fil suffix
fil
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających amatora lub miłośnika czegoś

grafia suffix
grafia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją

logia ˈlɔɟja suffix
logia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

Aaron aˈːrɔ̃n pn
Aaró
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
imię męskie;

Abchazja apˈxazʲja pn
Abkhàzia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abel ˈabɛl pn
Abel
imię męskie;
(biblijny) drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina

Abelard aˈbɛlart pn
Abelard
imię męskie;

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
Abidjan
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abigail pn
Abigail Abigaíl Abigaïl
imię żeńskie;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Abissínia
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Abraham abˈraxãm pn
Abraham
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abruzja abˈruzʲja pn
Abruços
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

Abundiusz pn
Abundi
imię męskie

Achalciche pn
Akhaltsikhé
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia;

Achtuba pn
Àkhtuba
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Adalbert aˈdalbɛrt pn
Adalbert
imię męskie;

Adam ˈadãm pn
Adam
imię męskie;
(biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

Adela aˈdɛla pn
Adela
imię żeńskie;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
Adelaida
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Adonis
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Adrastea pn
Adrastea
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

Adria ˈadrʲja pn
Adria
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, położone między dolnym Padem i Adygą; w starożytności ważny port morski;

Adriana aˈdrʲjãna pn
Adriana
imię żeńskie;

Adżaria pn
Adjària
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afganistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afganka avˈɡãŋka n
afganesa
obywatelka Afganistanu

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
afganès
obywatel Afganistanu

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
Afrodísia de Cària
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

Afryka ˈafrɨka pn
Àfrica
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
africà
mieszkaniec Afryki

Afrykanka ˌafrɨˈkãŋka n
africana
mieszkanka Afryki

Agapit pn
Agapit
imię męskie;

Agata aˈɡata pn
Àgata
imię żeńskie;

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
Agnès
imię żeńskie;

Agryz pn
Agriz
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż;

Ahwaz pn
Ahwaz
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan;

Akra ˈakra pn
Accra
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Aksu pn
Aksu
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
Aquitània
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Aquisgrà
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Al-Hilla pn
Hilla
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla;

Albania alˈbãɲja pn
Albània
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albanka alˈbãŋka n
albanesa
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
albanès
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Albert ˈalbɛrt pn
Albert
imię męskie;

Alberta alˈbɛrta pn
Alberta
imię żeńskie;

Albin ˈalbʲĩn pn
Albí
imię męskie;

Alejsk pn
Aleisk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
Alexandre
imię męskie;

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
Alexandra
imię żeńskie;

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
Alexandria
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Alençon pn
Alençon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii;

Aleppo aˈlɛpːɔ pn
Alep
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
Alfons
imię męskie;

Alghero pn
l'Alguer
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;

Algier ˈalʲɟɛr pn
Alger
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
algerià
obywatel Algierii

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Algèria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierka alʲˈɟɛrka n
algeriana
obywatelka Algierii

Alicante pn
Alacant
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii;

Alpy ˈalpɨ pn
Alps
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja pn
Alsàcia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Alzatczyk alˈzaṭʧ̑ɨk n
alsacià
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

Amadeusz ˌãmaˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Amadeu
imię męskie;

Amalia ãˈmalʲja pn
Ammak
imię żeńskie;

Amaltea pn
Amaltea
(astronomia, astronomiczny) największy z wewnętrznych księżyców Jowisza;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Amazones
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
Ambròs
imię męskie;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
Amèrica
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Amèrica del Sud Sud-amèrica
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
Nord-amèrica Amèrica del Nord
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
Amèrica Llatina
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

Amiens pn
Amiens
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;

Amman ˈãmːãn pn
Amman
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Amsterdam
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amur ˈãmur pn
Amur
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

An-Nadżaf pn
Najaf
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;

Anabar pn
Anabar
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów;

Ananke ãˈnãŋkɛ pn
Ananké
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

Anapa pn
Anapa
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
Anatòlia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Andalusia
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andaluzyjczyk ˌãndaluˈzɨjʧ̑ɨk n
andalús
mieszkaniec Andaluzji

Andaluzyjka ˌãndaluˈzɨjka n
andalusa
mieszkanka Andaluzji

Andiżan pn
Andidjan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;

Andora ãnˈdɔra pn
Andorra
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;
Andorra la Vella
(geografia, geograficzny) stolica państwa Andora (1.1);

Andorczyk ãnˈdɔrʧ̑ɨk n
andorrà
obywatel Andory

Andorka ãnˈdɔrka n
andorrana
obywatelka Andory

Andromacha pn
Andròmaca
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Andròmeda
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
Andreu
imię męskie;

Andy ˈãndɨ pn
Andes
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Angara pn
Angarà
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

Angarsk pn
Angarsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;

Angers pn
Angers
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
anglesa
kobieta narodowości angielskiej

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
Anglaterra
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Anglik ˈãŋɡlʲik n
anglès
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Angolczyk ãŋˈɡɔlʧ̑ɨk n
angolès
obywatel Angoli

Angolka ãŋˈɡɔlka n
angolesa
obywatelka Angoli

Anguilla pn
Anguilla
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Ankara ãŋˈkara pn
Ankara
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Anna ˈãnːa pn
Anna Aina
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Antàrtida
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antigua pn
Antigua
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antigua i Barbuda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Antoni Anton
imię męskie;

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
Antònia Antonia
imię żeńskie;

Antonin pn
Antonino
imię męskie

Antonina ˌãntɔ̃ˈɲĩna pn
Antònia
imię żeńskie;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Anvers
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Antilles Neerlandeses
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Anżero-Sudżeńsk pn
Anjero-Súdjensk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Aosta aˈɔsta pn
Aosta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

Apollo aˈpɔlːɔ pn
Apol·lo
(mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;

Apulia pn
Pulla
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Arab ˈarap n
àrab
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

Arabia aˈrabʲja pn
Aràbia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Aràbia Saudita
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabska Republika Egiptu pn
República Àrab d'Egipte
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu

Arad pn
Arad
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana;

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Aragó
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Aragwi pn
Aragvi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury;

Arak pn
Arak
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros;

Araks pn
Araxes
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury;

Archangielsk arˈxãŋʲɟɛlsk pn
Arkhànguelsk
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Arquimedes
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Argentina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Argentynka ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka n
argentina
obywatelka Argentyny

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
argentí
obywatel Argentyny

Argowia arˈɡɔvʲja pn
Argòvia
(geografia, geograficzny) kanton w północnej Szwajcarii

Ariadna arʲˈjadna pn
Ariadna
imię żeńskie;

Arktyka ˈarktɨka pn
Àrtida Àrtic
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
Harmagedon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Armènia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armenka arˈmɛ̃ŋka n
armènia
obywatelka Armenii

Armeńczyk arˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
armeni
obywatel Armenii

Armoryka pn
Armòrica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

Artiom pn
Artiom
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku;

Artur ˈartur pn
Artur
imię męskie;

Aruba aˈruba pn
Aruba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Aristòtil
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

Asbiest pn
Asbest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Àstrakhan
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Asturia pn
Astúries
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

Asyria aˈsɨrʲja pn
Assíria
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Atena aˈtɛ̃na pn
Atena
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Atenes
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Atlanta aˈtlãnta pn
Atlanta
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
Atlàntida
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

Atrek pn
Atrek
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;

Attyka pn
Àtica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Augies
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
Agustí
imię męskie;

Augustyna ˌawɡuˈstɨ̃na pn
Agustina
imię żeńskie;

Aurelia awˈrɛlʲja pn
Aurèlia
imię żeńskie;

Aurora awˈrɔra pn
Aurora
imię żeńskie;

Austin pn
Austin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;

Australia awˈstralʲja pn
Austràlia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australia Zachodnia pn
Austràlia Occidental
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

Australijczyk ˌawstraˈlʲijʧ̑ɨk n
australià
mieszkaniec, obywatel Australii

Australijka ˌawstraˈlʲijka n
australiana
mieszkanka, obywatelka Australii

Austria ˈawstrʲja pn
Àustria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriaczka awstrʲˈjaʧ̑ka n
austríaca
mieszkanka lub obywatelka Austrii

Austriak ˈawstrʲjak n
austríac
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Àustria-Hongria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Avinyó
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
Azerbaidjan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azerbejdżanin ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãɲĩn n
azerbaidjanès
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

Azerbejdżanka ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãŋka n
azerbaidjanesa
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

Azja ˈazʲja pn
Àsia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Àsia Menor
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azja Południowo-Wschodnia n
Àsia Sud-oriental
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

Azjata aˈzʲjata n
asiàtic
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

Azory aˈzɔrɨ pn
Açores
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Ałapajewsk pn
Alapàievsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą;

BWP n
VCI
= (wojskowość, wojskowy) bojowy wóz piechoty;

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
Babilònia
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

Babol pn
Babul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran;

Bagdad ˈbaɡdat pn
Bagdad
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Baghlan pn
Baghlan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodnim Afganistanie;

Bahamy baˈxãmɨ pn
Bahames
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Bahrain
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Baku ˈbaku pn
Bakú
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Baleary pn
Illes Balears
(geografia, geograficzny) archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego;

Bali pn
Bali
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich;

Balijczyk n
balinès
mieszkaniec Bali

Balijka n
balinesa
mieszkanka Bali

Baltazar balˈtazar pn
Baltasar
imię męskie;

Bamberg pn
Bamberg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Bawarii;

Bamian pn
Bamian
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie, w górach Hindukusz;

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Bangkok
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Bangla Desh Bangladesh
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Baran ˈbarãn pn
Àries
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Barbados barˈbadɔs pn
Barbados
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

Barbara barˈbara pn
Bàrbara
imię żeńskie;

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
Barcelona
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Barnaba barˈnaba pn
Bernabé
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
Bartomeu
imię męskie;

Bask bask n
basc
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

Baskijka baˈsʲcijka n
basca
(etnografia, etnograficzny) kobieta z ludu Basków, przedstawicielka narodu zamieszkującego tereny na pograniczu Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską

Basra pn
Bàssora
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, położone nad rzeką Szatt al-Arab;

Bastia pn
Bastia
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji;

Bawarczyk baˈvarʧ̑ɨk n
bavarès
mieszkaniec Bawarii

Bawaria baˈvarʲja pn
Baviera
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bawarka baˈvarka n
bavaresa
mieszkanka Bawarii

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Basilea
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;

Bazylisa pn
Basilissa
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Bałaszow pn
Balaixov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie saratowskim, położone nad rzeką Chopior;

Bałaszycha pn
Balaixikha
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, położone na wschód od Moskwy;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Balcans
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Beatrycze ˌbɛaˈtrɨʧ̑ɛ pn
Beatriu
imię żeńskie;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Beirut
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

Belfort pn
Belfort
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté;

Belg bɛlk n
belga
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Bèlgica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
belga
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Belgrad
(geografia, geograficzny) stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Belize
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Beludżystan pn
Balutxistan
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-zachodnim Pakistanie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Azji;

Belzebub pn
Belzebú Beelzebub
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: demon, władca piekieł i złych duchów;

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
Benet
imię męskie;

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Bengala
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
Benjamí
imię męskie;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Benín
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Berber ˈbɛrbɛr n
berber
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego;

Bergamo pn
Bèrgam
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Berlín
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Berlín Oest
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Bermudes
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Bernard ˈbɛrnart pn
Bernat
imię męskie;

Berno ˈbɛrnɔ pn
Berna
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;

Besarabia pn
Bessaràbia
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Betesda pn
Betesda
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Betlem
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bhutan ˈbutãn pn
Bhutan Bhuton
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Bhutanka buˈtãŋka n
bhutanesa
obywatelka Bhutanu

Bhutańczyk buˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
bhutanès
obywatel Bhutanu

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
bielorús
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

Białorusinka ˌbʲjawɔruˈɕĩŋka n
bielorussa
kobieta lub dziewczyna narodowości białoruskiej, obywatelka Białorusi, mieszkanka Białorusi

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ pn
Bielorússia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Bíblia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Biełaja pn
Bélaia
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi;

Biełogorsk pn
Belogorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Tomem;

Biełowo pn
Belovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Birma ˈbʲirma pn
Birmània
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Birmanka bʲirˈmãŋka n
birmana
obywatelka Mjanmy (Birmy)

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
Bizanci
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;

Bizerta pn
Bizerta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Tunezji, port nad Morzem Śródziemnym;

Blanka ˈblãnka pn
Blanca
imię żeńskie;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
Bessons Gèminis
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bochum ˈbɔxũm pn
Bochum
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Bolívia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijʧ̑ɨk n
bolivià
obywatel Boliwii

Boliwijka ˌbɔlʲiˈvʲijka n
boliviana
obywatelka Boliwii

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Bolonya
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolton pn
Bolton
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Bonaventura
imię męskie;

Bordeaux bɔrˈdɔ pn
Bordeus
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania;

Borysoglebsk pn
Borissoglebsk
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie woroneskim;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
Bòsfor
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Bosra pn
Bosrà
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Syrii;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botswana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Bòsnia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Bòsnia i Hercegovina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Bośniaczka bɔɕˈɲaʧ̑ka n
bosniana
mieszkanka Bośni

Bośniak ˈbɔɕɲak n
bosnià
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
Nadal
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Brabancja Północna pn
Brabant Septentrional
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;

Brandenburgia pn
Brandenburg
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Brasília pn
Brasília
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Bratislava
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Brasil
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
brasiler
obywatel Brazylii

Brazylijka ˌbrazɨˈlʲijka n
brasilera
obywatelka Brazylii

Brema ˈbrɛ̃ma pn
Bremen
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;

Brenner ˈbrɛ̃nɛr pn
pas del Brenner
(geografia, geograficzny) jedna z najważniejszych alpejskich przełęczy na granicy Austrii i Włoch;

Brest brɛst pn
Brest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;

Bretania brɛˈtãɲja pn
Bretanya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Bristol ˈbrʲistɔl pn
Bristol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii;

Brugia pn
Bruge Bruges
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;

Bruksela bruˈksɛla pn
Brussel·les
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Brunei
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brytyjczyk brɨˈtɨjʧ̑ɨk n
britànic
obywatel Wielkiej Brytanii

Brytyjka brɨˈtɨjka n
britànica
obywatelka Wielkiej Brytanii

Buchara n
Bukharà
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Budapest
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budda ˈbudːa n
Buda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) założyciel buddyzmu;

Buenos Aires pn
Buenos Aires
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
Bucarest
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;

Burgenland burˈɡɛ̃nlãnt pn
Burgenland
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii;

Buriacja burʲˈjat͡s.ja pn
Buriàtia
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Burkina Faso
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Burundi buˈrũndʲi pn
Burundi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Buszehr pn
Buixehr
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, nad Zatoką Perską;

Bułgar ˈbuwɡar n
búlgar
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
Bulgària
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Bułgarka buwˈɡarka n
búlgara
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii

Byk bɨk pn
Taure
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Antiga República Iugoslava de Macedònia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ

Bzyp pn
Bziphe
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka w Abchazji, uchodzi do Morza Czarnego;

Bóg buk n
Déu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Bóg Ojciec pn
Déu Pare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej;

Błażej ˈbwaʒɛj pn
Blai
imię męskie;

Cambrai pn
Cambrai
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Hauts-de-France;

Cambridge pn
Cambridge
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej;

Canberra pn
Canberra
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Cannes pn
Canes
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu;

Caracas kaˈrakas pn
Caracas
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Cchinwali pn
Tskhinvali
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji;

Cecylia ʦ̑ɛˈʦ̑ɨlʲja pn
Cecília
imię żeńskie;

Cecyliusz pn
Cecili
imię męskie;

Cefeusz ʦ̑ɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Cefeu
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok;

Celebes ʦ̑ɛˈlɛbɛs pn
Cèlebes
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;

Centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr pn
Centaure
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Cerber ˈʦ̑ɛrbɛr pn
Cèrber
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
Ceres
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;

Cezary ʦ̑ɛˈzarɨ pn
Cesari
imię męskie;

Chanka pn
Llac Janka
(geografia, geograficzny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku;

Charon ˈxarɔ̃n pn
Caront
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;

Chartum ˈxartũm pn
Khartum
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Chersoń pn
Kherson
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
Xile
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chilijczyk ʧ̑ʲiˈlʲijʧ̑ɨk n
xilè
obywatel Chile

Chilijka ʧ̑ʲiˈlʲijka n
xilena
obywatelka Chile

Chinka ˈxʲĩŋka n
xinesa
kobieta lub dziewczyna narodowości chińskiej, obywatelka lub mieszkanka Chin

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Xina
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chiwa pn
Khivà
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto nad rzeką Amu-darią w wilajecie chorezmijskim Uzbekistanu w Azji Środkowej;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
xinès
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chocim pn
Khotín
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem;

Chodżent pn
Khujand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;

Choj pn
Khoy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni;

Chorezm pn
Khwarizm
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu;

Chorog pn
Khorog
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
Croàcia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
croat
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chorwatka xɔrˈvatka n
croata
kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji

Chronos pn
Chronos
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Crist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Compiègne pn
Compiègne
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, miejsce podpisania zawieszeń broni w dwóch wojnach światowych;

Cyganka n
gitana
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości cygańskiej

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
Xipre
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
xipriota
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cypryjka ʦ̑ɨˈprɨjka pn
xipriota
obywatelka Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cyrena pn
Cirene
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl pn
Compàs
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów na niebie południowym;

Czad ʧ̑at pn
Txad
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;

Czadyjczyk ʧ̑aˈdɨjʧ̑ɨk n
txadià
obywatel Czadu

Czadyjka ʧ̑aˈdɨjka n
txadiana
obywatelka Czadu

Czarnobyl pn
Txernòbil
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
Montenegro
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czech ʧ̑ɛx n
txec
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
Txecoslovàquia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
Bohèmia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Txèquia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
Txetxènia
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czepca pn
Txeptsà
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki;

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Creu Roja
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czeszka ˈʧ̑ɛʃka n
txeca
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech

Czusowaja pn
Txussovaia
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
ADN
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

Dagestan daˈɡɛstãn n
Daguestan
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dakar ˈdakar pn
Dakar
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu;

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
Dalmàcia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Damasc
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;

Dania ˈdãɲja pn
Dinamarca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Daniel
imię męskie;

Darmstadt pn
Darmstadt
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Hesji;

Daszoguz pn
Daşoguz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Turkmenistanie przy granicy z Uzbekistanem;

Dawid ˈdavʲit pn
David
imię męskie;

Debora pn
Dèbora
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;

Deimos dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs pn
Deimos
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;

Delfin ˈdɛlfʲĩn pn
Dofí
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na niebie w pobliżu równika;

Demawend pn
Damavand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Teheran;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
República Democrática de São Tomé i Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Dezful pn
Dezful
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;

Diana ˈdʲjãna pn
Diana
imię żeńskie;

Diego pn
Didac
imię męskie

Diemjanka pn
Demianka
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Dijon pn
Dijon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Diògenes
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
imię męskie;

Dionizos dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs pn
Dionís
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Dnipró
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;
Dnièper
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;

Dodekanez pn
Dodecanès
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;

Dolna Austria pn
Baixa Àustria
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;

