi Karpatami, pochodzący z Małych Karpat

małopolski ˌmawɔˈpɔlsʲci adj
malopolský
dotyczący Małopolski, związany z Małopolską, pochodzący z Małopolski

małopłytkowość n
trombocytopenie
(medycyna, medyczny) zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej prawidłowych wartości

małpa ˈmawpa n
opice opičák
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;
zavináč
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @

małpi ˈmawpʲi adj
opičí
związany z małpą, dotyczący małpy

małpolud n
lidoop
(potocznie, potoczny) półczłowiek półmałpa

mały ˈmawɨ adj
malý
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski
występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą)

mały ˈmawɨ n
malý
dziecko, niedorosły

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛt͡s n
malíček malík
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małż mawʃ n
mlž škeble
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak;

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
manželský
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
manželství sňatek
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;

małżonka mawˈʒɔ̃nka n
manželka
(podniośle) cudza żona

małżowina uszna n
boltec ušní boltec
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia;

maślak ˈmaɕlak n
klouzek máslák
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny z rodzaju maślakowatych o lepkim kapeluszu (Suillaceae);

maślak pstry ˈmaɕlak ˈpstrɨ n
klouzek strakoš
(mikologia, mikologiczny) Suillus variegatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o oliwkowej barwie kapelusza;

maślak ziarnisty ˈmaɕlaɟ ʑarʲˈɲistɨ n
klouzek zrnitý
(mikologia, mikologiczny) Suillus granulatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych bez pierścienia;

maślak zwyczajny ˈmaɕlaɡ zvɨˈt͡ʃajnɨ n
klouzek obecný
(mikologia, mikologiczny) Suillus luteus, pospolity, jadalny gatunek grzyba z rodziny maślakowatych;

maślak żółty ˈmaɕlaɡ ˈʒuwtɨ n
klouzek sličný
(mikologia, mikologiczny) Suillus grevillei, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o żółtej barwie kapelusza;

maślan n
máselnan
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu masłowego;

maślanka maɕˈlãnka n
podmáslí
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;

maść maɕt͡ɕ n
mast
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;

mażoretka n
mažoretka
dziewczyna lub kobieta, która w stylizowanym, galowym mundurze uczestniczy w pokazowych przemarszach z elementami musztry i choreografii;

mdłości ˈmdwɔɕt͡ɕi n
mdloba
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;

mdły mdwɨ adj
mdlý
bez wyrazistego smaku
(książkowy) o świetle: słabo świecący, zamglony, mglisty
(książkowy) pozbawiony wyrazu, ekspresji; nijaki, bezbarwny

mebel ˈmɛbɛl n
nábytek
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

mech mɛx n
mech
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanicyzm n
mechanismus
(filozofia, filozoficzny) pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;

mechaniczny ˌmɛxãˈɲit͡ʃnɨ adj
mechanický
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki

mechanika mɛˈxãɲika n
mechanika
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów
sposób działania mechanizmu

mechanika kwantowa n
kvantová mechanika
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
mechanismus
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
(książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
mechatronika
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;

mecz mɛt͡ʃ n
zápas utkání
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛt͡ʃɛt n
mešita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
medaile
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

medalik mɛˈdalʲik n
medaile
niewielki krążek z metalu do noszenia na szyi

medialny adj
mediální
związany z mass mediami, dotyczący mass mediów

mediana mɛˈdʲjãna n
medián
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
milánský
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu

meduza mɛˈduza n
medúza
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę wodne o parasolowatym ciele unoszonym przez toń;

medycyna ˌmɛdɨˈt͡sɨ̃na n
lékařství medicína
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;

medycyna weterynaryjna n
veterinární lékařství
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce;

mefedron mɛˈfɛdrɔ̃n n
mefedron
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna katynonu, stymulant i empatogen;

megaherc n
megahertz
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka częstotliwości równa milionowi herców

megalodon n
megalodon
(ichtiologia, ichtiologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carcharodon megalodon lub Carcharocles megalodon, prehistoryczny rekin, wymarły gatunek największej znanej ryby drapieżnej;

megaloman ˌmɛɡaˈlɔ̃mãn n
megaloman
(książkowy) człowiek, który ma manię wielkościową, charakteryzuje się megalomanią, ma zbyt wysokie mniemanie o sobie

meitner ˈmajtnɛr n
meitnerium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

mejoza mɛˈjɔza n
meióza
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

mekkański adj
mecký mekský
związany z Mekką, dotyczący Mekki

meklemburski adj
meklenburský
związany z Meklemburgią, dotyczący Meklemburgii

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
mexický
odnoszący się do państwa Meksyk

melancholijny adj
melancholický
wyrażający melancholię lub skłonny do niej

melanocyt n
melanocyt
(biologia, biologiczny) komórka, która zawiera i wytwarza melaninę

melasa mɛˈlasa n
melasa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
melatonin
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

melbourneński adj
melbournský
związany z Melbourne

meldować v
hlásit
zgłaszać fakt

melina n
doupě pelech
(potocznie, potoczny) kryjówka przestępców

melisa mɛˈlʲisa n
meduňka
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;

melisa lekarska n
meduňka lékařská
(botanika, botaniczny) Melissa officinalis L. gatunek byliny z rodziny jasnotowatych stosowanej jako roślina lecznicza;

melizmat n
melisma
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobnik melodyczny, figuracja zbudowana z przynajmniej dwóch dźwięków, śpiewana na jednej zgłosce tekstu;

melodia mɛˈlɔdʲja n
melodie nápěv
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodramatyczny adj
melodramatický
dotyczący melodramatu

melodyjny adj
melodický
o przyjemnym brzmieniu

melon ˈmɛlɔ̃n n
meloun
(spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;

melonowy adj
melounový
związany z melonami, dotyczący melonów, wykonany z melona
mający jakieś cechy melona np. smak, zapach

membrana mɛ̃mˈbrãna n
membrána
(technologia, technika, techniczny) cienka elastyczna przegroda między dwoma ośrodkami

memficki adj
memfidský
(starożytność) związany z Memfisem, dotyczący Memfisu

menażka mɛ̃ˈnaʃka n
ešus
(harcerski) (wojskowość, wojskowy) lekki metalowy pojemnik służący do spożywania posiłków, czasami też do ich przygotowywania;

mendel ˈmɛ̃ndɛl n
mandel
(przestarzałe, przestarzały) (jednostka miary) 15 sztuk czegoś;

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
mendelevium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

mennica n
mincovna
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

menora mɛ̃ˈnɔra n
menora menóra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;

mentalista n
mentalismus
człowiek, który zajmuje się mentalizmem

mentalizm n
mentalismus
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość
kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi;

mentalność n
mentalita
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

menu n
menu
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji
zestaw dań składających się na posiłek

merowiński ˌmɛrɔˈvʲĩj̃sʲci adj
merovejský
związany z Merowingami, dotyczący Merowingów

merytokracja n
meritokracie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

meseński adj
messenský
związany z Mesenią, dotyczący Mesenii

mesjasz n
mesiáš
(przenośnie, przenośnia) ten, który wybawia

mesyński adj
messinský
(geografia, geograficzny) związany z Mesyną, dotyczący Mesyny

metaboliczny adj
metabolický
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu

metabolit ˌmɛtaˈbɔlʲit n
metabolit
(chemia, chemiczny) związek chemiczny powstający w organizmie w wyniku przemiany materii

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
metabolismus
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;

metadon n
metadon
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C21H27NO, silny opioidowy lek przeciwbólowy;

metafizyka n
metafyzika
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
metafora
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metal ˈmɛtal n
kov
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
metal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostra odmiana muzyki rockowej

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
kovový
(chemia, chemiczny) związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu

metalurg n
metalurg
osoba zajmująca się metalurgią

metamfetamina n
metamfetamin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;

metamorficzny adj
metamorfovaný
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku

metan ˈmɛtãn n
metan
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

metanol mɛˈtãnɔl n
metanol
(chemia, chemiczny) najprostszy związek z grupy alkoholi, bezbarwna, łatwopalna ciecz;

metastaza n
metastáza
(medycyna, medyczny) przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego

metempsychoza n
metempsychóza
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz

meteor mɛˈtɛɔr n
meteor
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
meteorologie
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
meteorologický
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii

meteorolożka n
meteoroložka
kobieta zajmująca się meteorologią

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
meteorit
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

metka ˈmɛtka n
cenovka
(handel, handlowy) kartonik lub fragment tkaniny przytwierdzony do towaru, zawierający istotne informacje o nim;

metoda mɛˈtɔda n
metoda
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu
(informatyka, informatyczny) funkcja składowa klasy

metodologia ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja n
metodologie
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

metodologiczny adj
metodologický
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z metodologią

metodyjski ˌmɛtɔˈdɨjsʲci adj
metodějský
związany z Metodym

metonimia n
metonymie
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
metr
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
metr čtvereční
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metro ˈmɛtrɔ n
metro
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
metropole velkoměsto
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju

metropolita ˌmɛtrɔpɔˈlʲita n
metropolita
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;

metternichowski adj
metternichovský
związany z postacią Klemensa von Metternicha, austriackiego dyplomaty i kanclerza

metylofenidat n
methylfenidát
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;

mewa ˈmɛva n
racek
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mewka japońska n
chůvička japonská chůvka
(ornitologia, ornitologiczny) udomowiona forma mniszki białorzytnej;

mezcal n
mezcal
(spożywczy) narodowa wódka meksykańska o słomkowym kolorze wytwarzana z bulw agawy;

mezopauza ˌmɛzɔˈpawza n
mezopauza
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca mezosferę od termosferę;

mezoregion n
geomorfologický celek
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi;

mezuza n
mezuza
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;

meński adj
mohanský
związany z Menem, dotyczący Menu (rzeką w Niemczech)

mgła mɡwa n
mlha
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲit͡sa n
mlhovina
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mgłowy adj
mlhový
związany z mgłą, dotyczący mgły

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
jmenovatel
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
nominativ první pád
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;

miarowy adj
rytmický
oparty na mierze wierszowej (metrum)

miasteczko mʲjaˈstɛt͡ʃkɔ n
městec městečko městys
prawno-administracyjna jednostka osadnicza o charakterze przejściowym między miastem a wsią
městečko
małe miasto
(zdrobniale) od miasto

miasto ˈmʲjastɔ n
město velkoměsto
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;

miau mʲjaw interjection
mňau
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miażdżyca mʲjaʒˈd͡ʒɨt͡sa n
ateroskleróza
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;

micela mʲiˈt͡sɛla n
micela
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;

michigański adj
michiganský
związany z Michigan, dotyczący Michigan

miecz mʲjɛt͡ʃ n
meč
(wojskowość, wojskowy) obosieczna broń z długim, prostym ostrzem;

miecz Damoklesa ˈmʲjɛd͡ʒ ˌdãmɔkˈlɛsa n
Damoklův meč
symbol niepewności losu, nawisłej groźby zatruwającej poczucie beztroski i każdą chwilę szczęścia;

miecz świetlny mʲjɛt͡ʃ‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
světelný meč
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

miednica mʲjɛdʲˈɲit͡sa n
lavor
duża miska, głównie do mycia lub prania;
pánev
(anatomia, anatomiczny) wklęsła, parzysta kość w obrębie lędźwi, łącząca kończynę dolną (tylną) z kręgosłupem;

miednicowy adj
pánevní
(anatomia, anatomiczny) związany z miednicą

miedza ˈmʲjɛd͡za n
mez
(rolnictwo, rolniczy) wąski pas ziemi będący granicą między obszarami rolnymi, działkami budowlanymi;

miedziany mʲjɛ̇ˈd͡ʑãnɨ adj
měděný
zawierający miedź lub zrobiony z miedzi

miedź mʲjɛ̇t͡ɕ n
měď
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ n
místo
obszar lub punkt w przestrzeni
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
(sport, sportowy) ranga, pozycja
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś

miejscownik mʲjɛ̇jsˈt͡sɔvʲɲik n
lokál šestý pád lokativ
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?;

miejscowość mʲjɛ̇jsˈt͡sɔvɔɕt͡ɕ n
lokalita místo
jednostka osadnicza lub inny obszar zabudowany wyróżniający się odrębną nazwą;

miejscówka n
místenka
bilet uprawniający do zajęcia konkretnego siedzenia w środkach transportu publicznego

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
městská pověst současná pověst
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
městský
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
mělčina písčina
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

mielocyt n
myelocyt
(biologia, biologiczny) komórka powstająca z promielocytu w procesie granulopoezy, przekształcająca się w metamielocyt;

miernik ˈmʲjɛrʲɲik n
měrka
(metrologia, metrologiczny) przyrząd pozwalający określić wartość mierzonej wielkości, zjawiska, cechy;

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s n
luna
(przestarzałe, przestarzały) ((współcześnie) (poetycki, poetycko) lub (gwara, gwarowe)) księżyc (naturalny satelita Ziemi)
měsíc
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s mʲjɔˈdɔvɨ n
líbánky
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

miesiączkować v
menstruovat
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę

miesiączkowy adj
menstruační
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji

miesięczny mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
měsíční
związany z okresem jednego miesiąca
(książkowy) (poetycki, poetycko) (przestarzałe, przestarzały) związany z Księżycem; (zobacz) księżycowy

mieszany adj
smíšený směsný
złożony z różnych elementów

mieszczański adj
měšťanský
(historia, historyczny, historycznie) związany z mieszczaństwem, mieszkańcami miast

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
byt
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛt͡s n
obyvatel
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkanka mʲjɛˈʃkãnka n
obyvatelka
kobieta na stałe mieszkająca w jakimś miejscu (regionie, mieście)

mieszkać ˈmʲjɛʃkat͡ɕ v
bydlet žít
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieć mʲjɛ̇t͡ɕ v
mít
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
dysponować środkami na wykonanie czegoś
dążyć do oddania czegoś komuś
czuć coś
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika

mieć czyste ręce ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˈt͡ʃɨstɛ ˈrɛ̃nt͡sɛ v
mít čisté ruce
nie dopuścić się przestępstwa; postępować uczciwie, nie oszukiwać

mieć dwie lewe ręce ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈdvʲjɛ ˈlɛvɛ ˈrɛ̃nt͡sɛ v
mít obě ruce levé
być niezdarnym, nie mieć żadnych zdolności manualnych; być fajtłapą lub nie nadawać się do pracy

mieć dziurawe ręce v
mít děravé ruce
często upuszczać trzymane przedmioty, być niezgrabnym, niezręcznym

mieć głowę na karku ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈɡwɔvɛ na‿ˈkarku v
mít něco v hlavě
być rozsądnym, zaradnym, umieć sobie radzić; myśleć trzeźwo

mieć głowę nie od parady ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈɡwɔvɛ ˌɲɛ‿ɔt‿paˈradɨ v
mít něco v hlavě
być mądrym, sprytnym, pomysłowym; odznaczać się inteligencją, umiejętnością myślenia

mieć na sumieniu ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˌna‿sũˈmʲjɛ̇̃ɲu v
mít máslo na hlavě
być winnym czegoś

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇t͡ɕ naˈd͡ʑɛ̇jɛ v
doufat
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

mieć nosa ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˈnɔsa v
mít nos
dokonywać trafnych ocen, mieć dobre przeczucie

mieć oczy szeroko otwarte v
mít oči na stopkách
dokładnie obserwować

mieć olej w głowie ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˈɔlɛj ˈv‿ɡwɔvʲjɛ v
mít něco v hlavě
z uznaniem o kimś mądrym, rozsądnym

mieć powyżej uszu ˈmʲjɛ̇t͡ɕ pɔˈvɨʒɛj ˈuʃu v
mít po krk
(potocznie, potoczny) być bardzo zmęczonym, udręczonym czymś, kimś, nie móc kogoś, czegoś dłużej znosić

mieć rację v
mít pravdu
nie mylić się; powiedzieć coś, co jest słuszne, prawidłowe

mieć się na baczności ˈmʲjɛ̇t͡ɕ‿ɕɛ ˌna‿bat͡ʃˈnɔɕt͡ɕi v
mít se na pozoru
uważać; postępować ostrożnie w stosunku do czegoś lub kogoś

mieć w garści ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈv‿ɡarʲɕt͡ɕi v
mít v hrsti
(dosłownie) trzymać w zamkniętej dłoni
(potocznie, potoczny) mieć władzę nad kimś, panować nad kimś, uzależnić kogoś od siebie

mieć w małym palcu ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈv‿mawɨ̃m ˈpalt͡su v
mít něco v malíku mít něco v malíčku
(potocznie, potoczny) umieć coś bardzo dobrze

migdał ˈmʲiɡdaw n
mandle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) migdałek
(zobacz) migdałowiec

migdałowiec pospolity n
mandloň obecná
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Prunus dulcis, gatunek krzewu lub niedużego drzewa z rodziny różowatych, o owocach z jadalnym nasieniem;

migdałowiec trójklapowy n
mandloň trojlaločná
(botanika, botaniczny) Prunus triloba, gatunek rośliny krzewiastej z rodzaju Prunus, występującej dziko w Chinach i Korei;

migdałowy ˌmʲiɡdaˈwɔvɨ adj
mandlový
zrobiony z migdałów lub z ich znacznym dodatkiem
odnoszący się do migdałowca
(przenośnie, przenośnia) przypominający migdał, kształtem, kolorem lub zapachem

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
fibrilace síní
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca;

migotać v
míhat
świecić w sposób przerywany lub krótko

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
migréna
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;

mikołajki ˌmʲikɔˈwajci n
Mikuláš
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);

mikrocefalia ˌmʲikrɔt͡sɛˈfalʲja n
mikrocefalie
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa charakteryzująca się nienaturalnie małymi wymiarami czaszki;

mikrofibra n
mikrovlákno
(włókiennictwo) syntetyczne włókno o bardzo małej średnicy (poniżej 10 mikrometrów), zwykle wykonane z mieszanki poliesteru i poliamidu, charakteryzujące się wysoką chłonnością, miękkością oraz trwałością, szeroko stosowane w produkcji tkanin do czyszczenia, odzieży sportowej i tekstyliów domowych

mikrofizyczny adj
mikrofyzikální
(fizyka, fizyczny) związany z mikrofizyką, dotyczący mikrofizyki

mikroflora n
mikroflóra
(biologia, biologiczny) zespół roślinnych drobnoustrojów żyjących w danym środowisku;

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
mikrofon
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrokomputer n
mikropočítač
(informatyka, informatyczny) komputer do użytku personalnego

mikrokomputerowy adj
mikropočítačový
dotyczący mikrokomputera, związany z mikrokomputerem

mikrometr n
mikrometr
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do mierzenia bardzo małych długości lub grubości

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
mikroskop drobnohled
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mikroskop elektronowy n
elektronový mikroskop
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym

mikser ˈmʲiksɛr n
mixér
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie kuchenne, elektryczne lub ręczne, do mieszania produktów;

mila ˈmʲila n
míle
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milczenie mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
mlčení
nieodzywanie się, niemówienie

milczeć ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ v
mlčet
nie mówić, nie wydawać głosu

milczeć jak grób ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ ˈjaɡ ˈːrup v
mlčet jako hrob
dotrzymywać tajemnic, nie ujawniać sekretów
mlčet jako hrob mlčet jako němý
milczeć uporczywie, nie odzywać się zupełnie

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
tisíciletí
okres tysiąca lat

miliard ˈmʲilʲjart n
miliarda
liczba o wartości: 1 000 000 000 = 109;

miliardowy ˌmʲilʲjarˈdɔvɨ adj
miliardtý
przymiotnik od miliard (1000000000)
o wartości jednego lub kilku miliardów jednostek monetarnych

milicja mʲiˈlʲit͡sʲja n
milice
(administracja) w niektórych państwach (również w PRL) nazwa policji
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) terytorialne oddziały złożone ze zbrojnych i przeszkolonych obywateli, powoływane na czas wojny

milicjant n
milicionář
funkcjonariusz milicji – instytucji odpowiedzialnej za ochronę bezpieczeństwa publicznego

miligram mʲiˈlʲiɡrãm n
miligram
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa jednej tysięcznej grama

mililitr n
mililitr
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
milimetr
tysięczna część metra;

milimetrowy adj
milimetrový
taki, który ma wielkość jednego milimetra

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
milion milión milión
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
milionář
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony

milionerka n
milionářka
kobieta majętna, o majątku przekraczającym milion

milionowy ˌmʲilʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
miliontý
od milion

militaryzm n
militarismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne;

milkliwy mʲilkˈlʲivɨ adj
mlčenlivý
taki, który zwykle milczy

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
navzdory
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają

mimo że
ačkoli přestože
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

mimowolny ˌmʲĩmɔˈvɔlnɨ adj
mimovolný
niezależny od woli, powstały lub wykonany mimo woli

minaret mʲĩˈnarɛt n
minaret
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

mincerz n
miniciř
(historia, historyczny, historycznie) rzemieślnik zajmujący się biciem pieniądza metalowego;

mineralka n
minerálka
(potocznie, potoczny) woda mineralna

mineralny adj
minerální nerostný
nie będący organicznym

mineralog ˌmʲĩnɛˈralɔk n
mineralog
(mineralogia, mineralogiczny) specjalista zajmujący się mineralogią

mineralogiczny adj
mineralogický
dotyczący mineralogii

minerał mʲĩˈnɛraw n
minerál nerost
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minimalista ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista n
minimalista
zwolennik minimalizmu

minimalizować v
minimalizovat
(informatyka, informatyczny) zmniejszać okno programu na ekranie tak, aby było widoczne tylko na pasku zadań
sprowadzać do minimum

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲit͡ʃka n
minisukně
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;

minister mʲĩˈɲistɛr n
ministr ministryně
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

ministerialny adj
ministerský
(administracja) dotyczący ministerstwa albo ministra, związany z ministerstwem albo ministrem

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
ministerstvo
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;

ministra mʲĩˈɲistra n
ministryně
(rzadki, rzadko używany) kobieta kierująca ministerstwem

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
ministrant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;

minjan n
minjan minján
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych;

minorycki adj
minoritský
związany z minorytami, dotyczący minorytów

minuta mʲĩˈnuta n
minuta
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;
odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1)

miodarka n
medomet
(pszczelarstwo, pszczelarski) urządzenie do pozyskiwania miodu z plastra

miodownik mʲjɔˈdɔvʲɲik n
medovník
(botanika, botaniczny) Melittis L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

miodowy mʲjɔˈdɔvɨ adj
medový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący miodu, zawierający miód, zrobiony z miodu
mający kolor złotawy, taki jak kolor miodu
przypominający miód w smaku lub zapachu
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) miły, słodki, przyjemny, rozkoszny

miotacz ognia n
plamenomet
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) sprzęt służący do wyrzucania ognia na odległość, zwykle w formie strumienia płomieni, wykorzystywany w walce lub do niszczenia przeszkód

miotła ˈmʲjɔtwa n
koště pometlo
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

mirabelka n
mirabelka
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) odmiana śliwy domowej o małych żółtych owocach;

miriada n
myriáda
(książkowy) dziesięć tysięcy
(książkowy) ogromna ilość czegoś

miriametr n
myriametr
(metrologia, metrologiczny) (rzadki, rzadko używany) jednostka długości równa dziesięciu tysiącom metrów

mirra ˈmʲirːa n
myrha
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;

mirrowy adj
myrhový
związany z mirrą, dotyczący mirry, zawierający mirrę

mirt mʲirt n
myrta
(botanika, botaniczny) Myrtus L., rodzaj roślin krzewiastych z rodziny mirtowatych;

misja ˈmʲisʲja n
mise
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania

misjonarski adj
misionářský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
misionář
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

miska ˈmʲiska n
lavor
plastikowe lub blaszane naczynie średnich rozmiarów do różnych potrzeb; miednica
miska
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry;

missisipijski adj
mississippský
(rzadki, rzadko używany) związany z Missisipi, dotyczący Missisipi

mistrz mʲisṭʃ n
mistr
osoba najlepsza w czymś
(sport, sportowy) zwycięzca zawodów sportowych, w szczególności mistrzostw

mistrzostwa n
mistrovství
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie

mistrzostwo Europy n
mistrovství Evropy
(sport, sportowy) najlepszy wynik zawodnika lub drużyny w Europie w danej dyscyplinie

mistyczny adj
mystický
związany z mistyką, mistycyzmem

mistyfikacja ˌmʲistɨfʲiˈkat͡sʲja n
mystifikace
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;

mistyk n
mystik
osoba doświadczająca stanów mistycznych
wyznawca mistycyzmu

misyjny adj
misijní
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misją, misjami, dotyczący misji

mit mʲit n
mýtus
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;
(potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
mytologie bájesloví
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
mytologický
związany z mitologią, dotyczący mitologii

mizantrop n
mizantrop
(książkowy) ktoś stroniący od ludzi, czujący do nich niechęć lub wręcz wrogość

mizofobia n
mysofobie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed brudem;

mizofonia ˌmʲizɔˈfɔ̃ɲa n
misophonie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na określone dźwięki objawiająca się złością i lękiem;

miód mʲjut n
med
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;
medovina
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
medovina
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;

miąższ mʲjɔ̃w̃ʃ n
dužina
miękka, wewnętrzna część owocu lub narządu

międzybankowy adj
mezibankovní
zachodzący między dwoma lub więcej bankami; dokonywany między bankami

międzykomórkowy adj
intercelulární mezibuněčný
(biologia, biologiczny) dotyczący przestrzeni między komórkami

międzylądowanie n
mezipřistání
(lotnictwo, lotniczy) lądowanie w trakcie dłuższego lotu w celu zatankowania, wymiany pasażerów lub ładunku itp.

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
mezinárodní internacionální
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

międzyzębowy adj
mezizubní
znajdujący się między zębami; dotyczący miejsca między zębami

międzyżebrowy adj
interkostální
znajdujący się między żebrami

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
měkký
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕt͡ɕ n
měkkost
cecha tego, co jest miękkie w dotyku

mięsakowy adj
sarkomový
(medycyna, medyczny) związany z mięsakiem, dotyczący mięsaka

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
sval
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsień krawiecki ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ kraˈvʲjɛt͡sʲci n
sval krejčovský
(anatomia, anatomiczny) najdłuższy mięsień ludzkiego ciała;

mięsisty adj
masitý
zawierający w sobie dużo mięsa, ciała

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
maso
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrt͡sa n
masožravec
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
masožravý
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
máta
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

miętowy mʲjɛ̃nˈtɔvɨ adj
mátový
(rzadki, rzadko używany) związany z miętą, dotyczący mięty

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
svalový muskulární
dotyczący mięśni

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ n
milosrdenství
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
milosrdný
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłośnik mʲiˈwɔɕɲik n
milovník
wielbiciel, amator, fan czegoś

miłość ˈmʲiwɔɕt͡ɕ n
láska
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;
osoba, którą się kocha
silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym
przedmioty, czynności, które sprawiają przyjemność

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
láska na první pohled
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miłość własna ˈmʲiwɔʑd͡ʑ ˈvwasna n
sebeláska
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu)

miśnieński mʲiɕˈɲɛ̇̃j̃sʲci adj
míšeňský
związany z Miśnią, dotyczący Miśni, pochodzący z Miśni

mjanmański adj
myanmarský
związany z Mjanmą lub Mjanmańczykami

mlecz mlɛt͡ʃ n
pampeliška
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) mniszek lekarski

mleczaj n
ryzec
(mikologia, mikologiczny) gatunek grzyba;

mleczaj rydz n
ryzec pravý
(mikologia, mikologiczny) Lactarius deliciosus Gray, grzyb jadalny występujący w Europie, z kapeluszem barwy cielistoczerwonawej lub w różnych odcieniach pomarańczowej;

mleczarnia n
mlékárna
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko

mleczarz ˈmlɛt͡ʃaʃ n
mlékař
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka

mleczko n
mléčko
(zdrobniale) mleko

mleczny ˈmlɛt͡ʃnɨ adj
mléčný
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka
w kolorze mleka, biały jak mleko

mleko ˈmlɛkɔ n
mléko
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm
(biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji;

mleko kokosowe n
kokosové mléko
(spożywczy) przypominający krowie mleko biały, gęsty płyn uzyskiwany z miąższu dojrzałego kokosa;

mleko owsiane n
ovesné mléko
napój otrzymywany z ziaren owsa;

mleko skondensowane n
kondenzované mléko
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krowie mleko ze zredukowaną ilością wody

mleć mlɛt͡ɕ v
mlít
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów

mniejszościowy adj
menšinový
związany z mniejszością, dotyczący mniejszości

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕt͡ɕ n
menšina
mniejsza część jakiejś całości
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.

mniszek ˈmʲɲiʃɛk n
pampeliška smetanka smetánka
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mniszek (2.1)

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
násobení
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem

mnożyć ˈmnɔʒɨt͡ɕ v
násobit
(matematyka, matematyczny) wykonywać działanie matematyczne dające w wyniku iloczyn;

moabicki ˌmɔaˈbʲit͡sʲci n
moabština
(językoznawstwo, językoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) wymarły język semicki z grupy kananejskiej

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzat͡sʲja n
mobilizace
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

moc mɔt͡s n
moc
siła, umiejętność, zdolność do wysiłku
mohutnost
(matematyka, matematyczny) liczebność zbioru
výkon
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach;

mocz mɔt͡ʃ n
moč
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczan n
močan urát
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu moczowego

moczopędny ˌmɔt͡ʃɔˈpɛ̃ndnɨ adj
močopudný
taki, który wywołuje wydzielanie moczu lub zwiększenie jego objętości

moczowód n
močovod
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

modelarstwo ˌmɔdɛˈlarstfɔ n
modelářství
odwzorowywanie rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonych modeli;

modelarz mɔˈdɛlaʃ n
modelář
(technologia, technika, techniczny) osoba zajmująca się konstrukcją modeli samolotów, statków itp.; odtwarzaniem rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonej

modelka mɔˈdɛlka n
manekýnka modelka
kobieta prezentująca stroje na pokazach mody

modenka n
Modeňanka
mieszkanka Modeny

moderator ˌmɔdɛˈratɔr n
moderátor
osoba, która kieruje dyskusją i czuwa nad jej właściwym przebiegiem, zwłaszcza w mediach

modernizm mɔˈdɛrʲɲism̥ n
modernismus
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;

modeńczyk n
Modeňan
mieszkaniec Modeny

modeński adj
modenský
związany z Modeną, dotyczący Modeny, wywodzący się z Modeny

modlitewnik ˌmɔdlʲiˈtɛvʲɲik n
modlitby
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw;

modlitewny ˌmɔdlʲiˈtɛvnɨ adj
modlitební
związany z modlitwą, dotyczący modlitwy

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
modlitba
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;

modny ˈmɔdnɨ adj
módní
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
modřín
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;

modrzewiowy ˌmɔḍʒɛˈvʲjɔvɨ adj
modřínový
wykonany z drewna lub innej części modrzewia

modrzewnica ˌmɔḍʒɛvʲˈɲit͡sa n
kyhanka
(botanika, botaniczny) Andromeda L., rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych;

modystka mɔˈdɨstka n
kloboučník
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się wyrabianiem damskich kapeluszy;

mofeta mɔˈfɛta n
mofeta
(geologia, geologiczny) chłodny (poniżej 100°C), wyziew wulkaniczny składający się głównie z dwutlenku węgla i azotu;

moguncki adj
mohučský
związany z Moguncją, dotyczący Moguncji

moim zdaniem adv
podle mého mínění podle mého názoru podle mě
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia

mojżeszowy ˌmɔjʒɛˈʃɔvɨ adj
Mojžíšův mojžíšský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dotyczący Mojżesza

mokradło mɔˈkradwɔ n
mokřad
obszar o grząskiej ziemi, częściowo zalany wodą;

mokry ˈmɔkrɨ adj
mokrý
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

molekularny adj
molekulární
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
molybden
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

molibdenit n
molybdenit
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;

molibdenowy adj
molybdenový
związany z molibdenem, dotyczący molibdenu, zrobiony z molibdenu

molucki adj
molucký
związany z Molukami, dotyczący Moluków

mombaski adj
mombaský
związany z Mombasą, dotyczący Mombasy

monachijczyk ˌmɔ̃naˈxʲijt͡ʃɨk n
Mnichovan
mieszkaniec Monachium

monachijka ˌmɔ̃naˈxʲijka n
Mnichovanka
mieszkanka Monachium

monachijski ˌmɔ̃naˈxʲijsʲci adj
mnichovský
związany z Monachium, dotyczący Monachium, pochodzący z Monachium

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
panovník monarcha
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
monarchie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

monarchista ˌmɔ̃narˈxʲista n
monarchista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu

monarchistka n
monarchistka
zwolenniczka monarchizmu

monarchizm n
monarchismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, według którego władza państwowa powinna należeć do monarchy – dziedzicznego lub ustanowionego – jako głowy państwa;

monaster n
monastýr
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;

monastyr n
monastýr
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;

moneta mɔ̃ˈnɛta n
mince
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

monetarny adj
monetární
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący pieniędzy, ich emisji, obiegu, pokrycia

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
mongolský
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
mongolština mongolský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;

monocykl mɔ̃ˈnɔt͡sɨkl̥ n
jednokolka monocykl
rower z jednym kołem

monodia mɔ̃ˈnɔdʲja n
monodie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
monofyzitismus
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;

monogamiczny adj
monogamní monogamický
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
monografie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;

monolog mɔ̃ˈnɔlɔk n
monolog
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
monopol
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monorema n
monoréma
(starożytność) (marynarka) (zobacz) monera

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
monoteistický
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
monoteismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monoteletyzm n
monotheletismus
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;

monotypowy adj
monotypický
(biologia, biologiczny) (systematyka) związany z monotypem, dotyczący monotypu

monrowijski ˌmɔ̃nrɔˈvʲijsʲci adj
monrovijský
odnoszący się do miasta Monrovia

monstrancja n
monstrance
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej

monsun ˈmɔ̃w̃sũn n
monzun
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

montpellierski adj
montpellierský
związany z Montpellier, dotyczący Montpellier

montrealski adj
montrealský
związany z Montrealem, dotyczący Montrealu

mop mɔp n
mop
zmywak do podłogi na kiju;

moralność mɔˈralnɔɕt͡ɕ n
morálnost morálka
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

moralny mɔˈralnɨ adj
morální
postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością
dotyczący moralności, opisujący moralność

morawski mɔˈravsʲci adj
moravský
związany z Morawami, dotyczący Moraw, pochodzący z Moraw

morderca mɔrˈdɛrt͡sa n
vrah zabiják
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
vražda mord
przestępstwo polegające na celowym odebraniu komuś życia

morela mɔˈrɛla n
meruňka
(spożywczy) owoce tego drzewa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morena mɔˈrɛ̃na n
moréna
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec;

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
morfém
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;

morfinowy adj
morfiový
dotyczący morfiny

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
morfologie tvarosloví
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;
(językoznawstwo, językoznawczy) dział gramatyki dotyczący budowy wyrazów;

mors mɔrs n
mrož
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;
otužilec
(potocznie, potoczny) osoba, która kąpie się w bardzo zimnej wodzie

morski ˈmɔrsʲci adj
mořský námořní
związany z morzem, dotyczący morza
mořský
mający kolor niebieskozielony, taki jak kolor morza

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
mortadela
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami

morwowy adj
morušový
związany z morwą, dotyczący morwy

morze ˈmɔ.ʒɛ n
moře
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

morze Marmara pn
Marmarské moře
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;

moręgowaty ˌmɔrɛ̃ŋɡɔˈvatɨ adj
mourovatý
o zwierzęciu: mający umaszczenie o ciemnych pasach na jaśniejszym tle

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nt͡s n
mosaz
stop miedzi z cynkiem;

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
moskevský
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy

moskitiera ˌmɔsʲciˈtʲjɛra n
moskytiéra
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń);

moskwianin mɔsˈkfʲjä̃ɲĩn n
Moskvan
mieszkaniec Moskwy

moskwianka mɔsˈkfʲjãnka n
Moskvanka
mieszkanka Moskwy

most mɔst n
most
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

most zwodzony n
padací most
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;

mostkowy adj
sternální
(anatomia, anatomiczny) związany z mostkiem, dotyczący mostka

mostowy adj
mostní
związany z mostem, dotyczący mostu

moszcz mɔʃt͡ʃ n
mošt
(spożywczy) półprodukt ze świeżo wyciśniętego soku z owoców lub warzyw
(spożywczy) młode wino o niewielkiej zawartości alkoholu

moszna ˈmɔʃna n
šourek
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

motocyklista ˌmɔtɔt͡sɨkˈlʲista n
motocyklista
osoba kierująca motocyklem

motowidło n
motovidlo
(włókiennictwo) przyrząd służący do odmierzania i zwijania w motki nici lub przędzy;

motto ˈmɔtːɔ n
motto
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) cytat poprzedzający treść utworu;

motyka mɔˈtɨka n
motyka
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
motýl
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motywacja ˌmɔtɨˈvat͡sʲja n
motivace
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzasadnienie czyichś działań lub decyzji

motłoch n
chátra holota
(pogardliwie, pogardliwy) tłum chuliganów, hołota

mowa ˈmɔva n
mluva řeč
język, zbiór słów i reguł gramatycznych
řeč
przemówienie, wypowiedź;
řeč mluva
zdolność mówienia;

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
mluviti stříbro, mlčeti zlato
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć

mowa nienawiści n
nenávistný projev
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;

mozaika mɔˈzajka n
mozaika
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

mozambicki ˌmɔzãmˈbʲit͡sʲci adj
mosambický
odnoszący się do państwa Mozambik, związany z Mozambikiem

mozelski adj
moselský
związany z Mozelą, dotyczący Mozeli

mołdawski mɔwˈdafsʲci adj
moldavský
odnoszący się do Mołdawii

mołdawski mɔwˈdafsʲci n
moldavština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mołdawii

może ˈmɔʒɛ particle
možná snad
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
…stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕt͡ɕ n
možnost
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
možný
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
mraveniště
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;

mruczeć v
příst
zazwyczaj o kocie: wydawać cichy, niski, przeciągły dźwięk

mrówka ˈmrufka n
mravenec
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae
pendler
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się handlem, przekraczająca granicę kilka razy dziennie i przenosząca każdorazowo dozwoloną ilość towaru

mrówkojad mrufˈkɔjat n
mravenečník
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrównik ˈmruvʲɲik n
hrabáč kapský
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

msza m̥ʃa n
mše
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;

mszalny m̥ʃalnɨ adj
mešní
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z mszą, dotyczący mszy

mszał n
misál
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;

mucha ˈmu.xa n
motýlek
krawat w kształcie kokardy, muszka;
moucha
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

mucha domowa n
moucha domácí
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
muchomůrka
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;

muchomor cytrynowy muˈxɔ̃mɔr ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
muchomůrka citrónová
(mikologia, mikologiczny) Amanita citrina Pers., gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o cytrynowej barwie kapelusza;

muchomor czerwonawy muˈxɔ̃mɔr ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnavɨ n
muchomůrka růžovka
(mikologia, mikologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych;

muchomor czerwony muˈxɔ̃mɔr t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ n
muchomůrka červená
(mikologia, mikologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza;

muchomor jadowity muˈxɔ̃mɔrʲ ˌjadɔˈvʲitɨ n
muchomůrka jízlivá
(mikologia, mikologiczny) Amanita virosa, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o białej barwie kapelusza;

muchomor plamisty muˈxɔ̃mɔr plãˈmʲistɨ n
muchomůrka tygrovaná
(mikologia, mikologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami;

muchomor sromotnikowy muˈxɔ̃mɔr ˌsrɔ̃mɔtʲɲiˈkɔvɨ n
muchomůrka zelená
(mikologia, mikologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza;

muchomor twardawy muˈxɔ̃mɔr tfarˈdavɨ n
muchomůrka šedivka
(mikologia, mikologiczny) Amanita excelsa, Amanita spissa, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brązowej barwie kapelusza, z białoszarymi łatkami na powierzchni;

muchołówka n
mucholapka podivná
(botanika, botaniczny) Dionaea, rodzaj roślin z rodziny rosiczkowatych;

mudżahedin n
mudžáhid
muzułmański bojownik uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym;

mufka n
rukávník
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety;

muhafaza n
muháfaza
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wielu państw arabskich;

mukaczewski adj
mukačevský
związany z Mukaczewem, dotyczący Mukaczewa

mulacki adj
mulatský
związany z Mulatem, dotyczący Mulatów, Mulatek

mulwijski adj
milvijský
związany z osobą Mulviusa lub jego rodziną

mumia ˈmũmʲja n
mumie
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mundur ˈmũndur n
uniforma
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;

mundżak n
muntžak
(zoologia, zoologiczny) Muntiacus, gatunek małego, azjatyckiego ssaka parzystokopytnego;

murarski adj
zednický
(technologia, technika, techniczny) dotyczący murarza i jego pracy

murarz ˈmuraʃ n
zedník
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

murena n
muréna
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;

murzyński adj
černošský
związany z Murzynami, dotyczący Murzynów

murzyństwo n
černošstvo
(pogardliwie, pogardliwy) Murzyni

musaka muˈsaka n
musaka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej;

musical ˈmuzʲikal ˈmʲjuzʲikal n
muzikál
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;

musieć ˈmuɕɛ̇t͡ɕ modal
muset
być zobowiązanym do zrobienia czegoś
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami
potrzebować zrobić coś

muskowit muˈskɔvʲit n
muskovit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;

muszkieter n
mušketýr
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;

muszla klozetowa n
záchodová mísa
ceramiczne siedzisko, element wyposażenia ubikacji;

musztarda muˈʃtarda n
hořčice
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

mutagen n
mutagen
czynnik zdolny do wywołania mutacji w żywym organizmie

muu ˈmuː interjection
múú
onomatopeja imitująca odgłos wydawany przez bydło

muza ˈmuza n
Múza múza
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;
múza
(książkowy) talent twórczy, natchnienie twórcze, wena

muzealny ˌmuzɛˈalnɨ adj
muzejní
związany z muzeum, dotyczący muzeum i jego zbiorów

muzeolog n
muzeolog
specjalista w zakresie muzeologii, zajmujący się zakładaniem i utrzymaniem muzeum

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
muzeum
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
muslim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
muslimský
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzyczny muˈzɨt͡ʃnɨ adj
hudební
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyk ˈmuzɨk n
hudebník
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
hudba muzika
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków

muzykologia n
muzikologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muzykologiczny adj
muzikologický
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzykologią

muślin ˈmuɕlʲĩn n
mušelín
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;

my mɨ personalPronoun
my
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydlić oczy v
nasadit brýle mámení
świadomie, celowo wprowadzać w błąd pozorami, okłamywać, oszukiwać

mydło ˈmɨdwɔ n
mýdlo
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mykeński mɨˈkɛ̃j̃sʲci adj
mykénský
dotyczący Myken

mykolog mɨˈkɔlɔk n
mykolog
(biologia, biologiczny) człowiek biegły w dziedzinie mykologii

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
mykologie
(mikologia, mikologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;

mykologiczny adj
mykologický
związany z mykologią

mylić ˈmɨlʲit͡ɕ v
mýlit plést
wprowadzać w błąd

myrmekologia ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja n
myrmekologie
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach;

mysikrólik ˌmɨɕiˈkrulʲik n
králíček
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny;

mysz mɨʃ n
myš
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych
myš myšák
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;

mysz komputerowa n
počítačová myš
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;

mysz morska n
afroditka plstnatá mořská housenka
(zoologia, zoologiczny) Aphrodita aculeata, gatunek morskiej pierścienicy zaliczany do wieloszczetów;

myszoskoczek ˌmɨʃɔˈskɔt͡ʃɛk n
pískomil
(zoologia, zoologiczny) mały gryzoń z dłuższymi kończynami tylnymi, często trzymany jako zwierzę domowe

myszołów mɨˈʃɔwuf n
káně káň
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;

myto ˈmɨtɔ n
mýto
(historia, historyczny, historycznie) opłata za przejście przez most, rogatki;

myć mɨt͡ɕ v
mýt
czyścić coś za pomocą wody
mýt se
czyścić siebie samego za pomocą wody

myśleć ˈmɨɕlɛt͡ɕ v
myslet
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu
chcieć coś zrobić, mieć zamiar
mieć zdanie

myśliciel n
myslitel
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛt͡s n
stíhačka
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;

móc mut͡s modal
moct moci
być w stanie coś wykonać, zrobić

mój muj pronoun
můj
1. (osoba) lp

mól mul n
mol
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
knihomol
(przenośnie, przenośnia) osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu

mówić ˈmuvʲit͡ɕ v
mluvit hovořit
używać mowy
posługiwać się jakimś językiem
rozmawiać

mówić od rzeczy ˈmuvʲit͡ɕ ɔd‿ˈʒɛt͡ʃɨ v
mluvit z cesty
mówić bez sensu, pleść głupstwa

mózg musk n
mozek
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

mózgowo-rdzeniowy adj
mozkomíšní cerebrospinální
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem i rdzeniem kręgowym

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
mozkový cerebrální
związany z mózgiem, dotyczący mózgu

mącznik młynarek n
potemník moučný
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tenebrio molitor Linnaeus, pospolity chrząszcz z rodziny czarnuchowatych, żerujący w magazynach zboża i mąki;

mączny adj
moučný
zrobiony z mąki, zawierający mąkę

mądrala mɔ̃nˈdrala n
chytrolín chytrák
ktoś wymądrzający się

mądrej głowie dość dwie słowie ˈmɔ̃ndrɛj ˈɡwɔvʲjɛ ˈdɔʑd͡ʑ ˈdvʲjɛ ˈswɔvʲjɛ proverb
chytrému napověz, hloupého trkni
mądremu człowiekowi nie trzeba wiele mówić, bo szybko rozumie, o co chodzi

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕt͡ɕ n
moudrost
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
moudrý
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie
przygotowany przez kogoś z wiedzą, erudycją; dobrze obmyślony

mądry Polak po szkodzie ˈmɔ̃ndrɨ ˈpɔlak pɔ‿ˈʃkɔd͡ʑɛ proverb
po bitvě je každý generál
o charakterystycznym dla Polaków uczeniu się na błędach już popełnionych zamiast przewidywania negatywnych skutków

mąka ˈmɔ̃ŋka n
mouka
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mątew ˈmɔ̃ntɛf n
kvedlačka
(przestarzałe, przestarzały) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniane rozgałęzione mieszadło kuchenne używane do płynów i substancji zagęszczonych (sosów) lub sproszkowanych

mątewka mɔ̃nˈtɛfka n
kvedlačka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) proste narzędzie do mieszania i rozmącania mąki w wodzie lub śmietanie, wykonane z rosochatej gałązki;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
manžel
mężczyzna będący w małżeństwie

męczennik n
mučedník
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

mędrzec ˈmɛ̃nḍʒɛt͡s n
mudrc mudřec
osoba o bardzo dużej wiedzy i doświadczeniu

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
pánský
dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕt͡ɕ n
mužnost mužství
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;

męstwo ˈmɛ̃w̃stfɔ n
mužnost
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo

mętny ˈmɛ̃ntnɨ adj
kalný
zawierający męty, z zanieczyszczeniem

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈt͡ʃɨzna n
muž
dorosły człowiek płci męskiej;

młoda para ˈmwɔda ˈpara n
novomanželé
małżeństwo w dniu swojego ślubu

młodoturek n
mladoturek
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;

młodość ˈmwɔdɔɕt͡ɕ n
mládí
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
mladý
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
nový
niedawno wyrosły

młody ˈmwɔdɨ n
ženich
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody

młodzian n
mladík
(dawniej, dawny) młody mężczyzna

młodzieniec mwɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲɛt͡s n
mládenec mladík
(książkowy) młody mężczyzna

młodzieńczy mwɔˈd͡ʑɛ̇̃j̃n͇t͡ʃɨ adj
mladický
właściwy młodym ludziom

młodzież ˈmwɔd͡ʑɛʃ n
mládež
młodzi ludzie

młodziwo n
mlezivo
(fizjologia, fizjologiczny) pierwszy pokarm wydzielany przez gruczoły sutkowe ssaków zaraz po wydaniu potomka na świat

młot mwɔt n
kladivo
(sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem

młotek ˈmwɔtɛk n
kladivo
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
mlýn
budynek, w którym zboże miele się na mąkę

młyn wodny n
vodní mlýn
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
mlynář
człowiek, który miele mąkę w młynie

młynek ˈmwɨ̃nɛk n
mlýnek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do mielenia produktów spożywczych, np. pieprzu lub kawy
(zdrobniale) od: młyn

młócić v
mlátit
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn

mściciel ˈm̥ʲɕt͡ɕit͡ɕɛl n
mstitel
osoba dokonująca zemsty, mszcząca się

mżawka ˈmʒafka n
mžení mrholení
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

mżyć v
mrholit
(meteorologia, meteorologiczny) padać bardzo drobno i delikatnie

na na preposition
na
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

na chybił trafił adv
nazdařbůh
losowo, przypadkowo

na górze adv
nahoře
na wyższym piętrze budynku

na medal na‿ˈmɛdal idiom
na jedničku
(przysłówek) dobrze, w sposób godny pochwały

na ogół na‿ˈɔɡuw adv
obvykle
zazwyczaj, przeważnie

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ adv
nazpaměť
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
určitě
z całą pewnością, bez wątpliwości

na początku ˌna‿pɔˈt͡ʃɔ̃ntku adv
na počátku
jako pierwsze w czasie

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
například na příklad
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na razie na‿ˈraʑɛ adv
zatím
tymczasem, póki coś się nie zmieni

na razie na‿ˈraʑɛ interjection
zatím
(potocznie, potoczny) do zobaczenia wkrótce!

na szczęście na‿ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ adv
naštěstí
szczęśliwie, fartownie

na wieki adv
na věky navěky
na zawsze

na wieki wieków adv
na věky věků
na zawsze, na wieki

na własną rękę na‿ˈvwasnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ adv
na vlastní pěst
samodzielnie, na własną odpowiedzialność

na zawsze adv
navždy navždycky provždy provždycky
bez możliwości zmiany danego stanu

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
na zdraví
zwrot używany przed toastem
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął

na świętego Dygdy ˌna‿ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈdɨɡdɨ adv
na svatého Dyndy
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) nigdy, ponieważ nie ma dnia świętego Dygdy

na święty nigdy na‿ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈɲiɡdɨ adv
na svatého Dyndy až kohout vejce snese až naprší a uschne
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o terminie bardzo odległym, poza wszelką możliwością realizacji

na żądanie adj
na požádání na znamení
taki, który wystąpi tylko wtedy, gdy ktoś zażąda

nabożeństwo majowe n
májová pobožnost
(kościelny) nabożeństwo maryjne odprawiane w maju

nabożny adj
nábožný
zachowujący przykazania

nabój ˈnabuj n
bombička
metalowy pojemnik wypełniony dwutlenkiem węgla, używany m.in. w syfonach, tratwach ratunkowych

nabłonek n
epitel epitelová tkáň
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu

nachodzki adj
náchodský
związany z Nachodem, dotyczący Nachoda

naciskać naˈt͡ɕiskat͡ɕ v
mačkat tisknout
działać na coś siłą

nacjonalista ˌnat͡sʲjɔ̃naˈlʲista n
nacionalista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nacjonalizmu

nacjonalistyczny ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
nacionalistický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) charakterystyczny dla nacjonalizmu lub nacjonalistów

nacjonalizować ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈzɔvat͡ɕ v
znárodňovat
(ekonomia, ekonomiczny) zmieniać właściciela czegoś z prywatnego na państwowego

naczyniak naˈt͡ʃɨ̃ɲak n
angiom
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór z układu naczyniowego;

naczyniak krwionośny naˈt͡ʃɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
hemangiom
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych

naczynie naˈt͡ʃɨ̃ɲɛ n
nádobí nádoba
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia

naczynie krwionośne n
céva krevní céva
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

naczynie włosowate n
kapilára vlásečnice
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała

naczyniowy ˌnat͡ʃɨ̃ˈɲɔvɨ adj
cévní
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego

nad nat preposition
nad
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia

nadawca naˈdaft͡sa n
odesílatel
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę
ten, kto nadaje komunikat, wiadomość

nadciśnienie n
hypertenze
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne

nadciśnieniowy adj
hypertenzní
(medycyna, medyczny) związany z nadciśnieniem krwi
přetlakový
(technologia, technika, techniczny) działający pod wyższym ciśnieniem niż atmosferyczne

naddniestrzański ˌnaddʲɲɛˈsṭʃãj̃sʲci adj
podněsterský
dotyczący Naddniestrza, związany z Naddniestrzem, pochodzący z Naddniestrza

naddunajski ˌnadːũˈnajsʲci adj
podunajský
znajdujący się w bliskiej odległości od Dunaju

naddźwiękowy ˌnadʲd͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
nadzvukový
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu)

nadesłać v
zaslat
przysłać to, na co ktoś oczekuje; dostarczyć w określonym terminie

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
zápěstí
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadgarstkowy adj
karpální zápěstní
(anatomia, anatomiczny) związany z nadgarstkiem, dotyczący nadgarstka

nadir ˈnadʲir n
nadir podnožník
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu;

nadludzki nadˈlut͡sʲci adj
nadlidský
taki, który przekracza ludzkie siły i wytrzymałość

nadmierny nadˈmʲjɛrnɨ adj
nadměrný
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę

nadprodukcja ˌnatprɔˈdukt͡sʲja n
nadvýroba
wytwarzanie zbyt dużej ilości lub liczby czegoś

nadtlenek n
peroxid
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający grupę nadtlenkową (O₂²⁻), tj. dwa atomy tlenu połączone wiązaniem pojedynczym

nadwaga nadˈvaɡa n
nadváha
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;

nadwarciański ˌnadvarʲˈt͡ɕä̃j̃sʲci adj
povartský
znajdujący się w bliskiej odległości od Warty

nadwiślański ˌnadvʲiɕˈlãj̃sʲci adj
poviselský
znajdujący się w bliskiej odległości od Wisły, pochodzący z okolic Wisły

nadwozie n
karoserie
część górna pojazdu;

nadwzroczność n
dalekozrakost
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadziać v
nabodnout napíchnout
wbić na coś ostrego
nadít
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypełnić nadzieniem

nadzieja naˈd͡ʑɛ̇ja n
naděje
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia

nadziemny nadʲˈʑɛ̃mnɨ adj
pozemní
znajdujący się nad ziemią lub na powierzchni ziemi

nadzienie naˈd͡ʑɛ̇̃ɲɛ n
nádivka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa, którą nadziewa się mięso, paszteciki, pierogi itp., zwykle z mielonego mięsa, warzyw, białego sera
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa, którą wypełnia się słodycze

nadzór ˈnadzur n
dohled
sprawowanie dozoru lub opieki, strzeżenie, pilnowanie
pełnienie kontroli

naftalen naˈftalɛ̃n n
naftalen
(chemia, chemiczny) węglowodór występujący w temperaturze pokojowej w postaci białych i krystalicznych płatków;

naga prawda ˈnaɡa ˈpravda n
holá pravda
(przenośnie, przenośnia) prawda, fakt zawierający najistotniejszą treść; fakt pozbawiony ozdobników, uzupełnień, zbędnych dodatków

nagan n
nagan
(wojskowość, wojskowy) siedmiostrzałowy rewolwer popularny zwłaszcza podczas pierwszej i drugiej wojny światowej;

naganiacz naˈɡãɲat͡ʃ n
honec
(środowiskowy) (łowiectwo, łowiecki) osoba naganiająca zwierzynę w kierunku stanowisk myśliwych podczas polowania

nagi ˈnaɟi adj
nahý
bez ubrania, rozebrany do naga

nagietek naˈɟɛtɛk n
měsíček
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nagietek (1.1)

nagietkowy ˌnaɟɛtˈkɔvɨ adj
měsíčkový
otrzymany z nagieteka

nagle ˈnaɡlɛ adv
najednou náhle
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

naglący adj
urgentní
wymagający natychmiastowych działań

nagniotek n
kuří oko
(medycyna, medyczny) zrogowacenie naskórka w postaci twardego, wrastającego guzka, powstające głównie na kończynach;

nagojski adj
nagojský
związany z Nagoją, dotyczący Nagoi

nagość ˈnaɡɔɕt͡ɕ n
nahota
brak ubrania na ciele

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
náhrobek
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;

nagroda naˈɡrɔda n
cena odměna
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę

nagromadzić v
nahromadit
zebrać wiele w jednym miejscu

naigrawać się v
vysmívat se
złośliwie żartować z kogoś lub czegoś

nairobijski ˌnajrɔˈbʲijsʲci adj
nairobský
odnoszący się do miasta Nairobi

naiwniak naˈ<sup>j</sup>ivʲɲak n
naivka
(potocznie, potoczny) człowiek naiwny i łatwowierny

naiwność naˈ<sup>j</sup>ivnɔɕt͡ɕ n
naivnost
bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
naivní
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności

najczęściej najˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ̇j adv
obvykle
zwykle

najeść się v
najíst se
zjeść wystarczająco dużo; pożywić się do syta

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
nejprve
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności

najądrze n
nadvarle
(anatomia, anatomiczny) narząd płciowy męski wewnętrzny, przylegający od góry do jądra;

nakazywać v
nařizovat ukládat
wydawać nakaz, polecenie, rozkaz
poroučet přikazovat
stawiać wymagania

naklejka naˈklɛjka n
samolepka
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;

nakręcić naˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ v
natočit
aspekt dokonany od: nakręcać

naksyjski adj
naxoský
związany z Naksos, dotyczący Naksos

nakład ˈnakwat n
náklad
liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma

naleśnik naˈlɛɕɲik n
palačinka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

należeć naˈlɛʒɛt͡ɕ v
patřit
być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru
patřit náležet
być w posiadaniu czyimś

nalot ˈnalɔt n
nálet
(wojskowość, wojskowy) atak powietrzny samolotów lub helikopterów na określony cel;
razie
(potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.

nalot dywanowy ˈnalɔd ˌːɨvãˈnɔvɨ n
kobercové bombardování
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;

namiot ˈnãmʲjɔt n
stan
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

nancejski adj
nancyský
związany z Nancy, dotyczący Nancy

nanotechnologia n
nanotechnologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się tworzeniem i zastosowaniem materiałów oraz urządzeń w skali nanometrycznej (1–100 nm) czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek;

nantejski adj
nanteský nantský
związany z Nantes, dotyczący Nantes

naostrzyć v
naostřit
uczynić ostrym lub ostrzejszym

naparstek naˈparstɛk n
náprstek
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

napastnik naˈpastʲɲik n
útočník
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki;

napisy n
podnapisi
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym;

napisy końcowe naˈpʲisɨ kɔ̃j̃nˈt͡sɔvɛ n
závěrečné titulky
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dodawana na końcu filmu, programu telewizyjnego itp., lista nazwisk aktorów obsady i osób zaangażowanych w produkcję

napiwek naˈpʲivɛk n
spropitné
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napięcie naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
napětí
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia
stan psychiczny, podczas którego ktoś jest zaniepokojony, odczuwa obawę przed nadchodzącą sytuacją

napletek naˈplɛtɛk n
předkožka
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

napomykać v
naznačovat
wspominać coś mimochodem, nie wprost, delikatnie zasugerować lub powiedzieć coś krótko i nieformalnie

napowietrzać v
provzdušňovat
wprowadzać powietrze (w tym tlen) do czegoś, aby poprawić tam warunki

naprawa naˈprava n
oprava
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów

naprawdę naˈpravdɛ particle
opravdu
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

napuchnąć v
napuchnout
zwiększyć objętość z powodu zaistnienia jakiegoś czynnika

napój ˈnapuj n
nápoj pití
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

naraz ˈnaras adv
najednou naráz
nagle, bez ostrzeżenia
naráz
jednocześnie, razem

narciarka narʲˈt͡ɕarka n
lyžařka
forma żeńska od: narciarz

narciarski narʲˈt͡ɕarsʲci adj
lyžařský
charakterystyczny dla narciarza, przeznaczony dla narciarzy, dotyczący narciarstwa

narciarstwo narʲˈt͡ɕarstfɔ n
lyžování
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

narciarz ˈnarʲt͡ɕaʃ n
lyžař
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narkolepsja n
narkolepsie
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkomanka ˌnarkɔ̃ˈmãnka n
narkomanka
kobieta uzależniona od narkotyków

narkomański adj
narkomanský
dotyczący narkomaństwa lub narkomana

narkotyk narˈkɔtɨk n
droga
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narkotykowy adj
drogový
związany z narkotykami

narobić v
nadělat
wytworzyć czegoś dużo

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕt͡ɕ n
národnost
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
národní
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narodowy socjalizm ˌnarɔˈdɔvɨ sɔˈt͡sʲjalʲism̥ n
nacionální socialismus
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;

narta ˈnarta n
lyže
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;

narzeczona ˌnaʒɛˈt͡ʃɔ̃na n
snoubenka
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
snoubenec
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
instrumentál sedmý pád
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;

narzędzie naˈʒɛ̃ɲd͡ʑɛ n
nástroj
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania

nasieniowód n
chámovod
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód wyprowadzający plemniki z jąder

nasienny adj
semenný
(botanika, botaniczny) związany z nasionami

nasosznik trzęś n
třesavka velká
(zoologia, zoologiczny) Pholcus phalangioides, gatunek pająka z rodziny nasosznikowatych;

nastawa ołtarzowa n
retabulum
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie;

nastawnia naˈstavʲɲa n
stavědlo
(kolejnictwo) budynek z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym;

nastać v
nastat
zacząć się w jakimś czasie, okresie

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
teenager
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat

nastrój ˈnastruj n
nálada
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny;

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
další příští následující následný
mający nastąpić, kolejny

nasz naʃ pronoun
náš
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszkicować v
načrtnout
(sztuka) wykonać szkic, tj. rysunek lub malunek tylko w zarysach

natarczywy adj
neodbytný
żądający coś w sposób natrętny

native speaker n
rodilý mluvčí
osoba posługująca się danym językiem jako językiem ojczystym

natomiast naˈtɔ̃mʲjast conjunction
zatímco však
w kontraście do tego, co powiedziano wcześniej

natron ˈnatrɔ̃n n
natron
(chemia, chemiczny) bezbarwny minerał, uwodniony węglan sodu;

natrętny naˈtrɛ̃ntnɨ adj
dotěrný
taki, który się komuś naprzykrza, taki, który nie daje spokoju, powraca lub powtarza się

naturalizacja ˌnaturalʲiˈzat͡sʲja n
naturalizace
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił;

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
přírodní
charakterystyczny dla natury

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
hned okamžitě ihned
bardzo szybko, bez zwłoki

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈt͡ʃɨt͡ɕɛl n
učitel
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauczycielka ˌna<sup>w</sup>ut͡ʃɨˈt͡ɕɛlka n
učitelka
(edukacja, edukacyjny) kobieta, która zajmuje się nauczaniem

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
věda
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛt͡s n
vědec
człowiek zajmujący się nauką;

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
vědecký
związany z nauką

nautyczny adj
nautický
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) związany z nautyką, dotyczący nautyki

nawa ˈnava n
loď
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;

nawarski adj
navarrský
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry

nawet ˈnavɛt particle
dokonce ještě
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją
klidně dokonce
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru

nawigacja n
navigace
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych

nawigacyjny ˌnavʲiɡaˈt͡sɨjnɨ adj
navigační
związany z nawigacją, dotyczący nawigacji, mający zastosowanie w nawigacji, odpowiedni do nawigacji

nawigator ˌnavʲiˈɡatɔr n
navigátor
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) oficer na pokładzie statku lub samolotu zajmujący się nawigacją

nawilżać naˈvʲilʒat͡ɕ v
hydratovat
nasycać coś wilgocią; sprawiać, że powierzchnia czegoś staje się lekko wilgotna

nawiązywać v
navazovat
zaczynać lub wznawiać kontakt, stosunki
odkazovat
przywoływać jako wzór

nawrót n
návrat
(książkowy) ponowne wystąpienie czegoś, powtórzenie się

nawyk ˈnavɨk n
zvyk
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;

nazad ˈnazat interjection
huj
komenda używana do konia w zaprzęgu, nakazująca jazdę do tyłu

nazewnictwo n
názvosloví
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) ogół nazw w danej dziedzinie

nazista naˈʑista n
nacista nácek
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu

nazistowski adj
nacistický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nazizmem lub nazistami, dotyczący nazizmu lub nazistów

nazizm ˈnaʑism̥ n
nacismus
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazwa własna ˈnazva ˈvwasna n
vlastní jméno
(zobacz) rzeczownik własny

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
příjmení
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazwisko panieńskie n
jméno za svobodna
nazwisko rodowe kobiety przed pierwszym wyjściem za mąż

nać nat͡ɕ n
nať
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naziemna część roślin okopowych (łodyga i liście)

nałożnica n
konkubina
(dawniej, dawny) kobieta żyjąca bez ślubu z mężczyzną, który stoi wyżej w hierarchii społecznej

neandertalczyk ˌnɛãndɛrˈtalt͡ʃɨk n
neandertálec
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego;

neandertalski ˌnɛãndɛrˈtalsʲci adj
neandertálský
(antropologia, antropologiczny) związany z neandertalczykami

neapolitanka ˌnɛapɔlʲiˈtãnka n
Neapolitánka
mieszkanka Neapolu

neapolitańczyk ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
Neapolitán
mieszkaniec Neapolu

neapolitański ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci adj
neapolský
związany z Neapolem lub neapolitańczykami

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
negativní
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy

negocjacje n
vyjednávání
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.

nekromancja n
nekromancie nekromantie nekromantika
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

nektarnik n
strdimil
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Nectariniidae;

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
nektarinka
(spożywczy) owoc nektarynki (1.1)

nemrod n
nimrod
(podniośle) (żartobliwie) zapalony myśliwy, wyśmienity łowca

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
neodym
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neogen nɛˈɔɡɛ̃n n
neogén
(geologia, geologiczny) drugi okres ery kenozoicznej;

neolit nɛˈɔlʲit n
neolit
(historia, historyczny, historycznie) końcowy okres epoki kamienia

neon ˈnɛɔ̃n n
neon neón
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
neonatologie
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;

neonowy adj
neonový
dotyczący neonu (pierwiastka chemicznego)

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
novoplatónský
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników

nepalski nɛˈpalsʲci adj
nepálský nepálština
odnoszący się do państwa Nepal

nepalski nɛˈpalsʲci n
nepálština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Nepalu;

neptun ˈnɛptũn n
neptunium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nereida n
nereida nereidka nereovna
(mitologia grecka) nimfa morska

nerka ˈnɛrka n
ledvina
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

nerkowy nɛrˈkɔvɨ adj
ledvinový renální
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nerek

nerwiakowłókniak n
neurofibrom
(medycyna, medyczny) guzek lub guz o charakterze nowotworu łagodnego;

nerwowy nɛrˈvɔvɨ adj
nervový
(anatomia, anatomiczny) związany z nerwami, dotyczący nerwów
nervózní
o człowieku: taki, który szybko się denerwuje, ma słabe nerwy

nestorianizm n
nestoriánství nestorianismus
(teologia, teologiczny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;

neurastenia n
neurastenie
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;

neurobiologia n
neurověda
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;

neurofizjologia n
neurofyziologie
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego

neurohormonalny adj
neurohormonální
(biochemia, biochemiczny) dotyczący neurohormonów

neurolog nɛwˈrɔlɔk n
neurolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego
neuroložka
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka neurologii

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
neurologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;

neurologiczny adj
neurologický
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
neuron
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neurotoksyna n
neurotoxin
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
neutrino
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
neutron
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

newralgia nɛvˈralʲɟja n
neuralgie
(medycyna, medyczny) nerwoból

newski ˈnɛfsʲci adj
něvský
od Newa

ni ɲi n
ný
nazwa trzynastej litery alfabetu greckiego, „ν”;

ni pies, ni wydra ˈɲi ˈpʲjɛsʲ ˈɲi ˈvɨdra idiom
ani ryba, ani rak
(potocznie, potoczny) coś o czym trudno powiedzieć coś konkretnego, czego nie można określić znanymi pojęciami

niacyna ɲaˈt͡sɨ̃na n
niacin
(zobacz) witamina PP

nic ɲit͡s indefinitePronoun
nic
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

nicielnica ˌɲit͡ɕɛlʲˈɲit͡sa n
nitěnka
część krosna tkackiego, rodzaj ramy ze strunami, przez które przewleka się nitki osnowy;

nicnierobienie ˌɲit͡sʲɲɛrɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
nicnedělání
niewykonywanie żadnej czynności

nie ɲɛ particle
ne
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
ne ne-
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów

nie chwal dnia przed zachodem słońca ˈɲɛ‿xfal ˈdʲɲa ˌpʃɛd‿zaˈxɔdɛ̃m ˈswɔ̃j̃nt͡sa proverb
nechval dne před večerem
nie ciesz się z pozytywnych efektów zbyt wcześnie, bo możesz zapeszyć

nie dorastać do pięt v
mít krátké tričko nesahat ani po kotníky
nie posiadać pewnych zdolności, nie być tak cenionym

nie ma róży bez kolców ˈɲɛ‿ma ˈruʒɨ bɛs‿ˈkɔlt͡suf proverb
není růže bez trní
nie ma radości bez smutku; wszystko ma zalety i wady

nie oceniaj książki po okładce
nesuď knihu podle obalu
postulat, aby nie wydawać pochopnych osądów według cech zewnętrznych, bez dokładnego poznania

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
ani Řím nebyl postaven za jediný den
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie po drodze adv
z cesty
o sytuacji tak, że wykonanie czegoś przy okazji innych czynności stanowi kłopot

nie samym chlebem człowiek żyje ɲɛ‿ˈsãmɨ̃m ˈxlɛbɛ̃m ˈt͡ʃwɔvʲjɛɡ ˈʒɨjɛ proverb
niejenom chlebem živ je člověk
człowiek, oprócz podstawowych potrzeb materialnych, ma także wyższe potrzeby — duchowe

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈt͡sɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕi proverb
není všechno zlato, co se třpytí navrch huj, vespod fuj
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nie- ɲɛ prefix
ne-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający…

nieatrakcyjny adj
neatraktivní
taki, który nie przyciąga zainteresowania; pozbawiony atrakcyjności

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ n
nebezpečí
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛt͡ʃnɨ adj
nebezpečný
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
modrý blankytný
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;
nebeský
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) zachwycający; cudowny, niebiański]]

niebieskofioletowy ˌɲɛbʲjɛskɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
modrofialový
mający kolor fioletowy o odcieniu niebieskim

niebieskogłowy ˌɲɛbʲjɛskɔɡˈwɔvɨ adj
modrohlavý
taki, którego głowa częściowo lub całkowicie jest koloru niebieskiego

niebieskooki ˌɲɛbʲjɛskɔˈːci adj
modrooký
taki, który ma niebieskie oczy

niebieskoskrzydły ˌɲɛbʲjɛskɔˈskʃɨdwɨ adj
modrokřídlý
taki, który ma niebieskie skrzydła

niebieskoszyi adj
modrokrký
taki, który ma niebieską szyję

niebo ˈɲɛbɔ n
nebe nebesa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie
nebe obloha
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;

nieboszczyk ɲɛˈbɔʃt͡ʃɨk n
nebožtík
człowiek zmarły

niech ɲɛx particle
ať nechť
…używana do tworzenia trybu rozkazującego dla 3 (osoba) lp oraz 3 (osoba) lm

niech będzie pochwalony Jezus Chrystus interjection
chvála Kristu pochválen buď Ježíš Kristus pochválen buď Pán Ježíš Kristus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie pozdrowienie

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
ať žije
wiwat na cześć kogoś lub czegoś

niechętnie ɲɛˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
nerad
w sposób niechętny, pełen niechęci

niechęć ˈɲɛxɛ̃ɲt͡ɕ n
nechuť
brak chęci, pragnienia czegoś

niecierpliwość ˌɲɛ̇t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ n
netrpělivost
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś

niecierpliwy ˌɲɛ̇t͡ɕɛrˈplʲivɨ adj
nedočkavý netrpělivý
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości

nieczytelny adj
nečitelný
niemożliwy do odczytania, nie dający się przeczytać

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
jablko nepadá daleko od stromu
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
ischemie
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕt͡ɕ n
chudokrevnost
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
nedopalek
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu

niedoróbka n
zmetek šmejd
(potocznie, potoczny) coś, co nie zostało zrobione do końca lub wykonane zostało wadliwie

niedoskonały adj
nedokonalý
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony

niedostateczny n
nedostatečný
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) najniższa ocena szkolna, stopień niedostateczny

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
nedostatek
zbyt mała ilość

niedziela ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla n
neděle
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedzielny ɲɛ̇ˈd͡ʑɛlnɨ adj
nedělní
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli

niedźwiadek n
medvídek
(zdrobniale) od: niedźwiedź

niedźwiedzi ɲɛ̇ˈd͡ʑvʲjɛ̇d͡ʑi adj
medvědí
związany z niedźwiedziem, dotyczący niedźwiedzia

niedźwiedzica ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa n
medvědice
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia

niedźwiedziówka kaja n
přástevník medvědí
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Arctia caja, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych;

niedźwiedź ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ n
medvěd
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ pɔˈlarnɨ n
lední medvěd
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

nieestetyczny ˌɲɛːstɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
neestetický
niezgodny z wymaganiami estetyki

nieetyczny ˌɲɛːˈtɨt͡ʃnɨ adj
neetický
niezgodny z etyką

niegościnny adj
nehostinný
taki, który nie jest gościnny

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛt͡ʃnɨ adj
nezdvořilý
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy

niegustowny adj
nevkusný
w złym guście, bez smaku

niejasność n
nejasnost
brak jasności, dookreślenia, precyzji; dwuznaczność, niejednoznaczność, niezrozumiałość

niekompetencja n
nekompetentnost
brak odpowiednich kompetencji

niektóry ɲɛˈkturɨ indefinitePronoun
některý
pewien należący do jakiegoś zbioru, ale nie każdy

nielegalnie ˌɲɛlɛˈɡalʲɲɛ adv
ilegálně
w sposób nielegalny; niezgodnie z prawem

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
ilegální
niezgodny z prawem

nieletni adj
nezletilý
(potocznie, potoczny) który nie osiągnął pełnoletniości

nieliczny ɲɛˈlʲit͡ʃnɨ adj
nečetný
który nie jest liczny, którego nie jest dużo

niemetalowy adj
nekovový
składający się z czegoś innego niż metal; nie wykonany z metalu

niemeński adj
němenský
związany z Niemnem, dotyczący Niemna

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci adj
německý němčina
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci n
němčina německý
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemieckość n
němectví
cecha tego, co jest niemieckie; cecha tych, którzy są niemiecccy

niemniej jednak
nicméně
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu

niemoralność n
nemorálnost
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny

niemowlaczek n
miminečko
(zdrobniale) od: niemowlak

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
nemluvně mimino
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;

niemożliwość n
nemožnost
cecha tego, co niemożliwe

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
nemožný
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemuzykalny adj
nemuzikální
taki, który nie ma zdolności muzycznych

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
němý
taki, który nie może mówić

nienaukowy adj
nevědecký
taki, który nie ma charakteru naukowego

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲid͡ʑit͡ɕ v
nenávidět
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕt͡ɕ n
nenávist zášť
silna niechęć, awersja, wrogość;

nieniecki adj
něnecký
związany z Nieńcami, dotyczący Nieńców

nieniecki n
něnečtina
(językoznawstwo, językoznawczy) język nieniecki;

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛt͡snɨ adj
nepřítomný chybějící
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa

nieodparty adj
neodbytný
taki, którego nie sposób odeprzeć

nieodpowiedzialność n
nezodpovědnost
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɨ adj
nezodpovědný
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać

nieodwołalny adj
neodvolatelný
niemożliwy do odwołania, cofnięcia

nieodwracalny adj
nevratný
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu

nieoficjalny adj
neoficiální
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości

nieorganiczny adj
anorganický
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych

nieostrożny ˌɲɛɔˈstrɔʒnɨ adj
neopatrný
taki, który nie jest ostrożny, który nie uważa

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
lichý
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa

niepiśmienny adj
negramotný
taki, który nie umie pisać

niepoczytalność n
nepříčetnost
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) brak możliwości rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych

niepoczytalny adj
nepříčetný
taki, który nie jest zdolny do kierowania swoim postępowaniem z powodu zaburzeń psychicznych

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕt͡ɕ n
nezávislost samostatnost
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepodważalny adj
nevyvratitelný
taki, którego nie da się podważyć

niepokalane poczęcie n
neposkvrněné početí
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego

niepokalanowski adj
Niepokalanów
odnoszący się do Niepokalanowa, związany z Niepokalanowem

niepokalany adj
neposkvrněný
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą

niepoprawny adj
nekorektní nepolepšitelný
niezgodny częściowo lub zupełnie z ustalonymi regułami
nenapravitelný
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić

niepopularny adj
nepopulární
niezgodny z opinią ogółu, nielubiany

nieposłuszny adj
neposlušný
odznaczający się nieposłuszeństwem

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
zbytečný
taki, który nie jest potrzebny

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
neúspěch nezdar
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka

niepowstrzymany adj
nezastavitelný
niedający się powstrzymać, powściągnąć

nieprawda ɲɛˈpravda n
nepravda
coś co jest niezgodne z prawdą

nieprzemakalny ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ adj
nepromokavý
nieprzepuszczający wody ani wilgoci

nieprzewidywalny ˌɲɛpʃɛvʲidɨˈvalnɨ adj
nepředvídatelný
taki, którego nie da się przewidzieć

nieprzezwyciężony adj
nepřekonatelný
nie dający się przezwyciężyć

nieprzyjaciel ˌɲɛpʃɨˈjät͡ɕɛl n
nepřítel
(wojskowość, wojskowy) wroga armia, ogół wrogich wojsk

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
nepřátelský antagonistický
nastawiony niechętnie, wrogo
nevlídný
taki, który nie sprzyja, stanowiący przeszkodę

nieprzyzwoitość n
nemravnost neslušnost
brak przyzwoitości

nierdzewny adj
nerezový
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie

niereformowalny adj
nereformovatelný
taki, którego nie daje się zreformować, naprawić, nawrócić, zmienić

nierogacizna n
brav
(zootechnika, zootechniczny) świnie

nierozpuszczalny adj
nerozpustný
taki, którego nie można rozpuścić

nieruchomość ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕt͡ɕ n
nemovitost
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;

nierzeczywisty adj
neskutečný
taki, który nie istnieje w rzeczywistości

nierób n
flákač nemakačenko
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek stroniący od pracy

nierówność ɲɛˈruvnɔɕt͡ɕ n
nerovnice nerovnost
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ adj
nekonečný
niemający końca, niekończący się

niestały adj
tĕkavý
taki, który często zmienia upodobania, poglądy, świadczący o braku stałości

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
bohužel
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

niestrawny adj
nestravitelný nezáživný
taki, który nie daje się trawić lub jest trudny do strawienia

nieszczelny adj
netěsný
mający szczeliny, przepuszczający coś

nieszczęśliwy ˌɲɛʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
nešťastný
nieodczuwający szczęścia, przygnębiony

nieszkodliwy adj
neškodný
niestanowiący zagrożenia

nietknięty ɲɛˈtʲcɲɛ̃ntɨ adj
intaktní
(książkowy) zachowany w stanie pierwotnym

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnt͡sʲja n
intolerance
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd.