Dolna Saksonia pn
Baixa Saxònia
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
Domènec
imię męskie;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Dominica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
República Dominicana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
dominicà
obywatel Dominikany

Dominikanka ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãnka n
dominicana
obywatelka Dominikany

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
Via Làctia
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Dubaj ˈdubaj pn
Dubai
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
(geografia, geograficzny) stolica Dubaju (1.1);

Dublin ˈdublʲĩn pn
Dublín
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Dudinka pn
Dudinka
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem;

Duisburg pn
Duisburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry;

Dunaj ˈdũnaj pn
Danubi
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Dunka ˈdũŋka n
danesa
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Duixanbe
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
danès
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii

Dydak pn
Dídac
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Dzielnica Łacińska pn
Barri Llatí
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża;

Dżalalabad pn
Jalalabad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
Djibouti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

Dżyzak pn
Djizak
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, stolica wilajetu dżyzackiego;

EPL acronym
PPE
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Europejska Partia Ludowa;

Ebisu pn
Ebisu
(mitologia japońska) jeden z siedmiorga bogów szczęścia z mitologii japońskiej, patron handlu i innych interesów, gejszy, rybaków oraz rolników;

Ebro ˈɛbrɔ pn
Ebre
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;

Edward ˈɛdvart pn
Eduard
imię męskie;

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Edimburg
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Efez pn
Efes
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej;

Egipcjanin ˌɛɟipˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
egipci
mieszkaniec Egiptu

Egipcjanka ˌɛɟipˈʦ̑ʲjãŋka n
egípcia
mieszkanka Egiptu

Egipt ˈɛɟipt pn
Egipte
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Equador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrʧ̑ɨk n
equatorià
obywatel Ekwadoru

Ekwadorka ˌɛkfaˈdɔrka n
equatoriana
obywatelka Ekwadoru

Elara pn
Elara
(astronomia, astronomiczny) księżyc Jowisza;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
Elisabet
imię żeńskie;

Emil ˈɛ̃mʲil pn
Emili
imię męskie;

Emilian ɛ̃ˈmʲilʲjãn pn
Emili
imię męskie;

Eneasz pn
Enees
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

Epir pn
Epir
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;

Eris ˈɛrʲis pn
Eris
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;

Ernest ˈɛrnɛst pn
Ernest
imię męskie;

Erydan ɛˈrɨdãn pn
Eridà
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Eritrea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erytrejczyk ˌɛrɨˈtrɛjʧ̑ɨk n
eritreu
obywatel Erytrei

Erytrejka ˌɛrɨˈtrɛjka n
eritrea
obywatelka Erytrei

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Erevan
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Estera ɛˈstɛra pn
Ester Esther
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Estònia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
estoniana
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej, obywatelka Estonii

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
estonià
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii

Estremadurczyk n
extremeny
mieszkaniec Estremadury

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpʧ̑ɨk n
etiòpic
obywatel Etiopii

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Etiòpia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etiopka ɛˈtʲjɔpka n
etiòpica
obywatelka Etiopii

Etruria ɛˈtrurʲja pn
Etrúria
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;

Eufrat ˈɛwfrat pn
Eufrates
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
Eugeni
imię męskie;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Euràsia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Europa
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
Europa Central
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
europeu
mieszkaniec Europy

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
europea
mieszkanka Europy

Euterpe ɛwˈtɛrpɛ pn
Euterpe
(mitologia grecka) muza poezji lirycznej i gry na aulosie, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Ewa ˈɛva pn
Eva
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
imię żeńskie;

Ezechiel ɛˈzɛxʲjɛl pn
Ezequiel
imię męskie;

Ezop ˈɛzɔp pn
Isop
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

Faustyn pn
Faustí
imię męskie,

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
Federació Russa
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Feliks ˈfɛlʲiks pn
Fèlix
imię męskie;

Feniks ˈfɛ̃ɲiks pn
Fènix
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Fergana pn
Fergana
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu fergańskiego;

Ferrara pn
Ferrara
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Fez fɛs pn
Fes
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku;

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
Fidji Fiji
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
Filadèlfia
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;

Filip ˈfʲilʲip pn
Felip
imię męskie;

Filipinka ˌfʲilʲiˈpʲĩnka n
filipina
obywatelka Filipin

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Filipines
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Filipińczyk ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
filipí
obywatel Filipin

Fin fʲĩn n
finlandès
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

Finka ˈfʲĩnka n
finlandesa
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Finlàndia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Flamand n
flamenc
mężczyzna narodowości flamandzkiej

Flandria ˈflãndrʲja pn
Flandes
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
Florència
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Fobos ˈfɔbɔs pn
Fobos
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
Francesc
imię męskie;

Franciszka frãɲˈʨ̑iʃka pn
Francesca Francisca
imię żeńskie;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
França
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
francès francés
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
francesa
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Franek ˈfrãnɛk n
Cesc
imię męskie; (zdrobniale) Franciszek

Freja ˈfrɛja pn
Freia
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny;

Fryburg pn
Friburg
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad rzeką Sarine, stolica kantonu Fryburg (1.2);

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
Frederic
imię męskie;

Fryzja pn
Frísia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii;

Fudżajra pn
Fujairah
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, położone nad Zatoką Omańską, stolica emiratu Fudżajra;

Fulda pn
Fulda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2);

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Gabon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gabonka ɡaˈbɔ̃ŋka n
gabonesa
obywatelka Gabonu

Gabończyk ɡaˈbɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
gabonès
obywatel Gabonu

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
Gabriel
imię męskie;

Gad ɡat n
Gad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii jeden z synów Jakuba;

Gagra pn
Gagra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, u stóp Kaukazu;

Galia ˈɡalʲja pn
Gàl·lia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Galilea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;
(geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Gàmbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gambijczyk ɡãmˈbʲijʧ̑ɨk n
gambià
obywatel Gambii

Gambijka ɡãmˈbʲijka n
gambiana
obywatelka Gambii

Gandawa ɡãnˈdava pn
Gant
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Ganimedes ˌɡãɲĩˈmɛdɛs pn
Ganimedes
(astronomia, astronomiczny) największy księżyc Jowisza; największy księżyc w Układzie Słonecznym; jeden z księżyców galileuszowych;

Gargantua pn
Gargantua
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Garuda pn
Garuda
(mitologia, mitologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduistyczne i buddyjskie bóstwo przedstawiane w postaci orła, zwykle o ludzkim ciele w złotych lub czerwonych barwach;

Geldria pn
Gelderland
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem;

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Ginebra
(administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;
Ginebra Geneva
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
Genoveva
imię żeńskie;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Gènova
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

Georgia pn
Geòrgia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;

Georgia Południowa pn
Geòrgia del Sud
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy;

Gerwazy ɡɛrˈvazɨ pn
Gervasi
imię męskie;

Ghana ˈɡãna pn
Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Ghanka ˈɡãŋka n
ghanesa
obywatelka Ghany

Ghańczyk ˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
ghanès
obywatel Ghany

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Gibraltar
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Glarus pn
Glarus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich;

Goa pn
Goa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Godfryd ˈɡɔtfrɨt pn
Godofré Jofré
imię męskie;

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
Godzilla
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;

Gomora pn
Gomorra
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Gonsalwy pn
Gonçal
imię męskie;

Gori pn
Gori
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia;

Gouda pn
Gouda
(geografia, geograficzny) miasto położone w zachodniej części Holandii;

Gołąb ˈɡɔwɔ̃mp pn
Coloma
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Graz pn
Graz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich;

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
Grècia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
grega
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Grek ɡrɛk n
grec
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Grenada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Grenlàndia
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenoble pn
Grenoble
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Gruzin ˈɡruʑĩn n
georgià
osoba narodowości gruzińskiej lub obywatel Gruzji

Gruzinka ɡruˈʑĩŋka n
georgiana
kobieta lub dziewczyna narodowości gruzińskiej lub obywatelka Gruzji

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Geòrgia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
Gregori
imię męskie;

Gujana ɡuˈjãna pn
Guyana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
Guaiana Francesa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Guria pn
Gúria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Guadalupe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Guatemala
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
guatemalenc
obywatel Gwatemali

Gwatemalka ˌɡvatɛ̃ˈmalka n
guatemalenca
obywatelka Gwatemali

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Guinea Bissau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Guinea Equatorial
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gwinejczyk ɡvʲĩˈnɛjʧ̑ɨk n
guineà
obywatel Gwinei

Gwinejka ɡvʲĩˈnɛjka n
guineana
obywatelka Gwinei, Gwinei Bissau lub Gwinei Równikowej

Gymnopedia pn
Gimnopèdia
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto w starożytnej Sparcie poświęcone Apollinowi, Artemidzie i Dionizosowi, podczas którego odbywały się zawody lekkoatletyczne;

Góra Stołowa ˈɡura stɔˈwɔva pn
Taula
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Górna Austria pn
Alta Àustria
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu;

Górny Śląsk pn
Alta Silèsia
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Góry Iberyjskie pn
Serralada Ibèrica Sistema Ibèric
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Hiszpanii;

Góry Katalońskie pn
Sistema Mediterrani Català
(geografia, geograficzny) góry w północno-wschodniej Hiszpanii rozciągające się wzdłuż brzegu Morza Śródziemnego, od Pirenejów do doliny rzeki Ebro;

Göteborg pn
Göteborg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;

HIV xʲif acronym
VIH
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS;

Haga ˈxaɡa pn
La Haia
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Haitanka ˌxa<sup>j</sup>iˈtãŋka n
haitiana
obywatelka Haiti

Haitańczyk ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
haitià
obywatel Haiti

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Haití
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;

Hama pn
Hama
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Syrii;

Hamadan pn
Hamadan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Hamburg ˈxãmburk pn
Hamburg
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Hawaje xaˈvajɛ pn
Hawaii
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;

Hawana xaˈvãna pn
L'Havana
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Elena Helena
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;
Helena
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
Hèlsinki
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
Enric
imię męskie;

Herat pn
Herat
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat;

Herkules xɛrˈkulɛs pn
Hèrcules
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na półkuli północnej;

Herman ˈxɛrmãn pn
Germà
imię męskie;

Hesja ˈxɛsʲja n
Hessen
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hieronim xʲjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
Jeroni
imię męskie;

Himalaje ˌxʲĩmaˈlajɛ pn
Himalaia
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;

Himalia xʲĩˈmalʲja pn
Himalia
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

Hindukusz xʲĩnˈdukuʃ pn
Hindu Kush
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;

Hiob xʲjɔp pn
Job
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;

Hisar pn
Hissor
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Tadżykistanie;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
espanyol
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Espanya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
espanyola
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Holanda
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów;
Holanda Països Baixos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Holandia Południowa pn
Holanda Meridional
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
holandès
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
holandesa
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii

Holofernes pn
Holofernes
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
Homer
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;

Honduranin ˌxɔ̃nduˈrãɲĩn n
hondureny
obywatel Hondurasu

Honduranka ˌxɔ̃nduˈrãŋka n
hondurenya
obywatelka Hondurasu

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Hondures
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Hong Kong
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
Horaci
imię męskie;

Horus ˈxɔrus pn
Horus
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Houston pn
Houston
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto stanu Teksas, w Stanach Zjednoczonych;

Hubal pn
Hubal
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;

Hydra ˈxɨdra pn
Hidra
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;

Hypatia pn
Hipàcia
(historia, historyczny, historycznie) aleksandryjska filozofka neoplatońska i matematyczka działająca w IV w.;

IPP acronym
IBP
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitor pompy protonowej

Ibiza iˈbʲiza pn
Eivissa
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto, stolica wyspy Ibiza (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Balearów;

Ifigenia pn
Ifigenia
imię żeńskie;

Ignacy iɡˈnaʦ̑ɨ pn
Ignasi
imię męskie;

Ilek pn
Ilek
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Uralu;

Imeretia pn
Regió d'Imerètia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn pn
Indi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Indie ˈĩndʲjɛ pn
Índia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Indochiny pn
Indoxina
(geografia, geograficzny) wschodnia część Półwyspu Indochińskiego

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Indonèsia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
indonesi
obywatel Indonezji

Indonezyjka ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjka n
indonèsia
obywatelka Indonezji

Inguri pn
Enguri
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Gruzji, płynąca przez Swanetię i Nizinę Kolchidzką, uchodzi do Morza Czarnego;

Innsbruck pn
Innsbruck
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn;

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
Internet internet
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa, międzysieć;

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
Io
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza;

Irak ˈirak pn
Iraq
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Irakijczyk ˌiraˈcijʧ̑ɨk n
iraquià
obywatel Iraku

Irakijka ˌiraˈcijka n
iraquiana
obywatelka Iraku

Iran ˈirãn pn
Iran
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) hiszpańska miejscowość w Katalonii, w prowincji Lleida;

Iranka iˈrãŋka n
iraniana
obywatelka Iranu

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
iranià
obywatel Iranu

Irbil pn
Arbela
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku;

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
irlandès
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
Irlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
Irlanda del Nord
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Irlandka irˈlãntka n
irlandesa
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej

Islandczyk isˈlãnṭʧ̑ɨk n
islandès
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii

Islandia isˈlãndʲja pn
Islàndia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Islandka isˈlãntka n
islandesa
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii

Izabela ˌizaˈbɛla pn
Isabel
imię żeńskie;

Izmir pn
Esmirna
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską;

Izrael izˈraɛl pn
Israel
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;
(podniośle) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawcy judaizmu
imię męskie;

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
israelià
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Izraelita ˌizraɛˈlʲita n
israelita
(starożytność) przedstawiciel narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu;

Izraelka ˌizraˈɛlka n
israeliana
obywatelka Izraela

Iż pn
Ij
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przepływająca przez Udmurcję i Tatarstan, prawy dopływ Kamy;

Jacek ˈjaʦ̑ɛk pn
Jacint
imię męskie;

Jakub ˈjakup pn
Jaume Xaume
imię męskie;

Jamajczyk jãˈmajʧ̑ɨk n
jamaicà
obywatel Jamajki

Jamajka jãˈmajka n
jamaicana
mieszkanka Jamajki (1.1-2), obywatelka Jamajki (1.2)

Jamajka jãˈmajka pn
Jamaica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jan jãn pn
Joan
imię męskie;

Janina jä̃ˈɲĩna pn
Joana
imię żeńskie;

Jankes n
ianqui
(pogardliwie, pogardliwy) albo (żartobliwie) Amerykanin

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Japó
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japonka jaˈpɔ̃nka n
japonesa
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
japonès
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Jarmuk pn
Yarmuk
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, dopływ Jordanu, rzeka graniczna między Syrią i Jordanią oraz Izraelem i Jordanią;

Jaszczurka jaʃˈʧ̑urka pn
Llangardaix
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Jawa ˈjava pn
Java
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jazd pn
Yezd
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie;

Jazon ˈjazɔ̃n pn
Jàson
imię męskie;

Jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Unicorn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Jegorjewsk pn
Iegórievsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, położone na południowy wschód od Moskwy;

Jehowa pn
Jehovà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii

Jejsk pn
Ieisk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Azowskim;

Jekaterynburg pn
Iekaterinburg
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego;

Jelec pn
Ielets
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie lipieckim;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Iemen
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jemenka jɛ̃ˈmɛ̃ŋka n
iemenita
obywatelka Jemenu

Jemeńczyk jɛ̃ˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
iemenita
obywatel Jemenu

Jena ˈjɛ̃na pn
Jena
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą;

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
Jeremies
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Jerusalem
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jerusłan pn
Ieruslan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej (obwody saratowski i wołgogradzki), lewy dopływ Wołgi;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Jericó
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Jordi Jorge
imię męskie;

Jesse ˈjɛsːɛ pn
Jessè
(biblijny) postać biblijna;

Jezioro Bodeńskie pn
llac de Constança
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezus ˈjɛzus pn
Jesús
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
Jesucrist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Joachim jɔˈaxʲĩm pn
Joaquim
imię męskie;

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
Jonàs
imię męskie;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Jordà Riu Jordà
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Jordània
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Jordanka jɔrˈdãnka n
jordana
obywatelka Jordanii

Jordańczyk jɔrˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
jordà
obywatel Jordanii

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Júpiter
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
Josuè
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Judasz pn
Judes
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Iugoslàvia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Jugosłowianin ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn n
iugoslau
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii

Jugosłowianka n
iugoslava
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Jugosławii

Julian ˈjulʲjãn pn
Julià
imię męskie;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Juli
imię męskie;

Justyna juˈstɨ̃na pn
Justina
imię żeńskie;

Józef ˈjuzɛf pn
Josep
imię męskie;

Józefa juˈzɛfa pn
Josefa
imię żeńskie;

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
Cabília
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii

Kachetia pn
Kakhètia
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi;

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
Ànec Donald
bohater filmów animowanych;

Kafarnaum pn
Cafarnaüm
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;

Kain pn
Caín Caïm
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
El Caire Caire
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kaka ˈkaka pn
Caca
(mitologia rzymska) postać mitologiczna, siostra Kakusa, wnuczka Hefajstosa;

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
Califòrnia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kallisto pn
Cal·listo
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Jowisza, trzeci w Układzie Słonecznym;

Kalmar ˈkalmar pn
Kalmar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską;

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
Cambodja
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kambodżanin ˌkãmbɔˈʤ̑ãɲĩn n
cambodjà
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży

Kambodżanka ˌkãmbɔˈʤ̑ãŋka n
cambodjana
obywatelka Kambodży

Kamczatka kãmˈʧ̑atka pn
Kamtxatka
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;

Kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n pn
Camaleó
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Camerun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kamerunka ˌkãmɛˈrũŋka n
camerunesa
obywatelka Kamerunu

Kameruńczyk ˌkãmɛˈrũj̃n͇ʧ̑ɨk n
camerunès
obywatel lub mieszkaniec Kamerunu

Kamila kãˈmʲila pn
Camil·la
imię żeńskie;

Kanada kãˈnada pn
Canadà
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
canadenc
obywatel Kanady

Kanadyjka ˌkãnaˈdɨjka n
canadenca
mieszkanka Kanady

Kanaryjczyk n
canari
mieszkaniec Wysp Kanaryjskich

Kandyda pn
Càndida
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kanossa pn
Canossa
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Kantabria pn
Cantàbria
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Hiszpanii, nad brzegiem Zatoki Biskajskiej

Kapadocja pn
Capadòcia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Karaczi kaˈraʧ̑ʲi pn
Karachi
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;

Karadż pn
Karaj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs;

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
Carib
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;

Karakałpacja pn
Karakalpakistan
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukusie;

Karantania pn
Carantània
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z pierwszych państw słowiańskich w historii, założone na terenach dzisiejszej Austrii i Słowenii;

Karbala pn
Karbala
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej części Iraku, w pobliżu Eufratu;

Karelia kaˈrɛlʲja pn
Carèlia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii;

Kargopol pn
Kàrgopol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego, na lewym brzegu rzeki Onegi;

Karina kaˈrʲĩna pn
Carina
imię żeńskie;

Karol ˈkarɔl pn
Carles
imię męskie;

Karolina Południowa pn
Carolina del Sud
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Carpats
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Karszy pn
Qarshi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie, nad Kaszka-darią, ośrodek administracyjny wilajetu kaszkadaryjskiego;