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
netopýr letoun kaloň
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nietykalny adj
nedotknutelný
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć

nietypowy ˌɲɛtɨˈpɔvɨ adj
atypický neobvyklý
inny niż powszechnie spotykany, nie należący do żadnego typu

nieudolny adj
neschopný
nie potrafiący dobrze czegoś zrobić

nieumalowany adj
nenamalovaný
(potocznie, potoczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bez makijażu, określenie najczęściej używane w odniesieniu do kobiet

nieuzbrojony adj
bezbranný
niewyposażony w broń lub uzbrojenie

niewart funta kłaków idiom
stojí to za starou bačkoru
(potocznie, potoczny) bezwartościowy, nic niewart, do niczego

niewdzięcznik ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃʲɲik n
nevděčník
osoba niewdzięczna, niepoczuwająca się do wdzięczności

niewdzięczność ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ n
nevděk nevděčnost
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny

niewdzięczny ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
nevděčný
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewerbalny adj
nonverbální
(psychologia, psychologiczny) wyrażony innymi środkami niż słowa

niewiadoma n
neznámá
(matematyka, matematyczny) wielkość poszukiwana w równaniu lub nierówności, zwykle oznaczona literą x, y, lub z

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈd͡ʑalnɨ adj
neviditelný
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕt͡ɕ n
nevěra
zdrada, bycie niewiernym

niewierny Tomasz ɲɛˈvʲjɛrnɨ ˈtɔ̃maʃ n
nevěřící Tomáš
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) człowiek skrajnie nieufny, który nie uwierzy w coś, dopóki tego nie zobaczy i nie dotknie, stwierdzając fakt namacalnie

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
nevinný bezelstný
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲit͡stfɔ n
otrokářství otroctví
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolniczy ˌɲɛvɔlʲˈɲit͡ʃɨ adj
otrocký
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
otrok rob
osoba będąca w niewoli

niewrażliwy adj
bezcitný
pozbawiony wrażliwości
nezranitelný nenarušitelný odolný
niepodatny na działanie

niewyobrażalny ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ adj
nepředstavitelný
(książkowy) niedający się wyobrazić

niewystarczający adj
nedostatečný
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niewątpliwie ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ adv
bezpochyby
najprawdopodowniej tak jest (taki jest stan rzeczy lub wyrażający daną opinię jest o tym przekonany)

niezamożny ˌɲɛzãˈmɔʒnɨ adj
nezámožný
(litota) nie posiadający wiele pieniędzy albo innych własności materialnych; (także, też) świadczący o takim niedostatku

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
pomněnka
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

niezapominajka leśna n
pomněnka lesní
(botanika, botaniczny) Myosotis sylvatica, gatunek rośliny z rodziny ogórecznikowatych;

niezapomniany adj
nezapomenutelný
taki, którego nie można zapomnieć

niezatapialny adj
nepotopitelný
taki, którego nie da się zatopić

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
nutný
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny

niezerowy adj
nenulový
taki, który nie jest równy zeru

niezidentyfikowany obiekt latający n
neidentifikovatelný létající předmět
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski;

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
neměnný nezměnitelný
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
neznámý
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany

niezniszczalny ˌɲɛzʲɲiʃˈt͡ʃalnɨ adj
nezničitelný
taki, którego nie da się zniszczyć

niezwyciężony ˌɲɛzvɨt͡ɕɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
neporazitelný nepřemožitelný
taki, którego nie da się zwyciężyć

niezwykłość n
neobvyklost nezvyk
cecha tego, co niezwykłe

niezwykły ɲɛˈzvɨkwɨ adj
neobvyklý
rzadko spotykany, nietypowy

niezwłocznie ɲɛˈzvwɔt͡ʃʲɲɛ adv
neodkladně neprodleně
bez zwłoki, natychmiast

niełupka ɲɛˈwupka n
nažka
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
nesmělý
niemający pewności siebie, wstydliwy

nieśmiertelnik n
vojenská známka
(wojskowość, wojskowy) metalowy identyfikator żołnierski noszony na szyi

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕt͡ɕ n
nesmrtelnost
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
nesmrtelný
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nieść ɲɛ̇ɕt͡ɕ v
nést
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym

nieżyczliwy adj
zlomyslný
usposobiony nieprzyjaźnie, nieuprzejmy

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
nikdy
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdzie ˈɲiɟd͡ʑɛ adv
nikde
w żadnym miejscu

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
nigerijský
odnoszący się do państwa Nigeria

nihilista ˌɲixʲiˈlʲista n
nihilista
(filozofia, filozoficzny) zwolennik nihilizmu

nihilizm n
nihilismus
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nikaraguański ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
nikaragujský
odnoszący się do państwa Nikaragua

nikczemny ɲikˈt͡ʃɛ̃mnɨ adj
bídný ničemný
podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu

nikiel ˈɲicɛl n
nikl
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

niklowy adj
niklový
zawierający nikiel, zrobiony z niklu, dotyczący niklu

nikobarski adj
nikobarský
związany z Nikobarami, dotyczący Nikobarów

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
nikotin
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nikt ɲikt pronoun
nikdo
żadna osoba

nikt nie jest prorokiem we własnym kraju ˈɲiktʲ ˈɲɛ‿jɛst prɔˈrɔcɛ̃m vɛ‿ˈvwasnɨ̃m ˈkraju proverb
doma není nikdo prorokem nikdo není doma prorokem
łatwiej znaleźć uznanie u obcych niż wśród swoich, najtrudniej zdobyć uznanie wśród rodaków

nilowy adj
nilský
związany z Nilem, dotyczący Nilu

nimfa ˈɲĩw̃fa n
nymfa
(mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody
(zoologia, zoologiczny) ostatnie stadium larwalne niektórych pajęczaków i owadów

nimfetka n
nymfička
rozbudzona erotycznie dziewczyna, która wzbudza zainteresowanie seksualne dorosłych mężczyzn

niob ɲɔp n
niob
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

niobowy adj
niobový
dotyczący niobu

niski ˈɲisʲci adj
nízký
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
oceniany ujemnie w sensie moralnym

niskopodłogowy adj
nízkopodlažní
o autobusie, tramwaju itp: mający podłogę nisko nad ziemią

niskotłuszczowy ˌɲiskɔtwuʃˈt͡ʃɔvɨ adj
nízkotučný
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o niskiej zawartości tłuszczu

niszczyciel ɲiʃˈt͡ʃɨt͡ɕɛl n
ničitel
ten, kto niszczy
torpédoborec
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;

niszczyć ˈɲiʃt͡ʃɨt͡ɕ v
ničit
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nit ɲit n
nýt
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;

nitrogliceryna n
nitroglycerin nitroglycerín
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;

nitrzanin n
Nitřan
mieszkaniec Nitry

nitrzanka n
Nitřanka
mieszkanka Nitry

nitrzański adj
nitranský
związany z Nitrą, dotyczący Nitry (miasta lub rzeki)

niueński adj
niueský
związany z Niue, dotyczący Niue

nizina ɲiˈʑĩna n
nížina
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

nizyna n
nisin
(biochemia, biochemiczny) wielopierścieniowy peptyd wytwarzany przez bakterię mlekową Lactococcus lactis, mający właściwości antybakteryjne, używany jako konserwant;

nić ɲit͡ɕ n
nit
cienkie włókno używane np. do szycia

nić Ariadny ˈɲit͡ɕ arʲˈjadnɨ idiom
Ariadnina nit
coś, co pomaga wybrnąć z kłopotów; kluczowy element będący rozwiązaniem problemu

niż ɲiʃ conjunction
než nežli
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

niż ɲiʃ n
nížina sníženina
(geografia, geograficzny) nizina obejmująca rozległe obszary;

niżnik n
spodek
(termin karciany) figura w kartach niemieckich i polskich odpowiadająca waletowi;

nobel ˈnɔbɛl n
nobelium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noc nɔt͡s n
noc
okres od zmierzchu do świtu;

nocek duży n
netopýr velký
(zoologia, zoologiczny) Myotis myotis Borkhausen, nietoperz występujący w południowo-zachodniej Polsce;

nocleg n
nocleh
spanie nocą poza miejscem zamieszkania
miejsce nocnego wypoczynku poza domem

nocnik ˈnɔt͡sʲɲik n
nočník
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;

nocny ˈnɔt͡snɨ adj
noční
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

noga ˈnɔɡa n
noha
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
element budowy mebla

nogawka nɔˈɡafka n
nohavice
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nokaut n
knokaut
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;

noktowizor ˌnɔktɔˈvʲizɔr n
noktovizor
urządzenie umożliwiające widzenie w ciemności;

nominacja n
nominace
oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie
zgłoszenie kandydatury do nagrody lub stanowiska

nonkonformizm n
nonkonformismus
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku;

nonsens ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s n
nesmysl
zupełny brak sensu, niedorzeczność;

nonszalancki adj
nonšalantní
(książkowy) świadczący o czyjejś nonszalancji, traktujący innych lekceważąco

nora ˈnɔra n
pelech
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) obskurne, podejrzane, zaniedbane mieszkanie lub lokal

norbertanin n
premonstrát
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Norberta z Xanten;

norbertański adj
premonstrátský
związany z norbertanami lub norbertankami, dotyczący norbertanów lub norbertanek

norbertański possessiveAdjective
premonstrátský
należący do norbertanów lub norbertanek, będący ich własnością

nordycki nɔrˈdɨt͡sʲci adj
nordický
(książkowy) północnoeuropejski;

norka n
norek
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;

norma językowa n
jazyková norma
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób realizacji określonego systemu językowego zgodny ze zwyczajem panującym w danej wspólnocie komunikatywnej;

normandzki adj
normandský
związany z Normandią, dotyczący Normandii, pochodzący z Normandii

normański adj
normanský
związany z Normanami, dotyczący Normanów

normotwórca n
normotvůrce
osoba, która ustanawia normy, prawidła, wytyczne (i tym podobne, i temu podobne)

normotwórstwo n
normotvorba
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawotwórstwo
(rzadki, rzadko używany) ustanawianie norm, prawideł, wytycznych (i tym podobne, i temu podobne)

nornik zwyczajny n
hraboš polní
(zoologia, zoologiczny) Microtus arvalis Pallas, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w Eurazji poza strefą tropikalną;

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
norský norština
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

norweski nɔrˈvɛsʲci n
norština norský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Norwegii;

norymberski adj
norimberský
związany z Norymbergą, dotyczący Norymbergi

nos nɔs n
nos
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu
koniec buta

nosacz sundajski n
kahau nosatý
(zoologia, zoologiczny) Nasalis larvatus Wurmb, wielkonosa małpa występująca na Borneo;

nosaty adj
nosatý
mający wielki nos

nosić ˈnɔɕit͡ɕ v
nosit
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie
fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu

nosić spodnie v
chodit v kalhotách
o kobiecie wypełniać rolę stereotypowo przypisywaną mężczyznom

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛt͡s n
nosorožec
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
nazální
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
nosní nazální
(anatomia, anatomiczny) związany z nosem, dotyczący nosa

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟit͡ʃnɨ adj
nostalgický
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty

nostryfikacja n
nostrifikace
(urzędowy) uznanie zagranicznego dyplomu, tytułu lub stopnia naukowego za równoważny z jego odpowiednikiem w danym kraju;

nosze n
nosítka
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

noszowicki adj
nošovický
związany z gminą Noszowice, dotyczący gminy Noszowice

notacja nɔˈtat͡sʲja n
notace
pewien ściśle określony sposób zapisu

notarialny adj
notářský
odnoszący się do notariusza lub notariatu, związany z notariuszem lub notariatem

notariusz n
notář
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

notatnik nɔˈtatʲɲik n
zápisník
zeszyt do zapisków

notoryczny ˌnɔtɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
notorický
(pejoratywnie, pejoratywny) powszechnie znany
nieustanny

nowenna n
novéna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw;

nowicjat nɔˈvʲit͡sʲjat n
noviciát
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres próbny kandydata do zakonu;

nowicjusz n
nováček
(książkowy) człowiek nieposiadający doświadczenia, początkujący w jakimś zawodzie

nowoczesny ˌnɔvɔˈt͡ʃɛsnɨ adj
moderní
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny

nowofundlandzki adj
novofoundlandský novofundlandský
związany z Nową Fundlandią, dotyczący Nowej Fundlandii

nowogrecki ˌnɔvɔˈɡrɛt͡sʲci adj
novogrécky
związany z Grecją nowożytną, dotyczący Grecji nowożytnej

nowogwinejski adj
novoguinejský
związany z Nową Gwineą, dotyczący Nowej Gwinei, pochodzący z Nowej Gwinei

nowojorczyk ˌnɔvɔˈjɔrt͡ʃɨk n
Newyorčan
mieszkaniec Nowego Jorku (miasta)

nowojorski ˌnɔvɔˈjɔrsʲci adj
newyorský
dotyczący Nowego Jorku, związany z Nowym Jorkiem, pochodzący z Nowego Jorku

nowomowa n
novořeč
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych;

noworoczny ˌnɔvɔˈrɔt͡ʃnɨ adj
novoroční
związany z dniem Nowego Roku
związany z rozpoczynającym się rokiem kalendarzowym

noworodek ˌnɔvɔˈrɔdɛk n
novorozenec
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;

nowosadzki adj
novosadský
związany z Nowym Sadem, dotyczący Nowego Sadu

nowozelandzki ˌnɔvɔzɛˈlãnt͡sʲci adj
novozélandský
odnoszący się do państwa Nowa Zelandia

nowożytny ˌnɔvɔˈʒɨtnɨ adj
novověký
od: nowożytność: należący do nowożytności, określający nowożytność, używany w związku z nowożytnością

nowy ˈnɔvɨ adj
nový
istniejący od niedawna
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
nozdra nosní dírka
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
nosologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nożyczki nɔˈʒɨt͡ʃʲci n
nůžky
małe nożyce;

nuda ˈnuda n
nuda
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

nudny ˈnudnɨ adj
nudný
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nudystka nuˈdɨstka n
nudistka
forma żeńska od: nudysta

nudzić ˈnud͡ʑit͡ɕ v
mít dlouhou chvíli
odczuwać nudę

nuklid n
nuklid
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numer ˈnũmɛr n
číslo
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru

numer identyfikacji podatkowej ˈnũmɛr ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkat͡sʲji ˌpɔdatˈkɔvɛj n
daňové identifikační číslo
(administracja) kod służący do identyfikacji podatników

numidyjski adj
numidský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Numidią, dotyczący Numidii

nuncjusz ˈnũnt͡sʲjuʃ n
nuncius
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu

nurek ˈnurɛk n
potápěč
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych

nutria ˈnutrʲja n
nutrie
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
nyktofobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością;

nylon ˈnɨlɔ̃n n
nylon
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;

nów nuf n
nov
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
nůž
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
nůž na màslo
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami

nóż się w kieszeni otwiera ˈnuʃʲ‿ɕɛ fʲ‿cɛˈʃɛ̃ɲi ɔtˈfʲjɛra
otvírá se kudla v kapse
w kimś budzi się silne niezadowolenie bądź złość w związku z czymś szczególnie bulwersującym

nóżka ˈnuʃka n
nožička
(zdrobniale) noga

nędzny ˈnɛ̃nd͡znɨ adj
bídný
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony

o chlebie i wodzie adv
o chlebu a vodě
(przenośnie, przenośnia) o życiu w biedzie w tak ciężkich warunkach, że w minimalnym stopniu zostają zaspokojone jedynie podstawowe potrzeby takie jak jedzenie i picie

oaklandzki adj
oaklandský
związany z Oaklandem, dotyczący Oaklandu (Oakland)

oaza ɔˈaza n
oáza
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

obcas ˈɔpt͡sas n
podpatek
(obuwnictwo, obuwniczy) część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obchód n
obchůzka
kontrolne obejście danego miejsca

obcy ˈɔpt͡sɨ adj
cizí
nienależący do jakiegoś kręgu

obcęgi n
kleště
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

obecność ɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ n
přítomnost
bycie, znajdowanie się

obecny ɔˈbɛt͡snɨ adj
přítomný
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili
přítomný současný
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvat͡ɕ v
objímat
otaczać ramionami

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
obelisk
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

obiad ˈɔbʲjat n
oběd
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiecanki cacanki ˌɔbʲjɛˈt͡sãnʲci t͡saˈt͡sãnʲci n
sliby chyby
złudne obietnice

obiecać ɔˈbʲjɛt͡sat͡ɕ v
slíbit
aspekt dokonany od: obiecywać

obiecywać ˌɔbʲjɛˈt͡sɨvat͡ɕ v
slibovat
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę

obiegać v
obíhat
biegnąc zataczać okrąg

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
objekt
rzecz fizycznie istniejąca

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
objektiv
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektywnie adv
objektivně
w sposób obiektywny

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
objektivní
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń
istniejący niezależnie od poznającego podmiotu

obieraczka ˌɔbʲjɛˈrat͡ʃka n
škrabka
(potocznie, potoczny) przyrząd służący do obierania warzyw ze skóry

obierać ɔˈbʲjɛrat͡ɕ v
loupat
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲit͡sa n
slib
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

obieżyświat ˌɔbʲjɛˈʒɨɕfʲjat n
světoběžník
ktoś wiele podróżujący, włóczący się po świecie

objąć ˈɔbʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ v
obejmout
aspekt dokonany od: obejmować

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕt͡ɕ n
objem
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni

oblat ˈɔblat n
oblát
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) adresat oferty cywilnoprawnej złożonej przez oferenta
członek katolickiego misyjnego zgromadzenia zakonnego założonego w 1816 r. we Francji,
osoba świecka, która stosuje się do zasad zakonnych i ma prawo do noszenia stroju zakonnego

obligacja ˌɔblʲiˈɡat͡sʲja n
dluhopis
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
obležení
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obojczyk ɔˈbɔjt͡ʃɨk n
klíční kost
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojowy adj
hobojový
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z obojem, dotyczący oboju

obora ɔˈbɔra n
kravín
(zootechnika, zootechniczny) budynek gospodarski dla bydła, miejsce jego przebywania;

obostrzenie n
omezení
przepis, zarządzenie czyniące surowszymi dotychczasowe prawa, zakazy

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
povinnost
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obraz ˈɔbras n
obraz
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji
(informatyka, informatyczny) cyfrowy zapis obrazu (1.1);
całościowy opis osoby, przedmiotu lub zagadnienia
scena rozgrywająca się w wyobraźni lub pamięci
widok na ekranie urządzenia
wyobrażenie, wizja, koncepcja danego zagadnienia

obraz nędzy i rozpaczy ˈɔbras ˈnɛ̃nd͡zɨ ˌi‿rɔsˈpat͡ʃɨ n
obraz bídy a utrpení
(potocznie, potoczny) coś, co jest w bardzo złym stanie

obrazić ɔbˈraʑit͡ɕ v
urazit
aspekt niedokonany od: obrażać

obrać v
odloupnout oloupat sloupnout
aspekt dokonany od: obierać

obrażać ɔbˈraʒat͡ɕ v
urážet
sprawiać komuś przykrość

obronić v
chytit
(sport, sportowy) nie dopuścić do utraty punktu
obhájit
(edukacja, edukacyjny) zdać egzamin związany z przygotowaną uprzednio pracą
uhájit
odeprzeć atak
ubránit se
odeprzeć atak na siebie

obrotnica ˌɔbrɔtʲˈɲit͡sa n
točna
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi;

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nt͡sa n
obránce
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej

obroża ɔbˈrɔʒa n
obojek
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego

obrus ˈɔbrus n
ubrus
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrys ˈɔbrɨs n
obrys
zarys, kontury czegoś

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
obřízka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obrzezać ɔbˈʒɛzat͡ɕ v
obřezat
(książkowy) u mężczyzn: dokonać zabiegu usunięcia części napletka w celach leczniczych, higienicznych bądź estetycznych, a u żydów, muzułmanów oraz niektórych ludów afrykańskich i australijskich także ze względów rytualnych

obrzucać błotem ɔbˈʒut͡sad͡ʑ ˈbwɔtɛ̃m v
házet blátem
wypowiadać się o kimś bardzo nieprzychylnie, szkalować, zniesławiać go

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
hnusný odporný
(książkowy) budzący odrazę

obrzęk n
oteklina
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;

obserwacja ˌɔpsɛrˈvat͡sʲja n
pozorování
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvat͡ɕ v
pozorovat
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś

obsesyjny adj
obsedantní utkvělý
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji

obsydianowy ˌɔpsɨdʲjãˈnɔvɨ adj
obsidiánový
związany z obsydianem, dotyczący obsydianu; wykonany z obsydianu

obszar chronionego krajobrazu n
přírodní park
obszar wydzielony przez władze wojewódzkie w celu ochrony przyrody;

obsługa ɔpˈswuɡa n
obsluha
czynność obchodzenia się z czymś lub kimś
zespół osób upoważnionych do zajmowania się czymś

obuty ɔˈbutɨ adj
obutý
noszący buty

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
obuv
(obuwnictwo, obuwniczy) wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami

obwinienie ˌɔbvʲĩˈɲɛ̇̃ɲɛ n
obvinění
(rzeczownik odczasownikowy) od obwinić

obwodnica ˌɔbvɔdʲˈɲit͡sa n
obchvat
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie;

obwód drukowany n
plošný spoj
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
občan
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obywatelka ˌɔbɨvaˈtɛlka n
občanka
kobieta związana z krajem oficjalnymi prawami i obowiązkami

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
občanství
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
hoboj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz dla uchodźców n
uprchlický tábor
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

obóz śmierci n
tábor smrti
miejsce zbiorowej eksterminacji ludzi;

obłok ˈɔbwɔk n
oblak
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłożyć v
obložit
umieścić wokół czegoś dużo czego

obłuda ɔbˈwuda n
pokrytectví
ukazywanie fałszywych własnych intencji, myśli, poglądów, uczuć itp.

obły ˈɔbwɨ adj
oblý
mający podłużny i zaokrąglony kształt

ocean ɔˈt͡sɛãn n
oceán
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

oceanarium ˌɔt͡sɛãˈnarʲjũm n
oceanárium
instytucja badająca i prezentująca florę i faunę morską;

oceanografia ˌɔt͡sɛãnɔˈɡrafʲja n
oceánografie
nauka o oceanach i morzach;

oceanograficzny adj
oceánografický
(geografia, geograficzny) związany z oceanografią, dotyczący oceanografii

oceanologiczny adj
oceánologický
związany z oceanologią, dotyczący oceanologii

oceniać ɔˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ v
oceňovat hodnotit
wydawać sąd, opinię

ocet ˈɔt͡sɛt n
ocet
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

ochlokracja n
ochlokracie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochrowy adj
okrový
koloru ochry, koloru żółtobrunatnego

octan n
acetát octan
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

octowy ɔt͡sˈtɔvɨ adj
octový
(przymiotnik) od: ocet

oczko ˈɔt͡ʃkɔ n
očko
(zdrobniale) od: oko

oczny ˈɔt͡ʃnɨ adj
oční
dotyczący oka, związany z okiem, oczami

oczodół ɔˈt͡ʃɔduw n
očnice oční důlek
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;

oczopląs n
nystagmus
(medycyna, medyczny) mimowolne drganie gałek ocznych wywołane chorobą lub wadą wzroku;

oczytany adj
sečtělý
taki, który przeczytał wiele książek

oczywiście ˌɔt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ particle
samozřejmě očividně
partykuła wyrażająca brak wątpliwości

od ɔt preposition
od z
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot

od Adama i Ewy ˌɔd‿aˈdãma i‿ˈɛvɨ idiom
od Adama
od początku

od czasu do czasu ɔt‿ˈt͡ʃasu dɔ‿ˈt͡ʃasu adv
čas od času
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

od stóp do głów ɔt‿ˈstub dɔ‿ˈɡwuf adv
od hlavy až k patě
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry

oda ˈɔda n
óda
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;

odbyt ˈɔdbɨt n
řiť řitní otvor
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odbytnica ˌɔdbɨtʲˈɲit͡sa n
konečník
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków;

odbywać ɔdˈbɨvat͡ɕ v
absolvovat
robić coś lub brać udział w wykonywaniu czegoś; uczestniczyć w czymś

odchody połogowe n
lochie očistky
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina wydzielająca się z pochwy po porodzie

odchylenie standardowe n
směrodatná odchylka
(statystyka, statystyczny) klasyczna miara zróżnicowania rozkładu zmiennej losowej – pierwiastek kwadratowy wariancji;

odcinek ɔtʲˈt͡ɕĩnɛk n
díl
fragment czegoś podłużnego, na podobieństwo odcinka (1.2)
epizoda díl část
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno
sekce
fragment większej całości, odcięty od niej
úsek úsečka
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;

odcisk ˈɔtʲt͡ɕisk n
mozol
(medycyna, medyczny) zgrubienie skóry powstałe na skutek ucisku
otisk
odbicie kształtu jakiegoś obiektu, przedmiotu w innym

odcisk palca ˈɔtʲt͡ɕisk ˈpalt͡sa n
otisk prstu
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby

odczołgać się v
odplazit se
czołgając się, cofnąć się albo odsunąć się od kogoś lub czegoś

odczołgiwać się v
odplazovat se
czołgając się, cofać się albo odsuwać się od kogoś lub czegoś

odczucie ɔṭˈt͡ʃut͡ɕɛ n
pocit
wrażenie, które się odczuwa

oddanie ɔdˈːãɲɛ n
oddanost
wierność, poświęcenie określonej sprawie, idei lub osobie

oddech ˈɔdːɛx n
dech oddech oddych
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc

oddechowy adj
dýchací respirační
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania

oddychać ɔdˈːɨxat͡ɕ v
dýchat
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

oddzielić v
oddělit
aspekt dokonany od: oddzielać

oddzielić ziarno od plew ɔdʲˈd͡ʑɛlʲid͡ʑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛf v
oddělit zrno od plev
wybrać to, co wartościowe, spośród tego, co niewiele warte lub bezwartościowe

oddzielić ziarno od plewy ɔdʲˈd͡ʑɛlʲid͡ʑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛvɨ idiom
oddělit zrno od plev
(książkowy) oddzielić to, co dobre, od tego, co złe, oddzielić dobrych od złych

odeski adj
oděský
związany z Odessą, dotyczący Odessy

odezwać się ɔˈdɛzvat͡ɕ‿ɕɛ v
ozvat se
aspekt dokonany od: odzywać się

odgałęzienie n
odbočka
część odchodząca w bok od trzonu

odhaczyć ɔtˈxat͡ʃɨt͡ɕ v
zatrhnout zaškrtnout
postawić znaczek w kształcie litery v dla potwierdzenia jakiegoś stanu lub wykonania danej czynności

odjazd ˈɔdʲjast n
odjezd
ruszenie w drogę, początek podróży jakimś środkiem lokomocji

odjemna ɔdʲˈjɛ̃mna n
menšenec
(matematyka, matematyczny) liczba, od której odejmujemy

odjemnik ɔdʲˈjɛ̃mʲɲik n
menšitel
(matematyka, matematyczny) liczba, którą odejmujemy od innej

odkupienie n
vykoupení
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie zbawienie poprzez mękę i śmierć Chrystusa

odkurzacz ɔtˈkuʒat͡ʃ n
vysavač lux
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odlecieć ɔdˈlɛt͡ɕɛ̇t͡ɕ v
odletět
aspekt dokonany od: odlatywać

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
odlehlý
znajdujący się daleko

odlewnia n
slévárna
(odlewnictwo, przemysł odlewniczy) zakład przemysłowy lub jego dział, w którym wytwarzane są odlewy;

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
různý rozdílný cizorodý
różny

odnawialny adj
obnovitelný
dający się odnowić, możliwy do odnowienia

odpad ˈɔtpat n
odpad
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej);

odpoczynek ˌɔtpɔˈt͡ʃɨ̃nɛk n
odpočinek oddech
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odpoczywać ˌɔtpɔˈt͡ʃɨvat͡ɕ v
odpočívat
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił

odpolitycznienie n
depolitizace odpolitizování
pozbawienie czegoś politycznego charakteru

odporność ɔtˈpɔrnɔɕt͡ɕ n
imunita
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
odolný
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadat͡ɕ v
odpovídat
udzielać odpowiedzi
być równoważnym czemuś
być zgodnym z czymś
vyhovovat
podobać się
spełniać jakieś warunki, oczekiwania

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ n
odpověď
reakcja na pytanie

odprowadzać ˌɔtprɔˈvad͡zat͡ɕ v
doprovázet
iść z kimś, stanowiąc eskortę

odpychający adj
odpudivý
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odpływ ˈɔtpwɨf n
odliv
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów

odra ˈɔdra n
spalničky
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odrzański adj
oderský
związany z rzeką Odrą, dotyczący rzeki Odry

odstraszyć v
odstrašit
wzbudziwszy strach, wywołać czyjąś rezygnację z czegoś

odsunąć v
odsunout
sunąc, oddalić na małą odległość

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
náhrada odškodné odškodnění
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odtrutka ɔtˈːrutka n
protijed
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odtylcówka n
zadovka
broń palna nabijana od strony nasady lufy;

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
odvážný
taki, który ma odwagę
taki, który jest wynikiem działania odwagi, świadczy o czyjejś odwadze

odwet n
odveta odplata represe
odwzajemnienie za zło

odwieczny ɔdˈvʲjɛt͡ʃnɨ adj
odvěký
istniejący, trwający od wieków

odwiedzać ɔdˈvʲjɛd͡zat͡ɕ v
navštěvovat navštívit
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś

odwiedzić ɔdˈvʲjɛ̇d͡ʑit͡ɕ v
navštívit
przybyć do kogoś

odwilż ˈɔdvʲilʃ n
obleva
(meteorologia, meteorologiczny) ocieplenie w zimie połączone z topnieniem śniegu

odwracalny adj
vratný
taki, który daje się odwrócić, zdolny do powrotu do stanu pierwotnego

odwracać kota ogonem ɔdˈvrat͡sat͡ɕ ˈkɔta ɔˈɡɔ̃nɛ̃m v
dělat z bílého černé
(przenośnie, przenośnia) przedstawiać sprawy w sposób fałszywy bądź wykrętny

odwrotny ɔdˈvrɔtnɨ adj
opačný
odbywający się w przeciwnym kierunku
stanowiący drugą stronę czegoś

odwrót n
ústup
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska

odłamek n
střepina
(wojskowość, wojskowy) część pocisku oderwana w czasie wybuchu
úlomek
mała część odłamana od całości

odśrodkowy adj
odstředivý
skierowany od środka czegoś w kierunku zewnętrznym

odśrubowywać v
odšroubovávat
odkręcając śruby, odłączać coś od pewnej całości

odżywka ɔḍˈʒɨfka n
kondicionér
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu

odżywka do włosów n
kondicionér
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych

ofensywa ˌɔfɛ̃w̃ˈsɨva n
ofenziva
(wojskowość, wojskowy) atak dużych sił wojska na wielkim obszarze lub na całym froncie

ofensywny adj
ofenzivní
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) wyrażający ofensywę

offset ˈɔfsɛt n
ofset
(drukarstwo, drukarski) technika druku płaskiego;

ofiara ɔˈfʲjara n
oběť
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś

oficer ɔˈfʲit͡sɛr n
důstojník
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficerski ˌɔfʲiˈt͡sɛrsʲci adj
důstojnický
dotyczący oficera

ofsajd n
ofsajd
(sport, sportowy) (zobacz) spalony

oftalmolog ˌɔftalˈmɔlɔk n
oftalmolog
(medycyna, medyczny) okulista

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
oheň
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

oglądactwo n
voyeurismus
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;

ognie świętego Elma ˈɔɟɲɛ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈɛlma n
oheň svatého Eliáše Eliášův oheň
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego;

ogniem i mieczem adv
ohněm a mečem
(książkowy) paląc i zabijając, okrutnie, bezlitośnie niszcząc

ognioodporny adj
ohnivzdorný
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
táborák
ułożony, płonący stos drewna

ogniskowa ˌɔɟɲiˈskɔva n
průvodič
(fizyka, fizyczny) (fotografia) odległość ogniska układu optycznego od soczewki lub zwierciadła;

ogon ˈɔɡɔ̃n n
ocas chvost
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ogr ɔkr̥ n
zlobr
legendarne stworzenie;

ogrodnictwo ˌɔɡrɔdʲˈɲit͡stfɔ n
zahradnictví
(rolnictwo, rolniczy) uprawa drzew owocowych, roślin ozdobnych i warzyw

ogrodnictwo partyzanckie n
guerrillové zahradnictví
forma akcji bezpośredniej polegająca na prowadzeniu ogrodnictwa na terenach, do których nie ma się prawa własności, zwykle w przestrzeni publicznej miast;

ogrodniczka ˌɔɡrɔdʲˈɲit͡ʃka n
zahradnice
kobieta, dziewczyna pracująca w ogrodzie

ogrodniczki n
montérky
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
zahradník
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogrodzenie ˌɔɡrɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
ohrada
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
ohromný obrovský
mający bardzo duży rozmiar

ogród ˈɔɡrut n
zahrada
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ n
botanická zahrada
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;

ogród zimowy n
zimní zahrada
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami

ogród zoologiczny ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟit͡ʃnɨ n
zoologická zahrada
(oficjalnie) teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata;

ogólniak ɔˈɡulʲɲak n
gympl
(potocznie, potoczny) liceum ogólnokształcące

ogólnochiński adj
všečínský
dotyczący całych Chin, obejmujący całe Chiny, obowiązujący w całych Chinach

ogólnoświatowy ˌɔɡulnɔɕfʲjaˈtɔvɨ adj
celosvětový
dotyczący całego świata

ogórek ɔˈɡurɛk n
okurka okurka setá
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ogórkowa ˌɔɡurˈkɔva n
okurková polévka
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kiszonych ogórków, z ziemniakami, zabielana śmietaną;

ogórkowy adj
okurkový
związany z ogórkiem, dotyczący ogórka, sporządzony z ogórka

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
oznámení hlášení
(rzeczownik odczasownikowy) od ogłosić
vyhláška
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu

ogłuszyć ɔˈɡwuʃɨt͡ɕ v
ohlušit
uczynić głuchym; upośledzić słuch
omráčit
uderzeniem pozbawić przytomności

ojciec ˈɔjt͡ɕɛt͡s n
otec táta tatínek taťka fotr
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);

ojciec chrzestny ˈɔjt͡ɕɛt͡s ˈxʃɛstnɨ n
kmotr
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną
(kryminologia, kryminologiczny) przywódca mafijny we Włoszech i w Stanach Zjednoczonych
inicjator lub patron czegoś

ojciec święty n
Svatý otec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek papieża

ojcobójczy adj
otcovražedný
dotyczący ojcobójcy lub ojcobójstwa

ojcobójczyni n
otcovražedkyně
zabójczyni własnego ojca

ojcobójstwo n
otcovražda
zabójstwo własnego ojca

ojcostwo ɔjˈt͡sɔstfɔ n
otcovství
bycie ojcem

ojczym ˈɔjt͡ʃɨ̃m n
otčím nevlastní otec
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈt͡ʃɨzna n
vlast
kraj, w którym ktoś się urodził;

ojej ɔˈjɛ̇j interjection
jejda
…wyrażający zniecierpliwienie, przestrach, podziw, często wzmacniający wypowiedź

ojkofobia n
oikofobie
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) odrzucanie rodzimej kultury i apologia obcych systemów wartości;

okazja ɔˈkazʲja n
příležitost
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś

okazja czyni złodzieja ɔˈkazʲja ˈt͡ʃɨ̃ɲi zwɔˈd͡ʑɛ̇ja proverb
příležitost dělá zloděje
możliwość szybkiego, nieoczekiwanego wzbogacenia się jest pokusą do kradzieży

okienko ɔˈcɛ̃nkɔ n
okénko
(zdrobniale) od okno

oklahomski adj
oklahomský
związany z Oklahomą, dotyczący Oklahomy

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
okno
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra

oko ˈɔkɔ n
oko
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krążek tłuszczu na powierzchni płynu
(meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
oko za oko, zub za zub
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;

okoliczność łagodząca n
polehčující okolnost
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fakt ujawniony w toku postępowania sądowego, który może przyczynić się do złagodzenia wyroku osoby uznanej za winną

okop ˈɔkɔp n
okop
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;

okostna ɔˈkɔstna n
okostice
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości;

okostnowy adj
okosticový
(anatomia, anatomiczny) związany z okostną, dotyczący okostnej

okrasa ɔˈkrasa n
okrasa
(książkowy) rzecz stanowiąca upiększenie

okraść ˈɔkraɕt͡ɕ v
vykrást
przywłaszczyć sobie czyjąś własność

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
krutý
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
kruh
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);

okrągłolistny adj
okrouhlolistý
posiadający okrągłe liście

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
kulatý kruhový
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
loď
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;

okręt liniowy ˈɔkrɛ̃nt lʲĩˈɲjɔvɨ n
řadová loď
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej;

okręt podwodny n
ponorka
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okrężnica n
tračník
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego

oksfordzki adj
oxfordský
związany z Oksfordem, dotyczący Oksfordu, pochodzący z Oksfordu

oksytański ˌɔksɨˈtãj̃sʲci adj
okcitánský
dotyczący Oksytanii

oksytański ˌɔksɨˈtãj̃sʲci n
okcitánština
(językoznawstwo, językoznawczy) język romański używany na południu Francji;

oktan ˈɔktãn n
oktan
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
brýle
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛt͡ɕifswɔ̃ˈnɛt͡ʃnɛ n
sluneční brýle
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;

okulista ˌɔkuˈlʲista n
oční lékař oftalmolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu

okulistyczny adj
oftalmologický
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki

okultyzm n
okultismus
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okupacja ˌɔkuˈpat͡sʲja n
okupace obsazení
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

okupacyjny ˌɔkupaˈt͡sɨjnɨ adj
okupační
związany z okupacją lub okupantem

okupant ɔˈkupãnt n
okupant
podmiot zajmujący zbrojnie terytorium innego państwa

okład n
obklad
(medycyna, medyczny) opatrunek

okładka ɔˈkwatka n
vazba
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
obr
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile

olcha ˈɔlxa n
olše
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;

olchowy ɔlˈxɔvɨ adj
olšový
będący częścią olchy
składający się z olchy
wykonany z drewna lub innej części olchy

olej ˈɔlɛj n
olej
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar

olej arachidowy n
arašídový olej
(spożywczy) popularny w kuchni azjatyckiej olej pozyskiwany z orzeszków ziemnych

olej kokosowy n
kokosový olej
(spożywczy) olej spożywczy uzyskany z orzechów palmy kokosowej;

olej palmowy n
palmový olej
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;

olej rycynowy n
ricinový olej
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;

olej sezamowy n
sezamový olej
(spożywczy) olej tłoczony z ziaren sezamu;

olej sojowy ˈɔlɛj sɔˈjɔvɨ n
sójový olej
(spożywczy) olej roślinny wytwarzany z ziaren soi;

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛt͡ʃʲɲiˈkɔvɨ n
slunečnicový olej
(spożywczy) olej wytwarzany z nasion słonecznika;

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarxʲja n
oligarchie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
oligopol
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;

olimpijski ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
olympijský
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie

olimpijski spokój ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci ˈspɔkuj n
bohorovný klid
niewzruszony, całkowity spokój

oliwka ɔˈlʲifka n
oliva
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)

olmecki ɔlˈmɛt͡sʲci adj
olmécký
związany z Olmekami, dotyczący Olmeków, ich kultury, sztuki

om ɔ̃m n
ohm
(jednostka miary) (elektryczność) jednostka oporu elektrycznego;

om mani padme hum
óm mani padmé húm
buddyjska sześciosylabowa mantra bodhisattwy;

omański ɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
ománský
odnoszący się do państwa Oman

ombudsman n
ombudsman
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;

omdleć v
omdlít
(medycyna, medyczny) stracić przytomność nagle i na krótko

omen ˈɔ̃mɛ̃n n
omen
zdarzenie lub zjawisko interpretowane jako zapowiedź przyszłych zdarzeń, dobrych lub złych;

omlet ˈɔ̃mlɛt n
omeleta
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;

omski adj
omský
dotyczący Omska albo pochodzący z Omska, związany z Omskiem

on ɔ̃n personalPronoun
on
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

ona ˈɔ̃na personalPronoun
ona
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onager ɔ̃ˈnaɡɛr n
onager
(zoologia, zoologiczny) Equus onager, zagrożony wyginięciem dziki azjatycki ssak kopytny;

onanista ˌɔ̃nãˈɲista n
onanista
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna lub chłopak, który się onanizuje

onanistyczny adj
masturbační
związany z onanizmem, dotyczący onanizmu

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
onanie
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
oni
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
onkologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
onkologický
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii

ono ˈɔ̃nɔ personalPronoun
ono
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj nijaki

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
ontologie
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
ontologický
(przymiotnik) od ontologia

onuca ɔ̃ˈnut͡sa n
onuce
(odzieżownictwo) pas tkaniny do owijania stopy stosowany zamiast skarpety;

opacki adj
opatský
związany z opatem lub opactwem

opactwo ɔˈpat͡stfɔ n
opatství
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opakowanie ˌɔpakɔˈvãɲɛ n
obal
to, co służy do przechowywania

opal ˈɔpal n
opál
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opalać ɔˈpalat͡ɕ v
chytat brons lapat bronz
poddawać siebie działaniu promieni słonecznych, w celu uzyskania ciemnego koloru skóry

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
opálení opálenost
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;

oparcie ɔˈparʲt͡ɕɛ n
opora
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz pomocna w trudnej sytuacji
opěradlo
część mebla służąca do podtrzymywania pleców

opat ˈɔpat n
opat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opatka n
abatyše
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona monasteru mniszek

opatrzyć v
opatřit
udzielić czegoś potrzebnego, pożądanego, przydatnego

opatulić ˌɔpaˈtulʲit͡ɕ v
balit
okryć starannie przed zimnem

opawicki adj
opavický
związany z rzeką Opawica, dotyczący rzeki Opawica
związany ze wsią Opawica, dotyczący wsi Opawica

opawski adj
opavský
związany z miastem Opawa, dotyczący miasta Opawa
związany ze wsią Opawa, dotyczący wsi Opawa

opaść v
klesnout
aspekt dokonany od: opadać

opcja ˈɔpt͡sʲja n
opce
(finanse, finansowy) kontrakt dający prawo kupna lub sprzedaży papieru wartościowego, ilości waluty lub towaru w ustalonym czasie i po ustalonej cenie;

opera ˈɔpɛra n
opera
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);

opera mydlana ˈɔpɛra mɨˈdlãna n
mýdlová opera
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem

operacja ˌɔpɛˈrat͡sʲja n
operace
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
działania skierowane na wykonanie określonego zadania

operetkowy adj
operetní
związany z operetką, dotyczący operetki

operować ˌɔpɛˈrɔvat͡ɕ v
operovat
(medycyna, medyczny) przeprowadzać operację chirurgiczną
posługiwać się czymś

operowy adj
operní
związany z operą, dotyczący opery

opinia ɔˈpʲĩɲja n
názor
sąd, zdanie na jakiś temat

opis ˈɔpʲis n
popis
określenie podstawowych cech czegoś

opisowy adj
popisný
mający charakter opisu

opisywać ˌɔpʲiˈsɨvat͡ɕ v
popisovat
przekazywać informacje w sposób słowny, dawać opis

opium ˈɔpʲjũm n
opium
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;

opodatkowanie n
zdanění
(ekonomia, ekonomiczny) nałożenie podatku lub podatków

opolski ɔˈpɔlsʲci adj
opolský
od Opole

opona ɔˈpɔ̃na n
pneumatika
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;

opornik ɔˈpɔrʲɲik n
rezistor
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło;

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
oportunista
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści

oportunistyczny adj
oportunistický
związany z oportunizmem, charakteryzujący się oportunizmem
oportunný
(medycyna, medyczny) związany z zakażeniem u osobników z obniżoną odpornością

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadat͡ɕ v
vyprávět povídat
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opozycyjny adj
odporující oponující
sprzeciwiający się, oponujący
opoziční
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący grupy opozycji względem władzy

opresja n
útlak útisk
trudna sytuacja

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
software
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych

oprycznina n
opričnina
(historia, historyczny, historycznie) carski aparat terroru w XVI w. za panowania Iwana IV Groźnego;

opryszczka n
opar herpes
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

oprócz ˈɔprut͡ʃ preposition
kromě mimo
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze, poza, z wyłączeniem, nie licząc

oprócz tego ˈɔprut͡ʃ ˈtɛɡɔ
kromě toho
wprowadza uzupełnienie wypowiedzi, nową informację o czymś

optometrysta n
optometrista
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego

optyczny ɔpˈtɨt͡ʃnɨ adj
optický
związany z optyką, dotyczący optyki – działu fizyki traktującego o świetle

optyka n
optika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymalny ˌɔptɨ̃ˈmalnɨ adj
optimální
najlepszy

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
optimista
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
optimistický
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

opustoszeć v
opustnout vylidnět
stać się pustym, bezludnym, nie zamieszkanym

opłata ɔˈpwata n
poplatek
kwota płacona za usługę, świadczenie

oracz n
oráč
ten, kto orze pole

orawski adj
oravský
dotyczący Orawy

oraz ˈɔras conjunction
a a taky a také
…łączący słowa i zdania równorzędne, wskazując je jako występujące równocześnie

orać ˈɔrat͡ɕ v
orat
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

orbita ɔrˈbʲita n
orbita oběžná dráha
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;
orbita očnice
(anatomia, anatomiczny) oczodół

orchestrion ɔrˈxɛstrʲjɔ̃n n
orchestrion
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj mechanicznej szafy grającej;

orchidea ˌɔrxʲiˈdɛa n
orchidea orchidej
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;

ordynacja wyborcza n
volební řád
ustawa normująca organizację i tryb wyborów do określonego organu przedstawicielskiego;

ordynariusz n
ordinář
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych;

ordynator ˌɔrdɨ̃ˈnatɔr n
primář
(medycyna, medyczny) lekarz, który kieruje oddziałem szpitala

oregano ˌɔrɛˈɡãnɔ n
dobromysl obecná
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita (Origanum vulgare L.), gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych;
oregano koření dobromysl
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście lebiodki stosowane jako przyprawa

oregoński adj
oregonský
związany z Oregonem, dotyczący Oregonu

organella n
organela
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;

organista ˌɔrɡãˈɲista n
varhaník
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach;

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja n
organizace uspořádání
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
organismus organizmus
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
(przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów

organy n
varhany
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
orgasmus
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orgiastyczny ˌɔrʲɟjaˈstɨt͡ʃnɨ adj
orgiastický
(historia, historyczny, historycznie) związany z orgią (ekstatycznymi obrzędami ku czci bogów, w szczególności Dionizosa)
związany z orgią (grupową zabawą seksualną)

orientacja seksualna n
sexuální orientace
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci;

orientalistyka ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka n
orientalistika
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturach Orientu;

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
orientální
związany z Orientem, dotyczący Orientu

ork ɔrk n
ork
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;

orka ˈɔrka n
kosatka
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;
orba
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
orchestr
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

orkisz ˈɔrʲciʃ n
špalda
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Triticum spelta L., pszenica orkisz, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych

orleański adj
orleánský
związany z Orleanem, dotyczący Orleanu

orlica n
orlice
(ornitologia, ornitologiczny) samica orła

orlicki adj
orlický
związany z rzeką Orlicą, dotyczący rzeki Orlicy

ornament ɔrˈnãmɛ̃nt n
ornament
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym;

ornatowy adj
ornátový
związany z ornatwm, dotyczący ornatu

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
ornitolog
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
ornitoložka ornitolog
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ornitologii

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
ornitologie
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
ornitologický
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii

orny ˈɔrnɨ adj
orný
(rolnictwo, rolniczy) przeznaczony i wykorzystywany pod orkę

oro-
oro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z górami

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
orogeneze
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;

orszelina n
jochovec
(botanika, botaniczny) Clethra L., rodzaj roślin z rodziny orszelinowatych o owłosionych liściach i kwiatach wyrastających w gronach;

ortodoksyjny ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ adj
ortodoxní
(o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom

ortodroma n
ortodroma
(nawigacja) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni; fragment koła wielkiego;

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
ortografie
system pisma, reprezentacji języka w formie piśmiennej
pravopis ortografie
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortograficzny ˌɔrtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
pravopisný
dotyczący ortografii, odnoszący się do ortografii, zgodny z zasadami ortografii, traktujący o ortografii

ortoreksja n
orthorexie
(psychologia, psychologiczny) obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności;

oryginalny ˌɔrgʲĩˈnalnɘ ˌɔrɘgʲĩˈnalnɘ adj
originální
taki, który nie jest naśladowaniem lub przeróbką czegoś innego

oryginał ˌɔrɨˈɟĩnaw n
originál
rzecz powstała jako pierwsza

orzech ˈɔʒɛx n
ořech
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;

orzech laskowy n
lískový ořech
(spożywczy) jadalny owoc leszczyny

orzech włoski n
vlašský ořech
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Juglans regia L., gatunek drzewa liściastego z rodziny orzechowatych;
(spożywczy) jadalne nasiono z drzewa orzecha włoskiego (1.2)

orzech ziemny ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
arašíd
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;

orzechodajny adj
ořechonosný
(botanika, botaniczny) taki, który daje orzechy

orzecznik ɔˈʒɛt͡ʃʲɲik n
doplněk
(administracja) (medycyna, medyczny) lekarz, który orzeka o stanie zdrowia

orzeł ˈɔʒɛw n
orel
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;

orzeł przedni n
orel skalní
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;

orłowski adj
orelský
związany z Orłem, dotyczący Orła, miasta w Rosji
orlovský
związany z Orłową, dotyczący Orłowej

osa ˈɔsa n
vosa
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

osadnik ɔˈsadʲɲik n
osadník
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; (także, też): taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych

osakijski adj
ósacký
związany z Osaką, dotyczący Osaki

oscyloskop ˌɔst͡sɨˈlɔskɔp n
osciloskop
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do obrazowania przebiegu oscylacji;

oset ˈɔsɛt n
bodlák
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

osetyjski ˌɔsɛˈtɨjsʲci adj
osetinský osetský
(przymiotnik) od Osetia, Osetyjczyk

osetyjski ˌɔsɛˈtɨjsʲci n
osetština
(językoznawstwo, językoznawczy) język osetyjski;

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
sídliště
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osiem ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
osm
liczba 8

osiemdziesiąt ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt cardinalNumeral
osmdesát
liczba 80

osiemdziesiąt cztery ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
osmdesát čtyři
liczba 84

osiemdziesiąt dwa ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva cardinalNumeral
osmdesát dva
liczba 82

osiemdziesiąt dziewięć ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
osmdesát devět
liczba 89

osiemdziesiąt jeden ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
osmdesát jedna
liczba 81

osiemdziesiąt osiem ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
osmdesát osm
liczba 88

osiemdziesiąt pięć ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
osmdesát pět
liczba 85

osiemdziesiąt siedem ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
osmdesát sedm
liczba 87

osiemdziesiąt sześć ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
osmdesát šest
liczba 86

osiemdziesiąt trzy ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ cardinalNumeral
osmdesát tři
liczba 83

osiemdziesiąty ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ adj
osmdesátý
od osiemdziesiąt

osiemdziesiąty czwarty ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈt͡ʃfartɨ adj
osmdesátý čtvrtý
od osiemdziesiąt cztery (84)

osiemdziesiąty drugi ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈdruɟi adj
osmdesátý druhý
od osiemdziesiąt dwa (82)

osiemdziesiąty dziewiąty ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
osmdesátý devátý
od osiemdziesiąt dziewięć (89)

osiemdziesiąty pierwszy ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɛrfʃɨ adj
osmdesátý první
od osiemdziesiąt jeden (81)

osiemdziesiąty piąty ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
osmdesátý pátý
od osiemdziesiąt pięć (85)

osiemdziesiąty siódmy ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈɕudmɨ adj
osmdesátý sedmý
od osiemdziesiąt siedem (87)

osiemdziesiąty szósty ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈʃustɨ adj
osmdesátý šestý
od osiemdziesiąt sześć (86)

osiemdziesiąty trzeci ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈṭʃɛt͡ɕi adj
osmdesátý třetí
od osiemdziesiąt trzy (83)

osiemdziesiąty ósmy ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈusmɨ adj
osmdesátý osmý
od osiemdziesiąt osiem (88)

osiemdziesięcioletni ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi adj
osmdesátiletý
mający osiemdziesiąt lat
trwający osiemdziesiąt lat

osiemnastka ˌɔɕɛ̃mˈnastka n
osmnáctka
nazwa liczby 18

osiemnastoletni ˌɔɕɛ̃mnastɔˈlɛtʲɲi adj
osmnáctiletý
mający osiemnaście lat
trwający osiemnaście lat

osiemnasty ˌɔɕɛ̃mˈnastɨ adj
osmnáctý
od 18

osiemnaście ˌɔɕɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
osmnáct
18

osiemset ˈɔɕɛ̃msɛt cardinalNumeral
osm set
liczba 800

osiemsetka ˌɔɕɛ̃mˈsɛtka n
osmistovka
coś, co oznaczone jest liczbą 800
nazwa liczby 800 (osiemset)

osiemsetletni ˌɔɕɛ̃msɛtˈlɛtʲɲi adj
osmisetletý
mający osiemset lat
trwający osiemset lat

osiemsetny ˌɔɕɛ̃mˈsɛtnɨ adj
osmistý
od osiemset

osierdzie ɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ n
osrdečník osrdečnice
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;

osika ɔˈɕika n
osika
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa topolowego o drżących liściach,należącego do rodziny wierzbowatech;

osikowy ˌɔɕiˈkɔvɨ adj
osikový
będący częścią osiki
składający się z osiki
wykonany z drewna lub innej części osiki

osioł ˈɔɕɔw n
osel
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
(potocznie, potoczny) głupi człowiek
(potocznie, potoczny) uparty człowiek

osiągać ɔˈɕɔ̃ŋɡat͡ɕ v
dosáhnout
docierać do określonego miejsca
uzyskiwać pewną minimalną lub maksymalną wartość jakiejś cechy
realizować pewien cel
docierać lub doprowadzać coś do pewnego punktu

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
obvinění
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

oslowski adj
oselský osloský
związany z Oslo, dotyczący Oslo

osm ɔsm̥ n
osmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osmański ɔsˈmãj̃sʲci adj
osmanský
dotyczący Imperium Osmańskiego, związany z Imperium Osmańskim
dotyczący dynastii Osmanów, związany z dynastią Osmanów

osmotyczny ˌɔsmɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
osmotický
oparty na procesie osmozy; dotyczący osmozy

osmowy adj
osmiový
dotyczący osmu

osoba ɔˈsɔba n
osoba
pojedynczy człowiek, ktoś
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych
bohater dramatu

osobliwy adj
osobitý
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta

osobłoski adj
osoblažský
odnoszący się do rzeki Osobłoga
odnoszący się do wsi Osobłoga

osocze n
plazma
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki;

ospa wietrzna n
plané neštovice
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ostatki ɔˈstatʲci n
fašangy fašank ostatky
ostatnie dni karnawału

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
ostatní
taki, który pozostał, gdy innych już nie ma
poslední
znajdujący się na końcu listy, kolejności

ostatni krzyk mody ɔˈstatʲɲi ˈkʃɨk ˈmɔdɨ n
poslední výkřik módy
(przenośnie, przenośnia) coś najbardziej modnego w danym czasie

ostendzki adj
ostendský
związany z Ostendą, dotyczący Ostendy, pochodzący z Ostendy

osteo- ɔˈstɛɔ prefix
osteo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kością, kośćcem, tkanką kostną

osteoblast n
osteoblast
(biologia, biologiczny) komórka wytwarzająca osseinę i kontrolująca jej mineralizację;

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
osteoporóza řídnutí kostí
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;

ostiepok ɔˈstʲjɛpɔk n
oštěpek
(etnografia, etnograficzny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słowacki odpowiednik oscypka

ostrawski adj
ostravský
odnoszący się do miasta Ostrawa

ostrogocki adj
ostrogótský
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Ostrogotami, dotyczący Ostrogotów

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
cesmína
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;

ostrokrzew kolczasty ɔˈstrɔkʃɛf kɔlˈt͡ʃastɨ n
cesmína ostrolistá
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych, o ciemnozielonych, pojedynczych, skórzastych, kolczasto ząbkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i czerwonych, kulistych owocach, uprawianego jako roślina ozdobna i lecznicza;

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
jehlan
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;

ostrożność n
opatrnost
zdolność do działania z rozwagą

ostry ˈɔstrɨ adj
ostrý
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
(matematyka, matematyczny) o kącie; o czymś, co ma kształt kąta: mniejszy niż 90°
pálivý ostrý
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący

ostryga ɔˈstrɨɡa n
ústřice
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrygowy adj
ústřicový
związany z ostrygami, dotyczący ostryg

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
ostří čepel
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
výstraha varování
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

ostrzyhomski adj
ostřihomský
odnoszący się do Ostrzyhomia, związany z Ostrzyhomiem

ostudzić v
ochladit
(przenośnie, przenośnia) zmniejszyć zapał; złagodzić emocje
doprowadzić do obniżenia temperatury czegoś

oszklić v
zasklít
zamontować szybę

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇t͡ʃɨ adj
podvodný
opierający się na oszustwie, nieuczciwości

oszust ˈɔʃust n
podvodník
ten, kto oszukuje

oszustka ɔˈʃustka n
podvodnice
osoba płci żeńskiej, która oszukuje

otawa ɔˈtava n
otava
(rolnictwo, rolniczy) trawa odrastająca ponownie po skoszeniu;

otocjon ɔˈtɔt͡sʲjɔ̃n n
pes ušatý
(zoologia, zoologiczny) ssak afrykański przypominający psa i lisa, z charakterystycznymi długimi uszami;

otorynolaryngologiczny adj
оториноларингологический
(medycyna, medyczny) związany z otorynolaryngologią, dotyczący otorynolaryngologii

otruć v
otrávit
spowodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny

otrzewna n
pobřišnice
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;

otrębowy adj
otrubový
związany z otrębami, dotyczący otrębów; zawierający otręby

otręby ɔˈtrɛ̃mbɨ n
otruby
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako wartościowa pasza treściwa lub dodawane do potraw;

ottawski ɔtˈːafsʲci adj
ottawský
odnoszący się do miasta Ottawa

otwarcie ɔtˈfarʲt͡ɕɛ adv
otevřeně
w sposób otwarty, szczery, uczciwy, jawny

otwartość n
upřímnost
szczerość, bezpośredniość

otwarty ɔtˈfartɨ adj
otevřený
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami

otwieracz ɔtˈfʲjɛrat͡ʃ n
otvírák
przyrząd służący do otwierania, np. konserw, butelek

otwierać ɔtˈfʲjɛrat͡ɕ v
otevírat otevřít
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otworzyć ɔˈtfɔʒɨt͡ɕ v
otevřít
aspekt dokonany od: otwierać

otyłość ɔˈtɨwɔɕt͡ɕ n
obezita otylost
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

otyły ɔˈtɨwɨ adj
obézní při těle tlustý tučný vyžraný
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze

outsider n
outsider
(psychologia, psychologiczny) człowiek pozostający na uboczu społeczeństwa, izolujący się lub odizolowany od społeczności;

owad ˈɔvat n
hmyz
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadożerny ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ adj
hmyzožravý
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owadami

owal ˈɔval n
ovál
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;
kontur przypominający tę krzywą

owca ˈɔft͡sa n
ovce
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczarnia n
ovčín
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie gospodarskie dla owiec;

owczarski adj
ovčářský
związany z owczarstwem lub owczarzem, dotyczący owczarstwa lub owczarza

owczarz n
ovčák
(rolnictwo, rolniczy) hodowca owiec

owczy ˈɔft͡ʃɨ adj
ovčí
związany z owcami, pochodzący od owcy

owdowieć v
ovdovět
zostać wdowcem lub wdową

owies ˈɔvʲjɛs n
oves
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owies głuchy n
oves hluchý
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena fatua L. gatunek zboża z rodziny wiechlinowatych, gatunek rodzimy w Eurazji i północnej Afryce;

owoc ˈɔvɔt͡s n
ovoce plod
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo

owocnia ɔˈvɔt͡sʲɲa n
oplodí perikarp
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni;

owocowy ˌɔvɔˈt͡sɔvɨ adj
ovocný
taki, który jest zrobiony z owoców, smakuje lub pachnie jak owoc

owsiany adj
ovesný
dotyczący owsa; zrobiony z owsa

owulacja n
ovulace
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

owłosiony ˌɔvwɔˈɕɔ̃nɨ adj
chlupatý
taki, który ma włosy, owłosienie

ozdobny ɔˈzdɔbnɨ adj
ozdobný
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie

oziębły adj
chladný
odnoszący się z rezerwą

ozon ˈɔzɔ̃n n
ozón ozon
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ozonowy ˌɔzɔ̃ˈnɔvɨ adj
ozonový
(chemia, chemiczny) związany z ozonem, wykorzystujący ozon

ołomuniecki adj
olomoucký
odnoszący się do czeskiego miasta Ołomuniec

ołowiany ˌɔwɔˈvʲjãnɨ adj
olověný
wykonany z ołowiu, związany z ołowiem, dotyczący ołowiu
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma cechy podobne do ołowiu, np. barwę, ciężar

ołtarz ˈɔwtaʃ n
oltář
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołtarzowy adj
oltářní
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ołtarzem; będący częścią wyposażenia ołtarza

ołów ˈɔwuf n
olovo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołówek ɔˈwuvɛk n
tužka
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oś ɔɕ n
osa
centralna linia danego układu
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;

ośle uszy n
oslí uši
pozaginane rogi kartek zeszytu lub książki;

oślica ɔɕˈlʲit͡sa n
oslice
(zoologia, zoologiczny) samica osła

ośmiobitowy ˌɔɕmʲjɔbʲiˈtɔvɨ adj
osmibitový
(informatyka, informatyczny) taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości ośmiu bitów
(informatyka, informatyczny) taki, który zawiera osiem bitów

ośmiokąt n
osmiúhelník
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;

ośmioletni ˌɔɕmʲjɔˈlɛtʲɲi adj
osmiletý
mający osiem lat
trwający osiem lat

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲit͡sa n
chobotnice
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

ośmiościan n
osmistěn
(geometria) wielościan o ośmiu ścianach

ośnik ˈɔɕɲik n
poříz
ręczne narzędzie do strugania i korowania drewna,

pa pa interjection
pa
(potocznie, potoczny) wyraz używany przy pożegnaniu z bliską osobą bądź dzieckiem, a także przez dzieci

pacha ˈpaxa n
podpaží podpažní jamka
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;

pachnidło paxʲˈɲidwɔ n
parfém
(dawniej, dawny) olejek lub perfumy

pacjent ˈpat͡sʲjɛ̃nt n
pacient
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

pacjentka paˈt͡sʲjɛ̃ntka n
pacientka
kobieta pozostająca pod opieką lekarską lub zwracająca się do lekarza o poradę

packa ˈpat͡ska n
plácačka na mouchy
przyrząd do zabijania much

pacyficzny adj
tichomořský
zamieszkujący Pacyfik, związany z Pacyfikiem

pacyfikał n
pacifikál
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj relikwiarza lub świętego wizerunku podawany wiernym do uczczenia pocałunkiem w dawnej liturgii łacińskiej;

pacyfista n
pacifista
zwolennik pacyfizmu

pacyfistka ˌpat͡sɨˈfʲistka n
pacifistka
forma żeńska od: pacyfista

pacyfistyczny adj
pacifistický
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami

pacyfizm n
pacifismus
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

pacynka paˈt͡sɨ̃nka n
maňásek
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka nakładana na dłoń i poruszana palcami;

paczka ˈpat͡ʃka n
balík
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;

paczkomat n
balíkomat balíkový automat výdejní box zásilkový box
(potocznie, potoczny) automat do nadawania i odbioru paczek;

padaczkowy ˌpadat͡ʃˈkɔvɨ adj
epileptický
(medycyna, medyczny) związany z padaczką (epilepsją)

padański adj
pádský
związany z Padem (rzeką we Włoszech)

padewczyk n
Padovan
mieszkaniec miasta Padwy

padewka n
Padovanka
mieszkanka Padwy; kobieta z tego miasta

padewski adj
padovský
odnoszący się do Padwy, związany z Padwą

padlinożerca ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrt͡sa n
mrchožrout
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się padliną

paintball n
paintball
gra zespołowa, w której zawodnicy pozorują walkę, strzelając do siebie nawzajem z broni pneumatycznej nabojami wypełnionymi farbą;

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
pavouk
(arachnologia, arachnologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na n
pavučina
sieć tkana przez pająka

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
pákistánský
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu

pakować paˈkɔvat͡ɕ v
balit
umieszczać rzeczy razem w paczce, bagażu, plecaku

pakunek paˈkũnɛk n
balík koudel
rzeczy opakowane razem w papier, folię itp.

palaczka paˈlat͡ʃka n
kuřačka
kobieta, która pali (np. papierosy, tytoń, opium itp.)

palant ˈpalãnt n
vůl
(potocznie, potoczny) obraźliwy zwrot do mężczyzny, który wzbudza lekceważenie lub pogardę

palatynacki adj
falcký
związany z Palatynatem, dotyczący Palatynatu

palatyński adj
palatinský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Palatynem, dotyczący Palatynu (wzgórza w Rzymie)

palcem nie kiwnąć ˈpalt͡sɛ̃mʲ ɲɛ‿ˈcivnɔ̃ɲt͡ɕ v
nehnout ani prstem
zupełnie nic nie zrobić, nie zareagować w żaden sposób; być całkowicie biernym

palec ˈpalɛt͡s n
prst
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy
część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)

palec wskazujący ˈpalɛt͡s ˌfskazuˈjɔ̃nt͡sɨ n
ukazovák ukazováček
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

paleo- paˈlɛɔ prefix
pal- pale- paleo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
paleontolog
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
paleontoložka paleontolog
specjalistka z zakresu paleontologii

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
paleontologie
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

paleontologiczny adj
paleontologický
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii

palermski adj
palermský
związany z Palermo, dotyczący Palermo

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
palestinský
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

paleta paˈlɛta n
paleta
specjalna owalna deseczka służąca artyście-malarzowi do mieszania farb;
znormalizowana drewniana platforma ułatwiająca przeładunek towarów;

paliatywny adj
paliativní
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
palindrom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

palinologia ˌpalʲĩnɔˈlɔɟja n
palynologie
(botanika, botaniczny) nauka o pyłkach oraz zarodnikach roślin

palisada n
palisáda
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obronne ogrodzenie z pali, często zaostrzonych

paliwo paˈlʲivɔ n
palivo
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach;

palić ˈpalʲit͡ɕ v
kouřit
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
pálit
niszczyć coś za pomocą ognia

palić za sobą mosty ˈpalʲid͡ʑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
spálit za sebou všechny mosty
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie

pallad ˈpalːat n
palladium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palladowy adj
palladiový
(chemia, chemiczny) (jubilerstwo, jubilerski) (metaloznawstwo, metalurgia) dotyczący palladu, związany z palladem, wykonany z palladu, zawierający pallad

palma ˈpalma n
palma
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

paluch ˈpalux n
palec
(anatomia, anatomiczny) duży palec u nogi;

pamirski adj
pamírský
związany z Pamirem, dotyczący Pamiru

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
památka suvenýr
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ n
paměť
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
vzpomínka paměť
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości

pampa n
pampa
(geografia, geograficzny) południowoamerykański step

pan pãn n
pan
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
pracodawca dla służby
właściciel niewolników

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
ženich
mężczyzna w dniu swojego ślubu i wkrótce po nim

panamski pãˈnãmsʲci adj
panamský
odnoszący się do państwa Panama

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
pandemie
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

panew ˈpãnɛf n
pánev
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (dawniej, dawny) spore, płytkie naczynie metalowe, w postaci misy, patelni lub kociołka, służące do gotowania, smażenia, warzenia itp.;

pani ˈpãɲi n
paní
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panierować v
panýrovat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce

panika ˈpãɲika n
panika
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

panikować v
panikařit
wpadać w panikę

panna ˈpãnːa n
slečna
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)
slečna panna
dziewczyna, młoda kobieta

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
nevěsta
kobieta w dniu swojego ślubu

pannica n
frajle
wyrośnięta dziewczyna

panoński adj
panonský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Panonią, dotyczący Panonii

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
panslavismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

pantofelek n
trepka velká
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Paramecium caudatum Ehrenb., gatunek pierwotniaka należący do typu orzęsków;

pantoflarz pãnˈtɔflaʃ n
podpantoflák
mężczyzna potulny, ulegający kobiecie

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
pantomima
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;

papacha n
papacha papácha
(odzieżownictwo) męska futrzana czapka używana przez Kozaków, mieszkańców Kaukazu i Azji Środkowej;

papier ˈpapʲjɛr n
papír
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
toaletní papír
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papier ścierny ˈpapʲjɛrʲ ˈɕt͡ɕɛrnɨ n
smirkový papír
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;

papiernia n
papírna
zakład wytwarzający papier

papieros paˈpʲjɛrɔs n
cigareta
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papierowy ˌpapʲjɛˈrɔvɨ adj
papírový
wykonany z papieru

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
papežský
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa

papiestwo n
papežství
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd papieża, forma rządów papieża

papież ˈpapʲjɛʃ n
papež
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

papieżyca n
papežka
legendarna kobieta wyświęcona na papieża

paplać ˈpaplat͡ɕ v
blábolit mektat pindat žvanit
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach

paproć ˈpaprɔt͡ɕ n
kapraďorost kapradina
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;

papryka ˈpaprɨka n
paprika
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;
(spożywczy) jarzyna z owocu papryki (1.1);
(spożywczy) czerwona, sypka przyprawa sporządzona z owocu papryki (1.1)

papuaski adj
papuánský
związany z Papuasami, dotyczący Papuasów

papuga paˈpuɡa n
papoušek
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
andulka
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;

para ˈpara n
pár dvojice
dwie osoby, darzące się uczuciem
dwa przedmioty stanowiące komplet
dwie osoby występujące wspólnie, np. w grze, w tańcu
określenie niektórych przedmiotów, składających się z dwóch takich samych części
vodní pára pára
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;

parabola ˌparaˈbɔla n
parabola podobenství
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria;

paracetamol ˌparat͡sɛˈtãmɔl n
paracetamol
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
paradigma vzor
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;

parafia paˈrafʲja n
farnost fara
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

parafialny adj
farní
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii

parafianka ˌparaˈfʲjãnka n
farnice
(kościelny) członkini wspólnoty parafialnej

paragon paˈraɡɔ̃n n
paragon
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar

paragraf paˈraɡraf n
paragraf
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;

paralizator n
paralyzér
(elektryczność) niewielkie urządzenie wytwarzające prąd elektryczny, służące do paraliżowania i obezwładniania przeciwnika

paramaribczyk ˌparãmaˈrʲipt͡ʃɨk n
Paramariban
mieszkaniec Paramaribo

paramaribka ˌparãmaˈrʲipka n
Paramaribanka
mieszkanka Paramaribo

paramaribski ˌparãmaˈrʲipsʲci adj
paramaribský
odnoszący się do miasta Paramaribo

paramedyczny adj
paramedicínský
związany z paramedycyną, dotyczący paramedycyny

paramilitarny ˌparãmʲilʲiˈtarnɨ adj
polovojenský paramilitární
zorganizowany na wzór wojskowy

paranauka n
pavěda
dziedzina wiedzy przypominająca pod pewnymi względami naukę, lecz nieuznawana przez naukowców;

parapet paˈrapɛt n
parapet
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia

parapetówka ˌparapɛˈtufka n
kolaudačka
(potocznie, potoczny) impreza z okazji wprowadzenia się do nowego domu/mieszkania

parasol paˈrasɔl n
deštník
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem
slunečník
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem

parcela n
parcela
działka gruntu utworzona poprzez wydzielenie jej z większego obszaru

pardubicki adj
pardubický
związany z miastem Pardubice, dotyczący miasta Pardubice

pareidolia n
pareidolie
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;

parestezja n
parestezie
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;

park park n
park
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park krajobrazowy n
chráněná krajinná oblast
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

park kultury i wypoczynku n
park kultury a oddechu
w państwie socjalistycznym park ludowy

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
národní park
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

parkan ˈparkãn n
parkán
ogrodzenie drewniane złożone z desek, sztachet, drągów (dylów);

parking ˈparʲcĩŋk n
parkoviště
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;

parlament parˈlãmɛ̃nt n
parlament
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;

parlamentaryzm n
parlamentarismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów z parlamentem mającym władzę ustawodawczą i sprawującym ją nad rządem;

parmenka n
Parmanka
mieszkanka Parmy

parmezan parˈmɛzãn n
parmezán
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;

parmeńczyk n
Parman
mieszkaniec Parmy

parmeński adj
parmský
związany z Parmą, dotyczący Parmy

parnaski adj
parnaský
związany z Parnasem, dotyczący Parnasu

parnik ˈparʲɲik n
pařák
(rolnictwo, rolniczy) kocioł z paleniskiem do gotowania na parze karmy dla zwierząt hodowlanych (ziemniaków, śruty, buraków itp.)

parobek n
čeledín
(historia, historyczny, historycznie) najemny pracownik rolny;

parodia paˈrɔdʲja n
parodie
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

parodiować v
parodovat
dokonywać parodii czegoś

parowiec n
parník
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;

parter ˈpartɛr n
přízemí
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią

partia ˈpartʲja n
strana
(zobacz) partia polityczna
(przestarzałe, przestarzały) kandydat na męża; kandydatka na żonę
(przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób
(szachy, pojęcie szachowe) (termin karciany) w niektórych grach: rozgrywka, mecz

partnerka partˈnɛrka n
partnerka
forma żeńska od: partner

partnerstwo n
partnerství
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami

party ˈpartɨ n
party
(książkowy) przyjęcie towarzyskie

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
částice
(gramatyka) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;

partytura ˌpartɨˈtura n
partitura skladba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą;

partyzant parˈtɨzãnt n
partyzán
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego

paryjski adj
parský
związany z Paros, dotyczący Paros

paryski paˈrɨsʲci adj
pařížský
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
Pařížan
mieszkaniec Paryża

paryżanka ˌparɨˈʒãnka n
Pařížanka
mieszkanka Paryża

parzysty paˈʒɨstɨ adj
sudý
(matematyka, matematyczny) podzielny przez dwa;

parówka paˈrufka n
párek
(spożywczy) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco;

pas planetoid n
hlavní pás hlavní pás planetek
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;

pasawski adj
pasovský
związany z Pasawą, dotyczący Pasawy

pasażer paˈsaʒɛr n
cestující
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

paschał ˈpasxaw n
paškál
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega);

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
pasiáns
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;

pasmo ˈpasmɔ n
pohoří
(geografia, geograficzny) grupa gór, wzniesień o wydłużonym kształcie;
pásmo
fragment powierzchni w postaci długiego pasa

pasować paˈsɔvat͡ɕ v
slušet
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się

pasożyt paˈsɔʒɨt n
parazit cizopasník
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
cizopasník parazit
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści

pasta ˈpasta n
pasta
substancja o stałej, ale kleistej konsystencji; coś, czym można smarować

pasta do butów n
krém na boty
(chemia, chemiczny) półpłynna substancja służąca do nabłyszczania, impregnacji i poprawiania wyglądu obuwia;

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
zubní pasta
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pasternak n
pastinák pastinák setý
(botanika, botaniczny) Pastinaca L., roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń tej rośliny

pastisz ˈpastʲiʃ n
pastiš
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;

pastor ˈpastɔr n
pastor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny protestancki;

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
pastvina
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt

pasywny adj
pasivní
który nie wykazuje chęci działania

pasza ˈpaʃa n
paša
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik wojskowy lub cywilny w Imperium Osmańskim; także tytuł tego dostojnika;
krmivo
(zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma;

paszcza ˈpaʃt͡ʃa n
tlama
zwierzęcy otwór gębowy, zwłaszcza gdy pokaźnych rozmiarów lub u drapieżnika

paszport ˈpaʃpɔrt n
pas cestovní pas
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztecik paˈʃtɛt͡ɕik n
paštička
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: pasztet

pasztet ˈpaʃtɛt n
paštika
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka
šlamastyka průšvih
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
foie gras
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;

patagoński ˌpataˈɡɔ̃j̃sʲci adj
patagonský
od Patagonia

patelnia paˈtɛlʲɲa n
pánev pánvička
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patent ˈpatɛ̃nt n
patent
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku;

patriarchalny ˌpatrʲjarˈxalnɨ adj
patriarchální
związany z patriarchatem, dotyczący patriarchatu
związany z patriarchą, dotyczący patriarchy

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
vlastenecký
taki, którego cechuje patriotyzm
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
vlastenectví patriotismus
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrolować v
hlídkovat patrolovat
wykonywać obchód kontrolowanego terenu

patrystyczny adj
patristický
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z patrystyką

patrzeć ˈpaṭʃɛt͡ɕ v
divat se koukat
kierować wzrok na coś lub na kogoś

patrzeć przez palce v
dívat se skrz prsty
udawać, że się czegoś nie widzi, być pobłażliwym, tolerować coś

patrzeć przez różowe okulary ˈpaṭʃɛt͡ɕ ˌpʃɛz‿ruˈʒɔvɛ ˌɔkuˈlarɨ v
dívat se rùžovými brýlemi
być optymistą, zapomnieć o problemach; widzieć tylko pozytywne strony (aspekty)

patyna paˈtɨ̃na n
patina
rdza na miedzi i jej stopach (brąz, mosiądz) w postaci zielonego nalotu;

paw paf n
páv
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)

pawian ˈpavʲjãn n
pavián
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

paznokciowy adj
nehtový
(anatomia, anatomiczny) związany z paznokciem, dotyczący paznokcia

paznokieć pazˈnɔcɛ̇t͡ɕ n
nehet
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pałac ˈpawat͡s n
palác zámek
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

pałka ˈpawka n
obušek
kij służący do uderzania, najczęściej drewniany lub gumowy, tępo zakończony

pałka teleskopowa n
teleskopický obušek
rodzaj składanej broni obuchowej wykonanej z lekkiego i mocnego metalu, zakończonej kulką;

państwo ˈpãj̃stfɔ n
stát panství
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;

państwowy pãj̃ˈstfɔvɨ adj
státní
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem

pańszczyzna pãj̃ˈʃt͡ʃɨzna n
robota
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;

październik paʑˈd͡ʑɛrʲɲik n
říjen
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

październikowy ˌpaʑd͡ʑɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
říjnový
dotyczący października, dziejący się w październiku

pchli adj
bleší
dotyczący pcheł

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
bleší trh blešák
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi sprzedawanymi tanio, okazyjnymi artykułami dla kolekcjonerów;

pchła pxwa n
blecha
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pech pɛx n
smůla pech
niepomyślny zbieg okoliczności

pechowiec n
smolař
(potocznie, potoczny) człowiek, który ma pecha

peczorski adj
pečorský
związany z Peczorą, dotyczący Peczory (rzeki lub miasta)

pedagog pɛˈdaɡɔk n
pedagog
nauczyciel, wychowawca

pedagogiczny adj
pedagogický
związany z pedagogiką, wychowawczy

pedant ˈpɛdãnt n
puntičkář
człowiek bardzo dokładny, przywiązujący dużą wagę do porządku

pedał ˈpɛdaw n
pedál šlapátko
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
buzerant homouš teplouš buzík
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pediatra pɛˈdʲjatra n
dětský lékař pediatr
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy
pediatrička
(medycyna, medyczny) lekarka dziecięca

pediatryczny adj
pediatrický
związany z pediatrią

pedo- ˈpɛdɔ
pedo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dzieckiem, potomkiem, potomstwem
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z gruntem, ziemią

pedofil pɛˈdɔfʲil n
pedofil
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
pedofilie
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

peeling ˈpʲilʲĩŋk n
peeling
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) technika kosmetyczna polegająca na złuszczaniu lub ścieraniu martwego naskórka

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
pejorativní
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

pekinka pɛˈcĩnka n
Pekiňanka
mieszkanka Pekinu

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇t͡ʃɨk n
Pekiňan
mieszkaniec Pekinu

pekiński pɛˈcĩj̃sʲci adj
pekingský
odnoszący się do Pekinu

pektyna n
pektin
(tylko w liczbie mnogiej) (biochemia, biochemiczny) mieszanina cukrów pochodzenia roślinnego, mająca właściwości żelujące;

peleton pɛˈlɛtɔ̃n n
peloton
(sport, sportowy) najliczniejsza zwarta grupa kolarzy jadących w wyścigu;

peloponeski adj
peloponéský
dotyczący Peloponezu, związany z Peloponezem, pochodzący z Peloponezu

pendżabski pɛ̃n͇ˈd͡ʒapsʲci adj
paňdžábský
związany z Pendżabem, wywodzący się z Pendżabu

pendżabski pɛ̃n͇ˈd͡ʒapsʲci n
paňdžábština
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim

penis ˈpɛ̃ɲis n
pyj penis
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

pensjonat pɛ̃w̃ˈsʲjɔ̃nat n
penzion
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;

pensylwański adj
pensylvánský
związany z Pensylwanią, dotyczący Pensylwanii

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
pentagram
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

peptyd ˈpɛptɨt n
peptid
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów

percepcja n
vnímání
(fizjologia, fizjologiczny) odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów

performancja n
performance
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
voňavkářství
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

perfumy pɛrˈfũmɨ n
parfém voňavka
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

pergamin n
pergamen
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;

pergola pɛrˈɡɔla n
pergola
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;

periodontologia n
paradontologie
(stomatologia, stomatologiczny) dziedzina stomatologii zajmująca się leczeniem chorób przyzębia

periodyczny adj
periodický
powtarzający się regularnie co pewien czas

perkal n
perkál
(włókiennictwo) gęsta, lekka i trwała tkanina bawełniana o matowej powierzchni, wykorzystywana głównie do pościeli i odzieży

perkoz ˈpɛrkɔs n
potápka
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perliczka pɛrˈlʲit͡ʃka n
perlička
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;

permakultura n
permakultura
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

permanentnie adv
trvale
bez przerwy, wciąż

permanentny ˌpɛrmãˈnɛ̃ntnɨ adj
permanentní
taki, który trwa nieprzerwanie, bez przerwy, trwały

permski ˈpɛrm̥sʲci adj
permský
(geologia, geologiczny) dotyczący permu, występujący, powstały w permie

permutacja n
permutace
(matematyka, matematyczny) każda ustalona kolejność elementów jakiegoś zbioru

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
perónismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

perpetuum mobile n
perpetuum mobile
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny, modelowy mechanizm, który raz wprawiony w ruch, pracowałby w nieskończoność bez potrzeby dostarczania energii;

perski ˈpɛrsʲci adj
perský perština
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

perski ˈpɛrsʲci n
perština perský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
personál
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
tomel
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc persymony (1.2)
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju persymona (1.1)

perugiański adj
perugijský
związany z Perugią, dotyczący Perugii

peruka pɛˈruka n
paruka
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
peruánský
odnoszący się do państwa Peru

perwersja n
perverze zvrhlost zvrácenost
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
perihélium perihel přísluní
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;

perykopa n
perikopa
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;

perymetr pɛˈrɨ̃mɛtr̥ n
perimetr
(medycyna, medyczny) przyrząd do badania pola widzenia oka

peryskop pɛˈrɨskɔp n
periskop
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;

perła ˈpɛrwa n
perla
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)

pestycyd pɛˈstɨt͡sɨt n
pesticid
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
pesimista
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
pesimistický
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
pesimismus
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;

petrochemiczny ˌpɛtrɔxɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
petrochemický
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n adj
jistý
całkowicie przekonany o słuszności

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n pronoun
jistý
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś

pewny siebie adj
sebejistý
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach

pełnik alpejski n
upolín nejvyšší
(botanika, botaniczny) Trollius altissimus Crantz, mała bylina o żółtych kwiatach występująca w Polsce w górach;

pełnogłos n
plnohlasí
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;

pełnoletni adj
plnoletý
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny

pełnomocnik n
zplnomocněnec zmocněnec pověřenec
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu

pełnotłusty adj
plnotučný
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mający niezredukowaną ilość tłuszczu

pełny ˈpɛwnɨ adj
plný
wypełniony w największym możliwym stopniu
o największej możliwej wartości lub natężeniu
zawierający obfitość rzeczy, dóbr (dobra) lub mnóstwo ludzi

phnompeński fnɔ̃mˈpɛ̃j̃sʲci adj
phnompenhský
odnoszący się do miasta Phnom Penh

piana ˈpʲjãna n
pěna
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

piana z białek n
sníh
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt kulinarny z roztrzepanych białek jaj

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
klavír piáno
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

pianista pʲjä̃ˈɲista n
pianista
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

pianistka pʲjä̃ˈɲistka n
pianistka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na pianinie, fortepianie

piano nobile n
piano nobile
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa);

piasek ˈpʲjasɛk n
písek
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛt͡s n
pískovec
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲit͡sa n
pískoviště
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

piastowski adj
piastovský
związany z Piastem lub dynastią Piastów, dotyczący Piasta lub dynastii Piastów

piaszczysty pʲjaʃˈt͡ʃɨstɨ adj
písčitý
usypany z piasku, pełen piasku

piać pʲjät͡ɕ v
kokrhat
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

pica ˈpʲika ˈpʲit͡sa n
pika
(medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na spożywaniu substancji niejadalnych;

piec pʲjɛt͡s n
pec
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania

piec pʲjɛt͡s v
péci péct
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody

piechota pʲjɛˈxɔta n
pěchota
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

pieczarka pʲjɛˈt͡ʃarka n
pečárka žampion
(botanika, botaniczny) rodzaj grzybów jadalnych, Agaricus L.;

pieczony adj
pečený
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczywo pʲjɛˈt͡ʃɨvɔ n
pečivo
(spożywczy) ogólnie o produktach spożywczych wypiekanych na bazie mąki

pieczętować ˌpʲjɛt͡ʃɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
pečetit
opatrywać coś pieczęcią, wykonywać pieczęć

pieczęć ˈpʲjɛt͡ʃɛ̃ɲt͡ɕ n
pečeť
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu

piedestał pʲjɛˈdɛstaw n
piedestal
podstawa, na której umieszczono pomnik, posąg, popiersie, kolumnę;

pieg pʲjɛk n
piha
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piegża ˈpʲjɛɡʒa n
pěnice
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów;

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
pekařství pekárna
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze
pekárna pekařství
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki

piekarnik pʲjɛˈkarʲɲik n
trouba
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
pekař
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
pekelný
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle
(przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
peklo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień

pielgrzym n
poutník
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
pouť
wędrówka do świętego miejsca

pieluszka pʲjɛˈluʃka n
plenka
(higiena, higieniczny) kawałek płótna do przewijania niemowląt

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
zdravotní sestra
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

piemoncki pʲjɛ̃ˈmɔ̃nt͡sʲci adj
piemontský
związany z Piemontem, dotyczący Piemontu, wywodzący się z Piemontu

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnd͡zɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s n
peníze
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nd͡zɛ n
peníze
lm od: pieniądz

pieniężny pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ adj
peněžní
wypłacany lub płacony w pieniądzach

pieniński adj
pieninský
związany z Pieninami, dotyczący Pienin, pochodzący z Pienin

pieprz pʲjɛpʃ n
pepř
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)
pepřovník
(botanika, botaniczny) roślina zielna lub krzew z rodziny pieprzowatych;

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲit͡ʃka n
pepřenka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨt͡ɕ v
kecat mlít
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) mówić bzdury, kłamać
mrdat prcat šoustat šukat
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać seks
pepřit
dodawać pieprzu do jedzenia

piercing n
piercing
ozdabianie ciała kolczykami;

pierdnięcie pʲjɛrdʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
prd
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) odgłos wydawany podczas wypuszczania gazów trawiennych

pierdzieć ˈpʲjɛrʲd͡ʑɛ̇t͡ɕ v
prdět
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne

pieriestrojka ˌpʲjɛrʲjɛˈstrɔjka n
perestrojka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980;

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
perník
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;

piernikowy ˌpʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
perníkový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący piernika, związany z piernikiem, zrobiony z piernika, zawierający piernik

piersiowy adj
prsní
dotyczący piersi, związany z piersią

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
prvek
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;

pierwiastek kwadratowy n
druhá odmocnina
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;

pierwiosnek lekarski n
petrklíč prvosenka jarní bylina svatého Petra
(botanika, botaniczny) Primula veris L., gatunek rośliny z rodziny pierwiosnkowatych;

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
prvorozený
urodzony jako pierwszy z potomstwa

pierworódka n
prvnička prvorodička
(medycyna, medyczny) kobieta, która po raz pierwszy rodzi dziecko

pierwotniak pʲjɛrˈvɔtʲɲak n
prvok
(zoologia, zoologiczny) mikroskopijnej wielkości zwierzę jednokomórkowe

pierwotnie pʲjɛrˈvɔtʲɲɛ adv
původně
zgodnie z początkiem, odwołując się do najwcześniejszych chwil od powstania

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔt͡s n
první pomoc
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwsze koty za płoty ˈpʲjɛrfʃɛ ˈkɔtɨ za‿ˈpwɔtɨ proverb
až druhá myš bere sýr
pierwsze poczynione próby nie muszą być udane

pierwszeństwo pʲjɛrfˈʃɛ̃j̃stfɔ n
prvenství
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś

pierwszoligowy adj
prvoligový
(sport, sportowy) należący do pierwszej ligi, grający, występujący w pierwszej lidze

pierwszorzędny ˌpʲjɛrfʃɔˈʒɛ̃ndnɨ adj
prvotřídní
najlepszej jakości

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
první
od liczby 1

pierzasty adj
opeřený pernatý
porośnięty pierzem

pierzga n
perga plástový pyl včelí chléb
(pszczelarstwo, pszczelarski) pszczeli pokarm będący sfermentowanym i zakonserwowanym w komórkach plastra pyłkiem kwiatowym;

pierzyna pʲjɛˈʒɨ̃na n
peřina
gruba kołdra wykonana z pierza

pieróg ˈpʲjɛruk n
piroh
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;

pierś pʲjɛrʲɕ n
prs prso
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
prsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu
prsa prs
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia

pierścionek pʲjɛrʲɕˈt͡ɕɔ̃nɛk n
prsten
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem

pies pʲjɛs n
pes
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;
samiec psa (1.1)

pies ogrodnika ˈpʲjɛs ˌɔɡrɔdʲˈɲika n
žába na prameni
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto nie pozwala innym z czegoś korzystać, mimo że sam tego nie używa;

piesek ˈpʲjɛsɛk n
pejsek
(zdrobniale) od pies
psíček
mały pies

piestrak jadalny n
bělolanýž obecný
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Choiromyces meandriformis Vittad., gatunek grzyba z rodziny truflowatych;

pieszczota pʲjɛʃˈt͡ʃɔta n
pohlazení
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś

pieszo ˈpʲjɛʃɔ adv
pěšky
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
petržel
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
kmen
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pień mózgu n
mozkový kmen
(anatomia, anatomiczny) dolna część mózgowia, która łączy mózg z rdzeniem kręgowym i kontroluje podstawowe, niezbędne życiowo funkcje

pigwa ˈpʲiɡva n
kdoule
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory
kdouloň kdoule
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;

pijany pʲiˈjãnɨ adj
opilý
pod wpływem alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ n
opilec
osoba nietrzeźwa

pijawka pʲiˈjafka n
pijavice pijavka
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych

pika ˈpʲika n
píka
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;

piknik ˈpʲicɲik n
piknik
rodzaj wypoczynku na łonie natury z jedzeniem zabranym ze sobą;

piksel ˈpʲiksɛl n
pixel
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
piktogram
pojęcie przedstawione obrazem;

pilch n
plch
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) popielica

pilnik ˈpʲilʲɲik n
pilník
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;

pilzneński adj
plzeňský
odnoszący się do Pilzna, związany z Pilznem

pilźnieński adj
plzeňský
odnoszący się do Pilzna, związany z Pilznem

pinczer n
pinč
(kynologia, kynologiczny) przedstawiciel grupy ras europejskich psów kontynentalnych o proporcjonalnej, kwadratowej sylwetce, małych wymaganiach, obdarzonych inteligencją, czujnością oraz odpornością na choroby;

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
tučňák
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pion pʲjɔ̃n n
pěšec
(szachy, pojęcie szachowe) jedna z bierek w szachach, warcabach i innych grach

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
pěšec
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
pionýr
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje
członek komunistycznej dziecięco-młodzieżowej organizacji pionierskiej
osadnik, który zagospodarowuje nowe tereny

pionierka pʲjɔ̇̃ˈɲɛrka n
pionýrka
członkini organizacji pionierskiej
kobieta, która jest prekursorem w jakiejś dziedzinie, odkrywa coś nowego
kobieta, która przybywa zamieszkać na niezaludnionym terenie

pionierski adj
pionýrský
pierwszy w jakiejś dziedzinie i torujący drogę następnym

pionowy pʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
vertikální svislý
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo

piorun ˈpʲjɔrũn n
blesk
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
píseň písnička
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piosenkarka ˌpʲjɔsɛ̃ŋˈkarka n
zpěvačka
artystka, która śpiewa piosenki

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
zpěvák
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem;

piołun ˈpʲjɔwũn n
pelyněk
(botanika, botaniczny) bylica piołun

pipeta pʲiˈpɛta n
pipeta
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;

piracki pʲiˈrat͡sʲci adj
pirátský
dotyczący piractwa lub piratów

piractwo pʲiˈrat͡stfɔ n
pirátství
(przenośnie, przenośnia) naruszanie praw autorskich poprzez nielegalne kopiowanie, odtwarzanie, rozpowszechnianie utworów, dzieł, programów komputerowych itp.
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
pyramida
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;

pirat ˈpʲirat n
pirát
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
pyrenejský
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów

pirofyllit n
pyrofylit
minerał z gromady krzemianów;

piroga pʲiˈrɔɡa n
piroga
niewielka, płaskodenna łódź, wydrążona z pnia, poruszana zwykle jednym wiosłem – pagajem;

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
pyromanie pyrománie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;

pirotechnika n
pyrotechnika
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

pirydoksyna ˌpʲirɨdɔˈksɨ̃na n
pyridoxin
(biochemia, biochemiczny) jedna z form witaminy B6;

pirydyna n
pyridin
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;

piryt ˈpʲirɨt n
pyrit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza;

pirytowy adj
pyritový
związany z pirytem, zawierający piryt, wykonany z pirytu

pisanka pʲiˈsãnka n
kraslice
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy;

pisarka pʲiˈsarka n
spisovatelka
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz

pisarz ˈpʲisaʃ n
spisovatel
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisat͡ɕ v
psát
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę

pisklę ˈpʲisklɛ n
pískle ptáče
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka;

piskorz ˈpʲiskɔʃ n
piskoř
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek słodkowodnej ryby (Misgurnus fossilis), o elastycznym, wydłużonym, obłym ciele, należącej do rodziny piskorzowatych (Cobitidae);

pismo ˈpʲismɔ n
písmo
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
sposób pisania

pisownia pʲiˈsɔvʲɲa n
pravopis ortografie
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów

pistacja pʲiˈstat͡sʲja n
pistácie
(spożywczy) owoc drzewa pistacjowego

pistacja właściwa n
pistácie pravá řečík pistáciový
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pistacia vera L., gatunek niewielkich drzew z rodziny nanerczowatych;

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
samopal
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
pisoár
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco

piszczeć ˈpʲiʃt͡ʃɛt͡ɕ v
pipat
powodować przenikliwy dźwięk, odgłos

pitagoreizm n
pythagoreismus
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna rozwinięta przez Pitagorasa;

pitagorejczyk n
pythagorejec pythagorovec
(filozofia, filozoficzny) kultywator pitagoreizmu

pitagorejski adj
pythagorejský
(filozofia, filozoficzny) związany z pitagoreizmem – nauką, poglądami głoszonymi przez Pitagorasa

pitawal n
pitaval
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) publikacja zawierająca publicystycznie opracowany zbiór sprawozdań z głośnych rozpraw sądowych w sprawach kryminalnych, rzadziej innych;

pitny ˈpʲitnɨ adj
pitný
nieszkodliwy i zdatny do picia

pittsburski adj
pittsburský
związany z Pittsburghiem, dotyczący Pittsburgha

piwiarnia pʲiˈvʲjarʲɲa n
pivnice
(gastronomia) lokal, w którym sprzedaje się i konsumuje piwo

piwko ˈpʲifkɔ n
pivečko
(zdrobniale) piwo

piwnica pʲivʲˈɲit͡sa n
sklep
podziemne piętro budynku

piwniczny pʲivʲˈɲit͡ʃnɨ adj
sklepní
dotyczący piwnicy

piwo ˈpʲivɔ n
pivo
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

piwosz ˈpʲivɔʃ n
pivař
miłośnik i znawca piwa

piwowar pʲiˈvɔvar n
pivovarník
osoba zajmująca się warzeniem piwa

pizanka n
Pisanka
mieszkanka Pizy

pizańczyk n
Pisan
mieszkaniec Pizy

pizański adj
pisánský
związany z Pizą, dotyczący Pizy, pochodzący z Pizy

pizda ˈpʲizda n
pizda
(wulgarnie, wulgaryzm) (anatomia, anatomiczny) pochwa lub srom; żeński narząd płciowy

pizza ˈpʲit͡sːa n
pizza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

pizzeria pʲit͡sˈːɛrʲja n
pizzerie
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
penál
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

piórolotek pięciopiór n
pernatuška trnková
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Pterophorus pentadactyla, gatunek motyli z rodziny piórolotkowatych;

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
pátá kolona
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni;

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
pátek
piąty dzień tygodnia

piątka ˈpʲjɔ̃ntka n
pětka
nazwa cyfry 5

piątkowy pʲjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
páteční
właściwy piątkowi; dziejący się w piątek

piąty ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
pátý
od 5

pić pʲit͡ɕ v
pít
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, zwłaszcza nałogowo

pić jak szewc ˈpʲit͡ɕ ˈjak ˈʃɛft͡s idiom
pít jako duha
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem

pięciobój pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔbuj n
pětiboj
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części;

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔkɔ̃nt n
pětiúhelník
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

pięcioletni ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi adj
pětiletý
mający pięć lat
trwający pięć lat

pięciopokojowy ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔpɔkɔˈjɔvɨ adj
pětipokojový
z pięcioma pokojami

pięcioraczek n
paterče
jedno z pięciu dzieci urodzonych podczas jednego porodu

pięciornik n
mochna
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pięciornik (1.1)
(botanika, botaniczny) Potentilla L., rodzaj roślin z rodziny różowatych;

piędź pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ n
píď
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕt͡ɕ n
krasavice kráska
piękna kobieta

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
krásný hezký pěkný pohledný
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
pata
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːxʲilˈːɛsa n
Achillova pata
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości;

piętnastka pʲjɛtˈnastka n
patnáctka
nazwa liczby 15

piętnastoletni ˌpʲjɛtnastɔˈlɛtʲɲi adj
patnáctiletý
mający piętnaście lat

piętnasty pʲjɛtˈnastɨ adj
patnáctý
od 15

piętnaście pʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
patnáct
liczba 15

piętno n
jizva mateřské znaménko
(przenośnie, przenośnia) cecha charakterystyczna, trwały ślad po czymś, znak rozpoznawczy

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
patro podlaží
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięć pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ ordinalAdjective
pět
(matematyka, matematyczny) liczba 5

pięćdziesiąt pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt cardinalNumeral
padesát
liczba 50

pięćdziesiąt cztery pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
padesát čtyři
liczba 54

pięćdziesiąt dwa pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva cardinalNumeral
padesát dva
liczba 52

pięćdziesiąt dziewięć pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
padesát devět
liczba 59

pięćdziesiąt jeden pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
padesát jedna
liczba 51

pięćdziesiąt osiem pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
padesát osm
liczba 58

pięćdziesiąt pięć pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
padesát pět
liczba 55

pięćdziesiąt siedem pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
padesát sedm
liczba 57

pięćdziesiąt sześć pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
padesát šest
liczba 56

pięćdziesiąt trzy pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ cardinalNumeral
padesát tři
liczba 53

pięćdziesiąty ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ adj
padesátý
od pięćdziesiąt

pięćdziesiąty czwarty ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈt͡ʃfartɨ adj
padesátý čtvrtý
od pięćdziesiąt cztery (54)

pięćdziesiąty drugi ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈdruɟi adj
padesátý druhý
od pięćdziesiąt dwa (52)

pięćdziesiąty dziewiąty ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
padesátý devátý
od pięćdziesiąt dziewięć (59)

pięćdziesiąty pierwszy ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɛrfʃɨ adj
padesátý první
od pięćdziesiąt jeden (51)

pięćdziesiąty piąty ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
padesátý pátý
od pięćdziesiąt pięć (55)

pięćdziesiąty siódmy ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈɕudmɨ adj
padesátý sedmý
od pięćdziesiąt siedem (57)

pięćdziesiąty szósty ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈʃustɨ adj
padesátý šestý
od pięćdziesiąt sześć (56)

pięćdziesiąty trzeci ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈṭʃɛt͡ɕi adj
padesátý třetí
od pięćdziesiąt trzy (53)

pięćdziesiąty ósmy ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈusmɨ adj
padesátý osmý
od pięćdziesiąt osiem (58)

pięćdziesięcioletni ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi adj
padesátiletý
mający pięćdziesiąt lat
trwający pięćdziesiąt lat

pięćset ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛt cardinalNumeral
pět set
liczba 500

pięćsetka pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtka n
pětistovka
nazwa liczby 500 (pięćset)

pięćsetletni ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛtˈlɛtʲɲi adj
pětisetletý
mający pięćset lat
trwający pięćset lat

pięćsetny pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtnɨ adj
pětistý
od pięćset

pięść pʲjɛ̃w̃ɕt͡ɕ n
pěst
zaciśnięta dłoń

piła ˈpʲiwa n
pila
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;

piła łańcuchowa n
motorová pila
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mechaniczne służące do cięcia drewna, wyposażone w obracający się łańcuch z zębami, który tnie materiał

piłka ˈpʲiwka n
míč balón
(sport, sportowy) kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
fotbal kopaná
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇t͡ʃna n
házená
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłka siatkowa n
volejbalový míč
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę siatkową (1.1)

piłkarka pʲiwˈkarka n
fotbalistka
zawodniczka grająca w piłkę nożną

piłkarka ręczna n
házenkářka
(sport, sportowy) kobieta, która gra w piłkę ręczną (szczypiorniak)

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
stolní fotbal
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piżama pʲiˈʒãma n
pyžamo
strój, który zakłada się, idąc spać;

piżmo n
pižmo
(zootechnika, zootechniczny) wydzielina z gruczołów okołoodbytniczych piżmowca syberyjskiego;

piżmowy adj
pižmový
związany z piżmem, dotyczący piżma

pjongjański pʲjɔ̃ŋʲˈɟjä̃j̃sʲci adj
pchjongjangský
odnoszący się do Pjongjangu, stolicy Korei Północnej

plac plat͡s n
náměstí
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plac budowy n
staveniště
miejsce, w którym prowadzone są prace budowlane: konstrukcyjne lub rozbiórkowe;

placek ziemniaczany n
bramborák
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) prosta potrawa przygotowywana ze startych ziemniaków smażonych na tłuszczu;

plagiator plaˈɟatɔr n
plagiátor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem

plama ˈplãma n
skvrna
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś
część powierzchni jakiegoś przedmiotu różniąca się kolorem lub walorem od tła

plamisty adj
skvrnitý
mający plamy, charakteryzujący się plamistością

plamka ślepa n
slepá skvrna
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;

planeta plãˈnɛta n
planeta oběžnice
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
planetárium
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;

plankton ˈplãŋktɔ̃n n
plankton
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;

planować plãˈnɔvat͡ɕ v
plánovat
zamierzać
obmyślać sekwencje i warianty czynności do wykonania w przyszłości
tworzyć dokument zwany planem, np. rozmieszczenia lamp, albo finansowy

planszowy plãw̃ˈʃɔvɨ adj
deskový
związany z planszą, dotyczący planszy

plantacja plãnˈtat͡sʲja n
plantáž
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym

plastelina ˌplastɛˈlʲĩna n
plastelína
zwykle barwiona, odporna na wysychanie masa plastyczna, do zabawy dla dzieci;

plastelinowy adj
plastelínový
wykonany z plasteliny

plaster ˈplastɛr n
náplast
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany

plastik ˈplastʲik n
plast
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne

plastikowy ˌplastʲiˈkɔvɨ adj
plastový
wykonany z dowolnego rodzaju plastiku

plastyk ˈplastɨk n
výtvarník
(sztuka) osoba zajmująca się zawodowo plastyką;

platan ˈplatãn n
platan
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;

platanowy ˌplatãˈnɔvɨ adj
platanový
składający się z platana

platyna plaˈtɨ̃na n
platina
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

platynowy adj
platinový
(chemia, chemiczny) (jubilerstwo, jubilerski) (metaloznawstwo, metalurgia) dotyczący platyny, związany z platyną, wykonany z platyny, zawierający platynę
mający kolor srebrzystobiały, taki jak kolor platyny lub przypominający kolor platyny

playboy n
playboy
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym

plazma ˈplazma n
plazma
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;

plaża ˈplaʒa n
pláž
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plebania plɛˈbãɲja n
fara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny

plecak ˈplɛt͡sak n
batoh ruksak
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecha n
stélka
(botanika, botaniczny) wegetatywna tkanka niektórych organizmów niezróżnicowana na korzeń oraz pęd;

plechowy adj
stélkatý
(botanika, botaniczny) związany z plechą; mający plechę; zbudowany z plechy

plecy ˈplɛt͡sɨ n
záda hřbet
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;

plecówka plɛˈt͡sufka n
plec
górna przednia część partii grzbietowej półtuszy razem z łopatką

plejstocen plɛjˈstɔt͡sɛ̃n n
pleistocén
(geologia, geologiczny) starsza epoka czwartorzędu;

plemienny plɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
plemenný
dotyczący plemienia, właściwy plemieniu i jego regułom

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
plemeno kmen
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;

plemnik ˈplɛ̃mʲɲik n
spermie
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin;

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
pleonasmus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;

pleśniowy plɛɕˈɲɔvɨ adj
plísňový
związany z pleśnią, dotyczący pleśni

pleść androny ˈplɛɕt͡ɕ ãnˈdrɔ̃nɨ v
hlasát bludy kázat bludy
mówić bezsensownie, bez zastanowienia; gadać

pleśń n
plíseň
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych;

plik plʲik n
soubor
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;
svazek soubor
pęk papierów (dokumentów, banknotów)

pliszka ˈplʲiʃka n
konipas
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

pluskolec pluˈskɔlɛt͡s n
znakoplavka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pluskwiak wodny pływający na grzbiecie;

pluskwiak ˈpluskfʲjak n
ploštice
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;

plusz n
plyš
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;

plutokracja n
plutokracie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

plutokratyczny adj
plutokratický
dotyczący plutokracji

pluton ˈplutɔ̃n n
plutonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;
četa
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów)

pluć plut͡ɕ v
plivat
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę

pneumokok n
pneumokok
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) dwoinka powodująca zapalenie płuc;

pniak n
pařez
dolna część pnia pozostająca przy ziemi po ścięciu drzewa;

pniarek obrzeżony n
troudnatec pásovaný
(mikologia, mikologiczny) Fomitopsis pinicola, gatunek grzyba z rodziny pniarkowatych, będącego pasożytem drzew;

po ciemku adv
potmě
w ciemności, gdy jest ciemno

po drodze adv
cestou
o miejscu tak, że bezproblemowe jest dotarcie do określonego miejsca na trasie między dwoma innymi punktami

po kądzieli ˌpɔ‿kɔ̃ɲˈd͡ʑɛlʲi idiom
po přeslici
o pokrewieństwie ze strony matki

po nas choćby potop interjection
po nás potopa
wyraża opinię o drugiej osobie, która jest samolubna i nie myśli o dobru innych

po polsku pɔ‿ˈpɔlsku adv
po polsku
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) w sposób właściwy Polakom, typowy dla Polaków
polsky
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim

pobojowisko ˌpɔbɔjɔˈvʲiskɔ n
bojiště
(historia, historyczny, historycznie) miejsce, na którym stoczono bitwę

poborowy n
branec
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej

pobrudzić v
pošpinit
uczynić brudnym

pobyt ˈpɔbɨt n
pobyt
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś

pocałunek ˌpɔt͡saˈwũnɛk n
polibek pusa
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pocałunek Judasza n
jidášský polibek
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjazny gest, który przypieczętowuje zdradę

pochlebny adj
lichotivý
taki, który przymila się, schlebia komuś
pochvalný
(podniośle) wyrażający pozytywną opinię, uznanie

pochlebstwo n
lichocení lichotka
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
pochodeň
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochodzenie ˌpɔxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
původ
wywodzenie się z czegoś

pochwa ˈpɔxfa n
pochva
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;
futerał na broń białą;

pochwalać v
schvalovat
uznawać za dobre, słuszne, właściwe

pochwowy adj
vaginální
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pochwy

pochłaniać pɔˈxwãɲät͡ɕ v
absorbovat pohlcovat
wchłaniać, wciągać, zasysać

pochłonąć pɔˈxwɔ̃nɔ̃ɲt͡ɕ v
absorbovat pohltit
(zobacz) pochłaniać

pociąg ˈpɔt͡ɕɔ̃ŋk n
vlak
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pociągający adj
přitažlivý
wzbudzający zainteresowanie

poczdamski pɔd͡ʒˈdãmsʲci adj
postupimský
związany z Poczdamem, dotyczący Poczdamu, pochodzący z Poczdamu

poczekalnia ˌpɔt͡ʃɛˈkalʲɲa n
čekárna
miejsce dla osób, które czekają

poczta ˈpɔt͡ʃta n
pošta
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
korespondencja, listy

poczta elektroniczna n
elektronická pošta
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu

pocztowy pɔt͡ʃˈtɔvɨ adj
poštovní
związany z pocztą, dotyczący poczty

pocztówka pɔt͡ʃˈtufka n
pohlednice korespondenční lístek
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczucie pɔˈt͡ʃut͡ɕɛ n
pocit
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś

poczytalność n
příčetnost
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) możliwość rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem

początek pɔˈt͡ʃɔ̃ntɛk n
začátek počátek
to, od czego się coś zaczyna

początkowo ˌpɔt͡ʃɔ̃ntˈkɔvɔ adv
zpočátku
na początku, wstępnie

początkowy ˌpɔt͡ʃɔ̃ntˈkɔvɨ adj
počáteční
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

począć ˈpɔt͡ʃɔ̃ɲt͡ɕ v
počít
spowodować zajście w ciążę

pod pɔt preposition
pod
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia

podagra n
podagra
(medycyna, medyczny) dna moczanowa z objawami w stopie

podarować v
darovat
dać jako prezent, dar

podarunek n
dárek
dar, prezent, to, co się komuś darowuje

podatek pɔˈdatɛk n
daň
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;

podatkowy ˌpɔdatˈkɔvɨ adj
daňový
związany z podatkami lub systemem poboru podatków

podatnik pɔˈdatʲɲik n
poplatník daňový poplatník
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podbiał n
podběl
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;

podbiał pospolity n
podběl lékařský
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;

podchodzić pɔtˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
přistoupit přicházet
zbliżać się do czegoś, zmniejszać dystans pomiędzy sobą a jakimś obiektem

podciąć skrzydła ˈpɔtʲt͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ ˈskʃɨdwa v
přistřihnout křídla
(dosłownie) obciąć pióra u skrzydeł drobiu, aby nie latał
(przenośnie, przenośnia) zniechęcić kogoś, odebrać komuś chęci

podczerwony ˌpɔṭt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ adj
infračervený
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
podkroví
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
podezření
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy

podejrzliwość n
podezíravost
cecha tego, kto jest podejrzliwy; nieufność, niedowierzanie

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
podrážka podešev
(obuwnictwo, obuwniczy) dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami

podgardle n
podkrčí
część ciała zwierzęcia w przedniej części szyi

podgoricki ˌpɔdɡɔˈrʲit͡sʲci adj
podgorický
odnoszący się do miasta Podgorica

podgrzybek grubosiatkowany n
hřib osmahlý
(mikologia, mikologiczny) Xerocomus ferrugineus (Schaeff.) Alessio, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;

podgórze n
podhůří
(geografia, geograficzny) teren położony u podnóża gór;

podhalański ˌpɔtxaˈlãj̃sʲci adj
podhalský
dotyczący Podhala, związany z Podhalem, pochodzący z Podhala

podiebradzki adj
poděbradský
związany z Podiebradami, dotyczący Podiebradów

podkarpacki ˌpɔtkarˈpat͡sʲci adj
podkarpatský
związany z Podkarpaciem, dotyczący Podkarpacia

podklasa n
podtřída
(systematyka) kategoria systematyczna niższa od klasy

podkolanówka ˌpɔtkɔlãˈnufka n
podkolenka
długa skarpetka sięgająca do kolana

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
nátělník tričko
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele;

podkowa pɔtˈkɔva n
podkova
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkreślać pɔtˈkrɛɕlat͡ɕ v
podtrhávat
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę

podkreślić pɔtˈkrɛɕlʲit͡ɕ v
podtrhnout
aspekt dokonany od: podkreślać

podkładka pod mysz n
podložka pod myš
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową

podliczyć pɔdˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ v
sečíst
aspekt dokonany od: podliczać

podlotek n
žabka
(potocznie, potoczny) dorastająca dziewczyna, między dwunastym a szesnastym rokiem życia

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
předměstský
znajdujący się na przedmieściu

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
podmět
(gramatyka) wyraz lub fraza określająca wykonawcę lub odbiorcę czynności;

podmorski adj
podmořský
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza

podnosić do potęgi pɔdˈnɔɕid͡ʑ ˌdɔ‿pɔˈtɛ̃ŋʲɟi v
mocnit
(matematyka, matematyczny) potęgować

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
podoba
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami

podobizna ˌpɔdɔˈbʲizna n
podobizna
portret, wizerunek

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
podobný
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;

podpis ˈpɔtpʲis n
podpis
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podpisać pɔtˈpʲisat͡ɕ v
podepsat
aspekt dokonany od: podpisywać

podpora pɔtˈpɔra n
opora
(przenośnie, przenośnia) wsparcie

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
podplukovník
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;

podpłomyk pɔtˈpwɔ̃mɨk n
podplamenice
rodzaj prymitywnego pieczywa w postaci małego placka;

podrapać v
poškrábat
używszy ostrych krawędzi (np. pazurów), zostawić cienkie ślady na czymś

podroby n
droby
(spożywczy) jadalne narządy wewnętrzne zwierząt, z wyjątkiem mięsa;

podrzeć v
zpřetrhat
porwać na kawałki

podrzucać pɔḍˈʒut͡sat͡ɕ v
vycházovat na horu
rzucać coś w górę na niezbyt dużą wysokość

podróż ˈpɔdruʃ n
cesta cestování
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróż poślubna n
svatební cesta
podróż odbywana przez parę nowożeńców

podróżniczka ˌpɔdruʒʲˈɲit͡ʃka n
cestovatelka
forma żeńska od: podróżnik

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
cestovatel
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżowanie ˌpɔdruʒɔˈvãɲɛ n
cestování
przebywanie drogi w celu przybycia do jakiegoś miejsca

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvat͡ɕ v
cestovat
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik n
učebnice
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

podstawa pɔtˈstava n
základ
to, na czym coś stoi

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
základní
główny, elementarny

podtekst n
podtext
znaczenie tekstu niewyrażone wprost

podtorze n
železniční spodek
(kolejnictwo) budowla geotechniczna będąca nasypem lub przekopem wraz z urządzeniami ją zabezpieczającymi i odwadniającymi, na której jest ułożona nawierzchnia toru kolejowego;

podtytuł n
podtitul
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) tytuł uzupełniający, umieszczany po tytule właściwym

poduszka pɔˈduʃka n
polštář poduška
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
airbag
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛt͡s n
vznášedlo
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwieczorek ˌpɔdvʲjɛˈt͡ʃɔrɛk n
svačina
posiłek między obiadem a kolacją

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
podvazek
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;

podwoić v
zdvojnásobit
zwiększyć dwukrotnie lub znacznie

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
podvozek
(lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi;
podvozek šasi
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym;

podwójnie adv
dvojitě dvojnásobně
dwa razy tyle

podwójny standard pɔˈdvujnɨ ˈstãndart n
dvojí standard
niesprawiedliwe stosowanie odmiennych zasad w podobnych do siebie sytuacjach

podyktować v
nadiktovat
odczytać lub powiedzieć tekst osobie, która ma go zapisać

podzbiór n
podmnožina
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru

podział ˈpɔd͡ʑaw n
dělení
(biologia, biologiczny) jeden ze sposobów rozmnażania bezpłciowego, w którym komórka macierzysta dzieli się na dwie lub więcej komórek potomnych;
rozdělení
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części
istnienie dwóch lub więcej różnych grup, stref czegoś w obrębie czegoś

podzielny adj
dělitelný
(matematyka, matematyczny) taki, który daje się podzielić bez reszty przez konkretną liczbę

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
podzemní
znajdujący się pod powierzchnią ziemi

podziw ˈpɔd͡ʑif n
obdiv
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podziękować v
poděkovat
wyrazić wdzięczność za coś, co się otrzymało

podzwrotnikowy adj
subtropický
leżący w pobliżu zwrotnika, właściwy dla strefy zwrotnika

podłoga pɔdˈwɔɡa n
podlaha
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podłożyć świnię pɔdˈwɔʒɨt͡ɕ ˈɕfʲĩɲɛ v
ušít boudu
(potocznie, potoczny) spowodować, że ktoś znajdzie się w sytuacji, która mu zaszkodzi, skompromituje go

podły ˈpɔdwɨ adj
podlý
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę

podżebrze n
podžebří
(anatomia, anatomiczny) część jamy brzusznej pod żebrami

poeta pɔˈɛta n
básník poeta
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
básnířka poetka
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poetyka n
poetika
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) środki artystycznego wyrazu charakterystyczne dla danego utworu, twórcy, okresu itd.
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział literaturoznawstwa zajmujący się formalną strukturą dzieła literackiego;

poezja pɔˈɛzʲja n
poezie básnictví
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poganka pɔˈɡãnka n
pohanka
kobieta wyznająca religię inną niż jedna z dużych, monoteistycznych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
pohanský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
pohanství
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogoda pɔˈɡɔda n
počasí
chwilowy stan atmosfery;

pogodowy adj
povětrnostní
dotyczący pogody

pogorszyć v
zhoršit
zmienić na gorsze
zhoršit se
ulec zmianie na gorsze

pogotowie ˌpɔɡɔˈtɔvʲjɛ n
pohotovost
instytucja pomagająca w krytycznej sytuacji

pogranicze ˌpɔɡrãˈɲit͡ʃɛ n
pohraničí
(geografia, geograficzny) obszar przy granicy dzielącej przestrzenie

pogratulować v
popřát
złożyć gratulacje

pogrobowiec ˌpɔɡrɔˈbɔvʲjɛt͡s n
pohrobek
dziecko urodzone po śmierci ojca

pogromca n
přemožitel
ten, kto kogoś lub coś zwyciężył, pokonał

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
pohřeb
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

pogrzebać v
pohřbít
pochować zmarłego

pogróżka pɔˈɡruʃka n
pohrůžka
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.

poidło n
napajedlo
naczynie, koryto do pojenia zwierząt

pointylizm n
pointilismus
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

poić ˈpɔ<sup>j</sup>it͡ɕ v
pojit
podawać napój

pojazd ˈpɔjast n
vozidlo
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;

pojedynek n
souboj duel
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
nádoba
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
pozítří
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pokarmowy adj
trávicí pokrmový
dotyczący pokarmu

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
generace pokolení
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)
grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń

pokora pɔˈkɔra n
pokora
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom

pokornej głowy miecz nie siecze proverb
pokorné hlavy ani meč neseče
człowiek nie wywyższający się nie naraża się innym ludziom

pokorny adj
pokorný
nie wywyższający się, skromny

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
kopřiva
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami
(botanika, botaniczny) Urtica L., rodzaj roślin z rodziny pokrzywowatych;

pokrzywowy adj
kopřivový
związany z pokrzywą, składający się z pokrzywy lub zrobiony z pokrzywy

pokuta pɔˈkuta n
pokání
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy;

pokutnik pɔˈkutʲɲik n
kajícník
człowiek odprawiający pokutę

pokémon pɔkɛmɔn n
pokémon
fikcyjne stworzenie z japońskiej franczyzy medialnej;

pokój ˈpɔkuj n
mír pokoj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój
pokoj
(budownictwo) część mieszkania, izba

pokładełko n
kladélko
(zoologia, zoologiczny) narząd w postaci cienkiej wydłużonej rureczki, służący do składania jaj, występujący u samic wielu gatunków owadów, pajęczaków i niektórych ryb;

pokłon ˈpɔkwɔ̃n n
poklona
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach;
niskie pochylenie głowy lub całego tułowia na znak oddania czci

polarnik pɔˈlarʲɲik n
polárník
uczony lub podróżnik biorący udział w wyprawach na obszary podbiegunowe

polarny pɔˈlarnɨ adj
polární
(geografia, geograficzny) właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach

polder ˈpɔldɛr n
polder
(geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech
(geografia, geograficzny) obszar nadrzeczny będący naturalnym terenem zalewowym

pole ˈpɔlɛ n
pole
(rolnictwo, rolniczy) część ziemi przeznaczona pod uprawę;
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił;

pole karne n
pokutové území
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

pole magnetyczne n
magnetické pole
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;

pole minowe n
minové pole
(wojskowość, wojskowy) obszar pokryty minami;

pole ryżowe n
rýžové pole
(rolnictwo, rolniczy) podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż

polegać pɔˈlɛɡat͡ɕ v
spoléhat
na kimś ufać komuś, być pewnym jego zachowania

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
polemika
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji

polepszać pɔˈlɛpʃat͡ɕ v
zlepšovat
zmieniać coś na lepsze

polepszyć v
zlepšit
spowodować, że coś stanie się lepsze niż było wcześniej

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
polyamorie
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;

policja pɔˈlʲit͡sʲja n
policie
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;
(potocznie, potoczny) grupa policjantów

policja drogowa n
dopravní policie dopravka
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych

policjant pɔˈlʲit͡sʲjãnt n
policista policajt
funkcjonariusz policji

policjantka ˌpɔlʲiˈt͡sʲjãntka n
policistka
kobieta, która pracuje w policji

policyjny ˌpɔlʲiˈt͡sɨjnɨ adj
policejní
związany z policją

policzek pɔˈlʲit͡ʃɛk n
tvář líčko
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa

policzyć pɔˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ v
spočítat
sprawdzić, ile czegoś jest, dodając do siebie poszczególne jednostki

poliester n
polyester
(chemia, chemiczny) syntetyczny polimer zawierający w łańcuchu wiązania estrowe;

poliestrowy adj
polyesterový
(chemia, chemiczny) związany z poliestrem; wykonany z poliestru

polietylen n
polyethylen polyetylén
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny otrzymywany przez polimeryzację etenu;

polifonia n
polyfonie
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
polygamie
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
polyglot
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami;

polihistor n
polyhistor
ktoś o wszechstronnej wiedzy z różnych dziedzin

polikondensacja n
polykondenzace
(chemia, chemiczny) reakcja polimeryzacji, podczas której oprócz polimerów powstają inne związki chemiczne o małej masie atomowej;

polineuropatia n
polyneuropatie
(medycyna, medyczny) zespół objawów wynikłych z uszkodzenia wielu nerwów obwodowych

polinezyjski adj
polynéský
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji

poliptyk n
polyptych
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;

politolog n
politolog
specjalista w dziedzinie politologii

politura n
politura
spirytusowy roztwór szelaku, używany głównie w meblarstwie, służący do wykańczania powierzchni drewna;

politycznie adv
politicky
w sposób dotyczący polityki

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
politický
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityk pɔˈlʲitɨk n
politik
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
politika
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;
system odgórnie wprowadzonych zasad

poliwęglan n
polykarbonát
(chemia, chemiczny) rodzaj poliestrów, estry kwasu węglowego;

polon ˈpɔlɔ̃n n
polonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polonizm pɔˈlɔ̃ɲism̥ n
polonismus polonizmus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka polskiego;

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
lov hon
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
(przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia

polować pɔˈlɔvat͡ɕ v
lovit
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić

polski ˈpɔlsʲci adj
polský
(staropolski) polny
odnoszący się do polszczyzny
polský polština
odnoszący się do Polski lub Polaków

polski ˈpɔlsʲci n
polština polský
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

polszczyzna pɔlˈʃt͡ʃɨzna n
polština
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski

polubić v
oblíbit si
zacząć lubić

polędwica ˌpɔlɛ̃ndˈvʲit͡sa n
svíčková
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń lub wędlina z tego mięsa

pomagać pɔ̃ˈmaɡat͡ɕ v
pomoct pomáhat
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇t͡ʃa n
pomeranč
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce

pomarańczowoczerwony ˌpɔ̃marãj̃n͇t͡ʃɔvɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ adj
oranžovočervený
mający kolor czerwony o odcieniu pomarańczowym

pomarańczowogłowy ˌpɔ̃marãj̃n͇t͡ʃɔvɔˈɡwɔvɨ adj
oranžovohlavý
taki, który posiada pomarańczową głowę

pomarańczowoskrzydły ˌpɔ̃marãj̃n͇t͡ʃɔvɔˈskʃɨdwɨ adj
oranžovokřídlý
taki, który ma pomarańczowe skrzydła

pomarańczowożółty ˌpɔ̃marãj̃n͇t͡ʃɔvɔˈʒuwtɨ adj
oranžověžlutý
mający kolor żółty o pomarańczowym odcieniu

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ adj
pomerančový
(botanika, botaniczny) dotyczący krzewu lub drzewa pomarańczy, związany z krzewem lub drzewem pomarańczy
pomerančový oranžový
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
oranžový pomerančový
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomału adv
pomalu
bardzo powoli

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
měření odměření
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
rajče
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
(botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;

pomidorowa n
rajčatový polévka
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa, której głównym składnikiem są pomidory; często podawana z makaronem, ryżem, kluskami lub w postaci kremu;

pomidorowy ˌpɔ̃mʲidɔˈrɔvɨ adj
rajský rajčatový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów

pomidorówka ˌpɔ̃mʲidɔˈrufka n
rajský polévka
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa pomidorowa;

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
památník monument
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;

pomnik przyrody ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ n
přírodní památka
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;

pomnożyć v
vynásobit
(matematyka, matematyczny) wykonać działanie mnożenia
znásobit
uczynić liczniejszym; zrobić dużo czegoś

pomoc ˈpɔ̃mɔt͡s n
pomoc
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomologiczny adj
pomologický
(agrotechnika, agrotechniczny) związany z pomologią, dotyczący pomologii

pompa ˈpɔ̃mpa n
čerpadlo pumpa
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;

pompa ciepła ˈpɔ̃mpa ˈt͡ɕɛpwa n
tepelné čerpadlo
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej;

pompejanka n
Pompejanka
mieszkanka Pompejów; kobieta z tego miasta

pompejańczyk n
Pompejan
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Pompejów; osoba z tego miasta

pompejański adj
pompejský
związany z Pompejami, dotyczący Pompejów, pochodzący z Pompejów

pompka ˈpɔ̃mpka n
hustilka pumpička
(mechanika) niewielkie urządzenie do pompowania, najczęściej wody lub powietrza

pomysł ˈpɔ̃mɨsw̥ n
nápad
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
nápaditý důmyslný
mający wiele pomysłów

pomóc ˈpɔ̃mut͡s v
pomoct
aspekt dokonany od: pomagać

ponad ˈpɔ̃nat preposition
přes
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości

ponadczasowy ˌpɔ̃naṭt͡ʃaˈsɔvɨ adj
nadčasový
zawsze aktualny, nietracący nigdy znaczenia, wartości

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈd͡ʑawɛk n
pondělí
pierwszy dzień tygodnia;

poniedziałkowy ˌpɔ̃ɲɛ̇d͡ʑawˈkɔvɨ adj
pondělní
związany z poniedziałkiem, dotyczący poniedziałku, dziejący się w poniedziałek

poniekąd particle
poněkud
komunikuje, że wyrażony osąd nie odpowiada dosłownie faktycznemu stanowi rzeczy, ale jest mu w znacznym stopniu bliski, że powiedzenie o tym tak po części odpowiada temu, co można o tym powiedzieć

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
protože poněvadž
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

pontyfikat ˌpɔ̃ntɨˈfʲikat n
pontifikát
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;

pontyfikał ˌpɔ̃ntɨˈfʲikaw n
pontifikál
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna używana przez katolickich biskupów;

popielaty ˌpɔpʲjɛˈlatɨ adj
popelavý
mający kolor jasnoszary, taki jak kolor popiołu

popielica n
plch
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju popielic (1.1)

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲit͡ʃka n
popelník
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
busta poprsí
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popiół ˈpɔpʲjuw n
popel
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś

popojutrze adv
popozítří
za trzy dni, dwa dni po jutrze

poporodowy adj
poporodní
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
odpoledne
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawnie pɔˈpravʲɲɛ adv
správně
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕt͡ɕ ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃna n
politická korektnost společensky nezávadná mluva
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;

poprawny pɔˈpravnɨ adj
správný
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

poprzeczka pɔˈpʃɛt͡ʃka n
břevno
(sport, sportowy) poprzeczna belka łącząca górne końce pionowych słupków bramki

poprzedni pɔˈpʃɛdʲɲi adj
minulý předchozí předcházející předešlý
taki, który był uprzednio (w czasie)

poprzednik n
předchůdce
ten, który zajmował się daną sprawą lub był w określonym miejscu poprzednio

popularnie pɔ.puˈlar.ɲɛ adv
populárně
w sposób powszechnie używany
w sposób przystępny i zrozumiały dla ogółu

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕt͡ɕ n
oblíbenost
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos

popularyzować ˌpɔpularɨˈzɔvat͡ɕ v
popularizovat
czynić coś powszechnie znanym, rozpowszechniać coś, propagować

populistyczny ˌpɔpulʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
populistický
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic

popyt ˈpɔpɨt n
poptávka
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie

por pɔr n
pórek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo z młodych pędów pora (1.1)
pórek pór zahradní
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
roční období
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

porada pɔˈrada n
rada
wskazówka, zalecenie komuś czegoś

poradnia pɔˈradʲɲa n
poradna
instytucja wyspecjalizowana w udzielaniu porad z określonej dziedziny

poradzić pɔˈrad͡ʑit͡ɕ v
poradit
udzielić komuś rady, wskazówki
pokonać trudności, rozwiązać problemy

poranny pɔˈrãnːɨ adj
ranní
taki, który ma miejsce o poranku

porażka pɔˈraʃka n
porážka
przegrana bitwa

porcelana ˌpɔrt͡sɛˈlãna n
porcelán
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;

porcja ˈpɔrt͡sʲja n
porce dávka
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
pornografie
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
pornografický
związany z pornografią, dotyczący pornografii

pornokracja n
pornokracie
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
potrat
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

poronić v
potratit
(medycyna, medyczny) urodzić przedwcześnie martwy płód

porost ˈpɔrɔst n
lišejník
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;

porozmawiać ˌpɔrɔzˈmavʲjät͡ɕ v
promluvit promluvit si
przeprowadzić rozmowę

poroże n
paroh
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych

port pɔrt n
přístav
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;

portfel ˈpɔrtfɛl n
peněženka
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)

portorykański adj
portorický porto-ricain
związany z Portorykiem (państwem lub wyspą) albo Portorykańczykami

portowy pɔrˈtɔvɨ adj
přístavní
związany z portem, dotyczący portu

portret ˈpɔrtrɛt n
portrét
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
portugalský portugalština
odnoszący się do państwa Portugalia lub Portugalczyków, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią lub Portugalczykami

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
portugalština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;

portulaka pospolita n
šrucha zelná portulák šrucha obecná
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;

porucznik pɔˈrut͡ʃʲɲik n
nadporučík poručík
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
únos
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)

porwać ˈpɔrvat͡ɕ v
unést
aspekt dokonany od: porywać

porywać pɔˈrɨvat͡ɕ v
unášet
uprowadzać kogoś lub coś wbrew czyjejś woli

porzeczka pɔˈʒɛt͡ʃka n
rybíz
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
(spożywczy) owoc porzeczki (1.1)

porzeczkowy ˌpɔʒɛt͡ʃˈkɔvɨ adj
rybízový
dotyczący porzeczek, ich wzrostu, uprawy, zbioru
zrobiony z porzeczek, z dodatkiem porzeczek, mający ich smak

porzekadło n
průpovídka
utarte powiedzenie, powiedzonko

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
pořádek pořádek pořádek
kolejność czegoś

poród ˈpɔrut n
porod
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
srovnání porovnání
(rzeczownik odczasownikowy) od porównać

porównawczo adv
srovnatelně
w sposób porównawczy; uwzględniając porównanie czegoś z czymś innym

porównać pɔˈruvnat͡ɕ v
porovnat
aspekt dokonany od: porównywać

porównywalny adj
srovnatelný
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić

porównywać ˌpɔruvˈnɨvat͡ɕ v
porovnávat porovnat
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

posag ˈpɔsak n
věno
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż

poseł ˈpɔsɛw n
poslanec
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;
osoba wysłana dokądś w określonym celu

posoczniczy adj
septický
(medycyna, medyczny) związany z posocznicą, dotyczący posocznicy

posprzątać pɔˈspʃɔ̃ntat͡ɕ v
uklidit
aspekt dokonany od: sprzątać

posraniec n
posera
(wulgarnie, wulgaryzm) nieprzyjemny mężczyzna

postanowienie ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
předsevzetí
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar

postać ˈpɔstat͡ɕ n
podoba
zewnętrzna forma, kształt czegoś

postkomunistyczny adj
postkomunistický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący postkomunizmu, okresu po upadku komunizmu w danym państwie

postkomunizm n
postkomunismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres po upadku komunizmu w państwach bloku komunistycznego;

postprawda n
postpravda
(psychologia, psychologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja, zjawisko społeczne, w którym fakty są mniej istotne w kształtowaniu opinii publicznej niż odwołania do emocji i osobistych przekonań;

postprodukcja n
postprodukce
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
pokrok
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

postępować ˌpɔstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ v
postupovat
działać, czynić coś; wykonywać postępowanie
dokonywać postępu

postępowy ˌpɔstɛ̃mˈpɔvɨ adj
pokrokový
wyrażający postęp; też: będący zwolennikiem postępu

posłanka pɔˈswãnka n
poslankyně
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członkini izby niższej parlamentu

posłać do diabła v
poslat k čertu
(przenośnie, przenośnia) kazać komuś iść precz

posłać do wszystkich diabłów ˈpɔswad͡ʑ dɔ‿ˈfʃɨstʲciγ ˈdʲjabwuf v
poslat k čertu
(przenośnie, przenośnia) kazać komuś iść precz

posłuszeństwo n
poslušnost
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

posłusznie adv
poslušně
w sposób posłuszny

pot pɔt n
pot
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potas ˈpɔtas n
draslík
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potasowy adj
draslíkový
dotyczący potasu

potaż ˈpɔtaʃ n
potaš
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);

potem ˈpɔtɛ̃m adv
potom
później, w chwili następnej

potencjometr ˌpɔtɛ̃nˈt͡sʲjɔ̃mɛtr̥ n
potenciometr
(technologia, technika, techniczny) opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika;

potocznie pɔˈtɔt͡ʃʲɲɛ adv
běžně
(książkowy) w sposób codzienny, popularny, obiegowy, niefachowy
hovorově
(językoznawstwo, językoznawczy) w sposób codzienny, powszechny, nieformalny, swobodny

potoczny pɔˈtɔt͡ʃnɨ adj
běžný
(książkowy) zwykły, codzienny, pospolity, powszechny, popularny
hovorový
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
potomek
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)

potrafić pɔˈtrafʲit͡ɕ v
dokázat
umieć coś zrobić, wiedzieć, jak coś zrobić

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
potřeba
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś
cel jakiegoś działania

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvat͡ɕ v
potřebovat
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potulny jak baranek adj
krotký jako beránek
wyjątkowo łagodny, ustępliwy

potwór ˈpɔtfur n
příšera obluda
straszny stwór

potyliczny adj
okcipitální
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
mocnina
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania;
přesila
przeważająca siła i skuteczność

potęgowanie ˌpɔtɛ̃ŋɡɔˈvãɲɛ n
umocňování
(matematyka, matematyczny) działanie dwuargumentowe x^y\;, które dla y\; będącego liczbą naturalną, jest równoważne pomnożeniu y\; liczb (elementów) x\; przez siebie;

poufnie adv
důvěrně
w sposób poufny

powaski adj
povážský
związany z rzeką Wagiem, dotyczący rzeki Wag

powiat ˈpɔvʲjat n
okres
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w Polsce, wchodząca w skład województwa;

powiatowy ˌpɔvʲjaˈtɔvɨ adj
okresní
związany z powiatem, dotyczący powiatu

powidła pɔˈvʲidwa n
povidla
(spożywczy) przetwór robiony głównie ze smażonych owoców, głównie śliwek z dodatkiem cukru;

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ v
říct
wyrazić coś słowami, oznajmić
wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny

powieka pɔˈvʲjɛka n
víčko oční víčko
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
plocha povrch
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
povrch plocha
zewnętrzna strona

powierzchowny adj
povrchní
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy
povrchový
o uszkodzeniu: który znajduje się na powierzchni

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
vzduch
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
vzdušný
związany z powietrzem, dotyczący powietrza
taki, który odbywa się w powietrzu, na pewnej wysokości

powieściopisarz ˌpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕɔˈpʲisaʃ n
romanopisec
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor powieści

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ n
román
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powodować ˌpɔvɔˈdɔvat͡ɕ v
způsobovat
być powodem czegoś, przyczyną

powodziowy ˌpɔvɔˈd͡ʑɔvɨ adj
povodňový
związany z powodzią

powojenny adj
poválečný
taki, który dzieje się po wojnie

powoli pɔˈvɔlʲi adv
pomalu zvolna
wolno, z małą prędkością

powozownia n
remíza
(architektura, architektoniczny) budynek przeznaczony do przechowywania pojazdów zaprzęgowych;

powołżański adj
povolžský
związany z Powołżem, dotyczący Powołża

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
povstání
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;
vznik
(rzeczownik odczasownikowy) od powstać

powstaniec pɔˈfstãɲɛt͡s n
povstalec
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji

powtarzać pɔˈftaʒat͡ɕ v
opakovat
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powódka n
žalobkyně
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta wnosząca pozew do sądu

powódź ˈpɔvut͡ɕ n
povodeň záplava
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

powódź błyskawiczna n
přívalová povodeň
(hydrologia, hydrologiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powódź, która powstaje gdy woda z nawalnych opadów gromadzi się tak szybko, że ziemia nie jest w stanie jej wchłonąć;

poza ˈpɔza preposition
až na kromě mimo
(zobacz) oprócz
mimo
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś pomieszczeniu, na zewnątrz

pozagrobowy adj
posmrtný
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istniejący po śmierci, w zaświatach

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
mimomanželský
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozasądowy adj
mimosoudní
odbywający się bez udziału sądu

pozaziemski adj
mimozemský
pochodzący spoza Ziemi

pozdrowić pɔˈzdrɔvʲit͡ɕ v
pozdravit
aspekt dokonany od: pozdrawiać

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
úroveň hladina
wartość jakiejś mierzalnej wielkości

poziomica ˌpɔʑɔ̃ˈmʲit͡sa n
vodováha
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu;

poziomka pospolita n
jahodník obecný
(botanika, botaniczny) Fragaria vesca L., gatunek rośliny z rodziny różowatych, uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce;

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
vodorovný
prostopadły do kierunku siły grawitacji

poznański pɔˈznãj̃sʲci adj
poznaňský
związany z Poznaniem, dotyczący Poznania
charakterystyczny dla Poznania lub poznaniaków, mający cechy lub właściwości przypisywane Poznaniowi lub poznaniakom

pozornie adv
patrně
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozwalać pɔˈzvalat͡ɕ v
dovolovat
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić

pozycja misjonarska n
misionářská pozice
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozytywnie adv
pozitivně
w sposób pozytywny

połabski adj
polabský
związany z Połabiem i Połabianami, dotyczący Połabia

połamania nóg interjection
zlom vaz
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę

połonina n
polonina
(geografia, geograficzny) (ekologia, ekologiczny) łąka położona powyżej granicy lasów w Karpatach Wschodnich, w szczególności w Bieszczadach;

połowa pɔˈwɔva n
polovina půlka
jedna z dwóch równych części całości

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
umístění
miejsce znajdowania się czegoś

położnica n
šestinedělka
(ginekologia, ginekologiczny) kobieta w okresie połogu

położnictwo n
porodnictví
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

położyć pɔˈwɔʒɨt͡ɕ v
položit lehnout si
aspekt dokonany od: kłaść

położyć lachę pɔˈwɔʒɨt͡ɕ ˈlaxɛ idiom
kašlat mít u prdele mít v piči
(wulgarnie, wulgaryzm) zlekceważyć coś, kogoś, nie liczyć się z czymś, kimś, zrezygnować z czegoś, z jakiegoś zamierzenia, zwykle z powodu jakichś przeszkód, trudności

południe pɔˈwudʲɲɛ n
jih poledne
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;
poledne
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;

południk pɔˈwudʲɲik n
poledník
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południk zerowy pɔˈwudʲɲiɡ zɛˈrɔvɨ n
nultý poledník
(geografia, geograficzny) umowny, początkowy południk od którego liczy się długość geograficzną;

południowiec n
jižan
osoba z południa, z krajów na południu

południowo-wschodni ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
jihovýchodní
będący na południowym wschodzie

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
jihozápadní
będący na południowym zachodzie

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
jihoafrický
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki
związany z południową częścią Afryki

południowoamerykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
jihoamerický
dotyczący Ameryki Południowej

południowoangielski adj
jihoanglický
związany z północną częścią Anglii; tam położony lub tam odbywający się

południowobawarski adj
jihobavorský
związany z południową częścią Bawarii; tam położony lub tam odbywający się

południowochiński adj
jihočínský
związany z południem Chin

południowoczeski adj
jihočeský
związany z północną częścią Czech; tam położony lub tam odbywający się

południowoeuropejski adj
jihoevropský
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową

południowofrancuski adj
jihofrancouzský
związany z południem Francji, taki jak na południu Francji; położony na południu Francji

południowokaroliński adj
jihokarolínský
związany z Karoliną Południową, dotyczący Karoliny Południowej

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
jihokorejský
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowosłowacki adj
jihoslovenský
związany z południową częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
jižní
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
jihovýchod
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

połykać v
polykat
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

połóg ˈpɔwuk n
šestinedělí
(medycyna, medyczny) (ginekologia, ginekologiczny) okres po porodzie;

pościel ˈpɔɕt͡ɕɛl n
povlečení
prześcieradło i powłoczki na pościel (1.1), które można zdejmować i prać

pościć ˈpɔɕt͡ɕit͡ɕ v
postit se postit
przestrzegać postu nakazanego przez religię

pośladek pɔˈɕladɛk n
hýždě zadek
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

pośmiertnie adv
posmrtně
po śmierci

pośmiertny adj
posmrtný
zrobiony po czyjejś śmierci; zachodzący po śmierci

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
kvap
spieszenie się, robienie czegoś szybko

pośrednictwo n
prostřednictví
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron

pośrednik n
zprostředkovatel
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami

pożar ˈpɔʒar n
požár
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożegnanie n
rozloučení loučení
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać

pożyczać pɔˈʒɨt͡ʃat͡ɕ v
půjčovat
dawać coś komuś na pewien czas
brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą

pożyczka pɔˈʒɨt͡ʃka n
půjčka
danie albo wzięcie na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

pożyczyć pɔˈʒɨt͡ʃɨt͡ɕ v
půjčit
dać coś komuś na pewien czas

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛt͡ʃnɨ iˈdʲjɔta n
užitečný idiot
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy;

praca ˈprat͡sa n
práce
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
práce zaměstnání
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;

praca domowa ˈprat͡sa dɔ̃ˈmɔva n
domácí úkol
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu

pracodawca ˌprat͡sɔˈdaft͡sa n
zaměstnavatel
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracoholiczka ˌprat͡sɔxɔˈlʲit͡ʃka n
workoholička
forma żeńska od: pracoholik

pracoholik ˌprat͡sɔˈxɔlʲik n
workoholik
osoba cierpiąca na pracoholizm, uzależniona od wykonywanej pracy

pracoholizm ˌprat͡sɔˈxɔlʲism̥ n
workoholismus
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) uzależnienie od wykonywania pracy;

pracować praˈt͡sɔvat͡ɕ v
pracovat
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracowity ˌprat͡sɔˈvʲitɨ adj
pracovitý pracný
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

pracownia praˈt͡sɔvʲɲa n
pracovna
(sztuka) pomieszczenie, w którym pracuje artysta: malarz, rzeźbiarz, pisarz itp.

pracownik praˈt͡sɔvʲɲik n
zaměstnanec
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

praczka ˈprat͡ʃka n
pradlena
kobieta zawodowo piorąca

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
žízeň
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

pragnąć ˈpraɡnɔ̃ɲt͡ɕ v
toužit dychtit
(oficjalnie) chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie

prajęzyk n
prajazyk
(językoznawstwo, językoznawczy) język, z którego wywodzą się inne języki;

pralka ˈpralka n
pračka
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

pralnia ˈpralʲɲa n
prádelna
miejsce, w którym pierze się odzież

prasa ˈprasa n
tisk
(publikatory) ogół czasopism
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;

praska do ziemniaków ˈpraska ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
lis na brambory
ręczny przyrząd do robienia ziemniaczanego purée

praski ˈprasʲci adj
pražský
związany z Pragą, dotyczący Pragi (stolicy Czech)

prasować praˈsɔvat͡ɕ v
žehlit
wygładzać tkaninę za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.

prasowy praˈsɔvɨ adj
tiskový
dotyczący prasy (gazet, czasopism), związany z prasą

prasłowiański n
praslovanština
martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie;

prawa kobiet n
ženská práva
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach;

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
práva zvířat
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;

prawda ˈpravda n
pravda
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdomówność n
pravdomluvnost
cecha tego, co prawdomówne; cecha tych, którzy są prawdomówni

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
pravděpodobnost
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);
szansa, że coś się wydarzy

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
pravděpodobně
przypuszczalnie, być może

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
pravděpodobný
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwy pravʲˈd͡ʑivɨ adj
pravý
naturalny
skutečný pravdivý
rzeczywisty
typowy dla naszych wyobrażeń

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈd͡ʑivɨx pʃɨˈjät͡ɕuw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇d͡ʑɛ proverb
v nouzi poznáš přítele
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawica praˈvʲit͡sa n
pravice
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej;
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) prawa dłoń, prawa ręka

prawicowiec n
pravičák
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik prawicy, człowiek o poglądach prawicowych/konserwatywnych

prawidło praˈvʲidwɔ n
pravidlo zásada předpis
(przestarzałe, przestarzały) zasada, przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś

prawie ˈpravʲjɛ particle
skoro téměř
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawniczy adj
právnický
dotyczący prawa lub prawników

prawnik ˈpravʲɲik n
právník
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca wykształcenie prawnicze
právnička
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta posiadająca wykształcenie prawnicze

prawnuczka praˈvnut͡ʃka n
pravnučka
córka wnuka lub wnuczki

prawo ˈpravɔ n
právo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;
w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis, norma prawna

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
řidičský průkaz
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawobrzeżny ˌpravɔˈbʒɛʒnɨ adj
pravobřežní
(geografia, geograficzny) położony, znajdujący się na prawym brzegu (nad prawym brzegiem) rzeki

prawoskrętność n
pravotočivost
cecha tego, co prawoskrętne

prawoskrętny ˌpravɔˈskrɛ̃ntnɨ adj
pravotočivý
obrócony / obracający się w prawą stronę

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ adj
pravoslavný ortodoxní
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

prawoznawca n
právní vědec
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) specjalista zajmujący się nauką o prawie

prawy ˈpravɨ adj
pravý
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

prawybory n
primárky primární volby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
praseodym
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

prać prat͡ɕ v
prát
usuwać brud z ubrań, tkanin

prażanin praˈʒãɲĩn n
Pražan Pražák
mieszkaniec Pragi

prażanka praˈʒãnka n
Pražanka Pražačka
mieszkanka Pragi

prażony adj
pražený
poddany działaniu wysokiej temperatury

prażuchy praˈʒuxɨ n
škubànky
(zobacz) prażucha

prażynka praˈʒɨ̃nka n
smažený lupínek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, lekko solony plasterek prażonego ziemniaka

precedens n
precedens precedent
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wcześniejsze zdarzenie, decyzja lub przykład, który służy jako wzór lub podstawa do rozstrzygania podobnych spraw w przyszłości

precz prɛt͡ʃ adv
pryč
w połączeniu z czasownikiem nakazuje lub opisuje oddalenie się, wyrzucenie czegoś lub kogoś

preeklampsja n
preeklampsie
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

prefiks ˈprɛfʲiks n
prefix předpona
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

prehistoria ˌprɛxʲiˈstɔrʲja n
pravěk
(historia, historyczny, historycznie) okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;
prehistorie předhistorie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyczna nauka zajmująca się prehistorią (1.1)

prehistoryczny adj
pravěký prehistorický
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲit͡sʲja n
prekognice
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

prelegent prɛˈlɛɡɛ̃nt n
přednášející
osoba wygłaszająca wykład lub omawiająca prezentację

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
premiér
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

preria n
prérie
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;

preskryptywizm n
preskriptivismus
(filozofia, filozoficzny) pogląd głoszący, że funkcją sądów etycznych jest funkcja preskryptywna, nakazująca określone postępowanie;
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
prestiž
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

preszowianin n
Prešovan
mieszkaniec Preszowa; osoba z tego miasta

preszowianka n
Prešovanka
mieszkanka Preszowa; kobieta z tego miasta

pretor ˈprɛtɔr n
prétor
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

pretorianin n
pretorián
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) członek gwardii pretoriańskiej - elitarnej formacji zbrojnej w starożytnym Rzymie i straży osobistej cesarzy;

pretoryjski ˌprɛtɔˈrɨjsʲci adj
pretorijský
odnoszący się do miasta Pretoria

prewencja prɛˈvɛ̃nt͡sʲja n
pořádková policie
(środowiskowy) oddział policji, którego zadaniem jest zapobieganie przestępczości

prezbiter n
presbyter
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
kněžiště
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
dárek
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
prezervativ kondom
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezydencki adj
prezidentský
dotyczący prezydenta lub prezydentury