Kartagina ˌkartaˈɟĩna pn
Cartago
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu

Kartagińczyk ˌkartaˈɟĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
cartaginès
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Kartaginy

Kartlia pn
Kartli
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna kraina we wschodniej Gruzji;

Karyntia pn
Carinzia Caríntia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii

Kasjopea ˌkasʲjɔˈpɛa pn
Cassiopea
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 5 jasnych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie litery W;

Kastylia n
Castella
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii;

Kastylijczyk n
castellà
mieszkaniec Kastylii

Kaszan pn
Kaixan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie w ostanie Isfahan;

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Catalunya
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katalonka n
catalana
osoba płci żeńskiej narodowości katalońskiej, mieszkanka Katalonii

Katalończyk ˌkataˈlɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
català
osoba płci męskiej narodowości katalońskiej, mieszkaniec Katalonii

Katania pn
Catània
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;

Katar ˈkatar pn
Qatar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katarczyk kaˈtarʧ̑ɨk n
qatarià
obywatel Kataru

Katarka kaˈtarka n
qatariana
obywatelka Kataru

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
Caterina Catalina
imię żeńskie;

Katmandu katˈmãndu pn
Katmandú
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu;

Kaukaz ˈkawkas pn
Caucas
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Kazakhstan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kazanka pn
Kazanka
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, lewy dopływ Wołgi;

Kazwin pn
Qazvín
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kałacz pn
Kalatx
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto rejonowe położone w obwodzie woroneskim;

Kefas pn
Cefes
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Kènia Kenya Kenya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kenijczyk kɛ̃ˈɲijʧ̑ɨk n
kenyà
obywatel lub mieszkaniec Kenii

Kenijka kɛ̃ˈɲijka n
kenyana
obywatelka Kenii

Kerman pn
Kerman
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kermanszah pn
Kermanxah
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu;

Kijów ˈcijuf pn
Kíev Kiev
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

Kil cil pn
Quilla
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

King Kong pn
King Kong
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Kirguizistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Kiribati
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kirkuk pn
Kirkuk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie;

Klara ˈklara pn
Clara
imię żeńskie;

Klaudiusz ˈklawdʲjuʃ pn
Claudi
imię męskie;

Klaźma pn
Kliazma
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Klementyna ˌklɛ̃mɛ̃nˈtɨ̃na pn
Clementina
imię żeńskie;

Knin pn
Knin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji;

Kobuleti pn
Kobuleti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Gruzji, w Adżarii, nad Morzem Czarnym;

Kodori pn
Kodori
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Gruzji uchodząca do Morza Czarnego;

Kokand pn
Kokand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w wilajecie fergańskim, we wschodnim Uzbekistanie, w południowo-zachodniej części Kotliny Fergańskiej;

Kolchida pn
Còlquida
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji;

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Colònia
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Colom
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Colòmbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
Colúmbia Britànica
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Kom pn
Qom
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, w ostanie Kom;

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
Comissió Europea
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Comores
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kompas ˈkɔ̃mpas pn
Brúixola
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Konda pn
Konda
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Irtysza;

Konfederacja Szwajcarska pn
Confederació Suïssa
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;

Konfucjusz pn
Confuci
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongijczyk kɔ̃ŋʲˈɟijʧ̑ɨk n
congolès
obywatel Demokratycznej Republiki Konga
obywatel Konga

Kongijka kɔ̃ŋʲˈɟijka n
congolesa
obywatelka Demokratycznej Republiki Konga
obywatelka Konga

Konrad ˈkɔ̃nrat pn
Conrad
imię męskie;

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnʦ̑ʲja pn
Constança
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
imię żeńskie;

Konstantyna pn
Constantina
imię żeńskie;

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
Constantinoble
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;

Kopciuszek pn
Ventafocs
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Copenhaguen
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Koran ˈkɔrãn pn
Alcorà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Kordoba kɔrˈdɔba n
Còrdova
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;

Korea kɔˈrɛa pn
Corea
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański;
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Corea del Sud Corea del sud
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
Corea del Nord
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Koreanka ˌkɔrɛˈãŋka n
coreana
obywatelka Korei Południowej lub Korei Północnej; kobieta narodowości koreańskiej

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
coreà
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej

Korkino pn
Korkino
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, na Uralu;

Kornwalia pn
Cornualla
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Corona Austral
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba;

Korona Północna kɔˈrɔ̃na puwˈnɔʦ̑na pn
Corona Boreal
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Còrsega
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korynt pn
Corint
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Kos kɔs pn
Kos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
Kosovo
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Costa Rica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kostarykanin ˌkɔstarɨˈkãɲĩn n
costa-riqueny
obywatel Kostaryki

Kostarykanka ˌkɔstarɨˈkãŋka n
costa-riquenya
obywatelka Kostaryki

Kotorosl pn
Kótorosl
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Kowrow pn
Kovrov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim, nad Klaźmą;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Capricorn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Kraj Basków ˈkraj ˈbaskuf pn
País Basc
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, część Kraju Basków (1.1);

Kraków ˈkrakuf pn
Cracòvia
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Krasnodar
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
Krasnoiarsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;

Kreta ˈkrɛta pn
Creta
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Kretenka krɛˈtɛ̃ŋka n
cretenca
mieszkanka Krety

Kreteńczyk krɛˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
cretenc cretenca
mieszkaniec Krety

Kruk kruk pn
Corb
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Krym krɨ̃m pn
Crimea
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
Crispí
imię męskie;

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
Cristina
imię żeńskie;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Cristòfol
imię męskie;

Krzyż Południa ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa pn
Creu del Sud
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów;

Królestwo Belgii pn
Regne de Bèlgica
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii

Królestwo Hiszpanii pn
Regne d'Espanya
(urzędowy) oficjalna nazwa Hiszpanii

Królestwo Szwecji kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛʦ̑ʲji pn
Regne de Suècia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej

Ksawery ksaˈvɛrɨ pn
Xavier
imię męskie;

Kserkses pn
Xerxes
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Lluna
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Kuba ˈkuba pn
Cuba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;

Kubanka kuˈbãŋka n
cubana
obywatelka Kuby

Kubańczyk kuˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
cubà
obywatel Kuby

Kuma pn
Kumà
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji płynąca we wschodniej części Przedkaukazia;

Kunduz pn
Kunduz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej części Afganistanu;

Kunegunda pn
Cunegunda
imię żeńskie;

Kurdystan pn
Kurdistan
(geografia, geograficzny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;

Kusz kuʃ pn
Cuix
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Kuwait
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kuwejtczyk kuˈvɛjṭʧ̑ɨk n
kuwaitià
obywatel Kuwejtu

Kuwejtka kuˈvɛjtka n
kuwaitiana
obywatelka Kuwejtu

La Manche pn
canal de la Mànega
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
Laci
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Laon pn
Laon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;

Laos ˈlaɔs pn
Laos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
Lapònia
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;

Laramidia pn
Laramidia
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) kontynent istniejący w późnej kredzie, 98-65 mln lat temu, który obejmował tereny stanowiące współcześnie zachód Ameryki Północnej;

Larnaka pn
Làrnaca
(geografia, geograficzny) miasto portowe na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru;

Latakia pn
Latakia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
Costa Blava
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami;

Lazyka pn
Egrissi
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i królestwo istniejące w zachodniej części współczesnej Gruzji;

Leda ˈlɛda pn
Leda
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

Lejda pn
Leiden
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Leończyk n
lleonès
mieszkaniec Leónu

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Lesotho
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lew lɛf pn
Lleó lleó
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Lhasa ˈlasa pn
Lhasa
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego;

Liban ˈlʲibãn pn
Líban
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;

Libanka lʲiˈbãŋka n
libanesa
obywatelka Libanu

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
libanès
obywatel Libanu

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Libèria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libia ˈlʲibʲja pn
Líbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
libi
obywatel Libii

Libijka lʲiˈbʲijka n
líbia
obywatelka Libii

Licja pn
Lícia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią;

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Liechtenstein
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
Ligúria
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;

Limassol pn
Limassol
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym;

Linz pn
Linz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria;

Lisek ˈlʲisɛk pn
Guineueta
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Litwa ˈlʲitfa pn
Lituània
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
lituà
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy

Litwinka lʲitˈfʲĩŋka n
lituana
kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy
mieszkanka dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Lisboa
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Llombardia
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Londres
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Lorena
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Lausana
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Ludwik ˈludvʲik pn
Lluís
imię męskie;

Ludwika pn
Lluïsa
imię żeńskie, odpowiednik męskiego imienia Ludwik;

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Luxemburg
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Luneta lũˈnɛta pn
Telescopi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Lutnia ˈlutʲɲa pn
Lira
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Luzytania pn
Lusitània
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Lviv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Lió
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
AIEA
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
Macedònia República de Macedònia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Macedonia Północna pn
Macedònia del Nord
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;

Macedonka ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ŋka n
macedònia
kobieta lub dziewczyna narodowości macedońskiej, obywatelka Macedonii

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
macedoni
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagascar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim

Madagaskarczyk ˌmadaɡaˈskarʧ̑ɨk n
malgaix
obywatel Madagaskaru

Madagaskarka ˌmadaɡaˈskarka n
malgaixa
obywatelka Madagaskaru

Madryt ˈmadrɨt pn
Madrid
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;

Magdeburg maɡˈdɛburk pn
Magdeburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Maghreb ˈmaɡrɛp n
Magrib
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Mahoma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Majorka pn
Mallorca
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;

Makau ˈmakaw pn
Macau
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;

Malachiasz pn
Malaquies
(biblijny) imię męskie;

Malarz ˈmalaʃ pn
Cavallet de Pintor
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Malawi maˈlavʲi pn
Malawi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Malawijczyk ˌmalaˈvʲijʧ̑ɨk n
malawià
obywatel Malawi

Malawijka ˌmalaˈvʲijka n
malawiana
obywatelka Malawi

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Maldives
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Malàisia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Malezyjczyk ˌmalɛˈzɨjʧ̑ɨk n
malaisi
obywatel Malezji

Malezyjka ˌmalɛˈzɨjka n
malàisia
obywatelka Malezji

Mali ˈmalʲi pn
Mali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malijczyk maˈlʲijʧ̑ɨk n
malià
obywatel Mali

Malijka maˈlʲijka n
maliana
obywatelka Mali

Malmö ˈmalmɛ pn
Malmö
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;

Malta ˈmalta pn
Malta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Maltanka malˈtãŋka n
maltesa
obywatelka Malty

Maltańczyk malˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
maltès
obywatel Malty

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
Manxúria
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
Manitoba
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Mannheim pn
Mannheim
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Mantua pn
Màntua
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii; stolica prowincji Mantua (1.2);

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
Martí
imię męskie;

Marek ˈmarɛk pn
Marc
imię męskie;

Maria ˈmarʲja pn
Maria
imię żeńskie;

Maribor pn
Maribor
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Słowenii, położone na północnym wschodzie kraju, nad Drawą;

Marica pn
Maritsa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji, uchodzi do Morza Egejskiego;

Mariusz ˈmarʲjuʃ pn
Màrius
imię męskie;

Marlena marˈlɛ̃na pn
Marlena
imię żeńskie;

Marokanka ˌmarɔˈkãŋka n
marroquina
obywatelka Maroka

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
marroquí
obywatel Maroka

Maroko maˈrɔkɔ pn
Marroc
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
Marràqueix
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;

Mars mars pn
Mart
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Marsella
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Marta ˈmarta pn
Marta
imię żeńskie;

Martyna pn
Martina
imię żeńskie;

Maryja maˈrɨja pn
Maria
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Mateu
imię męskie;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Mauritània
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauretanka ˌmawrɛˈtãŋka n
mauritana
obywatelka Mauretanii

Mauretańczyk ˌmawrɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
maurità
obywatel Mauretanii

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Maurici
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Mazar-i Szarif pn
Mazar-e Xarif
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Afganistanie;

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Óssa Menor
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
Margarida
imię żeńskie;

Małopolska ˌmawɔˈpɔlska pn
Petita Polònia
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski;

Mały Lew ˈmawɨ ˈlɛf pn
Lleó Menor
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
Ca Menor
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Mały Zab pn
Zab Inferior
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Iranu i Iraku, lewy dopływ Tygrysu;

Mccheta pn
Mtskhetha
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Milà
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Meduza pn
Medusa
(mitologia grecka) jedna z gorgon z mitologii grecka, potwór o kobiecej postaci i wężowych włosach, którego spojrzenie miało zabijać;

Megrelia pn
Mingrèlia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym;

Mekka pn
La Meca
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej;

Meklemburgia-Pomorze Przednie pn
Mecklemburg-Pomerània Occidental
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Mèxic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Meksykanin ˌmɛksɨˈkãɲĩn n
mexicà
obywatel Meksyku

Meksykanka ˌmɛksɨˈkãnka n
mexicana
obywatelka Meksyku

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
Melanèsia
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;

Melchior ˈmɛlxʲjɔr pn
Melcior
imię męskie;

Melchizedek pn
Melquisedec
(biblijny) imię męskie;

Men mɛ̃n pn
Main
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech;

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Mercuri
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Mezoameryka pn
Mesoamèrica
(geografia, geograficzny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
Mesopotàmia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;

Miami maˈjãmʲi pn
Miami
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Michał ˈmʲixaw pn
Miquel Miguel
imię męskie;

Michigan pn
Michigan
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
Nicolau
imię męskie;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Micronèsia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;

Mikroskop mʲiˈkrɔskɔp pn
Microscopi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Milet pn
Milet
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Minorka pn
Menorca
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;

Modena mɔˈdɛ̃na pn
Mòdena
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Moguncja mɔˈɡũnʦ̑ʲja pn
Magúncia
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Moisès
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Moksza pn
Mokxa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Oki;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Munic
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monakijczyk ˌmɔ̃naˈcijʧ̑ɨk n
monegasc
obywatel Monako

Monakijka ˌmɔ̃naˈcijka n
monegasca
obywatelka Monako

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Mònaco
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Mongòlia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Mongoł ˈmɔ̃ŋɡɔw n
mongol
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej

Mongołka mɔ̃ŋˈɡɔwka n
mongola
kobieta narodowości mongolskiej, obywatelka Mongolii

Monika mɔ̃ˈɲika pn
Mònica Mónica
imię żeńskie;

Montpellier pn
Montpeller
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Francji, w regionie Oksytania;

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
Mont-real
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec;

Montserrat pn
Montserrat
(geografia, geograficzny) masyw górski w Katalonii;
klasztor benedyktynów w masywie górskim Montserrat (1.1) w Katalonii;
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Morfeu
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
mar Adriàtica
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
mar Bàltica
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
mar Negra
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
mar Roig mar Roja
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ pn
Mar Egea
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
mar Jònica
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
mar Carib
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
Mar Morta
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
mar del Nord Mar del Nord
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
mar Tirrena
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Mar Mediterrània
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Moskwa ˈmɔskfa pn
Moscou
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mostar ˈmɔstar pn
Mostar
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:

Mosul pn
Mossul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem;

Mount Everest pn
Everest
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Moza ˈmɔza pn
Mosa
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Mozambijczyk ˌmɔzãmˈbʲijʧ̑ɨk n
moçambiquès
obywatel Mozambiku

Mozambijka ˌmɔzãmˈbʲijka n
moçambiquesa
obywatelka Mozambiku

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Moçambic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Moldàvia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
moldau
obywatel Mołdawii

Mołdawianka ˌmɔwdaˈvʲjãŋka n
moldava
obywatelka Mołdawii

Mołoga pn
Mologa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi mający swe źródła na wzgórzach Wałdaj w obwodzie twerskim;

Mucha ˈmuxa pn
Mosca
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Murcja pn
Múrcia
(geografia, geograficzny) (administracja) nadmorska wspólnota autonomiczna, prowincja i region w Hiszpanii
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, nad Segurą;

Murom pn
Múrom
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie włodzimierskim, nad Oką;

NATO ˈnatɔ acronym
OTAN
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NLPZ acronym
AINE
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
Transnístria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Rin del Nord-Westfàlia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadrenia-Palatynat ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat pn
Renània-Palatinat
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec;

Nagoja pn
Nagoya
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Nairobi
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Namíbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Namur pn
Namur
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;

Nantes pn
Nantes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
Napoleó
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Narbona pn
Narbona
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude;

Natalia naˈtalʲja pn
Natàlia
imię żeńskie;

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
Nauru
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);

Nauruanka ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãŋka n
nauruana
obywatelka Nauru

Nauruańczyk ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
nauruà
obywatel Nauru

Neapol nɛˈapɔl pn
Nàpols
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nepal ˈnɛpal pn
Nepal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Nepalczyk nɛˈpalʧ̑ɨk n
nepalès
obywatel Nepalu

Nepalka nɛˈpalka n
nepalesa
obywatelka Nepalu

Neptun ˈnɛptũn pn
Neptú
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Nevers pn
Nevers
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą;

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
Niça
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla palˈmɔva n
Diumenge de Rams
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Alemanya Alemània
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
alemany
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
República Democràtica Alemanya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Niemka ˈɲɛ̃mka n
alemanya
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Niger ˈɲiɡɛr pn
Níger
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Nigèria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Nicaragua
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nikaraguanka ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
nicaragüenca
obywatelka Nikaragui

Nikaraguańczyk ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
nicaragüenc
obywatel Nikaragui

Nil ɲil pn
Nil
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;

Nix ɲiks pn
Nix
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Niżny Nowogród pn
Nijni Nóvgorod
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;

Noe ˈnɔɛ pn
Noè
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Norbert ˈnɔrbɛrt pn
Norbert
imię męskie;

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Normandia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Norweg ˈnɔrvɛk n
noruec
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Noruega Norvègia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
noruega
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Nova Caledònia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Nova Escòcia
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Nova Zelanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Nova Delhi
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Noworosja n
Nova Rússia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
Novosibirsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Nowozelandczyk ˌnɔvɔzɛˈlãnṭʧ̑ɨk n
neozelandès
obywatel Nowej Zelandii

Nowozelandka ˌnɔvɔzɛˈlãntka n
neozelandesa
obywatelka Nowej Zelandii

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
Nova Brunsvic
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
Nova York
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;

Nowy Meksyk ˈnɔvɨ ˈmɛksɨk pn
Nou Mèxic
(administracja) (geografia, geograficzny) stan na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
Nova Orleans
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
any nou cap d'any
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Nou Testament
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nubia ˈnubʲja pn
Núbia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Nukus pn
Nukus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum;

Numidia nũˈmʲidʲja pn
Numídia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

OB acronym
VSG
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego);

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
ONU
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
oceà Glacial Àrtic oceà Àrtic
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
oceà Atlàntic Oceà Atlàntic
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Oceà Índic oceà Índic
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
oceà Pacífic
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Oceania
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Oczamczyra pn
Otxamtxire
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Czarnym, położone na wybrzeżu Abchazji;

Odessa pn
Odessa
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Odyseja ˌɔdɨˈsɛja pn
Odissea
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny epos grecki przypisywany Homerowi;

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
Ofèlia
imię żeńskie;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Oklahoma
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Oksytania pn
Occitània
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;

Oktant ˈɔktãnt pn
Octant
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Oktawia pn
Octàvia
imię żeńskie;