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
prezident prezidentka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

prezydentka n
prezidentka
(rzadki, rzadko używany) kobieta prezydent

primadonna n
primadona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa

proamerykański ˌprɔãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
proamerický
sprzyjający Stanom Zjednoczonym lub Amerykanom, popierający Stany Zjednoczone i wszystko, co amerykańskie

problem ˈprɔblɛ̃m n
problém
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

problematyczny ˌprɔblɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
problematický
budzący zastrzeżenia lub niepewny

proboszcz ˈprɔbɔʃt͡ʃ n
farář
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;

proboszczowski ˌprɔbɔʃˈt͡ʃɔfsʲci adj
farářský
(przymiotnik) od proboszcz

probówka n
zkumavka
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;

procent ˈprɔt͡sɛ̃nt numeralFraction
procento
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

procentowy adj
procentní
(matematyka, matematyczny) (chemia, chemiczny) podany w procentach

procesja prɔˈt͡sɛsʲja n
procesí
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;

procesor prɔˈt͡sɛsɔr n
procesor
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

proch strzelniczy ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲit͡ʃɨ n
střelný prach
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;

procowy adj
prakový
(rzadki, rzadko używany) związany z procą, dotyczący procy; przypominający procę

prodiż ˈprɔdʲiʃ n
remoska
elektryczne urządzenie do pieczenia w postaci metalowego naczynia z pokrywą z przezroczystym otworem;

producent prɔˈdut͡sɛ̃nt n
výrobce
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży

produkt ˈprɔdukt n
produkt
rezultat pracy twórczej
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa

prodziekański adj
proděkanský
związany z prodziekanem, dotyczący prodziekana

profesjonalizm n
profesionalismus
wysoki poziom kompetencji w wykonywaniu zawodu

profesor prɔˈfɛsɔr n
profesor
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;
(edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;

profilaktyczny adj
profylaktický
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom

progesteron n
progesteron
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy o wzorze sumarycznym C21H30O2, wytwarzany przez ciałko żółte w celu umożliwienia zagnieżdżenia zarodka w błonie śluzowej macicy, a podczas ciąży przez łożysko w celu jej utrzymania oraz przygotowania gruczołów sutkowych do laktacji;

prognoza prɔˈɡnɔza n
prognóza předpověď
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

prognoza pogody n
předpověď počasí
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie;

program komputerowy n
počítačový program
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;

program telewizyjny n
televizní pořad
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;

programik n
prográmek
(zdrobniale) od program

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
programátor
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych;

programistka ˌprɔɡrãˈmʲistka n
programátorka
forma żeńska od: programista

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
programování
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;

programować ˌprɔɡrãˈmɔvat͡ɕ v
programovat
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe

projekcja prɔˈjɛkt͡sʲja n
projekce
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

projektant n
projektant
osoba opracowująca projekt

projektantka ˌprɔjɛkˈtãntka n
projektantka
forma żeńska od: projektant

prokariotyczny adj
prokaryotický
(biologia, biologiczny) nie posiadający w komórce wyodrębnionego jądra

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
proletář
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;

prolog ˈprɔlɔk n
prolog
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

prom prɔ̃m n
trajekt prám
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promet ˈprɔ̃mɛt n
promethium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
paprsek
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała
poloměr
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
propaganda
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propan ˈprɔpãn n
propan
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
navrhovat nabízet
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)

propozycja ˌprɔpɔˈzɨt͡sʲja n
propozice návrh
coś, co się komuś proponuje

prorok ˈprɔrɔk n
prorok
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
prorokyně věštkyně
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości

prosię ˈprɔɕɛ n
prase
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)

proso ˈprɔsɔ n
proso
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa;
(spożywczy) ziarno prosa (1.1)

prosta ˈprɔsta n
přímka
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostata prɔˈstata n
prostata
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

prostoduszny adj
bezelstný
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
obdélník
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
obdélníkový
mający kształt prostokąta

prostopadłościan ˌprɔstɔpadˈwɔɕt͡ɕãn n
kvádr
(geometria) wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
kolmý
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

prostownik n
usměrňovač
(elektronika, elektroniczny) układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);

prosty ˈprɔstɨ adj
jednoduchý
nieskomplikowany, o niewielkiej złożoności
łatwy, o niewielkiej trudności

prostytucja ˌprɔstɨˈtut͡sʲja n
prostituce
proceder sprzedaży usług seksualnych;

proszek ˈprɔʃɛk n
prášek
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek
lekarstwo w formie proszku (1.1)

proszek do pieczenia n
prášek do pečiva
(spożywczy) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

proszę ˈprɔʃɛ
prosím
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
protaktinium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protektorat ˌprɔtɛkˈtɔrat n
protektorát
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);

protektoratowy adj
protektorátní
związany z protektoratem, dotyczący protektoratu

proterozoik n
proterozoikum starohory
(geologia, geologiczny) najdłuższy eon geologicznej skali czasu Ziemi, trwający od pojawienia się tlenu w atmosferze do rozwoju złożonych organizmów

protestancki ˌprɔtɛˈstãnt͡sʲci adj
protestantský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z protestantami lub protestantyzmem

protestant prɔˈtɛstãnt n
protestant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich

protestantka ˌprɔtɛˈstãntka n
protestantka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje protestantyzm

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
protestantismus protestantizmus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

protestować ˌprɔtɛˈstɔvat͡ɕ v
protestovat
wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza

protokolant ˌprɔtɔˈkɔlãnt n
zapisovatel
osoba, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp.

proton ˈprɔtɔ̃n n
proton
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
prototyp
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci adj
provensálský
związany z Prowansją, dotyczący Prowansji

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
okcitánština
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;

prowincjał n
provinciál
(kościelny) (administracja) wyższy przełożony zakonny, zarządzający prowincją;

prowizoryczny ˌprɔvʲizɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
provizorní
(książkowy) niemający stałego charakteru; mający trwać tylko pewien czas

prowokacyjny ˌprɔvɔkaˈt͡sɨjnɨ adj
provokativní
zaczepny, mający charakter prowokacji

prowokator ˌprɔvɔˈkatɔr n
provokatér
osoba dokonująca prowokacji

prozaik n
prozaik
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele

prośba ˈprɔʑba n
prosba
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia

prr interjection
prr
komenda dla konia, zwykle w zaprzęgu, żeby go zatrzymać

prrr interjection
prr
komenda dla konia zwykle w zaprzęgu do zatrzymania

prudnicki prudʲˈɲit͡sʲci adj
prudnický
związany z Prudnikiem, dotyczący Prudnika

pruski ˈprusʲci adj
pruský
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Prus lub ich mieszkańców
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do ludów bałtyjskich, które zamieszkiwały dawne Prusy

prycza ˈprɨt͡ʃa n
pryčna
prymitywne drewniane lub metalowe łóżko, czasem piętrowe

prymas ˈprɨ̃mas n
primas
(kościelny) tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich;

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
primatologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

prymatologiczny ˌprɨ̃matɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
primatologický
(biologia, biologiczny) związany z prymatologią, dotyczący prymatologii

prymitywny ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ adj
primitivní
(pejoratywnie, pejoratywny) odznaczającym się niskim poziomem kultury
mający prostą, nieskomplikowaną formę lub budowę

prypecki adj
pripjaťský
związany z Prypecią, dotyczący Prypeci (rzeki lub miasta)

pryszczyca n
slintavka a kulhavka
(weterynaria, weterynaryjny) ostra, bardzo zaraźliwa choroba wirusowa zwierząt parzystokopytnych;

prysznic ˈprɨʃʲɲit͡s n
sprcha
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

prywaciarz prɨˈvat͡ɕaʃ n
soukromník
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (pogardliwie, pogardliwy) w PRL prywatny przedsiębiorca, rzemieślnik lub kupiec

prywatny prɨˈvatnɨ adj
soukromý
będący czyjąś osobistą własnością

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzat͡sʲja n
privatizace
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

prywatyzować v
privatizovat
(ekonomia, ekonomiczny) przekazywać majątek państwowy podmiotom prywatnym

pryzmat n
hranol prizma
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

przebiegłość pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕt͡ɕ n
vykutálenost
cecha tego, kto jest przebiegły

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
sněženka
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przebudować v
přebudovat
zmienić gruntownie budowlę

przebój n
hit
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

przechadzać się v
procházet se
odbywać przechadzkę

przechadzka n
procházka
chodzenie dla relaksu, wypoczynku

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
přechodný
mający nie trwać stale; taki, który się zakończy
přechodný tranzitivní
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej

przechodzień pʃɛˈxɔd͡ʑɛ̇̃ɲ n
kolemjdoucí chodec
osoba idąca ulicą lub chodnikiem

przechowalnia bagażu ˌpʃɛxɔˈvalʲɲa baˈɡaʒu n
úschovna zavazadel
miejsce, w którym podróżujący może czasowo zostawić swój bagaż

przecież ˈpʃɛt͡ɕɛʃ particle
přece
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność

przecinek pʃɛˈt͡ɕĩnɛk n
čárka
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciwczołgowy ˌpʃɛt͡ɕift͡ʃɔwˈɡɔvɨ adj
protitankový
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu

przeciwgorączkowy ˌpʃɛt͡ɕivɡɔrɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ adj
protihorečnatý
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce

przeciwhabsburski adj
protihabsburský
skierowany przeciwko Habsburgom, wrogi Habsburgom

przeciwlotniczy ˌpʃɛt͡ɕivlɔtʲˈɲit͡ʃɨ adj
protiletecký protiletadlový
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

przeciwpożarowy adj
protipožární
(urzędowy) (technologia, technika, techniczny) mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia

przeciwprostokątna n
přepona
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciąg ˈpʃɛt͡ɕɔ̃ŋk n
průvan
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami

przeciągać pʃɛˈt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ v
zdržovat
przedłużać czas trwania czegoś

przeciętny pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntnɨ adj
průměrný
niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;

przeczyszczający adj
projímavý
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie

przed pʃɛt preposition
před
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś

przedawkowanie n
předávkování
zażycie zbyt dużej dawki, zazwyczaj w odniesieniu do leków lub narkotyków

przedkarpacki adj
předkarpatský
związany z Przedkarpaciem, dotyczący Przedkarpacia

przedmałżeński ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
předmanželský
następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa

przedmiesiączkowy ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ adj
premenstruační
występujący przed miesiączką, menstruacją

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ n
předměstí
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
předposlední
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedpokój pʃɛtˈpɔkuj n
chodba
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

przedpołudnie ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ n
dopoledne
okres pomiędzy rankiem a południem

przedpołudniowy adj
dopolední
taki, który następuje przed południem

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡sa n
podnikatel
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczy adj
podnikavý
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

przedsiębiorczyni n
podnikatelka
(ekonomia, ekonomiczny) kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
podnik
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲit͡ɕɛl n
zástupce
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

przedstawienie ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
představení
występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko
prezentacja czegoś

przedszkolanin n
učitel mateřská škola
(rzadki, rzadko używany) (żartobliwie) nauczyciel przedszkola, wychowawca przedszkolny

przedszkolanka ˌpʃɛṭʃkɔˈlãnka n
učitelka mateřská škola
(potocznie, potoczny) nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
mateřská škola školka
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedwczesność n
předčasnost
cecha tego, co przedwczesne

przedwczesny pʃɛtˈft͡ʃɛsnɨ adj
předčasný
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwcześnie pʃɛtˈft͡ʃɛɕɲɛ adv
předčasně
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

przedwczoraj pʃɛtˈft͡ʃɔraj adv
předevčírem
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przedwieczny adj
pravěký
bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami

przedwiosenny adj
předjarní
taki, który poprzedza wiosnę, następuje przed nadejściem wiosny

przedwiośnie pʃɛdˈvʲjɔ̇ɕɲɛ n
předjaří
okres przejściowy między zimą a wiosną, zwiastujący nadejście wiosny

przedwojenny ˌpʃɛdvɔˈjɛ̃nːɨ adj
předválečný
pochodzący sprzed wojny; istniejący, mający miejsce przed wojną; poprzedzający wojnę; zazwyczaj w odniesieniu do II wojny światowej

przedwyborczy ˌpʃɛdvɨˈbɔrt͡ʃɨ adj
předvolební
dziejący się, odbywający się przed wyborami

przedział ˈpʃɛd͡ʑaw n
kupé
(kolejnictwo) jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest pojazd;

przedziałek pʃɛˈd͡ʑawɛk n
pěšinka
linia oddzielająca włosy zaczesane na dwie strony

przeglądarka internetowa n
webový prohlížeč
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do przeglądania zasobów Internetu;

przegrać ˈpʃɛɡrat͡ɕ v
prohrát
aspekt dokonany od: przegrywać

przegłos ˈpʃɛɡwɔs n
přehláska
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;

przejście ˈpʃɛjɕt͡ɕɛ n
přechod
(rzeczownik odczasownikowy) od przejść
miejsce, przez które można przejść

przejście dla pieszych n
přechod pro chodce
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przejście graniczne n
hraniční přechod
(administracja) miejsce służące do przekraczania granicy państwa;

przekaz ˈpʃɛkas n
poukázka
formularz wypełniany przy zlecaniu przesłania pieniędzy poprzez pocztę lub bank

przekazywać ˌpʃɛkaˈzɨvat͡ɕ v
vyřidit
powtarzać / przesyłać informację

przekroczenie prędkości n
překročení rychlosti
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przekuwać v
překovat
kując, przekształcać przedmiot zrobiony z metalu na inny
zmieniać podkowy u kopyt zwierzęcia

przekładalny adj
přeložitelný
taki, który da się przełożyć

przemakalny adj
propustný prostupný savý
przepuszczający wodę

przemilczeć pʃɛ̃ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ v
tajit zamlčovat
aspekt dokonany od: przemilczać

przeminąć v
pominout
przestać trwać

przemoc ˈpʃɛ̃mɔt͡s n
násilí
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemoc domowa n
domácí násilí
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
průmysl
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przemysłowiec n
průmyslník
właściciel zakładu przemysłowego

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
průmyslový
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle

przemyt n
pašeráctví kontraband podloudnictví pašování
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;

przemytniczka ˌpʃɛ̃mɨtʲˈɲit͡ʃka n
pašeračka
kobieta dokonująca przemytu, przemycająca coś przez granicę

przemytnik pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik n
pašerák
osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw

przemówienie ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
projev
oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium

przenieść się na łono Abrahama ˈpʃɛ̃ɲɛ̇ɕt͡ɕ‿ɕɛ na‿ˈwɔ̃nɔ ˌabraˈxãma v
být v lůně Abrahamově
(książkowy) umrzeć

przeniknąć pʃɛ̃ˈɲiknɔ̃ɲt͡ɕ v
proniknout
aspekt dokonany od: przenikać

przeor n
převor
(kościelny) zastępca opata
(kościelny) przełożony klasztoru (w niektórych zakonach męskich np. u dominikanów i bonifratrów)

przepaska pʃɛˈpaska n
bederní zástěrka
(zobacz) przepaska biodrowa

przepaska biodrowa pʃɛˈpaska bʲjɔˈdrɔva n
bederní zástěrka
skąpe odzienie zakładane w pasie, w formie paska z tkaniny, chusty lub sznurka

przepaść ˈpʃɛpaɕt͡ɕ n
propast
obszar obok stromej ściany góry

przepis ˈpʃɛpʲis n
pravidlo předpis
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) element większego zestawu tekstów wytyczającego prawidłowy przebieg określonej dziedziny działalności ludzkiej
předpis recept
(medycyna, medyczny) dokument wystawiany przez lekarza dotyczący określonej terapii lub procedury medycznej
recept předpis
tekst zawierający zbiór wiadomości potrzebnych do zrobienia czegoś, zwłaszcza przyrządzenia potrawy
wypróbowany sposób na osiągnięcie określonego celu

przepisywać v
opisovat přepisovat
pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis
předepisovat
o lekarzu zalecać do stosowania
zapisovat
przekazywać na własność

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
křepelka
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
bránice
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przepracować v
přepracovat
opracować coś na nowo
přepracovat se
zmęczyć się na skutek nadmiernej pracy

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
promiňte
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność
uprzejme zwrócenie na siebie uwagi

przepuklina n
kýla hernie
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przepust ˈpʃɛpust n
propustek
rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem;

przepych n
přepych
ostentacyjne, widoczne bogactwo

przepychacz pʃɛˈpɨxat͡ʃ n
zvon instalatérský zvon
prosty przyrząd służący do mechanicznego przywracania drożności odpływom urządzeń sanitarnych;

przerażający adj
děsivý hrůzostrašný
taki, który budzi grozę, strach

przerośnięty ˌpʃɛrɔɕˈɲɛ̃ntɨ adj
přerostlý
zbyt duży, nadmiernie wyrośnięty

przerwanie pʃɛˈrvãɲɛ n
přerušení
(informatyka, informatyczny) sygnał powodujący zmianę przepływu sterowania

przesiedleniec n
přestěhovalec přesídlenec
osoba, którą przesiedlono lub sama to uczyniła

przesilenie n
slunovrat
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

przestarzały ˌpʃɛstaˈʒawɨ adj
zastaralý
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju

przestawać pʃɛˈstavat͡ɕ v
přestávat
przerywać jakąś czynność, nie robić czegoś dłużej

przestawka pʃɛˈstafka n
přesmyk
(językoznawstwo, językoznawczy) przestawienie głosek lub sylab w wyrazie;

przestać ˈpʃɛstat͡ɕ v
přestat
aspekt dokonany od: przestawać (przerywać coś)

przestroga n
výstraha
uwaga ostrzegająca przed czymś

przestrzenny adj
prostorový
dotyczący przestrzeni

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
prostor
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
prostor prostranství
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲit͡ʃna n
kosmický prostor
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpt͡sa n
zločinec
osoba, która dopuściła się przestępstwa

przestępczy pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɨ adj
zločinný
związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom

przesunięcie ku czerwieni n
rudý posuv
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) przesunięcie widma promieniowania elektromagnetycznego emitowanego przez ciało niebieskie w stronę większych długości fal na skutek efektu Dopplera, oddziaływania pola grawitacyjnego lub rozszerzania się wszechświata;

przeszkadzać pʃɛˈʃkad͡zat͡ɕ v
rušit
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
překážka
coś, co przeszkadza, utrudnia
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕt͡ɕ n
minulost
wszystko to, co już się wydarzyło;

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
pověra
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
pověrčivý
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów

przesądzać v
předjímat
osądzać z góry

przesłuchanie n
výslech
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego;

przetak n
řešeto
(dawniej, dawny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj sita gospodarskiego z większymi otworami, służącego do oczyszczania ziarna;

przetarg ˈpʃɛtark n
tendr
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty;

przetłumaczalny ˌpʃɛtwũmaˈt͡ʃalnɨ adj
překladatelný
możliwy do przetłumaczenia, dający się przetłumaczyć na inny język

przeważający adj
převažující převládající
będący w większej ilości lub liczbie

przeważnie pʃɛˈvaʒʲɲɛ adv
převážně
w przeważającej części

przewijanie ˌpʃɛvʲiˈjä̃ɲɛ n
převíjení
(rzeczownik odczasownikowy) od przewijać

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
chronický
(medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ n
předseda
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
psovod
opiekun służbowego psa
průvodce
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;

przewoźnik pʃɛˈvɔʑɲik n
dopravce
człowiek trudniący się przewozem

przez pʃɛs preposition
skrz přes
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności

przezimować v
přezimovat
spędzić gdzieś zimę

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
nachlazení
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
osud
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać
určení
cel, dla którego służy dana rzecz

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈt͡ʃɨstɨ adj
průhledný
taki, który przepuszcza światło

przełyk ˈpʃɛwɨk n
jícen
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

przełykowy adj
jícnový
(anatomia, anatomiczny) związany z przełykiem, dotyczący przełyku

przełącznik pʃɛˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik n
přepínač
(elektronika, elektroniczny) podzespół umożliwiający zmianę obwodu elektrycznego;

prześcieradło ˌpʃɛɕt͡ɕɛˈradwɔ n
prostěradlo
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

przeżuwacz pʃɛˈʒuvat͡ʃ n
přežvýkavec
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin;

przeżycie pʃɛˈʒɨt͡ɕɛ n
zážitek prožitek
(rzeczownik odczasownikowy) od przeżyć

przybliżać v
blížit
czynić uczuciowo bliższym
přibližovat se
przesuwać coś bliżej
blížit se
stawać się mniej odległym w czasie
sbližovat
stawać się bliższym emocjonalnie między sobą

przybliżony adj
přibližný
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przybywać pʃɨˈbɨvat͡ɕ v
přibývat
docierać do pewnego miejsca
powiększać się ilościowo

przychodzić pʃɨˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
přicházet přijít
przybywać dokądś

przycisk ˈpʃɨt͡ɕisk n
tlačítko knoflík
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem

przyczepa n
přívěs
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd

przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli pʃɨˈɡãɲaw ˈkɔt͡ɕɔw ɡarn̥ˈkɔvʲi a‿ˈsãm ˈsmɔlʲi proverb
hrnec kotel kárá, černí jsou oba jeden z druhého si dělá smích, a k pláči je každý z nich
nie powinno się pouczać innych ani wytykać im błędów, jeśli samemu nie jest się bez wad

przygoda pʃɨˈɡɔda n
dobrodružství
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

przygodówka ˌpʃɨɡɔˈdufka n
adventura
(potocznie, potoczny) (gry komputerowe) komputerowa gra przygodowa

przygotowanie ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ n
příprava
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić

przygotować ˌpʃɨɡɔˈtɔvat͡ɕ v
připravit
aspekt dokonany od: przygotowywać

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvat͡ɕ v
připravovat
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
předložka
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyjaciel pʃɨˈjät͡ɕɛl n
přítel
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem
(eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym

przyjacielski ˌpʃɨjäˈt͡ɕɛlsʲci adj
přátelský
serdeczny, życzliwy, przyjazny

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈt͡ɕuwka n
přítelkyně
kobieta zaprzyjaźniona z kimś
(potocznie, potoczny) (zobacz) kochanka

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
přátelství
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjemnie pʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ adv
příjemně
w sposób przyjemny, z poczuciem przyjemności

przyjmować pʃɨjˈmɔvat͡ɕ v
přijmouti
odbierać coś (rzecz, informację)

przyjąć ˈpʃɨjɔ̇̃ɲt͡ɕ v
přijmout
aspekt dokonany od: przyjmować

przyjść pʃɨjɕt͡ɕ v
přijít
(zobacz) przychodzić

przykarpacki adj
přikarpatský
związany z Przykarpaciem, dotyczący Przykarpacia

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
přikázání
kategoryczne polecenie, nakaz

przykład ˈpʃɨkwat n
příklad
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)
osoba (postępowanie) godne naśladowania

przylot ˈpʃɨlɔt n
přílet
przybycie lecąc, przybycie drogą powietrzną

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
přídavné jméno adjektivum
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
adjektivní
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
aspoň přinejmenším minimálně alespoň
nie mniej niż

przynieść ˈpʃɨ̃ɲɛ̇ɕt͡ɕ v
přinést
trzymając coś w rękach dostarczyć w określone miejsce

przypadek pʃɨˈpadɛk n
náhoda
losowe, nieplanowane wydarzenie
pád
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
případ
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
náhodou
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności

przyprawa pʃɨˈprava n
koření
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przyprostokątna n
odvěsna
(geometria) w trójkącie prostokątnym jedno z dwóch ramion wyznaczających kąt prosty;

przyprowadzić v
přivést
(psychologia, psychologiczny) doprowadzić kogoś do jakiegoś stanu
prowadząc kogoś lub coś, przybyć do danego miejsca

przypuszczalny adj
předpokládaný
oparty na przypuszczeniu

przypływ n
příliv
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca

przyroda pʃɨˈrɔda n
příroda
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrodniczy adj
přírodní
związany z przyrodą, dotyczący przyrody

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
přípona
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przyrznia n
pokosnice
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
hypofýza podvěsek mozkový
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
přísaha
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡat͡ɕ v
přísahat
silnie deklarować, mocno obiecywać

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
zastávka
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść
(kolejnictwo) miejsce na szlaku kolejowym, pozbawione torów dodatkowych, gdzie zatrzymują się pociągi pasażerskie
odpoczynek podczas pokonywania drogi

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
autobusová zastávka
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przystawka pʃɨˈstafka n
předkrm
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;

przystojniak pʃɨˈstɔjɲak n
krasavec
(potocznie, potoczny) przystojny mężczyzna lub chłopiec

przystęp n
přístup
możliwość zblizenia się do określonego miejsca

przyszyć v
přišít
szyjąc, przytwierdzić coś do czegoś

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕt͡ɕ n
budoucnost
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
budoucí příští
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
přísloví
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
příslovce adverbium
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przysłówkowy adj
příslovečný adverbiální
(gramatyka) o funkcji przysłówka

przytrzymać v
přidržet
trzymając, nie pozwolić na poruszenie się czegoś lub kogoś
přidržet se
złapać się czegoś, aby nie upaść

przytulić pʃɨˈtulʲit͡ɕ v
obejmout přitulit
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się

przytulny adj
útulný
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

przyzwoitość n
slušnost
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

próba ˈpruba n
zkouška
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu

próbować pruˈbɔvat͡ɕ v
zkoušet
starać się coś zrobić

próchnica n
humus
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;
kaz zubní kaz
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;

próżnia ˈpruʒʲɲa n
vakuum
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕt͡ɕ n
rychlost
(fizyka, fizyczny) wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;

pręgowany adj
pruhovaný
mający pręgi

psalm psalm n
žalm
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

psałterz n
žaltář
zbiór psalmów

pseudoefedryna n
pseudoefedrin
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, pochodna fenyloetyloaminy, syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;

pseudokod n
pseudokód
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu algorytmu w sposób czytelny dla człowieka, zwykle z zachowaniem struktury właściwej językom programowania;

pseudolosowy adj
pseudonáhodný
(statystyka, statystyczny) będący lub związany z danymi generowanymi deterministycznie, jednak z pozoru nieodróżnialnymi od prawdziwie losowych

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
pseudověda pavěda
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
pseudonym
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

pseudowyraz n
pseudovýraz
(językoznawstwo, językoznawczy) twór językowy pozbawiony treści, choć często poprawnie zbudowany, zgodnie z regułami danego języka

psi psʲi pʲɕi possessiveAdjective
psí
należący do psa

psia pogoda n
psí počasí
brzydka pogoda

psiaczek ˈpʲɕat͡ʃɛk n
psíček
(zdrobniale) od: psiak

psiak pʲɕak n
psík
młody pies

psionika n
psionika
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (psychologia, psychologiczny) wspólne określenie dla zjawisk paranormalnych;

pskowski ˈpskɔfsʲci adj
pskovský
związany z Pskowem, dotyczący Pskowa

psorka ˈpsɔrka n
pamprésorka
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) (uczniowskie) (lekceważąco, lekceważący) nauczycielka w szkole średniej

pstrokaty pstrɔˈkatɨ adj
pestrý
odznaczający się rozmaitością barw, najczęściej jaskrawych

pstry pstrɨ adj
pestrý
o rozmaitych barwach, wielokolorowy

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
pstruh
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;

psuć psut͡ɕ v
kazit
pogarszać
sprawiać, że coś przestaje spełniać swoją funkcję
sprawiać, że przestaje być właściwe

psychastenia n
psychastenie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem

psychiatra psɨˈxʲjatra n
psychiatr
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych

psychiatryczny adj
psychiatrický
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psychoaktywny adj
psychoaktivní
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne

psychoanaliza n
psychoanalýza
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)

psychodeliczny adj
psychedelický
będący przejawem lub powodujący stan psychodeliczny (1.1-2)

psycholingwistyka ˌpsɨxɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
psycholingvistika
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka;

psycholog psɨˈxɔlɔk n
psycholog
(psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii
psycholožka
(psychologia, psychologiczny) absolwentka studiów w dziedzinie psychologii

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
psychologie
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
psychologický
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący psychologii

psycholożka n
psycholožka
(zawód, zawodowy, zawodowo) (psychologia, psychologiczny) kobieta, która specjalizuje się w dziedzinie psychologii

psychopatia n
psychopatie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;

psychopatologia n
psychopatologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dziedzina psychologii i psychiatrii, która bada zaburzenia i choroby psychiczne

psychopatyczny ˌpsɨxɔpaˈtɨt͡ʃnɨ adj
psychopatický
charakteryzujący psychopatę, o cechach psychopaty; świadczący o psychopatii

psychosomatyczny adj
psychosomatický
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało

psychoterapeuta n
psychoterapeut
specjalista w dziedzinie psychoterapii

psychoterapeutyczny adj
psychoterapeutický
dotyczący psychoterapii

psychotronik n
psychotronik
badacz domniemanych zależności między świadomością ludzką a zjawiskami energetycznymi

psychotronika n
psychotronika
dziedzina badająca domniemane zależności między świadomością ludzką a zjawiskami energetycznymi;

psychoza poporodowa n
poporodní psychóza
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie;

pszczelarstwo pʃt͡ʃɛˈlarstfɔ n
včelařství
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół;

pszczelarz ˈpʃt͡ʃɛlaʃ n
včelař
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych

pszczeli ˈpʃt͡ʃɛlʲi possessiveAdjective
včelí
należący do pszczoły

pszczoła ˈpʃt͡ʃɔwa n
včela
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszczoła kraińska ˈpʃt͡ʃɔwa kraˈ<sup>j</sup>ĩj̃ska n
kraňka včela medonosná kraňská
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera carnica, podgatunek pszczół miodnych;

pszenica pʃɛ̃ˈɲit͡sa n
pšenice
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)

pszeniczny adj
pšeničný
wykonany z pszenicy, zawierający pszenicę
związany z pszenicą, dotyczący pszenicy

pszenny ˈpʃɛ̃nːɨ adj
pšeničný
zrobiony z ziarn pszenicy

ptak ptak n
pták
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptaszarnia n
voliéra
(przestarzałe, przestarzały) pomieszczenie lub woliera do hodowli ptaków

ptaszek ˈptaʃɛk n
ptáček
mały ptak
(zdrobniale) od ptak

pterodaktyl n
pterodaktyl
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Pterodactylus, rodzaj wymarłego latającego gada należącego do rzędu pterozaurów, żyjącego w okresie późnej jury

ptolemeuszowski adj
ptolemaiovský
związany z nauką, poglądami głoszonymi przez Ptolemeusza

publicystyka n
publicistika
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jakakolwiek wypowiedź lub tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach;

publicznie adv
veřejně
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich

publiczność puˈblʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ n
veřejnost
grupa osób, która oglądają jakieś przedstawienie, pokaz, zawody

publiczny puˈblʲit͡ʃnɨ adj
veřejný
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi

publikować ˌpublʲiˈkɔvat͡ɕ v
publikovat
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać

puchacz zwyczajny n
výr velký
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo bubo, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych występujący m.in. w Polsce;

puchar ˈpuxar n
pohár číše
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;

puchowy puˈxɔvɨ adj
pérový
wykonany z puchu, zawierający puch

pucołowaty adj
boubelatý
taki, który ma pulchne, okrągłe policzki

puder ˈpudɛr n
pudr
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;

pudełko puˈdɛwkɔ n
krabička
mały pojemnik, najczęściej wykonany z tektury

pudło ˈpudwɔ n
krabice
duże pudełko

puentylizm n
pointilismus
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

puklerz n
pukléř
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;

puls puls n
puls
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca

pumeks ˈpũmɛks n
pemza
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;

pumeksowy adj
pemzový
związany z pumeksem; wykonany z pumeksu

punkt pũŋkt n
bod místo
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;

punktualny ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
přesný
przybywający o określonej godzinie, nie spóźniający się; przestrzegający punktualności

purchawka n
pýchavka
(mikologia, mikologiczny) grzyb z rodzaju Lycoperdon

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
purpurový nachový purpurný
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

puryfikaterz ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ n
purifikatorium
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych;

puryna n
purin
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

purée n
pyré
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;

pustelnik puˈstɛlʲɲik n
poustevník
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie

pustułka zwyczajna n
poštolka obecná
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;

pusty ˈpustɨ adj
prázdný
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
poušť
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
dezertifikace
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

pustynny puˈstɨ̃nːɨ adj
pouštní
związany z pustynią, pochodzący z terenów pustyni

puszcza ˈpuʃt͡ʃa n
prales
dziki, pierwotny las o dużej powierzchni;

puszczać kaczki ˈpuʃt͡ʃat͡ɕ ˈkat͡ʃʲci v
dělat žabky
rzucać płaskie kamyki lub muszelki na taflę wody tak, aby odbijały się od niej kilkakrotnie;

puszczański adj
pralesní
dotyczący puszczy; porosły puszczą; żyjący w puszczy

puszczyk ˈpuʃt͡ʃɨk n
puštík
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;

puszka ˈpuʃka n
konzerva plechovka
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;

putinizacja n
putinizace
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zmiany polityczne przynoszące autorytarną władzę i ograniczenia swobód obywatelskich w państwach demokratycznych

puzon n
pozoun trombón
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

puzonista ˌpuzɔ̃ˈɲista n
pozounista
muzyk, który gra na puzonie

pułap ˈpuwap n
dostup
(lotnictwo, lotniczy) maksymalna wysokość, na jaką może wzbić się określony statek powietrzny;

pułapka puˈwapka n
past
urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
zasadzka, podstęp

pułapka na myszy puˈwapka na‿ˈmɨʃɨ n
past na myši
proste mechaniczne urządzenie służące do łapania myszy na przynętę

pułk n
pluk
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
plukovník
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;

puścić ˈpuɕt͡ɕit͡ɕ v
pustit
aspekt dokonany od: puszczać

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ idiom
Pyrrhovo vítězství pyrrhovo vítězství
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pyszny ˈpɨʃnɨ adj
chutný
bardzo smaczny

pytanie pɨˈtãɲɛ n
otázka
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji
zagadnienie, problem

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨt͡ʃnɛ n
řečnická otázka
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;

pytać ˈpɨtat͡ɕ v
ptát se
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pytyjski pɨˈtɨjsʲci adj
pythický
(książkowy) niejasny, niezrozumiały, dwuznaczny

pyłek ˈpɨwɛk n
pyl
(botanika, botaniczny) męskie gamety u roślin;

półfinalista n
semifinalista
uczestnik półfinału w zawodach sportowych lub konkursie

półfinał n
semifinále
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półka ˈpuwka n
police polička
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s n
půlměsíc
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);
Księżyc widziany tylko w części nie większej niż połowa tarczy

półkulisty adj
polokulovitý
o kształcie zbliżonym do półkuli

półlitrowy adj
půllitrový
zawierający pół litra

półnagi puwˈnaɟi adj
polonahý
prawie nagi, w niekompletnym stroju

północ ˈpuwnɔt͡s n
Sever
północna część jakiegoś obszaru
půlnoc
godzina 24:00
sever půlnoc
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północno-wschodni ˌpuwnɔt͡snɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
severovýchodní
(geografia, geograficzny) (administracja) położony, znajdujący się na północnym wschodzie

północno-zachodni ˌpuwnɔt͡snɔ‿zaˈxɔdʲɲi adj
severozápadní
(geografia, geograficzny) będący na północnym zachodzie

północnoafrykański ˌpuwnɔt͡snɔafrɨˈkãj̃sʲci adj
severoafrický
dotyczący Afryki Północnej, dziejący się w Afryce Północnej

północnoamerykański adj
severoamerický
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej

północnoatlantycki adj
severoatlantický
związany z północnym Atlantykiem lub obszarami wokół niego położonymi

północnobawarski adj
severobavorský
związany z północną częścią Bawarii; tam położony lub tam odbywający się

północnoczeski adj
severočeský
związany z północną częścią Czech; tam położony lub tam odbywający się

północnoeuropejski adj
severoevropský
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną

północnofrancuski adj
severofrancouzský
związany z północą Francji, taki jak na południu Francji; położony na południu Francji

północnokaroliński adj
severokarolínský
związany z Karoliną Północną, dotyczący Karoliny Północnej

północnokoreański puwˈnɔt͡snɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
severokorejský
odnoszący się do Korei Północnej

północnosłowacki adj
severoslovenský
związany z północną częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się

północny puwˈnɔt͡snɨ adj
půlnoční
odbywający się o północy (o godzinie 24:00), dotyczący tej północy
severní
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny zachód puwˈnɔt͡snɨ ˈzaxut n
severozápad
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półpiętro n
mezipatro
(architektura, architektoniczny) powierzchnia między piętrami w miejscu zmiany kierunku schodów

półprosta n
polopřímka
(geometria) każda z części prostej przedzielonej punktem umieszczonej na niej, wraz z tym punktem;

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
polovodič
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;

półroczny adj
půlroční
trwający pół roku

półtora puwˈtɔra numeralFraction
půldruhý půldruhého
jeden/jedno i pół

półtłusty adj
polotučný
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mający niewielką ilość tłuszczu

półwysep puwˈvɨsɛp n
poloostrov
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

półświatek n
podsvětí
(socjologia, socjologiczny) ludzie z marginesu społecznego

późno ˈpuʑnɔ adv
pozdě
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu

pączek ˈpɔ̃n͇t͡ʃɛk n
koblih kobliha
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;

pąk pɔ̃ŋk n
poupě pupen
zawiązek liścia, pędu lub kwiatu na roślinie;

pęcherz moczowy n
močový měchýř
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu;

pęcherzyk żółciowy n
žlučník žlučový měchýř
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;

pędzel ˈpɛ̃nd͡zɛl n
štětec
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pęk pɛ̃ŋk n
svazek
zbiór jednorodnych przedmiotów związanych razem lub występujących razem w naturze

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
pupek
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
pupeční šňůra pupečník
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

pęseta n
pinzeta pinseta
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

płacić ˈpwat͡ɕit͡ɕ v
platit
dawać (przekazywać) pieniądze za coś
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje

płacz pwat͡ʃ n
pláč
wylewanie łez;

płakać ˈpwakat͡ɕ v
plakat brečet
wylewać łzy, ronić łzy

płakać jak bóbr ˈpwakat͡ɕ ˈjaɡ ˈbupr̥ v
plakat jako bobr
płakać żałośnie, rzewnie

płakać nad rozlanym mlekiem ˈpwakat͡ɕ ˌnad‿rɔzˈlãnɨ̃m ˈːlɛcɛ̃m v
plakat nad rozlitým mlékem
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie

płaski ˈpwasʲci adj
plochý
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień

płaskowyż pwaˈskɔvɨʃ n
plošina
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;

płaszcz pwaʃt͡ʃ n
kabát
(odzieżownictwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;
plášť
(heraldyka, heraldyczny) stosowany głównie w herbach monarszych i książęcych, element herbowy w formie płaszcza (1.1) lub peleryny okrywający tarczę herbową, często podbity futrem;

płaszczyk ˈpwaʃt͡ʃɨk n
kabátek
(zdrobniale) płaszcz

płaszczyzna pwaˈʃt͡ʃɨzna n
plocha
płaska powierzchnia
rovina
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa;

płat pwat n
płat
fragment papieru, materiału itp.

płatek ˈpwatɛk n
okvětní lístek
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
sněhová vločka
struktura kryształów śniegu

płatnik n
plátce
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub instytucja uiszczająca płatność

płatowy adj
lalokový
(anatomia, anatomiczny) podzielony na płaty; dotyczący płatów

płaz pwas n
obojživelník
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych;

płciowy ˈpw̥t͡ɕɔvɨ adj
sexuální pohlavní
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci

płetwa ˈpwɛtfa n
ploutev
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;

płetwal błękitny n
plejtvák obrovský
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal, będącego największym współczesnym zwierzęciem;

płeć pwɛt͡ɕ n
pohlaví
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płodny adj
plodný
zdolny do płodzenia potomstwa
mający liczne potomstwo

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
plamen
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płot pwɔt n
plot
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;

płowdiwski adj
plovdivský
związany z Płowdiwem, dotyczący Płowdiwu

płowy ˈpwɔvɨ adj
plavý
żółty z odcieniem szarego

płucnica islandzka pwut͡sʲˈɲit͡sa isˈlãnt͡ska n
pukléřka islandská
(botanika, botaniczny) Cetraria islandica, krzaczkowaty porost o widlasto rozgałęzionej, wznoszącej się plesze;

płucny adj
plicní pulmonální
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc

płuco ˈpwut͡sɔ n
plíce
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

pług pwuk n
pluh ruchadlo
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płyn pwɨ̃n n
kapalina
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona
tekutina
(fizyka, fizyczny) ciecz lub gaz;

płyn Lugola n
Lugolův roztok
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
likvidní kapalný tekutý
będący płynem

płyta ˈpwɨta n
deska
krążek służący do przechowywania muzyki lub danych

płytki ˈpwɨtʲci adj
mělký
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki
mělký povrchní plytký
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony głębszych wartości; banalny

pływacz n
bublinatka
(botanika, botaniczny) Utricularia L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny pływaczowatych;

pływacz zwyczajny n
bublinatka obecná
(botanika, botaniczny) Utricularia vulgaris L., gatunek rośliny mięsożernej z rodziny pływaczowatych;

pływać ˈpwɨvat͡ɕ v
plavat
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

płócienny pwuˈt͡ɕɛ̃nːɨ adj
plátěný
dotyczący płótna, wykonany z płótna

płód pwut n
plod
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju
(przenośnie, przenośnia) dzieło jako wytwór talentu, pracy umysłowej
to, co wydała ziemia

płótno ˈpwutnɔ n
plátno
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;
(sztuka) obraz malowany na płótnie (1.2)
(sztuka) tkanina rozpięta na ramie i zagruntowana, przeznaczona do malowania obrazów

quiz kwʲis n
kvíz
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

rabarbar raˈbarbar n
rebarbora řeveň
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;

rabat ˈrabat n
sleva rabat
obniżka ceny

rabin ˈrabʲĩn n
rabín
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rabinacki adj
rabínský
związany z rabinem, dotyczący rabina lub rabinatu

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
rahat turecký med
(cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachunek raˈxũnɛk n
účet
(handel, handlowy) spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową

raciborski ˌrat͡ɕiˈbɔrsʲci adj
ratibořský
dotyczący Raciborza, związany z Raciborzem

raciborzanin ˌrat͡ɕibɔˈʒãɲĩn n
Ratibořan
mieszkaniec Raciborza
osoba pochodząca z Raciborza, urodzona w Raciborzu

racja stanu n
národní zájem
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadrzędny interes państwa i narodu, wspólny dla większości obywateli i organizacji działających na rzecz państwa;

racjonalista ˌrat͡sʲjɔ̃naˈlʲista n
racionalista
(filozofia, filozoficzny) zwolennik racjonalizmu w filozofii
człowiek, który w swoim postępowaniu kieruje się rozumem, nie emocjami

racuch ˈrat͡sux n
lívanec
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niewielki, pulchny placek z ciasta drożdżowego na zsiadłym mleku, smażony na tłuszczu, jadany na słodko;

raczej ˈrat͡ʃɛj adv
raději
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe

rad rat n
radium rádium
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
rada
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji

radar ˈradar n
radar
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;

radarowy adj
radarový
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z radarem, dotyczący radaru; wykorzystujący radar

radio ˈradʲjɔ n
rozhlas rádio
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
rádio
urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych

radioaktywność n
radioaktivita
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
radioaktivní
związany z radioaktywnością

radioastronomiczny adj
radioastronomický
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (astronomia, astronomiczny) związany z radioastronomią

radiofarmaceutyk n
radiofarmaka
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) substancja promieniotwórcza używana w leczeniu nowotworów lub scyntygrafii

radiolog n
radiolog
lekarz zajmujący się radiologią

radiometr n
radiometr
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;

radiometria n
radiometrie
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych;

radioodbiornik ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik n
radiopřijímač
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego;

radioteleskop n
radioteleskop
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radler n
ochucený pivo ovocný pivo pivní mix radler
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) napój stanowiący mieszankę jasnego piwa i innego napoju bezalkoholowego;

radon ˈradɔ̃n n
radon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radonowy adj
radonový
dotyczący radonu

radość ˈradɔɕt͡ɕ n
radost
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykał n
radikál
ekstremista, zwolennik radykalizmu, osoba o poglądach skrajnych

radło n
rádlo
(rolnictwo, rolniczy) najprostsze i najstarsze narzędzie drewniane do spulchniania gleby bez odwracania skiby;

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
rafinerie
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvat͡ɕ v
rafinovat
poddawać procesowi rafinacji

raj raj n
ráj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;
(przenośnie, przenośnia) piękne miejsce, gdzie ludzie są szczęśliwi

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
daňový ráj
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;

rak rak n
rak
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;
rakovina
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;

rak jelita grubego n
kolorektální karcinom rakovina tlustého střeva
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy;

rakietowy ˌracɛˈtɔvɨ adj
raketový
związany z rakietą (pociskiem lub pojazdem)

rakotwórczy adj
karcinogenní rakovinotvorný
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka

rakowy adj
rakovinový
związany z rakiem (chorobą nowotworową)

rakuski raˈkusʲci adj
rakouský
(dawniej, dawny) austriacki

rama ˈrãma n
rám
oprawa obrazu, lustra lub szyby

ramiączko rãˈmʲjɔ̃n͇t͡ʃkɔ n
ramínko
(krawiectwo) pasek tkaniny podtrzymujący na ramionach część garderoby, np. bluzkę, stanik;

ramię ˈrãmʲjɛ n
paže
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna
rameno
(anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym

rana ˈrãna n
rána
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

rand rãnt n
rand
(jednostka monetarna) waluta Południowej Afryki;

randka ˈrãntka n
rande schůzka
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;

randkowanie n
randění
(rzeczownik odczasownikowy) od randkować; chodzenie na randki

ranguński adj
rangúnský
związany z Rangunem, dotyczący Rangunu

rano ˈrãnɔ adv
ráno
wcześnie w ciągu dnia

ransomware n
vyděračský program
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;

raróg ˈraruk n
raroh
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug

raróg górski ˈraruɡ ˈːursʲci n
raroh jižní
(ornitologia, ornitologiczny) Falco biarmicus, gatunek ptaka z rodziny sokołowatych;

rasa ˈrasa n
rasa
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
rasistický
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu

rasizm ˈraɕism̥ n
rasismus rasizmus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

raszysta n
rašista
(pejoratywnie, pejoratywny) pogardliwe określenie na rosyjskiego okupanta na Ukrainie, organizatora, zwolennika lub uczestnika wojny z Ukrainą, postrzeganego jako rosyjski faszysta (nacjonalista)

raszyzm n
rašismus
(pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i system polityczny Federacji Rosyjskiej, rosyjska wojna na Ukrainie i rosyjska okupacja Ukrainy, postrzegane jako przejaw faszyzmu

ratusz ˈratuʃ n
radnice
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;

ratyfikacja n
ratifikace
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

ratyfikować v
ratifikovat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy

ratyzboński adj
regensburský řezenský
związany z Ratyzboną, dotyczący Ratyzbony

raweński adj
ravennský
odnoszący się do Rawenny, związany z Rawenną

raz na ruski rok ˈras na‿ˈrusʲci ˈrɔk adv
jednou za uherský rok
(potocznie, potoczny) bardzo rzadko

razem ˈrazɛ̃m adv
spolu dohromady společně pospolu
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie

rdza rd͡za n
rez
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;

rdzeń kręgowy n
mícha
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;

reakcjonista ˌrɛakt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
reakcionář
(pejoratywnie, pejoratywny) przeciwnik jakichkolwiek zmian społecznych i politycznych

reaktor rɛˈaktɔr n
reaktor
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;

reaktor katalityczny rɛˈaktɔr ˌkatalʲiˈtɨt͡ʃnɨ n
katalyzátor výfukových plynů
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin;

realgar n
realgár
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;

realistyczny adj
realistický
oparty na trzeźwym patrzeniu na świat
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) odnoszący się do realizmu

realizm n
realismus
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości

rebeliant rɛˈbɛlʲjãnt n
rebel
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy;

rebus ˈrɛbus n
rébus
zagadka przedstawiona za pomocą rysunków oraz pojedynczych liter tworzących zaszyfrowane hasło;

recepcjonista n
recepční
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu

recyklingowalny adj
recyklovatelný
(ekologia, ekologiczny) taki, który można poddać recyklingowi; możliwy do wtórnego wykorzystania

recytacja n
recitace
wydeklamowanie utworu literackiego

reda ˈrɛda n
rejda
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;

redakcyjny adj
redakční
związany z redakcją i/lub redaktorami

redaktor rɛˈdaktɔr n
redaktor
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych

reelekcja n
znovuzvolení
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
refektář
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków;

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja n
reference
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
referendum
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

reforma rɛˈfɔrma n
reforma
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;

reformacja ˌrɛfɔrˈmat͡sʲja n
reformace
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;

reformować v
reformovat
dokonywać reformy

regent ˈrɛɡɛ̃nt n
regent
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;

regentka n
regentka
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kobieta, która pełni funkcję regenta

regiolekt n
regiolekt
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu regionalnym;

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
regionální
(przymiotnik) od region

regresja n
regrese
(statystyka, statystyczny) zmniejszenie liczby wymiarów danych; w szczególności modelowanie zbioru danych za pomocą funkcji;

regulacja n
regulace
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obejmowanie czego przepisami prawa, normami
(językoznawstwo, językoznawczy) sprawowanie pieczy nad pewnym standardem językowym;

regulaminowy adj
předepsaný
dotyczący regulaminu, zgodny z nim

regularność n
pravidelnost
cecha tego, co regularne

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
pravidelný
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni

regulator n
regulátor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do regulowania przebiegu różnych procesów;

reguła rɛˈɡuwa ˈrɛɡuwa n
pravidlo
zasada, według której należy postępować

reimski adj
remešský
związany z Reims, dotyczący Reims

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnat͡sʲja n
reinkarnace
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;

reja n
ráhno
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poziome drzewce żaglowca;

rejestrować v
registrovat
wprowadzać do rejestru, wpisywać na listę

rejon ˈrɛjɔ̃n n
rajón
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;
obszar, strefa, określona część

rekin ˈrɛcĩn n
žralok
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;

reklama rɛkˈlãma n
reklama
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;
konkretna postać reklamy (1.1), np. plakat

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvat͡ɕ v
doporučit
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś

rekonstrukcja n
rekonstrukce obnova
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana

rekordzista n
rekordman
osoba, która osiągnęła najlepszy wynik w jakiejś dziedzinie

rekordzistka n
rekordmanka
kobieta, która osiągnęła najlepszy wynik w jakiejś dziedzinie

rekreacja ˌrɛkrɛˈat͡sʲja n
rekreace
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej

rekreacyjny adj
rekreační
dotyczący rekreacji, aktywnego wypoczynku

rekrut ˈrɛkrut n
rekrut
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska;

rektor ˈrɛktɔr n
rektor
(edukacja, edukacyjny) osoba zarządzająca uczelnią akademicką

relatywizacja n
relativizace
(filozofia, filozoficzny) traktowanie czegoś jako rzeczy względnej, czynienie czegoś relatywnym

relatywnie ˌrɛlaˈtɨvʲɲɛ adv
poměrně
względnie

religia rɛˈlʲiɟja n
náboženství
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;
(edukacja, edukacyjny) przedmiot nauczany w szkole, wpajający uczniom podstawy określonej wiary

relikwia n
relikvie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;

relikwiarz rɛˈlʲikfʲjaʃ n
relikviář
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;

remake n
remake
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;

remanent n
inventura
spis dóbr w przedsiębiorstwie

remis ˈrɛ̃mʲis n
remíza plichta
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta

remiza rɛ̃ˈmʲiza n
hasičská zbrojnice
budynek straży pożarnej, magazyn sprzętu przeciwpożarowego;

ren rɛ̃n n
rhenium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

rentier n
rentiér
(ekonomia, ekonomiczny) osoba czerpiąca zyski z posiadanego kapitału lub papierów wartościowych

rentowny rɛ̃nˈtɔvnɨ adj
rentabilní
przynoszący zysk

rentowy adj
rentový
dotyczący renty

reorganizacja n
reorganizace
ponowna organizacja

repertuar ˌrɛpɛrˈtu<sup>w</sup>ar n
repertoár
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów grany w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie

reportaż n
reportáž
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

reporter rɛˈpɔrtɛr n
reportér
dziennikarz przygotowujący materiały prasowe i sprawozdania z bieżących wydarzeń

reprezentant ˌrɛprɛˈzɛ̃ntãnt n
reprezentant
osoba działająca w imieniu jakiejś grupy, reprezentująca kogoś lub coś

republika rɛˈpublʲika n
republika
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
banánová republika
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

reputacja ˌrɛpuˈtat͡sʲja n
reputace
opinia o kimś, dobre imię

respekt ˈrɛspɛkt n
respekt
szacunek, poważanie

respektować v
respektovat
brać pod uwagę, mieć wzgląd na coś lub na kogoś, przestrzegać czegoś w swoim postępowaniu

respirator ˌrɛspʲiˈratɔr n
respirátor
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;

restart ˈrɛstart n
restart
(informatyka, informatyczny) ponowne uruchomienie

restauracja ˌrɛstawˈrat͡sʲja n
restaurace
(gastronomia) lokal gastronomiczny z obsługą kelnerską, w którym posiłki serwowane są przy stolikach;

restrukturyzacja ˌrɛstrukturɨˈzat͡sʲja n
restrukturalizace
(ekonomia, ekonomiczny) zmiana struktury czegoś; wprowadzanie zmian w rozmieszczeniu majątku i organizacji zarządzania nim, zwykle w odniesieniu do gospodarki kraju lub przedsiębiorstwa;

reszta ˈrɛʃta n
zbytek
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;
elementy, które zostały

retroaktywny adj
retroaktivní
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz

retsina n
retsina
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
revmatizmus revmatismus
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;

rewaluacja ˌrɛvaluˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
revalvace
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowy wzrost kursu danej waluty;

rewers ˈrɛvɛrs n
žádanka
(numizmatyka, numizmatyczny) druga strona monety lub medalu, przeciwieństwo głównej strony;

rewolucja ˌrɛvɔˈlut͡sʲja n
revoluce
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rewolucja październikowa n
Říjnová revoluce
(historia, historyczny, historycznie) zbrojny przewrót dokonany w Rosji w 1917 roku, w którego wyniku władzę w tym kraju przejęli bolszewicy;

rewolucjonista ˌrɛvɔlut͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
revolucionář
uczestnik lub zwolennik rewolucji

rewolucjonistka ˌrɛvɔlut͡sʲjɔ̇̃ˈɲistka n
revolucionářka
kobieta, uczestniczka lub zwolenniczka rewolucji

rewolucjonizować v
revolucionalizovat
dokonywać radykalnych, przełomowych zmian, które zasadniczo odmieniają dotychczasowy stan rzeczy

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈt͡sɨjnɨ adj
revoluční
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami

rezeda rɛˈzɛda n
rezeda
(botanika, botaniczny) Reseda, liczący około 30 gatunków rodzaj roślin z rodziny rezedowatych;

reński adj
rýnský
związany z Renem, dotyczący Renu

reżim n
režim
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy

reżyserka n
režisérka
kobieta uprawiająca zawód reżysera

reżyserować v
režirati
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej

riazański adj
rjazaňský
związany z Riazaniem, dotyczący Riazania

richelieu n
richelieu rišelié
(rzemiosło, rzemieślniczy) biały haft o dzierganych, ażurowych motywach z wyciętą pod nimi tkaniną;

ridbok górski n
bahnivec horský
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Redunca fulvorufula, stadny ssak z rodziny wołowatych, występujący na obszarach pagórkowatych środkowej i południowej Afryki

rijadzki rʲiˈjat͡sʲci adj
rijádský
odnoszący się do miasta Rijad

rijecki adj
rijecký
związany z Rijeką, dotyczący Rijeki, pochodzący z Rijeki

riksza ˈrʲikʃa n
rikša
dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka

rimiński adj
riminský
związany z Rimini, dotyczący Rimini

ring rʲĩŋk n
ring
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;

ro rɔ n
ró
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ;

robaczywy adj
červivý
pełen robaków lub nadjedzony przez robaki

robak ˈrɔbak n
červ
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;
(informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania;

robinsonada ˌrɔbʲĩw̃sɔ̃ˈnada n
robinzonáda
(książkowy) utwór literacki o życiu lub podróżach obfitujących w przygody
(książkowy) wyprawa w poszukiwaniu silnych wrażeń, przygód;
(książkowy) życie pełne wyzwań, w trudnych warunkach
(sport, sportowy) charakterystyczne rzucenie się bramkarza całym ciałem poziomo w celu obrony przed niską piłką

robić ˈrɔbʲit͡ɕ v
dělat
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan

robić sobie jaja v
dělat si srandu
(potocznie, potoczny) żartować, naśmiewać się, nabijać się

robić z igły widły ˈrɔbʲid͡ʑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
dělat z komára velblouda
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robić z siebie wariata v
dělat ze sebe blázna dělat ze sebe hlupáka
(potocznie, potoczny) udawać, że się nic nie rozumie, nie wie o co chodzi

robot ˈrɔbɔt n
robot
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
dělník
pracownik wykonujący pracę fizyczną

robotyka rɔˈbɔtɨka n
robotika
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;

rock rɔk n
rock rock-and-roll rokenrol
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;

rockowy rɔˈkɔvɨ adj
rockový
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z rockiem, dotyczący rocka

rocznica rɔt͡ʃʲˈɲit͡sa n
výročí
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

roczny ˈrɔt͡ʃnɨ adj
roční
trwający przez rok
obejmujący czas roku

rod rɔt n
rhodium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodak n
krajan
człowiek pochodzący z tego samego narodu

rodański rɔˈdãj̃sʲci adj
rhônský
(przymiotnik) od Rodan

rodeo rɔˈdɛɔ n
rodeo
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków

rodezyjski adj
rhodeský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Rodezją, dotyczący Rodezji

rodowy adj
rodový
dotyczący rodu (klanu, rodziny)

rodyjski rɔˈdɨjsʲci adj
rhodský
dotyczący Rodosu, związany z Rodosem, pochodzący z Rodosu

rodzaj ˈrɔd͡zaj n
druh typ
typ, odmiana, gatunek
rod
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;
žánr
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) podstawowa jednostka klasyfikacji dzieł literackich

rodzaj nijaki ˈrɔd͡zaj ɲiˈjäci n
rod střední střední rod
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzeństwo rɔˈd͡zɛ̃j̃stfɔ n
sourozenci sourozenec
brat (bracia), siostra (siostry);

rodzicielski adj
rodičovský
związany z rodzicielstwem

rodzicielstwo ˌrɔd͡ʑiˈt͡ɕɛlstfɔ n
rodičovství
bycie rodzicem

rodzina rɔˈd͡ʑĩna n
rodina
rodzice wraz z ich dziećmi
(socjologia, socjologiczny) grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo;

rodzina językowa rɔˈd͡ʑĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
jazyková rodina
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;

rodzinny rɔˈd͡ʑĩnːɨ adj
rodinný
związany z rodziną, dotyczący rodziny

rodzynek rɔˈd͡zɨ̃nɛk n
rozinka
suszone winogrono

rodzynka rɔˈd͡zɨ̃nka n
hrozinka
(spożywczy) suszone winogrono należące do bakalii; (zobacz) rodzynek

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
roentgenium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogacz ˈrɔɡat͡ʃ n
roháč
(łowiectwo, łowiecki) dorosły jeleń samiec
roháč obecný
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) jelonek rogacz, największy chrząszcz polski

rogal ˈrɔɡal n
rohlík
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bułka w kształcie półksiężyca;

rogal świętomarciński ˈrɔɡalʲ ˌɕfʲjɛ̃ntɔ̃marʲˈt͡ɕĩj̃sʲci n
svatomartinský rohlík
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) rogal z nadzieniem z białego maku, migdałów i orzechów tradycyjnie przygotowywany w Poznaniu i województwie wielkopolskim na świętego Marcina;

rogaty rɔˈɡatɨ adj
rohatý
o zwierzęciu: taki, który ma rogi lub część ciała przypominającą rogi

rogówka n
rohovka
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej pokryta przezroczystą błoną;

rogówkowy adj
rohovkový
(anatomia, anatomiczny) związany z rogówką, dotyczący rogówki

rohatyna n
rohatina
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) włócznia z hakiem przy grocie;

rok rɔk n
rok
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok galaktyczny ˈrɔɡ ˌːalakˈtɨt͡ʃnɨ n
galaktický rok
(astronomia, astronomiczny) trwający 240 milionów lat okres, w którym Słońce obiega centrum Drogi Mlecznej;

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
přestupný rok
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rokrocznie rɔˈkrɔt͡ʃʲɲɛ adv
každoročně každý rok rok co rok
każdego roku, corocznie

rolada rɔˈlada n
roláda
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto biszkoptowe zawinięte wraz ze słodkim nadzieniem w rulon;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczony kawałek zwiniętego w rulon mięsa z nadzieniem
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędliny uformowanej w blok

roleta rɔˈlɛta n
roleta
zasłona w oknie podnoszona lub opuszczana poprzez zwijanie;

rolmops ˈrɔlmɔps n
zavináč
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zawijany, marynowany płat śledziowy;

rolnictwo rɔlʲˈɲit͡stfɔ n
zemědělství
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolnik ˈrɔlʲɲik n
zemědělec sedlák
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
romantismus
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;

romb rɔ̃mp n
kosočtverec
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

romski ˈrɔ̃msʲci adj
romský
odnoszący się do Romów

romski ˈrɔ̃msʲci n
romština
(językoznawstwo, językoznawczy) język Romów;

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
kruhový objezd
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy;

ronić łzy ˈrɔ̃ɲit͡ɕ ˈwzɨ v
ronit slzy
płakać

ropa ˈrɔpa n
hnis
(medycyna, medyczny) wydzielina o żółtawym zabarwieniu wydobywająca się z zainfekowanej rany;
nafta
(potocznie, potoczny) rodzaj paliwa do silnika diesla

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
ropa
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropieć v
hnisat mokvat
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę

ropociąg rɔˈpɔt͡ɕɔ̃ŋk n
ropovod
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu ropy naftowej

ropowica ˌrɔpɔˈvʲit͡sa n
flegmóna
(medycyna, medyczny) zapalenie ropne w obrębie luźnej tkanki łącznej jakiejś okolicy ciała

ropucha rɔˈpuxa n
ropucha
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

roratny rɔˈratnɨ adj
rorátní
związany z roratami, dotyczący rorat

roraty rɔˈratɨ n
roráty
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim wczesna msza poranna ku czci Najświętszej Maryi Panny odprawiana w adwencie; ; (zobacz) też roraty w Encyklopedii staropolskiej

rosa ˈrɔsa n
rosa
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosiczka n
rosnatka
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rosiczka (1.1)

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲt͡ɕ v
růst
powiększać swoje rozmiary, skalę
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości

rosnąć jak grzyby po deszczu v
růst jako houby po dešti
powstawać szybko, nieoczekiwanie, pojawiać się w dużej liczbie

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
rosomák
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;

rostowski adj
rostovský
związany z Rostowem nad Donem, dotyczący Rostowa nad Donem
związany z Rostowem, dotyczący Rostowa

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
ruský ruština
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
ruština
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;

rosyjskojęzyczny rɔˈsɨjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
ruskojazyčný
posługujący się językiem rosyjskim
spisany, stworzony w języku rosyjskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem rosyjskim

rosyjszczyzna n
ruština
(językoznawstwo, językoznawczy) język rosyjski

rotmistrz ˈrɔtmʲisṭʃ n
rotmistr
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w kawalerii, będący odpowiednikiem rangi kapitana;

rotterdamski adj
rotterdamský
związany z Rotterdamem, dotyczący Rotterdamu

router n
router směrovač
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;

rower ˈrɔvɛr n
kolo jízdní kolo
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rowerek rɔˈvɛrɛk n
dva kanáry
(środowiskowy) (sport, sportowy) w tenisie wynik 6:0, 6:0

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
cyklista
osoba jadąca na rowerze;

rowerzystka ˌrɔvɛˈʒɨstka n
cyklistka
kobieta, która jedzie na rowerze

rozarium n
rosarium rozárium
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród lub jego część przeznaczona do hodowli róż;

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕt͡ɕ n
diskrepance nesrovnalost rozpor
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozbójnik n
loupežník
(przestarzałe, przestarzały) osoba zajmująca się rozbojem, napadami rabunkowymi

rozchodnik biały n
rozchodník bílý
(botanika, botaniczny) Sedum album gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych naturalnie występujący w północnej Afryce, południowej, środkowej i zachodniej Europie oraz zachodniej Azji;

rozcieńczać v
ředit
(chemia, chemiczny) zmniejszać stężenie roztworu, dodając rozpuszczalnik

rozcieńczyć v
zředit
(chemia, chemiczny) zmniejszyć stężenie roztworu poprzez dodanie rozpuszczalnika

rozdroże rɔzˈdrɔʒɛ n
křižovatka rozcestí
miejsce, w którym droga, ścieżka, szlak rozgałęzia się

rozdział ˈrɔʑd͡ʑaw n
kapitola
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis

rozedma n
emfyzém rozedma
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;

rozejm n
příměří
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozkoszny adj
rozkošný
bardzo przyjemny dla zmysłów, sprawiający rozkosz

rozkład ˈrɔskwat n
rozdělení
(statystyka, statystyczny) określenie prawdopodobieństw przyjmowania określonych wartości przez zmienną losową;

rozkład jazdy ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ n
jízdní řád
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu;

rozkład normalny n
normální rozdělení
(statystyka, statystyczny) najczęściej spotykany w statystyce rodzaj ciągłego rozkładu prawdopodobieństwa zmiennej losowej zależnej od wielu drobnych i niepowiązanych ze sobą czynników, którego funkcja gęstości opisana jest wzorem \tfrac{1}{\sigma\sqrt{2\pi}}\exp(-\tfrac{(x-\mu)^2}{2\sigma^2}), gdzie σ to odchylenie standardowe, a μ to średnia;

rozmaity ˌrɔzmaˈ<sup>j</sup>itɨ adj
rozmanitý
charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
rozmarýn
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

rozmowa rɔzˈmɔva n
rozhovor
ustna wymiana zdań

rozmyślać rɔzˈmɨɕlat͡ɕ v
přemýšlet
zastanawiać się nad czymś; długo o czymś myśleć, rozważać coś

roznamiętniać ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲät͡ɕ v
rozvášňovat
wzbudzać w kimś namiętność

roznamiętnić ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲit͡ɕ v
rozvášnit
aspekt dokonany od: roznamiętniać

rozpacz ˈrɔspat͡ʃ n
zoufalství
silne uczucie wyrażające bezsilność i zwątpienie

rozpaczliwy adj
zoufalý
pełen rozpaczy, wyrażający czyjąś rozpacz

rozpieszczać v
rozmazlovat
traktować zbyt pobłażliwie

rozpiętość rɔsˈpʲjɛ̃ntɔɕt͡ɕ n
rozpětí
odległość pomiędzy najdalszymi krańcami

rozporządzenie ˌrɔspɔʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ n
nařízení
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;

rozpoznawanie n
rozpoznávání
identyfikowanie kogoś lub czegoś

rozpoznawać v
rozpoznávat
identyfikować kogoś lub coś, wyróżniając spośród innych; badając, stwierdzić, określić coś

rozpoznać v
rozpoznat
aspekt dokonany od: rozpoznawać

rozpusta n
zhýralost
brak moralności w sferze seksualnej

rozpustnica n
poběhlice
(przestarzałe, przestarzały) kobieta oddająca się rozpuście

rozpuszczalny adj
rozpustný
taki, który można rozpuścić

rozrzutnik n
hýřil marnotratník
osoba trwoniąca majątek

rozrzutny adj
rozhazovačný
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa

rozsypać v
roztrousit
sypiąc, rozrzucić na daną powierzchnię

rozszerzyć v
rozšířit
zwiększyć zasięg, rozmiar czegoś
rozšířit se
zwiększyć swój zasięg, rozmiar

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
rozumný
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny

roztargnienie n
roztržitost roztěkanost
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
roztržitý
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować

roztocz n
roztoč
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;

roztropność n
obezřetnost
działanie z namysłem

roztrwonić v
promrhat
lekkomyślnie wydać pieniądze; nierozsądnie stracić majątek

roztwór ˈrɔstfur n
roztok
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozum ˈrɔzũm n
rozum
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇t͡ɕ v
chápat rozumět
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
rozumný
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

rozwarty adj
tupý
(geometria) o kącie: większy od prostego i mniejszy od półpełnego, o mierze pomiędzy 90° a 180°

rozważać rɔzˈvaʒat͡ɕ v
přemýšlet
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując

rozwód ˈrɔzvut n
rozvod
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozłupywać v
rozštípávat
uderzając lub naciskając silnie, powodować pękanie czegoś twardego

roślina rɔɕˈlʲĩna n
rostlina
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
rostlinný
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
býložravý
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny

rożek ˈrɔʒɛk n
kornout
zwinięty kawałek wafla lub specjalnie formowany wypiek do nakładania lodów

rtęć r̥tɛ̃ɲt͡ɕ n
rtuť
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubel ˈrubɛl n
rubl
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

rubensowski adj
rubensovský
typowy dla stylu Rubensa;

rubid ˈrubʲit n
rubidium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubin ˈrubʲĩn n
rubín
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;

rubinowy adj
rubínový
wykonany z rubinu
mający kolor rubinu

ruch rux n
hnutí pohyb
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
pohyb
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
gest, ruszenie częścią ciała
provoz
sposób poruszania się na drodze

ruch oporu ˈrux ɔˈpɔru n
odboj
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;

ruchadło n
ruchadlo
(technologia, technika, techniczny) (rolnictwo, rolniczy) pług z odkładnicą cylindryczną

ruchać ˈruxat͡ɕ v
šukat
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)

ruchliwy adj
čilý
będący w nieustannym ruchu

ruchomy ruˈxɔ̃mɨ adj
mobilní
dający się przenosić
movitý
poruszający się

ruciany adj
routový
związany z rutą, dotyczący ruty, zawierający rutę

ruczaj ˈrut͡ʃaj n
ručej
(poetycki, poetycko) strumyk, potok, mały ciek

ruda ˈruda n
ruda
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali

rudawski adj
krušnohorský
związany z Rudawami, dotyczący Rudaw

rudera ruˈdɛra n
barabizna
stary, zniszczony, walący się budynek

rudogłowy ˌrudɔɡˈwɔvɨ adj
rudohlavý
taki, który posiada rudą głowę

rudy ˈrudɨ adj
ryšavý zrzavý rezavý
w kolorze rdzy

rufa ˈrufa n
záď
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;

rugby ˈraɡbɨ ˈruɡbɨ n
ragby rugby
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

ruiny n
ruina
ogół pozostałości po zniszczonych budowlach

ruletka n
ruleta
gra hazardowa polegająca na obstawianiu, na którym polu obracającej się tarczy zatrzyma się poruszająca się kulka;
obrotowa tarcza podzielona na ponumerowane pola, używana do gry w ruletkę (1.1)

rum rũm n
rum
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
heřmánek
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

rumowy adj
rumový
zawierający rum lub tylko mający smak rumu
związany z rumem, dotyczący rumu

rumpologia n
rumpologie
(ezoteryka) metoda wróżenia z pośladków

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
rumunský rumunština
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
rumunština
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;

rupia ˈrupʲja n
rupie
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

rurowaty adj
trubkovitý
przypominający rurę

rusałka ruˈsawka n
rusalka
(mitologia słowiańska) demoniczna istota o kobiecej postaci występująca w mitologii słowiańskiej;

rusałka pokrzywnik n
babočka kopřivová
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aglais urticae L., gatunek pospolitego motyla z rodziny rusałkowatych;

rusiński adj
rusínský
związany z Rusinami

rusiński n
rusínština
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany przez Rusinów;

rusycysta n
rusista
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury rosyjskiej

ruszczyzna n
ruština
(książkowy) (językoznawstwo, językoznawczy) język rosyjski

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
lešení
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

ruta ˈruta n
routa
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna

ruten ˈrutɛ̃n n
ruthenium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford n
rutherfordium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

rwandyjski rvãnˈdɨjsʲci adj
rwandský
odnoszący się do państwa Rwanda

ryba ˈrɨba n
ryba
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

rybak ˈrɨbak n
rybář
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybeczka rɨˈbɛt͡ʃka n
rybička
(zdrobniale) od: rybka

rybi ˈrɨbʲi adj
rybí
związany z rybą, dotyczący ryby

rybitwa rɨˈbʲitfa n
rybák
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

rybny ˈrɨbnɨ adj
rybí
związany z hodowlą ryb, połowem i handlem nimi

rybosom n
ribozom
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

rybołów zwyczajny n
orlovec říční
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;

rycerski rɨˈt͡sɛrsʲci adj
rytířský
związany z rycerzem i rycerstwem

rycerz ˈrɨt͡sɛʃ n
rytíř vítěz
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

ryczeć ˈrɨt͡ʃɛt͡ɕ v
řvát
o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos

rydel ˈrɨdɛl n
rýč
rodzaj łopaty

ryjówka n
rejsek
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Sorex, rodzaj ssaków z rodziny ryjówkowatych;

rynek ˈrɨ̃nɛk n
náměstí trh
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)

rynkowy adj
tržní
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący rynku, tj. kupna i sprzedaży

ryski ˈrɨsʲci adj
rižský
związany z miastem Ryga, dotyczący miasta Ryga

rysować rɨˈsɔvat͡ɕ v
kreslit
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

rysowniczka ˌrɨsɔvʲˈɲit͡ʃka n
kreslířka
kobieta, która wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
kreslíř
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysunek rɨˈsũnɛk n
kresba
to, co zostało narysowane;

ryt n
ritus
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z obrządków w rodzinie liturgicznej;

rytm rɨtm̥ n
rytmus
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
określony porządek powtarzający się okresowo

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
rituální
związany z rytuałem, dotyczący rytuału

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
rituál obřad
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
soupeř rival
osoba, która konkuruje w czymś

rywalizować v
konkurovat soutěžit
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

ryzosfera n
rhizosféra
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
riziko
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

ryś rɨɕ n
rys
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryż rɨʃ n
rýže
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

ryżowy rɨˈʒɔvɨ adj
rýžový
sporządzony z ryżu
związany z ryżem, dotyczący ryżu

rzadko ˈʒatkɔ adv
zřídka málokdy
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

rzecz ʒɛt͡ʃ n
věc
wytwór materialny, przedmiot

rzecznik n
mluvčí
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;

rzecznik prasowy ˈʒɛt͡ʃʲɲik praˈsɔvɨ n
mluvčí
osoba odpowiedzialna w firmie, urzędzie lub instytucji za kontakty z prasą

rzeczny ˈʒɛt͡ʃnɨ adj
říční
odnoszący się do rzeki, związany z rzeką

rzeczownik ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲik n
podstatné jméno
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczowy adj
věcný
odnoszący się do rzeczy (a nie osób)
dotyczący treści (a nie strony formalnej)
wolny od emocji, uprzedzeń

rzeczywistość ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɔɕt͡ɕ n
skutečnost
realistyczność, świat realny
skutečnost realita
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie

rzeczywisty ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɨ adj
skutečný
mający miejsce naprawdę

rzeka ˈʒɛka n
řeka
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
řemeslník
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
řemeslo
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności

rzepa n
vodnice
(spożywczy) jarzyna z korzenia rzepy (1.2)
(botanika, botaniczny) roślina z podgatunku rzepy (1.1)

rzepak ˈʒɛpak n
řepka
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;

rzepka n
čéška
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzesza ˈʒɛʃa n
dav spousta
mnóstwo, duża liczba ludzi
říše
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) duże państwo powstałe z połączenia mniejszych jednostek

rzeszanin n
říšan
mieszkaniec rzeszy (na przykład Rzeszy Niemieckiej)

rzeszoto ʒɛˈʃɔtɔ n
řešeto
(rolnictwo, rolniczy) sito o dużych otworach

rzeszowy adj
říšský
związany z rzeszą, dotyczący rzeszy (np.: Rzeszy Niemieckiej lub Monarchii Austro-Węgierskiej)

rzeźba ˈʒɛʑba n
sochařství socha
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;

rzeźbiarka ʒɛʑˈbʲjarka n
sochařka
(sztuka) artystka, która wykonuje rzeźby

rzeźbiarstwo n
sochařství
(sztuka) sztuka tworzenia rzeźb

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
sochař
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
jatky jatka
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;
masna maso uzeniny řeznictví
(dawniej, dawny) jatki, w których sprzedaje się mięso

rzeżuchowy ˌʒɛʒuˈxɔvɨ adj
řeřichový
zrobiony z rzeżuchy, dotyczący rzeżuchy

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇t͡ʃka n
kapavka
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;

rzeżączkowy adj
kapavkový
(medycyna, medyczny) związany z rzeżączką, dotyczący rzeżączki

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
ředkvička
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bulwa rzodkiewki (1.1)

rzucać kłody pod nogi v
házet klacky pod nohy
usilnie i z rozmysłem komuś przeszkadzać

rzucać perły przed wieprze ˈʒut͡sat͡ɕ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ v
házet perly sviním
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien

rzut ʒut n
hod vrh
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
desítka penalta pokutový kop
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
hod kladivem
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃt͡ʃɛpɛ̃m n
hod oštěpem
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
roh
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska;

rzygać ˈʒɨɡat͡ɕ v
blít
(grubiański, grubiańsko) wymiotować

rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
Říman
mieszkaniec Rzymu

rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
Římanka
mieszkanka Rzymu (miasta)

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
římský
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rzymskokatolicki adj
římskokatolický
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego

rząd ʒɔ̃nt n
vláda
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
řada
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego
řád
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
vládní
związany z rządem, wywodzący się z rządu

rządy n
vláda panování
sprawowanie władzy, władanie

rządzić ˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ v
vládnout
sprawować władzę, panować