Oktawian ɔkˈtavʲjãn pn
Octavi
imię męskie;

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Olímpia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Oman
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omanka ɔ̃ˈmãŋka n
omanita
obywatelka Omanu

Omańczyk ɔ̃ˈmãj̃n͇ʧ̑ɨk n
omanita
obywatel Omanu

Onon pn
Onon
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Mongolii i Rosji, po połączeniu z Ingodą tworzy Szyłkę;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
Organització de les Nacions Unides
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
Organització del Tractat de l'Atlàntic Nord
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
Orió
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Orleania pn
Orleanès
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Regionie Centralnym we Francji, położona w dolinie Loary, jej głównym ośrodkiem jest Orlean;

Orzeł ˈɔʒɛw pn
Àguila
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Osaka ɔˈsaka pn
Osaka
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Ossètia del Sud
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;

Osijek pn
Osijek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą;

Oskar ˈɔskar pn
Òscar
imię męskie;

Oslo ˈɔslɔ pn
Oslo
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Ostia pn
Òstia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;

Ottawa ɔtˈːava pn
Ottawa
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
Alvèrnia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji;

Ozeasz pn
Osees Oixea
(biblijny) Księga Ozeasza;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
Osiris
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych;

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
Altar
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
MPOC
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;

Pad pat pn
Po
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Padwa ˈpadva pn
Pàdua
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Pafnucy pn
Pafnuci
imię męskie;

Pafos pn
Pafos
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;

Pakistan paˈcistãn pn
Pakistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Pakistanka ˌpaciˈstãŋka n
pakistanesa
obywatelka Pakistanu

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
pakistanès
obywatel Pakistanu

Palau ˈpalaw pn
Palau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palermo paˈlɛrmɔ pn
Palerm
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Palestina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
palestina
mieszkanka Palestyny

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
palestí
mieszkaniec Palestyny

Palma de Mallorca pn
Palma Palma de Mallorca
(geografia, geograficzny) główne miasto Majorki, stolica Balearów;

Palmyra pn
Palmira
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej;

Pamela pãˈmɛla pn
Pamela
imię żeńskie;

Pan pãn pn
Pan
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;
Senyor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie

Panama pãˈnãma pn
Panamà
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Panamczyk pãˈnãmʧ̑ɨk n
panameny
obywatel Panamy

Panamka pãˈnãmka n
panamenya
obywatelka Panamy

Pandora pãnˈdɔra n
Pandora
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Pangea pãŋˈɡɛa pn
Pangea Pangaea
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze;

Panna ˈpãnːa pn
Verge
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Pannònia
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Papua Nova Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Papuanka ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
papú
obywatelka Papui-Nowej Gwinei

Papuańczyk ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
papú
obywatel Papui-Nowej Gwinei

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Paraguai
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Paragwajczyk ˌparaˈɡvajʧ̑ɨk n
paraguaià
obywatel Paragwaju

Paragwajka ˌparaˈɡvajka n
paraguaiana
obywatelka Paragwaju

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
Parlament Europeu Eurocambra
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;

Paryż ˈparɨʃ pn
París
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pas Kuipera ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra pn
cinturó de Kuiper
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji;

Pascha ˈpasxa pn
Pasqua
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Patagònia
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Paulina pawˈlʲĩna pn
Paulina
imię żeńskie;

Paw paf pn
Gall Dindi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Paweł ˈpavɛw pn
Pau
imię męskie;

Państwo Islamskie pn
Estat Islàmic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Pegaz ˈpɛɡas pn
Pegàs
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Pequín
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
Peloponès
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
Pennsilvània
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Perpignan pn
Perpinyà
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;

Persefona pn
Persèfone
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Perseu
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

Peru ˈpɛru pn
Perú
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Peruwianka ˌpɛruˈvʲjãŋka n
peruana
obywatelka Peru

Peruwiańczyk ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
peruà
obywatel Peru

Piec pʲjɛʦ̑ pn
Forn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Piemont
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Pietropawłowsk pn
Petropavl
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kazachstanie, położone nad Iszymem;

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
Picardia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Pere
imię męskie;

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Pirineus
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Pitàgores
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pitiuzy pn
Illes Pitiüses Les Pitiüses
(geografia, geograficzny) grupa hiszpańskich wysp ulokowanych w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego, na południowo-zachodnim krańcu Balearów;

Pittsburgh pn
Pittsburgh
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Pińsk pn
Pinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port rzeczny na Białorusi, na Polesiu, nad rzeką Piną, u jej ujścia do Prypeci

Platon ˈplatɔ̃n pn
Plató
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;

Plejady plɛˈjadɨ pn
Plèiades
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Pleton ˈplɛtɔ̃n pn
Pletó
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof Jerzy Gemist;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Plutó
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Polak ˈpɔlak n
polonès
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Pole Marsowe pn
Camp de Mart
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Polinèsia
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
Polinèsia Francesa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polinezyjczyk n
polinesi
mieszkaniec Polinezji

Polinezyjka n
polinèsia
mieszkanka Polinezji

Polka ˈpɔlka n
polonesa
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego

Polska ˈpɔlska pn
Polònia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Pomerània
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Pompa ˈpɔ̃mpa pn
Màquina Pneumàtica
(astronomia, astronomiczny) nazwa jednego gwiazdozbiorów;

Pompeje pn
Pompeia
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;

Pont pn
Pont
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska;

Portorykanka n
porto-riquenya
mieszkanka Portoryka

Portorykańczyk n
porto-riqueny
mieszkaniec Portoryka

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Puerto Rico
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych Ameryki w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Portugal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Poti pn
Poti
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Połtawa pn
Poltava
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Praga ˈpraɡa pn
Praga
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Prekmurje pn
Prekmurje
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;

Prisztina pn
Pristina
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Prometeusz pn
Prometeu
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Provença
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prudencja pn
Prudència
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Prusy ˈprusɨ n
Prússia
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
Llebrers
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Ptah ptax pn
Ptah
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;

Ptak Rajski ˈptak ˈrajsʲci pn
Au del Paradís Ocell del Paradís
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba;

Puchar ˈpuxar pn
Copa
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Pula pn
Pula
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim;

Périgord pn
Perigord
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny;

Quebec n
Quebec
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
RFA
= Republika Federalna Niemiec

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
ARN
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas rybonukleinowy;

Rabat ˈrabat pn
Rabat
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;

Rachela raˈxɛla pn
Raquel
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Rafał ˈrafaw pn
Rafael Rafel
imię męskie;

Rajmund ˈrajmũnt pn
Ramon
imię męskie;

Rak rak pn
Cranc Càncer
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Raszt pn
Raixt
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w pobliżu ujścia rzeki Safidrud do Morza Kaspijskiego;

Ratyzbona pn
Ratisbona
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Rebeka rɛˈbɛka pn
Rebeca
imię żeńskie;

Regina rɛˈɟĩna pn
Regina
imię żeńskie;

Reims pn
Reims
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna;

Ren rɛ̃n pn
Rin
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Rennes pn
Rennes
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
República Txeca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
República Federal d’Alemanya República Federal d'Alemanya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Francuska pn
República Francesa
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;

Republika Grecka pn
República Hel·lènica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;

Republika Irlandii pn
República d'Irlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii

Republika Portugalska pn
República Portuguesa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa;

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
Sud-àfrica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
República Eslovaca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Włoska pn
República Italiana
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Cap Verd
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
República Centreafricana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Rież pn
Rej
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, znajdująca się na terenie obwodu swierdłowskiego, wraz z Nejwą tworzy Nicę;

Rijad ˈrʲijat pn
Riad
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rijeka pn
Rijeka
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego;

Robert ˈrɔbɛrt pn
Robert
imię męskie;

Roberta rɔˈbɛrta pn
Roberta
imię żeńskie;

Roch rɔx pn
Roc
imię męskie;

Rodan ˈrɔdãn pn
Roine
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;

Rodopy pn
Ròdope
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;

Rodos ˈrɔdɔs pn
Rodes
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Roksana rɔˈksãna pn
Roxana
imię żeńskie;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Rússia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
rus
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rostock pn
Rostock
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech;

Rotterdam pn
Rotterdam
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Rożawa pn
Rojava
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii;

Rudolf ˈrudɔlf pn
Raül
imię męskie;

Rufa ˈrufa pn
Popa
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rumun ˈrũmũn n
romanès
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Romania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rumunka rũˈmũŋka n
romanesa
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii

Rustawi pn
Rustavi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą;

Rwanda ˈrvãnda pn
Ruanda Rwanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Rwandyjczyk rvãnˈdɨjʧ̑ɨk n
rwandès
obywatel Rwandy

Rwandyjka rvãnˈdɨjka n
rwandesa
obywatelka Rwandy

Ryba Południowa ˈrɨba ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Peix Austral
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Peixos
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Riga
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Rylec ˈrɨlɛʦ̑ pn
Burí
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryszard ˈrɨʃart pn
Ricard
imię męskie;

Ryta pn
Rita
imię żeńskie;

Ryś rɨɕ pn
Linx
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
República de Polònia
oficjalna nazwa państwa polskiego;

Rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ pn
Escultor
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rzym ʒɨ̃m pn
Roma
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;

Róża ˈruʒa pn
Rosa
imię żeńskie;

Rżew pn
Rjev
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą;

Saara ˈsara pn
Saarland
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej części Niemiec;

Sahara saˈxara pn
Sàhara
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
Sàhara Occidental
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;

Saint Lucia pn
Saint Lucia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Saxònia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Saksonia-Anhalt pn
Saxònia-Anhalt
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu;

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
Salomó
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
imię męskie;

Saluin pn
Salween
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie;

Salwador salˈvadɔr pn
El Salvador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Salwadorczyk ˌsalvaˈdɔrʧ̑ɨk n
salvadorenc
obywatel Salwadoru

Salwadorka ˌsalvaˈdɔrka n
salvadorenca
obywatelka Salwadoru

Salzburg ˈzalʣ̑burk pn
Salzburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

Samarkanda pn
Samarcanda
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samcche-Dżawachetia pn
Samtskhé
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowej Gruzji;

Samoa sãˈmɔa pn
Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
Samoa Nord-americana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Samoanka ˌsãmɔˈãŋka n
samoana
obywatelka Samoa

Samoańczyk ˌsãmɔˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
samoà
obywatel Samoa

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Sara ˈsara pn
Sara
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Sarajevo
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Sardenya
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Sardynka sarˈdɨ̃nka n
sarda
mieszkanka Sardynii

Sardyńczyk sarˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
sard
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii

Satledź pn
Sutlej
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;

Saturn ˈsaturn pn
Saturn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;

Schwyz pn
Schwyz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Szwajcarii;

Seattle pn
Seattle
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w stanie Waszyngton, w Stanach Zjednoczonych;

Sebastian sɛˈbastʲjãn pn
Sebastià
imię męskie;

Sedan pn
Sedan
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny;

Segowia pn
Segòvia
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w hiszpanii, w regionie Kastylia i León ze stolicą w Segowii (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii, w regionie Kastylia i León;

Sekstant ˈsɛkstãnt pn
Sextant
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Sena
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Senegal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;

Senegalczyk ˌsɛ̃nɛˈɡalʧ̑ɨk n
senegalès
obywatel, mieszkaniec Senegalu

Senegalka ˌsɛ̃nɛˈɡalka n
senegalesa
obywatelka, mieszkanka Senegalu

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Sèrbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
Sèrbia i Montenegro
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Serbka ˈsɛrpka n
sèrbia
kobieta lub dziewczyna narodowości serbskiej, obywatelka Serbii, mieszkanka Serbii

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
Sergi
imię męskie;

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Seychelles
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;

Sewastopol pn
Sebastòpol
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Sevilla
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
Estats Federats de Micronèsia
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Siedmiorzecze pn
Jetissú
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej nad granicą chińską, obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu i Chin;

Sierpuchow pn
Sérpukhov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, nad Oką;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Sierra Leone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Sieć ɕɛ̇ʨ̑ pn
Reticle
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Singapur
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Skandynaw skãnˈdɨ̃naf pn
escandinau
mieszkaniec Skandynawii

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
Escandinàvia
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skandynawka ˌskãndɨ̃ˈnafka n
escandinava
mieszkanka Skandynawii

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Escorpió Escorpí
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Slawonia pn
Eslavònia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Smok smɔk pn
Dragó
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Sofia ˈsɔfʲja pn
Sofia
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Bułgarii;

Sogdiana pn
Sogdiana
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Sòcrates
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
imię męskie;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Somàlia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijʧ̑ɨk n
somali
obywatel Somalii

Somalijka ˌsɔ̃maˈlʲijka n
somali
obywatelka Somalii

Sparta ˈsparta pn
Esparta
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Sri Lanka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stambuł ˈstãmbuw pn
Istanbul
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
Estats Units
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
Estats Units d’Amèrica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stefan ˈstɛfãn pn
Esteve
imię męskie;

Stefania stɛˈfãɲja pn
Estefania
imię żeńskie;

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska pn
Santa Seu
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan

Stralsund pn
Stralsund
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ;

Strasburg pn
Estrasburg
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Strzała ˈsṭʃawa pn
Sageta
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
Sagitari
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Stuttgart
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Styria pn
Estíria
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;

Suazi pn
Swazilàndia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Sudan ˈsudãn pn
Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Sudan del Sud
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudanka suˈdãnka n
sudanesa
mieszkanka Sudanu, obywatelka Sudanu albo Sudanu Południowego

Sudańczyk suˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
sudanès
mieszkaniec Sudanu, obywatel Sudanu albo Sudanu Południowego

Sumatra sũˈmatra pn
Sumatra
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;

Sungari pn
Sungari
(geografia, geograficzny) rzeka w Mandżurii w Chinach, prawobrzeżny i zarazem największy dopływ Amuru;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Surinam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Swanetia pn
Svanètia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji;

Swijaga pn
Sviaga
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Wołgi;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Sibèria
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Syberyjka n
siberiana
(etnografia, etnograficzny) mieszkanka Syberii

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
Sicília
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylijczyk ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijʧ̑ɨk n
sicilià
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

Sycylijka n
siciliana
mieszkanka Sycylii, kobieta z tej wyspy

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
Sílvia
imię żeńskie;

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
Simferòpol
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;

Synopa pn
Sinop
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym;

Syr-daria pn
Sirdarià
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria;

Syrakuzy pn
Siracusa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syria ˈsɨrʲja pn
Síria
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syryjczyk sɨˈrɨjʧ̑ɨk n
sirià
obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii

Syryjka sɨˈrɨjka n
siriana
obywatelka Syrii

Syłwa pn
Silva
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie swierdłowskim i Kraju Permskim, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Szampania ʃãmˈpãɲja pn
Xampanya
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji;

Szanghaj pn
Xangai
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;

Szeksna pn
Xeksnà
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej Rosji, lewy dopływ Wołgi;

Sziraz pn
Xiraz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Escòcia
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkot ʃkɔt n
escocès
mieszkaniec Szkocji

Szkotka ˈʃkɔtka n
escocesa
mieszkanka Szkocji

Szlezwik-Holsztyn pn
Slesvig-Holstein
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii;

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Estocolm
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szuja pn
Xuia
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim;

Szwabia ˈʃfabʲja pn
Suàbia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
suís
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
Suïssa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwajcarka ʃfajˈʦ̑arka n
suïssa
obywatelka Szwajcarii

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
Suècia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
suec
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Szwedka ˈʃfɛtka n
sueca
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
Eslovàquia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej;

Słowaczka swɔˈvaʧ̑ka n
eslovaca
osoba płci żeńskiej narodowości słowackiej, obywatelka Słowacji, mieszkanka Słowacji

Słowak ˈswɔvak n
eslovac
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Eslovènia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
eslovè
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii

Słowenka swɔˈvɛ̃ŋka pn
eslovena
kobieta narodowości słoweńskiej

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
eslau
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
Sol
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

Tadź Mahal pn
Taj Mahal
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;

Tadżyjka taˈʤ̑ɨjka n
tadjik
obywatelka Tadżykistanu

Tadżyk ˈtaʤ̑ɨk n
tadjik
obywatel Tadżykistanu

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
Tadjikistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Taganrog pn
Taganrog
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Tajlandczyk tajˈlãnṭʧ̑ɨk n
tailandès
obywatel Tajlandii

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Tailàndia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajlandka tajˈlãntka n
tailandesa
obywatelka Tajlandii

Tajwan ˈtajvãn n
Taiwan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;

Tajwanka tajˈvãŋka n
taiwanesa
mieszkanka Tajwanu

Tajwańczyk tajˈvãj̃n͇ʧ̑ɨk n
taiwanès
mieszkaniec Tajwanu

Talia ˈtalʲja pn
Talia
(mitologia grecka) muza komedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Tambow pn
Tambov
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;

Tamil ˈtãmʲil n
tàmil
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki

Tamilka n
tàmil
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki;

Tamiza tãˈmʲiza pn
Tàmesi
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Tanzània
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tanzanka tãw̃ˈzãŋka n
tanzana
obywatelka Tanzanii

Tanzańczyk tãw̃ˈzãj̃n͇ʧ̑ɨk n
tanzà
obywatel Tanzanii

Tarcza Sobieskiego pn
Escut
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tarent ˈtarɛ̃nt pn
Tàrent
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;

Tartus pn
Tartous
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tarym pn
Riu Tarim
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej;

Tasmania tasˈmãɲja pn
Tasmània
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;

Taz pn
Taz
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, na zachodniej Syberii, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Tbilisi
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Tebriz pn
Tabriz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Teheran
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Teksanka n
texana
mieszkanka Teksasu

Teksańczyk n
texà
mieszkaniec Teksasu

Telawi pn
Telavi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia;

Teresa tɛˈrɛsa pn
Teresa
imię żeńskie;

Termez pn
Termez
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Termòpiles
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
Terpsícore
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Teruel pn
Terol
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, w Aragonii;

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
Territoris del Nord-oest
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Tesalia tɛˈsalʲja pn
Tessàlia
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji;

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Teseu
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Tierieszka pn
Térexka
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Timor Oriental
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tiosza pn
Tioixa
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, prawy dopływ Oki;

Togijczyk tɔˈɟijʧ̑ɨk n
togolès
obywatel Togo

Togijka tɔˈɟijka n
togolesa
obywatelka Togo

Togo ˈtɔɡɔ pn
Togo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Tòquio
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Toledo pn
Toledo
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
Tomàs
imię męskie;

Tomsk pn
Tomsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Tonga
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Torżok pn
Torjok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą;

Toskania tɔˈskãɲja pn
Toscana
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Toskanka n
toscana
mieszkanka Toskanii

Toskańczyk tɔˈskãj̃n͇ʧ̑ɨk n
toscà
mieszkaniec Toskanii

Tours pn
Tours
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii;

Tracja pn
Tràcia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Troick pn
Troitsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad Ujem w dorzeczu Obu;

Troyes pn
Troyes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Trinitat i Tobago
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
Trípoli
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;

Trójkąt ˈtrujkɔ̃nt pn
Triangle
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Trójkąt Południowy ˈtrujkɔ̃nt ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Triangle Austral
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tukan ˈtukãn pn
Tucà
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tulon pn
Toló
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;

Tuluza tuˈluza pn
Tolosa
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Tunísia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjʧ̑ɨk n
tunisià
obywatel Tunezji

Tunezyjka ˌtũnɛˈzɨjka n
tunisiana
obywatelka Tunezji

Tunis ˈtũɲis pn
Tunis
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
Turquia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turczynka turˈʧ̑ɨ̃ŋka n
turca
kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji

Turek ˈturɛk n
turc
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

Turkmen ˈturkmɛ̃n n
turcman
obywatel Turkmenistanu

Turkmenbaszy pn
Türkmenbaşy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Turkmenistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turkmenka turkˈmɛ̃ŋka n
turcmana
obywatelka Turkmenistanu

Turyn ˈturɨ̃n pn
Torí
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Turíngia
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

Tuszetia pn
Tutxètia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;

Tuvalu tuˈvalu pn
Tuvalu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;

Tuwalczyk tuˈvalʧ̑ɨk n
tuvalià
obywatel Tuvalu

Tuwalka tuˈvalka n
tuvaliana
obywatelka Tuvalu

Twerca pn
Tvertsà
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi, do której wpada na terenie miasta Twer;

Tybet ˈtɨbɛt pn
Tibet
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
kraj na Wyżynie Tybetańskiej

Tybetanka ˌtɨbɛˈtãnka n
tibetana
mieszkanka Tybetu

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
tibetà tibetana
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Tygrys ˈtɨɡrɨs pn
Tigris
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Timoteu
imię męskie;

Tyrol ˈtɨrɔl pn
Tirol
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;

UTO acronym
VMP
= (transport, transportowy) urządzenie transportu osobistego

Udine pn
Udine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Udmurcja pn
Udmúrtia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona w Europie, we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, ze stolicą w Iżewsku;

Uganda uˈɡãnda pn
Uganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ugandyjczyk ˌuɡãnˈdɨjʧ̑ɨk n
ugandès
obywatel Ugandy

Ugandyjka ˌuɡãnˈdɨjka n
ugandesa
obywatelka Ugandy

Uglicz pn
Úglitx
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą;

Ugra pn
Ugrà
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Uj pn
Uï
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu;

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Ucraïna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukraina Słobodzka pn
Ucraïna Slobodà
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
ucraïnès
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Ukrainka ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka n
ucraïnesa
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy

Uljanowsk pn
Uliànovsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Ulm ulm pn
Ulm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Ulster ˈulstɛr pn
Ulster
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Unió Europea
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Uppsala upˈsala pn
Uppsala
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwecji, w prowincji historycznej Uppland;

Ural ˈural pn
Urals
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;

Uran ˈurãn pn
Urà
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Urgencz pn
Urganch
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-środkowym Uzbekistanie, w dolinie Amu-darii;

Urmia pn
Urmia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Uruguai
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Urugwajczyk ˌuruɡˈvajʧ̑ɨk n
uruguaià
obywatel Urugwaju

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Uzbekistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Valletta pn
La Valletta
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vanuatu pn
Vanuatu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

Vichy pn
Vichèi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Waga ˈvaɡa pn
Balança
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
València
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Walia ˈvalʲja pn
Gal·les pais de Gal·les
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
gal·lès
mieszkaniec Walii

Walijka n
gal·lesa
mieszkanka Walii

Wardar pn
Vardar
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Republice Macedonii i regionie Macedonia północnej Grecji;

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
Cabellera de Berenice
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;

Warszawa varˈʃava pn
Varsòvia
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Watykan vaˈtɨkãn pn
Vaticà Ciutat del Vaticà
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Watykańczyk n
vaticà
obywatel Watykanu

Wawrzyniec vavˈʒɨ̃ɲɛʦ̑ pn
Llorenç
imię męskie;

Weimar pn
Weimar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;

Wenanty pn
Venanci
imię męskie;

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
Venècia
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Veneçuela
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
veneçolà
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli

Wenezuelka ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlka n
veneçolana
obywatelka Wenezueli

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Venus
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Werona pn
Verona
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
Verònica
imię żeńskie;

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
Bon Nadal
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia
Bona Pasqua
…używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy

Wewnętrzna Kartlia pn
Xida Kartli
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Vesuvi
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wiczuga pn
Vítxuga
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa;

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Viena
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Gran Bretanya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Óssa Major
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Pasqua Pasqua de Resurrecció
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Kiniel pn
Bolxoi Kinel
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, dopływ Samary;

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
Ca Major
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Divendres Sant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;

Wielki Tydzień ˈvʲjɛlʲci ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
Setmana Santa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
Big Bang
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;

Wielki Zab pn
Gran Zab
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys;

Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie pn
Grans Llacs d'Amèrica del Nord
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA;

Wielkie Księstwo Luksemburga pn
Gran Ducat de Luxemburg
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska pn
Gran Polònia
(geografia, geograficzny) kraina w środkow-o-zachodniej Polsce;

Wiesbaden pn
Wiesbaden
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Vietnam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmʧ̑ɨk n
vietnamita
(etnografia, etnograficzny) obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej

Wietnamka vʲjɛtˈnãmka n
vietnamita
obywatelka Wietnamu, mieszkanka Wietnamu, kobieta narodowości wietnamskiej

Wietługa pn
Vetluga
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
nit de Nadal
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Viquipèdia
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Viccionari viccionari
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
Viquitexts
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
Víctor
imię męskie;

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
Victòria
imię żeńskie;

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
Guillem
imię męskie;

Wilk vʲilk pn
Llop
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
Vicent Vicenç
imię męskie;

Wirginia Zachodnia pn
Virgínia de l'Oest
stan w Stanach Zjednoczonych;

Wiszera pn
Víxera
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Permskim, lewy dopływ Kamy;

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
Vixnu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Wisła ˈvʲiswa pn
Vístula
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;

Witebsk pn
Vítsiebsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Aquari
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wojwodina pn
Voivodina
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
Bover
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wolsk pn
Volsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi;

Wolta Czarna pn
Volta Negre
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce, uchodzi do Wolty Białej w Ghanie;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Volga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołoszczyzna pn
Valàquia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
Volínia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
Cotxer
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Costa d'Ivori
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
Illa Christmas
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Księcia Edwarda ˈvɨspa ˈcɕɛ̇̃ɲʨ̑a ɛdˈvarda pn
Illa del Príncep Eduard
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Wyspa Wielkanocna pn
illa de Pasqua
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
illes Cook
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Illes Canàries illes Canàries
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
illes Marshall Illes Marshall
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
illes Fèroe
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
Illes Salomó
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
São Tomé i Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Wąż vɔ̃w̃ʃ pn
Serpent
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Węgielnica ˌvɛ̃ŋʲɟɛlʲˈɲiʦ̑a pn
Escaire
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
hongarès
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
hongaresa
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Hongria
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Wężownik vɛ̃w̃ˈʒɔvʲɲik pn
Serpentari
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Władysław vwaˈdɨswaf pn
Ladislau
imię męskie;

Włoch vwɔx n
italià
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
Itàlia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

Włoszka ˈvwɔʃka n
italiana
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch

York pn
York
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;

ZNP zɛt‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
SPM
= (medycyna, medyczny) zespół napięcia przedmiesiączkowego;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
URSS
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

ZUM acronym
ITU
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego;

Zabulon pn
Zabuló
imię męskie;

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Zacaries Zacarià
imię męskie;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
Cisjordània
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zadar pn
Zadar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, nad Morzem Adriatyckim;

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
Zagreb
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
Zaire
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga

Zairczyk n
zairès
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Zairu

Zairka n
zairesa
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Zairu

Zając ˈzajɔ̃nʦ̑ pn
Llebre
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Zakaukazie pn
Transcaucàsia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Zàmbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zambijczyk zãmˈbʲijʧ̑ɨk n
zambià
obywatel Zambii

Zambijka zãmˈbʲijka n
zambiana
obywatelka Zambii

Zandżan pn
Zanjan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan;

Zanzibar zãw̃ˈzʲibar pn
Zanzíbar
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim, u wybrzeży Afryki;

Zarafszan pn
Zarafxan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie;

Zatoka Adeńska pn
golf d'Aden
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska pn
golf de Bengala
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
golf de Biscaia
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
golf de Finlàndia
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Genueńska pn
golf de Gènova
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego;

Zatoka Gwinejska pn
golf de Guinea
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Lwia pn
golf del Lleó
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
golf de Mèxic
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Merabelska pn
golf de Mirabello
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północno-wschodniego wybrzeża Krety

Zatoka Meseńska pn
golf de Messènia
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, wcinająca się w południowo-zachodnią część Peloponezu;

Zatoka Neapolitańska pn
golf de Nàpols
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Obska pn
Golf de l'Obi
(geografia, geograficzny) wydłużona zatoka syberyjska stanowiąca ujście rzeki Ob do Morza Karskiego;

Zatoka Orfańska pn
golf Estrimònic
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego

Zatoka Pomorska pn
badia de Pomerània
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;

Zatoka Tokijska pn
badia de Tòquio
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zegar ˈzɛɡar pn
Rellotge
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
Zelanda
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;

Zeus ˈzɛus pn
Zeus
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 5731;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Terra terra
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Zimbabwe Zimbàbue
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Emirats Àrabs Units
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Regne Unit
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zug ʦ̑uk pn
Zug
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;

Zugdidi pn
Zugdidi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Zurych pn
Zuric
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Susanna
imię żeńskie;

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
Unió Soviètica
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Złota Ryba ˈzwɔta ˈrɨba pn
Orada
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

a psik a‿ˈpʲɕik interjection
atxim atxem
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

aalen n
Aalenià
(geologia, geologiczny) najniższe piętro jury środkowej;
(geologia, geologiczny) najstarszy wiek jury środkowej;

abaja aˈbaja n
abaia
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

abandon aˈbãndɔ̃n n
abandó
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

abazja aˈbazʲja n
abàsia
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

abażur aˈbaʒur n
pantalla
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abchaski apˈxasʲci adj
abkhaz
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abchaski apˈxasʲci n
abkhaz
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
abdicació
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
abdicar
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
aberració
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

abietynowy ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ adj
abiètic
(chemia, chemiczny) odnoszący się do abietyny, związany z abietyną

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
abissini
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

ablacja abˈlaʦ̑ʲja n
ablació
(astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę

abolicja ˌabɔˈlʲiʦ̑ʲja n
abolició
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców;

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
abonament suma global
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
subscripció
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
avortament
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
aborigen
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
absolutament
całkowicie, niezależnie od niczego, niedopuszczając wyjątków

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
absolut
całkowity, zupełny, bezwzględny
(filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
niekwestionowany

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
absolutisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
absorbir
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie
(przenośnie, przenośnia) całkowicie pochłaniać czyjeś myśli, uwagę, czas; zajmować kogoś

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
absorció
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
(optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

abstrakcja apsˈtrakʦ̑ʲja n
abstracció
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania
nierealny pogląd
pojęcie ogólne
proces tworzenia pojęć ogólnych;

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
abstracte
nie mający związku z rzeczywistością

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
abstinència
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

absurd ˈapsurt n
absurd
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
absurdament
w sposób absurdalny

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
absurd
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu
(logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny

acenokumarol n
acenocumarol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
acetona
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetylocholina n
acetilcolina
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

acetylocholinoesteraza n
acetilcolinesterasa
(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;

acetylowanie n
acetilació
(chemia, chemiczny) reakcja podstawiania atomu wodoru w cząsteczkach związku organicznego grupą acetylową (CH3CO–);

achromatyczny adj
acromàtic
(fizyka, fizyczny) o układzie optycznym: niedający rozczepienia na barwy widmowe

acydofil n
acidòfil
(ekologia, ekologiczny) organizm kwasolubny

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
domàs
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adaptacja ˌadapˈtaʦ̑ʲja n
adaptació
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
(psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
dostosowanie się organów do sytuacji
efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

adaptować ˌadapˈtɔvaʨ̑ v
adaptar
dostosować/dostosowywać do innego użytku

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
adequat adient proporcionat
dokładnie czemuś odpowiadający

adenina n
adenina
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

adiabatyczny adj
adiabàtic
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

adipocyt ˌadʲiˈpɔʦ̑ɨt n
adipòcit
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
administració
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
zarządzanie czymś, administrowanie
kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
administratiu
związany z administracją i administrowaniem

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
administrador
osoba zarządzająca czymś

administratorski ˌadmʲĩɲistraˈtɔrsʲci adj
administrador
dotyczący administratora

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
almirallat
budynek mieszący admiralicję (1.1)
korpus admirałów
władze naczelne marynarki wojennej

admirał adˈmʲiraw n
almirall
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

admitancja n
admitància
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
adopció
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

adopcyjny adj
adoptiu
związany z adopcją, dotyczący adopcji

adoptować ˌadɔpˈtɔvaʨ̑ v
adoptar
dokonywać / dokonać adopcji

adoracja ˌadɔˈraʦ̑ʲja n
adoració
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ceremonia oddawania czci Bogu lub świętym
(książkowy) zachwyt kimś wyrażany w taki sposób, aby ten ktoś to widział

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
adrenalina
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adres ˈadrɛs n
adreça
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adres mailowy n
adreça electrònica
(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

adresatka ˌadrɛˈsatka n
destinària
kobieta, do której coś jest adresowane

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
adreçar
umieszczać adres na liście, przesyłkę

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
adsorció
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

adwent ˈadvɛ̃nt n
advent
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

adwentyzm n
adventisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;

adwersarz adˈvɛrsaʃ n
adversari
(przestarzałe, przestarzały) oponent, rywal

adwokat adˈvɔkat n
advocat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
advocat del diable
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

adygejski adj
adigué
odnoszący się do Adygei lub Adygejczyków

adygejski n
adigué
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
aerodinàmica
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

aerograf n
aerògraf
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
aerologia
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

aerometria ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja n
aerometria
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
aeròstat
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

aerozol ˌaɛˈrɔzɔl n
aerosol
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
aerogel
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

afazja aˈfazʲja n
afàsia
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
afganès
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

afisz ˈafʲiʃ n
cartell
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
aforisme
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

afrikaans n
afrikaans
(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

afroamerykański adj
afroamericà
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
afrodisíac
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

afront ˈafrɔ̃nt n
afront
zniewaga, lekceważące zachowanie

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
afrikaans
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
africà
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

agat ˈaɡat n
àgata
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

agawa aˈɡava n
agave atzavara
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

ageizm n
edatisme
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
agència
firma świadcząca różne usługi

agent ˈaɡɛ̃nt n
agent
tajny pracownik policji lub służb specjalnych

aglutynina ˌaɡlutɨ̃ˈɲĩna n
aglutinina
(fizjologia, fizjologiczny) przeciwciało biorące udział w zlepianiu aglutynogenów podczas aglutynacji;

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
agnosticisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
agnòstic
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

agora aˈɡɔra n
àgora
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
agorafòbia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

agrafka aˈɡrafka n
imperdible
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

agresja aˈɡrɛsʲja n
agressió
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

agresor aˈɡrɛsɔr n
agressor
ktoś, kto dopuszcza się agresji

agrest ˈaɡrɛst n
agrassó
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)

agresywnie adv
agressivament
w sposób agresywny

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
agressiu
zachowujący się wrogo, napastliwie

agrochemia n
agroquímica
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
agronomia
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

agroturystyka ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka n
agroturisme turisme rural
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;

ahinsa aˈxʲĩw̃sa n
ahimsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;

ajatollah ˌajaˈtɔlːax n
aiatol·là
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
acàcia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
acadèmia
(edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
acadèmic
(edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
zgodny z określonymi, utartymi wzorami

akadyjski adj
accadi
dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego

akadyjski n
accadi
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
accent
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;

akceptacja ˌakʦ̑ɛpˈtaʦ̑ʲja n
acceptació aprovació
wyrażenie zgody

akceptor n
acceptor
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;

akcja ˈakʦ̑ʲja n
acció
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);
(sport, sportowy) działania ofensywne, atak
działanie zorganizowane
przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;

akcjonariusz ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
accionista
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

akmeizm n
acmeisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

akolita ˌakɔˈlʲita n
acòlit
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
acompanyament
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

akord ˈakɔrt n
acord
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
acordió
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akrobata ˌakrɔˈbata n
acròbata
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrobatka n
acròbata
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
acrofòbia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akromegalia n
acromegàlia
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akrylowy adj
acrílic
(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu

aksamit aˈksãmʲit n
vellut
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
axioma
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
(przenośnie, przenośnia) uznana prawda

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
axiomàtic
oparty na aksjomatach

akson ˈaksɔ̃n n
axó
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;

aksynit aˈksɨ̃ɲit n
axinita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

akt akt n
nu
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;

aktomiozyna n
actomiosina
(biochemia, biochemiczny) powstający w wyniku skurczu mięśnia kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
actor
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
actriu
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
actual
dotyczący teraźniejszości

aktyn ˈaktɨ̃n n
actini
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktywacja ˌaktɨˈvaʦ̑ʲja n
activació
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wzmaganie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
activista
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

aktywistka ˌaktɨˈvʲistka n
activista
forma żeńska od: aktywista

aktywizm n
activisme
czynna postawa; bycie aktywnym

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
activitat
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

aktywny akˈtɨvnɨ adj
actiu
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

aktywować ˌaktɨˈvɔvaʨ̑ v
activar
sprawiać, że coś staje się aktywne

akumulacja n
acumulació
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
acumulador
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
acupuntura
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akustyczny adj
acústic
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

akwaforta ˌakfaˈfɔrta n
aiguafort
(sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1)
(sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
aiguamarina
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień szlachetny

akwarela ˌakfaˈrɛla n
aquarel·la
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

akwarium aˈkfarʲjũm n
aquàrium
hodowla wodna (np. ryb) urządzona w akwarium (1.1)
budynek w ogrodzie zoologicznym z ekspozycją ryb
aquàrium aquari
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwedukt aˈkfɛdukt n
aqüeducte
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

alabaster ˌalaˈbastɛr n
alabastre
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

alabastron n
alabastre
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) niewielki flakonik na wonności

alabastrowy ˌalabaˈstrɔvɨ adj
alabastrí
dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru

alanina ˌalãˈɲĩna n
alanina
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
alarma
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem
urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1)

alb alp n
Albià
(geologia, geologiczny) jeden z okresów w kredzie;

alba ˈalba n
alba
długa biała szata liturgiczna księży katolickich;

albatros alˈbatrɔs n
albatros
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

albański alˈbãj̃sʲci adj
albanès
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
albanès
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

albedo alˈbɛdɔ n
albedo
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
biała część skórki w owocach cytrusowych

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
albinisme
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu

albinos alˈbʲĩnɔs n
albin albí
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

albit ˈalbʲit n
albita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy;

albo ˈalbɔ conjunction
o
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

album ˈalbũm n
àlbum
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
albúmina
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
alquímia
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

alchemiczny adj
alquímic
dotyczący alchemii

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
alquimista
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

aldehyd alˈdɛxɨt n
aldehid
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
aldosterona
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
però mes
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

ale ɛjl ˈalɛ interjection
com que
…wyrażający zdumienie nad czymś

alef ˈalɛf n
àlef
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
al·legoria
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
al·legòric
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

aleja aˈlɛja n
avinguda
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

aleksandryt n
alexandrita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

aleksytymia n
alexitímia
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

alembik aˈlɛ̃mbʲik n
alambí
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
al·lergogen
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
al·lèrgia
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
al·lèrgic
związany z alergią