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
řasa
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

róg ruk n
roh
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;
(anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego
materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt
roh rohovina
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕt͡ɕi idiom
roh hojnosti
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość

rówieński adj
rivnenský rovenský
związany z Równem, dotyczący Równego (miasta na zachodniej Ukrainie)

rówieśnik ruˈvʲjɛ̇ɕɲik n
vrstevník
osoba w tym samym wieku

równanie ruvˈnãɲɛ n
rovnice
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

równanie stanu ruvˈnãɲɛ ˈstãnu n
stavovou rovnicí
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;

równi i równiejsi adj
rovní a rovnejší
znacząca tyle co: nie ma sprawiedliwości, są przywileje skrywane pod pozorem równości

równie ˈruvʲɲɛ adv
stejně
w taki sam sposób

również ˈruvʲɲɛʃ particle
také též rovněž taky
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
rovník
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równik niebieski n
nebeský rovník
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;

równoboczny adj
rovnostranný
(geometria) mający wszystkie boki równe

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
rovnoběžně
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
rovnoběžník
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;

równoległościan n
rovnoběžnostěn
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);

równoległość n
rovnoběžnost
cecha tego, co równoległe

równomierny adj
rovnoměrný
taki, który występuje w równych odstępach czasu, w równych odległościach, ilościach

równonoc ruvˈnɔ̃nɔt͡s n
rovnodennost
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔd͡z vʲjɔˈsɛ̃nːa n
jarní rovnodennost
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;

równoramienny adj
rovnoramenný
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości

równouprawnienie n
rovnoprávnost
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw

równość ˈruvnɔɕt͡ɕ n
rovnost
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)

równy ˈruvnɨ adj
rovný
posiadający identyczną wartość
posiadający gładką powierzchnię

róża ˈruʒa n
růže
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
kwiat róży (1.1)
(medycyna, medyczny) bakteryjna choroba skóry wywołana przez paciorkowce ropne;
przedmiot przypominający różę (1.2)

róża alpejska n
růže převislá
(botanika, botaniczny) Rosa pendulina, gatunek krzewu należący do rodziny różowatych;

róża dzika ˈruʒa ˈd͡ʑika n
růže šípková psí růže
(botanika, botaniczny) Rosa canina L., gatunek rośliny z rodziny różowatych; krzew dziko rosnący o złożonych, ostro ząbkowanych, zielonych liściach, kolczastych łodygach i pięciopłatkowych, różowych lub białawych kwiatach oraz wydłużonych, czerwonych owocach;

róża herbaciana ˈruʒa ˌxɛrbaˈt͡ɕãna n
růže čajová čajovka
(botanika, botaniczny) odmiana róży zazwyczaj o bladożółtych kwiatach, wydzielających zapach podobny do zapachu herbaty

różaniec ruˈʒãɲɛt͡s n
růženec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nabożeństwo, odprawiane najczęściej w październiku, podczas którego odmawia się wspólnie różaniec (1.2)

różanka n
hořavka
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rhodeus sericeus, ryba akwariowa z rodziny karpiowatych;

różany ruˈʒãnɨ adj
růžový
odnoszący się do róż, wykonany z róż

różdżka ˈruʃt͡ʃka n
kouzelný proutek
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty

różnica ruʒʲˈɲit͡sa n
rozdíl
to, czym się coś od czegoś różni
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ n
rozmanitost rozdílnost
cecha tego, co jest różnorodne

różny ˈruʒnɨ adj
různý
charakteryzujący się odmiennością pewnych cech

różowodzioby adj
růžovozobý
taki, który ma różowy dziób

różowogłowy ˌruʒɔvɔˈɡwɔvɨ adj
růžovohlavý
taki, który ma różową głowę

różowoskrzydły ˌruʒɔvɔˈskʃɨdwɨ adj
růžovokřídlý
taki, który ma różowe skrzydła

różowy ruˈʒɔvɨ adj
růžový
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

różyczka ruˈʒɨt͡ʃka n
zarděnky
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

rączka ˈrɔ̃n͇t͡ʃka n
ručka
(zdrobniale) od: ręka
mała, drobna ręka

ręce do góry ˈrɛ̃nt͡sɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
ruce vzhůru
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznik ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik n
ručník
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręczny ˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
ruční
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny
wykonany ręką, rękami; powstały z pracy rąk (bez użycia maszyn)

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
ruka
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców, dłoń;

ręka rękę myje
ruka ruku myje
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
rukáv
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲit͡sa n
rukavice
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

rękojeść rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕt͡ɕ n
rukojeť
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania;

rękopis rɛ̃ŋˈkɔpʲis n
rukopis
(książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie;
(książkowy) maszynopis autorski przed publikacją

rżeć rʒɛt͡ɕ v
ržát řehtat
o koniu: wydawać charakterystyczny głos
řehtat
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) śmiać się głośno, hałaśliwie

saarski adj
sárský
związany z Saarą, dotyczący Saary (kraju związkowego, krainy i rzeki)

sabaudzki adj
savojský
związany z Sabaudią lub Sabaudczykami, dotyczący Sabaudii

sabotaż saˈbɔtaʃ n
sabotáž
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotować ˌsabɔˈtɔvat͡ɕ v
sabotovat
stosować sabotaż

sachaliński ˌsaxaˈlʲĩj̃sʲci adj
sachalinský
dotyczący Sachalinu, związany z Sachalinem, pochodzący z Sachalinu

sacharozowy adj
sacharózový
związany z sacharozą; zawierający sacharozę

sad jabłoniowy n
jabloňový sad
(rolnictwo, rolniczy) sad, w którym rosną jabłonie

sadhu n
sádhu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduski wędrowny asceta;

sadysta n
sadista
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadystyczny adj
sadistický
(seksuologia, seksuologiczny) przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki
cechujący się sadyzmem, okrucieństwem

sadyzm n
sadismus
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;

sadz sat͡s n
sádka
(rybołówstwo, rybacki) skrzynia z otworami służąca do przechowywania żywych ryb w miejscu przepływu wody

safari saˈfarʲi n
safari
afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;

safianowy adj
safiánový
(garbarstwo) wykonany z safianu

saficki adj
sapfický
(książkowy) związany z safizmem, miłością lesbijską, dotyczący miłości lesbijskiej
związany z Safoną, dotyczący Safony

saharyjski ˌsaxaˈrɨjsʲci adj
saharský
odnoszący się do Sahary, związany z Saharą

sajgonka sajˈɡɔ̃nka n
Saigoňanka
mieszkanka Sajgonu
závitek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami;

sajgończyk n
Saigoňan
mieszkaniec Sajgonu

sajgoński adj
saigonský
związany z Sajgonem, dotyczący Sajgonu

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
svátost
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

sakramentalny saˈkrãmɛ̃ntalnɨ adj
sakramentální
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sakramentem, dotyczący sakramentu

sakramentarz n
sakramentář
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
saxofon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

saksoński saˈksɔ̃j̃sʲci adj
saský
dotyczący Saksonii, związany z Saksonią

sala gimnastyczna n
tělocvična
(sport, sportowy) (edukacja, edukacyjny) przestronne pomieszczenie wykorzystywane do ćwiczeń fizycznych, gier, itp.

salamancki adj
salamanský
związany z Salamanką, dotyczący Salamanki, pochodzący z Salamanki

salamiński adj
salaminský
związany z Salaminą, dotyczący Salaminy

salceson salˈt͡sɛsɔ̃n n
tlačenka
(spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;

salerneński adj
salernský
związany z Salerno, dotyczący Salerno

saletra n
ledek
(chemia, chemiczny) azotan mający znaczenie techniczne

salmonelloza n
salmonelóza
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

salomonowy wyrok ˌsalɔ̃mɔ̃ˈnɔvɨ ˈvɨrɔk n
šalamounské rozhodnutí
decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron

salonicki adj
soluňský
związany z Salonikami, dotyczący Salonik

saloniczanin n
Soluňan
mieszkaniec Salonik; osoba z tego miasta

saloniczanka n
Soluňanka
mieszkanka Salonik; kobieta z tego miasta

salpingektomia n
salpingektomie
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów

salwa ˈsalva n
salva
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział

salzburski adj
salcburský solnohradský
związany z Salzburgiem, dotyczący Salzburga

samar ˈsãmar n
samarium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samarkandczyk n
Samarkanďan
mieszkaniec Samarkandy; osoba z tego miasta

samarkandzki adj
samarkandský
związany z Samarkandą, dotyczący Samarkandy, pochodzący z Samarkandy

samarski adj
samarský
dotyczący Samary albo pochodzący z niej (miasta)
wykonywany, wytwarzany na sposób taki jak w Samarze

samba ˈsãmba n
samba
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do samby (1.1)

samica sãˈmʲit͡sa n
samice
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej

samiczka sãˈmʲit͡ʃka n
samička
(zdrobniale) samica

samiec ˈsãmʲjɛt͡s n
samec
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samijski adj
samoský
związany z Samos, dotyczący Samos

samizdat n
samizdat
(historia, historyczny, historycznie) w ZSRR: nielegalna publikacja, wydawana bez zgody władz;

samizdatowy adj
samizdatový
związany z samizdatami, czyli wydawnictwami drugiego obiegu

samoański ˌsãmɔˈãj̃sʲci adj
samojský
związany z Samoa, dotyczący Samoa

samobójca ˌsãmɔˈbujt͡sa n
sebevrah
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójczy ˌsãmɔˈbujt͡ʃɨ adj
sebevražedný
dotyczący samobójstwa lub samobójcy, mający na celu samobójstwo

samobójczyni n
sebevražedkyně
kobieta celowo zabijająca samą siebie

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
sebevražda
zabicie samego siebie;

samochód sãˈmɔxut n
auto automobil vůz
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samodzielność n
samostatnost
niezależność, uniezależnienie

samodzielny ˌsãmɔˈd͡ʑɛlnɨ adj
samostatný
radzący sobie bez cudzej pomocy

samodzierżawie n
samoděržaví
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza absolutna w carskiej Rosji;

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
samohláska
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samojedzki adj
samojedský
związany z Samojedami, dotyczący Samojedów

samolot sãˈmɔlɔt n
letadlo letoun
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samolub n
sobec
egoista myślący tylko o sobie

samolubny adj
sobecký
charakterystyczny dla samoluba

samoobrona n
sebeobrana
(książkowy) obrona samego siebie

samoobsługowy ˌsãmɔːpswuˈɡɔvɨ adj
samoobslužný
o sklepie, usługach itp.: taki, który nie wymaga personelu obsługującego

samostanowienie ˌsãmɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
sebeurčení
decydowanie o własnym losie

samotna matka n
svobodná matka
(socjologia, socjologiczny) kobieta wychowująca swoje dziecko sama, bez męża

samotność sãˈmɔtnɔɕt͡ɕ n
samota osamělost
uczucie braku bliskich osób

samotny sãˈmɔtnɨ adj
osamělý
taki, który jest sam, żyje samotnie

samotny ojciec n
svobodný otec
(socjologia, socjologiczny) mężczyzna wychowujący swoje dziecko sam, bez żony

samouk sãˈmɔ<sup>w</sup>uk n
samouk
ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela

samowar sãˈmɔvar n
samovar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samowolnie adv
libovolně
z własnej tylko woli, nie licząc się z innymi

samowystarczalny adj
soběstačný
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby

samowyzwalacz n
samospoušť
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;

samozwańczy adj
samozvaný
dotyczący samozwańców, właściwy samozwańcom, będący samozwańcem

samuraj sãˈmuraj n
samuraj
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

samurajski adj
samurajský
związany z samurajami

sanatorium ˌsãnaˈtɔrʲjũm n
ozdravovna
(medycyna, medyczny) zakład leczniczy dla przewlekle chorych i rekonwalescentów

sanatoryjny adj
sanatorní
związany z sanatorium, dotyczący sanatorium

sandacz ˈsãndat͡ʃ n
candát
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

sandałowiec ˌsãndaˈwɔvʲjɛt͡s n
santal
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje

sanie ˈsãɲɛ n
sáně saně
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

sanijski sãˈɲijsʲci adj
san'áský
odnoszący się do miasta Sana

sankcja n
sankce
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
svatyně sanktuárium
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;

sanmaryński ˌsãnmaˈrɨ̃j̃sʲci adj
sanmarinský
odnoszący się do państwa San Marino

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
sanskrt
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

saper ˈsapɛr n
sapér
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;

sarajewski ˌsaraˈjɛfsʲci adj
sarajevský
odnoszący się do miasta Sarajewo

saratowianin n
Saratovan
mieszkaniec Saratowa

saratowianka n
Saratovanka
mieszkanka Saratowa

saratowski adj
saratovský
związany z Saratowem, dotyczący Saratowa

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
sardinský
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨt͡ʃnɨ adj
sarkastický
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkazm ˈsarkasm̥ n
sarkasmus
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

sarkofag sarˈkɔfak n
sarkofág
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarkofagowy adj
sarkofágový
związany z sarkofagiem, dotyczący sarkofagu

sarkoidoza ˌsarkɔ<sup>j</sup>iˈdɔza n
sarkoidóza
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca

sarna ˈsarna n
srnec
(zoologia, zoologiczny) Capreolus J.E.Gray, rodzaj ssaka parzystokopytnego;

saski ˈsasʲci adj
saský
związany z Sasami (dynastią Sasów), dotyczący Sasów

satanizm n
satanismus
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
družice
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
satelit
(potocznie, potoczny) antena satelitarna;
satelit družice
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki

satrapia n
satrapie
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

satyra saˈtɨra n
satira
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

satyryczny ˌsatɨˈrɨt͡ʃnɨ adj
satyrský
związany z satyrą, dotyczący satyry

saudyjski sawˈdɨjsʲci adj
saúdský
odnoszący się do Arabii Saudyjskiej (państwa na Półwyspie Arabskim)

saudyjskoarabski adj
saúdskoarabský
dotyczący Arabów saudyjskich i Arabii Saudyjskiej

sauna ˈsawna n
sauna
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

saunowanie n
saunování
(rzeczownik odczasownikowy) od saunować

saunować sawˈnɔvat͡ɕ v
saunovat
(potocznie, potoczny) zażywać sauny, przebywać w saunie
saunovat se
(potocznie, potoczny) zażywać sauny, przebywać w saunie

sawanna n
savana
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sawski adj
sávský
związany z Sawą, dotyczący Sawy (dopływu Dunaju)

sałata saˈwata n
salát hlávkový salát
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałatka saˈwatka n
salát
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka ziemniaczana n
bramborový salát
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki i majonez;

scena ˈst͡sɛ̃na n
scéna
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;
(przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia
scéna jeviště
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;

scenariusz st͡sɛ̃ˈnarʲjuʃ n
scénář
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

sceniczny adj
scénický
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący sceny lub teatru

sceptyczny adj
skeptický
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

schabowy sxaˈbɔvɨ n
vepřový řízek
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet schabowy (1.1); czasem też o filecie z kurczaka przyrządzanym w podobny sposób;

schadzka ˈsxat͡ska n
dostaveníčko
potajemne spotkanie, najczęściej randka pary kochanków

schengeński adj
schengenský
odnoszący się do wsi Schengen

schistosomatoza n
schistosomóza
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
schizofrenie
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schlebiać v
lichotit
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś

schludność n
úpravnost
cecha tego, co schludne; cecha tych, którzy są schludni

schody ˈsxɔdɨ n
schody schodiště
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
eskalátor pohyblivé schody pohyblivé schodiště jezdící schody
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
skrýš
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

schronisko sxrɔ̃ˈɲiskɔ n
bouda turistický chata
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną;

schyłek ˈsxɨwɛk n
sklonek
okres bliski zakończeniu, stadium końcowe

scjentologia n
scientologie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;

seaborg ˈsʲibɔrk n
seaborgium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

secesja n
secese
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;

sedan ˈsɛdãn n
sedan
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym;

sedański adj
sedanský
związany z Sedanem, dotyczący Sedanu

sedymentacja n
sedimentace
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) osadzanie się na dnie naczynia cząstek ciała stałego rozproszonego w cieczy

segedyński adj
segedínský
związany z Segedynem, dotyczący Segedyna

segregacja n
segregace
oddzielenie w ramach jednego państwa grup ludzi, (na przykład) ze względu na ich rasę lub religię

segregator ˌsɛɡrɛˈɡatɔr n
šanon
(biurowość, biurowy) pojemnik lub mebel z wieloma szufladkami lub przegródkami ułatwiający przechowywanie i przeszukiwanie dokumentów bądź innych przedmiotów;

sejm sɛjm n
sejm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z izb parlamentu w Polsce, Litwie i Łotwie;
sněm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa parlamentu albo jednej z izb parlamentu

sejsmiczny sɛjsˈmʲit͡ʃnɨ adj
seizmický
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi

sejsmograf n
seizmograf
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
sekretářka
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
orální sex
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
sexismus sexizmus
dyskryminacja ze względu na płeć;

seksualność n
sexualita pohlavnost sexuálnost
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;

sekta ˈsɛkta n
sekta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii

sekunda sɛˈkũnda n
sekunda
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty;
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia;

sekundant sɛˈkũndãnt n
sekundant
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi

sekwański adj
seinský
związany z Sekwaną, dotyczący Sekwany

selen ˈsɛlɛ̃n n
selen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

selenografia ˌsɛlɛ̃nɔˈɡrafʲja n
selenografie
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się opisem powierzchni Księżyca;

selenowy adj
selénový
dotyczący selenu

seler ˈsɛlɛr n
celer
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

selerowy ˌsɛlɛˈrɔvɨ adj
celerový
dotyczący selera, związany z selerem

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
semestr pololetí
połowa roku akademickiego lub szkolnego;

semicki sɛ̃ˈmʲit͡sʲci adj
semitský
odnoszący się do Semitów, związany z Semitami, dotyczący Semitów

seminaryjny adj
seminární
związany z seminarium, odnoszący się do seminarium

semiotyka n
sémiotika
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe;

semolina ˌsɛ̃mɔˈlʲĩna n
semolina
(spożywczy) mąka otrzymywana z pszenicy twardej (pszenicy durum);

sen sɛ̃n n
sen
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
spánek spaní
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości

senacki adj
senátní
związany z senatem, odnoszący się do senatu

senat ˈsɛ̃nat n
senát
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;
(edukacja, edukacyjny) kolegialny organ uczelni;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
senátor
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

sencha ˈsɛ̃n͇t͡ʃa ˈsɛ̃ɲt͡ɕa n
senča
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj japońskiej zielonej herbaty przygotowywanej bez mielenia liści;

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
senegalský
odnoszący się do państwa Senegal

senność ˈsɛ̃nːɔɕt͡ɕ n
ospalost
potrzeba snu, pragnienie zaśnięcia

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
ospalý
taki, który chce spać; jest śpiący

sens sɛ̃w̃s n
smysl
wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony
sposób rozumienia czegoś

separatysta ˌsɛparaˈtɨsta n
separatista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik separatyzmu; osoba dążaca do oddzielenia się, wyodrębnienia się z jakiejś grupy

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
separatismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

sepsa ˈsɛpsa n
sepse
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej;

ser sɛr n
sýr
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

serafin n
seraf serafín
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej;

serak n
sérak serak
(geologia, geologiczny) ogromna bryła lodu powstająca w wyniku pękania lodowca;

serbołużycki adj
lužickosrbský
związany z Serbołużyczanami (Serbami łużyckimi), dotyczący Serbołużyczan

serbski ˈsɛrpsʲci adj
srbský srbština
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
srbština srbský
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serbsko-chorwacki n
srbochorvatský
(językoznawstwo, językoznawczy) język południowosłowiański, używany w Serbii, Czarnogórze, Chorwacji i BiH;

serce ˈsɛrt͡sɛ n
srdce
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości
(przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś
przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt
(przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej

serdeczny sɛrˈdɛt͡ʃnɨ adj
srdečný
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć

serdeczny palec sɛrˈdɛt͡ʃnɨ ˈpalɛt͡s n
prsteník prsteníček
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki

serduszko sɛrˈduʃkɔ n
srdíčko
(zdrobniale) od: serce

serduszkować sɛrduʃˈkɔvat͡ɕ v
srdíčkovat
(potocznie, potoczny) oznaczać lub reagować na komentarz, post, wiadomość, zdjęcie, itd. symbolem serduszka (❤), wyrażając w ten sposób aprobatę

serenada n
serenáda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym;

serial ˈsɛrʲjal n
seriál
film składający się z przynajmniej kilku odcinków

sernik ˈsɛrʲɲik n
sýrový koláč
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser;

serologia ˌsɛrɔˈlɔɟja n
sérologie
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;

serotonina n
serotonin
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;

serwatka n
syrovátka
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwatkowy adj
syrovátkový
(spożywczy) związany z serwatką; zawierający serwatkę

serwer ˈsɛrvɛr n
server
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;

serwerownia n
serverovna
(informatyka, informatyczny) specjalne, wydzielone pomieszczenie, w którym znajdują się serwery;

serwerowy adj
serverový
związany z serwerem, dotyczący serwera

serwetka n
ubrousek
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

seryjny sɛˈrɨjnɨ adj
sériový
następujący w serii, jeden po drugim
produkowany masowo, zazwyczaj wg tego samego wzoru

setka ˈsɛtka n
stovka
nazwa liczby 100 (sto)

setny ˈsɛtnɨ adj
stý
od 100

seulczyk sɛˈ<sup>w</sup>ult͡ʃɨk n
Soulan
mieszkaniec Seulu

seulka sɛˈ<sup>w</sup>ulka n
Soulanka
mieszkanka Seulu

seulski sɛˈ<sup>w</sup>ulsʲci adj
soulský
odnoszący się do miasta Seul

sewastopolski adj
sevastopolský
związany z Sewastopolem, dotyczący Sewastopola

sewdalinka n
sevdalinka
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odmiana ludowej pieśni miłosnej wykształcona w średniowieczu na obszarze Bośni i Hercegowiny

sewilczyk n
Sevillan
mieszkaniec Sewilli

sewilka n
Sevillanka
mieszkanka Sewilli

sewilski sɛˈvʲilsʲci adj
sevillský
związany z Sewillą, odnoszący się do Sewilli

sezon ogórkowy n
okurková sezóna
(publikatory) okres w porze letniej, gdy w mediach dominują błahe tematy i zmyślone newsy;

sezonowy ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ adj
sezónní
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy

sfaleryt n
sfalerit
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku;

sfalsyfikować v
zfalzifikovat
zrobić falsyfikat

sheffieldzki adj
sheffieldský
związany z Sheffieldem, dotyczący Sheffieldu

shih tzu n
shih-tzu
(kynologia, kynologiczny) rasa drobnych psów wywodzących się z Tybetu, trzymanych do towarzystwa;

shinto n
šintoismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;

siano ˈɕãnɔ n
seno
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

siara ˈɕara n
mlezivo
(zoologia, zoologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków;

siarczan ˈɕart͡ʃãn n
síran
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkowego;

siarczek srebra n
sulfid stříbrný
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra;

siarka ˈɕarka n
síra
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
sirovodík sulfan
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siarkowy adj
sirný
zrobiony z siarki

siatkarz ˈɕatkaʃ n
volejbalista
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkówka ɕatˈkufka n
sítnice retina
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe;
volejbal odbíjená
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;

siatkówkowy adj
retinální
(anatomia, anatomiczny) związany z siatkówką, dotyczący siatkówki

siedem ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
sedm
liczba 7

siedem grzechów głównych n
sedm hlavních hříchů
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedemdziesiąt ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt cardinalNumeral
sedmdesát
liczba 70

siedemdziesiąt cztery ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
sedmdesát čtyři
liczba 74

siedemdziesiąt dwa ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva cardinalNumeral
sedmdesát dva
liczba 72

siedemdziesiąt dziewięć ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
sedmdesát devět
liczba 79

siedemdziesiąt jeden ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
sedmdesát jedna
liczba 71

siedemdziesiąt osiem ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
sedmdesát osm
liczba 78

siedemdziesiąt pięć ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
sedmdesát pět
liczba 75

siedemdziesiąt siedem ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
sedmdesát sedm
liczba 77

siedemdziesiąt sześć ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
sedmdesát šest
liczba 76

siedemdziesiąt trzy ˌɕɛdɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ cardinalNumeral
sedmdesát tři
liczba 73

siedemdziesiąty ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ adj
sedmdesátý
od siedemdziesiąt

siedemdziesiąty czwarty ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈt͡ʃfartɨ adj
sedmdesátý čtvrtý
od siedemdziesiąt cztery (74)

siedemdziesiąty drugi ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈdruɟi adj
sedmdesátý druhý
od siedemdziesiąt dwa (72)

siedemdziesiąty dziewiąty ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
sedmdesátý devátý
od siedemdziesiąt dziewięć (79)

siedemdziesiąty pierwszy ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɛrfʃɨ adj
sedmdesátý první
od siedemdziesiąt jeden (71)

siedemdziesiąty piąty ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
sedmdesátý pátý
od siedemdziesiąt pięć (75)

siedemdziesiąty siódmy ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈɕudmɨ adj
sedmdesátý sedmý
od siedemdziesiąt siedem (77)

siedemdziesiąty szósty ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈʃustɨ adj
sedmdesátý šestý
od siedemdziesiąt sześć (76)

siedemdziesiąty trzeci ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈṭʃɛt͡ɕi adj
sedmdesátý třetí
od siedemdziesiąt trzy (73)

siedemdziesiąty ósmy ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈusmɨ adj
sedmdesátý osmý
od siedemdziesiąt osiem (78)

siedemdziesięcioletni ˌɕɛdɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi adj
sedmdesátiletý
mający siedemdziesiąt lat
trwający siedemdziesiąt lat

siedemnastka ˌɕɛdɛ̃mˈnastka n
sedmnáctka
nazwa liczby 17

siedemnastokąt n
sedmnáctiúhelník
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach

siedemnastoletni ˌɕɛdɛ̃mnastɔˈlɛtʲɲi adj
sedmnáctiletý
mający siedemnaście lat
trwający siedemnaście lat

siedemnasty ˌɕɛdɛ̃mˈnastɨ adj
sedmnáctý
od 17

siedemnaście ˌɕɛdɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
sedmnáct
17

siedemset ˈɕɛdɛ̃msɛt cardinalNumeral
sedm set
liczba 700

siedemsetka n
sedmistovka
coś, co oznaczone jest liczbą 700
nazwa liczby 700 (siedemset)

siedemsetletni ˌɕɛdɛ̃msɛtˈlɛtʲɲi adj
sedmsetletý
mający siedemset lat
trwający siedemset lat

siedemsetny ˌɕɛdɛ̃mˈsɛtnɨ adj
sedmistý
od siedemset

siedmiobolesny adj
sedmibolestný
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kultem Matki Bożej Bolesnej
przeżywający siedem boleści

siedmiogrodzki adj
sedmihradský
związany z Siedmiogrodu, dotyczący Siedmiogrodu

siedmioletni ˌɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi adj
sedmiletý
mający siedem lat
trwający siedem lat

siedmioramienny adj
sedmiramenný
taki, który ma siedem ramion

siedmioro ɕɛdˈmʲjɔrɔ collective
sedmero
…odpowiadający liczbie 7

siedmiostrzałowy adj
sedmiranný
o broni palnej – mieszczący w magazynku siedem nabojów

siedzenie ɕɛˈd͡zɛ̃ɲɛ n
sedadlo
miejsce przeznaczone do siedzenia (1.1)

siedziba ɕɛ̇ˈd͡ʑiba n
bydliště
(książkowy) lub (podniośle) miejsce, w którym ktoś mieszka lub dłużej przebywa
sídlo ústředí
miejsce, w którym znajduje się jakaś instytucja, firma, organizacja

siedzieć ˈɕɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ v
sedět
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności
(potocznie, potoczny) przebywać w jakimś miejscu

siedzieć na dupie ˈɕɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ na‿ˈdupʲjɛ v
sedět na prdeli
(wulgarnie, wulgaryzm) przebywać w jakimś miejscu (zwykle w domu), nie opuszczając go

siedzieć z założonymi rękoma ˈɕɛ̇d͡ʑɛ̇d͡ʑ ˌz‿ːawɔʒɔ̃ˈnɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkɔ̃ma v
sedět se založenýma rukama
siedzieć bezczynnie; nic nie robić

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
sekera sekyra
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

sielanka ɕɛˈlãnka n
selanka
stan szczęścia, idylla, pogodne, spokojne życie

sienenka n
Sieňanka
(geografia, geograficzny) mieszkanka miasta Sieny

sieneńczyk n
Sieňan
współczesny mieszkaniec miasta Sieny

sieneński adj
sienský
odnoszący się do Sieny, związany ze Sieną

sienny adj
senný
związany z sianem, dotyczący siana

sierota ɕɛˈrɔta n
sirotek sirota
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców

sierp ɕɛrp n
srp
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
srp a kladivo
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
srpen
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierpik ˈɕɛrpʲik n
srpek
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu z kwiatami, które wyrastają na szypułkach tylko po jednej stronie głównego pędu;

sierpniowy ɕɛrpʲˈɲɔvɨ adj
srpnový
związany z sierpniem, charakterystyczny dla sierpnia, przypadający w sierpniu; taki, jak w sierpniu

sierpowaty adj
srpovitý
mający kształt sierpa; półkoliście zakrzywiony

sierść ɕɛrʲɕt͡ɕ n
srst
(zoologia, zoologiczny) owłosienie ssaków;

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
četař seržant
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

sieć ɕɛ̇t͡ɕ n
síť
w go: sposób łapania kamieni polegający na odcięciu im jednym ruchem wszystkich dróg ucieczki;
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;
(potocznie, potoczny) sieć (1.3) komputerowa, Internet
grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję
połączone ze sobą urządzenia, współpracujące ze sobą; grupa osób współpracujących przy czymś

sieć pokarmowa n
potravní síť
(ekologia, ekologiczny) złożona relacja pokarmowa między poszczególnymi gatunkami

sika ˈɕika n
sika
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus

sikhizm ˈsʲikxʲism̥ n
sikhismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;

sikora ɕiˈkɔra n
sýkora sýkorka
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;

sikorka ɕiˈkɔrka n
sýkorka
(ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) sikora

sildenafil ˌɕildɛ̃ˈnafʲil n
sildenafil
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;

silikon n
silikon
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;

silnia ˈɕilʲɲa n
faktoriál
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnik ˈɕilʲɲik n
motor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

silnikowy ˌɕilʲɲiˈkɔvɨ adj
motorový
dotyczący silnika, związany z silnikiem

silny ˈɕilnɨ adj
silný
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)
odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy)

silos ˈsʲilɔs n
silažní věž
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych;

singel n
singl
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótkie wydawnictwo muzyczne zawierające jeden lub więcej utworów zazwyczaj zapowiadające i promujące album;

siniak ˈɕĩɲak n
modřina
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

siniec n
modřina
(medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
sinologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

siodło ˈɕɔdwɔ n
sedlo
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siostra ˈɕɔstra n
jeptiška sestra
zakonnica
sestra
pielęgniarka
(podniośle) kobieta bliska komuś pod względem wiary, poglądów, pochodzenia itp.
sestra ségra
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki

siostrzenica ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲit͡sa n
neteř
córka siostry

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛt͡s n
synovec
syn siostry

sistrum n
sistrum
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny obrzędowy instrument muzyczny związany z kultem bogini Izydy;

sitcom n
sitkom
serial komediowy, w którym dominuje tzw. humor sytuacyjny, z podkładanym śmiechem niewidocznej publiczności;

siwizna n
šediny
srebrzysta lub białoszara barwa włosów, przejaw starzenia lub zaburzeń tworzenia barwnika

siwopióry ˌɕivɔˈpʲjurɨ adj
sivoperý
taki, który ma siwe pióra, pierze

siwoskrzydły ˌɕivɔˈskʃɨdwɨ adj
sivokřídlý
taki, który ma siwe skrzydła

siódemka ɕuˈdɛ̃mka n
sedmička
nazwa cyfry 7

siódmy ˈɕudmɨ adj
sedmý
od 7

siąść ɕɔ̃w̃ɕt͡ɕ v
posadit se sednout
zająć miejsce do siedzenia, przyjąć pozycję siedzącą

się ɕɛ pronoun
se
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków

siła ˈɕiwa n
síla
energia, zdolność do wysiłku
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu

siła odśrodkowa n
odstředivá síla
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
vyšší moc
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;

siłacz ˈɕiwat͡ʃ n
silák
ktoś bardzo silny fizycznie

siłownia ɕiˈwɔvʲɲa n
posilovna
(sport, sportowy) sala gimnastyczna z przyrządami do ćwiczenia mięśni
strojovna
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pomieszczenie na statku, w którym znajdują się maszyny wytwarzające energię mechaniczną;

skakanka skaˈkãnka n
švihadlo
rodzaj zabawki dziecięcej w postaci linki z rączkami, przez którą dzieci przeskakują dla zabawy;

skakać ˈskakat͡ɕ v
skákat
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)

skakun n
skákavka
(zoologia, zoologiczny) pająk z rodziny skakunowatych (Salticidae)

skald skalt n
skald
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staroskandynawski poeta i śpiewak, autor i zbieracz wierszy o bohaterach, ich zwycięstwach, miłości;

skaldyjski adj
šeldský
związany z Skaldą, dotyczący Skaldy

skalp skalp n
skalp
skrawek skóry głowy z włosami zdjęty z głowy pokonanego wroga;

skalpel ˈskalpɛl n
skalpel
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skalpować v
skalpovat
zdzierać skórę z głowy pokonanego przeciwnika

skand skãnt n
skandium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
skandinávský
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skarb skarp n
poklad
zbiór bardzo wartościowych rzeczy
coś niezwykle wartościowego, drogocennego

skarbonka n
pokladnička prasátko
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;

skarga ˈskarɡa n
žaloba
wypowiedź, w której ktoś uskarża się na coś
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt oskarżenia prywatnego w procesie karnym lub powództwo w sprawie cywilnej
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) środek odwoławczy przysługujący stronom i innym uczestnikom postępowania przed określonym organem, zmierzający do zmiany lub uchylenia orzeczenia tego organu
obwinianie kogoś o coś

skarpeta skarˈpɛta n
ponožka
okrycie (ubiór) stopy;

skasować skaˈsɔvat͡ɕ v
zrušit
aspekt dokonany od: kasować

skaut skawt n
skaut
(harcerski) członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej

skała ˈskawa n
hornina skála
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;
skála
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok

sklep sklɛp n
obchod prodejna
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklep kolonialny ˈsklɛp ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ n
koloniál
(dawniej, dawny) sklep zaopatrzony w towary spożywcze (jak kawa, herbata, ryż, przyprawy) sprowadzane z zamorskich krajów, głównie z kolonii

sklepik ˈsklɛpʲik n
minimarket obchůdek
(handel, handlowy) mały sklep

skoczek ˈskɔt͡ʃɛk n
jezdec
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;

skoczkini skɔt͡ʃʲˈcĩɲi n
skokanka
(sport, sportowy) kobieta specjalizująca się w wykonywaniu skoków

skocznia n
můstek
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;

skoczyć ˈskɔt͡ʃɨt͡ɕ v
skočit
aspekt dokonany od: skakać

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨt͡ʃt͡sɛ n
skok o tyči
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;

skoki narciarskie n
skoky na lyžích
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;

skolion ˈskɔlʲjɔ̃n n
skolion
krótki utwór liryczny układany podczas uczt

skontrolować v
zkontrolovat
przeprowadzić kontrolę

skop skɔp n
skopec
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany baran

skopiec n
skopec
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek radykalnej sekty prawosławnej powstałej w osiemnastowiecznej Rosji, praktykującej kastrację i mastektomię;

skopolamina n
skopolamin
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek antycholinergiczny, alkaloid tropanowy występujący naturalnie w niektórych roślinach z rodziny psiankowatych (np. bieluń, lulek czarny, pokrzyk wilcza jagoda)

skoro ˈskɔrɔ conjunction
až jakmile když
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś
jestliže pokud
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
štír škorpion
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorumpować v
zkorumpovat
uzależnić od siebie decydenta, urzędnika poprzez danie mu łapówki

skosić v
pokosit
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) ściąć rośliny, zwykle zbiorowo, kosą lub przy użyciu jakiejś maszyny

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
skřivan
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skośnooki ˌskɔɕnɔˈːci adj
šikmooký
mający skośne oczy, niekoniecznie w typie azjatyckim

skrajny ˈskrajnɨ adj
krajní extrémní
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skrobia n
škrob
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skrobia kukurydziana n
kukuřičný škrob
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) skrobia otrzymywana z pręcików kukurydzy

skrobiowy adj
škrobový
związany z skrobią, dotyczący skrobii; zawierający skrobię

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕt͡ɕ n
skromnost
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych

skroń skrɔ̃ɲ n
spánek skráň
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrucha ˈskruxa n
zkroušenost lítost
żal za popełnione błędy, krzywdy

skruszony adj
kajícný
odczuwający skruchę, świadczący o skrusze

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔt͡ʃˈtɔva n
poštovní přihrádka
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie;

skrytykować v
zkritizovat
wyrazić krytykę; ocenić negatywnie

skrzele ˈskʃɛlɛ n
slot
dodatkowe skrzydełko umiejscowione na krawędzi skrzydła samolotu, zwiększające jego siłę nośną;
žábra
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;

skrzydlaty skʃɨˈdlatɨ adj
křídlatý okřídlený
mający skrzydła

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
křídlo
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
część samolotu tworząca siłę nośną;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy

skrzydłówka skʃɨdˈwufka n
křídlovka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego;

skrzynka ˈskʃɨ̃nka n
schránka
mała skrzynia
metalowy, pocztowy pojemnik na korespondencję

skrzynka pocztowa n
poštovní schránka
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
přeslička rolní
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;

skrzypce ˈskʃɨpt͡sɛ n
housle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzypcowy skʃɨpˈt͡sɔvɨ adj
houslový
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze skrzypcami, dotyczący skrzypiec

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
houslista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
křižovatka
miejsce przecięcia się dróg;

skrót skrut n
zkratka
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;

skrótowiec skruˈtɔvʲjɛt͡s n
akronym akronymum
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;

skurwysyn skurˈvɨsɨ̃n n
zkurvysyn
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie

skuteczność skuˈtɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
účinnost
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni

skutek ˈskutɛk n
důsledek následek
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja

skuter ˈskutɛr n
skútr
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;

skóra ˈskura n
kůže
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;
zewnętrzna powłoka owocu, chleba itp.
kůže useň
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;

skórny ˈskurnɨ adj
kožní dermální
dotyczący skóry

skórzany skuˈʒãnɨ adj
kožený
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą

skąpiradło n
hamoun
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś, kto stroni od wydawania pieniędzy

skąpstwo ˈskɔ̃mpstfɔ n
skoupost
niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność

slalom ˈslalɔ̃m n
slalom
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

slang slãŋk n
slang
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej;

slangowy adj
slangový
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący slangu, właściwy slangowi

slawistyka slaˈvʲistɨka n
slavistika
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię

slawizm ˈslavʲism̥ n
slavismus slavizmus
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;

slawoński adj
slavonský
związany z Slawonią, dotyczący Slawonii

slipy ˈslʲipɨ n
slipy
(krawiectwo) męskie, obcisłe majtki;

slums n
slum slums
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;

slup slup n
šalupa
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednomasztowy żaglowiec z grotem i fokiem;

smacznego smat͡ʃˈnɛɡɔ interjection
dobrou chuť
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia

smakować smaˈkɔvat͡ɕ v
chutnat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku

smark n
sopel
(potocznie, potoczny) wydzielina z nosa

smarkacz ˈsmarkat͡ʃ n
smrkáč usmrkanec
(pogardliwie, pogardliwy) dziecko, mały chłopiec

smarowidło ˌsmarɔˈvʲidwɔ n
pomazánka
(potocznie, potoczny) substancja do smarowania lub wcierania

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
chytrý telefon smartphone
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;

smażonka n
míchanice smaženice
(Górny Śląsk) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grzyby zasmażane z jajkami

smażony adj
smažený
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie smażenia

smerf smɛrf n
šmoula
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;

smichowski adj
smíchovský
odnoszący się do Smíchova, związany ze Smíchovem

smoczek ˈsmɔt͡ʃɛk n
dudlík
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;

smoczyca smɔˈt͡ʃɨt͡sa n
dračice
(mitologia, mitologiczny) samica smoka

smog smɔk n
smog
(ekologia, ekologiczny) zanieczyszczenie powietrza zalegające nad terenami miejskimi;

smok smɔk n
drak
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoking ˈsmɔcĩŋk n
smoking smokink
męski strój wieczorowy bardziej elegancki od garnituru, mniej oficjalny niż frak;

smoleński smɔˈlɛ̃j̃sʲci adj
smolenský
związany ze Smoleńskiem, dotyczący Smoleńska

smoła ˈsmɔwa n
smola dehet
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smród sm̥rut n
smrad puch
przykry zapach

smutek ˈsmutɛk n
smutek
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutna prawda n
smutná pravda
stan rzeczy, fakt, który kogoś rozczarowuje, z którym niełatwo się pogodzić; niepożądane realia – takie, które ktoś chciałby aby były inne

smutny ˈsmutnɨ adj
smutný
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smyczek ˈsmɨt͡ʃɛk n
smyčec
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;

snobistyczny adj
snobistický
charakteryzujący się snobizmem

snobizm ˈsnɔbʲism̥ n
snobismus
naśladownictwo jakichś wzorców, na ogół bezkrytyczne

snowboarding n
snowboarding
(sport, sportowy) dyscyplina sportu zimowego, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;

snowboardowy adj
snowboardový
związany ze snowboardem, dotyczący snowboardu

snowboardzista ˌsnɔwbɔrʲˈd͡ʑista n
snowboardista
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na snowboardzie

snowboardzistka ˌsnɔwbɔrʲˈd͡ʑistka n
snowboardistka
(sport, sportowy) kobieta jeżdżąca na snowboardzie

snoza n
loučka
(pszczelarstwo, pszczelarski) beleczka układana poziomo w gnieździe, od której pszczoły odbudowują plaster

soap opera ˈsɔwp ˈɔpɛra n
soap opera
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) (zobacz) telenowela

soborowy adj
koncilní
związany z soborem, dotyczący soboru

sobota sɔˈbɔta n
sobota
szósty dzień tygodnia;

sobotni sɔˈbɔtʲɲi adj
sobotní
dotyczący soboty; dziejący się w sobotę

sobowtór sɔˈbɔftur n
dvojník
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej;

soból ˈsɔbul n
sobol
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

socjaldemokrata n
sociální demokrat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityk socjaldemokratyczny, zwolennik socjaldemokracji

socjaldemokratka n
sociální demokratka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityczka socjaldemokratyczna, zwolenniczka socjaldemokracji

socjaldemokratyczny adj
sociálnědemokratický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z socjaldemokracją lub socjaldemokratami

socjalista ˌsɔt͡sʲjaˈlʲista n
socialista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu

socjalistyczny ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
socialistický
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu

socjalizm sɔˈt͡sʲjalʲism̥ n
socialismus socializmus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjolekt n
sociolekt
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu środowiskowym;
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół jednostek językowych (zwykle leksykalnych) o podłożu środowiskowym;

socjolingwistyka ˌsɔt͡sʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
sociolingvistika
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈt͡sʲjɔlɔk n
sociolog
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔt͡sʲjɔˈlɔɟja n
sociologie
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

socjologiczny ˌsɔt͡sʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
sociologický
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii

soczewica ˌsɔt͡ʃɛˈvʲit͡sa n
čočka
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)

soczewicowy adj
čočkový
zawierający soczewicę, odnoszący się do soczewicy

soczewka sɔˈt͡ʃɛfka n
čočka
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;

soczijski adj
sočský
związany z Soczi, dotyczący Soczi

sodomski adj
sodomský
związany z Sodomą, dotyczący Sodomy

sodowy adj
sodový sodíkový
(chemia, chemiczny) dotyczący sodu (pierwiastka)

sofa ˈsɔfa n
pohovka
rodzaj niskiej kanapy

sofijczyk sɔˈfʲijt͡ʃɨk n
Sofian
mieszkaniec Sofii

sofijka sɔˈfʲijka n
Sofianka
mieszkanka Sofii

sofijski sɔˈfʲijsʲci adj
sofijský
odnoszący się do miasta Sofia

sofistykowany ˌsɔfʲistɨkɔˈvãnɨ adj
sofistikovaný
wyrafinowany, zaawansowany

soja ˈsɔja n
sója
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;

sojowy sɔˈjɔvɨ adj
sójový
zrobiony z soi

sojuszniczy adj
spojenecký
wynikający z zawartego sojuszu, sprzymierzony

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
spojenec
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
džus šťáva
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sokowirówka ˌsɔkɔvʲiˈrufka n
odšťavňovač
urządzenie służące do mechanicznego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw

sokół ˈsɔkuw n
sokol
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

solanka n
soljanka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna zupa chłopska z terenów Ukrainy i Rosji;

sold sɔlt n
sold soldo
(jednostka monetarna) (historia, historyczny, historycznie) dawna drobna moneta włoska;

solidarny adj
solidární
wykazujący się solidarnością

solidny sɔˈlʲidnɨ adj
solidní
o osobie, pracowniku, instytucji: sumienny, dokładny, godny zaufania, dobrze wypełniający swoje obowiązki

solista sɔˈlʲista n
sólista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo

solniczka sɔlʲˈɲit͡ʃka n
slánka
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;
solnička slánka
niewielki pojemnik w formie miseczki lub pudełka, przeznaczony specjalnie do przechowywania soli

solny adj
solný
związany z solą, dotyczący soli

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
somálský
odnoszący się do państwa Somalia

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci n
somálština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Somalii;

sondaż n
průzkum
badanie opinii publicznej

sonet ˈsɔ̃nɛt n
sonet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sopel ˈsɔpɛl n
rampouch střechýl
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;

sos sɔs n
omáčka
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
sójová omáčka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej;

sos tatarski ˈsɔs taˈtarsʲci n
tatarská omáčka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;

sosna ˈsɔsna n
borovice sosna
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

sosnowate n
borovicovité
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinaceae Lindl., rodzina drzew i krzewów należąca do rzędu sosnowców;

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
soteriologie
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu;

sowa ˈsɔva n
sova
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowchoz n
sovchoz
państwowe gospodarstwo rolne w ZSRR

sowiecki sɔˈvʲjɛt͡sʲci adj
sovětský
radziecki, dotyczący Związku Radzieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich)

sowiogórski ˌsɔvʲjɔˈɡursʲci adj
sovohorský
(przymiotnik) od Góry Sowie

sozologia ˌsɔzɔˈlɔɟja n
environmentalistika
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka i dyscyplina studiów o ochronie środowiska przyrodniczego przed destrukcyjnym wpływem cywilizacji;

soławski adj
sálský
związany z Soławą, dotyczący Soławy

sołectwo n
starostenství šoltyství šoltéství
(administracja) jednostka pomocnicza gminy obejmująca jedną lub kilka wsi;

sołtys n
šoltys
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim

spacer ˈspat͡sɛr n
procházka
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spacerować ˌspat͡sɛˈrɔvat͡ɕ v
procházet se
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
padák
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
parašutista
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem

spadź spat͡ɕ n
medovice
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew;

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
špagety
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spakować v
sbalit
zrobić z czegoś paczkę; ułożyć coś w czymś ułatwiającym przetransportowanie

spaliny spaˈlʲĩnɨ n
zplodiny
mieszanina gazów powstała w efekcie spalania paliwa;

spalić za sobą mosty ˈspalʲid͡ʑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
spálit za sebou všechny mosty
(książkowy) uniemożliwić sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zerwać z kimś lub z czymś nieodwołalnie

spam spãm n
spam
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;

spaniel ˈspãɲɛl n
španěl
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach

sparingpartner n
sparingpartner
(sport, sportowy) partner do sparingu

spartakiadowy adj
spartakiádní
(sport, sportowy) związany z spartakiadą, dotyczący spartakiady

spać spat͡ɕ v
spát
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
(eufemistycznie) mieć stosunek płciowy

spać jak kamień ˈspat͡ɕ ˈjak ˈːãmʲjɛ̇̃ɲ v
spát jako dub spát jako dudek spát jako pařez
spać bardzo głęboko

spać jak suseł ˈspat͡ɕ ˈjak ˈsusɛw v
spát jako dub spát jako dudek spát jako pařez
spać mocnym, głębokim snem, z którego trudno wybudzić

specjalistka ˌspɛt͡sʲjaˈlʲistka n
specialistka
kobieta, która specjalizuje się w czymś, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie

specjalizować v
specializovat
ukierunkowywać na wybrany obszar
specializovat se
nabywać szczególnych umiejętności lub wiedzy w określonej dziedzinie

specjalna operacja wojskowa n
speciální vojenská operace
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie rosyjskiej operacji na Ukrainie w lutym 2022 r.

specyficzny ˌspɛt͡sɨˈfʲit͡ʃnɨ adj
specifický
typowy jedynie dla jakiejś osoby, rzeczy, okresowi czasu albo miejscu (lub ich grupie)

spekulant spɛˈkulãnt n
spekulant
człowiek kupujący coś po niskiej cenie z zamiarem sprzedaży po wyższej;

spekulować v
spekulovat
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) kupować coś i sprzedawać drożej w celu zarobkowym

speleolog n
speleolog
osoba eksplorująca jaskinie

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
speleologie
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;

speleologiczny adj
speleologický
(geologia, geologiczny) związany z speleologią, dotyczący speleologii

spelunka n
brloh
licha knajpa
doupě
przestępczy matecznik

sperma ˈspɛrma n
sperma semeno
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spermacet n
spermacet
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) półpłynna substancja występująca w głowie kaszalota;

spichrz spʲixʃ n
sýpka
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym przechowuje się ziarna zbóż;

spiker ˈspʲikɛr n
hlasatel speaker
osoba zapowiadająca programy w radio lub telewizji lub czytająca przygotowane teksty

spirala spʲiˈrala n
spirála
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego

spis spʲis n
seznam
lista, zawierająca wyliczenie czegoś, zbiór czegoś
sčítání
sporządzanie wykazu, listy, rejestru; spisywanie

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕt͡ɕi n
obsah
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spiski adj
spišský
związany ze Spiszem, dotyczący Spisza, pochodzący ze Spisza

spiskowiec n
spiklenec
uczestnik spisku

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
spižírna
(budownictwo) pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe

splicki adj
splitský
związany ze Splitem, dotyczący Splitu, pochodzący ze Splitu

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
kalhoty
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spoić v
skloubit spojit
połączyć elementy w pewną całość

spojówka spɔˈjufka n
spojivka
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;

spolegliwość ˌspɔlɛɡˈlʲivɔɕt͡ɕ n
spolehlivost
cecha tego, co jest spolegliwe; cecha tego, kto jest spolegliwy i na kim można polegać;

spolegliwy ˌspɔlɛɡˈlʲivɨ adj
krotký poslušný submisivní
(potocznie, potoczny) skłonny do kompromisu, uległy
spolehlivý
godny zaufania; taki, na którym można polegać

spontaniczny adj
spontánní
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporny ˈspɔrnɨ adj
sporný
będący przedmiotem sporu

sporo ˈspɔrɔ indefinitePronoun
dost hodně mnoho
jako określenie rzeczownika: dość dużo, niemało

sport spɔrt n
sport
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sportowy spɔrˈtɔvɨ adj
sportovní
dotyczący sportu, związany ze sportem

sposób ˈspɔsup n
způsob
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
setkání
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)

spotkać ˈspɔtkat͡ɕ v
setkat se
natknąć się na kogoś

spotykać spɔˈtɨkat͡ɕ v
potkávat
napotykać kogoś, widywać
potkávat se
być parą w nieformalnym związku
chodzić na spotkania z kimś
mieć na swojej drodze, mieć do czynienia z kimś lub czymś

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
zpovědník
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi;

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇t͡ɕ n
zpověď
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia

spowodować ˌspɔvɔˈdɔvat͡ɕ v
způsobit
aspekt dokonany od: powodować

społeczeństwo ˌspɔwɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ n
společnost
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczność spɔˈwɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
komunita
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
žíznivý
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ n
spravedlnost
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
spravedlivý
o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości
o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością

sprośny ˈsprɔɕnɨ adj
oplzlý
cechujący się brakiem przyzwoitości, wstydu; śmiały w dziedzinie seksu

sprzedawać spʃɛˈdavat͡ɕ v
prodávat
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze
prodávat se
(przenośnie, przenośnia) komercjalizować się

sprzedawca spʃɛˈdaft͡sa n
prodavač
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedawczyk n
prodejný člověk
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba zdradzająca swoje przekonania, ojczyznę

sprzedawczyni ˌspʃɛdafˈt͡ʃɨ̃ɲi n
prodavačka
(handel, handlowy) kobieta sprzedająca towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedać ˈspʃɛdat͡ɕ v
prodat
(zobacz) sprzedawać

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
prodej
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzątaczka spʃɔ̃nˈtat͡ʃka n
uklízečka
kobieta zawodowo zajmująca się sprzątaniem, zwłaszcza pomieszczeń

sprzątać ˈspʃɔ̃ntat͡ɕ v
uklízet
doprowadzać coś do porządku, usuwać bałagan

spróbować spruˈbɔvat͡ɕ v
zkusit
podjąć próbę

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
pružina
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;

spustoszyć v
zpustošit
dokonać spustoszenia; obrócić w pustkowie

spycharka spɨˈxarka n
buldozer
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi

spódnica spudʲˈɲit͡sa n
sukně
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

spódniczka n
suknička
(zdrobniale) od: spódnica

spójnik ˈspujɲik n
spojka
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spółdzielczy adj
družstevní
odnoszący się do spółdzielczości, związany ze spółdzielczością

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈt͡sɨjna n
akciová společnost
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;

spółka jawna n
veřejná obchodní společnost
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowa n
komanditní společnost
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowo-akcyjna n
komanditní společnost na akcie
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością n
společnost s ručením omezeným
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;

spędzać ˈspɛ̃nd͡zat͡ɕ v
trávit
być w towarzystwie kogoś
przebywać w jakimś miejscu dłuższy czas
wykonywać jakąś czynność, poświęcać się czemuś

spłonka n
roznětka
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego;

spłoszyć v
vyrušit
spowodować ucieczkę

squash n
squash
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;

squat n
squat
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów;

sraczka ˈsrat͡ʃka n
sračka
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie

srajtaśma srajˈtaɕma n
hajzlpapír
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) papier toaletowy

srać srat͡ɕ v
srát
(wulgarnie, wulgaryzm) (fizjologia, fizjologiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy

srebrnogłowy ˌsrɛbrnɔˈɡwɔvɨ adj
stříbrnohlavý
taki, który ma srebrną głowę

srebrnoskrzydły ˌsrɛbrnɔˈskʃɨdwɨ adj
stříbrokřídlý
taki, który ma srebrne skrzydła

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
stříbrný
przypominający kolor srebra

srebro ˈsrɛbrɔ n
stříbro
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

sroka ˈsrɔka n
straka
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

ssak sːak n
savec
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

sss interjection
sss
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos naśladujący syczenie żmiji

stabilizacja n
stabilizace
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia

stabilność staˈbʲilnɔɕt͡ɕ n
stabilita
cecha tego, co stabilne

stacja ˈstat͡sʲja n
stanice
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją

stacja benzynowa ˈstat͡sʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
čerpací stanice benzínka benzínová pumpa
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stacja kolejowa n
železniční stanice nádraží stanice
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;

stado ˈstadɔ n
stádo
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) duża liczba ludzi (nawet nietworzących grupy)

stagnacja staɡˈnat͡sʲja n
stagnace
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie

stajnia Augiasza ˈstajɲa ːwʲˈɟaʃa n
Augiášův chlév
coś zaniedbanego, zapuszczonego, zabałaganionego, co możliwe jest do uporządkowania jedynie największym wysiłkiem

stal stal n
ocel
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalagmit staˈlaɡmʲit n
stalagmit
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze;

stalaktyt staˈlaktɨt n
stalaktit
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy w kształcie sopla, zwisający ze stropu jaskini;

stalinista ˌstalʲĩˈɲista n
stalinista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Józefa Stalina, stalinizmu lub członek stalinowskiego aparatu władzy

stalinistka n
stalinistka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka Józefa Stalina, stalinizmu lub członkini stalinowskiego aparatu władzy

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
stalinismus
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stalinowski adj
stalinistický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizmem albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina

stalowy staˈlɔvɨ adj
ocelový
wykonany ze stali
związany ze stalą, dotyczący stali
(książkowy) mający kolor stali

stalówka staˈlufka n
hrot
końcowa, robocza część pióra;

stambulski stãmˈbulsʲci adj
istanbulský
dotyczący Stambułu, związany ze Stambułem

standard ˈstãndart n
standard
powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania;
standard literární standard spisovný standard
(językoznawstwo, językoznawczy) standard literacki, język standardowy;

standardowy ˌstãndarˈdɔvɨ adj
standardní
zgodny z określonym standardem, normą (i tym podobne, i temu podobne)
typowy, przeciętny, mało oryginalny
standardní spisovný
(językoznawstwo, językoznawczy) mieszczący się w normach mowy ogólnonarodowej

standaryzować v
standardizovat
ustalać standard czynności lub wyrobów

stara miłość nie rdzewieje ˈstara ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˌɲɛ‿rd͡zɛˈvʲjɛ̇jɛ proverb
stará láska nerezaví
miłość, zwłaszcza przeżyta w młodości, nie przemija z upływem czasu

stara panna n
stará panna
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

stara śpiewka n
stará vesta
(ironicznie) stary, oklepany frazes

staro-cerkiewno-słowiański n
staroslověnština
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język południowosłowiański, będący najstarszym literackim językiem słowiańskim;

staroangielski ˌstarɔãŋʲˈɟɛlsʲci adj
staroanglický
używany, powstały, dziejący się w dawnej Anglii; pochodzący, wywodzący się z dawnej Anglii

staroczeski ˌstarɔˈt͡ʃɛsʲci adj
staročeský
używany, powstały, dziejący się w dawnych Czechach; pochodzący, wywodzący się z dawnych Czech

starogrecki ˌstarɔˈɡrɛt͡sʲci adj
starořecký
używany, powstały, dziejący się w dawnej Grecji; pochodzący, wywodzący się z dawnej Grecji

starogrecki ˌstarɔˈɡrɛt͡sʲci n
starořečtina
(językoznawstwo, językoznawczy) język starogrecki;

staromodny adj
staromódní
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny

staropanieński adj
staropanenský
dotyczący starej panny i staropanieństwa

starość ˈstarɔɕt͡ɕ n
stáří
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕt͡ɕ n
antika starověk
(historia, historyczny, historycznie) okres dziejów najstarszych cywilizacji od około 4000 roku p.n.e. do schyłku V wieku n.e.;

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
starověký
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności

stary ˈstarɨ adj
starý
mający wiele lat, niemłody
nieaktualny, nieważny
o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia

stary ˈstarɨ n
starý
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mąż, partner

statek ˈstatɛk n
loď
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;
loď plavidlo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną
statek
(przestarzałe, przestarzały) majątek, mienie, dostatek; nieruchomość wiejska

statek kosmiczny n
kosmická loď
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statek powietrzny n
letadlo
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) urządzenie zdolne do unoszenia się i poruszania w powietrzu, które może być używane do transportu ludzi, ładunków lub celów specjalnych (np. wojskowych, badawczych, ratowniczych)

statut ˈstatut n
stanova
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;

statystyczny ˌstatɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
statistický
odnoszący się do statystyki (nauki)

statystyka staˈtɨstɨka n
statistika
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów

statyw ˈstatɨf n
stativ
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych

staw staf n
kloub
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;
rybník jezírko pleso
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;
stav
(staropolski) stan

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈt͡ɕɔvɨ n
loket
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stawiać ˈstavʲjät͡ɕ v
stavět
budować
tak przemieszczać przedmiot, by stał

stać stat͡ɕ v
stát
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych
(potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
znajdować się w jakimś miejscu

stała ˈstawa n
konstanta
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;

stały ˈstawɨ adj
stálý
niezmieniający się

stały związek n
dlouhodobý vztah
(socjologia, socjologiczny) trwała relacja dwóch partnerów zakładająca wierność

stek stɛk n
steak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;

stela n
stéla
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy

stenografia ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja n
těsnopis
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;

step stɛp n
step
(geografia, geograficzny) trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior;
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca;

ster stɛr n
kormidlo
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

sterburta n
pravobok
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prawa burta statku patrząc z rufy na dziób

stereofoniczny adj
stereofonní
(elektronika, elektroniczny) (akustyka, akustyczny) taki, który wykorzystuje technikę stereofonii

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
stereotyp
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;
(poligrafia) rodzaj matrycy drukarskiej do druku wypukłego

steroidowy adj
steroidní
(biochemia, biochemiczny) związany z steroidami, dotyczący steroidów

sterowanie ˌstɛrɔˈvãɲɛ n
ovládání
(rzeczownik odczasownikowy) od sterować

sterownik stɛˈrɔvʲɲik n
ovladač
(informatyka, informatyczny) program obsługujący urządzenia podłączone do komputera

sterta ˈstɛrta n
halda
(informatyka, informatyczny) rodzaj pamięci w komputerze;

steryd n
steroid
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;

stewardesa ˌstʲju<sup>w</sup>arˈdɛsa n
letuška stevardka
(lotnictwo, lotniczy) członkini załogi samolotu obsługująca pasażerów;

sto stɔ cardinalNumeral
sto
liczba 100;

sto tysięcy n
sto tisíc
liczba 100 000

stochastyczny adj
stochastický
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek

stocznia ˈstɔt͡ʃʲɲa n
loděnice
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;

stodoła stɔˈdɔwa n
stodola
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.

stoik n
stoik
(filozofia, filozoficzny) zwolennik stoicyzmu

stojak ˈstɔjak n
stojan
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać

stojan ˈstɔjãn n
stator
(mechanika) nieruchoma część silnika elektrycznego lub prądnicy, wewnątrz której obraca się wirnik

stok stɔk n
svah sráz
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem

stokrotka stɔˈkrɔtka n
sedmikráska sedmikrása
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju stokrotka (1.1)

stolarz ˈstɔlaʃ n
truhlář stolař
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolica stɔˈlʲit͡sa n
hlavní město
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stomatolog ˌstɔ̃maˈtɔlɔk n
stomatolog
lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób zębów, przyzębia, języka, błony śluzowej i innych tkanek jamy ustnej
stomatoložka
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka stomatologii

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
stomatologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;

stonka ˈstɔ̃nka n
mandelinka
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)

stonka ziemniaczana ˈstɔ̃nka ˌʑɛ̃mʲɲaˈt͡ʃãna n
mandelinka bramborová
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;

stopa ˈstɔpa n
noha
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu)
noha chodidlo
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
pedál
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element zestawu perkusyjnego
stopa noha
jednostka długości, używana w niektórych krajach;
úroveň míra
norma, poziom, jakość czegoś

stoper ˈstɔpɛr n
stoper
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
stupeň
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;

stopnieć v
rozplynout se zmizet
ulec zniknięciu lub znacznie się zmniejszyć
rozplynout se změknout
(przenośnie, przenośnia) ulec emocjom i stać się rozczulonym, łagodniejszym
roztát roztéct se
zmienić się w ciecz pod wpływem ciepła

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
postupně
nie od razu, lecz po trochu, krok za krokiem

stos stɔs n
zásobník
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;

stosować stɔˈsɔvat͡ɕ v
používat
używać czegoś w jakimś celu w określonych sytuacjach

stosunek stɔˈsũnɛk n
poměr
zależność między różnymi elementami
sposób odnoszenia się do kogoś

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥t͡ɕɔvɨ n
pohlavní styk
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

stosunkowo adv
poměrně
w stosunku do czego lub kogo

stołeczny stɔˈwɛt͡ʃnɨ adj
stoličný
dotyczący stolicy, wywodzący się ze stolicy

stołowy stɔˈwɔvɨ adj
stolní
dotyczący stołu, związany ze stołem

stołówka stɔˈwufka n
menza
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy

stożek ˈstɔʒɛk n
kužel
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;
kužílek panák
(zdrobniale) od stóg

strach strax n
strach
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
strašák strašák do zelí
(rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach

strach ma wielkie oczy ˈstrax ˈma ˈvʲjɛlʲcɛ ˈɔt͡ʃɨ proverb
strach má velké oči
temu, kto się boi, wszystko wydaje się większe i groźniejsze niż w rzeczywistości

strajk strajk n
strike
w kręglach: zbicie wszystkich kręgli za pierwszym rzutem
stávka
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;

strajkować strajˈkɔvat͡ɕ v
stávkovat
uczestniczyć w strajku

strajkowy adj
stávkový
związany z strajkiem, dotyczący strajku

stralsundzki adj
stralsundský
związany z Stralsundem, dotyczący Stralsundu

straszyć v
strašit
wzbudzać strach, lęk w kimś

strategia straˈtɛɟja n
strategie
ogólny plan działań, szerszy od taktyki
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów

strategiczny adj
strategický
zgodny z określoną strategią

stratosfera n
stratosféra
(geofizyka) druga (nad troposferą) warstwa atmosfery, w której ma miejsce inwersja temperatury;

straż pożarna ˈstraʃ pɔˈʒarna n
hasičský sbor
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;

strażacki adj
hasičský
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej

strażak ˈstraʒak n
hasič požárník
osoba szkolona do walki z ogniem;

strażnica n
strážnice
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub zespół budynków, w którym stacjonował pododdział ochraniający przydzielony odcinek granicy państwowej w Polsce
strážní věž špačkárna
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;

strefa ˈstrɛfa n
zóna pásmo
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia

strefa wolnocłowa ˈstrɛfa ˌvɔlnɔˈt͡swɔva n
bezcelní zóna
(ekonomia, ekonomiczny) ograniczony teren, na którym składowane towary są zwolnione z opłat celnych;

stres strɛs n
stres
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;

strit strʲit n
postupka
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera

strofa ˈstrɔfa n
sloka strofa
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) część utworu lirycznego złożona z wersów

stroiciel strɔˈ<sup>j</sup>it͡ɕɛl n
ladič
osoba, która stroi instrumenty muzyczne

strona ˈstrɔ̃na n
slovesný rod
(gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia;
strana
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
(matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności
uczestnik wojny, także sporu, kłótni, negocjacji, rozmów, umowy, małżeństwa, itp.
strana stránka
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.

stront strɔ̃nt n
stroncium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

struktura strukˈtura n
struktura
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość

strumień ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ n
potok
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny;

struna ˈstrũna n
struna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;

struna głosowa n
hlasivka
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki

strup strup n
strup
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;

strusia polityka n
pštrosí politika
sytuacja, w której ktoś unika rozwiązywania problemów udając, że ich nie dostrzega; unikanie podjęcia decyzji

struś struɕ n
pštros
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

stryczek ˈstrɨt͡ʃɛk n
oprátka
(książkowy) sznur zakończony pętlą zakładaną na szyję skazanym na śmierć przez powieszenie

stryj strɨj n
strýc
brat ojca;

strzała ˈsṭʃawa n
šíp
pocisk przeznaczony do łuku;

strzec jak oka w głowie ˈsṭʃɛt͡sʲ ˈjak ˈɔka ˈv‿ɡwɔvʲjɛ v
chovat jako oko v hlavě chránit jako oko v hlavě opatrovat jako oko v hlavě střežit jako oko v hlavě
strzec kogoś, czegoś bardzo troskliwie

strzec jak źrenicy oka ˈsṭʃɛt͡sʲ ˈjäɟ ʑrɛ̃ˈɲit͡sɨ ˈɔka v
chovat jako oko v hlavě chránit jako oko v hlavě opatrovat jako oko v hlavě střežit jako oko v hlavě
strzec kogoś, czegoś bardzo troskliwie

strzelanina n
střelba
strzały z broni palnej padające jeden za drugim

strzelanka n
střílečka
(gry komputerowe) gatunek gier cyfrowych, których rozgrywka opiera się na pokonywaniu przeciwników za pomocą broni palnej;

strzelać ˈsṭʃɛlat͡ɕ v
střílet
oddawać strzał z broni

strzelba ˈsṭʃɛlba n
puška
długa śrutowa broń myśliwska;

strzelec ˈsṭʃɛlɛt͡s n
střelec
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
třmen
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzykawka n
injekční stříkačka stříkačka
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strzyżak sarni n
kloš jelení
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lipoptena cervi, gatunek owada z rzędu muchołówek żywiący się krwią;
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z gatunku strzyżak sarni (1.1)

strzyżyk n
střízlík
(ornitologia, ornitologiczny) mały wędrowny ptak z rodziny strzyżyków, podobny do wróbla, zamieszkujący Amerykę Północną i Eurazję

strzyżyk karoliński n
střízlík karolinský
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Thryothorus ludovicianus Latham, gatunek ptaka z rodziny strzyżyków;

strój struj n
ladění
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego
oblek šaty
określony rodzaj ubioru

strój kąpielowy n
plavky
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;

stręczycielstwo n
kuplířství
przestępstwo polegające na nakłanianiu kogoś do nierządu;

studencki stuˈdɛ̃nt͡sʲci adj
studentský
przeznaczony dla studentów
typowy dla studentów

student ˈstudɛ̃nt n
student
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studentka stuˈdɛ̃ntka n
studentka
forma żeńska od: student

studnia ˈstudʲɲa n
studna
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

studniówka stuˈdʲɲufka n
maturitní ples
(edukacja, edukacyjny) bal, zabawa odbywająca się na ok. 100 dni przed egzaminem maturalnym

stukać v
klepat
powodować charakterystyczny dźwięk, uderzając w twardą powierzchnię

stuletni stuˈlɛtʲɲi adj
stoletý
mający sto lat
trwający sto lat

stuprocentowy adj
stoprocentní
zawierający 100% czegoś

stuttgarcki adj
stuttgartský
związany ze Stuttgartem, dotyczący Stuttgartu

stutysięczny ˌstutɨˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
stotisící
od sto tysięcy

stuła n
štóla
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
roztroušená skleróza
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stwarzać v
stvořit
powoływać do istnienia

stwórca n
stvořitel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi;
tvůrce stvořitel
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego)

styczeń ˈstɨt͡ʃɛ̃ɲ n
leden
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

styczna n
tečna
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;

styczniowy stɨt͡ʃʲˈɲɔvɨ adj
lednový
dotyczący stycznia, dziejący się w styczniu

styk stɨk n
kontakt
(elektryczność) element obwodu, pozwalający włączać lub wyłączać przepływ prądu

styl życia n
životní styl
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;

stylistyczny adj
stylistický
związany ze stylistyką, dotyczący stylistyki

stylistyka n
stylistika
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dział nauki zajmujący się opisem i analizą stylów językowych

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
stipendium
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

styryjski adj
štýrský
związany z Styrią, dotyczący Styrii

stół stuw n
stůl deska
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
odsud odtud
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz

stęchlizna stɛ̃w̃xˈlʲizna n
ztuchlina
zapach odczuwany w wilgotnych, niewietrzonych lub zagrzybionych pomieszczeniach

subiektywnie adv
subjektivně
w sposób subiektywny, nieobiektywnie

subiektywny ˌsubʲjɛkˈtɨvnɨ adj
subjektivní
(psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego
stronniczy, odznaczający się subiektywizmem

sublimacja n
sublimace
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia ze stałego na gazowy, z pominięciem fazy ciekłej;

subsaharyjski adj
subsaharský
odnoszący się do terenów Afryki na południe od Sahary, związany z tymi terenami

subwoofer sabˈwufɛr n
subwoofer
(technologia, technika, techniczny) głośnik służący do odtwarzania dźwięków o bardzo małych częstotliwościach;

suchar ˈsuxar n
suchar
(spożywczy) specjalnie wysuszony kawałek pieczywa, przygotowany do dłuższego przechowywania

sucho adv
sucho
bez wilgoci

suchogrzybek oprószony n
hřib sametový
(mikologia, mikologiczny) Xerocomellus pruinatus (Fr.) Šutara, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;

suchość n
suchost
cecha tego, co suche

suchy ˈsuxɨ adj
suchý
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sudański suˈdãj̃sʲci adj
súdánský
odnoszący się do Sudanu, związany z Sudanem

sudecki suˈdɛt͡sʲci adj
sudetský
związany z Sudetami, dotyczący Sudetów

sudeckoniemiecki adj
sudetoněmecký
związany z Niemcami sudeckimi lub z Krajem Sudetów, dotyczący Niemców sudeckich lub Kraju Sudetów

sudoku suˈdɔku n
sudoku
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;

sueski adj
suezský
(geografia, geograficzny) związany z Suezem

sufit ˈsufʲit n
strop
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
súfismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sufler ˈsuflɛr n
suflér
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;

sufrażystka n
sufražetka
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);

sugilit suˈɟilʲit n
sugilit
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;

suka ˈsuka n
anton
(przenośnie, przenośnia) (slangowo) samochód policyjny, szczególnie przeznaczony do przewozu więźniów
fena
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego

sukces ˈsukt͡sɛs n
zdar úspěch
korzystny wynik
úspěch
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery

sukka ˈsukːa n
suka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów

sukkub n
succubus
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;

sukryjski adj
sucerský
związany z Sucre, dotyczący Sucre

sukulent suˈkulɛ̃nt n
sukulent
(botanika, botaniczny) roślina przystosowana do życia na gorących półpustyniach, posiadająca grube mięsiste pędy bądź liście, służące do gromadzenia wody;

sum sũm n
sumec
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

sumatrzański ˌsũmaˈṭʃãj̃sʲci adj
sumaterský
dotyczący Sumatry, związany z Sumatrą, pochodzący z Sumatry

sumeryjski adj
sumerský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Sumerem albo Sumeryjczykami, dotyczący Sumeru albo Sumeryjczyków

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
svědomí
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;

sumienność n
svědomitost
cecha osoby, która rzetelnie wypełnia swoje obowiązki

sunnita sũɲˈːita n
sunnita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

superksiężyc n
superměsíc
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;

superlatyw n
superlativ
(gramatyka) najwyższy stopień przymiotnika i przysłówka

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
supermarket
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

supermocarstwo n
supervelmoc
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) potężne państwo, posiadające broń atomową

supermodelka n
supermodelka topmodelka
bardzo znana modelka

supernowa ˌsupɛrˈnɔva n
supernova
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;

suport ˈsapɔrt n
předkapela předskokan support
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu;

surinamski ˌsurʲĩˈnãmsʲci adj
surinamský
związany z państwem Surinam, dotyczący państwa Surinam

surowiec suˈrɔvʲjɛt͡s n
surovina
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle

surowy suˈrɔvɨ adj
syrový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony

suseł ˈsusɛw n
sysel
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;

susza ˈsuʃa n
sucho
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszarka suˈʃarka n
sušička
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
fén
(fryzjerstwo, fryzjerski) urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów;

suszka n
piják
(papiernictwo, przemysł papierniczy) przyrząd do osuszania papieru z atramentu, mający formę przycisku z przymocowaną do podstawy bibułą

suszony adj
sušený
taki, który przeszedł proces suszenia

sutanna suˈtãnːa n
sutana klerika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;

sutek ˈsutɛk n
bradavka
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków,

suwak logarytmiczny n
logaritmické pravítko
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;

suwmiarka suvˈmʲjarka n
posuvné měřítko posuvka šuplera šupléra
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru drobnych długości;

sułtan n
sultán
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

sułtanat suwˈtãnat n
sultanát
państwo rządzone przez sułtana;

sułtański adj
sultánský
związany z sułtanem, dotyczący sułtana

swap n
swap
(finanse, finansowy) umowa między dwoma podmiotami na wymianę przyszłych przepływów pieniężnych;

swatać v
dohazovat
pośredniczyć w zaaranżowaniu małżeństwa; namawiać kogoś do poślubienia konkretnej osoby

swędzić ˈsfɛ̃ɲd͡ʑit͡ɕ v
svědět
dawać odczucie nieprzyjemnego podrażnienia, wywołującego chęć drapania

syberyjski ˌsɨbɛˈrɨjsʲci adj
sibiřský
(przymiotnik) od Syberia

sycylijski ˌsɨt͡sɨˈlʲijsʲci adj
sicilský
od Sycylia

sygnalizacja n
signalizace
(technologia, technika, techniczny) zespół urządzeń umożliwiających sygnalizację (1.1)

sygnalizacyjny adj
signalizační
dotyczący sygnału, używany jako sygnał

sygnalizować v
signalizovat
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

sygnaturka ˌsɨɡnaˈturka n
sanktusník
(architektura, architektoniczny) mała wieża kościelna, zazwyczaj z najmniejszym z dzwonów w środku

syjamski adj
siamský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Syjamem, dotyczący Syjamu

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
sionistický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

sylaba sɨˈlaba n
slabika
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylabotoniczny adj
sylabotónický
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) o wierszu: posiadający stałą liczbę sylab i stałe akcentowanie

sylogizm n
sylogismus
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
silvestr
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku
zabawa lub bal urządzane w noc z 31 grudnia na 1 stycznia na przywitanie Nowego Roku;

sylwestrowy adj
silvestrovský
związany z sylwestrem, odbywający się w sylwestra

sylwetka sɨlˈvɛtka n
silueta
kształt, zarys postaci lub rzeczy

sylwin n
sylvín
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków;

symbiont n
symbiont
(biologia, biologiczny) organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku;

symbioza n
symbióza
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
symbol
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
symfonie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

symfoniczny adj
symfonický
związany z symfonią, dotyczący symfonii

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
sympozium
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
symptom příznak
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle niepożądanego;

symulator n
simulátor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie lub program do sztucznego stwarzania określonych warunków naturalnych

syn sɨ̃n n
syn
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

syn marnotrawny ˈsɨ̃n ˌmarnɔˈtravnɨ n
marnotratný syn
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) osoba, która zawiniła lub zbłądziła, lecz ostatecznie się opamiętała;

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
synagoga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
synapse
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

synchronizacja n
synchronizace
proces doprowadzenia do jednoczesnego działania, zgodności czasu lub rytmu różnych elementów, systemów, urządzeń albo czynności

synchrotron sɨ̃nˈxrɔtrɔ̃n n
synchrotron
(fizyka, fizyczny) akcelerator cykliczny, w którym cząstki są przyspieszane w polu elektrycznym wzbudzanym synchronicznie do czasu ich obiegu

syndrom n
syndrom
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób

syndrom miodowego miesiąca ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nt͡sa n
syndrom líbánek
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne

synek ˈsɨ̃nɛk n
synek
(zdrobniale) od: syn

synekdocha n
synekdocha
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) figura stylistyczna polegająca na nazwaniu całości lub ogółu rzeczy nazwą części lub jednej rzeczy, bądź też na odwrót;

synestezja n
synestezie
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

synkretyczny adj
synkretický
taki, który łączy w jedną całość różne, czasami przeczące sobie, elementy

synod ˈsɨ̃nɔt n
synod
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
synonymum
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synowa sɨ̃ˈnɔva n
snacha
żona syna

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
syntetický
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający

synteza n
syntéza
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
ložnice
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrakuzanin n
Syrakusan
mieszkaniec Syrakuz; osoba z tego miasta

syrakuzanka n
Syrakusanka
mieszkanka Syrakuz; kobieta z tego miasta

syrakuzański adj
syrakuský
związany z Syrakuzami, dotyczący Syrakuz, pochodzący z Syrakuz

syrop ˈsɨrɔp n
sirup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)

syrop glukozowy n
glukózový sirup
(spożywczy) roztwór wodny o dużej zawartości glukozy oraz maltozy i dekstryn;

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
syrský
odnoszący się do państwa Syria

system ˈsɨstɛ̃m n
systém
układ urządzeń współpracujących ze sobą;
sposób rozwiązywania, obsługi czegoś
ustrój, sposób organizacji życia

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈt͡sɨjnɨ n
operační systém
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

sytość ˈsɨtɔɕt͡ɕ n
sytost
bycie całkowicie najedzonym, brak głodu

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
situace
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

syzyfowa praca ˌsɨzɨˈfɔva ˈprat͡sa n
Sisyfovská práce
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów

syzyfowy adj
sisyfovský
bezcelowy, skazany na niepowodzenie

szabasowy adj
šábesový
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z szabasem, dotyczący szabasu

szabat ˈʃabat n
šábes
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;

szabatowy adj
šábesový
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z szabatem, dotyczący szabatu

szabaśny adj
šábesový
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) związany z szabasem, dotyczący szabasu

szabla ˈʃabla n
šavle
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲit͡sa n
šachovnice
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachy ˈʃaxɨ n
šachy
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szadź ʃat͡ɕ n
jinovatka
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;

szafa ˈʃafa n
skříň
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafir ˈʃafʲir n
safír
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego

szafirek armeński n
modřenec arménský
(botanika, botaniczny) Muscari armeniacum, gatunek rośliny cebulowej z rodziny szparagowatych;

szafirowy adj
safírový
zrobiony z szafiru, dotyczący szafiru

szafka nocna n
noční stolek
niski mebel ustawiany przy łóżku

szafran ˈʃafrãn n
šafrán
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów
(botanika, botaniczny) (zobacz) krokus

szafranowy ˌʃafrãˈnɔvɨ adj
šafránový
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący szafranu, pochodzący z szafranu, zawierający domieszkę szafranu, zaprawiony szafranem
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego

szakal ˈʃakal n
šakal
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;

szakal złocisty n
šakal obecný
(zoologia, zoologiczny) Canis aureus, gatunek ssaka z rodziny psowatych;

szakszuka n
šakšuka šakšúka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;

szakłak ˈʃakwak n
řešetlák
drzewo lub krzew z rodzaju szakłak (1.1)

szal ʃal n
šála přehoz šátek
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
šílenství
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna

szalik ˈʃalʲik n
šála
pas materiału służący do owijania szyi

szalka ˈʃalka n
miska
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) mała szala

szaman ˈʃãmãn n
šaman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
šamanismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szambelan n
komorník komoří
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski, oznaczający urzędnika dworu królewskiego lub książęcego, który zajmował się sprawami gospodarczymi, ceremoniami lub opieką nad prywatnymi komnatami władcy

szambo ˈʃãmbɔ n
žumpa
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia

szambowóz ʃãmˈbɔvus n
fekální vůz
(potocznie, potoczny) pojazd przystosowany do wywozu fekaliów z szamb, wody ze ścieków i innych płynnych nieczystości;

szampan ˈʃãmpãn n
šampaňské
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szampański adj
šampaňský
dotyczący Szampanii, związany z Szampanią

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
šampon šampón
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szanować ʃãˈnɔvat͡ɕ v
vážit si
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem

szansonista n
šansoniér
śpiewak chansonu

szansonistka n
šansoniérka
śpiewaczka chansonu

szantaż ˈʃãntaʃ n
vyděračství vydírání
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvat͡ɕ v
vydírat
stosować szantaż wobec kogoś

szantażysta ˌʃãntaˈʒɨsta n
vyděrač
ten, kto stosuje szantaż, kto szantażuje kogoś

szantażystka ˌʃãntaˈʒɨstka n
vyděračka
kobieta, która stosuje szantaż, która szantażuje kogoś

szantuński adj
šantungský
związany z Szantungiem, dotyczący Szantungu

szariat ˈʃarʲjat n
šaría
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie;

szarlatan n
šarlatán
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szarlatański adj
šarlatánský
właściwy szarlatanowi, krętacki

szarlataństwo n
šarlatánství
(zobacz) szarlataneria

szarogłowy ˌʃarɔˈɡwɔvɨ adj
šedohlavý
taki, który ma szarą głowę

szarooki ˌʃarɔˈːci adj
sivooký
(książkowy) mający szare oczy

szaropióry ˌʃarɔˈpʲjurɨ adj
šedoperý
taki, który ma szare pióra, pierze

szaroskrzydły ˌʃarɔˈskʃɨdwɨ adj
šedokřídlý
taki, który ma szare skrzydła

szary ˈʃarɨ adj
šedý šedivý
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szarłat zwisły n
laskavec ocasatý
(botanika, botaniczny) Amaranthus caudatus, gatunek rośliny z rodziny szarłatowatych;

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
šašlik špíz
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;

szatański adj
satanský
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy

szatnia ˈʃatʲɲa n
šatna kabina
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szatniarka n
šatnářka
forma żeńska od szatniarz

szałamaja ˌʃawãˈmaja n
šalmaj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;

szałwia ˈʃawvʲja n
šalvěj
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczawian n
oxalát šťavelan
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu szczawiowego;

szczebiotać v
štěbetat
(ornitologia, ornitologiczny) wydawać delikatne, wysokie dźwięki
(potocznie, potoczny) mówić szybko, dużo i beztrosko

szczeciński ʃt͡ʃɛˈt͡ɕĩj̃sʲci adj
štětínský
dotyczący Szczecina, związany ze Szczecinem, pochodzący ze Szczecina

szczególny ʃt͡ʃɛˈɡulnɨ adj
neobvyklý speciální zvláštní
taki, który charakteryzuje się czymś wyróżniającym, jest wyjątkowy ze względu na jakąś cechę
výjimečný
taki, który ma dla kogoś wyjątkowe znaczenie

szczegółowo adv
podrobně
w sposób szczegółowy, z uwzględnieniem szczegółów

szczegółowy ˌʃt͡ʃɛɡuˈwɔvɨ adj
podrobný detailní
mający cechy szczegółu; dokładny

szczekać ˈʃt͡ʃɛkat͡ɕ v
štěkat
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczekuszka ʃt͡ʃɛˈkuʃka n
pišťucha
(zoologia, zoologiczny) Ochotona, niewielki, skoczny ssak;

szczelny adj
vzduchotěsný
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany

szczeniątko ʃt͡ʃɛ̃ˈɲɔ̃ntkɔ n
štěňátko
(zdrobniale) od szczenię: bardzo młody piesek

szczenię ˈʃt͡ʃɛ̃ɲɛ n
štěně
(zoologia, zoologiczny) młode psa lub innych zwierząt z rodziny psowatych

szczepionka ʃt͡ʃɛˈpʲjɔ̃nka n
vakcína
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczepionkowy adj
vakcínový
(medycyna, medyczny) związany z szczepionkami, dotyczący szczepionek

szczery ˈʃt͡ʃɛrɨ adj
upřímný nelíčený
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃt͡ʃɛʒɛ adv
upřímně
od: szczery

szczodrość n
štědrost
(książkowy) cecha tego, co szczodre; cecha tych, którzy są szczodrzy

szczodry ˈʃt͡ʃɔdrɨ adj
štědrý
hojny, dający coś obficie
udzielany w sposób hojny

szczoteczka ʃt͡ʃɔˈtɛt͡ʃka n
kartáček
mała szczotka

szczoteczka do zębów ʃt͡ʃɔˈtɛt͡ʃka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
zubní kartáček kartáček na zuby
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃt͡ʃɔtka n
kartáč
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia

szczupak ˈʃt͡ʃupak n
štika
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczupły ˈʃt͡ʃupwɨ adj
štíhlý
mający smukły kształt, mało tłuszczu

szczur ʃt͡ʃur n
krysa potkan
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczwół plamisty n
bolehlav plamatý
(botanika, botaniczny) Conium maculatum L., gatunek trującej rośliny dwuletniej z rodziny selerowatych;

szczygieł ˈʃt͡ʃɨɟɛw n
stehlík
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczypać v
štípat
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę

szczypnąć v
štípnout
aspekt dokonany od: szczypać

szczęka ˈʃt͡ʃɛ̃ŋka n
čelist
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby

szczęście ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ n
štěstí
uczucie radości i zadowolenia
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃt͡ʃɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
šťastný nový rok
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwej drogi interjection
šťastnou cestu
życzenie dobrego i bezpiecznego podróżowania

szczęśliwy ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
šťastný
odczuwający szczęście
przynoszący szczęście
korzystny

szczęść Boże interjection
zdař Bůh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie pozdrowienie

szef kuchni n
šéfkuchař
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) menedżer nadzorujący personel kuchenny

szejk n
šajch šejk
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szekel ˈʃɛkɛl n
šekel
(jednostka monetarna) waluta Izraela;

szekspirowski adj
shakespearovský
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira

szelf ʃɛlf n
šelf
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;

szelka ˈʃɛlka n
šle kšanda
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni;

szelma n
šelma
(pospolicie) osoba przebiegła, cwana, pozbawiona skrupułów; hultajska, łajdacka, łotrowska

szeląg n
vindra
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna miedziana moneta zdawkowa w Polsce XVI–XVII wieku;

szepnąć v
pošeptat
powiedzieć bardzo cicho; rzec szeptem

szept n
šepot
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szeptać ˈʃɛptat͡ɕ v
šeptat
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szeregowy ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
vojín
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy;

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
šerm
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szermierz ˈʃɛrmʲjɛʃ n
šermíř
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający szermierkę
człowiek władający lekką białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
široký
mający określony wymiar poprzeczny

szerokokątny ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ adj
širokoúhlý
(fotografia) charakteryzujący się szerokim kątem widzenia, obejmujący szerokie pole widzenia

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕt͡ɕ n
šířka
poprzeczny wymiar obiektu
(geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna

szerpa n
sherpa šerpa
tragarz i przewodnik wysokogórski

szerzyć ˈʃɛʒɨt͡ɕ v
šířit
popularyzować coś; sprawiać, że coś staje się coraz bardziej znane, powszechne

szesnastka ʃɛsˈnastka n
šestnáctka
nazwa liczby 16

szesnastkowy adj
šestnáctkový
(matematyka, matematyczny) związany z liczbą szesnaście, dotyczący liczby szesnaście

szesnastoletni ˌʃɛsnastɔˈlɛtʲɲi adj
šestnáctiletý
mający szesnaście lat

szesnasty ʃɛsˈnastɨ adj
šestnáctý
od 16

szesnaście ʃɛsˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
šestnáct
16

szew ʃɛf n
steh sešití sutura
(medycyna, medyczny) operacyjne zszycie tkanek miękkich;
šev lebeční šev
(anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;

szewc ʃɛft͡s n
švec obuvník
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;

szewc bez butów chodzi ˈʃɛvd͡z bɛz‿ˈbutuf ˈxɔd͡ʑi proverb
kovářova kobyla chodí bosa
sytuacja, gdy brak komuś rzeczy, które sam wytwarza (bądź ma z nimi częsty kontakt)

szewski ˈʃɛfsʲci adj
ševcovský
związany z szewcem lub szewstwem

sześcian ˈʃɛɕt͡ɕãn n
krychle kostka
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;

sześciokąt ʃɛɕˈt͡ɕɔkɔ̃nt n
šestiúhelník
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

sześciokątny ˌʃɛɕt͡ɕɔˈkɔ̃ntnɨ adj
hexagonální šestiúhelníkový
mający sześć kątów
zbliżony kształtem do sześciokąta

sześcioletni ˌʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi adj
šestiletý
mający sześć lat
trwający sześć lat

sześciostrzałowy adj
šestiranný šestiranový
o broni palnej: mieszczący w magazynku sześć nabojów

sześć ʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
šest
liczba 6

sześćdziesiąt ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt cardinalNumeral
šedesát
liczba 60

sześćdziesiąt cztery ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
šedesát čtyři
liczba 64

sześćdziesiąt dwa ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈdva cardinalNumeral
šedesát dva
liczba 62

sześćdziesiąt dziewięć ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
šedesát devět
liczba 69

sześćdziesiąt jeden ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
šedesát jedna
liczba 61

sześćdziesiąt osiem ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
šedesát osm
liczba 68

sześćdziesiąt pięć ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
šedesát pět
liczba 65

sześćdziesiąt siedem ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
šedesát sedm
liczba 67

sześćdziesiąt sześć ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
šedesát šest
liczba 66

sześćdziesiąt trzy ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt ˈṭʃɨ cardinalNumeral
šedesát tři
liczba 63

sześćdziesiątka ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka n
šedesátka
całość składająca się z sześćdziesięciu części, elementów lub jednostek
nazwa liczby 60

sześćdziesiąty ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ adj
šedesátý
od sześćdziesiąt

sześćdziesiąty czwarty ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈt͡ʃfartɨ adj
šedesátý čtvrtý
od sześćdziesiąt cztery (64)

sześćdziesiąty drugi ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈdruɟi adj
šedesátý druhý
od sześćdziesiąt dwa (62)

sześćdziesiąty dziewiąty ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
šedesátý devátý
od sześćdziesiąt dziewięć (69)

sześćdziesiąty pierwszy ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɛrfʃɨ adj
šedesátý první
od sześćdziesiąt jeden (61)

sześćdziesiąty piąty ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
šedesátý pátý
od sześćdziesiąt pięć (65)

sześćdziesiąty siódmy ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈɕudmɨ adj
šedesátý sedmý
od sześćdziesiąt siedem (67)

sześćdziesiąty szósty ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈʃustɨ adj
šedesátý šestý
od sześćdziesiąt sześć (66)

sześćdziesiąty trzeci ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈṭʃɛt͡ɕi adj
šedesátý třetí
od sześćdziesiąt trzy (63)

sześćdziesiąty ósmy ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ ˈusmɨ adj
šedesátý osmý
od sześćdziesiąt osiem (68)

sześćdziesięciolatek ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk n
šedesátník
osoba w wieku 60-69 lat

sześćdziesięcioletni ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi adj
šedesátiletý
mający sześćdziesiąt lat
trwający sześćdziesiąt lat

sześćset ˈʃɛɕsɛt cardinalNumeral
šest set
liczba 600

sześćsetka n
šestistovka
coś, co oznaczone jest liczbą 600
nazwa liczby 600 (sześćset)

sześćsetny ʃɛɕˈsɛtnɨ adj
šestistý
od sześćset

szkaplerz ˈʃkaplɛʃ n
škapulíř
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie

szkarlatyna n
spála
(medycyna, medyczny) ostra, bakteryjna choroba zakaźna, najczęściej dotycząca dzieci, wywoływana przez paciorkowce grupy A (Streptococcus pyogenes), objawiająca się m.in. gorączką, bólem gardła, czerwoną, drobnoplamistą wysypką czy tzw. malinowym językiem;

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
šarlatový šarlatný
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

szkarłupień n
ostnokožec
(zoologia, zoologiczny) Echinodermata Klein, typ halobiontyczne, bezkręgowe zwierzę wtórouste o wtórnej symetrii promienistej;

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
kostra
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;

szklanka ˈʃklãnka n
sklenice
szklane naczynie, z którego się pije;

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
skleník
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;

szklarz n
sklenář
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkocki ˈʃkɔt͡sʲci adj
skotský
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami

szkoderski adj
skadarský
związany ze Szkodrą, dotyczący Szkodry (miasta w Albanii)

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
škodlivý
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkodnik ˈʃkɔdʲɲik n
škůdce
zwierzę wyrządzające szkody gospodarcze;
osoba wyrządzająca szkody

szkodzić ˈʃkɔd͡ʑit͡ɕ v
škodit
działać na czyjąś niekorzyść
źle wpływać na kogoś lub coś

szkolnik n
školník
nauczyciel w żydowskiej szkole wyznaniowej

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
školní
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły

szkop ʃkɔp n
skopčák
(pogardliwie, pogardliwy) Niemiec;

szkoła ˈʃkɔwa n
škola
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
základní škola
(edukacja, edukacyjny) szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;

szkoła wyższa n
vysoká škola
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin

szkoła średnia ˈʃkɔwa ˈɕrɛdʲɲa n
střední škola
(edukacja, edukacyjny) szkoła ogólnokształcąca, techniczna lub zawodowa

szkuner ˈʃkũnɛr n
škuner
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkwał n
húlava
silny powiew wiatru nad akwenem

szkło ʃkwɔ n
sklo
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szlaban ˈʃlabãn n
domácí vězení zarach
(potocznie, potoczny) zakaz wychodzenia z domu nakładany na dzieci przez rodziców
závora šraňka
(motoryzacja) ruchoma zapora blokująca ruch samochodów

szlachcianka ʃlaxʲˈt͡ɕãnka n
šlechtična
członkini szlachty

szlachecki ʃlaˈxɛt͡sʲci adj
šlechtický
związany ze szlachtą, dotyczący szlachty

szlak ʃlak n
stezka
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;
sázecí lopata
(Łódź) (środowiskowy) łopata do wsadzania chleba do pieca
trasa
określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób
trať
(kolejnictwo) trasa, po której jedzie pociąg

szlezwicko-holsztyński adj
šlesvicko-holštýnský
związany z Szlezwikiem-Holsztynem, dotyczący Szlezwika-Holsztynu

szmaragd ˈʃmarakt n
smaragd
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny, oszlifowany szmaragd (1.1)

szmata ˈʃmata n
hadr
kawałek tkaniny, zwykle brudnej

szminka ˈʃmʲĩnka n
rtěnka
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

szmuglować v
pašovat
(potocznie, potoczny) nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby

sznaucer ˈʃnawt͡sɛr n
knírač
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy pinczerów szorstkowłosych, pochodząca z Niemiec;

sznur ʃnur n
šňůra
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
tkanička
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów;

szofar ˈʃɔfar n
šofar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;

szogun n
šógun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;

szok n
šok
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem

szokujący adj
šokující
wzbudzający szok, zdziwienie, zbulwersowanie

szowinista n
šovinista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu

szowinistka n
šovinistka
zwolenniczka szowinizmu

szowinistyczny adj
šovinistický
wyrażający szowinizm; dotyczący szowinisty

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
šovinismus šovinizmus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;

szpachla n
špachtle
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) narzędzie ręczne z płaskim, elastycznym ostrzem i uchwytem, używane do nakładania, rozprowadzania lub usuwania mas budowlanych

szpak ʃpak n
špaček
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szparagowy adj
chřestový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany ze szparagami lub zrobiony ze szparagów

szpicel n
čmuchal
(pogardliwie, pogardliwy) tajny agent, szpieg

szpieg ʃpʲjɛk n
vyzvědač špión
osoba zajmująca się szpiegostwem

szpiegostwo n
špionáž
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpiegostwo przemysłowe n
hospodářská špionáž průmyslová špionáž
potajemne zdobywanie tajemnic handlowych pewnego przedsiębiorstwa i przekazywanie ich zleceniodawcy

szpiegowski ʃpʲjɛˈɡɔfsʲci adj
špionážní
związany ze szpiegostwem, dotyczący szpiegów lub szpiegostwa

szpik ʃpʲik n
morek
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

szpilkowy adj
jehličnatý
(botanika, botaniczny) mający ostre, kłujące liście

szpinak ˈʃpʲĩnak n
špenát
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)

szpinet n
spinet
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu

szpital ˈʃpʲital n
nemocnice
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital psychiatryczny n
psychiatrická léčebna psychiatrická nemocnice
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych

szpitalny ʃpʲiˈtalnɨ adj
špitální
związany ze szpitalem, dotyczący szpitala

szponton n
sponton
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa z płaskim, poszerzonym, obosiecznym grotem i zbrojoną poprzeczką, odmiana partyzany rozpowszechniona w XVII-XVIII wieku jako oznaka i broń oficerów oraz podoficerów piechoty;

szprycha ˈʃprɨxa n
paprsek
element naciągu czaszy parasola
paprsek drát
(technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą

szrapnel ˈʃrapnɛl n
šrapnel
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;

sztabka ˈʃtapka n
slitek
uformowana bryłka cennego metalu o określonej wadze i próbie

sztabowy adj
štábní
związany ze sztabem, dotyczący sztabu

sztafeta n
štafeta
(sport, sportowy) bieg ze zmiennikami

sztaluga n
malířský stojan
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztetl n
štetl
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;

sztolnia ˈʃtɔlʲɲa n
štola
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;

sztruksy n
manšestrový kalhoty manšestráky
spodnie uszyte ze sztruksu

sztuciec ˈʃtut͡ɕɛt͡s n
příbor
przedmiot służący do jedzenia: nóż, widelec lub łyżka;

sztuczna inteligencja n
umělá inteligence
(informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;

sztuczna szczęka ˈʃtut͡ʃna ˈʃt͡ʃɛ̃ŋka n
umělý chrup
(stomatologia, stomatologiczny) proteza naturalnego uzębienia

sztuczne ognie ˈʃtut͡ʃnɛ ˈɔɟɲɛ n
ohňostroj
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;

sztuczny ˈʃtut͡ʃnɨ adj
umělý
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka

sztuka ˈʃtuka n
hra
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór sceniczny, przedstawienie
kus
(dawniej, dawny) kawałek, szmat, kęs
umění
(sztuka) twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności

sztuka walki n
bojové umění
(sport, sportowy) umiejętność walki wręcz, niekiedy bronią białą, zdobywana poprzez trening;

szturchać v
dloubat
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲit͡sa n
šibenice
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

szuflada ʃufˈlada n
zásuvka šuplík
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukam człowieka ˈʃukãm t͡ʃwɔˈvʲjɛka idiom
hledám člověka
zawołanie wyrażające niewiarę w znalezienie prawdziwego człowieka wśród ludzi

szukać ˈʃukat͡ɕ v
hledat
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szukać dziury w całym ˈʃukad͡ʑ ˈːurɨ ˈf‿t͡sawɨ̃m v
hledat na všem hnidy
doszukiwać się błędów, niedociągnięć, problemów tam, gdzie ich nie ma

szukać igły w stogu siana ˈʃukat͡ɕ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna v
hledat jehlu v kupce sena
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy

szum ʃũm n
šum
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór;

szumperski adj
šumperský
związany z miastem Szumperk, dotyczący miasta Szumperk

szwabski ˈʃfapsʲci adj
švábský
dotyczący Szwabii, związany ze Szwabią

szwagier ˈʃfaɟɛr n
švagr
brat żony
mąż siostry

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
švagrová
siostra żony lub męża
żona szwagra

szwajcarski ʃfajˈt͡sarsʲci adj
švýcarský
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwarcwaldzki adj
schwarzwaldský
związany z Schwarzwaldem (Szwarcwaldem), dotyczący Schwarzwaldu (Szwarcwaldu)

szwedzki ˈʃfɛt͡sʲci adj
švédský švédština
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛt͡sʲci n
švédština švédský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szwoleżer n
švališér
polski żołnierz gwardii pod dowództwem Napoleona

szwung n
šmrnc
(potocznie, potoczny) pęd, zapał, energia do działania

szybka kolej miejska n
esko
kolej charakteryzująca się jednakową długością składu wagonów, dużą częstotliwością kursowania i nierównomiernym natężeniem ruchu w różnych porach doby

szybki ˈʃɨpʲci adj
rychlý
poruszający, odbywający się z dużą prędkością
pokonujący dużą odległość w krótkim czasie

szybko ˈʃɨpkɔ adv
rychle
z dużą prędkością

szyderczy adj
posměšný
wyrażający kpinę, szyderstwo

szydełkować ˌʃɨdɛwˈkɔvat͡ɕ v
háčkovat
(rękodzieło, rękodzielniczy) wytwarzać wyroby tekstylne używając szydełka, robić na szydełku

szydło ˈʃɨdwɔ n
šídlo
ostry kolec na trzonku;

szyja ˈʃɨja n
krk šíje
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem

szykanowanie ˌʃɨkãnɔˈvãɲɛ n
šikana
(rzeczownik odczasownikowy) od szykanować

szyling ˈʃɨlʲĩŋk n
šilink
(jednostka monetarna) waluta kilku krajów afrykańskich;

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
šimpanz
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

szympansi adj
šimpanzí
właściwy szympansowi, związany z szympansem, dotyczący szympansa

szyna ˈʃɨ̃na n
dlaha
(medycyna, medyczny) urządzenie do wsparcia lub usztywnienia kończyny albo kręgosłupa
sběrnice
(informatyka, informatyczny) wewnętrzne połączenie elektroniczne, po którym transmitowane są dane

szynka ˈʃɨ̃nka n
šunka
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
činčila
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;
(zobacz) szynszyle

szyszka ˈʃɨʃka n
vzácný pták
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (zdrobniale) od: szycha (ważna osoba)
šiška
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyć ʃɨt͡ɕ v
šít
(krawiectwo) wykonywać odzież, ubrania, także wyszycie, haft na czymś
łączyć brzegi czegoś (np. tkaniny, skóry) za pomocą igły i nici

szóstka ˈʃustka n
šestka
nazwa cyfry 6

szósty ˈʃustɨ adj
šestý
od 6

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ n
šestý smysl
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji

sód sut n
sodík
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
sojka
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sól sul n
sůl
(spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sól morska n
mořská sůl
(spożywczy) chlorek sodu pozyskany przez odparowanie wody morskiej, stosowany jako przyprawa, konserwant i suplement diety dostarczający mikroelementów

sąd sɔ̃nt n
soud
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem

sądzić ˈsɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ v
soudit
oceniać, jak należy zakwalifikować określony stan rzeczy z punktu widzenia prawa
mieć o czymś jakieś zdanie

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
soused
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sąsiadka sɔ̃w̃ˈɕatka n
sousedka
osoba płci żeńskiej, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sędzia ˈsɛ̃ɲd͡ʑa n
rozhodčí
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych
soudce
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;
rozhodčí
(sport, sportowy) kobieta, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych

sędzina sɛ̃ɲˈd͡ʑĩna n
soudkyně
(potocznie, potoczny) kobieta, która wydaje wyroki w sądzie

sędziowski adj
soudcovský
dotyczący sędziego lub kolegium orzekającego, związany z sędzią lub kolegium orzekającym

sękaty sɛ̃ŋˈkatɨ adj
sukovitý
pokryty sękami

sęp sɛ̃mp n
sup
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

słabostka n
slabina
czyjaś niewielka wada, zwykle jakieś przyzwyczajenie

słabość ˈswabɔɕt͡ɕ n
slabost
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych
wybijająca się niedoskonałość, słaba strona

słaby ˈswabɨ adj
slabý
posiadający niewielką siłę fizyczną
niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny

sława ˈswava n
sláva
wielki rozgłos

słodki ˈswɔtʲci adj
sladký
wywołujący miłe uczucie
mający smak cukru

słodycz ˈswɔdɨt͡ʃ n
cukrovinka
słodki smak

słodzik ˈswɔd͡ʑik n
sladidlo
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;

słoma ˈswɔ̃ma n
sláma
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słomiany swɔ̃ˈmʲjãnɨ adj
slaměný
zrobiony ze słomy

słomiany wdowiec swɔ̃ˈmʲjãnɨ ˈvdɔvʲjɛt͡s n
slaměný vdovec
mąż, którego małżonka wyjechała dokądś na pewien czas

słoneczko n
sluníčko
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) słonko

słonecznik swɔ̃ˈnɛt͡ʃʲɲik n
slunečnice
(botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słonecznikowy ˌswɔ̃nɛt͡ʃʲɲiˈkɔvɨ adj
slunečnicový
zrobiony ze słoneczników
związany ze słonecznikiem, dotyczący słonecznika

słoneczny swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ adj
sluneční
związany ze słońcem

słonica swɔ̃ˈɲit͡sa n
slonice
(zoologia, zoologiczny) samica słonia

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
slanina špek
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słoninka n
slaninka
(zdrobniale) od: słonina

słoninowy adj
slaninový
związany ze słoniną, dotyczący słoniny

słoniątko swɔ̃ˈɲɔ̃ntkɔ n
slůně
młode słonia

słony ˈswɔ̃nɨ adj
slaný
mający smak soli

słowacki swɔˈvat͡sʲci adj
slovenský
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków
charakterystyczny dla Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvat͡sʲci n
slovenština slovenský
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
slovinský slovinština
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
slovinština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
slovanský
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowik ˈswɔvʲik n
slavík
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju słowik (1.1)

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrd͡zavɨ n
slavík obecný
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;

słownik ˈswɔvʲɲik n
slovní zásoba slovník
zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości
slovník
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
spis słów z tłumaczeniami na inny język

słownikarstwo n
slovníkářství
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) leksykografia

słownikarz n
slovníkář
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista układający słowniki

słownikowy ˌswɔvʲɲiˈkɔvɨ adj
slovníkový
dotyczący słownika, właściwy słownikowi

słowo ˈswɔvɔ n
slovo
obietnica, przyrzeczenie
slovo slib
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;

słowotwórstwo ˌswɔvɔˈtfurstfɔ n
slovotvorba
(rzadki, rzadko używany) tworzenie wyrazów
slovotvorba derivatologie kmenosloví
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o budowie i tworzeniu wyrazów

słoń swɔ̃ɲ n
slon
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ n
slunce
Słońce widziane jako tarcza na niebie
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny

słuch swux n
sluch
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuch absolutny ˈswux ˌapsɔˈlutnɨ n
absolutní sluch
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;

słuchalność n
poslechovost
udział danej stacji radiowej w czasie słuchania radia w jakiejś populacji

słuchawka swuˈxafka n
sluchátko
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;

słuchawki swuˈxafʲci n
sluchátka
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha

słuchać ˈswuxat͡ɕ v
poslouchat
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
świadomie odbierać czyjąś mowę

sługa ˈswuɡa n
sluha
(dawniej, dawny) osoba, która usługuje

słup swup n
sloup
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;
unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu
bílý kůň
(potocznie, potoczny) firma (czasem też osoba, na którą jest ona zarejestrowana), założona w celu uwiarygodnienia nielegalnych interesów innej spółki, np. wykonywania fikcyjnych przelewów, zaciągania kredytów itp.

służalczy adj
podlézavý servilní
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służba bezpieczeństwa ˈswuʒba ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa n
služba bezpečnosti
(administracja) określenie służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne kraju

służba wojskowa n
vojna
(wojskowość, wojskowy) wykonywanie działań, obowiązków wojskowych

słyszeć ˈswɨʃɛt͡ɕ v
slyšet
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
slad
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

tabakiera n
tabatěrka
(książkowy) pudełeczko na tabakę;

tabakowy adj
tabákový
związany z tabaką, dotyczący tabaki

tabla ˈtabla n
tabla
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami;

tablet ˈtablɛt n
tablet digitalizačný tablet digitalizátor digitizér grafický tablet snímacia tabuľka
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;

tabletka taˈblɛtka n
tableta pilulka
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

tablica rejestracyjna taˈblʲit͡sa ˌrɛjɛstraˈt͡sɨjna n
registrační značka
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu;

tabliczka taˈblʲit͡ʃka n
tabulka
(zobacz) tabliczka czekolady

tabliczka czekolady taˈblʲit͡ʃka ˌt͡ʃɛkɔˈladɨ n
tabulka čokolády
(spożywczy) (cukiernictwo) prostokątny kawałek czekolady, najczęściej w oddzielnym opakowaniu

tabliczka mnożenia taˈblʲit͡ʃka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
násobilka
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10;

tabloid taˈblɔ<sup>j</sup>it n
tabloid
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze;

taboryta n
táborita
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižkę i Prokopa Wielkiego;

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
tachykardie
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

taczka ˈtat͡ʃka n
kolečko
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tadżycki taˈd͡ʒɨt͡sʲci adj
tádžický
odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami

tadżycki taˈd͡ʒɨt͡sʲci n
tádžičtina
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Tadżykistanu;

tahitański adj
tahitský
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
veřejné tajemství
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɨ adj
tajemný záhadný
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajfun ˈtajfũn n
tajfun
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajfunowy adj
tajfunový
(meteorologia, meteorologiczny) związany z tajfunem, dotyczący tajfunu

tajmyrski adj
tajmyrský
związany z Tajmyrem, dotyczący Tajmyru

tajniak ˈtajɲak n
tajný
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) tajny funkcjonariusz służb mundurowych, kontroli lub wywiadu

tajpejski adj
tchajpejský
związany z Tajpejem, dotyczący Tajpeju

tajski ˈtajsʲci adj
thajský
wywodzący się z Tajlandii, dotyczący Tajlandii lub Tajów

tajski ˈtajsʲci n
thajština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Tajlandii;

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
tchajwanský
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu

tak tak particle
ano jo
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

taksonomia n
taxonomie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksówka taˈksufka n
taxi
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taksówkarka ˌtaksufˈkarka n
taxikářka
kobieta kierująca taksówką lub właścicielka taksówki

taksówkarz taˈksufkaʃ n
taxikář
kierowca taksówki

taktowny takˈtɔvnɨ adj
ohleduplný
odznaczający się taktem, uprzejmy, kulturalny

taktyka ˈtaktɨka n
taktika
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
thallium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talar ˈtalar n
tolar
(jednostka monetarna) duża moneta srebrna, początkowo stanowiąca równowartość złotego dukata;

talerz ˈtalɛʃ n
talíř
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;

talibski adj
talibanský
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z talibami, dotyczący talibów

talizman taˈlʲizmãn n
talisman
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

talmudyczny adj
talmudický talmudský
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Talmudem, zawarty w Talmudzie

tam tãm pronoun
tam
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tamilski adj
tamilský
dotyczący Tamilów

tamilski n
tamilština
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);

tamizański adj
temžský
(rzadki, rzadko używany) związany z Tamizą (rzeką w Anglii)

taneczny tãˈnɛt͡ʃnɨ adj
taneční
związany z tańcem, dotyczący tańca

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
tangens
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α &#60; π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;

tango ˈtãŋɡɔ n
tango
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

tani ˈtãɲi adj
levný laciný
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych

taniec ˈtãɲɛt͡s n
tanec
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

taniec świętego Wita ˈtãɲɛt͡sʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈvʲita idiom
tanec svatého Víta
(medycyna, medyczny) (zobacz) pląsawica

tanio ˈtãɲɔ adv
levně
w sposób tani; niedrogo, po okazjonalnej/niskiej cenie

tantal ˈtãntal n
tantal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
taoismus
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;

tapenada ˌtapɛ̃ˈnada n
tapenáda
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;

tapeta taˈpɛta n
tapeta
(budownictwo) kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;
(informatyka, informatyczny) grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera;

tapetować v
tapetovat
pokrywać ściany tapetą; kłaść tapetę

tapioka n
tapioka
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;

tapiokowy adj
tapiokový
zrobiony z tapioki

taran n
beranidlo
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) machina oblężnicza z ciężką kłodą do kruszenia murów i rozbijania bram;

tarcica n
řezivo
deski powstałe na skutek przecięcia gałęzi lub pnia piłą

tarcza ˈtart͡ʃa n
štít
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)

tarcza antyrakietowa ˈtart͡ʃa ˌãntɨracɛˈtɔva n
protiraketová obrana
(potocznie, potoczny) amerykański wielonarodowy i wielowarstwowy system obrony antybalistycznej;

tarcza ostrzegawcza ˈtart͡ʃa ˌɔsṭʃɛˈɡaft͡ʃa n
předvěst
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przeznaczone do informowania maszynisty o sygnale wyświetlanym na zbliżającym się semaforze, aby w razie konieczności mógł zmienić prędkość;

tarczyca n
štítná žláza
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;

tarencki adj
tarentský
związany z Tarentem, dotyczący Tarentu, pochodzący z Tarentu

targ tark n
trh
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży

targowisko n
tržiště
(urbanistyka, urbanistyczny) (handel, handlowy) stałe miejsce targowe

tarka ˈtarka n
valcha
dawny przyrząd służący do prania ręcznego w formie pofałdowanej płyty

tarnina tarʲˈɲĩna n
trnka obecná trnka
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;

tarpan ˈtarpãn n
tarpan
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku;

tartak ˈtartak n
pila
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

tartaletka n
tartaletka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miniaturowa tarta wielkości kilku centymetrów

tartan ˈtartãn n
tartan
tradycyjny szkocki deseń w kratę;
tworzywo poliuretanowe na nawierzchnie sportowe;

tasmański adj
tasmánský
związany z Tasmanią, dotyczący Tasmanii, pochodzący z Tasmanii

taszkencki taˈʃkɛ̃nt͡sʲci adj
taškentský
od: Taszkent

taszlich n
tašlich
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie;

tata ˈtata n
táta tatínek taťka
(potocznie, potoczny) ojciec

tatarak n
puškvorec
(botanika, botaniczny) Acorus, roślina z rodziny obrazkowatych (Araceae), o mieczowatych, zaostrzonych liściach i kłączach zawierających olejki eteryczne, używane w przemyśle perfumeryjnym, spożywczym i w lecznictwie; rośnie na brzegach stawów i potoków;

tatarski taˈtarsʲci adj
tatarský
związany z Tatarami

tatarski taˈtarsʲci n
tatarština
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język tatarski;

tatrzański taˈṭʃãj̃sʲci adj
tatranský
dotyczący Tatr, związany z Tatrami, pochodzący z Tatr

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
tetování
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;

tautologiczny adj
tautologický
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii

taxi ˈtaksʲi n
taxi
(potocznie, potoczny) taksówka

tańczyć ˈtãj̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
tančit tancovat plesati
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
děrná páska
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;

tchawica txaˈvʲit͡sa n
průdušnice trachea
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
zbabělý
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
zbabělost
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi

teatr ˈtɛatr̥ n
divadlo
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
divadelní
związany z teatrem, odnoszący się do teatru

teatrologiczny adj
teatrologický
związany z teatrologią, dotyczący teatrologii

teatrzyk n
divadélko
(zdrobniale) od: teatr

technet ˈtɛxnɛt n
technecium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

technik ˈtɛxʲɲik n
technik
pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym

technokracja ˌtɛxnɔˈkrat͡sʲja n
technokracie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;

technokratyczny ˌtɛxnɔkraˈtɨt͡ʃnɨ adj
technokratický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą

technolog tɛxˈnɔlɔk n
technolog
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
technologie
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

technologicznie adv
technologicky
pod względem technologicznym

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
technologický
związany z technologią, dotyczący technologii

technoparty n
technoparty
impreza przy muzyce techno

teczka ˈtɛt͡ʃka n
aktovka
prostokątna torba z uchwytem
složka
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.

teflon n
teflon
(technologia, technika, techniczny) rodzaj tworzywa sztucznego, syntetyczny fluoropolimer;

teherański ˌtɛxɛˈrãj̃sʲci adj
teheránský
odnoszący się do Teheranu, miasta w Iranie

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
teismus
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

teksański adj
texaský
odnoszący się do Teksasu, związany z Teksasem

tekst tɛkst n
text
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

tektonika n
tektonika
(geologia, geologiczny) nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią,

tektura n
lepenka
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
telefon
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
mobilní telefon
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telefon stacjonarny n
pevná linka
(telekomunikacja) aparat telefoniczny zainstalowany na stałe do jednego miejsca;

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
telefonický
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu
telefonní
charakterystyczny dla telefonu, związany tematycznie z telefonem, dotyczący telefonu

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
telefonovat
rozmawiać z kimś przez telefon

telegraf tɛˈlɛɡraf n
telegraf
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

telegraficzny ˌtɛlɛɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
telegrafní
dotyczący telegrafu, związany z telegrafem

telegram tɛˈlɛɡrãm n
telegram
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) wiadomość przykazywana telegraficznie

telekomunikacja n
telekomunikace
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość

telekonwerter n
telekonvertor
(fotografia) zespół soczewek montowany przed lub za obiektywem aparatu fotograficznego, w celu powiększenia centrum kadru;

teleobiektyw ˌtɛlɛɔˈbʲjɛktɨf n
teleobjektiv
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;

telepatia ˌtɛlɛˈpatʲja n
telepatie
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

teleprompter n
teleprompter
(telewizja, telewizyjny) urządzenie do pokazywania lektorowi w studio tekstu do czytania;

teleskop tɛˈlɛskɔp n
dalekohled teleskop
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
televize
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
televizor televize
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

telewizyjny ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ adj
televizní
związany z telewizją

tellur ˈtɛlːur n
tellur
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

temat ˈtɛ̃mat n
téma
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
teplota
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
(potocznie, potoczny) gorączka

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
ořezávátko
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
templář
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;

ten tɛ̃n pronoun
ten tento
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
kdo se směje naposled, ten se směje nejlépe kdo se směje naposledy, ten se směje nejlépe
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tendencyjny ˌtɛ̃ndɛ̃nˈt͡sɨjnɨ adj
tendenční
stronniczy

tender ˈtɛ̃ndɛr n
tendr
(kolejnictwo) wagon specjalnej konstrukcji połączony z parowozem do przewozu węgla;

tenis ˈtɛ̃ɲis n
tenis
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

tenisowy ˌtɛ̃ɲiˈsɔvɨ adj
tenisový
związany z tenisem, dotyczący tenisa

tensor ˈtɛ̃w̃sɔr n
tenzor
(matematyka, matematyczny) obiekt geometryczny opisujący wieloliniowe zależności między zbiorami wektorów, niezmiennicze względem układu współrzędnych;

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
teodolit
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodycea n
teodicea
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teokracja n
teokracie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

teolog n
teolog
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
teologie bohosloví
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
teologický
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
teoretický
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii
mało prawdopodobny

teoria tɛˈɔrʲja n
teorie
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)

tera ˈtɛra n
tera
(architektura, architektoniczny) rodzaj buddyjskiej świątyni w Japonii

terakota ˌtɛraˈkɔta n
terakota
(technologia, technika, techniczny) tworzywo ceramiczne otrzymywane przez spiekanie w temperaturze 1150–1300℃ gliny ogniotrwałej, skaleni, piasku, z dodatkiem barwiących tlenków metali, zwykle na kolor ceglastoczerwony;

terapia tɛˈrapʲja n
terapie
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, proces leczenia

teraz ˈtɛras adv
teď nyní
w tej chwili, obecnie

teraźniejszy ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ adj
nynější
odbywający się teraz

terb tɛrp n
terbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

tereziński adj
terezínský
związany z Terezinem, dotyczący Terezina

terezjański adj
teresiánský tereziánský
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarzowej Marii Teresy Habsburg

terier ˈtɛrʲjɛr n
teriér
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

teriologiczny ˌtɛrʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
teriologický
(zoologia, zoologiczny) związany z teriologią, dotyczący teriologii

terminologiczny adj
terminologický
dotyczący terminologii

termistor tɛrˈmʲistɔr n
termistor
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;

termit ˈtɛrmʲit n
termit všekaz
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
termika termodynamika
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termojądrowy adj
termonukleární
(fizyka, fizyczny) dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
teploměr
przyrząd do pomiaru temperatury;

termos n
termoska
naczynie na płyn, które utrzymuje ciepło dzięki specjalnej termoizolacji

termostat n
termostat
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;

terrarium tɛrˈːarʲjũm n
terárium
zbiornik lub pomieszczenie przeznaczone do hodowli lądowych płazów, gadów lub pajęczaków;

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
terorista
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
terorismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
teritorium území
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
závěť testament
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

testosteron ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n n
testosteron
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;

testowanie ˌtɛstɔˈvãɲɛ n
testování
(rzeczownik odczasownikowy) od testować

tetralogia n
tetralogie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części

teutoburski adj
teutoburský
związany z Teutbergiem (Teutburgiem); dotyczący Teutbergu (Teutburga)

teutoński adj
teutonský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Teutonami

tezaurus tɛˈzawrus n
tezaurus
(książkowy) dzieło, które obejmuje całość określonej wiedzy, dorobku intelektualnego

teściowa tɛɕˈt͡ɕɔva n
tchyně tchýně
matka żony lub męża

teść tɛɕt͡ɕ n
tchán
ojciec żony lub męża

theravada n
théraváda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna ze szkół buddyjskich, tzw. wczesnych, uważana za najstarszą spośród istniejących do dziś;

thereministka n
thereministka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta grająca na thereminie

tik tʲik n
tik
(medycyna, medyczny) powtarzający się mimowolny skurcz jednego lub kilku mięśni (najczęściej twarzy)

tilapia nilowa n
tlamoun nilský
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oreochromis niloticus, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej m.in. w Izraelu;

timorski adj
timorský
związany z Timorem, dotyczący Timoru

tirański tʲiˈrãj̃sʲci adj
tiranský
odnoszący się do miasta Tirana

tituszka n
tituška
(potocznie, potoczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) chuligan zmanipulowany lub opłacany przez reżim rządzący do zwalczania protestów opozycyjnych; bandyta na usługach władzy;

tiul n
tyl
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;

tkactwo n
tkaní
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;

tkacz tkat͡ʃ n
tkadlec
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin

tkanka mięśniowa n
svalovina
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka zbudowana z włókien mięśniowych;

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈt͡ʃɔva n
tuková tkáň
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;

tkać tkat͡ɕ v
tkát
sporządzać tkaninę

tlen tlɛ̃n n
kyslík
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
kysličník oxid
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;

tlenowy tlɛ̃ˈnɔvɨ adj
kyslíkový
związany z tlenem, dotyczący tlenu

to tɔ pronoun
to
…wskazujący, rodzaj nijaki

toast ˈtɔast n
přípitek
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tofu ˈtɔfu n
tofu
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

toga ˈtɔɡa n
talár
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) długi, luźny strój sędziów, adwokatów, prokuratorów i profesorów wyższych uczelni, zakładany w okolicznościach oficjalnych

togijski tɔˈɟijsʲci adj
togský
odnoszący się do państwa Togo

tojeść n
vrbina
(botanika, botaniczny) Lysimachia L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych o wzniesionych lub płożących się łodygach i wyrastających pojedynczo w kącikach liści żółtych kwiatach;

tokaj n
tokaj
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) węgierskie białe wino deserowe produkowane w okolicach miasta Tokaj;

tokajski adj
tokajský
związany z Tokajem, dotyczący Tokaju (miasta na Węgrzech)

tokarz ˈtɔkaʃ n
soustružník
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce

tokijski tɔˈcijsʲci adj
tokijský
odnoszący się do miasta Tokio

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
tokoferol
(biochemia, biochemiczny) witamina E;

toksyczny tɔˈksɨt͡ʃnɨ adj
toxický
(książkowy) mający właściwości trujące

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
toxikologie
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;

toksyna tɔˈksɨ̃na n
toxin
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolar ˈtɔlar n
tolar
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Słowenii w latach 1991–2006;

toledański adj
toledský
odnoszący się do Toledo, związany z Toledo

toluen n
toluen
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;

tomahawk tɔ̃ˈmaxafk n
tomahavk
(etnografia, etnograficzny) indiański toporek wojenny;

tombola n
tombola
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze

tona ˈtɔ̃na n
tuna
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa 1000 kilogramów

tondo n
tondo
(sztuka) obraz lub płaskorzeźba w kształcie koła;

tonfa ˈtɔ̃nfa n
tonfa
sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz;

tonsillektomia n
tonzilektomie
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;

topielec tɔˈpʲjɛlɛt͡s n
utopenec
zwłoki osoby, która utopiła się

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
topografie
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

topola tɔˈpɔla n
topol
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
topologie
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;

topologiczny adj
topologický
dotyczący topologii, związany z topologią

topór ˈtɔpur n
sekera
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
izolovaná skála izolovené skalisko mrazový suk tor
(geologia, geologiczny) samotna skała, skalica;
thorium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;

torbacz n
vačnatec
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa

torbiel rzekoma n
pseudocysta
(medycyna, medyczny) nienowotworowa przestrzeń jamista wypełniona płynem;

torebka tɔˈrɛpka n
kabelka sáček
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni

torf tɔrf n
rašelina
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

torfowisko ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ n
rašeliniště
teren podmokły, porośnięty roślinami, które stopniowo przekształcają się w torf;

tornado tɔrˈnadɔ n
tornádo
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

torontoński adj
torontský
związany z Toronto, dotyczący Toronto

torpeda tɔrˈpɛda n
torpédo
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;

torpedować v
torpédovat
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą
(przenośnie, przenośnia) utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś

torpedowy adj
torpédový
związany z torpedą, dotyczący torpedy

tort tɔrt n
dort
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

torturować ˌtɔrtuˈrɔvat͡ɕ v
mučit
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
toskánský
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
totalitarismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totem ˈtɔtɛ̃m n
totem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
totemismus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

towar ˈtɔvar n
zboží
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarowy adj
nákladní
służący do przemieszczania lub transportu ciężkich rzeczy

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
družný
dobrze czujący się w obecności innych osób
společenský
będący formą rozrywki grupy osób

towarzystwo wzajemnej adoracji ˌtɔvaˈʒɨstfɔ vzaˈjɛ̃mnɛj ˌadɔˈrat͡sʲji idiom
partička kamarádíček klika my hoši, co spolu chodíme my hoši, co spolu mluvíme
(ironicznie) grupa osób popierających się nawzajem, prawiących sobie wzajemnie komplementy

towarzysz tɔˈvaʒɨʃ n
soudruh
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨt͡ɕ v
doprovázet
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś
występować razem z jakimś zjawiskiem

toń tɔ̃ɲ n
tůň
względnie głęboka część jeziora, rzeki, morza

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕt͡ɕ n
totožnost identita
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
totožnost stejnost shoda
identyczność, brak różnic

tradycja traˈdɨt͡sʲja n
tradice
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycyjny ˌtradɨˈt͡sɨjnɨ adj
tradiční
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

trafika ˈtrafʲika n
trafika
(przestarzałe, przestarzały) sklep z wyrobami tytoniowymi;

trafiło się ślepej kurze ziarno traˈfʲiwɔ‿ɕɛ ˈɕlɛpɛj ˈkuʒɛ ˈʑarnɔ proverb
i slepá slepice někdy zrnko najde
przypadkowo udało się komuś zdobyć coś/trafić na coś, czego normalnie by nie uzyskał (w ten sposób)

tragedia traˈɡɛdʲja n
tragédie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
ogromne nieszczęście budzące rozpacz

trajektoria n
trajektorie
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

trakcyjny trakˈt͡sɨjnɨ adj
trakční
(kolejnictwo) związany z trakcją, dotyczący trakcji

traktor ˈtraktɔr n
traktor
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

traktorzysta ˌtraktɔˈʒɨsta n
traktorista
kierowca traktora, ciągnika rolniczego

traktorzystka ˌtraktɔˈʒɨstka n
traktoristka
kobieta kierująca traktorem, ciągnikiem rolniczym

tramp trãmp n
tramp
wędrowiec, włóczykij, obieżyświat

trampkarz ˈtrãmpkaʃ n
dorostenec
(sport, sportowy) młody piłkarz do piętnastego roku życia;

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
tramvaj šalina
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

tramwajarz n
tramvaják
pracownik przedsiębiorstwa tramwajowego

tran n
rybí tuk
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;

transakcja trãw̃ˈsakt͡sʲja trãw̃ˈzakt͡sʲja n
transakce
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług
(informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem

transfobia n
transfobie
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
transformátor
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transoceaniczny adj
zaoceánský
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

transplantacja n
transplantace
(medycyna, medyczny) przeszczepianie tkanki, organu lub części komórki

transport ˈtrãw̃spɔrt n
doprava
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transseksualistka n
transsexuálka
osoba odczuwająca rozbieżność między płcią psychiczną a biologiczną, żyjąca jak kobieta

transsubstancjacja n
transsubstanciace
(teologia, teologiczny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;

transwestyta n
transvestita
chłopak lub mężczyzna, ubierający się i zachowujący się jak dziewczyna albo kobieta

transwestytyzm n
transvestitismus
(psychologia, psychologiczny) upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
tranzistor
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
(potocznie, potoczny) mały, przenośny odbiornik radiowy

trapez ˈtrapɛs n
lichoběžník
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;

tratwa ˈtratfa n
vor plť
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

trawa ˈtrava n
tráva
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) marihuana

trawertyn n
travertin
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
trávení zažívání
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawnik ˈtravʲɲik n
trávník
poletko trawy o charakterze ozdobnym;

trawożerny adj
býložravý
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą

trefl trɛfl̥ n
kříž žalud
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

tren trɛ̃n n
vlečka
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;

trenczyński adj
trenčínský
związany z Trenczynem, dotyczący Trenczyna

trend trɛ̃nt n
trend
istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie;

trener ˈtrɛ̃nɛr n
trenér kouč cvičitel
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;

treser ˈtrɛsɛr n
krotitel
(książkowy) człowiek tresujący zwierzęta

trewirski adj
trevírský
związany z Trewirem, dotyczący Trewiru

triak trʲjak n
triak
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;

triceratops n
triceratops
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Triceratops, rodzaj roślinożernego dinozaura żyjącego w epoce późnej kredy na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju triceratops (1.1)

triera n
triéra
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;

triesteński trʲjɛˈstɛ̃j̃sʲci adj
terstský
związany z Triestem, wywodzący się z Triestu

trioda ˈtrʲjɔda n
trioda
(elektronika, elektroniczny) lampa elektronowa posiadająca trzy elektrody;

triolet n
triolet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;

triskelion n
triskele triskelion
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;

trismegistos n
trismegistos
przydomek znaczący dosłownie „po trzykroć wielki”, „trzykroćwielki”

trisomia 21 n
trizomie 21
(medycyna, medyczny) zespół Downa

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
triumvirát
trójka osób, które rządzą razem;

trockistowski adj
trockistický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów

trockizm n
trockismus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trojaczek n
trojče
jedno z trojga dzieci urodzonych podczas tego samego porodu

trojański adj
trojský trojanský trojánský
związany z Troją, dotyczący Troi

trolejbus trɔˈlɛjbus n
trolejbus
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

tron trɔ̃n n
trůn
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju

tron Piotrowy ˈtrɔ̃n pʲjɔˈtrɔvɨ n
Petrův stolec
(peryfrastyczny) (podniośle) (przenośnie, przenośnia) urząd papieski

tropiciel n
stopař
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę

tropikalny ˌtrɔpʲiˈkalnɨ adj
tropický
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym

troposferyczny adj
troposférický
(meteorologia, meteorologiczny) związany z troposferą

trotyl n
trinitrotoluen
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, silny materiał wybuchowy;

trubadur n
trubadúr
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

trucizna truˈt͡ɕizna n
jed
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trudny ˈtrudnɨ adj
obtížný těžký
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
niełatwy do zrozumienia

trufla ˈtrufla n
lanýž
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;

trumna ˈtrũmna n
rakev
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;
(potocznie, potoczny) zamknięty bagażnik dachowy

trunek ˈtrũnɛk n
alkoholický nápoj truňk
(książkowy) napój alkoholowy

trup trup n
kraksna mrtvola
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód
mrtvola
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

truskawka truˈskafka n
jahoda
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)
jahoda jahodník
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;

truskawkowy ˌtruskafˈkɔvɨ adj
jahodový
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
trubec
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;

trutnowski adj
trutnovský
związany z miastem Trutnów, dotyczący Trutnowa

trwale adv
trvale
niezmiennie, permanentnie

tryb trɨp n
režim
procedura lub ustalony wariant jej wykonania

trybalizm trɨˈbalʲism̥ n
tribalismus
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych

trydencki adj
tridentský
związany z Trydentem, dotyczący Trydentu, pochodzący z Trydentu

trygonometria n
trigonometrie
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

trygonometryczny adj
trigonometrický
(matematyka, matematyczny) związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii

trylogia n
trilogie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

tryptofan n
tryptofan
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;

tryskawka n
spirakulum
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;
střička
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;

trywialny trɨˈvʲjalnɨ adj
triviální
(książkowy) niewyszukany, pospolity

trzask n
třesk
suchy, gwałtowny, urwany odgłos

trzcina cukrowa n
cukrová třtina
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzcinowy ṭʃʲt͡ɕĩˈnɔvɨ adj
třtinový
związany z trzciną, dotyczący trzciny

trzeba ˈṭʃɛba v
být třeba
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej

trzechsetny ṭʃɛxˈsɛtnɨ adj
třístý
od trzysta

trzeci ˈṭʃɛt͡ɕi adj
třetí
od 3

trzepaczka do dywanów n
klepačka na koberce klepáč na koberce
ręczne narzędzie do trzepania dywanów na trzepaku;

trzepak ˈṭʃɛpak n
klepadlo
konstrukcja składająca się z dwóch słupków z poprzeczką, służąca do przewieszania dywanów i innych rzeczy trzepanych z kurzu;

trzepotanie przedsionków n
flutter síní
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
střízlivý
niepijany
kierujący się rozumem, rozsądkiem

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
čmelák
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈt͡ʃajnɨ n
strnad obecný
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzustka ˈṭʃustka n
slinivka břišní pankreas slinivka
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzy ṭʃɨ ordinalAdjective
tři
liczba 3

trzy tysiące n
tři tisíce
liczba 3000

trzydniowy ṭʃɨdʲˈɲɔvɨ adj
třídenní
trwający trzy dni

trzydziestka ṭʃɨˈd͡ʑɛstka n
třicítka
(potocznie, potoczny) kobieta w wieku trzydziestu lat
30 lat życia
całość składająca się z trzydziestu części, elementów lub jednostek
nazwa liczby 30

trzydziestoletni ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlɛtʲɲi adj
třicetiletý
mający trzydzieści lat
trwający trzydzieści lat

trzydziesty ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ adj
třicátý
od 30

trzydziesty czwarty ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈt͡ʃfartɨ adj
třicátý čtvrtý
od trzydzieści cztery (34)

trzydziesty drugi ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈdruɟi adj
třicátý druhý
od trzydzieści dwa (32)

trzydziesty dziewiąty ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
třicátý devátý
od trzydzieści dziewięć (39)

trzydziesty pierwszy ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɛrfʃɨ adj
třicátý první
od trzydzieści jeden (31)

trzydziesty piąty ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
třicátý pátý
od trzydzieści pięć (35)

trzydziesty siódmy ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈɕudmɨ adj
třicátý sedmý
od trzydzieści siedem (37)

trzydziesty szósty ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈʃustɨ adj
třicátý šestý
od trzydzieści sześć (36)

trzydziesty trzeci ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈṭʃɛt͡ɕi adj
třicátý třetí
od trzydzieści trzy (33)

trzydziesty ósmy ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ ˈusmɨ adj
třicátý osmý
od trzydzieści osiem (38)

trzydzieści ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi cardinalNumeral
třicet
30

trzydzieści cztery ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
třicet čtyři
liczba 34

trzydzieści dwa ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈdva cardinalNumeral
třicet dva
liczba 32

trzydzieści dziewięć ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
třicet devět
liczba 39

trzydzieści jeden ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
třicet jedna
liczba 31

trzydzieści osiem ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
třicet osm
liczba 38

trzydzieści pięć ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
třicet pět
liczba 35

trzydzieści siedem ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
třicet sedm
liczba 37

trzydzieści sześć ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
třicet šest
liczba 36

trzydzieści trzy ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi ˈṭʃɨ cardinalNumeral
třicet tři
liczba 33

trzykrotnie ṭʃɨˈkrɔtʲɲɛ adv
třikrát
trzy razy

trzyletni ṭʃɨˈlɛtʲɲi adj
tříletý
mający trzy lata
trwający trzy lata

trzymać ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ v
držet
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać
pozostawiać w określonym stanie lub w określonej sytuacji
ustawić kogoś / coś w określonej pozycji, położeniu i utrzymywać tę pozycję
zmuszać kogoś do przebywania gdzieś, przetrzymywać kogoś w zamknięciu; więzić

trzymać język za zębami ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ ˈjɛ̃w̃zɨɡ ˌza‿zɛ̃mˈbãmʲi v
držet jazyk za zuby
(przenośnie, przenośnia) dochowywać tajemnicy, być ostrożnym w wypowiedziach

trzymać kciuki ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ ˈct͡ɕüci v
držet palce
życzyć komuś powodzenia, czasem zaciskając przy tym palce

trzynastka ṭʃɨ̃ˈnastka n
třináctka
liczba 13

trzynastokąt n
třináctiúhelník
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach

trzynastoletni ˌṭʃɨ̃nastɔˈlɛtʲɲi adj
třináctiletý
mający trzynaście lat

trzynasty ṭʃɨ̃ˈnastɨ adj
třináctý
od 13

trzynaście ṭʃɨ̃ˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
třináct
13

trzyniecki adj
třinecký
związany z Trzyńcem, dotyczący Trzyńca

trzypokojowy ˌṭʃɨpɔkɔˈjɔvɨ adj
třípokojový
z trzema pokojami

trzysetka n
třístovka
nazwa liczby 300

trzysta ˈṭʃɨsta cardinalNumeral
tři sta třista
liczba 300

trzystuletni ˌṭʃɨstuˈlɛtʲɲi adj
třísetletý
mający trzysta lat
trwający trzysta lat

trzytysięczny adj
třitisící
od trzy tysiące

trząść się jak osika v
třást se jako osika
bać się, tchórzyć

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
zemětřesení
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trójbarwny adj
trojbarevný trojbarvý tříbarevný tříbarvý
mający trzy barwy, złożony z elementów w trzech różnych kolorach

trójka ˈtrujka n
trojka
nazwa cyfry 3

trójkolorowy ˌtrujkɔlɔˈrɔvɨ adj
tříbarevný trojbarevný trojbarvý tříbarvý
mający trzy kolory

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
trojúhelník triangl
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;

trójnawowy adj
trojlodní
(architektura, architektoniczny) taki, który ma trzy nawy

trójnogi adj
trojnohý
mający trzy nogi

trójsilnikowy adj
třímotorový
taki, który jest wyposażony w trzy silniki

trójskok ˈtrujskɔk n
trojskok
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

trójwymiarowy ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
trojrozměrný třírozměrný
mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)

trójwzgórze n
trojvrší
(heraldyka, heraldyczny) element w heraldyce, występujący na herbach i godłach, potrójne wzgórze;

trąba ˈtrɔ̃mba n
chobot
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);

trąba powietrzna n
smršť
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
trubka trumpeta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trąd trɔ̃nt n
lepra malomocenství
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik ˈtrɔ̃ɲd͡ʑik n
akné
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok

trądzik różowaty n
růžovka
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;

tu tu pronoun
tady
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tu leży pies pogrzebany ˈtu ˈlɛʒɨ ˈpʲjɛs ˌpɔɡʒɛˈbãnɨ proverb
tady je zakopaný pes
wyrażenie używane, gdy ktoś znajduje sedno sprawy, przyczynę problemu

tubylec tuˈbɨlɛt͡s n
domorodec
osoba pochodząca z lokalnej populacji, rdzennej ludności jakiegoś kraju

tucholski tuˈxɔlsʲci adj
tucholský
dotyczący Tucholi, związany z Tucholą, pochodzący z Tucholi

tugrik ˈtuɡrʲik n
tugrik
(jednostka monetarna) waluta Mongolii;

tukan ˈtukãn n
tukan
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;

tul tul n
thulium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

tularemia n
tularémie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna;

tulipan tuˈlʲipãn n
tulipán
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tulić v
tulit
pieszczotliwie przyciskać do siebie
tulit se
pieszczotliwie przyciskać się do kogoś

tuliłezka n
chejlava
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin (Roridula) z rodziny tuliłezkowatych;

tundra ˈtũndra n
tundra
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
tunel
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
tuniský
odnoszący się do państwa Tunezja

tunguski adj
tunguzský
(geografia, geograficzny) związany z rzekami: Podkamienną Tunguzką albo Dolną Tunguzką

tur tur n
pratur
(zoologia, zoologiczny) Bos primigenius Bojanus, wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych;

turbina turˈbʲĩna n
turbína
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turecki tuˈrɛt͡sʲci adj
turecký
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

turecki tuˈrɛt͡sʲci n
turečtina turecký
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
turkmenský
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
turkmenština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turkmenistanu;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
tyrkysový
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turmalinowy ˌturmalʲĩˈnɔvɨ adj
turmalínový
dotyczący turmalinu, zrobiony z turmalinu, związany z turmalinem

turyngeński adj
durynský
związany z Turyngią, dotyczący Turyngii

turynka tuˈrɨ̃nka n
Turíňanka
mieszkanka Turynu

turysta tuˈrɨsta n
turista
osoba uprawiająca turystykę

turystyczny ˌturɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
turistický
związany z turystyką lub turystami

turystyka tuˈrɨstɨka n
turistika turismus
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

turyńczyk tuˈrɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Turíňan
mieszkaniec Turynu lub mężczyzna pochodzący z Turynu

turyński tuˈrɨ̃j̃sʲci adj
turínský
charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu

turzyca n
ostřice
(botanika, botaniczny) Carex L., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych;

tusz tuʃ n
inkoust tuš
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

tuwiński n
tuvinština
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy;

tuzin ˈtuʑĩn n
tucet
(jednostka miary) 12 sztuk

tułacz n
tulák
osoba bez stałego miejsca zamieszkania

tuńczyk ˈtũj̃n͇t͡ʃɨk n
tuňák
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

tuż tuʃ adv
skoro téměř
prawie, blisko

twardość n
tvrdost
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: twardy

twardy ˈtfardɨ adj
tvrdý
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem

twardziel ˈtfarʲd͡ʑɛl n
tvrďák
(potocznie, potoczny) ktoś niezłomny, odporny na trudy i pewny siebie

twarz tfaʃ n
obličej tvář
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twaróg ˈtfaruk n
tvaroh
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego

twierdzić ˈtfʲjɛrʲd͡ʑit͡ɕ v
tvrdit
zapewniać o czymś

twist twʲist n
twist
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w takcie dwudzielnym, w którym partnerzy tańczą osobno, wykonując energiczne skręty nóg, bioder i rąk

twój tfuj pronoun
tvůj
2. (osoba) lp

twórczy ˈtfurt͡ʃɨ adj
tvůrčí
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia

ty tɨ personalPronoun
ty
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
tibetský
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
tibetština tibetský
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków;

tybiński adj
tübingenský
związany z Tybingą, dotyczący Tybingi

tybrzański adj
tiberský
dotyczący Tybru

tydzień ˈtɨd͡ʑɛ̇̃ɲ n
týden
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygrys ˈtɨɡrɨs n
tygr
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕit͡sa n
tygřice
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa

tyle ˈtɨlɛ pronoun
tolik
określenie odnoszące się do liczebników głównych lub zastępujące je

tylko ˈtɨlkɔ particle
jen pouze jenom
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tylny ˈtɨlnɨ adj
zadní
znajdujący się z tyłu czegoś

tylżycki adj
tylžský
związany z Tylżą, dotyczący Tylży

tymczasem tɨ̃mˈt͡ʃasɛ̃m adv
mezitím zatím
w tym samym czasie, o którym była mowa
zatím
do tego czasu, o którym była mowa

tymczasem tɨ̃mˈt͡ʃasɛ̃m particle
zatím zatímco
sygnalizuje treść niezgodną z oczekiwaniami wyrażonymi w pierwszej części zdania
zatímco
sygnalizuje treść przeciwstawną do tego, co było powiedziane przed chwilą

tymczasowy ˌtɨ̃mt͡ʃaˈsɔvɨ adj
prozatímní
taki, który trwa tylko jakiś czas

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
tymián
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;

tynkarz ˈtɨ̃ŋkaʃ n
štukatér
(zawód, zawodowy, zawodowo) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania

typ tɨp n
typ
rodzaj, klasa
(potocznie, potoczny) podejrzany mężczyzna

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
typografie
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typowy tɨˈpɔvɨ adj
typický
będący reprezentantem jakiegoś typu, najlepiej oddającym jego specyfikę
często spotykany

tyran ˈtɨrãn n
tyran
(historia, historyczny, historycznie) udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;
(przenośnie, przenośnia) człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę

tyrania n
tyranie krutovláda
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyranozaur ˌtɨrãˈnɔzawr n
tyranosaurus
(paleontologia, paleontologiczny) jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych;

tyrolski tɨˈrɔlsʲci adj
tyrolský
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu

tyrystor n
tyristor
przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających;

tysiąc ˈtɨɕɔ̃nt͡s n
tisíc
liczba 1000
lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛt͡ɕɛ n
tisíciletí
tysiąc lat

tysiącletni ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛtʲɲi adj
tisíciletý
mający tysiąc lat
trwający tysiąc lat

tysięczny tɨˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
tisící
przymiotnik od tysiąc

tyski adj
tyšský
odnoszący się do Tychów, związany z Tychami

tytan ˈtɨtãn n
titan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytanit tɨˈtãɲit n
titanit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

tytoniowy ˌtɨtɔ̃ˈɲɔvɨ adj
tabákový
dotyczący tytoniu (rośliny)
dotyczący tytoniu (używki)

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
tabák
suszone liście tytoniu (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytuł ˈtɨtuw n
titul
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

tyć tɨt͡ɕ v
tloustnout
zwiększać swoją masę za sprawą przyrostu tkanki tłuszczowej

tęcza ˈtɛ̃n͇t͡ʃa n
duha
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczowy tɛ̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ adj
duhový
taki, który ma kolory tęczy

tęczowy most n
duhový most
metaforyczne określenie miejsca przejścia ukochanych zwierząt domowych w zaświaty

tęczówka tɛ̃n͇ˈt͡ʃufka n
duhovka
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tęgoskór cytrynowy tɛ̃ŋˈɡɔskur ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
pestřec obecný
(mikologia, mikologiczny) Scleroderma citrinum, gatunek grzyba z rodziny tęgoskórowatych;

tępy ˈtɛ̃mpɨ adj
tupý
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny
(przenośnie, przenośnia) taki, który występuje w niewyraźnej formie

tęsknić ˈtɛ̃w̃sʲkɲit͡ɕ v
postrádat
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię
toužit
pragnąć czegoś, czego nigdy się nie miało

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
touha tužba
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
aneurysma
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;

tętniczy tɛ̃ntʲˈɲit͡ʃɨ adj
arteriální tepnový
(medycyna, medyczny) dotyczący tętnicy (tętnic)

tężec n
tetanus
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tężnia n
gradovna
budowla z drewna i gałęzi tarniny służąca do zwiększania stężenia soli w solance;

tłok twɔk n
píst
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;

tłumacz ˈtwũmat͡ʃ n
překladatel tlumočník
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;

tłumaczenie ˌtwũmaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
překlad překládání
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku

tłumaczka twũˈmat͡ʃka n
překladatelka
kobieta przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny
tlumočnice
kobieta dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈt͡ʃfartɛk n
tučný čtvrtek
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;

tłuszcz twuʃt͡ʃ n
tuk
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
pojištění pojišťovna
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubezpieczenie na życie ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨt͡ɕɛ n
životní pojištění
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;

ubikacja ˌubʲiˈkat͡sʲja n
toaleta záchod
miejsce przeznaczone do załatwiania potrzeb fizjologicznych;
záchod
urządzenie przeznaczone do załatwiania potrzeb fizjologicznych

ubiór ˈubʲjur n
oděv
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

ubogi uˈbɔɟi adj
ubohý
posiadający mało dóbr materialnych

ucho ˈuxɔ n
ucho
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna
(krawiectwo) dziurka w igle, przez którą przewleka się nić

uchodźca uˈxɔt͡ɕt͡sa n
uprchlík
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uchować v
uchovat
wyhodować z sukcesem

uchylić v
odklopit
nieco odsunąć, by coś odsłonić
pootevřít
otworzyć nieznacznie
uhnout vyhnout se
rozmyślnie nie wypełnić obowiązku

uciekinier ˌut͡ɕɛ̇ˈcĩɲɛr n
běženec
ktoś, kto uciekł lub ucieka

ucieleśnienie n
ztělesnění
to, co uzyskuje realny kształt

ucisk n
tlak
oddziaływanie pewną siłą na coś

uczciwość ut͡ʃʲˈt͡ɕivɔɕt͡ɕ n
poctivost
uczciwe zachowanie

uczciwy ut͡ʃʲˈt͡ɕivɨ adj
poctivý
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

uczeń ˈut͡ʃɛ̃ɲ n
žák
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;

udaremniać v
kazit mařit
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

udaremnić v
překazit zmařit
spowodować, że coś nie dochodzi do skutku; uczynić coś daremnym

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
úder
(wojskowość, wojskowy) gwałtowny atak wojsk na armię nieprzyjaciela
zderzenie się jakichś przedmiotów lub zetknięcie czegoś upadającego z jakąś powierzchnią; także: odgłos takiego zderzenia
úder rána
(rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć

uderzyć uˈdɛʒɨt͡ɕ v
uhodit
zadać komuś cios

udmurcki adj
udmurtsky udmurtský
odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców

udmurcki n
udmurtština
(językoznawstwo, językoznawczy) język udmurcki;

udo ˈudɔ n
stehno
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udowadniać v
dokazovat
wykazywać prawdziwość czegoś, przedstawiając na nią dowody

udowodnić ˌudɔˈvɔdʲɲit͡ɕ v
dokázat
aspekt dokonany od: udowadniać

udziec ˈud͡ʑɛt͡s n
stehno
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia

ufijski adj
ufský
związany z Ufą, dotyczący Ufy (miasta lub rzeki)

ufortyfikować v
opevnit
(wojskowość, wojskowy) wzmocnić fortyfikacjami; zabezpieczyć jakieś miejsce poprzez budowę umocnień

ugandyjski ˌuɡãnˈdɨjsʲci adj
ugandský
odnoszący się do państwa Uganda

ugarycki adj
ugaritský
związany z Ugaritem, dotyczący Ugaritu

ugarycki n
ugaritština
(językoznawstwo, językoznawczy) język ugarycki;

ugasić v
uhasit
spowodować koniec procesu palenia się czegoś

ugościć v
pohostit
przyjąć kogoś serdecznie jako gościa, zapewniając mu posiłek, opiekę i dobre warunki pobytu

ujednoznacznienie ˌujɛdnɔznat͡ʃʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
desambiguace
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa

ujście ˈujɕt͡ɕɛ n
ústí
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
kamenování
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;

ukośnik n
lomítko
(termin typograficzny) znak pisarski w postaci ukośnej kreski, używany głównie do oddzielania od siebie słów lub znaków;