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
al·lergologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

alfa ˈalfa n
alfa
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfabet alˈfabɛt n
alfabet abecedari
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

algebra alˈɡɛbra n
àlgebra
jeden z działów matematyki;
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

algebraiczny adj
algebraic algèbric
dotyczący algebry

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
algerià
odnoszący się do państwa Algieria

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
algorisme algoritme
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

alians ˈalʲjãw̃s n
aliança
przymierze między państwami

alibi aˈlʲibʲi n
coartada
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
al·ligàtor
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
al·literació
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
alitzarina
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
alcaloide
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

alken ˈalkɛ̃n n
alquè
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkin ˈalʲcĩn n
alquí
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkohol alˈkɔxɔl n
alcohol
(spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
alcohòlic
osoba, która cierpi na alkoholizm

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
alcoholisme
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
alcohòlic
zawierający alkohol; związany z alkoholem

alkowa alˈkɔva n
alcova
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
al·leluia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

almanach alˈmãnax n
almanac
rodzaj publikacji;

almandyn n
almandina
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

aloes aˈlɔɛs n
àloe
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

alofon aˈlɔfɔ̃n n
al·lòfon
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
al·lotropia al·lotropisme
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

alpaka alˈpaka n
alpaca
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
wełna z lamy (1.1)

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
alpinista
osoba uprawiająca alpinizm;

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
alpinisme
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

altana alˈtãna n
glorieta
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

alternatywny adj
alternatiu
taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
altruisme
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

aluzja aˈluzʲja n
al·lusió
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
alsacià
związany z Alzacją

amaksofobia n
amaxofòbia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem;

amator ãˈmatɔr n
aficionat
miłośnik, ktoś oddany czemuś

ambasada ˌãmbaˈsada n
ambaixada embaixada
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)
embaixada
gwara więzienna brzuch, żołądek

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
ambaixador
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambasador dobrej woli n
ambaixador de bona voluntat
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
ambició
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
ambiciós
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambona ãmˈbɔ̃na n
púlpit
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

ambulans ãmˈbulãw̃s n
ambulància
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

ameba ãˈmɛba n
ameba
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

ameloblast n
adamantoblast ameloblast
(biologia, biologiczny) komórka nabłonkowa wytwarzająca szkliwo podczas rozwoju zęba;

amen ˈãmɛ̃n interjection
amén
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

ameryk ãˈmɛrɨk n
americi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykanizować v
americanitzar
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
americà estatunidenc
dotyczący Ameryki (kontynentu)
estatunidenc americà
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

amerykański pitbulterier n
pitbull terrier americà
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o muskularnym ciele i silnym, zaciętym charakterze teriera;

ametyst ãˈmɛtɨst n
ametista
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
amfetamina
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfora ãw̃ˈfɔra n
àmfora
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

amharski ãmˈxarsʲci n
amhàric
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
aminoàcid
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

amnestia ãmˈnɛstʲja n
amnistia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amnestionować ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
amnistiar
udzielać / udzielić amnestii

amnezja ãmˈnɛzʲja n
amnèsia
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

amniocenteza n
amniocentesi
(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
amoníac
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amper ˈãmpɛr n
ampere
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
amperímetre
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
amplitud
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
amputació
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
amputar
dokonywać amputacji

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
anacronisme
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;
coś niezgodnego z duchem czasów i stanem wiedzy, przestarzałego (np. pogląd, rzecz)

anadromiczny adj
anàdrom
(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

anaforeza n
anaforesi
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

anagram ãˈnaɡrãm n
anagrama
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakolut n
anacolut
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie niepoprawne pod względem składniowym

analcym n
analcima
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

analfabetyzm n
analfabetisme
(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;

analgezja n
analgèsia
(medycyna, medyczny) niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

analityczny ˌãnalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
analític
związany z analizą

analiza ˌãnaˈlʲiza n
anàlisi
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analizować ˌãnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
analitzar passar
przeprowadzać proces analizy

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
analogia
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
anamnesi
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

ananas ãˈnãnas n
pinya
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
pinya ananàs
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

anarchia ãˈnarxʲja n
anarquia
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
anarquisme
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anarchoindywidualizm n
anarcoindividualisme
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna forma indywidualizmu, doktryna społeczno-polityczna występująca przeciwko państwu, społeczeństwu, narodowi i rodzinie jako źródłom przymusu i zniewolenia jednostki;

anarchopacyfizm n
anarcopacifisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

anataz n
anatasa
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
anatomia
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
anatòmic
związany z anatomią, dotyczący anatomii

anchois ãw̃ʃuˈ<sup>w</sup>a n
anxova
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle intensywnych, ostrych w smaku, w postaci fileta, koreczka lub pasty, niekiedy podfermentowanych;

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
andalús andalusí
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
andorrà
odnoszący się do Andory (państwa)
odnoszący się do Andory (miasta)

andoryt n
andorita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, zawiera antymon, ołów, srebro i siarkę;

andradyt n
andradita
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
androgen
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

androgyne ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ n
androgin
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
androide
robot mający postać człowieka;

androlog ãnˈdrɔlɔk n
andròleg andròloga
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii

androsteron n
androsterona
(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
anècdota
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

aneksja ãˈnɛksʲja n
annexió
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

anemiczny adj
anèmic
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

anemoskop n
anemoscopi
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd wskazujący kierunek wiatru

anestezja ˌãnɛˈstɛzʲja n
anestèsia
(medycyna, medyczny) znieczulenie

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
anglès anglesa
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
anglès anglesa
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angina ãŋʲˈɟĩna n
angina
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

anglezyt n
anglesita
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
anglicisme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

anglikanizm n
anglicanisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

anglikański adj
anglicà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

anglofilski adj
anglòfil
związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii

angolski ãŋˈɡɔlsʲci adj
angolès
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

angstrem ˈãŋkstrɛ̃m n
àngstrom
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
angèlic angelical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami

anihilacja n
anihilació
zniszczenie, unicestwienie

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
animació
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

animistyczny adj
animista
związany z animizmem, właściwy animizmowi

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
animisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

anion ˈãɲjɔ̃n n
anió
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

anioł ˈãɲɔw n
àngel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

anizotropowy adj
anisòtrop
(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

anizyk ãˈɲizɨk n
Anisià
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek środkowego triasu, trwający 245,9 – 237 milionów lat temu;

ankieta ãŋʲˈcɛta n
enquesta
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

anoda ãˈnɔda n
ànode
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anomalny adj
anòmal
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anonim ãˈnɔ̃ɲĩm n
anònim
list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy
autor nieznany z nazwiska;

anonimowo adv
anònimament
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
anònim
o nieujawnionym nazwisku

anorak ãˈnɔrak n
anorac
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

anormalność n
anormalitat
cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni

anortyt n
anortita
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

anoskopia n
anoscòpia
(medycyna, medyczny) badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy

anosmia n
anòsmia
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

antagonistyczny ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
antagonista
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
antagonisme
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

antarktyczny adj
antàrtic
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
antena
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antleryt n
antlerita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4;

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
antologia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

antologiczny adj
antològic
związany z antologią, stanowiący antologię

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
antònim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antonimiczny adj
antònim
(językoznawstwo, językoznawczy) o przeciwstawnym znaczeniu

antonomazja n
antonomàsia
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

antracyt ãnˈtraʦ̑ɨt n
antracita
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

antrakologia n
antracologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka

antropocentryzm n
antropocentrisme
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
antropofàgia
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
antropofòbia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropogeniczny adj
antropogènic
zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
antropòleg
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
antropologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
antropològic
związany z antropologią, dotyczący antropologii

antropometryczny adj
antropomètric
związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
antibacterià
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
antibiòtic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antybiotykowy adj
antibiòtic
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami

antychryst n
anticrist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antycyklon n
anticicló
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antycząstka n
antipartícula
(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;

antydemokratyczny adj
antidemocràtic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

antyfaszysta ˌãntɨfaˈʃɨsta n
antifeixista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu

antyfaszystka n
antifeixista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka faszyzmu

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
antifeixista
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

antyfeminizm n
antifeminisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

antyfona n
antífona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;

antyfonarz n
antifonari
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca antyfony

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
antigen
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antyk ˈãntɨk n
antiguitat
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

antykoagulant ˌãntɨkɔaˈɡulãnt n
anticoagulant
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi;

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
contracepció anticoncepció
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
antílop
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
antimatèria
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
antimoni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antymonit n
estibina
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

antynatalizm n
antinatalisme
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

antypowieść n
antinovel·la
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
antisemitisme
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
antisèptic
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

antyteizm ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
antiteisme
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

anyż ˈãnɨʃ n
anís
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

aojda aˈɔjda n
aede
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;

aorta aˈɔrta n
aorta
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
càmera
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

apatia aˈpatʲja n
apatia
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apatycznie adv
apàticament
w sposób apatyczny

apatyczny ˌapaˈtɨʧ̑nɨ adj
apàtic
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje

apel ˈapɛl n
crida
publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś

aperitif ˌapɛrʲiˈtʲif ˌapɛˈrʲitʲif n
aperitiu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

apetyt aˈpɛtɨt n
apetit gana
chęć jedzenia, łaknienie;

aphelium n
afeli
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

aplauz ˈaplaws n
aplaudiment
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

aplikacja ˌaplʲiˈkaʦ̑ʲja n
aplicació
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;
zastosowanie

apofatyczny adj
apofàtic
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest

apoftegmat n
apotegma
krótka anegdota lub powiedzenie, zręcznie dostosowane do okoliczności

apogeum n
apogeu
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi
moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej

apokalipsa ˌapɔkaˈlʲipsa n
apocalipsi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

apokaliptyczny adj
apocalíptic
dotyczący apokalipsy, końca świata

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
apòcope
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

apolliński adj
apol·lini
związany z Apollem, dotyczący Apolla

apoptoza ˌapɔˈptɔza n
apoptosi
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
apostasia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
apostòlic
dotyczący apostołów

apostoł aˈpɔstɔw n
apòstol
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo

apostrof aˈpɔstrɔf n
apòstrof
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

apostrofa n
apòstrofe
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

aprobata ˌaprɔˈbata n
aprovació
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

aprobować ˌaprɔˈbɔvaʨ̑ v
aprovar
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się

apsyda apˈsɨda n
àpside
(astronomia, astronomiczny) każdy z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej;

apteczka apˈtɛʧ̑ka n
farmaciola
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

apteka apˈtɛka n
farmàcia
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarz apˈtɛkaʃ n
farmacèutic
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

ara ˈara n
guacamai
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

ara modra ˈara ˈmɔdra n
guacamai de Spix
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

arabeska ˌaraˈbɛska n
arabesc
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
(choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;

arabista ˌaraˈbʲista n
arabista
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

arabizacja n
arabització
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

arabizować v
arabitzar
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie

arabski aˈrapsʲci adj
àrab
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
àrab
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
aracnofòbia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
aracnologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

aragonit ˌaraˈɡɔ̃ɲit n
aragonita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
aragonès
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
aragonès
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci adj
arameu
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
arameu
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

arbitralny ˌarbʲiˈtralnɨ adj
arbitrari
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu
taki ((na przykład) wniosek), którego postulowana słuszność nie opiera się na pozytywnej weryfikacji przez szereg spójnych i/lub sprawdzonych kryteriów, ale na jednym kryterium, jakim jest wygłoszenie go przez konkretną osobę

arbuz ˈarbus n
sindriera síndria
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;
síndria meló d'aigua meló d'Alger albudeca meló de moro meló roig
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
arcaic
będący typowym dla dawnych czasów

archaik arˈxa<sup>j</sup>ik n
Arqueà
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi;

archaizm n
arcaisme
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

archanioł arˈxãɲɔw n
arcàngel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
arqueòleg
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
arqueologia
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
arqueològic
związany z archeologią, dotyczący archeologii

archetyp arˈxɛtɨp n
arquetip
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
arxipèlag
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

architekt arˈxʲitɛkt n
arquitecte
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
(przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu

architektoniczny ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
arquitectònic
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
arquitectura
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

architraw arˈxʲitraf n
arquitrau
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;

archiwum arˈxʲivũm n
arxiu
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)

arcosolium n
arcosoli
(architektura, architektoniczny) wczesnochrześcijańska nisza grobowa o łukowym sklepieniu;

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
arquebisbe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcyksiążę n
arxiduc
austriacki tytuł książęcy
osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)

areszt ˈarɛʃt n
arrest
tymczasowe pozbawienie wolności;

areszt domowy ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ n
arrest domiciliari
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
arrestar
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

argentopiryt n
argentopirita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, zbliżony wyglądem do sternbergitu;

argentyt n
argentita
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S;

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
argentí
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

argon ˈarɡɔ̃n n
argó
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argument arˈɡũmɛ̃nt n
argument
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

aria ˈarʲja n
ària
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

arkoza n
arcosa
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie;

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈʦ̑ɨjnɨ n
full de càlcul
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;

arlekin n
arlequí
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

armata arˈmata n
canó
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
armeni
odnoszący się do Armenii

armia ˈarmʲja n
exèrcit
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
arrogància
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arogancki ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲci adj
arrogant
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
aromateràpia
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

arsen ˈarsɛ̃n n
arsènic
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arsenał arˈsɛ̃naw n
arsenal
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

art déco n
art déco
(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;

artefakt arˈtɛfakt n
artefacte
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
(antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;

arteria arˈtɛrʲja n
artèria
(anatomia, anatomiczny) tętnica
(motoryzacja) ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

arteriotomia ˌartɛrʲjɔˈtɔ̃mʲja n
arteriotomia
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na nacięciu tętnicy

arteterapia n
artteràpia
terapia przez sztukę

artezyjski adj
artesià
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

artykulacja n
articulació
(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;

artykuł arˈtɨkuw n
article
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
(handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość

artykuły gospodarstwa domowego ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ n
electrodomèstic
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
artilleria
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej
(wojskowość, wojskowy) uzbrojenie artylerii (1.1), np. armaty, haubice, moździerze

artysta arˈtɨsta n
artista
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
artístic
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

aryjski aˈrɨjsʲci adj
ari
(etnografia, etnograficzny) należący do Ariów
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków

arystokracja ˌarɨstɔˈkraʦ̑ʲja n
aristocràcia
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
noble
osoba należąca do arystokracji

arystokratycznie adv
aristocràticament
w sposób arystokratyczny

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
aristocràtic
związany z arystokracją
charakterystyczny dla arystokratów, posiadający cechy przypisywane arystokratom lub arystokracji

arystotelesowski adj
aristotèlich
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk

arystotelizm n
aristotelisme
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
aritmètica
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

arytmia aˈrɨtmʲja n
arítmia
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

as a ɛs as n
as
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą

asamski adj
assamès
związany z Asamem

asamski n
assamès
(językoznawstwo, językoznawczy) język asamski;

ascetyczny adj
ascètic
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

ascetyzm n
ascetisme
filozofia i praktyki ascetów

asceza asˈʦ̑ɛza n
ascetisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

aseksualność n
asexualitat
(seksuologia, seksuologiczny) trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób

asertywność ˌasɛrˈtɨvnɔɕʨ̑ n
assertivitat
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;

asfalt ˈasfalt n
asfalt
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asklepiejon n
asclepeion
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

astat ˈastat n
àstat
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astenia n
astènia
(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
astenosfera
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
asteroide planetoide
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

asterysk aˈstɛrɨsk n
asterisc
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

asteryzm aˈstɛrɨsm̥ n
asterisme
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;

astma ˈastma n
asma
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astmatyczny adj
asmàtic
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

astrofizyczny adj
astrofísic
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką

astrofizyka n
astrofísica
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrolog aˈstrɔlɔk n
astròleg
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
astrologia
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astrolożka n
astròloga
kobieta zajmująca się astrologią, przepowiadająca przyszłość z położenia ciał niebieskich

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
astronauta
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
astrònom
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;
(potocznie, potoczny) miłośnik i znawca astronomii
astrònoma
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) kobieta, specjalistka w zakresie astronomii

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
astronomia
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
astronòmic
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią

astronomka ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mka n
astrònoma
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astronomii
miłośniczka i znawczyni astronomii

astygmatyzm n
astigmatisme
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;
(optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;

asymilacja n
assimilació
przystosowanie się do życia w obcej społeczności

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
asímptota
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asyrologia n
assiriologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

atak ˈatak n
atac
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych
(wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi

atakować ˌataˈkɔvaʨ̑ v
agredir
występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś
atacar
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie

atanor n
atanor
(ezoteryka) specjalny piec do celów alchemicznych;

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
atàvic
o cechach podobnych jak u odległych przodków

atawizm aˈtavʲism̥ n
atavisme
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
ateu
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
ateístic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
ateisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

atenka aˈtɛ̃nka n
atenesa
mieszkanka Aten

ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
atenès
mieszkaniec Aten

ateński aˈtɛ̃j̃sʲci adj
atenès
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

atlantycki ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci adj
atlàntic
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący państw NATO

atlas ˈatlas n
atles
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
atmosfera
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
atmosfèric
związany z atmosferą ziemską

atom ˈatɔ̃m n
àtom
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
atòmic
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu
wykorzystujący energię powstającą przy rozszczepieniu jądra atomowego

atrakcyjny ˌatrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
atractiu
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
tinta
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

atropina n
atropina
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

atrybut aˈtrɨbut n
atribut
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

au aw interjection
au
…wyrażający ból

audiobook n
audiollibre
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
auditori
sala wykładowa, odczytowa;

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
subhasta
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

auksyna awˈksɨ̃na n
auxina
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu;

aura ˈawra n
aura
(ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm;
(meteorologia, meteorologiczny) zespół zjawisk atmosferycznych

aurypigment n
orpiment
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
australià
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
austríac
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

austro-węgierski adj
austrohongarès
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

autarkia awˈtarʲca n
autarquia
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
autènticament
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
autenticitat
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
autobiografia
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobus awˈtɔbus n
autobús
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autograf awˈtɔɡraf n
autògraf
własnoręczny podpis

autoklaw awˈtɔklaf n
autoclau
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
autocràcia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

automatycznie adv
automàticament
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
automàtic
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
autonomia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;
swoboda działania