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
ukrajinský ukrajinština
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
ukrajinština ukrajinský
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

ukraińszczyzna n
ukrajinština
(językoznawstwo, językoznawczy) język ukraiński

ukrzyżowanie ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ n
ukřižování
zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża

ukwiał n
sasanka
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;

ukąsić v
uštknout
(biologia, biologiczny) wbić ostry narząd lub jego część w czyjeś ciało

układ krążenia n
oběhová soustava
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego;

układ nerwowy n
nervová soustava
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
periodická tabulka
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
periodická tabulka
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

układ scalony ˈukwat st͡saˈlɔ̃nɨ n
integrovaný obvod
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;

ul ul n
úl
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

ulga ˈulɡa n
zvýhodnění
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat
úleva
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu

ulica uˈlʲit͡sa n
ulice
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

uliczka uˈlʲit͡ʃka n
ulička
krótka lub wąska ulica

ulicznik n
uličník
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (przestarzałe, przestarzały) chłopiec przebywający przez większość czasu na ulicy, poza domem

ulizany adj
ulízaný
gładko uczesany

ulotka uˈlɔtka n
leták
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny

ultradźwięk n
ultrazvuk
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
ultrafialový
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem

ultraradykalny adj
ultraradikální
skrajnie radykalny

ulubieniec n
favorit
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
oblíbený nejoblíbenější
najbardziej lubiany

umbryjski adj
umbrijský
odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią

umiarkowany ˌũmʲjarkɔˈvãnɨ adj
umírněný
o poglądach: pośredni między radykalnym a zachowawczym

umięśniony adj
svalnatý muskulární
mający silnie rozwinięte mięśnie

umocować v
zafixovat
połączyć trwale coś z czymś

umocowywać v
fixovat
trwale łączyć coś z czymś

umowa ũˈmɔva n
úmluva
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

umożliwiać ˌũmɔʒˈlʲivʲjät͡ɕ v
umožňovat
dawać, tworzyć jakąś możliwość zrobienia czegoś

umrzeć ˈũmʒɛt͡ɕ v
zemřít
skończyć życie

umywalka ˌũmɨˈvalka n
umyvadlo
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

uncjowy adj
uncový
ważący uncję

unia ˈũɲja n
unie
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;

unikatowy ˌũɲikaˈtɔvɨ adj
unikátní
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny

uniwersytecki ˌũɲivɛrsɨˈtɛt͡sʲci adj
univerzitní
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
univerzita universita
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

uparty uˈpartɨ adj
tvrdohlavý
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

uparty jak osioł uˈpartɨ ˈjak ˈɔɕɔw adj
tvrdohlavý jako mezek
bardzo uparty

upał ˈupaw n
vedro horko
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;

upiec ˈupʲjɛt͡s v
upéct
przygotować jakieś danie, piekąc je

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
zabít dvě mouchy jednou ranou
załatwić dwie sprawy jednocześnie

upić ˈupʲit͡ɕ v
opít se
wejść w stan upojenia alkoholowego, stać się pijanym

upokarzać ˌupɔˈkaʒat͡ɕ v
ponížit
poniżać kogoś, obrażać czyjąś godność

upragniony adj
vytoužený
oczekiwany z dużym pragnieniem

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕt͡ɕ n
vlídnost
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi

upór n
tvrdohlavost
niezmienne zachowanie, ciągłe trwanie przy tych samych zasadach czy poglądach

uralski uˈralsʲci adj
uralský
dotyczący Uralu, związany z Uralem, pochodzący z Uralu

uran ˈurãn n
uran
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

uran zubożony n
ochuzený uran
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;

uranowy ˌurãˈnɔvɨ adj
uranový
związany z uranem (pierwiastkiem), dotyczący uranu

urdu ˈurdu n
urdština
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;

urlop ˈurlɔp n
dovolená
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

urna ˈurna n
urna
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji;

uroczystość ˌurɔˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ n
slavnost
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp.

urodzenie ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
narození
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić

urodzinowy ˌurɔd͡ʑĩˈnɔvɨ adj
narozeninový
związany z urodzinami, dotyczący urodzin

urodziny ˌurɔˈd͡ʑĩnɨ n
narozeniny
rocznica dnia narodzin

urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą uˈrɔd͡ʑit͡ɕ‿ɕɛ ˌpɔt‿ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
narodit se pod šťastnou hvězdou
mieć wyjątkowe szczęście, powodzenie w życiu

urojenie n
blud
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji

urojony adj
imaginární smyšlený
będący wytworem wyobraźni, a nie rzeczywistości

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
urologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urologiczny ˌurɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
urologický
(medycyna, medyczny) związany z urologią

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
uruguayský
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju

urząd ˈuʒɔ̃nt n
úřad
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób i środków potrzebnych do wykonywania zadań organu administracji publicznej;

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ n
zařízení
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności

urzędniczy adj
úřednický
związany z urzędnikiem, dotyczący urzędnika
charakterystyczny dla urzędnika, mający cechy urzędnika

urzędniczy possessiveAdjective
úřednický
należący do urzędnika

urzędowy ˌuʒɛ̃nˈdɔvɨ adj
úřední
dotyczący urzędu
oficjalnie przyjęty

uschnąć v
uschnout
(botanika, botaniczny) zginąć z braku wody

usilny adj
naléhavý snažný
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku

uspokajać ˌuspɔˈkajät͡ɕ v
uklidňovat
przywracać spokój, utulać, łagodzić, usuwać obawy, zdenerwowanie

uspokoić ˌuspɔˈkɔ<sup>j</sup>it͡ɕ v
uklidnit
aspekt dokonany od: uspokajać
aspekt dokonany od: uspokajać się

usta ˈusta n
ústa pusa
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustalić uˈstalʲit͡ɕ v
určit
(zobacz) ustalać

ustawicznie ˌustaˈvʲit͡ʃʲɲɛ adv
ustavičně
ciągle, nieprzerwanie, uporczywie

ustawodawczy adj
legislativní zákonodárný
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw

usunąć uˈsũnɔ̃ɲt͡ɕ v
odstranit
aspekt dokonany od: usuwać

uszanka uˈʃãnka n
ušanka
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) ciepła czapka z klapami chroniącymi uszy od mrozu;

uszatka zwyczajna n
kalous ušatý
(ornitologia, ornitologiczny) Asio otus, gatunek średniej wielkości sowy;

uszny ˈuʃnɨ adj
ušní
związany z uchem

uszyć v
ušít
aspekt dokonany od: szyć

utalentowany adj
talentovaný
obdarzony talentem

utarczka n
hádka potyčka
krótki, ostry konflikt słowny lub fizyczny

utlenianie ˌutlɛ̃ˈɲä̃ɲɛ n
oxidace
(rzeczownik odczasownikowy) od utleniać

utopenec n
utopenec
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) czeska przekąska, marynowana w zalewie octowej kiełbaska;

utopia uˈtɔpʲja n
utopie
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

utopizm n
utopismus
skłonność do opierania się na utopiach

utrakwista n
kališník
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: zwolennik utrakwizmu, czyli komunii pod dwiema postaciami

utyć v
přibrat
przybrać na wadze

uwaga uˈvaɡa n
pozor pozornost
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą

uważny uˈvaʒnɨ adj
pozorný
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲät͡ɕ v
zdůvodnit
podawać argumenty, powody lub dowody na słuszność lub prawdziwość czegoś

uzasadnienie ˌuzasadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
opodstatnění
zbiór argumentów, powodów, motywów i dowodów wyjaśniających jakieś działanie

uzbecki uzˈbɛt͡sʲci adj
uzbecký
odnoszący się do Uzbeków

uzbecki uzˈbɛt͡sʲci n
uzbečtina
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Uzbekistanu;

uzbrojenie ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
výzbroj
sprzęt bojowy, w który wyposażone jest wojsko

uzbrojony adj
ozbrojený
posiadający broń przy sobie

uzbrojony po zęby adj
po zuby ozbrojený
(żartobliwie) wyposażony w znaczną ilość broni

uzdeczka n
habenula
(anatomia, anatomiczny) drobna, parzysta struktura w mózgu znajdująca się w pobliżu jego pnia;
uzdička
(zdrobniale) od uzda

uziemienie n
uzemnění
(elektryczność) instalacja odprowadzająca ładunki elektryczne do gruntu;

uznanie uˈznãɲɛ n
uznání
przyjęcie za prawdę
szacunek, poważanie, podziw
(rzeczownik odczasownikowy) od uznać
ocena, wyczucie

uznać ˈuznat͡ɕ v
uznat
(zobacz) uznawać

uzwojenie n
vinutí
(elektryczność) część obwodu magnetycznego odpowiedzialna za wytwarzanie strumienia magnetycznego

uzębiony adj
ozubený
(anatomia, anatomiczny) mający zęby

ułamek uˈwãmɛk n
zlomek
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)

ułamek sekundy uˈwãmɛk sɛˈkũndɨ idiom
zlomek vteřiny zlomeček vteřiny
bardzo krótki odcinek czasu

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
úsměv
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxat͡ɕ‿ɕɛ v
usmívat se
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

uździenica n
ohlávka
(jeździectwo, jeździecki) część uprzęży przylegająca do głowy konia, służąca jako kantar i uzda

użański adj
užanský užský
związany z Użem (rzeką na Ukrainie i Słowacji)

użhorodzki adj
užhorodský
związany z Użhorodem, dotyczący Użhorodu

użyteczny ˌuʒɨˈtɛt͡ʃnɨ adj
užitečný
przynoszący pożytek, przydatny

użytkowniczka n
uživatelka
kobieta, która używa czegoś, użytkuje coś

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
uživatel
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używać uˈʒɨvat͡ɕ v
používat
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

użyć ˈuʒɨt͡ɕ v
použít
skorzystać z czegoś do zrobienia czegoś

użądlić v
bodnout
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wbić żądło

vanuacki ˌvãnuˈ<sup>w</sup>at͡sʲci adj
vanuatský
odnoszący się do państwa Vanuatu

vipassana ˌvʲipasˈːãna n
vipassaná
technika medytacyjna w buddyzmie therawada;

w f v vu preposition
v ve
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)

w biały dzień ˈv‿bʲjawɨ ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ adv
za bílého dne
nie kryjąc się z niczym, jawnie, otwarcie

w cztery oczy ˈf‿t͡ʃtɛrɨ ˈɔt͡ʃɨ adv
mezi čtyřma očima
na osobności, bez udziału osób trzecich

w dalszym ciągu adv
dosud stále
bez przerwy, w sposób ciągły
později v další části
w kolejnej części

w każdym razie ˈf‿kaʒdɨ̃m ˈraʑɛ particle
každopádně
niezależnie od tego, co zostało powiedziane

w kształcie
ve tvaru
nadając lub przybierając kształt czegoś

w porządku interjection
v pořádku
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś

w przybliżeniu adv
přibližně zhruba
blisko, ale niedokładnie tak

w stroju Adama ˈf‿strɔju aˈdãma adv
v rouše Adamově
(eufemistycznie) o mężczyźnie nago

w wyniku
následkem
…tworząca konstrukcje opisujące przyczynę omawianego zjawiska czy wydarzenia

wachlarz ˈvaxlaʃ n
vějíř
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;

wadi n
vádí
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) sucha dolina charakterystyczna dla obszarów pustynnych wyżłobiona przez strumień okresowy;

waga ˈvaɡa n
váhy váha
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;

wagarowiczka n
záškolačka
(edukacja, edukacyjny) uczennica chodząca na wagary, opuszczająca lekcje

wagon ˈvaɡɔ̃n n
vagón vůz
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wagon restauracyjny n
jídelní vůz
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla restauracji

wagowy adj
váhový
(fizyka, fizyczny) związany z wagą, dotyczący wagi

wahadło n
kyvadlo
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wakacje vaˈkat͡sʲjɛ n
prázdniny
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych

wakacyjny ˌvakaˈt͡sɨjnɨ adj
prázdninový
związany z wakacjami, dotyczący wakacji, odbywający się w wakacje

walc valt͡s n
valčík
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty na walcu (1.1);
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;

walcowaty adj
válcovitý
taki, który przypomina kształtem walec

walczyć ˈvalt͡ʃɨt͡ɕ v
bojovat
toczyć walkę, uczestniczyć w walce

walczyć ze śmiercią ˈvalt͡ʃɨd͡ʑ zɛ‿ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕɔ̃w̃ idiom
bojovat se smrtí
starać się o ocalenie czyjegoś (lub własnego) życia

walec ˈvalɛt͡s n
válec
pojazd budowlany, z szerokim kołem na przedniej osi, służący do wyrównywania nawierzchni;
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
przedmiot w kształcie walca (1.2)

walencki adj
valencijský
dotyczący Walencji

walentynkowy ˌvalɛ̃ntɨ̃ŋˈkɔvɨ adj
valentinský valentýnský
związany z walentynkami, dotyczący walentynek, odbywający się w walentynki

walerianowy adj
valeriánový
związany z walerianą; zawierający walerianę

walet ˈvalɛt n
kluk spodek
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

waleń ˈvalɛ̃ɲ n
kytovec
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do rzędu waleni

walizka vaˈlʲiska n
kufr
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walka z wiatrakami ˈvalka ˌz‿vʲjatraˈkãmʲi idiom
boj s větrnými mlýny
walka beznadziejna, bez szans na powodzenie
walka z czymś nierealnym, urojonym

walkiria n
valkýra
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;

walkman ˈwɔkmɛ̃n n
walkman
(elektronika, elektroniczny) mały, przenośny magnetofon kasetowy lub radiomagnetofon wyposażony w słuchawki;

waluta vaˈluta n
měna valuta
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;

walutowy ˌvaluˈtɔvɨ adj
měnový
dotyczący waluty, związany z walutą

wampir ˈvãmpʲir n
upír vampýr
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;

wanad ˈvãnat n
vanad
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wandalski adj
vandalský
związany z wandalami albo wandalizmem, będący przejawem wandalizmu

wanienka vãˈɲɛ̃nka n
vanička
(zdrobniale) od: wanna

wanilia vãˈɲilʲja n
vanilka
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wanilina n
vanilin
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

waniliowy ˌvãɲiˈlʲjɔvɨ adj
vanilkový
(przymiotnik) od: wanilia

wanna ˈvãnːa n
vana
duże naczynie do kąpieli

wannowy adj
vanový
związany z wanną, dotyczący wanny

wapienny adj
vápencový
dotyczący wapienia, wykonany z wapienia

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
vápenec
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;

wapniowy adj
vápníkový
dotyczący wapnia

wapno n
vápno
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapń vapʲɲ̊ n
vápník kalcium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

waran ˈvarãn n
varan
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki

warcaby n
vrhcáby
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy identycznymi bierkami na planszy;

warchlak ˈvarxlak n
sele
młode dzika w pierwszym roku życia;

wardarski adj
vardarský
związany z Wardarem, dotyczący Wardaru

warga ˈvarɡa n
ret pysk
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

wargowy adj
labiální
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami

wariancja varʲˈjãnt͡sʲja n
rozptyl
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;

wariant ˈvarʲjãnt n
varianta
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja

wariat ˈvarʲjat n
blázen
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie, obłąkany

wariograf n
polygraf
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;

warkocz ˈvarkɔt͡ʃ n
cop
coś zaplecionego tak jak warkocz (1.1)
cop pletenec
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów

warmiński varˈmʲĩj̃sʲci adj
varmský
dotyczący Warmii, związany z Warmią, pochodzący z Warmii

warneński adj
varenský
związany z Warną, dotyczący Warny, pochodzący z Warny

warroza n
kleštíkovitost varoáza varroáza varroóza
(pszczelarstwo, pszczelarski) (weterynaria, weterynaryjny) choroba pszczół wywoływana przez roztocz Varroa destructor (dręcz pszczeli);

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
Varšavan
mieszkaniec Warszawy

warszawski varˈʃafsʲci adj
varšavský
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy

warto ˈvartɔ v
být záhodno stát za to vyplatit se
dobrze byłoby, gdyby coś się stało; trzeba (słowo mniej naciskające)

wartość ˈvartɔɕt͡ɕ n
hodnota
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego
hodnota zásada
zwykle lm zasada moralna, przekonanie

warunek vaˈrũnɛk n
podmínka
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe
(tylko w liczbie mnogiej) sytuacja

warzelnia n
varna
zakład zajmujący się warzeniem piwa, soli lub innych produktów spożywczych lub użytkowych

warzucha tatrzańska n
lžičník tatranský
(botanika, botaniczny) Cochlearia tatrae Borbás, gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, endemit tatrzański;

warzywny vaˈʒɨvnɨ adj
zeleninový
dotyczący warzyw, zawierający głównie warzywa, zrobiony z warzyw

warzywo vaˈʒɨvɔ n
zelenina
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

warzyć ˈvaʒɨt͡ɕ v
vařit
przygotowywać piwo
(technologia, technika, techniczny) utrzymywać ciecz w stanie wrzenia

waski adj
vážský
związany z Wagiem, dotyczący Wagu

waszyngtoński ˌvaʃɨ̃ŋkˈtɔ̃j̃sʲci adj
washingtonský
odnoszący się do miasta Waszyngton

wata ˈvata n
vata
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;

wata cukrowa ˈvata t͡suˈkrɔva n
cukrová vata
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

wataha vaˈtaxa n
smečka
(łowiectwo, łowiecki) stado wilków lub dzików;

watowany adj
vatovaný
wypełniony watą

watykański ˌvatɨˈkãj̃sʲci adj
vatikánský
odnoszący się do państwa Watykan

wawrzynowy adj
vavřínový
związany z wawrzynem, dotyczący wawrzynu; wykonany z wawrzynu; zawierający wawrzyn

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
vasektomie
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazelina n
vazelína
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;

wazon ˈvazɔ̃n n
váza
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów

wałach ˈvawax n
valach
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;

ważka ˈvaʃka n
vážka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważny ˈvaʒnɨ adj
důležitý
mający duże znaczenie

ważyć ˈvaʒɨt͡ɕ v
vážit
ostrożnie, powoli podejmować decyzję, wybierać coś
vážit si
(dawniej, dawny) cenić, poważać
vážit zvážit
określać czyjś ciężar za pomocą wagi
mieć jakiś ciężar, masę

wbrew vbrɛf preposition
přes
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś

wczesnośredniowieczny fʈ͡ʂɛsnɔɕrɛdɲɔvʲɛʈ͡ʂnɨ adj
raně středověký
pochodzący z wczesnego średniowiecza, związany z wczesnym średniowieczem, dotyczący wczesnego średniowiecza

wczesny ˈft͡ʃɛsnɨ adj
raný
taki, który jest u swojego początku
występujący w początkowej fazie; odbywający się na początku właściwej sobie pory

wcześnie ˈft͡ʃɛɕɲɛ adv
dřív
przed właściwą porą
w stopniu wyższym i najwyższym — przed nastąpieniem czegoś

wczoraj ˈft͡ʃɔraj adv
včera včerejšek
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczoraj ˈft͡ʃɔraj n
včerejšek včera
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego

wczorajszy ft͡ʃɔˈrajʃɨ adj
nedávný včerejší
taki, który niedawno przeminął
včerejší
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego
včerejší dnešní
(przenośnie, przenośnia) niedostosowany do współczesności

wdowa ˈvdɔva n
vdova
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowiec ˈvdɔvʲjɛt͡s n
vdovec
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdzięczność ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ n
vděčnost
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
vděčný
pełen wdzięczności

weber ˈvɛbɛr n
weber
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

webinarium n
webinář
konferencja, prezentacja lub szkolenie dla grupy osób przeprowadzone przez Internet;

weekend n
víkend
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia;

weganin vɛˈɡãɲĩn n
vegan
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
veganství
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
veganský
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
vegetarián
człowiek, który nie je mięsa

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
vegetariánství
sposób odżywiania się charakteryzujący się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

weimarski adj
výmarský
związany z Weimarem, dotyczący Weimaru, pochodzący z Weimaru (miasta w Niemczech)

wejść vɛjɕt͡ɕ v
vejít
aspekt dokonany od: wchodzić

weka n
veka
(regionalizm krakowski) (spożywczy) długa bułka pszenna

weksel ˈvɛksɛl n
směnka
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym dłużnik zobowiązuje się zwrócić wierzycielowi określoną sumę pieniędzy w określonym czasie;

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
vexilologie
(heraldyka, heraldyczny) nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

wektorowy ˌvɛktɔˈrɔvɨ adj
vektorový
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) mający oprócz wartości liczbowej kierunek i zwrot

welocyped ˌvɛlɔˈt͡sɨpɛt n
velocipéd
(historia, historyczny, historycznie) pierwotny rower, który nie posiada łańcucha ani hamulców;

welomobil n
velomobil
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem

wendeta n
vendeta
(etnografia, etnograficzny) zasada prawa zwyczajowego, że przestępstwo dokonane przez członków jednej grupy na osobach z innej grupy tej samej społeczności wymaga krwawego odwetu na sprawcy tego aktu lub na jego krewnych, aby zmazać hańbę

wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈt͡sʲjä̃ɲĩn n
Benátčan
mieszkaniec Wenecji

wenecjanka ˌvɛ̃nɛˈt͡sʲjãnka n
Benátčanka
mieszkanka Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛt͡sʲci adj
benátský
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenerologia ˌvɛ̃nɛrɔˈlɔɟja n
venerologie
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
venezuelský
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków

weranda vɛˈrãnda n
veranda
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

werdykt ˈvɛrdɨkt n
verdikt
decyzja podjęta przez sędziów, jurorów, ławę przysięgłych, komisję itp.

wermut n
vermut
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;

wernakularny ˌvɛrnakuˈlarnɨ adj
vernakulární
rodzimy, etniczny, miejscowy, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)

weroński adj
veronský
związany z Weroną, dotyczący Werony, pochodzący z Werony

wersalski vɛrˈsalsʲci adj
versailleský
pochodzący, wywodzący się z Wersalu; odbywający się, znajdujący się w Wersalu; mający związek z Wersalem

wersja ˈvɛrsʲja n
verze provedení
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

wesele vɛˈsɛlɛ n
svatba svatební hostina
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) przyjęcie i zabawa urządzane po ślubie

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
vesele
w pogodnym nastroju

westalka n
vestálka
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;

westchnienie n
vzdech povzdech
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji

westchnąć v
vzdychnout
odetchnąć głęboko i dość głośno z powodu nagłej emocji

western ˈwɛstɛrn n
western
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie;

westfalski adj
vestfálský
związany z Westfalią lub Westfalczykami, dotyczący Westfalii

wesz vɛʃ n
veš
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

wesz łonowa n
filcka veš muňka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Pthirus pubis, mendoweszka;

weteran vɛˈtɛrãn n
veterán vysloužilec vysloužilý voják
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ adv
uvnitř vevnitř
w środku, w jakiejś zamkniętej przestrzeni

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
uvnitř
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu

wewnątrzpartyjny ˌvɛvnɔ̃nṭʃparˈtɨjnɨ adj
vnitrostranický
dziejący się wewnątrz partii, dotyczący wnętrza partii, obowiązujący wewnątrz partii

wewnątrzpolityczny adj
vnitropolitický
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący polityki wewnętrznej państwa

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
vnitřní
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku

wezerski adj
vezerský
związany z Wezerą, dotyczący Wezery

wełna ˈvɛwna n
vlna
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)

wełniany vɛwʲˈɲãnɨ adj
vlněný
wykonany z wełny

wełtawski adj
vltavský
związany z Wełtawą, dotyczący Wełtawy

whisky n
whisky
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

wiadomości ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕt͡ɕi n
zprávy
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ n
zpráva
nowina, informacja

wiadro ˈvʲjadrɔ n
kbelík vědro
ilość czegoś mieszcząca się we wiadrze (1.1)
vědro kbelík kýbl
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
viadukt
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiara ˈvʲjara n
víra
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych;
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga;

wiarołomny ˌvʲjarɔˈwɔ̃mnɨ adj
věrolomný
(książkowy) taki, który nie dotrzymał słowa, złamał przysięgę, sprzeniewierzył się komuś, popełnił zdradę

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕt͡ɕ n
hodnověrnost
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe

wiatr vʲjatr̥ n
vítr
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatr słoneczny n
sluneční vítr
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;

wiatyk n
viaticum
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci;

wiać vʲjät͡ɕ v
foukat vát
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwać się (o wietrze, o masach powietrza)

wibracja n
chvění kmitání
drganie o dużej częstotliwości

wibrator n
vibrátor
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;

wiceadmirał n
viceadmirál
(marynarka) oficer mający stopień wiceadmirała (1.1)
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi dywizji w wojskach lądowych i lotnictwie;

wicekról n
místokrál
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;

wicekrólewski adj
místokrálovský
związany z wicekrólem lub wicekrólestwem, dotyczący wicekróla lub wicekrólestwa

wicentyński adj
vicenzský
związany z Vicenzą, dotyczący Vicenzy

widelec vʲiˈdɛlɛt͡s n
vidlička
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛd͡z ˌdɔ‿pɔrt͡sʲjɔˈvãɲa n
vidliĉka porcovací
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
videoklip
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu

widz vʲit͡s n
divák
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzialność n
viditelnost
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest widzialne; cecha tych, którzy są widzialni

widzialny vʲiˈd͡ʑalnɨ adj
viditelný
taki, który widać, który jest dostrzegalny

widzieć ˈvʲid͡ʑɛ̇t͡ɕ v
vidět
spotykać się
mieć dany pogląd na coś/kogoś
vidět uvidět
o organizmach żywych odbierać bodźce wzrokowe

widzieć źdźbło w oku bliźniego, a belki we własnym nie widzieć ˈvʲid͡ʑɛ̇d͡ʑ ˈʑd͡ʑbwɔ ˈv‿ɔku blʲiʑˈɲɛɡɔ a‿ˈbɛlʲci vɛ‿ˈvwasnɨ̃mʲ ɲɛ‿ˈvʲid͡ʑɛ̇t͡ɕ idiom
nevidět břevno v oku svém vidět smítko v oku svého bližního a nevidět břevno v oku svém
(zobacz) [[źdźbło w oku bliźniego widzisz, a belki w swoim nie dostrzegasz]]

widłak n
plavuň
(botanika, botaniczny) Lycopodium L., rodzaj roślin z rodziny widłakowatych o długich, wzniesionych lub płożących się pędach pokrytych szpilkowatymi lub łuskowatymi liśćmi;

widłoróg n
vidlorožec
(zoologia, zoologiczny) Antilocapra, rodzaj ssaków kopytnych z rodziny widłorogowatych, których rogi mają rozwidlenia

widły ˈvʲidwɨ n
vidle
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;

wiec n
věče
(historia, historyczny, historycznie) ogólne zebranie członków plemienia, mieszkańców grodu lub osady;

wieczerza vʲɛˈt͡ʃɛʒa n
večeře
(przestarzałe, przestarzały) (dziś (książkowy), czasem też (podniośle)) kolacja

wieczko n
víčko
(zdrobniale) od: wieko
pokrywa małego przedmiotu

wieczna zmarzlina n
permafrost
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby

wieczniezielony adj
vždyzelený
(botanika, botaniczny) zawsze zielony, nietracący liści

wiecznozielony adj
vždyzelený
(botanika, botaniczny) zawsze zielony, nigdy nie tracący liści

wieczność ˈvʲjɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
věčnost
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;

wieczny ˈvʲjɛt͡ʃnɨ adj
věčný
trwający wieczność; dotyczący wieczności

wieczorny vʲjɛˈt͡ʃɔrnɨ adj
večerní
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia

wieczorynka ˌvʲjɛt͡ʃɔˈrɨ̃nka n
večerníček
(potocznie, potoczny) program telewizyjny dla dzieci emitowany wieczorem;

wieczór ˈvʲjɛt͡ʃur n
večer
część doby między zachodem słońca a nocą

wieczór kawalerski ˈvʲjɛt͡ʃur ˌkavaˈlɛrsʲci n
pánská jízda rozlučka se svobodou stag party
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
vídeňský
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem

wiedza ˈvʲjɛd͡za n
vědění
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ v
vědět
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedźmin ˈvʲjɛ̇d͡ʑmʲĩn n
zaklínač
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by jako najemnik zabijać potwory

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
vesnický
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi

wiek vʲjɛk n
věk
pewna charakterystyczna epoka
věk epocha období éra
sto lat;
věk stáří
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
velbloud
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wielbłądzi vʲjɛlbˈwɔ̃ɲd͡ʑi adj
velbloudí
dotyczący, odnoszący się do wielbłąda

wielce adv
značně
w sposób znaczny

wielka koalicja n
velká koalice
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koalicja rządowa największych partii politycznych o przeciwnych poglądach w przypadku, kiedy niemożliwe jest uzyskanie większości w parlamencie, partii wygranej z jedną z mniejszych partii;

wielkanocny ˌvʲjɛlkãˈnɔt͡snɨ adj
velikonoční
związany z Wielkanocą, dotyczący Wielkanocy

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
velký
o nadzwyczaj dużych rozmiarach
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu

wielki piec n
vysoká pec
(hutnictwo, hutniczy) piec do wytapiania surówki i rud żelaza

wielkoczwartkowy adj
zelenočtvrteční
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Czwartkiem, dotyczący Wielkiego Czwartku, odprawiany w Wielki Czwartek

wielkoduszność n
velkodušnost
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
velkodušný
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością

wielkolud n
habán
(potocznie, potoczny) człowiek wielkiego wzrostu

wielkomiejski adj
velkoměstský
taki, który jest charakterystyczny dla wielkiego miasta

wielkopiecowy adj
vysokopecní
(hutnictwo, hutniczy) związany z wielkimi piecami, dotyczący wielkich pieców

wielkopiątkowy ˌvʲjɛlkɔpʲjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
velkopáteční
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Piątkiem, dotyczący Wielkiego Piątku, odprawiany w Wielki Piątek

wielkopolski ˌvʲjɛlkɔˈpɔlsʲci adj
velkopolský
dotyczący Wielkopolski, związany z Wielkopolską

wielkopopowicki adj
velkopopovický
odnoszący się do czeskiej wsi Velké Popovice, związany z wsią Velké Popovice

wielkosobotni adj
bílosobotní
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielką Sobotą, dotyczący Wielkiej Soboty, odprawiany w Wielką Sobotę

wielofunkcyjny adj
multifunkční
taki, który spełnia wiele funkcji

wielogłowy ˌvʲjɛlɔˈɡwɔvɨ adj
mnohohlavý
(książkowy) mający wiele głów

wielokomórkowy ˌvʲjɛlɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
mnohobuněčný
(biologia, biologiczny) składający się z wielu komórek

wielokondygnacyjny ˌvʲjɛlɔkɔ̃ndɨɡnaˈt͡sɨjnɨ adj
vícepodlažní
mający wiele kondygnacji, złożony z wielu kondygnacji

wielokrotność ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕt͡ɕ n
násobek
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej;

wielokształtny adj
multiformní
taki, który ma wielorakie kształty

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
multikulturní
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur

wielokwiatowy adj
mnohokvětý
taki, który ma wiele kwiatów

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
mnohoúhelník
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
víceletý
trwający lub mający wiele lat

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
polynom mnohočlen
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;

wielonarodowy adj
mnohonárodnostní
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
velryba
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielorybnik n
velrybář velrybolovec
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo połowem wielorybów
velrybářská loď
(marynarka) statek wielorybniczy

wielosił n
jirnice
(botanika, botaniczny) Polemonium L., rodzaj roślin z rodziny wielosiłowatych o pierzasto podzielonych liściach i dzwonkowatych kwiatach;

wielotorbielowaty ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ adj
polycystický
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli

wielowyrazowy adj
víceslovný
(językoznawstwo, językoznawczy) złożony z wielu wyrazów

wieloznaczny adj
mnohoznačný
mający liczne znaczenia

wielościan vʲjɛˈlɔɕt͡ɕãn n
mnohostěn
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wielościenny adj
mnohostěnný
(geometria) taki, który ma wiele ścian

wieniec ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s n
věnec
wiązanka w kształcie kręgu upleciona z kwiatów, liści, gałązek lub kłosów

wieniec adwentowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s ˌadvɛ̃nˈtɔvɨ n
adventní věnec
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej wieniec z cetyny (zwłaszcza z jedliny, świerczyny), z czterema świecami, które zapala się kolejno w każdą niedzielę adwentu, ozdobiony wstążkami, symbolizujący przygotowanie i nadzieję;

wieniec laurowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s lawˈrɔvɨ n
laur vavřín
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;
symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1);

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
vepřové
(spożywczy) mięso ze świni;

wiercenie vʲjɛrˈt͡sɛ̃ɲɛ n
vrtání
wykonywanie otworu przy użyciu wiertarki;

wierność ˈvʲjɛrnɔɕt͡ɕ n
věrnost
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
věrný
wykazujący się wiernością, lojalnością
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły

wierny ˈvʲjɛrnɨ n
věřící
ten, który wierzy, jest wyznawcą danej religii

wiersz vʲjɛrʃ n
báseň
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany
verš
charakterystyczny układ graficzny tekstów poetyckich
řádek řádka
linia tekstu

wierszokleta n
veršotepec
(pogardliwie, pogardliwy) osoba tworząca nijakie wiersze; lichy poeta

wiertarka vʲjɛrˈtarka n
vrtačka
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;

wiertło ˈvʲjɛrtwɔ n
vrták
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do wykonywania otworów;

wierzba ˈvʲjɛʒba n
vrba
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzba biała n
vrba bílá
(botanika, botaniczny) Salix alba, gatunek drzewa z rodziny wierzbowatych;

wierzba pięciopręcikowa n
vrba pětimužná
(botanika, botaniczny) Salix pentandra, gatunek krzewu lub drzewa z rodziny wierzbowatych;

wierzyciel vʲjɛˈʒɨt͡ɕɛl n
věřitel
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;

wierzyć ˈvʲjɛʒɨt͡ɕ v
věřit
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię

wiesiołek vʲjɛ̇ˈɕɔwɛk n
pupalka
(botanika, botaniczny) Oenothera, roślina o żółtych kwiatach i lancetowatych liściach;

wieszak ˈvʲjɛʃak n
věšák
kołek, haczyk lub drążek, służący do wieszania ubrań, ręczników itp.

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
vietnamský vietnamština
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci n
vietnamský vietnamština
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Wietnamu;

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
větrný
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru

wiewiórczy vʲjɛˈvʲjurt͡ʃɨ adj
veverčí
związany z wiewiórką, dotyczący wiewiórki

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
veverka
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieś vʲjɛ̇ɕ n
venkov
tereny pozamiejskie
vesnice ves
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieża ˈvʲjɛʒa n
věž
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
Eiffelova věž ajfelovka
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛt͡s n
mrakodrap
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wieżowy adj
věžovitý
(architektura, architektoniczny) związany z wieżą
mający formę wieży, podobny do wieży

wigilia vʲiˈɟilʲja n
vigilie
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: część nocy równa trzem godzinom
(książkowy) dzień poprzedzający inny dzień, zwykle jakieś święto lub ważne wydarzenie
(przestarzałe, przestarzały) lm wigilie: modlitwa za zmarłych; nabożeństwo żałobne
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim dzień poprzedzający ważniejsze święto, zwłaszcza Boże Narodzenie, często połączony z postem i uroczystym oczekiwaniem

wihara vʲiˈxara n
vihára
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor buddyjski i dźinijski

wikariusz n
vikář
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;

wikary n
farní vikář
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;

wiking ˈvʲicĩŋk n
Viking
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;

wikipedystka ˌvʲicipɛˈdɨstka n
wikipedistka
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty

wiktoriański adj
viktoriánský
związany z epoką panowania królowej Wiktorii Hanowerskiej

wilczyca vʲilˈt͡ʃɨt͡sa n
vlčice
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wilga ˈvʲilɡa n
žluva
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);

wilgotnościomierz n
vlhkoměr
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru wilgotności

wilgotność n
vlhkost
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
vlhký
trochę mokry

wilgoć ˈvʲilɡɔt͡ɕ n
vlhkost
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;

wilk vʲilk n
vlk
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
mořský vlk
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔft͡ʃɛj ˈskuʒɛ n
vlk v beránčím rouše
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego

wilkołak vʲilˈkɔwak n
vlkodlak
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

willa ˈvʲilːa n
vila
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
výtah
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

windsurfing n
windsurfing
(sport, sportowy) sport wodny, odmiana żeglarstwa uprawiana przy użyciu deski z niewielkim żaglem;

winian n
vínan
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu winowego

winiarstwo vʲĩˈɲarstfɔ n
vinařství
dział przemysłu obejmujący produkcję i pielęgnację win
wytwarzanie i pielęgnacja win

winieta vʲĩˈɲɛta n
dálniční známka
(motoryzacja) naklejka umieszczana na szybie samochodu po opłaceniu pozwolenia na poruszanie się po krajowych autostradach, będąca dowodem tej opłaty;

winnica vʲĩɲˈːit͡sa n
vinice vinohrad
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

wino ˈvʲĩnɔ n
víno
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

wino lodowe n
ledové víno
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie i ekstraktywne wino, wytwarzane z winogron zamarzniętych na krzewie i wyciskanych jeszcze przed rozmarznięciem;

wino owocowe n
ovocné víno čůčo
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wyrabiane z innych owoców niż winogrona;

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
vinobraní
zbiór owoców winorośli

winogrodnictwo ˌvʲĩnɔɡrɔdʲˈɲit͡stfɔ n
vinohradnictví
(rolnictwo, rolniczy) uprawa i hodowla winorośli;
dział rolnictwa obejmujący uprawę i hodowlę winorośli

winogrodniczka ˌvʲĩnɔɡrɔdʲˈɲit͡ʃka n
vinohradnice
osoba płci żeńskiej zajmująca się uprawą winnicy
specjalistka w zakresie winogrodnictwa

winogrodnik ˌvʲĩnɔˈɡrɔdʲɲik n
vinohradník
osoba zajmująca się uprawą winnicy
specjalista w zakresie winogrodnictwa

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
hrozen hrozen vína
(spożywczy) owoc winorośli

winogronowy ˌvʲĩnɔɡrɔ̃ˈnɔvɨ adj
hroznový
dotyczący winogron (winorośli i owoców)

winowajca ˌvʲĩnɔˈvajt͡sa n
viník
ten, kto zawinił, kto popełnił występek, kto zrobił coś złego

wiocha n
díra
(pejoratywnie, pejoratywny) wieś
dědina
(zgrubienie) od: wieś

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈt͡ʃɛla n
violoncello
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiorsta n
versta
(jednostka miary) dawna rosyjska jednostka długości, równa około 1067 metrów

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
jarní
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wiosna ˈvʲjɔsna n
jaro vesna
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
veslo pádlo
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
veslování
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;

wirtemberski adj
württemberský
związany z Wirtembergią, dotyczący Wirtembergii

wirtualnie adv
virtuálně
w internecie lub w innej wykreowanej rzeczywistości

wirtuozeria n
virtuozita
szczególny kunszt w robieniu czegoś

wirulentny adj
virulentní
(biologia, biologiczny) o zarazkach, bakteriach zdolny zakazić, zainfekować

wirus ˈvʲirus n
virus vir
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
virologie
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusowy adj
virový
związany z wirusami, dotyczący wirusów

wirydarz n
rajský dvůr
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogród umieszczony wewnątrz murów klasztornych, często na dziedzińcu;

wirówka vʲiˈrufka n
medomet
(pszczelarstwo, pszczelarski) urządzenie do pozyskiwania miodu z plastra

wisielec n
oběšenec
ciało człowieka, który się powiesił albo został powieszony

wiskacza vʲiˈskat͡ʃa n
viskača
(zoologia, zoologiczny) Lagostomus maximus, południowoamerykański gryzoń spokrewniony z szynszylą, szkodnik pastwisk;

witalność vʲiˈtalnɔɕt͡ɕ n
vitalita vitálnost
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
vitamín
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witaminowy ˌvʲitãmʲĩˈnɔvɨ adj
vitaminový
związany z witaminami

witania ospała n
withanie snodárná
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Withania somnifera L. gatunek rośliny z rodziny psiankowatych (Solanaceae) występujący w suchych rejonach klimatu tropikalnego oraz subtropikalnego, którego korzenie oraz owoce wykorzystywane są w hinduskiej medycynie ludowej;

witać ˈvʲitat͡ɕ v
vítat pozdravit
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś

witebski adj
vitebský
związany z Witebskiem, dotyczący Witebska

witraż ˈvʲitraʃ n
vitráž vitraj
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

witryna vʲiˈtrɨ̃na n
vitrína
rodzaj przeszklonej szafki, w której wystawia się coś, np. ozdobną zastawę lub bibeloty;

wittenberski adj
wittenberský
związany z Wittenbergą, dotyczący Wittenbergi

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
vivianit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

wiza ˈvʲiza n
vízum
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizja n
vize
obraz, plan czegoś stworzony w czyjejś wyobraźni

wizualizacja n
vizualizace
przedstawienie czegoś za pomocą obrazu

wizygocki adj
vizigótský
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Wizygotami, dotyczący Wizygotów

wizyta vʲiˈzɨta n
návštěva
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizytownik n
vizitkář
(biurowość, biurowy) etui lub segregator do przechowywania wizytówek;

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
vizitka
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
jilm
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;

wiązadło vʲjɔ̃w̃ˈzadwɔ n
vazivo
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ v
vázat přivázat
splatać, tworząc węzeł

wiązówka błotna n
tužebník jilmový
(botanika, botaniczny) Filipendula ulmaria L., gatunek leczniczej i ozdobnej byliny z rodziny różowatych;

więc vʲjɛ̃nt͡s conjunction
tedy tak pak
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕt͡ɕ n
většina
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzadło n
vaz
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
vězení
kara pozbawienia wolności, pobyt w zakładzie karnym
vězení věznice
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
vězeň
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

więzień polityczny n
politický vězeň
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;

więź n
pouto
to, co łączy jednostki ze sobą

wiślany adj
viselský
związany z Wisłą, dotyczący Wisły

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
višeň
(spożywczy) owoce wiśni (1.1)
višeň višně
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;

wiśniowy vʲiɕˈɲɔvɨ adj
višňový
dotyczący wiśni, złożony z drzew wiśni, wykonany z drewna wiśni
zrobiony z owoców wiśni, o smaku owoców wiśni

wklęsły adj
konkávní
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie

wkrótce ˈfkrutt͡sɛ adv
brzy zanedlouho
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wkręcić v
zašroubovat
kręcąc czymś, wsadzić to w coś, umocować w czymś

wkładka ˈfkwatka n
příloha
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dodatek do książki, czasopisma lub wydawnictwa fonograficznego w postaci kolorowego prospektu, plakatu, tabeli itp., włożony luźno w środek
vložka
wkładka (1.1), której zadaniem jest chłonięcie wilgoci, płynu

wlecieć v
vlétnout
wpaść do wnętrza czegoś lecąc

wnet adv
hned
(książkowy) w niedługim czasie od wskazanego momentu

wnuczka ˈvnut͡ʃka n
vnučka
córka syna lub córki

wnuczę n
vnouče
(zdrobniale) od wnuk lub wnuczka

wnuk vnuk n
vnuk vnouče
syn córki lub syna

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
interiér
duchowa strona człowieka, dusza, serce
pomieszczenie w środku budowli wraz z wystrojem
vnitro
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś

wobler n
wobbler wobler
(wędkarstwo) sztuczna przynęta wędkarska na ryby drapieżne przypominająca wyglądem i ruchem ich pokarm;

woda ˈvɔda n
voda
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;
często w liczbie mnogiej, ogólnie duże zbiorowiska wody (1.1), np. morze, jezioro

woda kolońska ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska n
kolínská voda
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej o zapachu cytrusowo-ziołowym;

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
minerální voda minerálka
naturalna woda lecznicza;

woda perfumowana n
parfémovaná voda
wyrób perfumeryjny zawierający od 8 do 15% kompozycji zapachowej

woda sodowa n
sodovka sodová voda sifon
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;

woda święcona n
svěcená voda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;

wodniczka n
rákosník ostřicový
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, gatunek wędrownego ptaka z rodziny trzciniaków, zamieszkującego wschodnią Europę i zachodnią Azję;

wodnik ˈvɔdʲɲik n
vodník
(mitologia słowiańska) występująca w baśniach postać mieszkająca w rzekach i zbiornikach wodnych;

wodny ˈvɔdnɨ adj
vodní
żyjący w wodzie lub na wodzie
nawiązujący do wody lub innych cieczy

wodociąg vɔˈdɔt͡ɕɔ̃ŋk n
vodovod
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu wody wraz z armaturą do czerpania i uzdatniania;

wodolot vɔˈdɔlɔt n
křídlová loď křídlový člun
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;

wodomierz vɔˈdɔ̃mʲjɛʃ n
vodoměr
(technologia, technika, techniczny) miernik pokazujący ilość zużytej wody;

wodoodporny ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ adj
voděodolný
odporny na działanie wody

wodopój vɔˈdɔpuj n
napajedlo
miejsce, w którym zwierzęta zwykle piją wodę

wodorotlenek n
hydroxid
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodorowy adj
vodíkový
(chemia, chemiczny) dotyczący wodoru, związany z wodorem, zasilany wodorem

wodospad vɔˈdɔspat n
vodopád
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodzić za nos ˈvɔd͡ʑid͡ʑ za‿ˈnɔs v
tahat za nos
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś wykorzystując przewagę, aby podporządkować go swej woli

wodór ˈvɔdur n
vodík
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
válečný vojenský
związany z wojną, odnoszący się do wojny

wojewoda ˌvɔjɛˈvɔda n
hejtman
(administracja) zwierzchnik administracji rządowej na terenie województwa

województwo ˌvɔjɛˈvut͡stfɔ n
vojvodství kraj
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce;

województwo świętokrzyskie n
Svatokřížské vojvodství
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej części centralnej Polski, z siedzibą władz w Kielcach;

wojna ˈvɔjna n
válka vojna
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
občanská válka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
trojská válka
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami;

wojsko ˈvɔjskɔ n
armáda vojsko
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wojskowy vɔjˈskɔvɨ adj
vojenský
związany z wojskiem, dotyczący wojska

wok vɔk wɔk n
wok
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) głęboka patelnia w kształcie misy używana w kuchniach azjatyckich;

wokalny adj
vokální hlasový hlasitý
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem

wola ˈvɔla n
vůle
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem

wolej ˈvɔlɛj n
volej
(sport, sportowy) odbicie lub uderzenie piłki w locie przed dotknięciem przez nią podłoża (w tenisie lub piłce nożnej)

wolfram ˈvɔlfrãm n
wolfram
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolframowy adj
wolframový
dotyczący wolframu, wykonany z wolframu

wolna miłość n
volná láska
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;

wolność ˈvɔlnɔɕt͡ɕ n
svoboda volnost
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu

wolny ˈvɔlnɨ adj
svobodný volný
mogący postępować zgodnie z własną wolą
nieobciążony czymś niekorzystnym

wolontariat n
dobrovolnictví
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna

worek ˈvɔrɛk n
pytel vak
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;
výběžek kapsa
(geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich

worek treningowy n
boxovací pytel
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego

woroneski adj
voroněžský
związany z Woroneżem, dotyczący Woroneża

wosk vɔsk n
vosk
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

woskowy adj
voskový
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku

wozić żyto na Zawiśle ˈvɔʑid͡ʑ ˈʒɨtɔ ˌna‿zaˈvʲiɕlɛ v
nosit dříví do lesa nosit sovy do Atén
wykonywać niepotrzebną pracę

wołacz ˈvɔwat͡ʃ n
vokativ pátý pád
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;

wołogodzki adj
vologdský
związany z Wołogdą, dotyczący Wołogdy

wołoski adj
valašský
związany z Wołoszczyzną (historycznym państwem), dotyczący Wołoszczyzny lub jej mieszkańców

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
hovězí
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

wołżański adj
volžský
związany z Wołgą, dotyczący Wołgi

woźnica vɔʑˈɲit͡sa n
kočí
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;

wpaść z deszczu pod rynnę ˈfpaʑd͡ʑ ˈz‿dɛʃt͡ʃu pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ v
dostat se z bláta do louže
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia

wpłata n
vklad
wpłacenie pieniędzy

wpływ fpwɨf n
vliv
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
vlivný
mający duży wpływ, autorytet

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
dojem
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wreszcie ˈvrɛʃʲt͡ɕɛ adv
konečně
nareszcie, w końcu

wrodzony vrɔˈd͡zɔ̃nɨ adj
vrozený
właściwy istocie żywej od urodzenia

wrogi ˈvrɔɟi adj
nepřátelský
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy

wrona ˈvrɔ̃na n
vrána
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych;

wrona czarna n
vrána černá
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;

wrona siwa n
vrána šedá
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku wrona siwa (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;

wrony ˈvrɔ̃nɨ adj
vraný
(o maści konia i barwie innych zwierząt) czarny

wrzeciono vʒɛˈt͡ɕɔ̃nɔ n
vřeteno
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
září
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzeszczeć ˈvʒɛʃt͡ʃɛt͡ɕ v
vřeštět ječet
krzyczeć bardzo głośno i intensywnie

wrzeć vʒɛt͡ɕ v
vařit
(fizyka, fizyczny) gotować się, bulgotać od gorąca

wrześniowy vʒɛɕˈɲɔvɨ adj
zářijový
związany z wrześniem, charakterystyczny dla września

wrzodowy adj
vredový
(medycyna, medyczny) związany z wrzodami, dotyczący wrzodów

wrzód vʒut n
vřed
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wróbel ˈvrubɛl n
vrabec
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróg vruk n
nepřítel
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami

wróżba n
věštba
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu

wróżka ˈvruʃka n
víla
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
východní
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód
dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym

wschodnioazjatycki adj
východoasijský
zamieszkujący, występujący w Azji wschodniej
związany z Azją wschodnią

wschodnioeuropejski adj
východoevropský
dotyczący Europy Wschodniej, wywodzący się z Europy Wschodniej

wschodnioniemiecki adj
východoněmecký
dotyczący Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD)
(geografia, geograficzny) dotyczący wschodnich Niemiec; taki jak we wschodnich Niemczech

wschodniosłowacki adj
východoslovenský
związany z wschodnią częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się

wschód fsxut n
východ
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem

wsiadać ˈfʲɕadat͡ɕ v
nastupovat
wchodzić do środka lokomocji

wskaźnik ˈfskaʑɲik n
ukazatel
(informatyka, informatyczny) adres w pamięci

wskrzeszenie n
vzkříšení
(rzeczownik odczasownikowy) od wskrzesić

wsparcie ˈfsparʲt͡ɕɛ n
posila
udzielenie pomocy

wspiąć v
vyšplhat
(jeździectwo, jeździecki) ścisnąć konia ostrogami i ściągnąć uzdę, ażeby stanął na tylnych kończynach
vylézt vyšplhat vyšplhat se
przemieścić się w górę po czymś wysokim z pewnym trudem

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
vzpomínka
obraz przeszłości w pamięci

wspólniczka n
společnice
kobieta mająca wspólny udział w czymś
spolupachatelka spoluvinice
kobieta wspólnie uczestnicząca w występku czy przestępstwie

wspólny ˈfspulnɨ adj
společný
należący lub używany przez kilka osób

współczesny fspuwˈt͡ʃɛsnɨ adj
současný
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy

współcześnie fspuwˈt͡ʃɛɕɲɛ adv
současně
w obecnej epoce
w sposób typowy dla dzisiejszej epoki

współczucie fspuwˈt͡ʃut͡ɕɛ n
soustrast soucit
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwt͡ʃut͡ɕ v
litovat soucítit
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współliniowy adj
kolineární
leżący na jednej linii

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
spolubydlící
ktoś, z kim się wspólnie mieszka

współobywatel n
spoluobčan
osoba będąca obywatelem tego samego państwa lub innego terenu, co ktoś inny

współplemieniec n
soukmenovec
(książkowy) członek jakiegoś plemienia w stosunku do innych członków tego plemienia

współpraca fspuwˈprat͡sa n
spolupráce kooperace
wspólne działanie kilku podmiotów

współpracować ˌfspuwpraˈt͡sɔvat͡ɕ v
spolupracovat
pracować wspólnie z kimś w celu osiągnięcia określonego rezultatu

współsprawca n
spolupachatel spoluviník
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jeden ze sprawców tego samego przestępstwa

współwłaściciel n
spolumajitel spoluvlastník
ktoś, kto posiada coś wspólnie z kimś innym

współżyć ˈfspuwʒɨt͡ɕ v
souložit
o człowieku: odbywać stosunek seksualny, kopulować

wstrzemięźliwy adj
střídmý zdrženlivý
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego

wstyd fstɨt n
stud
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;

wstydliwy adj
stydlivý
łatwo odczuwający wstyd

wstydzić się ˈfstɨd͡ʑit͡ɕ‿ɕɛ v
stydět se
odczuwać zawstydzenie, być onieśmielonym, speszonym w danej sytuacji

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
pás karet
(informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi;
stuha
(sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej;
ozdobny, wąski pasek tkaniny

wstęga ˈfstɛ̃ŋɡa n
stuha
duża (w szczególności szeroka) wstążka

wstęgor królewski n
hlístoun červenohřívý
(ichtiologia, ichtiologiczny) Regalecus glesne Ascanius, gatunek drapieżnej ryby głębinowej z rodziny wstęgorowatych;

wstępniak n
úvodník
artykuł wstępny

wstężnica n
kadeřnatka
(botanika, botaniczny) rodzaj glonów z grupy zielenic
pásnica
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do typu Nemertea;

wszak fʃak particle
přece
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podkreślać jej prawdziwość, słuszność

wszechmoc n
všemohoucnost
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc

wszechobecny adj
všudypřítomný
obecny wszędzie, występujący wszędzie

wszechstronny adj
všestranný
obejmujący możliwie jak najwięcej aspektów czegoś
mający rozległy zakres zainteresowań, rozwijający działalność w wielu dziedzinach, w równym stopniu dotyczący wszystkich dziedzin, aspektów czegoś

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
vesmír
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszelkie prawa zastrzeżone
všechna práva vyhrazena
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formuła zamieszczana na książkach, płytach itp., zabraniająca ich publikowania przez inne wydawnictwa;

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvad͡zɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
všechny cesty vedou do Říma
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
všechno vše
ogół rzeczy i spraw

wszystkożerny adj
všežravý
żywiący się różnorodnym pokarmem, zarówno mięsem, jak i roślinami

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲd͡ʑɛ adv
všude
w każdym miejscu
do każdego miejsca

wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej ˈfʃɛ̃ɲd͡ʑɛ ˈdɔbʒɛ ˈalɛ ˈv‿dɔ̃mu najˈlɛpʲjɛ̇j proverb
všude dobře, doma nejlépe
najwygodniej każdy czuje się we własnym domu

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
tehdy
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtorek ˈftɔrɛk n
úterý úterek
drugi dzień tygodnia

wtorkowy ftɔrˈkɔvɨ adj
úterní
właściwy wtorkowi; dziejący się we wtorek

wujek ˈvujɛk n
strýc
brat matki
dziś także brat ojca (= stryj)

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
vulgární
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański

wulkan ˈvulkãn n
sopka vulkán
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)

wulkaniczny ˌvulkãˈɲit͡ʃnɨ adj
sopečný vulkanický
związany z wulkanami i ich aktywnością

wuwuzela n
vuvuzela
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;

wy vɨ personalPronoun
vy
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybaczalny adj
odpustitelný
który można wybaczyć

wybierać vɨˈbʲjɛrat͡ɕ v
volit vybírat
dokonywać wyboru
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie

wyborca vɨˈbɔrt͡sa n
volič
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wyborczyni n
volička
(rzadki, rzadko używany) kobieta uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wybrać ˈvɨbrat͡ɕ v
vybrat zvolit
aspekt dokonany od: wybierać

wybryk n
lumpárna rošťárna výstřelek
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
pobřeží
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybuch ˈvɨbux n
výbuch
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
výbušný
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej

wychodek n
kadibudka
ubikacja na wsi na zewnątrz domu

wychudzony ˌvɨxuˈd͡zɔ̃nɨ adj
vyhublý
bardzo chudy, wątły, mizerny

wycieraczka ˌvɨt͡ɕɛˈrat͡ʃka n
rohožka
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;
stěrač
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;

wyciskacz łez n
doják
naładowana emocjonalnie, rzewna i wzruszająca książka lub film (najczęściej melodramat, dramat, film romantyczny lub katastroficzny), pod wpływem których czytelnik lub widz płacze

wyciąg krzesełkowy ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
sedačková lanová dráha
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;

wyciągnąć kopyta v
natáhnout bačkory zaklepat kamašemi zaklepat bačkorami zaklepat bačkorama
(pospolicie) umrzeć, skonać

wyczyn ˈvɨt͡ʃɨ̃n n
výkon
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydalić v
vyhnat vyhostit vypovědět
usunąć skądś kogoś niepożądanego
vypudit
(fizjologia, fizjologiczny) usunąć z ustroju szkodliwe produkty przemiany materii

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
událost
to, co się stało

wydawać vɨˈdavat͡ɕ v
utrácet
wydatkować pieniądze w celu zakupu czegoś

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲit͡stfɔ n
nakladatelství
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki

wydma ˈvɨdma n
duna
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydra ˈvɨdra n
vydra
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wydzielniczy adj
vylučovací
związany z wydzielaniem, dotyczący wydzielania

wyeliminować v
vyřadit
wykonać eliminację, usunięcie lub zneutralizowanie czegoś lub kogoś

wyganiać diabła Belzebubem v
vymítat ďábla Belzebubem
(przenośnie, przenośnia) zwalczać coś złego czymś równie złym lub gorszym; podejmować działania pogarszające jeszcze sytuację

wygarbować skórę ˌvɨɡarˈbɔvat͡ɕ ˈskurɛ v
dát na frak dát na prdel dát na kabát
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zbić, pobić kogoś dotkliwie

wygasnąć v
vyhasnout
przestać być
przestać palić się
vypršet
stracić ważność

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
podoba
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
pohodlný
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę

wygrana vɨˈɡrãna n
cena
nagroda w jakimś konkursie, zysk w hazardzie

wyjaśniać vɨˈjäɕɲät͡ɕ v
vysvětlovat
czynić coś zrozumiałym

wyjaśnienie ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
vysvětlení
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym

wyjaśnić vɨˈjäɕɲit͡ɕ v
vysvětlit
aspekt dokonany od: wyjaśniać

wyjec ˈvɨjɛt͡s n
vřešťan
(zoologia, zoologiczny) Alouatta, południowoamerykańska małpa o donośnym głosie;

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
výjimka
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu

wyjątek potwierdza regułę vɨˈjɔ̃ntɛk pɔˈtfʲjɛrd͡za rɛˈɡuwɛ proverb
výjimka potvrzuje pravidlo
…poucza, że reguły w życiu zawsze mają wyjątki; zatem sporadyczne odstępstwo od reguły nie obala jej prawdziwości

wyjąć ˈvɨjɔ̇̃ɲt͡ɕ v
vyjmout
wydostać, wydobyć coś skądś, z wnętrza czegoś

wyjście ˈvɨjɕt͡ɕɛ n
východ
droga lub otwór, którym się wychodzi
(elektryczność) gniazdo urządzenia podające wynik pracy, dźwięk, sygnał itp.

wyjść na jaw ˈvɨjɕt͡ɕ na‿ˈjaf idiom
vyjít najevo
stać się wiadomym, przestać być tajemnicą; wydać się

wyjść po angielsku ˈvɨjɕt͡ɕ ˌpɔ‿ãŋʲˈɟɛlsku v
zmizet po anglicku prásknout do bot
wymknąć się ukradkiem, nie żegnając się z nikim; wyjść tak, by nikt tego nie zauważył

wyka n
vikev vika
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych (motylkowatych), częściowo uprawianych jako pastewne;

wykopać topór wojenny vɨˈkɔpat͡ɕ ˈtɔpur vɔˈjɛ̃nːɨ v
vykopat válečnou sekeru
popaść z kimś w konflikt, zapoczątkować nieprzyjaźń

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
citoslovce
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;
vykřičník
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !;

wykrzyknąć v
vykřiknout
wydobyć z siebie okrzyk

wykręcić vɨˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ v
vytočit
(telekomunikacja) kręcąc tarczą telefonu lub stukając w jego klawiaturę, postarać się nawiązać łączność z kimś
vyšroubovat
kręcąc czymś, odłączyć to od reszty

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈt͡sɛ̃ɲɛ n
vzdělaní vzdělání
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki

wykształcenie wyższe n
vysokoškolské vzdělání
wykształcenie uzyskane w uniwersytecie, uniwersytecie technicznym (politechnika) lub w innych ośrodkach szkolnictwa wyższego

wykusz ˈvɨkuʃ n
arkýř
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;

wykład ˈvɨkwat n
přednáška
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat

wykładniczy adj
exponenciální
(matematyka, matematyczny) dotyczący wykładnika

wykładnik n
exponent
(matematyka, matematyczny) liczba y w zapisie potęgowania x^y

wylać dziecko z kąpielą ˈvɨlad͡ʑ ˈːɛt͡skɔ s‿kɔ̃mˈpʲjɛlɔ̃w̃ v
vylít vaničku i s dítětem
chcąc przeciwdziałać złu, niechcący zatracić także pozytywny aspekt jakiejś sprawy

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvat͡ɕ v
zvracet
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
výslovnost
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;

wynagrodzić ˌvɨ̃naˈɡrɔd͡ʑit͡ɕ v
nahradit
aspekt dokonany od: wynagradzać

wynalazca ˌvɨ̃naˈlast͡sa n
vynálezce
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
vynález
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
vynalézt
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wynegocjować v
vyjednat
osiągnąć coś w drodze negocjacji

wynikowy adj
výsledný
będący wynikiem jakiegoś działania lub czynności

wypadek vɨˈpadɛk n
nehoda
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał

wypełniać vɨˈpɛwʲɲät͡ɕ v
vyplňovat
wpisywać dane w pola formularza

wypełnić vɨˈpɛwʲɲit͡ɕ v
vyplnit
aspekt dokonany od: wypełniać

wyposażać v
opatřovat vybavovat zařizovat
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
zařízení
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś

wypowiedzenie ˌvɨpɔvʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ n
výpověď
zawiadomienie o rozwiązaniu umowy, np. o pracę

wypowiedź vɨpɔˈvʲjɛd͡ʑi vɨˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ n
výrok
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane

wypracować ˌvɨpraˈt͡sɔvat͡ɕ v
vypracovat
aspekt dokonany od: wypracowywać

wyprawka vɨˈprafka n
výbavička
(zdrobniale) od: wyprawa

wyprać v
vyprat
usunąć brud poprzez pranie

wyprzedaż vɨˈpʃɛdaʃ n
výprodej
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu

wypukły vɨˈpukwɨ adj
konvexní
(matematyka, matematyczny) o funkcji: taka, że jej wykres znajduje się nad styczną w każdym punkcie
vypouklý konvexní
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś

wyrażać vɨˈraʒat͡ɕ v
vyjadřovat
opisywać ustnie lub pisemnie, dawać informację o czymś lub kimś; być wyrazem czegoś

wyrobnik vɨˈrɔbʲɲik n
nádeník
(przestarzałe, przestarzały) osoba wynajmująca się do prac fizycznych

wyrozumiałość n
blahosklonnost
cecha tego, kto jest wyrozumiały, cecha tego, co jest wyrozumiałe

wyrzut n
výtka výčitka
pretensja lub żal wyraźnie pokazywane

wyrzut sumienia n
výčitky svědomí
odczuwanie winy po zrobieniu czegoś złego

wysepka vɨˈsɛpka n
ostrůvek
(zdrobniale) od: wyspa

wysiadać vɨˈɕadat͡ɕ v
vystupovat
opuszczać pojazd, łódź lub samolot

wysiąść ˈvɨɕɔ̃w̃ɕt͡ɕ v
vystoupit
aspekt dokonany od: wysiadać

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
úsilí námaha
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś

wyskok ˈvɨskɔk n
výskok
skok w górę

wysoczyzna n
pahorkatina
(geografia, geograficzny) rozległe, niewysokie wzniesienie otoczone przeważnie pradolinami lub rynnami jeziornymi;

wysoki vɨˈsɔci adj
vysoký
mający duży wymiar pionowy
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)
o dźwięku: mający dużą częstotliwość

wysokofrekwencyjny adj
vysokofrekvenční
o wysokiej frekwencji

wysokogórski ˌvɨsɔkɔˈɡursʲci adj
vysokohorský
odnoszący się do wysokich gór, charakterystyczny dla wysokich gór

wysokoprocentowy adj
vysokoprocentní
zawierający wysoki odsetek jakiejś substancji, zwłaszcza alkoholu

wysokość vɨˈsɔkɔɕt͡ɕ n
výška
wymiar pionowy czegoś lub kogoś

wyspa ˈvɨspa n
ostrov
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;
(przenośnie, przenośnia) miejsce znacznie odróżniające się od całego otoczenia na dużym obszarze

wyspecjalizować v
zespecializovat
uczynić z kogoś profesjonalistę w danej dziedzinie
zespecializovat se
zostać znawcą, profesjonalistą, ekspertem w danej dziedzinie

wyspiarski vɨsˈpʲjarsʲci adj
ostrovní
(książkowy) charakterystyczny dla wyspy lub wysp, odnoszący się do wyspy lub wyspiarzy, mieszkający na wyspie

wyspiarz ˈvɨspʲjaʃ n
ostrovan
mieszkaniec wyspy

wystarczający adj
dostatečný
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom

wystarczyć vɨˈstart͡ʃɨt͡ɕ v
stačit
być w odpowiedniej ilości lub liczbie do wykonania jakiejś czynności, nie zabraknąć

wystrzeliwać ˌvɨsṭʃɛˈlʲivat͡ɕ v
střílet
powodować lot pocisku – kuli karabinowej, rakiety, strzały itp.

występować ˌvɨstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ v
vystupovat
odgrywać rolę (w teatrze, filmie)
opuszczać jakąś organizację, partię
przemawiać przed jakimś audytorium

wysypkowy adj
vyrážkový
(medycyna, medyczny) związany z wysypką, objawiający się wysypką

wyszehradzki adj
visegrádský
odnoszący się do Wyszehradu, związany z Wyszehradem

wyszukany adj
sofistikovaný
mający szczególne cechy, rzadko spotykany

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
vyhledávač
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www;

wytrwały adj
houževnatý vytrvalý neúnavný
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu

wytrzeszcz ˈvɨṭʃɛʃt͡ʃ n
exoftalmus
nadmierne, chorobliwe wysunięcie gałek ocznych;

wytwórca vɨˈtfurt͡sa n
výrobce
ten, kto coś wytwarza, produkuje

wywiad ˈvɨvʲjat n
interview rozhovor
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom

wywozić v
vyvážet
przewozić kogoś lub coś skądś lub w inne miejsce

wywoływać ˌvɨvɔˈwɨvat͡ɕ v
vyvolávat
powodować
skłaniać do wyjścia poprzez wołanie

wywłaszczenie ˌvɨvwaʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
vyvlastnění
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie kogoś prawa własności na mocy ustawy, przeważnie za odszkodowaniem

wyznanie wiary n
vyznání víry
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótki i zwięzły kanoniczny zbiór podstawowych dogmatów, wierzeń określonej religii

wyzwoleniec n
propuštěnec
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela

wyzwoliciel n
osvoboditel
ten, kto wyzwolił (kogoś lub coś)

wyzwolić v
rozpoutat
(książkowy) uwolnić z pęt, ze skrępowania, umożliwiając swobodę ruchów

wyłączać vɨˈwɔ̃n͇t͡ʃat͡ɕ v
vypínat
wstrzymywać pracę jakiegoś urządzenia

wyłączny adj
výlučný
należący do kogoś jednego lub przysługujący tylko jednej osobie

wyłączyć vɨˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
vyloučit vypnout
aspekt dokonany od: wyłączać

wyścig ˈvɨɕt͡ɕik n
dostih
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;

wyświetlacz vɨˈɕfʲjɛtlat͡ʃ n
displej
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje

wyświetlać vɨˈɕfʲjɛtlat͡ɕ v
vysvětlovat
wyjaśniać, objaśniać coś
zobrazovat
prezentować, pokazywać coś na ekranie

wyżnik n
svršek
(termin karciany) figura w kartach niemieckich i polskich odpowiadająca damie;

wyżyna vɨˈʒɨ̃na n
vysočina
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
vzájemný
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

wzburzyć v
rozvířit
wywołać silne falowanie, kłębienie się

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛt͡ska n
perlín peloponéský
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji;

wzdłuż vzdwuʃ preposition
podél podle
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu

wziąć pod uwagę v
vzít v úvahu
uwzględnić coś przy podejmowaniu decyzji lub rozważaniu jakiejś sprawy

wzmianka ˈvzmʲjãnka n
zmínka
krótka informacja o czymś, napomknięcie

wzrok vzrɔk n
pohled
(potocznie, potoczny) czyjeś spojrzenie
zrak
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu;

wzrost vzrɔst n
růst
wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia
zwiększanie się jakiejś wartości

wzruszenie n
dojetí
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wódka ˈvutka n
vodka
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wódz vut͡s n
vůdce
osoba dowodząca dowolną grupą

wójt vujt n
fojt rychtář šoltys šulc
(administracja) urzędnik samorządowy stojący na czele gminy wiejskiej;

wóz vus n
vůz
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie
(potocznie, potoczny) dowolny pojazd o co najmniej czterech kołach, również wagon

wóz drabiniasty ˈvuz ˌdrabʲĩˈɲastɨ n
žebřiňák
furmanka o konstrukcji szkieletowej do transportu siana, snopów zboża itp.

wózek dziecięcy n
kočárek
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka;

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲit͡sʲci n
invalidní vozík
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
nákupní vozík
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie;

wózek widłowy ˈvuzɛɡ vʲidˈwɔvɨ n
vysokozdvižný vozík
(motoryzacja) niewielki pojazd do przeładunku towarów, wyposażony w podnośnik widłowy;

wół vuw n
vůl
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
úzký
mający niewielką szerokość

wąskotorowy ˌvɔ̃w̃skɔtɔˈrɔvɨ adj
úzkorozchodný
(kolejnictwo) mający węziej niż normalnie rozstawione szyny kolejowe
(kolejnictwo) dostosowany do wąskiego toru

wątpić ˈvɔ̃ntpʲit͡ɕ v
pochybovat
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕt͡ɕ n
pochybnost pochyba
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
játra
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątrobianka ˌvɔ̃ntrɔˈbʲjãnka n
jitrnice
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (potocznie, potoczny) kiszka wątrobiana

wątrobowy ˌvɔ̃ntrɔˈbɔvɨ adj
jaterní
(przymiotnik) od wątroba

wąż vɔ̃w̃ʃ n
had
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
hadice
giętka rura do transportu wody

węch vɛ̃w̃x n
čich
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) instynkt, zdolność przewidywania konsekwencji drobnych zdarzeń

węchowy adj
čichový
związany ze zmysłem węchu, odczuwalny węchem

wędka ˈvɛ̃ntka n
udice
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
rybář
osoba łowiąca ryby na wędkę

wędlina vɛ̃nˈdlʲĩna n
uzenina
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany;

wędzony adj
uzený
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie wędzenia

węgar ˈvɛ̃ŋɡar n
veřej zárubeň
(budownictwo) belka, która ogranicza z boku otwór drzwiowy lub okienny wspierający łuk lub nadproże;

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
uhel
(sztuka) materiał rysunkowy w formie patyczków miękkiego węgla drzewnego
(sztuka) technika artystyczna posługująca się węglem (1.3) oraz rysunek nią wykonany;
uhlí
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;
uhlík
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
grudka żaru

węgiel kamienny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ n
kamenné uhlí černé uhlí
opał z węgla kamiennego (1.1)
černé uhlí kamenné uhlí
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70% pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
maďarský uherský
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci n
maďarština
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Węgrów;

węglarz ˈvɛ̃ŋɡlaʃ n
uhlíř
(zawód, zawodowy, zawodowo) ktoś, kto zajmuje się wyrabianiem węgla drzewnego;

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
karbohydrát
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;

węglowodór n
uhlovodík
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węglowy vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ adj
uhličitý
(chemia, chemiczny) dotyczący węgla jako pierwiastka chemicznego; składający się z węgla
uhlíkový
dotyczący węgla; przewożący węgiel; poruszający się na węgiel

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
úhoř
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węszyć v
čmuchat
szukać czegoś po zapachu, wyczuwając to węchem

węza n
mezistěna
(pszczelarstwo, pszczelarski) zaczątek plastra z wosku o wyglądzie wafla, umieszczany w ramce i stanowiący podstawę do budowy plastra wosku

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
uzel
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii – prędkości wiatrów;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
gordický uzel
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem

wężyk ˈvɛ̃w̃ʒɨk n
drátěná dálková spoušť kabelová spoušť
(fotografia) mechaniczne urządzenie do uruchamiania migawki aparatu fotograficznego z pewnej odległości, bez nacisku na spust;

władca ˈvwatt͡sa n
vládce
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika

władczyni vwaṭˈt͡ʃɨ̃ɲi n
vladařka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kobieta władająca (rządząca) w kraju o ustroju innym niż republika

władywostocki adj
vladivostocký
(geografia, geograficzny) związany z Władywostokiem, dotyczący Władywostoku, pochodzący z Władywostoku

władza ˈvwad͡za n
moc
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą

własnoręcznie adv
vlastnoručně
własną ręką, własnymi rękami

własnoręczny adj
vlastnoruční
napisany lub zrobiony własną ręką

włazić w dupę ˈvwaʑid͡ʑ ˈv‿dupɛ v
lézt do prdele
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) bezceremonialnie podlizywać się, starać się przypodobać

właściciel vwaɕˈt͡ɕit͡ɕɛl n
majitel vlastník
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

właścicielka ˌvwaɕt͡ɕiˈt͡ɕɛlka n
majitelka
kobieta, która coś posiada

właściwy vwaɕˈt͡ɕivɨ adj
správný vhodný
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki

włos vwɔs n
vlas chlup
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włoski ˈvwɔsʲci adj
italský vlašský
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
italština italský
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włożyć między bajki ˈvwɔʒɨt͡ɕ ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ ˈbajci v
odkázat do říše bájí
uznać, że jakaś historia czy opowieść jest nieprawdziwa, wymyślona, fałszywa

włóknina vwucˈɲĩna n
netkaná textilie
materiał wytwarzany z włókien poprzez ich klejenie i prasowanie bez tkania

włókno ˈvwuknɔ n
vlákno
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;

włączać ˈvwɔ̃n͇t͡ʃat͡ɕ v
zapínat
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej

włączyć ˈvwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
zapnout
aspekt dokonany od: włączać

wścibski ˈfʲɕt͡ɕipsʲci adj
všetečný
natrętnie wtrącający się w cudze sprawy; ciekawski

wścieklizna fʲɕt͡ɕɛkˈlʲizna n
vzteklina
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

z s z zet preposition
s
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo
s z
…wskazujący punkt początku ruchu

z Bogiem ˈz‿bɔɟɛ̃m interjection
sbohem s Bohem s bohem
rodzaj pożegnania

z całego serca s‿t͡saˈwɛɡɔ ˈsɛrt͡sa adv
z celého srdce
całym sobą, całkowicie, angażując wszystkie swoje uczucia

z dużej chmury mały deszcz ˈz‿duʒɛj ˈxmurɨ ˈmawɨ ˈdɛʃt͡ʃ proverb
hora porodila myš
końcowy wynik bywa niewspółmiernie mały w stosunku do oczekiwanego

z poważaniem ˌs‿pɔvaˈʒãɲɛ̃m idiom
s pozdravem
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie

z powodu s‿pɔˈvɔdu
kvůli
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
zpátky zpět
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem

z przodu adv
zepředu
będąc przed czymś lub kimś
stanowiąc przedni element czegoś lub kogoś

z rzadka ˈz‿ʒatka adv
zřídka
dość rzadko

z ręką na sercu ˈz‿rɛ̃ŋkɔ̃w̃ na‿ˈsɛrt͡su adv
ruku na srdce
otwarcie, szczerze, bez kręcenia

z zamkniętymi oczami ˌz‿ːãmʲcɲɛ̃nˈtɨ̃mʲi ɔˈt͡ʃãmʲi adv
se zavřenýma očima
bez namysłu, bez wahania

za darmo adv
zadarmo zdarma gratis
bezpłatnie, gratis

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲit͡sɔ̃w̃ adv
v cizině v zahraničí
poza granicami kraju

za każdym razem adv
pokaždé
w sposób ustawiczny, powtarzający się przy każdym podejściu

za żadną cenę adv
za žádnou cenu
(potocznie, potoczny) na pewno nie, nigdy w życiu

za- za prefix
za- zá-
…oznaczający pokrycie powierzchni czegoś, przestrzeni
…oznaczający umieszczenie, schronienie wewnątrz czegoś
…tworzący czasowniki w odniesieniu do ruchu przestrzennego: odległość, kierunek od czegoś, tył czegoś
…występujący jako część składowa przymiotników i rzeczowników utworzonych od wyrażeń przyimkowych

zaalarmować v
zalarmovat
podnieść alarm; ostrzec o niebezpieczeństwie; postawić w stan gotowości

zaalpejski adj
zaalpský záalpský
położony po drugiej (przeciwnej) stronie Alp

zabawka zaˈbafka n
hračka
rzecz służąca do zabawy;

zabijać zaˈbʲijät͡ɕ v
přibít
na stałe zamknąć za pomocą młotka i gwoździ
zabíjet zabít
pozbawiać życia