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
autònom
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

autonomista n
autonomista
zwolennik idei autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
autoretrat
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autopsja awˈtɔpsʲja n
autòpsia
sekcja zwłok;

autor ˈawtɔr n
autor
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)

autorytaryzm n
autoritarisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

autostrada ˌawtɔˈstrada n
autopista
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autotomia n
autotomia
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autunit n
autunita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

autyzm ˈawtɨsm̥ n
autisme
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

awangarda n
avantguarda
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny

awantura ˌavãnˈtura n
brega
gwałtowna kłótnia, zamieszanie

awenturyn n
aventurina
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2;

awersja aˈvɛrsʲja n
aversió
niechęć do kogoś lub czegoś

awestyjski n
avèstic
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
avitaminosi
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

awokado ˌavɔˈkadɔ n
alvocat
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
alvocater
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)

azalia n
azalea
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azbest ˈazbɛst n
asbest
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
azerbaidjanès
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
asiàtic
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azot ˈazɔt n
nitrogen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotan aˈzɔtãn n
nitrit nitrat
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

azotek n
nitrur
(chemia, chemiczny) związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

azyl ˈazɨl n
refugi
miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;

azymut n
azimut
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

ałun ˈawũn n
alum
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

ałunit n
alunita
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

babcia ˈbapʲʨ̑a n
àvia iaia
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

babilończyk n
babiloni
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
babiloni babilònic
związany z Babilonią, Babilonem

badanie baˈdãɲɛ n
examen exploració
(medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
bàdminton
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

bagaż ˈbaɡaʃ n
equipatge bagatge
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagietka baˈɟɛtka n
baguet
(spożywczy) długa, cienka bułka;

bagnet ˈbaɡnɛt n
baioneta
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bagno ˈbaɡnɔ n
pantà aiguamoll
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

bajos ˈbajɔs n
Bajocià
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej;

bajt bajt n
byte octet
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

bakelit baˈkɛlʲit n
baquelita
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

bakteria bakˈtɛrʲja n
bacteri
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriemia ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja n
bacterièmia
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem;

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
bacteriòfag
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
bacteriòleg
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
bacteriologia
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
bacterià
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

bakłażan bakˈwaʒãn n
albergínia
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;

bal bal n
ball
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

baldachim balˈdaxʲĩm n
baldaquí
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny

balet ˈbalɛt n
ballet
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;

balijski adj
balinès
związany z wyspą Bali

balistyczny ˌbalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
balístic
taki, który leci po krzywej balistycznej
związany z balistyką, dotyczący balistyki

balistyka n
balística
nauka badająca ruch pocisków;

balkon ˈbalkɔ̃n n
balcó
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

ballada balˈːada n
balada
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;

balon ˈbalɔ̃n n
baló globus aerostàtic
(lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;
globus baló
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

bambus ˈbãmbus n
bambú
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

banalny bãˈnalnɨ adj
banal
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
banana plàtan
(spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty
musa banana plàtan
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;

bandaż ˈbãndaʃ n
bena
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

bandoneon n
bandoneó
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

bank bãŋk n
banc
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów
banc banca
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów

bankier n
banquer
właściciel lub dyrektor banku

bankiet ˈbãŋcɛt n
banquet
wystawne, uroczyste przyjęcie

banknot ˈbãŋknɔt n
bitllet
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
caixer automàtic
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
bancarrota fallida
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd

bar bar n
bari
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

baran ˈbarãn n
marrà
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nʦ̑a n
bàrbar
ktoś niecywilizowany, prymitywny
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;

barcelonka n
barcelonesa barcelonina
mieszkanka Barcelony

barcelończyk n
barceloní barcelonès
mieszkaniec Barcelony

barceloński ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃j̃sʲci adj
barcelonès barceloní
związany z Barceloną, dotyczący Barcelony, pochodzący z Barcelony

barczysty adj
espatllut
szeroki w barkach

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
molt
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

bariera n
barrera
przeszkoda, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się

barionowy adj
bariònic
(fizyka, fizyczny) związany z barionami, dotyczący barionów

bark bark n
espatlla
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

barok ˈbarɔk n
barroc
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;

barokowy ˌbarɔˈkɔvɨ adj
barroc
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku

barologia ˌbarɔˈlɔɟja n
barologia
(dawniej, dawny) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
baròmetre
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
baró
niski tytuł arystokratyczny;
osoba nosząca tytuł barona (1.1)

baronowa n
baronessa
żona barona

baronowski adj
baronial
związany z osobą lub tytułem barona, baronostwem

barwnik ˈbarvʲɲik n
colorant
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

barykada ˌbarɨˈkada n
barricada
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

baryton baˈrɨtɔ̃n n
baríton
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;
mężczyzna śpiewający barytonem (1.1)

bas bas n
baix
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie

basen ˈbasɛ̃n n
piscina
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
basc èuscar
związany z Baskami, dotyczący Basków

baskijski baˈsʲcijsʲci n
basc èuscar
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków;

bastion ˈbastʲjɔ̃n n
bastió baluard
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;

baszkirski adj
baixkir
związany z Baszkirami

bat bat n
baht
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;
fuet
przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
batalló
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;

batat n
moniato
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;

bateria baˈtɛrʲja n
pila
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii
(elektryczność) (potocznie, potoczny) dowolne małe ogniwo elektryczne do zasilania urządzeń codziennego użytku

batik ˈbatʲik n
bàtik
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;

baton ˈbatɔ̃n n
Bathonià
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej;

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
batimetria
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;

batyskaf baˈtɨskaf n
batiscaf
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;

bawarski baˈvarsʲci adj
bavarès
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią

bawełna baˈvɛwna n
cotó
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań

bawić ˈbavʲiʨ̑ v
jugar
spędzać czas na rozrywkach

baza danych n
base de dades
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym

bazalt ˈbazalt n
basalt
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazylia baˈzɨlʲja n
alfàbega alfàbrega
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);
(botanika, botaniczny) Ocimum L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

bazylika baˈzɨlʲika n
basílica
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
témer
martwić się, niepokoić się
témer tenir por
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś

bałkanizacja n
balcanització
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
balcànic
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
bàltic
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

bałwan ˈbawvãn n
ninot de neu
figura człowieka ulepiona ze śniegu;

bałwochwalczy adj
idòlatra
związany z bałwochwalstwem lub bałwochwalcą, dotyczący bałwochwalstwa

bażant ˈbaʒãnt n
faisà
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
beatificació
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;

beatyfikować v
beatificar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym

beczeć ˈbɛʧ̑ɛʨ̑ v
belar
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos

beczka ˈbɛʧ̑ka n
barral barril
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;

bednarz ˈbɛdnaʃ n
boter
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
bistec
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
begònia
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;

behawioryzm n
conductisme
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bekerel n
becquerel
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
belga
odnoszący się do Belgii lub Belgów

benzen ˈbɛ̃w̃zɛ̃n n
benzè
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
benzina gasolina
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

beret ˈbɛrɛt n
boina
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

berkel ˈbɛrkɛl n
berkeli
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berlinka bɛrˈlʲĩnka n
berlinesa
mieszkanka Berlina

berlińczyk bɛrˈlʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
berlinès
mieszkaniec Berlina

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
berlinès
odnoszący się do miasta Berlin

beryl ˈbɛrɨl n
beril·li berilli
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

berło ˈbɛrwɔ n
ceptre
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

besan n
farina de cigró
(spożywczy) mąka z ciecierzycy, częsty składnik regionalnych kuchni na subkontynencie indyjskim;

bestia ˈbɛstʲja n
bèstia
dzikie, drapieżne zwierzę

beszamel bɛˈʃãmɛl n
beixamel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany;

beta ˈbɛta n
beta
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;

betaina n
betaïna
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący pochodną glicyny, występuje m.in. w burakach cukrowych, szpinaku czy pszenicy i stanowi produkt uboczny przemysłu cukrowniczego;

beton ˈbɛtɔ̃n n
formigó
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

bez bɛs n
saüc
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;

bez bɛs preposition
sense
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

beza ˈbɛza n
merenga
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem;

bezbolesny adj
indolor
niepowodujący, niesprawiający bólu

bezczynność bɛʃˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
desídia
brak aktywności

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ n
sense sostre
osoba bezdomna (1.1), nie mająca domu, bez stałego miejsca zamieszkania

bezkarność n
impunitat
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem

bezkręgowiec n
invertebrat
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;

beznadziejny ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɨ adj
desesperat
pozbawiony wszelkiej nadziei

bezobjawowy adj
asimptomàtic
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
infinitiu
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
impersonal
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
seguretat
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
fusible
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpieczny bɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
segur
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi

bezpośrednio ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ adv
directament
w sposób bezpośredni

bezpłodny adj
estèril
(biologia, biologiczny) taki, który nie może rozmnażać się

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
atur manca de treball
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
insomni
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezustannie adv
contínuament
bez przerwy, ciągle, nieprzerwanie

bezustanny adj
perpetu perpetual
taki, który trwa ciągle, bez przerwy

bezużyteczny ˌbɛzuʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
inútil
taki, z którego nie ma żadnego użytku

bezwodnik n
anhídrid
(chemia, chemiczny) tlenek niemetalu tworzący kwas lub zasadę w połączeniu z wodą

bezwładność bɛzˈvwadnɔɕʨ̑ n
inèrcia
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
desdentat
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
beix
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

bhutański buˈtãj̃sʲci adj
bhutanès
odnoszący się do Bhutanu, państwa w Azji

biatlon n
biatló
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

biała magia ˈbʲjawa ˈmaɟja n
màgia blanca
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
leucèmia
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

białawy bʲjaˈwavɨ adj
blanquinós
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białko ˈbʲjawkɔ n
proteïna
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;

białkomocz n
proteïnúria
(medycyna, medyczny) obecność białka w moczu;

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
bielorús belarús
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
bielorús belarús
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białozór bʲjaˈwɔzur n
grifó falcó grifó
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;

białość n
blancor
barwa biała

biały ˈbʲjawɨ adj
blanc
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biały ˈbʲjawɨ n
blanc
(antropologia, antropologiczny) człowiek rasy białej

biblijnie adv
bíblicament
właściwie dla Biblii

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
bíblic
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
bibliografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;
referència bibliogràfico bibliografia
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
biblioteca
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
bibliotecari
pracownik biblioteki;

bibuła n
paper assecant
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;

bicykl ˈbʲiʦ̑ɨkl̥ n
bicicle
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;

bicz bʲiʧ̑ n
fuet
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści

bidet ˈbʲidɛt n
bidet
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

biec bʲjɛʦ̑ v
córrer
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi

bieda ˈbʲjɛda n
pobresa
stan braku środków do życia

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
pobre
ze współczuciem o kimś; poszkodowany
taki, któremu brakuje środków do życia

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
marieta
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
corredor
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi

biegać ˈbʲjɛɡaʨ̑ v
córrer
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi

biegun ˈbʲjɛɡũn n
pol
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
diarrea
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biegus zmienny ˈbʲjɛɡuz ˈːmʲjɛ̃nːɨ n
territ variant
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

biel bʲjɛl n
blancor
biały kolor;

bielik ˈbʲjɛlʲik n
àguila marina
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję;

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
acusatiu
(gramatyka) dotyczący biernika

bierny ˈbʲjɛrnɨ adj
passiu
niewykazujący inicjatywy

bifobia n
bifòbia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;

bigoreksja n
vigorèxia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała

bijatyka n
brega
bójka z udziałem większej liczby osób

bikini bʲiˈcĩɲi n
biquini
dwuczęściowy damski kostium plażowy;

bikorn ˈbʲikɔrn n
bicorn
dwurożny kapelusz;

bilard ˈbʲilart n
billar
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;

bilet ˈbʲilɛt n
bitllet
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

bilion ˈbʲilʲjɔ̃n n
bilió
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
bilirubina
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

bilokacja n
bilocació
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

binarny adj
binari
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym
podwójny, złożony z dwóch części

bioakustyka n
bioacústica
dział zoologii dający i systematyzujący dźwięk wydawane przez zwierzęta

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
bioquímica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biodegradacja n
biodegradació
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
maluc
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda

biofilm n
biofilm biopel·lícula
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
biografia
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
biogràfic
związany z biografią, dotyczący biografii

biolog ˈbʲjɔlɔk n
biòleg
specjalista w zakresie biologii

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
biologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologia molekularna n
biologia molecular
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach

biologicznie adv
biològicament
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
biològic
związany z biologią, dotyczący biologii

biom n
bioma
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi

biomasa bʲjɔ̃ˈmasa n
biomassa
materia zawarta w organizmach żywych;

biopaliwo n
biocombustible
paliwo otrzymywane z biomasy;

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
biòpsia
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;

biosfera n
biosfera
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe

biotechnologia ˌbʲjɔtɛxnɔˈlɔɟja n
biotecnologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
biotina
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;

biret ˈbʲirɛt n
biretta birreta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanciaste nakrycie głowy duchownych

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
bisexualitat
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

biseksualny ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
bisexual
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci

biskajski adj
biscaí
(dosłownie) związany z Bizkaią, dotyczący Bizkai (krainy w Kraju Basków)

biskajski n
biscaí
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Bizkai

biskup ˈbʲiskup n
bisbe
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

bit bʲit n
bit
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1;

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
nata muntada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;

bitwa ˈbʲitfa n
batalla
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;

biuret n
biuret
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący dimerem mocznika;

biureta n
bureta
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów

biurko ˈbʲjurkɔ n
escriptori
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro ˈbʲjurɔ n
despatx escriptori
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;

biurokracja ˌbʲjurɔˈkraʦ̑ʲja n
burocràcia
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów

biurokrata n
buròcrata
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych

biurokratyczny adj
burocràtic
związany z biurokracją, dotyczący biurokracji

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
sostenidor
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

bizmut ˈbʲizmut n
bismut
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

biznesowy adj
comercial
(handel, handlowy) dotyczący biznesu

bizon ˈbʲizɔ̃n n
bisó
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy;

bić bʲiʨ̑ v
batre bategar
uderzać kogoś, zadawać komuś ból
pegar
o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.

blacha ˈblaxa n
xapa
cienki, płaski kawałek metalu;

blacharz n
llauner
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający lub naprawiający przedmioty z blachy

blady ˈbladɨ adj
pàl·lid
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację

blasfemia blasˈfɛ̃mʲja n
blasfèmia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo

bliski ˈblʲisʲci adj
pròxim prop
taki, który jest w niewielkiej odległości

bliskoznaczny ˌblʲiskɔzˈnaʧ̑nɨ adj
sinònim
(gramatyka) o podobnym znaczeniu

blizna ˈblʲizna n
cicatriu
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;

bliźniaczy blʲiʑˈɲaʧ̑ɨ adj
bessó
związany z bliźniętami, odnoszący się do bliźniąt

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
bessó
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie

blogosfera n
blogosfera
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;

blok blɔk n
bloc
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy

blokada blɔˈkada n
bloqueig
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji

blond blɔ̃nt adj
ros
o włosach jasny, płowy

bluszcz bluʃʧ̑ n
heura hedra
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluzka ˈbluska n
samarreta
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
cigonya
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały
(dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;

bodhisattwa n
bodhisattva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;

bodziec ˈbɔʥ̑ɛʦ̑ n
estímul
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
riquesa
majątek, posiadane dobra o dużej wartości
wielka ilość, różnorodność
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby

bogaty bɔˈɡatɨ adj
ric
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś
dający dużą możliwość wyboru

bogini bɔˈɟĩɲi n
deessa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej

bohater bɔˈxatɛr n
heroi
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
heroïna
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna

bohaterski ˌbɔxaˈtɛrsʲci adj
heroic
postępujący jak bohater
związany z bohaterstwem, właściwy bohaterowi

bohaterstwo ˌbɔxaˈtɛrstfɔ n
heroisme
czyn, zachowanie wymagające odwagi, męstwa; postawa właściwa bohaterowi

bohr bɔxr̥ n
bohri
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boja ˈbɔja n
boia
pływający znak nawigacyjny

bojkot ˈbɔjkɔt n
boicot
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bokeh n
bokeh
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

boks bɔks n
boxa
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;

bokser ˈbɔksɛr n
boxador
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)
bòxer
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa;

boksyt n
bauxita
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;

bolesny bɔˈlɛsnɨ adj
dolorós
(medycyna, medyczny) taki, który sprawia ból fizyczny
(psychologia, psychologiczny) taki, który sprawia przykrość, żal, ból psychiczny

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
fer mal
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

boliwar n
bolívar
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Wenezueli;

boliwijski ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci adj
bolivià
odnoszący się do Boliwii

bomba ˈbɔ̃mba n
bomba
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;

bomba atomowa n
bomba atòmica
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
bombardejar
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi

bonsai bɔ̃w̃ˈzaj n
bonsai
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

bor bɔr n
bor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

borsuk ˈbɔrsuk n
teixó
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

borówka bɔˈrufka n
mirtil nabiu
(botanika, botaniczny) krzewinka z rodziny wrzosowatych;

boski ˈbɔsʲci adj
diví
właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem

boskość ˈbɔskɔɕʨ̑ n
divinitat
boski charakter czegoś

bosman ˈbɔsmãn n
nostramo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba odpowiedzialna za żagle, liny i konserwację statku;

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
botànic
związany z botaniką, dotyczący botaniki

botanik bɔˈtãɲik n
botànic
specjalista w zakresie botaniki

botanika bɔˈtãɲika n
botànica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
botulisme
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bozon ˈbɔzɔ̃n n
bosó
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie;

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
bosnià
związany z Bośnią lub Bośniakami

bożodrzew gruczołowaty n
ailant
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
nadalenc
związany z Bożym Narodzeniem

brak brak n
deficiència
defekt, wada, usterka

brakować braˈkɔvaʨ̑ v
faltar
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać

bramka ˈbrãmka n
porteria
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
porter
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

brat brat n
fra germà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich
germà
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;

bratanek braˈtãnɛk n
nebot
syn brata

bratanica ˌbratãˈɲiʦ̑a n
neboda
córka brata

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
fraternitat
pokrewieństwo między synami jednych rodziców
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie

bratowa braˈtɔva n
cunyada
żona brata

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
brasiler
związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii
charakterystyczny dla Brazylii i Brazylijczyków, mający cechy lub właściwości przypisywane Brazylii

brać braʨ̑ v
agafar
chwytać coś ręką, unosić coś

brać udział ˈbraʨ̑ ˈuʥ̑aw v
participar
uczestniczyć

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci n
bretó
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy;

brew brɛf n
cella
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brewiarz n
breviari
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;

broda ˈbrɔda n
barba
zarost na brodzie (1.1)
mentó barbeta
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka

brodaty brɔˈdatɨ adj
barbut
mający zarost na dolnej części twarzy

brodawka n
berruga
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze
mugró
(medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze

brokuł ˈbrɔkuw n
bròcoli bròquil
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;

brom brɔ̃m n
brom
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

bromek n
bromur
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;

brona ˈbrɔ̃na n
esterrossadora rascle
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
defensar
odpierać atak

bronować brɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
rasclar
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony

browar ˈbrɔvar n
cerveseria
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

broń brɔ̃ɲ n
arma
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
arma biològica
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
arma de foc
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;

brudny ˈbrudnɨ adj
brut
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi
brut llord
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud

brutalny bruˈtalnɨ adj
brutal
działający za pomocą siły, agresywny

brydż brɨʧ̑ n
bridge
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
britànic
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa

brzeg bʒɛk n
riba
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
so
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
préssec
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)

brzoza ˈbʒɔza n
bedoll beç
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;

brzuch bʒux n
panxa abdomen
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
ventríloc
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu

brzuszny ˈbʒuʃnɨ adj
abdominal
związany z brzuchem, dotyczący brzucha

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
lleig
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych

brzydkie kaczątko ˈbʒɨtʲcɛ kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
aneguet lleig
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha

brzydota bʒɨˈdɔta n
lletgesa lletjor
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzydzić v
abominar
odczuwać wstręt do czegoś

brzytwa ˈbʒɨtfa n
navalla
ostry nóż do usuwania zarostu;

bród brut n
gual
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg

brąz brɔ̃w̃s n
bronze
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)
(sport, sportowy) brązowy medal