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
porucha
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zaburzenie osobowości n
porucha osobnosti
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne charakteryzujące się głęboko zakorzenionymi, trwałymi, nieprzystosowawczymi wzorcami relacji ze środowiskiem, które powodują trudności w funkcjonowaniu społecznym i behawioralnym;

zabytek zaˈbɨtɛk n
památka
budynek lub rzecz, wykonana na tyle dawno, że ma już wartość historyczną;

zabójca zaˈbujt͡sa n
vrah
ktoś, kto zabił lub zabija

zabójczyni ˌzabujˈt͡ʃɨ̃ɲi n
vražedkyně
(książkowy) kobieta, która kogoś zabiła lub zabija

zabójstwo honorowe n
vražda ze cti
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
západní
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód

zachodnioafrykański adj
západoafrický
związany z Afryką Zachodnią; tam położony

zachodnioberliński adj
západoberlínský
związany z Berlinem Zachodnim, dotyczący Berlina Zachodniego

zachodnioczeski adj
západočeský
związany z zachodnią częścią Czech; tam położony lub tam odbywający się

zachodnioeuropejski adj
západoevropský
odnoszący się do Europy Zachodniej, związany z Europą Zachodnią

zachodnioindyjski adj
západoindický
(historia, historyczny, historycznie) związany z Indiami Zachodnimi, dotyczący Indii Zachodnich

zachodnioniemiecki adj
západoněmecký
(historia, historyczny, historycznie) związany z Republiką Federalną Niemiec (używać dla czasów, gdy RFN współistniała z NRD)

zachodniosłowacki adj
západoslovenský
związany z zachodnią częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się

zachodniosłowiański ˌzaxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
západoslovanský
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny

zachodzić w ciążę v
otěhotňovat
(fizjologia, fizjologiczny) zostawać zapłodnioną i rozpoczynać ciążę

zachorować ˌzaxɔˈrɔvat͡ɕ v
onemocnět
stać się chorym, popaść w chorobę

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
chování
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;

zachowywać ˌzaxɔˈvɨvat͡ɕ v
chovat se
postępować w jakiś sposób

zachód ˈzaxut n
západ
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nt͡sa n
západ slunce
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zachłanny zaˈxwãnːɨ adj
chamtivý
pragnący więcej niż potrzebuje

zaciekawiać v
zaujímat
wzbudzać ciekawość

zaciekawić v
zaujmout
wzbudzić ciekawość

zacząć ˈzat͡ʃɔ̃ɲt͡ɕ v
začít
aspekt dokonany od: zaczynać

zadowalający adj
uspokojivý
wystarczająco dobry

zadowolenie ˌzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
spokojenost
uczucie przyjemności wywołane spełnieniem się pragnień lub pomyślnym obrotem sprawy

zadrzechnia n
drvodělka
(systematyka) (botanika, botaniczny) Xylocopa Latreille, rodzaj owadów z rodziny pszczołowatych;

zadupie zaˈdupʲjɛ n
prdel světa
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) wieś lub miasteczko ze słabo rozwiniętą komunikacją, handlem itp.

zaduszny adj
dušičkový
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Zaduszkami albo z modlitwami za zmarłych

zadymić v
zahulit
wypełnić dymem

zadłużenie n
zadlužení
suma ogólna długów osoby, przedsiębiorstwa czy gospodarki

zagadka zaˈɡatka n
hádanka hlavolam
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne
hádanka záhada
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia

zagadnienie ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
otázka
omawiany temat, wątek, problem, kwestia

zagranica ˌzaɡrãˈɲit͡sa n
cizina
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa

zagrożony adj
ohrožený
taki, któremu coś grozi

zagrzebski zaˈɡʒɛpsʲci adj
záhřebský
odnoszący się do miasta Zagrzeb

zagęstnik n
zahušťovadlo
substancja, która ma właściwość zagęszczania czegoś

zagłada zaˈɡwada n
vyhlazení
(książkowy) całkowite, masowe wyniszczenie czegoś lub kogoś

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
zájmeno
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
zájem
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą

zairski adj
zairský
(historia, historyczny, historycznie) związany z Zairem lub Zairczykami, dotyczący Zairu lub Zairczyków

zajebisty ˌzajɛˈbʲistɨ adj
cool hustý perfektní super vymazlený
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) fajny, wspaniały, robiący wrażenie

zajezdnia n
vozovna
miejsce nocnego postoju pojazdów komunikacji publicznej;

zajmować zajˈmɔvat͡ɕ v
zabývat se
pracować nad czymś

zając ˈzajɔ̃nt͡s n
zajíc zaječice
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;

zając bielak n
zajíc bělák zajíc šarák
(zoologia, zoologiczny) Lepus timidus, gatunek ssaka z rodziny zającowatych;

zajączek zaˈjɔ̃n͇t͡ʃɛk n
zajíček
(zdrobniale) od: zając
mały lub młody zając

zajść w ciążę v
otěhotnět
aspekt dokonany od: zachodzić w ciążę

zakalec zaˈkalɛt͡s n
brousek zákal zákalec
nieudana, niewypieczona część ciasta lub całe niedopieczone ciasto;

zakarpacki zaˈkarˈpat͡sʲci adj
zakarpatský
związany z Zakarpaciem, dotyczący Zakarpacia

zakaukaski adj
zakavkazský
związany z Zakaukaziem, dotyczący Zakaukazia

zakaz ˈzakas n
zákaz
zabronienie czegoś komuś

zakazać zaˈkazat͡ɕ v
zakázat
(zobacz) zakazywać

zaklinać zaˈklʲĩnat͡ɕ v
zaklínat
rzucać czar na kogoś

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
zamilovaný
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakochany po uszy adj
zamilovaný až po uši
bardzo zakochany

zakochiwać się v
zamilovat se
zaczynać odczuwać do kogoś miłość

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːit͡sa n
jeptiška řeholnice klášternice matka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
řeholník mnich
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakopać topór wojenny zaˈkɔpat͡ɕ ˈtɔpur vɔˈjɛ̃nːɨ v
zakopat válečnou sekeru
przestać o coś z kimś walczyć

zakrystian n
sakristán
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny;

zakrzepica n
trombóza
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
zatáčka
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg

zakwaterowanie n
ubytování
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakład pogrzebowy n
pohřební ústav
instytucja zajmująca się organizowaniem pogrzebów

zakładać zaˈkwadat͡ɕ v
předpokládat
przypuszczać

zakładka zaˈkwatka n
záložka
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie

zaleta zaˈlɛta n
klad
dodatnia cecha charakteru
výhoda
cecha podwyższająca wartość przedmiotu

zalotka zaˈlɔtka n
kleštičky
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd kosmetyczny służący do podkręcania rzęs, kształtem podobny do małych nożyczek, które zamiast ostrz mają zaciskaną na rzęsach końcówkę;

zamach ˈzãmax n
atentát
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
puč převrat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;

zamachowiec ˌzãmaˈxɔvʲjɛt͡s n
atentátník
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu

zamek ˈzãmɛk n
hrad zámek
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
zip
(krawiectwo) zapięcie garderoby, (zobacz) zamek błyskawiczny.
zámek
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;
(wojskowość, wojskowy) element składowy broni palnej;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲit͡ʃnɨ n
zdrhovadlo zip
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamiar ˈzãmʲjar n
úmysl záměr
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
namísto místo
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiast ˈzãmʲjast preposition
místo namísto
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiatacz zãˈmʲjatat͡ʃ n
metař
pracownik miejski zajmujący się zamiataniem ulic, targowisk, dworców

zamieniać się w słuch zãˈmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ‿ɕɛ ˈf‿swux v
být jedno ucho
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uważnie słuchać

zamiennik zãˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
náhrada
rzecz używana w zastępstwie innej, w pełni ją zastępująca

zamieć ˈzãmʲjɛ̇t͡ɕ n
vánice
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr;

zamilknąć v
zmlknout
przestać odzywać się; zaprzestać mówienia; nie wydawać już żadnych dźwięków

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
zámořský
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
zámožný
dysponujący dużym majątkiem

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
mraznička mrazák
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych

zamrozić v
zmrazit
obniżyć temperaturę, powodując zamarznięcie czegoś; silnie schłodzić

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
objednání
(rzeczownik odczasownikowy) od zamówić
objednávka zakázka
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

zamężna zãˈmɛ̃w̃ʒna adj
vdaná
(o kobiecie) taka, która ma męża

zaniechać v
zanechat
nie podjąć działania lub ulec rezygnacji

zanieczyszczenie ˌzãɲɛt͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
znečištění
stan bycia zanieczyszczonym

zanim ˈzãɲĩm conjunction
než nežli
przed jakimś wydarzeniem

zanzibarski adj
zanzibarský
związany z Zanzibarem, dotyczący Zanzibaru, pochodzący z Zanzibaru

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
zánět zápal
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie mięśnia sercowego ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrt͡sɔˈvɛɡɔ n
myokarditida
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,

zapalenie okrężnicy n
kolitida
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy

zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych n
meningitida
(medycyna, medyczny) choroba obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe najczęściej wywołana przez wirusy lub bakterie;

zapalenie osierdzia n
perikarditida
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia;

zapalenie pęcherza moczowego n
cystitida zánět měchýře
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej pęcherza moczowego

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwut͡s n
zápal plic pneumonie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
dermatitida
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu

zapalenie wyrostka robaczkowego n
apendicitida
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;

zapalniczka ˌzapalʲˈɲit͡ʃka n
zapalovač
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapalony adj
horkokrevný vášnivý zanícený
wykonujący coś z zapałem

zaparcie n
zácpa
(medycyna, medyczny) utrudniona lub nieczęsta defekacja;

zaparzać zaˈpaʒat͡ɕ v
zapařovat zavařovat
traktować coś wrzątkiem, np. przygotowując napar

zapałka zaˈpawka n
zápalka sirka
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapałkowy adj
zápalkový
związany z zapałkami, dotyczący zapałek

zapełnić v
zaplnit
zająć coś całkowicie czymś lub kimś

zapiekanka ˌzapʲjɛˈkãnka n
zapekané
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie zapiekane w piekarniku, składającego się z różnych składników;

zapis nutowy n
notová osnova
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym

zaplecze n
zázemí
pomocniczy zespół osób lub środków

zapominalski adj
zapomnětlivý
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ v
zapomínat
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)

zapomnieć zaˈpɔ̃mʲɲɛ̇t͡ɕ v
zapomenout
aspekt dokonany od: zapominać

zapraszać zaˈpraʃat͡ɕ v
pozvat zvát
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny
vyzvat zvát
zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś

zaproponować ˌzaprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
nabídnout navrhnout
aspekt dokonany od: proponować

zaprosić zaˈprɔɕit͡ɕ v
pozvat
aspekt dokonany od: zapraszać

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
pozvánka pozvání
kartka papieru wyrażająca taką informację
pozvání
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia

zaprzeczenie n
negace zápor
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja

zapytać zaˈpɨtat͡ɕ v
zeptat se
zadać pytanie

zapłodnić zaˈpwɔdʲɲit͡ɕ v
oplodnit
aspekt dokonany od: zapładniać

zaraźliwy adj
nakažlivý
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami
(przenośnie, przenośnia) łatwo udzielający się innym

zarodek zaˈrɔdɛk n
embryo zárodek
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty

zarzut ˈzaʒut n
obvinění obžaloba
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część aktu oskarżenia opisująca charakter popełnionego wykroczenia lub przestępstwa
výtka
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

zaręczyny n
zasnoubení zásnuby
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

zasada zaˈsada n
zásada báze
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
zásada pravidlo předpis
reguła rządząca czymś

zasadność n
opodstatněnost
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest zasadne

zasiedzenie n
vydržení
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nabycie w wyniku upływu czasu prawa własności do rzeczy przez osobę użytkującą daną rzecz, a niebędącą jej właścicielem;

zaskakiwać v
překvapovat
sprawiać niespodziankę

zaskakująco adv
překvapivě
powodując zaskoczenie

zaskórnik zaˈskurʲɲik n
uher
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze

zasmażka zaˈsmaʃka n
jíška zápražka zásmažka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zagęszczacz do zup, sosów otrzymywany przez zasmażenie mąki z tłuszczem;

zasnąć ˈzasnɔ̃ɲt͡ɕ v
usnout
przejść w stan snu, spania; zacząć spać
(eufemistycznie) (peryfrastyczny) (podniośle) umrzeć

zasnąć na wieki v
usnout na věky
(podniośle) umrzeć, skonać

zaspa ˈzaspa n
závěj
kopiec śniegu utworzony w wyniku zawiei śnieżnej

zastrzykowy adj
injekční
związany z zastrzykiem, dotyczący zastrzyków; wykonywany przez zastrzyk

zastąpić zaˈstɔ̃mpʲit͡ɕ v
nahradit
aspekt dokonany od: zastępować

zastępca zaˈstɛ̃mpt͡sa n
náhradník zástupce
ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach

zasymilować v
zasimilovat
pobrać z otoczenia
przystosować do otoczenia
zasimilovat se
przystosować się do otoczenia

zasypiać zaˈsɨpʲjät͡ɕ v
usínat
(zobacz) zasnąć

zaszczepić v
naočkovat
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podać do organizmu szczepionkę
dát se očkovat
(medycyna, medyczny) poddać się szczepieniu; zostać zaszczepionym

zaszkodzić v
uškodit
spowodować szkodę; okazać się szkodliwym; pogorszyć stan

zasób naturalny n
přírodní zdroj
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;

zasłona zaˈswɔ̃na n
záclona
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;

zasłonak zaˈswɔ̃nak n
pavučinec
(mikologia, mikologiczny) Cortinarius, najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych z rodziny zasłonakowatych

zasługiwać ˌzaswuˈɟivat͡ɕ v
zasluhovat
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło

zasłużyć zaˈswuʒɨt͡ɕ v
zasloužit
aspekt dokonany od: zasługiwać

zatarg n
konflikt
spór, sprzeczka

zatoka zaˈtɔka n
záliv zátoka
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;

zatrucie pokarmowe n
alimentární onemocnění
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);

zatrzymać zaˈṭʃɨ̃mat͡ɕ v
zastavit
(zobacz) zatrzymywać

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ v
preni
zachować coś dla siebie
zastavovat
przerywać jakiś proces, maszynę, robienie czegoś
unieruchamiać coś
zatýkat
aresztować

zatwardzenie n
zácpa
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) utrudnione oddawanie stolca

zawał ˈzavaw n
infarkt
(medycyna, medyczny) miejscowa martwica tkanek serca lub innego narządu wskutek braku dopływu krwi;

zawiadomić v
oznámit
przekazać komuś wiadomość lub informację o czymś

zawierać zaˈvʲjɛrat͡ɕ v
obsahovat
mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się

zawiniątko n
balík
niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
závistivý
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści

zawiść ˈzavʲiɕt͡ɕ n
závist
uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości

zawodowy ˌzavɔˈdɔvɨ adj
profesionální
taki, który wykonuje określone zajęcie, traktując jako swój zawód

zawracać v
otáčet
zmieniać kierunek swojego ruchu na przeciwny

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
závrať
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
vždy vždycky
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawziętość zaˈvʲʑɛ̃ntɔɕt͡ɕ n
zarytost
skłonność do upierania się przy swoich racjach, uczuciach, forsowanie za wszelką cenę swoich decyzji nawet wbrew rozsądkowi

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa n
pojistný ventil
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych,

zazdrościć v
závidět
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zazwyczaj zaˈzvɨt͡ʃaj adv
obvykle
w większości przypadków

zaćmienie zaˈt͡ɕmʲjɛ̇̃ɲɛ n
zatmění
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

założyciel n
zakladatel
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek

założycielka n
zakladatelka
kobieta, która coś założyła lub dała czemuś początek

załącznik zaˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik n
příloha
plik dołączony do wiadomości e-mail

zaśnieżony ˌzaɕɲɛˈʒɔ̃nɨ adj
zasněžený
taki, który został pokryty śniegiem

zaświaty zaˈɕfʲjatɨ n
podsvětí záhrobí
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli;

zbankrutować v
zbankrotovat
aspekt dokonany od: bankrutować

zbawienie zbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
spása
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲit͡ʃˈnɔɕt͡ɕi n
shoda okolnosti
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie

zbiornik ˈzbʲjɔrʲɲik n
nádrž
zagłębienie terenu wypełnione wodą;

zbiornik zaporowy n
přehradní nádrž
(hydrologia, hydrologiczny) rodzaj sztucznego jeziora, które powstaje w wyniku przegrodzenia rzeki zaporą

zbiornikowiec n
tanker
statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej;

zbiory n
zásoby
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) to co pozyskano poprzez zbieranie

zblednąć v
zblednout zbělet
stać się bladym lub bledszym

zboczeniec zbɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛt͡s n
úchylák
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych

zboże ˈzbɔʒɛ n
obilí obilnina
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbożny adj
zbožný
(dawniej, dawny) szlachetny

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
Katyňský masakr
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;

zbroja ˈzbrɔja n
brnění zbroj
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

zbuk zbuk n
záprdek
zepsute, cuchnące jajko

zbyt zbɨt adv
příliš
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie

zbyt zbɨt n
odbyt poptávka
(ekonomia, ekonomiczny) odpłatne rozprowadzanie towarów, najczęściej przez producenta

zbyteczny zbɨˈtɛt͡ʃnɨ adj
zbytečný nadbytečný přebytečný
taki, którego się nie potrzebuje

zbór zbur n
sbor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lokalna wspólnota wiernych kościołów protestanckich oraz niektórych ugrupowań nieprotestanckich

zbłąkana owieczka zbwɔ̃ŋˈkãna ɔˈvʲjɛt͡ʃka n
bludná ovce
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o kimś, kto zbłądził, odszedł od swej wiary, nie przestrzegał aksjomatów danej wiary
o kimś, kto odłączył się od jakiejś grupy, odrzucił jej zasady

zdanie ˈzdãɲɛ n
názor
opinia
věta sentence
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
událost
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się

zdechnąć ˈzdɛxnɔ̃ɲt͡ɕ v
zdechnout
(potocznie, potoczny) o zwierzęciu: skończyć życie

zdekapitować v
stít
odciąć głowę

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
srážka náraz
uderzenie poruszającego się obiektu w inny obiekt

zderzyć v
střetnout se
uderzyć o siebie

zdewastować zdɛ.vasˈtɔ.vat͡ɕ v
zdevastovat
spowodować zniszczenie

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
schopný
będący w stanie wykonać określoną czynność

zdrada stanu ˈzdrada ˈstãnu n
velezrada
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;

zdradziecki adj
zrádný
taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza

zdradzić ˈzdrad͡ʑit͡ɕ v
zradit
aspekt dokonany od: zdradzać

zdrajca ˈzdrajt͡sa n
zrádce
ktoś, kto zdradza swój naród, kraj, plemię, społeczność, itp.

zdrajczyni zdrajˈt͡ʃɨ̃ɲi n
zrádkyně
forma żeńska od zdrajca

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
zdraví
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowo adv
zdravě
w sposób świadczący o zdrowiu

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
zdravý
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze
dobry dla zdrowia

zdumiewający adj
ohromující
taki, który budzi zdumienie

zdun zdũn n
kamnář
osoba, która buduje i konserwuje piece

zdziwienie ʑd͡ʑiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
úžas
stan lub ekspresja stanu człowieka, który się dziwi

zebra ˈzɛbra n
zebra
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
mítink
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu

zebroid zɛˈbrɔ<sup>j</sup>it n
zebroid
(zootechnika, zootechniczny) krzyżówka zebry z innym koniowatym;

zecer ˈzɛt͡sɛr n
sazeč
(przestarzałe, przestarzały) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;

zefir ˈzɛfʲir n
zefír
(włókiennictwo) cienka i lekka tkanina, zazwyczaj bawełniana, zwykle w kratę lub w pasy
zefýr
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr

zegar ˈzɛɡar n
hodiny hodinky
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;
ukazatel
(technologia, technika, techniczny) wskaźnik w postaci okrągłej tarczy z wypisanymi na obwodzie wielkościami i przynajmniej jedną wskazówką, wskazującą te wielkości

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ n
sluneční hodiny
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;

zegarek zɛˈɡarɛk n
hodinky
niewielkich rozmiarów zegar do użytku osobistego, podręcznego;

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
hodinář
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków

zemleć v
umlít
przerobić na proszek, rozetrzeć coś drobno za pomocą urządzenia

zemsta ˈzɛ̃msta n
msta pomsta
odwet za krzywdy

zen zɛ̃n n
zen
szkoła buddyzmu mahajany rodem z Japonii;

zenit ˈzɛ̃ɲit n
zenit nadhlavník
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;

zero ˈzɛrɔ n
nula
liczba 0;
cyfra 0

zerowy zɛˈrɔvɨ adj
nultý
identyfikowany przez zero; taki, który w określonym porządku liczenia poprzedza pierwszy
taki, którego wartość wynosi zero

zespół Alporta n
Alportův syndrom dědičná nefritida
(medycyna, medyczny) rzadkie postępujące schorzenie genetyczne nerek powodujące m.in. krwiomocz, głuchotę i zmiany w obrębie narządu wzroku;

zespół Sjögrena n
Sjögrenův syndrom
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;

zespół lęku uogólnionego n
generalizovaná úzkostná porucha
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕa ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇t͡ʃkɔˈvɛɡɔ n
premenstruační syndrom
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;

zespół opóźnionej fazy snu n
syndrom odkládané spánkové fáze
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt późnym zasypianiu i budzeniu się;

zespół policystycznych jajników n
syndrom polycystických ovarií
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;

zeszycik n
sešitek
(zdrobniale) od zeszyt

zeszyt ˈzɛʃɨt n
sešit
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;
egzemplarz wydawnictwa ukazującego się cyklicznie lub w odcinkach

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
externí vnější
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz

zgnilec amerykański ˈzʲɟɲilɛt͡s ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
mor včelího plodu MVP
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;

zgnilec europejski ˈzʲɟɲilɛt͡s ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
HVP hniloba včelího plodu
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwi pszczelich;

zgoda ˈzɡɔda n
souhlas
pozwolenie, aprobata, zgodzenie się

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈd͡zɛ̃ɲɛ n
shromáždění
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo

zgroza n
hrůza
stan paraliżu psychicznego spowodowanego oburzeniem lub przerażeniem

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
jízlivý uštěpačný
świadczący o zgryźliwości

zgubić ˈzɡubʲit͡ɕ v
ztratit
przez nieuwagę zostawić coś w nieznanym sobie miejscu

ziarenko ʑaˈrɛ̃nkɔ n
zrníčko
(zdrobniale) od: ziarno

ziarno ˈʑarnɔ n
zrno
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;
cząstka czegoś

ziarnopłon wiosenny n
orsej jarní
(botanika, botaniczny) Ficaria verna Huds., gatunek kwitnącej żółto byliny o właściwościach leczniczych;

zielarstwo ʑɛˈlarstfɔ n
bylinkářství
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych;

ziele angielskie n
nové koření
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
zelený čaj
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania

zielonobrązowy adj
zelenohnědý
brązowy o zielonym odcieniu

zielonodzioby adj
zelenozobý
taki, który ma zielony dziób

zielonogłowy ˌʑɛlɔ̃nɔˈɡwɔvɨ adj
zelenohlavý
taki, który ma zieloną głowę

zielonooki ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci adj
zelenooký
(książkowy) taki, który ma zielone oczy

zielonoprzylądkowy adj
kapverdský
związany z Wyspami Zielonego Przylądka lub Republiką Zielonego Przylądka

zielonoskrzydły ˌʑɛlɔ̃nɔˈskʃɨdwɨ adj
zelenokřídlý
taki, który ma zielone skrzydła

zielonowłosy adj
zelenovlasý
(rzadki, rzadko używany) taki, który ma zielone włosy

zielonoświątkowy adj
svatodušní
(potocznie, potoczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Zielonymi Świątkami, dotyczący Zielonych Świątek

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
zelený
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody
zelený zelená
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;

ziemniaczany ˌʑɛ̃mʲɲaˈt͡ʃãnɨ adj
bramborový
dotyczący ziemniaków (rośliny i bulwy), związany z ziemniakami
przyrządzony, zrobiony z ziemniaków, z dodatkiem ziemniaków

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
brambor
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

ziemski ˈʑɛ̃msʲci adj
zemský
dotyczący planety Ziemi

ziewać ˈʑɛvat͡ɕ v
zívat zívnout
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia;

ziewnięcie ʑɛvʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
zívnutí
(rzeczownik odczasownikowy) od ziewnąć

zima ˈʑĩ.ma n
zima
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimbabwejski adj
zimbabwský
związany z Zimbabwe, dotyczący Zimbabwe

zimna Zośka n
Žofie, ledová žena
(przenośnie, przenośnia) 15 maja; według ludowych przesądów, ostatni dzień, w którym można spodziewać się wiosennych przymrozków;

zimno ˈʑĩmnɔ n
zima
odczuwalna subiektywnie niska temperatura

zimny ˈʑĩmnɨ adj
studený
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
ledňáček říční ledňáček
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
zimní
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie

ziomek ˈʑɔ̃mɛk n
krajan
osoba pochodząca z tego samego kraju lub tych samych okolic

ziomkostwo ˈʑɔ̃mkɔstfɔ n
krajanské sdružení landsmanšaft krajanský spolek krajanstvo krajanství
(społeczny) stowarzyszenie osób pochodzących z tego samego regionu kraju oraz ich potomków identyfikujących się z regionem pochodzenia;

zioła prowansalskie n
provensálské koření
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa, tradycyjna mieszanka ziół pochodząca z Prowansji;

ziołolecznictwo ˌʑɔwɔlɛt͡ʃʲˈɲit͡stfɔ n
fytoterapie
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;

zięba ˈʑɛ̃mba n
pěnkava pěnkava obecná
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;
bachař
(dawniej, dawny) (gwara, gwarowe) (więziennictwo, więzienny) strażnik więzienny

zięć ʑɛ̇̃ɲt͡ɕ n
zeť
mąż córki

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
jev úkaz
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈd͡ʒalʲɲa n
skluzavka
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zlecić v
pověřit
powierzyć komuś załatwienie, zrobienie czegoś

zlewka n
kádinka
płaskodenne naczynie laboratoryjne ogólnego użytku zwykle o kształcie cylindrycznym;

zliczyć v
spočítat
policzyć wszystkie elementy w zbiorze; ocenić, ile jest w sumie

zliński adj
zlínský
związany z Zlinem, dotyczący Zlina

zląc się ˈzlɔ̃nt͡sʲ‿ɕɛ v
leknout se
przestraszyć się

zmarszczka ˈzmarʃt͡ʃka n
vráska
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
starost
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
zmrtvýchvstání
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie;

zmazać v
smazat
(przenośnie, przenośnia) usunąć coś negatywnego, moralne lub symboliczne obciążenie; naprawić krzywdę
sprawić, że coś przestaje być widoczne; usunąć coś z jakiejś powierzchni

zmiana ˈzmʲjãna n
změna
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ v
měnit
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości

zmieścić v
vejít se
zająć jakąś przestrzeń w sposób wystarczający

zmoczyć v
zmáčet
uczynić mokrym; nasączyć cieczą

zmoknąć do suchej nitki ˈzmɔknɔ̃ɲd͡ʑ dɔ‿ˈsuxɛj ˈɲitʲci v
promoknout až na kost
zostać bardzo przemoczonym

zmrocznik gładysz n
lišaj vrbkový
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;

zmywacz do paznokci ˈzmɨvad͡ʒ ˌdɔ‿pazˈnɔct͡ɕi n
odlakovač odlakovač na nehty
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci;

zmywak ˈzmɨvak n
houbička hygienický houbička pro domácnost
szmatka, gąbka itp. służące do zmywania naczyń

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
únava
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ participleAdjective
unavený
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znachor ˈznaxɔr n
mastičkář
(książkowy) człowiek bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmujący się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów
(lekceważąco, lekceważący) zły lekarz

znachorka znaˈxɔrka n
mastičkářka
(książkowy) kobieta bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmująca się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów
(lekceważąco, lekceważący) (pogardliwie, pogardliwy) zła lekarka

znajda n
nalezenec
dziecko, które zostało znalezione

znajdować znajˈdɔvat͡ɕ v
nacházet
zdobywać to, czego się szuka
nacházet se
być w jakimś miejscu

znajomy znaˈjɔ̃mɨ n
známý
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia)

znak znak n
znamení znak
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie

znak astronomiczny ˈznak ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ n
astronomický symbol
(astronomia, astronomiczny) symbol oznaczający planetę, planetę karłowatą, planetoidę, Księżyc, Słońce, znak zodiaku, gwiazdozbiór zodiakalny, fazę Księżyca itp.;

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
průsvitka filigrán
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;

znak zodiaku ˈznaɡ zɔˈdʲjaku n
znamení zvěrokruhu
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu;

znakomity ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ adj
skvělý
bardzo dobry, doskonały, świetny
wyróżniający się, wybitny pod jakimś względem; niezwykły, nieprzeciętny

znalazca n
nálezce
ten, który coś znalazł

znaleźć ˈznalɛɕt͡ɕ v
najít
odszukać coś lub kogoś ukrytego

znany ˈznãnɨ adj
známý
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób

znać znat͡ɕ modal
znát
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości
umieć coś, wiedzieć

znać jak własną kieszeń ˈznat͡ɕ ˈjaɡ ˈvwasnɔ̃w̃ ˈcɛʃɛ̃ɲ v
znát jako své boty
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie

znać się jak gęś na szafranie v
rozumět něčemu jako koza petrželi
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak kot na kwaśnym mleku v
rozumět něčemu jako koza petrželi
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak kozioł na katarynce v
rozumět něčemu jako koza petrželi
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak krowa na gwiazdach v
rozumět něčemu jako koza petrželi
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak kura na pieprzu ˈznat͡ɕ‿ɕɛ ˈjak ˈːura na‿ˈpʲjɛpʃu v
rozumět něčemu jako koza petrželi
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak osioł na ananasach v
rozumět něčemu jako koza petrželi
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak osioł na basetli v
rozumět něčemu jako koza petrželi
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak wielbłąd na skrzypcach v
rozumět něčemu jako koza petrželi
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak wół na Biblii v
rozumět něčemu jako koza petrželi
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak świnia na pietruszce v
rozumět něčemu jako koza petrželi
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się na rzeczy v
být pevný v kramflekách být silný v kramflekách
wiedzieć, jak coś zrobić; być kompetentnym w danej dziedzinie

zniekształcić v
zkreslit
przedstawić niezgodnie z realiami, w sposób wypaczony

znieść zʲɲɛ̇ɕt͡ɕ v
zrušit
aspekt dokonany od: znosić

znikomy adj
nepatrný vzdálený
niewielki, prawie żaden

znojemski adj
znojemský
związany ze Znojmem, dotyczący Znojma

znosić ˈznɔɕit͡ɕ v
nesnášet
nie znosić: nie cierpieć, nie lubić

znowu ˈznɔvu adv
opět zase znova
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

znośny ˈznɔɕnɨ adj
snesitelný
możliwy do zniesienia, akceptowalny, taki, z którym można wytrzymać

zodiak ˈzɔdʲjak n
zvěrokruh zvířetník zodiak zodiakus
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;

zodiakalny ˌzɔdʲjaˈkalnɨ adj
zodiakální
(przymiotnik) od zodiak

zoisyt zɔˈ<sup>j</sup>isɨt n
zoisit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych;

zoo ˈzɔː n
zoo
ogród zoologiczny

zoo- ˈzɔː prefix
zoo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami

zoocyd n
zoocid
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związek chemiczny stosowany w rolnictwie i dalszej produkcji spożywczej, działający trująco na zwierzęta;

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
zoogeografie
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
zoologie
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoologiczny ˌzɔːlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
zoologický
związany z zoologią, dotyczący zoologii

zoomorficzny ˌzɔɔ̃mɔrˈfʲit͡ʃnɨ adj
zoomorfní
z wyglądu przypominający zwierzę
związany z zoomorfizmem, dotyczący zoomorfizmu

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
zoonóza
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
zooplankton
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;

zorza ˈzɔʒa n
záře
(meteorologia, meteorologiczny) barwne zjawisko świetlne na niebie

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
polární záře
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych;

zostawiać zɔˈstavʲjät͡ɕ v
nechat
kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą
odchodzić od kogoś, porzucać go (najczęściej w aspekcie dokonanym)
rezygnować z podjęcia lub kontynuacji działania
zdawać się na kogoś, delegować jakieś zadanie

zostać ˈzɔstat͡ɕ v
zůstat
aspekt dokonany od: zostawać

zrobić ˈzrɔbʲit͡ɕ v
udělat
odpowiednimi działaniami spowodować powstanie czegoś

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
srozumitelný
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia

zrzęda n
morous bručoun mrzout protiva protivný člověk
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zręczny ˈzrɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
zručný
zwinny

zszywacz ˈsʃɨvat͡ʃ n
sešívačka
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;

zupa ˈzupa n
polévka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zupa mleczna ˈzupa ˈmlɛt͡ʃna n
mléčná polévka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj zupy na bazie mleka i produktów zbożowych;

zupa rumfordzka n
rumfordská polévka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (dawniej, dawny) pożywna zupa z prostych składników, wydawana darmowo dla ubogich;

zupełny zuˈpɛwnɨ adj
úplný
obejmujący całość

zupka chińska ˈzupka ˈxʲĩj̃ska n
vietnamská polévka
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa błyskawiczna nadająca się do spożycia po zalaniu gorącą wodą, sprzedawana w plastikowym opakowaniu zawierającym makaron, przyprawy oraz olej, aromatem mająca przypominać tradycyjne zupy kuchni chińskiej, ale też (pomimo swojej nazwy) tajskiej, koreańskiej bądź wietnamskiej

zuryski adj
curyšský
związany z Zurychem, dotyczący Zurychu, pochodzący z Zurychu

zważyć v
zvážit
określić ciężar

zwiadowca n
průzkumník
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, który przeprowadza zwiad, rozpoznanie;

zwiastun ˈzvʲjastũn n
kinoupoutávka trailer kinotrailer
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótka zapowiedź filmu

zwichnąć v
vykloubit si
(medycyna, medyczny) wywołać uszkodzenie stawu poprzez przemieszczenie względem siebie nasad kości tworzących staw

zwieracz ˈzvʲjɛrat͡ʃ n
svěrač
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
živočich zvíře
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
domácí mazlíček domácí zvíře
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nt͡sɨ adj
živočišný
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia

związek ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk n
spolek
sformalizowane porozumienie ludzi, organizacji, krajów, miast lub regionów;
vztah
wzajemne powiązanie, stosunek między rzeczami lub zjawiskami
vztah svazek
powiązanie między osobami, partnerstwo; (także, też) osoby w jakiś sposób powiązane

związkowy zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ adj
spolkový svazový
dotyczący związku lub federacji

zwiędnięty adj
povadlý
taki, który utracił wigor, jędrność

zwięzły ˈzvʲjɛ̃w̃zwɨ adj
stručný
zawierający dużo treści w niewielkiej liczbie słów

zwolenniczka ˌzvɔlɛ̃ɲˈːit͡ʃka n
přívrženkyně stoupenkyně
osoba płci żeńskiej, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś

zwolnienie lekarskie zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ lɛˈkarsʲcɛ n
neschopenka
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny;

zwrotnica zvrɔtʲˈɲit͡sa n
výhybka
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
obratník
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);

zwrotnikowy adj
tropický
związany ze zwrotnikiem, pochodzący z terenów pod zwrotnikiem

zwycięski adj
vítězný
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa

zwycięstwo zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ n
vítězství
zdecydowany sukces w walce lub rywalizacji (najczęściej sportowej), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwycięzca zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃st͡sa n
vítěz
ten, który zwyciężył, wygrał

zwyciężczyni n
vítězka
kobieta, która zwyciężyła, wygrała

zwykle ˈzvɨklɛ adv
obvykle
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
obyčejný
niewyróżniający się niczym

zwłaszcza ˈzvwaʃt͡ʃa particle
zejména
przede wszystkim, nade wszystko, w szczególności, szczególnie, specjalnie

zwłoki ˈzvwɔci n
mrtvola
ciało martwego człowieka;

zydel ˈzɨdɛl n
verpánek
(przestarzałe, przestarzały) drewniany stołek o konstrukcji nieskrzynkowej, czasem z oparciem;

zygota n
zygota
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zyskać ˈzɨskat͡ɕ v
získat
osiągnąć z czegoś zysk

ząb zɔ̃mp n
zub
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu
(technologia, technika, techniczny) jeden z ciągu wystających elementów narzędzia lub przyrządu, służący do cięcia, czesania, chwytania, piłowania, przytrzymywania, rozdzielania itp. czegoś
proteza zęba (1.1)

ząb mleczny n
mléčný zub
(stomatologia, stomatologiczny) ząb z pierwszego kompletu uzębienia wypadającego w dzieciństwie;

ząb mądrości n
zub moudrosti
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

zębowy zɛ̃mˈbɔvɨ adj
zubní dentální
(anatomia, anatomiczny) związany z zębami, dotyczący zębów

zło zwɔ n
zlo
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;
czyn lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę

złocień właściwy n
kopretina bílá
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leucanthemum vulgare Lam., gatunek roślin z rodziny astrowatych;

złoczyńca n
zločinec
ktoś czyniący zło, popełniający przestępstwa, człowiek zbrodniczy

złodziej ˈzwɔd͡ʑɛ̇j n
zloděj
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela; sprawca kradzieży

złodziej scen n
zloděj scén
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (przenośnie, przenośnia) aktor, który przyciąga uwagę, gdy ktoś inny powinien być w centrum uwagi

złotniczka zwɔtʲˈɲit͡ʃka n
zlatnice
osoba płci żeńskiej zajmująca się złotnictwem; rzemieślniczka artystyczna wyrabiająca przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
zlatník zlatnice
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złoto ˈzwɔtɔ n
zlato
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
(sport, sportowy) złoty medal
(jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)

złotogórski adj
rychlebskohorský
(przymiotnik) od Góry Złote

złotogłowy ˌzwɔtɔˈɡwɔvɨ adj
zlatohlavý
taki, który ma złotą głowę

złotonośny adj
zlatonosný
obfitujący w złoto

złotoskrzydły ˌzwɔtɔˈskʃɨdwɨ adj
zlatokřídlý
(książkowy) mający skrzydła przypominające złoty kolor

złotowłosy adj
zlatovlasý
(książkowy) mający włosy złotego koloru

złoty ˈzwɔtɨ adj
zlatý
mający kolor i połysk złota
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota

złoty ˈzwɔtɨ n
zlotý
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom;

złoty środek ˈzwɔtɨ ˈɕrɔdɛk n
zlatá střední cesta
kompromisowe rozwiązanie zadowalające skrajne stanowiska

złowrogi zwɔvˈrɔɟi adj
zlovolný
mający wrogie zamiary
zlověstný
będący oznaką czegoś złego

złośliwe oprogramowanie n
škodlivý software
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złośliwość zwɔɕˈlʲivɔɕt͡ɕ n
zlomyslnost
cecha tego, kto jest złośliwy

złożoność n
složitost
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów

zły zwɨ adj
nesprávný
błędny, niepoprawny
zlý
agresywny, zdenerwowany (w danej chwili)
špatný
niepasujący, nieodpowiedni
kiepski, nieznający się
niekorzystny
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
o zdrowiu, zmysłach słaby
niesmaczny
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)

à propos a‿prɔˈpɔ
à propos
(książkowy) …wprowadzająca temat wypowiedzi
mimochodem při té příležitosti à propos
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi

ósemka uˈsɛ̃mka n
osmička
nazwa cyfry 8

ósmy ˈusmɨ adj
osmý
od 8

ćwiczyć ˈt͡ɕfʲit͡ʃɨt͡ɕ v
cvičit
(edukacja, edukacyjny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności

ćwierćfinalista n
čtvrtfinalista
(sport, sportowy) uczestnik ćwierćfinału

ćwierćfinalistka n
čtvrtfinalistka
(sport, sportowy) kobieta, która doszła do ćwierćfinału w rozgrywkach lub konkursie

ćwierćfinał t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕˈfʲĩnaw n
čtvrtfinále
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału

ćwierćfinałowy ˌt͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕfʲĩnaˈwɔvɨ adj
čtvrtfinálový
(sport, sportowy) dotyczący ćwierćfinału

ćwierćnuta t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕˈnuta n
čtvrťová nota
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

Łaba ˈwaba pn
Labe
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łabędź ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ pn
Labuť
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;

Ładoga pn
Ladožské jezero
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga;

Ładysław waˈdɨswaf pn
Ladislav
imię męskie

Łazarz ˈwazaʃ pn
Lazar
(biblijny) postać biblijna
imię męskie;

Łomonosow pn
Lomonosov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Lotyšsko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
Lotyš
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy

Łować pn
Lovať
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen;

Łucja ˈwut͡sʲja pn
Lucie
imię żeńskie;

Ługa pn
Luga
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez obwód leningradzki i nowogrodzki Rosji, uchodząca do Zatoki Fińskiej;

Ługańsk ˈwu.ɡaɲsk pn
Luhansk
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, administracyjne centrum obwodu ługańskiego;

Łukasz ˈwukaʃ pn
Lukáš
imię męskie;

Łukaszowy possessiveAdjective
Lukášův
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Łukasza

Łuza pn
Luza
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, Republice Komi i obwodzie wołgogradzkim, prawy dopływ rzeki Jug w dorzeczu Dwiny;

Łużyce wuˈʒɨt͡sɛ pn
Lužice
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;

Łódź wut͡ɕ pn
Lodž
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w centralnej Polsce;

łabski adj
labský
związany z Łabą, dotyczący Łaby, leżący na Łabie

łabędzi waˈbɛ̃ɲd͡ʑi adj
labutí
charakterystyczny dla łabędzia; dotyczący, odnoszący się do łabędzia

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲd͡ʑi ˈɕpʲjɛf n
labutí píseň
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności

łabędź ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ n
labuť
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łabędź krzykliwy ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ kʃɨkˈlʲivɨ n
labuť zpěvná
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae), o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem;

łacina waˈt͡ɕĩna n
latina
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;

łacina ludowa n
vulgární latina
(historia, historyczny, historycznie) (językoznawstwo, językoznawczy) potoczna, mówiona odmianę łaciny, używana przez zwykłych ludzi (plebs, żołnierzy, osadników) w czasach starożytnego Rzymu i później w okresie wczesnego Cesarstwa

łaciński waˈt͡ɕĩj̃sʲci adj
latinský
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

ładnie ˈwadʲɲɛ adv
hezky
w sposób ładny, miły, przyjemny, dobry

ładny ˈwadnɨ adj
hezký milý pohledný
odznaczający się urodą

łajno ˈwajnɔ n
trus
odchody zwierzęce

łamaniec językowy wãˈmãɲɛt͡sʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
jazykolam
trudna do wymówienia fraza;

łamać sobie głowę ˈwãmat͡ɕ ˈsɔbʲjɛ ˈɡwɔvɛ v
lámat si hlavu
intensywnie zastanawiać się nad czymś; myśleć, rozmyślać, szukać odpowiedzi

łamigłówka n
hlavolam
zadanie logiczne do rozwiązania poprzez kombinacje

łamistrajk wãˈmʲistrajk n
stávkokaz
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku

łani adj
laní
związany z łanią, dotyczący łani

łania ˈwãɲa n
laň
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela

łapa ˈwapa n
tlapa
noga zwierzęcia niemającego kopyt

łapówka waˈpufka n
úplatek
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łapówkarstwo n
úplatkářství
(kryminologia, kryminologiczny) proceder polegający na dawaniu i przyjmowaniu łapówek

łapówkarz n
korupčník
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba dająca lub przyjmująca łapówki

łaska ˈwaska n
milost
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą
darowanie lub złagodzenie kary
przychylność, wielkoduszność

łaska pańska na pstrym koniu jeździ ˈwaska ˈpãj̃ska na‿ˈpstrɨ̃m ˈkɔ̃ɲu ˈjɛ̇ʑd͡ʑi proverb
panská láska po zajících skáče
sympatia, pomoc, przychylność osób bogatych, na wysokich stanowiskach łatwo ulega zmianom, jest niestała i zależna od chęci, kaprysów

łaskotać v
lechtat šimrat
lekko podrażniać miejsca wrażliwe na dotyk

łatać v
látat
umieszczać łaty

łatgalski adj
latgalský
związany z Łatgalią, dotyczący Łatgalii

łatgalski n
latgalština
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniobałtycki używany głównie w Łatgalii;

łatwo ˈwatfɔ adv
snadno
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku

łatwy ˈwatfɨ adj
snadný
niewymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód

ławka ˈwafka n
lavice
(zdrobniale) od: ława
(edukacja, edukacyjny) szkolny mebel do nauki
lavice lavička
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;

ławra n
lávra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół pustelni anachoretów;
(współcześnie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duży klasztor prawosławny

łazanki waˈzãnʲci n
flíčky
(spożywczy) makaron cięty w kwadraty wielkości około jednego centymetra

łazienka waˈʑɛ̃nka n
koupelna
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łańcuch ˈwãj̃nt͡sux n
řetěz řetězec
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nt͡sux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
potravní řetězec
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łańcuchowy adj
řetězový
związany z szeregiem powiązanych ze sobą ogniw; dotyczący łańcucha

łechtaczka wɛxˈtat͡ʃka n
klitoris poštěváček
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łgarz wɡaʃ n
lhář
osoba, która łże

łgać wɡat͡ɕ v
lhát
(książkowy) kłamać

łobuz ˈwɔbus n
darebák
osoba zachowująca się źle

łobuzerski adj
nezbedný
o nastawieniu chuligańskim

łodyga wɔˈdɨɡa n
stonek
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łojotokowe zapalenie skóry n
seboroická dermatitida
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;

łokciowy wɔcˈt͡ɕɔvɨ adj
ulnární
(anatomia, anatomiczny) dotyczący łokcia

łokieć ˈwɔcɛ̇t͡ɕ n
loket
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łom wɔ̃m n
páčidlo pajsr sochor
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;

łoni adv
loni
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) w zeszłym roku

łonowy wɔ̃ˈnɔvɨ adj
pubický
związany z łonem, dotyczący łona (dolnej części brzucha)

łopatologicznie ˌwɔpatɔlɔˈɟit͡ʃʲɲɛ adv
polopaticky polopatě
(potocznie, potoczny) w sposób łopatologiczny

łopotać v
plápolat
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk, będąc szybko poruszanym

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
lososový
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia
lososí
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (ichtiologia, ichtiologiczny) dotyczący łososia, odnoszący się do łososia, związany z łososiem, zrobiony z łososia, zawierający łososia, przyrządzony z łososia, z dodatkiem łososia

łosoś ˈwɔsɔɕ n
losos
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
lotyšský lotyština
odnoszący się do Łotwy

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
lotyština lotyšský
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;

łotr wɔtr̥ n
lotr padouch
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś popełniający czyny haniebne, niegodziwe

łowny adj
lovný
będący przedmiotem łowów

łoński adj
loňský
(dawniej, dawny) dziś (gwara, gwarowe) ubiegłoroczny, o roku: zeszły

łoś wɔɕ n
los los evropský
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoże ˈwɔʒɛ n
lože
podstawa, na której wspiera się ciężka maszyna, np. obrabiarka

łucznictwo wut͡ʃʲˈɲit͡stfɔ n
lukostřelba
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

ług wuk n
louh luh
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) wodny roztwór silnej zasady nieorganicznej;

ługański adj
luhanský
związany z Ługańskiem, dotyczący Ługańska

łuk wuk n
luk oblouk
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) sprężysta broń miotająca strzały dzięki napięciu łączącej oba jej końce cięciwy, która nadaje pociskowi energię lotu;
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
każdy kształt przypominający łuk (1.1)
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;

łup wup n
lup kořist
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży

łupież ˈwupʲjɛʃ n
lupy
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łuska ˈwuska n
šupina
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łuszczyca wuʃˈt͡ʃɨt͡sa n
lupénka psoriáza
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łużycki wuˈʒɨt͡sʲci adj
lužický lužickosrbský
związany z Łużycami lub Łużyczanami

łużycki wuˈʒɨt͡sʲci n
lužická srbština
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowiański, którym mówi się na Łużycach;

łydka ˈwɨtka n
lýtko
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łydkowy adj
lýtkový
(anatomia, anatomiczny) związany z łydką, dotyczący łydki

łyko n
lýko
(włókiennictwo) włókno wykonane z łyka (1.1) niektórych roślin i używane na maty, sznurki, obuwie, itp.
(botanika, botaniczny) żywa, włóknista tkanka roślin naczyniowych, rodzaj tkanki przewodzącej, która transportuje związki organiczne powstałe podczas fotosyntezy;

łykowy adj
lýkový
związany z łykiem, dotyczący łyka

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
plešatost holohlavost
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie;

łyska ˈwɨska n
lyska
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;

łysy ˈwɨsɨ adj
plešatý holohlavý
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżeczka do herbaty n
čajová lžička
mała łyżka, której używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów

łyżka ˈwɨʃka n
lžíce lžička
(gastronomia) rodzaj sztućca, narzędzie do nabierania pokarmów płynnych lub półpłynnych

łyżka wazowa ˈwɨʃka vaˈzɔva n
naběračka
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy

łyżwa ˈwɨʒva n
brusle
(sport, sportowy) stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie;

łyżwiarka wɨʒˈvʲjarka n
bruslařka
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna, która uprawia łyżwiarstwo

łyżwiarstwo figurowe n
krasobruslení
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.

łyżwiarstwo synchroniczne n
synchronizované bruslení
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);

łyżwiarz ˈwɨʒvʲjaʃ n
bruslař
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na łyżwach, także zawodnik wyczynowo uprawiający łyżwiarstwo;

łza wza n
slza
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łzy świętego Wawrzyńca n
slzy svatého Vavřince
(astronomia, astronomiczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Perseidy

łódka nabojowa n
nábojový pásek
(wojskowość, wojskowy) element łączący zestaw nabojów w celu przyśpieszenia ładowania broni palnej;

łódzki ˈwut͡sʲci adj
lodžský
dotyczący Łodzi

łódź wut͡ɕ n
člun loď
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łój n
kožní maz maz
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych
lůj
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji

łóżko ˈwuʃkɔ n
postel lůžko
mebel przeznaczony do spania;

łąka ˈwɔ̃ŋka n
louka
teren gęsto porośnięty trawami;

łątka ˈwɔ̃ntka n
loutka
(dawniej, dawny) kukiełka, lalka dla dzieci

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
SRC
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów;

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Slezsko
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Śląsk Cieszyński ˈɕlɔ̃w̃sʲc t͡ɕɛˈʃɨ̃j̃sʲci pn
Těšínsko Těšínské Slezsko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, położona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy, częściowo w Polsce, częściowo w Republice Czeskiej;

Śląsk Opolski n
Opolské Slezsko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca centralną część Śląska, położona wokół miasta Opole, nad środkową i górną Odrą;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Sněhurka
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;
Sněžka
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt w Karkonoszach;

Śnieżnik ˈɕɲɛʒʲɲik pn
Králický Sněžník
(geografia, geograficzny) szczyt w Sudetach Południowo-Wschodnich;

Średnie Państwo n
Střední říše
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.;

Środkowa Frankonia pn
Střední Franky
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w kraju związkowym Bawaria, jej stolicą jest Ansbach;

Świdnica ɕfʲidʲˈɲit͡sa pn
Svídnice
(geografia, geograficzny) miasto w województwie dolnośląskim;

Świetlana pn
Světlana
imię żeńskie

Świna ˈɕfʲĩna pn
Svina
(geografia, geograficzny) cieśnina Morza Bałtyckiego;

Świnica pn
Svinica
(geografia, geograficzny) góra w Tatrach;

Świnoujście ˌɕfʲĩnɔˈ<sup>w</sup>ujɕt͡ɕɛ pn
Svinoústí
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w województwie zachodniopomorskim;

Święto Pracy ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈprat͡sɨ n
Svátek práce
święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja;

Świętopełk ɕfʲjɛ̃nˈtɔpɛwk pn
Svatopluk
imię męskie;

Świętowit n
Svantovit Svantovít
(mitologia słowiańska) słowiański bóg wojny i urodzaju czczony przez plemię Ranów, którego główna świątynia znajdowała się na wyspie Rugia, na przylądku Arkona;

Święty Jerzy pn
Svatojiřské rameno
(geografia, geograficzny) ujściowe ramię Dunaju, stanowi południową odnogę Delty Dunaju

ściana ˈɕt͡ɕãna n
stěna zeď
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ścieżka rowerowa n
cyklostezka
(transport, transportowy) wydzielona trasa do poruszania się rowerem;

ściąga ˈɕt͡ɕɔ̃ŋɡa n
tahák
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału;

ściągawka ɕt͡ɕɔ̃ŋˈɡafka n
tahák
karteczka z informacjami używana nielegalnie przez uczniów podczas klasówek, egzaminów itp.

ściągać ˈɕt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ v
stahovat
zdejmować niżej coś, co znajduje się wysoko
stahovat ukládat
(potocznie, potoczny) pobierać pliki z internetu

ściągnąć ˈɕt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ v
stáhnout
pociągnąć (coś lub kogoś) z miejsca wysoko w dół

ścięgno ˈɕt͡ɕɛ̃ŋɡnɔ n
šlacha
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ścięgno Achillesa n
Achillova šlacha achilovka
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową

ślad ɕlat n
stopa
pozostałość po wydarzeniu lub po obecności kogoś lub czegoś
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś
(matematyka, matematyczny) suma elementów na głównej przekątnej macierzy kwadratowej;

śledziona ɕlɛˈd͡ʑɔ̃na n
slezina
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledź ɕlɛt͡ɕ n
sleď
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
stanový kolík
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲit͡ʃka n
slepá ulička
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia

ślepota ɕlɛˈpɔta n
slepota
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
slepý
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok

ślimak ˈɕlʲĩmak n
plž šnek hlemýžď
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;

ślina ˈɕlʲĩna n
slina
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

śliski ˈɕlʲisʲci adj
kluzký
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami

śliwka ˈɕlʲifka n
švestka slíva
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

śliwkowy ɕlʲifˈkɔvɨ adj
švestkový
dotyczący śliwek (drzew i owoców)
przyrządzony ze śliwek, z dodatkiem śliwek

śliwowica ˌɕlʲivɔˈvʲit͡sa n
slivovice
(spożywczy) wytrawna wódka na bazie sfermentowanych śliwek;

ślub ɕlup n
svatba sňatek
akt zawarcia małżeństwa;

ślusarz ˈɕlusaʃ n
zámečník
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

śluz ɕlus n
sliz
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych

śluzowiec n
hlenka
(biologia, biologiczny) Myxomycota, Mycetozoa, Myxomycetes, organizm eukariotyczny wykazujący cechy roślin, grzybów i zwierząt;

śląski ˈɕlɔ̃w̃sʲci adj
slezský
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska

śmiać się ˈɕmʲjät͡ɕ‿ɕɛ v
smát se
kpić z kogoś lub czegoś
smát se smát
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem

śmiać się do rozpuku ˈɕmʲjät͡ɕ‿ɕɛ ˌdɔ‿rɔsˈpuku v
smát se na celé kolo
(potocznie, potoczny) bardzo się śmiać, śmiać się serdecznie, głośno, spontanicznie, żywiołowo

śmiać się do łez v
smát se do slz
w odniesieniu do niepohamowanego, serdecznego, silnego śmiechu: śmiać się bardzo intensywnie

śmiałym szczęście sprzyja ˈɕmʲjawɨ̃m ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ ˈspʃɨja proverb
odvážnému štěstí přeje
zachęta do podjęcia ryzyka

śmiech ɕmʲjɛx n
smích
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmieciarz ˈɕmʲjɛ̇t͡ɕaʃ n
popelář
(potocznie, potoczny) pracownik zajmujący się bezpośrednio wywozem śmieci

śmiercionośny adj
smrtonosný
powodujący lub mogący spowodować czyjąś śmierć

śmierdziel ˈɕmʲjɛrʲd͡ʑɛl n
smraďoch
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) skunks

śmierdziuch n
smraďoch
(potocznie, potoczny) człowiek budzący odrazę swoim wyglądem i zapachem

śmiertelnik n
smrtelník
(książkowy) istota śmiertelna, jaką jest człowiek

śmierć ɕmʲjɛrʲt͡ɕ n
smrt úmrtí
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;

śmiesznie adv
legračně
wywołując śmiech, wesołość

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
smetana
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
smetana
(spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietanowy adj
smetanový
zawierający śmietanę, przyrządzony na bazie śmietany

śmigłowiec n
vrtulník helikoptéra
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śmigłowy adj
vrtulový
wyposażony w śmigło

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
snídaně
poranny posiłek;

śniadanko ɕɲaˈdãnkɔ n
snídáníčko
(zdrobniale) od: śniadanie

śniedź n
měděnka
zielonkawy lub niebieskawy nalot, powstający na metalach wskutek utleniania się ich powierzchni

śnieg ɕɲɛk n
sníh
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora
śnieg (1.1) leżący na ziemi, przedmiotach

śniegowy adj
sněhový
dotyczący śniegu, odnoszący się do śniegu, zrobiony ze śniegu

śnieżny ˈɕɲɛʒnɨ adj
sněžný
dotyczący śniegu, związany ze śniegiem, obfitujący w śnieg, utworzony ze śniegu

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨt͡ɕ v
sněžit
padać (o śniegu)

śnić ɕɲit͡ɕ v
snít
(przenośnie, przenośnia) marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie
snít zdát se
widzieć sen podczas spania

śpieszyć ˈɕpʲjɛʃɨt͡ɕ v
spěchat chvátat pospíchat
robić coś szybko, chcieć z czymś zdążyć

śpiew ɕpʲjɛf n
zpěv
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki;

śpiewaczka ɕpʲjɛˈvat͡ʃka n
zpěvačka
forma żeńska od: śpiewak

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
zpěvák
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa

śpiewanie ɕpʲjɛˈvãɲɛ n
zpívání
o ludziach: wykonywanie melodii głosem

śpiewać ˈɕpʲjɛvat͡ɕ v
zpívat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem

śpioch ɕpʲjɔx n
ospalec spáč
człowiek lubiący dużo, długo spać

śpioszki n
dupačky
jednoczęściowa pidżama dla małych dzieci

śpiwór ˈɕpʲivur n
spací pytel spacák
(turystyka, turystyczny) worek do spania;

średni ˈɕrɛdʲɲi adj
střední průměrný
przeciętny, taki sobie

średnica ɕrɛdʲˈɲit͡sa n
průměr
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
(geometria) długość średnicy (1.1)

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
středník
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;

średniometrażowy adj
středometrážní
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) mający średni metraż, o średnim czasie trwania (zwyczajowo od 30 do 60 minut);

średniopłat n
středoplošník
(lotnictwo, lotniczy) samolot jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych na wysokości osi podłużnej kadłuba;

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃɛ n
středověk
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ adj
středověký
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza

środa ˈɕrɔda n
středa
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
prostředek
coś, co ułatwia działanie

środek antykoncepcyjny n
antikoncepce
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży

środek transportu n
dopravní prostředek
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środkowa n
těžnice
(geometria) odcinek łączący wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego boku;

środkowoafrykański ɕrɔtˈkɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
středoafrický
odnoszący się do środkowej części Afryki

środkowoamerykański adj
středoamerický
związany z Ameryką Środkową, dotyczący Ameryki Środkowej

środkowoazjatycki adj
středoasijský
związany z Azją Środkową, dotyczący Azji Środkowej

środkowoczeski adj
středočeský
związany z środkową częścią Czech; tam położony lub tam odbywający się

środkowoeuropejski adj
středoevropský
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową

środkowosłowacki adj
středoslovenský
związany z środkową częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się

środkowowłoski adj
středoitalský
związany z środkową częścią Włoch, jej dotyczący lub tam się mieszczący

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ adj
střední
znajdujący się w środku

środowy ɕrɔˈdɔvɨ adj
středeční
właściwy środzie; dziejący się w środę

śruba ˈɕruba n
šroub
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
šroubovák
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ n
centrum
centrum; główna, centralna część miasta

śródoczny adj
nitrooční intraokulární
(anatomia, anatomiczny) znajdujący się wewnątrz gałki ocznej

śródręczny adj
metakarpální
(anatomia, anatomiczny) związany z śródręczem, dotyczący śródręcza

śródstopny adj
metatarzální
(anatomia, anatomiczny) związany z śródstopiem, dotyczący śródstopia

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
stredomorský středomořský
(geografia, geograficzny) związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem

śródziemny ɕrudʲˈʑɛ̃mnɨ adj
středozemní
znajdujący się wewnątrz lądu

świat ɕfʲjat n
svět
cała Ziemia
(przenośnie, przenośnia) planeta
przestrzeń, w której się żyje

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
arabský svět
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
světonázor světový názor
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;

światowy ɕfʲjaˈtɔvɨ adj
světový
odnoszący się do całego świata

światło ˈɕfʲjatwɔ n
světlo
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
przedmiot będący źródłem światła (1.1)

świdrować v
vrtat
(technologia, technika, techniczny) wiercić przy użyciu świdra
(przenośnie, przenośnia) działać przenikliwie i intensywnie

świeca ˈɕfʲjɛt͡sa n
svíce svíčka
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;

świecić ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕit͡ɕ v
svítit
emitować, produkować światło

świerk ɕfʲjɛrk n
smrk
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;
(leśnictwo) drewno z drzewa świerkowego

świerkowy ɕfʲjɛrˈkɔvɨ adj
smrkový
będący częścią świerku
składający się z świerku
wykonany z drewna lub innej części świerku

świerszcz ɕfʲjɛrʃt͡ʃ n
cvrček
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad polny, wydający charakterystyczne dźwięki;

świerzb ɕfʲjɛʃp n
svrab
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świerzbowy adj
svrabový
(medycyna, medyczny) związany z świerzbem, dotyczący świerzbu

świetlny ˈɕfʲjɛtl̥nɨ adj
světelný
dotyczący światła, związany ze światłem, wykorzystujący światło

świetny ˈɕfʲjɛtnɨ adj
skvělý
taki, któremu przypisuje się same pozytywne cechy

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕt͡ɕ n
svěžest čerstvost
cecha tego, co jest świeże

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
čerstvý svěží
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
prase svině
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes Flower;
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę
prase vepř svině
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;
svině prasnice prase
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
morče
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)

świstak ˈɕfʲistak n
svišť
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;

świstak amerykański n
svišť lesní
(zoologia, zoologiczny) Marmota monax, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych;

świszczeć v
svištět
wydawać wysoki, przenikliwy, przeszywający dźwięk

świt ɕfʲit n
úsvit svítání
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
chrám svatyně
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

święcony adj
svěcený
o charakterze sakralnym; taki, który został poświęcony

święta ˈɕfʲjɛ̃nta n
svatá světice
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta uznana przez Kościół za godną kultu
velikonoční svátek vánoční svátek
(potocznie, potoczny) Boże Narodzenie lub Wielkanoc

święta Agata w zimę bogata proverb
svatá Agáta bývá na sníh bohatá
na początku lutego (5 lutego) możliwy jest nawrót zimy, opadów śniegu

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
posvátná kráva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach;

święta prawda ˈɕfʲjɛ̃nta ˈpravda n
svatosvatá pravda svátá pravda
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niewątpliwa racja, prawda, słowa niewątpliwie wyrażające prawdę

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
svátek
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

świętojański ˌɕfʲjɛ̃ntɔˈjä̃j̃sʲci adj
svatojánský
związany z dniem św. Jana tj. 24 czerwca lub ze zwyczajami ludowymi praktykowanymi w wigilię tego dnia

świętojerski adj
svatojiřský
związany ze świętym Jerzym lub obchodami jego dnia – 23 kwietnia

świętomarciński ˌɕfʲjɛ̃ntɔ̃marʲˈt͡ɕĩj̃sʲci adj
svatomartinský
związany ze świętym Marcinem lub obchodami jego dnia – 11 listopada

świętoszek n
svatoušek
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek manifestujący swą pobożność, często fałszywą

świętowacławski adj
svatováclavský
związany ze świętym Wacławem lub obchodami jego dnia – 28 września

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
svatý posvátný
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
svatý
mężczyzna święty (1.1)

święty Marcin ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈmarʲt͡ɕĩn n
svatý Martin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miano kilku świętych o tym imieniu;

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Mikuláš
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;
postać fikcyjna związana ze zwyczajem obdarowywania prezentami 6 lub 24 grudnia;

świń z tobą nie pasałem ˈɕfʲĩɲ ˈs‿tɔbɔ̃w̃ ˌɲɛ‿paˈsawɛ̃m
husy jsme spolu nepásli
zwrot skierowany do kogoś, kto pozwala sobie na nadmierną poufałość

źdźbło w oku bliźniego widzisz, a belki w swoim nie dostrzegasz ˈʑd͡ʑbwɔ ˈv‿ɔku blʲiʑˈɲɛɡɔ ˈvʲid͡ʑiʃ a‿ˈbɛlʲci ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩmʲ ˌɲɛ‿dɔˈsṭʃɛɡaʃ proverb
nevidět břevno v oku svém vidět smítko v oku svého bližního a nevidět břevno v oku svém
używane w stosunku do osoby przesadnie krytykującej czyjeś drobne wady bez poczucia świadomości, że sama dopuszcza się bardzo poważnych uchybień

źle ʑlɛ adv
špatně zle
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami

źle się dzieje w państwie duńskim ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈd͡ʑɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm proverb
je něco shnilého ve státě dánském
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca

źrenica ʑrɛ̃ˈɲit͡sa n
pupila zornice
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej
zornice panenka
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;

źródło ˈʑrudwɔ n
pramen
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań

Żagań ˈʒaɡãɲ pn
Záhaň
(geografia, geograficzny) jedna z polskich miejscowości;

Żar-Ptak n
Pták Ohnivák
(mitologia, mitologiczny) ptak (często paw) ognisty występujący w baśniach rosyjskich; utożsamiany z mitologicznym rarogiem;

Żeleznogorsk pn
Železnogorsk
(geografia, geograficzny) miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, założone w celu produkcji plutonu;

Żmudź pn
Žmuď Žemaitsko
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żory ˈʒɔrɨ pn
Žory
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Żyd ʒɨt n
Žid
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael;

Żygulowsk pn
Žiguljovsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, położone nad Wołgą;

Żylina ʒɨˈlʲĩna pn
Žilina
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Słowacji;

Żytawa ʒɨˈtava pn
Žitava
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Żywocice pn
Životice
(geografia, geograficzny) część miasta Hawierzowa w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach;

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s pn
Úrodný půlměsíc
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;

żaba ˈʒaba n
žába
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żabi ˈʒabʲi adj
žabí
dotyczący żaby, odnoszący się do żaby

żabka ˈʒapka n
prsa
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) styl pływacki, polegający na wykonywaniu równoczesnych ruchów ramionami i nogami, w taki sposób, jak czynią to żaby;
žabka
(herpetologia, herpetologiczny) młoda lub mała żaba

żabojad ʒaˈbɔjat n
žabožrout
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) lub (lekceważąco, lekceważący) Francuz

żabot n
žabot žabó jabot
(krawiectwo) (dawniej, dawny) falbana z cienkiego materiału przypinana do ubrania jako ozdobnik pod szyją;

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
žádný
…informujący o braku kogoś lub czegoś
znikomo mały, bez wartości

żagiel ˈʒaɟɛl n
plachta
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żaglówka ʒaɡˈlufka n
plachetnice
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielka łódź żaglowa;

żako ˈʒakɔ n
papoušek šedý žako
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos;

żal ʒal n
smutek žal
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żaluzja ʒaˈluzʲja n
žaluzie
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;

żandarm ˈʒãndarm n
četník
funkcjonariusz żandarmerii, policji wojskowej

żandarmeria ˌʒãndarˈmɛrʲja n
VP vojenská policie
policja wojskowa;
četnictvo
oddziały policji państwowej pełniące funkcję służby porządkowej i policji politycznej w XIX i na początku XX w.

żandarmski adj
četnický
związany z osobą lub zawodem żandarma, dotyczący żandarma lub żandarmerii

żarcik n
žertík
(zdrobniale) od: żart

żargonowy ˌʒarɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
argotický
dotyczący żargonu, związany z żargonem, wyrażony żargonem

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
vroucí
cechujący się dużym zapałem, oddaniem

żart ʒart n
vtip žert
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartobliwie ˌʒartɔˈblʲivʲjɛ adv
žertovně
humorystycznie, nie na serio, z przymrużeniem oka

żartować ʒarˈtɔvat͡ɕ v
žertovat vtipkovat
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żartownisia ˌʒartɔvʲˈɲiɕa n
žertovnice
forma żeńska od: żartowniś

żarówka ʒaˈrufka n
žárovka
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

żarłok ˈʒarwɔk n
žrout
(potocznie, potoczny) osoba, która je dużo i często łapczywie

żatecki adj
žatecký
odnoszący się do czeskiego miasta Žatec, związany z Žatcem

żałoba ʒaˈwɔba n
smutek
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

żałować ʒaˈwɔvat͡ɕ v
litovat
okazywać komuś współczucie z powodu trudnej sytuacji w jakiej się znalazł
ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad
odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym

że ʒɛ conjunction
že
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym

żeberko ʒɛˈbɛrkɔ n
žebírko
(zdrobniale) od: żebro

żebrak ˈʒɛbrak n
žebrák
ten, kto żebrze

żebrać ˈʒɛbrat͡ɕ v
žebrat
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie

żebro ˈʒɛbrɔ n
žebro
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żeby ˈʒɛbɨ conjunction
aby
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu

żeglarstwo n
jachting
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

żel ʒɛl n
gel
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
želatina
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
žehlička
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazna kurtyna n
železná opona
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;
(technologia, technika, techniczny) dodatkowa kurtyna zabezpieczająca widownię przed pożarem

żelazo ʒɛˈlazɔ n
železo
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;

żelazomangan ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn n
feromangan
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością manganu

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
železobeton
= (budownictwo) żelazobeton;

żeliwny adj
litinový
taki, który wykonano z żeliwa

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
litina
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żerowy adj
krmný potravní
związany z żerem, żerowaniem, dotyczący żeru, żerowania

żeton ˈʒɛtɔ̃n n
žeton
krążek zastępujący pieniądze m.in. w grach hazardowych;

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
ženský
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety

żmija ˈʒmʲija n
zmije
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;

żniwa ˈʒʲɲiva n
žeň
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;
žně
pora roku, kiedy wykonuje się te prace

żniwiarka ʒʲɲiˈvʲjarka n
žnečka
kobieta, która pracuje przy żniwach

żona ˈʒɔ̃na n
žena manželka
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
ženatý
zwykle o mężczyźnie: mający żonę

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
žonglér
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonglować v
žonglovat
szybko, na przemian i cyklicznie podrzucać kilka przedmiotów

żołnierka ʒɔwʲˈɲɛrka n
vojačka vojákyně
(wojskowość, wojskowy) kobieta odbywająca służbę wojskową; członkini sił zbrojnych danego państwa
vojna
(wojskowość, wojskowy) służba wojskowa

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
voják
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
žaludek
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądkowy adj
žaludeční
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲt͡ɕ n
žalud
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
(anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;

żreć ʒrɛt͡ɕ v
žrát
(pospolicie) (obraźliwie) o człowieku: jeść chciwie, łapczywie lub niechlujnie
o zwierzęciu: jeść
(przenośnie, przenośnia) o uczuciu, doznaniu itp.: opanowywać, męczyć kogoś
o rdzy lub substancji chemicznej: niszczyć, przeżerać
powodować pieczenie
(potocznie, potoczny) kłócić się z kimś, dokuczać sobie wzajemnie, żyć w niezgodzie

żrący adj
žíravý leptavý
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”

żubr ʒupr̥ n
zubr
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żuchwa ˈʒuxfa n
sanice
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żuraw ˈʒuraf n
jeřáb
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;
(technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwignicy do wydobywania wody ze studni;

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
klikva
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)

żuć ʒut͡ɕ v
žvýkat
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć

żwawy ˈʒvavɨ adj
čiperný
pełen werwy i temperamentu

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
štěrk
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

życie ˈʒɨt͡ɕɛ n
život
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;
czas życia (1.1)

życiodajny adj
životodárný
(książkowy) (podniośle) dający życie; podtrzymujący istnienie

życzenie ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
přání
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)

życzliwy ʒɨt͡ʃˈlʲivɨ adj
benevolentní vlídný
przychylnie nastawiony do innych ludzi

żyd ʒɨt n
žid
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
židovský
związany z Żydami, ich religią, kulturą
związany z żydami

żydówka n
Židovka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni judaizmu

żylasty adj
žilnatý
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zawierający za dużo tkanki łącznej (zamiast mięśniowej)
o wyraźnie widocznych, wydatnych żyłach

żyletka ʒɨˈlɛtka n
žiletka
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żylinianin n
Žiliňan
mieszkaniec Żyliny

żylinianka n
Žiliňanka
mieszkanka Żyliny

żyliński adj
žilinský
dotyczący Żyliny

żyrafa ʒɨˈrafa n
žirafa
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
lustr
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem

żyrondysta n
girondista
(historia, historyczny, historycznie) członek lub sympatyk żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;

żyroskopowy ˌʒɨrɔskɔˈpɔvɨ adj
gyroskopický
(przymiotnik) od żyroskop

żytawski ʒɨˈtafsʲci adj
žitavský
dotyczący Żytawy, związany z Żytawą

żytni ˈʒɨtʲɲi adj
žitný
dotyczący żyta (Secale L.)
wykonany z ziarna żyta

żyto ˈʒɨtɔ n
žito
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno żyta (1.1)

żywe srebro ˈʒɨvɛ ˈsrɛbrɔ n
živé stříbro
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rtęć

żywica ʒɨˈvʲit͡sa n
pryskyřice smůla
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywiczny adj
pryskyřičný
taki, który zawiera żywicę; pełen żywicy; pachnący żywicą

żywieniowy ˌʒɨvʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ adj
alimentární
związany z żywieniem, dotyczący żywienia

żywioł ˈʒɨvʲjɔw n
živel
(filozofia, filozoficzny) jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze

żywić ˈʒɨvʲit͡ɕ v
živit
karmić, dawać jeść, utrzymywać kogoś

żywokost ʒɨˈvɔkɔst n
kostival
(botanika, botaniczny) Symphytum L., bylina z rodziny ogórecznikowatych o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;

żywokostowy ˌʒɨvɔkɔˈstɔvɨ adj
kostivalový
dotyczący żywokostu, sporządzony z żywokostu

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
živý plot
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żyć ʒɨt͡ɕ v
žít
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
bytować w jakichś warunkach
obcować z kimś
trwać

żyć jak pies z kotem ˈʒɨt͡ɕ ˈjak ˈpʲjɛs ˈː‿kɔtɛ̃m v
být na sebe jako kočka se psem mají se rádi jako kočka a pes
żyć w ciągłej niezgodzie, nienawiści, kłótni

żyć na kocią łapę ˈʒɨt͡ɕ na‿ˈkɔt͡ɕɔ̃w̃ ˈwapɛ v
žít na psí knížku žít spolu na bidýlku
(żartobliwie) żyć w wolnym związku, bez ślubu, w konkubinacie

żyć na wysokiej stopie ˈʒɨt͡ɕ ˌna‿vɨˈsɔcɛ̇j ˈstɔpʲjɛ v
žít na vysoké noze
żyć luksusowo, wystawnie

żyła ˈʒɨwa n
žíla
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;

żółta febra n
žlutá zimnice
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
žlutá karta
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtaczka ʒuwˈtat͡ʃka n
žloutenka
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;

żółtaczkowy adj
žloutenkový
(medycyna, medyczny) związany z żółtaczką, dotyczący żółtaczki; typowy dla żółtaczki

żółtko ˈʒuwtkɔ n
žloutek
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów

żółtobrzuchy ˌʒuwtɔˈbʒuxɨ adj
žlutobřichý
(rzadki, rzadko używany) taki, który ma żółty brzuch

żółtodzioby ˌʒuwtɔˈd͡ʑɔbɨ adj
žlutozobý
taki, który ma żółty dziób

żółtodziób ʒuwˈtɔd͡ʑup n
nováček
(potocznie, potoczny) osoba niedoświadczona, laik, amator

żółtogłowy ˌʒuwtɔˈɡwɔvɨ adj
žlutohlavý
taki, który ma żółtą głowę

żółtoskrzydły ˌʒuwtɔˈskʃɨdwɨ adj
žlutokřídlý
taki, który ma żółte skrzydła; posiadający skrzydła koloru żółtego

żółty ˈʒuwtɨ adj
žlutý žlutá
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółw ʒuwf n
želva
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo;

żółć ʒuwʲt͡ɕ n
žluč
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
žihadlo
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;

żąć ʒɔ̃ɲt͡ɕ v
žít
(rolnictwo, rolniczy) ścinać zboże lub trawę ręcznie, za pomocą jakiegoś narzędzia np. sierpa, kosy

żętyca ʒɛ̃nˈtɨt͡sa n
žinčice
(spożywczy) serwatka z owczego mleka;

żłobek ˈʒwɔbɛk n
dětské jesle jesle
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka opiekuńczo-wychowawcza, dla dzieci do trzeciego roku życia;