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
marró
mający kolor brązu;

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
budista
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
budisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budowa buˈdɔva n
construcció
wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu
miejsce wykonywania obiektu budowlanego, plac budowy (1.1)
odbudowa, rozbudowa i nadbudowa obiektu budowlanego

budować buˈdɔvaʨ̑ v
construir bastir
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje

budowla buˈdɔvla n
construcció
(budownictwo) coś, co zostało zbudowane

budynek buˈdɨ̃nɛk n
edifici
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

budzik ˈbuʥ̑ik n
despertador
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory;

bujny ˈbujnɨ adj
exuberant frondós
taki, który się obficie rozrasta
vívid
z rozmachem

buk buk n
faig
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;

bukszpan ˈbukʃpãn n
boix
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
bauprès
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;

bulgur n
bulgur
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;

bulimia buˈlʲĩmʲja n
bulímia
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;

bulimiczny adj
bulímic
dotyczący bulimii lub bulimików, właściwy bulimii lub bulimikom

bulwa ˈbulva n
tubercle
(botanika, botaniczny) zgrubiała część korzenia lub pędu;

bulwar ˈbulvar n
bulevard avinguda
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym

bumerang bũˈmɛrãŋk n
bumerang
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

bunkier ˈbũŋʲcɛr n
búnquer
(wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) schron, zwykle żelbetowy

bunt bũnt n
rebel·lió
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi

burak ˈburak n
remolatxa
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

burdel ˈburdɛl n
bordell
(pospolicie) dom publiczny

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
alcalde
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
ambre
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

burza ˈbuʒa n
tempesta tempestat
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burzliwy buʒˈlʲivɨ adj
brau
charakteryzujący się burzami atmosferycznymi

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
burgesia
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

but but n
sabata bota
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butan ˈbutãn n
butà
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;

butelka buˈtɛlka n
ampolla botella
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
búlgar
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
búlgar
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;

bułka z masłem ˈbuwka ˈz‿maswɛ̃m n
bufar i fer ampolles
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania

bydło ˈbɨdwɔ n
bestiar
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;
(zoologia, zoologiczny) w polskiej systematyce biologicznej: udomowieni potomkowie tura

byk bɨk n
bou toro
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.

być bɨʨ̑ v
estar ser
znajdować się w jakimś miejscu
ser estar ésser
istnieć; trwać

być może
potser
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

bób bup n
fava
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;

bóbr bupr̥ n
castor
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
déu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

ból bul n
dolor
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne
dolor mal
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;

bąbel ˈbɔ̃mbɛl n
bombolla
coś nabrzmiałego, wypełnionego płynem lub gazem

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
tambor timbal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;

bębnić ˈbɛ̃mbʲɲiʨ̑ v
tamborinejar
grać na bębnie

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
implorar
żarliwie, usilnie prosić

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
benedicció
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece
sprzyjanie, przychylność, pomyślność

błogosławić v
beneir
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
fibra alimentària fibra cel·lulosa
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;

błotniak ˈbwɔtʲɲak n
arpella
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
parafang
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błoto ˈbwɔtɔ n
fang llot
mieszanina ziemi i wody;

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
llamp
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błyszczeć ˈbwɨʃʧ̑ɛʨ̑ v
lluir refulgir
jaśnieć blaskiem

błyszczący adj
brillant
taki, który się błyszczy

błąd bwɔ̃nt n
error
niezgodność z zasadami, założeniami

błędnik n
laberint
(anatomia, anatomiczny) część wewnętrzna ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

błędny ˈbwɛ̃ndnɨ adj
erroni
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny

cal ʦ̑al n
polzada
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

capoeira n
capoeira
(sport, sportowy) brazylijska sztuka walki;

car ʦ̑ar n
tsar
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

caryca n
tsarina
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

całka ˈʦ̑awka n
integral
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
força
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
totalment
w sposób całkowity, pełny, bez reszty

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
besar
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś

cebula ʦ̑ɛˈbula n
ceba
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)

cecha ˈʦ̑ɛxa n
característica
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
cedre
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;

cefalosporyna n
cefalosporina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);

cefeida n
cefeida
(astronomia, astronomiczny) gwiazda zmieniająca swoją jasność w wyniku okresowych pulsacji;

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
maó
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cel ʦ̑ɛl n
fi
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))

cela ˈʦ̑ɛla n
cel·la
pokój więźnia w więzieniu

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
duaner
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celuloza n
cel·lulosa
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
ciment
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina);

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
preu
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cenny ˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
valuós
mający dużą wartość

cenoman ʦ̑ɛ̃ˈnɔ̃mãn n
Cenomanià
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu;

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
cenotafi
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

cent ʦ̑ɛ̃nt n
cent
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa;

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
centaure
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
cèntric
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka

centryzm ˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
centrisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
centímetre
miara długości; jedna setna metra;

cenzor n
censor
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli;
urzędnik prowadzący kontrolę treści publikacji pod względem obyczajowym lub politycznym

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
censura
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;

cenzurować v
censurar
przeprowadzać cenzurę; kontrolować urzędowo środki masowego przekazu

cep ʦ̑ɛp n
flagell
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;

cer ʦ̑ɛr n
ceri
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

ceramika ʦ̑ɛˈrãmʲika n
ceràmica
dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny;

ceremonia ˌʦ̑ɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
cerimònia
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd;

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
certificat
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

certyfikować v
certificar
wydawać certyfikat, potwierdzając coś oficjalnie

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
imperi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
emperador
najwyższy stopień monarchiczny;

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
uretra
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cez ʦ̑ɛs n
cesi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

chabeta n
rossí
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
calcedònia
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;

chamsa n
hamsa
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;

chaos ˈxaɔs n
caos
nieporządek, bezład

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
caòtic
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
caràcter
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby

charakterologia n
caracterologia
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze;

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
característic
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów

charakteryzować ˌxaraktɛrɨˈzɔvaʨ̑ v
caracteritzar
cechować, być cechą
wykonywać charakteryzację

chart xart n
llebrer
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;

charyzma xaˈrɨzma n
carisma
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie;

charyzmatyczny adj
carismàtic
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą

chcieć xʲʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
voler
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chciwość ˈxʲʨ̑ivɔɕʨ̑ n
avidesa avarícia
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chemia ˈxɛ̃mʲja n
química
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
química orgànica
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;

chemiczka xɛ̃ˈmʲiʧ̑ka n
química
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie chemii, kobieta zajmująca się chemią

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
químic
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
químic
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
quimioteràpia
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chemotaksja ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja n
quimiotaxi
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
xilè
odnoszący się do państwa Chile

chimera xʲĩˈmɛra n
quimera
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach;

chinina xʲĩˈɲĩna n
quinina
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chirurg ˈxʲirurk n
cirurgià
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
cirurgia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chirurgiczny ˌxʲirurʲˈɟiʧ̑nɨ adj
quirúrgic
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów

chitozan n
quitosan
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
xinès
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
xinès
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;

chleb xlɛp n
pa
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chlebak ˈxlɛbak n
panera
średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo;

chlew xlɛf n
soll
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno

chlor xlɔr n
clor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorek ˈxlɔrɛk n
clorur
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego;

chloro- ˈxlɔrɔ prefix
cloro-
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
clorofil·la
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
cloroform
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chlorowodorowy adj
clorhídric
związany z chlorowodorem, dotyczący chlorowodoru

chmiel xmʲjɛl n
llúpol esparga
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)

chmura ˈxmura n
núvol
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chodnik ˈxɔdʲɲik n
vorera voravia
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
caminar
poruszać się za pomocą nóg

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
arbre de Nadal
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

cholecystektomia ˌxɔlɛʦ̑ɨstɛkˈtɔ̃mʲja n
colecistectomia
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego;

cholera xɔˈlɛra interjection
maleït siga
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholera xɔˈlɛra n
còlera
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
colesterol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
hàmster
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
coreògraf
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
coreografia
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

choroba xɔˈrɔba n
malaltia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlʦ̑xajˈmɛra n
malaltia d'Alzheimer
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
malaltia de Parkinson
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
mareig nàusea
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku

choroba niedokrwienna serca n
malaltia coronària
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;

choroba psychiczna n
trastorn mental
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
croat
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci n
croat
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
malalt
dotknięty chorobą

chory ˈxɔrɨ n
malalt
osoba dotknięta chorobą

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
roncar
oddychać w trakcie snu charcząc

chrom xrɔ̃m n
crom
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
cromosfera
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
cromosoma
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chroniczny xrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
crònic
(książkowy) trwający bardzo długo

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
protegir emparar preservar
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
cronologia
następstwo, kolejność zdarzeń

chronologiczny adj
cronològic
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chrystologia n
cristologia
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
crisopras
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu;

chrzciciel n
baptista
osoba chrzcząca

chrzcielnica xʃʲʨ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
pila baptismal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;

chrzest xʃɛst n
baptisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
cristià
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
cristià
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
cristianisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
cartílag
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
escarabat
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

chuj xuj n
cigala titola
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
mocador
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
mocador
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chusteczka higieniczna n
mocador
jednorazowa chusteczka do nosa wykonana z celulozy

chwalić ˈxfalʲiʨ̑ v
lloar alabar
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze

chwila ˈxfʲila n
estona
bardzo krótki czas

chór xur n
cor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów
cor coral
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)

chłoniak n
limfoma
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

chłop xwɔp n
camperol
(potocznie, potoczny) rolnik

chłopak ˈxwɔpak n
noi
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna
dziecko płci męskiej
xicot
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę

chłopczyk ˈxwɔpʧ̑ɨk n
nen
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) niemowlę lub małe dziecko płci męskiej
(zdrobniale) od chłopiec

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
noi
młody człowiek płci męskiej

ciasny ˈʨ̑asnɨ adj
estret
taki, w którym jest mało miejsca

ciastko ˈʨ̑astkɔ n
galeta
mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;

ciasto ˈʨ̑astɔ n
massa pasta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;
pastís
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;

ciało ˈʨ̑awɔ n
cos
organizm ludzki lub zwierzęcy
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
zwłoki człowieka lub zwierzęcia
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);

ciało doskonale czarne n
cos negre
(fizyka, fizyczny) ciało pochłaniające całkowicie padające na nie promieniowanie;

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
cos celeste
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

ciało szkliste n
humor vitri
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;

cicho ˈʨ̑ixɔ adv
silenciosament
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
silenciós
o małej głośności
spokojny

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
cigró
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
cigró
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;

ciekawostka ˌʨ̑ɛkaˈvɔstka n
curiositat
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
curiositat
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
curiós
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat
interessant
taki, który wzbudza zainteresowanie

cielesny ʨ̑ɛˈlɛsnɨ adj
carnal
dotyczący ciała i cielesności

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
vedell
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
vedella
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)

ciemiernik ʨ̑ɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik n
el·lèbor
(botanika, botaniczny) Helleborus, rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych;

ciemna materia n
matèria fosca
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;

ciemnia n
cambra fosca
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
foscor fosca
stan, w którym jest brak światła, jasności;

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
fosc obscur
o kolorze: zbliżony do czarnego

cienki klient n
client lleuger
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;

cieplik n
calòric
(historia, historyczny, historycznie) (fizyka, fizyczny) domniemana nieważka i niewidzialna substancja uważana dawniej za przyczynę zjawisk związanych z ciepłem i spalaniem;

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
calor
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób

ciepłość n
caliditat
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest ciepłe; cecha tych, którzy są ciepli

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
calent càlid
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny
càlid calent
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
patiment
(rzeczownik odczasownikowy) od cierpieć
długotrwały lub silny ból

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
patir sofrir
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
paciència
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
pacient
niezrażający się czekaniem
znoszący przeciwności w sposób opanowany

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
espina
(botanika, botaniczny) ostry wyrostek na pędzie rośliny;

cieszyć ˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ v
alegrar-se
być radosnym, mieć radość, zadowolenie z czegoś
weselić się, śmiać się

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
gall de cua forcada
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
ombra
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;

cieśla ˈʨ̑ɛ̇ɕla n
fuster
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
estret
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
tia tieta
siostra matki
siostra ojca

ciotka ˈʨ̑ɔtka n
tia tieta
siostra matki
siostra ojca

cipa ˈʨ̑ipa n
cony
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy

cis ʦ̑ʲis ʨ̑is n
teix
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

cisural n
Cisuralià
(geologia, geologiczny) pierwsza, najstarsza epoka permu, trwająca 299 – 270,6 milionów lat temu; wczesny perm;

cisza ˈʨ̑iʃa n
silenci
brak dźwięku

ciuciubabka ˌʨ̑üʨ̑uˈbapka n
gallina cega
zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;

ciągle ˈʨ̑ɔ̃ŋɡlɛ adv
constantment
bez przerw, nieustannie
cyklicznie, co i rusz

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
arrossegar
wlec, przesuwać za sobą

ciągły ˈʨ̑ɔ̃ŋɡwɨ adj
continu
nieustanny, ciągle trwający

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
embaràs
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

ciąża pozamaciczna n
embaràs ectòpic
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;

cięciwa n
corda
linka łącząca końce łuku albo kuszy;

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
camió
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
pesant feixuc
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciśnienie tętnicze ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɛ n
pressió arterial tensió arterial
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic;

ciżba ˈʨ̑iʒba n
munió
duża liczba stłoczonych ludzi

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
cementiri
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cnota ˈʦ̑nɔta n
virtut
dodatnia cecha moralna

co kraj, to obyczaj ˈʦ̑ɔ ˈkraj ˈtɔ ːˈbɨʧ̑aj proverb
a cada terra el seu ús i a cada casa el seu costum
każdy kraj (region, miejscowość, rodzina, itp.) ma własną kulturę, zwyczaje

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
diari quotidià
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia

colon kɔˈlɔ̃n n
colon
(jednostka monetarna) waluta Salwadoru i Kostaryki;

coroczny ʦ̑ɔˈrɔʧ̑nɨ adj
anyal
powtarzający się co roku

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
setmanal
powtarzający się co tydzień

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
alguna cosa quelcom
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

croissant n
croissant
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;

cud ʦ̑ut n
miracle
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

cudowny ʦ̑uˈdɔvnɨ adj
meravellós
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu
miraculós
związany z cudem

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
estranger foraster
osoba pochodząca z innego kraju

cudzołóstwo ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwustfɔ n
adulteri
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;

cukier ˈʦ̑ucɛr n
sucre
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
sucre de llustre
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków;

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
caramel bombó
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukiernia ʦ̑uˈcɛrʲɲa n
pastisseria
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
sucrera
naczynie, w którym podaje się cukier;

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
carabassó carbassó
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
diabetis
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

curry n
curri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;

cyberatak ˌʦ̑ɨbɛrˈatak n
ciberatac
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu

cyberkultura n
cibercultura
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;

cybernauta n
cibernauta
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni

cybernetyczny adj
cibernètic
odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką

cybernetyka n
cibernètica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
xifra
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
digital
wykorzystujący technikę cyfrową

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
cigar
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cyjanek n
cianur
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cykloida ʦ̑ɨkˈlɔjda n
cicloide
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;

cyklon ˈʦ̑ɨklɔ̃n n
cicló
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;

cyklop ˈʦ̑ɨklɔp n
ciclop
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła;

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
xicoira
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cykoria (1.1)

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
estany peltre
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
canyella
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynicznie adv
cínicament
w sposób cyniczny

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
zinc
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cypryjski ʦ̑ɨˈprɨjsʲci adj
xipriota
odnoszący się do państwa Cypr
odnoszący się do wyspy Cypr

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
xiprer
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

cyrk ʦ̑ɨrk n
circ
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
compàs
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
zirconi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrkulacja n
circulació
obieg zamknięty

cyrylicki adj
ciríl·lic
(językoznawstwo, językoznawczy) napisany cyrylicą, związany z cyrylicą

cytadela ˌʦ̑ɨtaˈdɛla n
ciutadella
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;

cytat ˈʦ̑ɨtat n
citació
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

cytochrom n
citocrom
(biologia, biologiczny) białko uczestniczące w transporcie elektronów w procesie fosforylacji oksydacyjnej;

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
citologia
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;

cytologiczny adj
citològic
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii

cytoplazma n
citoplasma
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytoszkielet n
citoesquelet citosquelet
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;

cytotoksyczność n
citotoxicitat
cecha tego, co cytotoksyczne

cytozol n
citosol
(biologia, biologiczny) płynna część cytoplazmy wypełniająca przestrzenie między elementami cytoszkieletu a organellami;

cytra ˈʦ̑ɨtra n
cítara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
llimona llimó
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce

cytrynian n
citrat
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu cytrynowego;

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
civilització
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilizowany adj
civilitzat
korzystający ze zdobyczy cywilizacji

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
civil
nie należący do wojska
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami

czador ˈʧ̑adɔr n
xador
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

czadyjski ʧ̑aˈdɨjsʲci adj
txadià
odnoszący się do państwa Czad

czajka ˈʧ̑ajka n
fredeluga
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

czangsing ˈʧ̑ãŋksʲĩŋk n
Changxingià
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 253,8 – 251 milionów lat temu;

czapka ˈʧ̑apka n
gorra
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈʧ̑apla n
agró bernat pescaire
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czapla siwa n
bernat pescaire
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
forat negre
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna herbata n
te negre
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
màgia negra
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
riber negre groseller negre
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc tego krzewu

czarna skrzynka n
caixa negra
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
negre
mający najciemniejszy możliwy kolor
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
nielegalny

czarny bez ˈʧ̑arnɨ ˈbɛs n
saüc soguer
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory;

czarny blok n
bloc negre
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
mercat negre
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
bruixa
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czas ʧ̑as n
temps
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi
chwila, moment, pora

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
pretèrit passat
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
futur
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
ocasionalment
niekiedy, co pewien czas

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
revista
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzeń ˌʧ̑asɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
espaitemps espai-temps
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
verb
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czasownik posiłkowy ʧ̑aˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ n
verb auxiliar
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony

czaszka ˈʧ̑aʃka n
calavera crani
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czaszkowy adj
cranial
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
adorador
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

czczy ʧ̑ːɨ adj
dejú
głodny, pusty

czeczeński adj
txetxè
dotyczący Czeczenii, Czeczenów

czek ʧ̑ɛk n
xec
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;

czekan ˈʧ̑ɛkãn n
piolet
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
esperar
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy
przerywać wykonywanie jakiejś czynności

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
xocolata xocolate
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
cirerer cirera
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
juny
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
roig vermell
kolor czerwony

czerwona dzielnica ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
barri vermell districte vermell zona vermella
rejon miasta, gdzie prostytutki oferują usługi seksualne

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
targeta vermella
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwonawy ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
rogenc vermellós
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
roig vermell
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy
vermell roig
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
gegant vermell
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
negre
czarny kolor

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
pentinar
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki
pentinar-se
układać sobie włosy przy pomocy grzebienia lub szczotki

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
txec
związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów
txec Txec
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
txec
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
hola
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czkawka ˈʧ̑kafka n
singlot
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
all
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czołg ʧ̑ɔwk n
tanc
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
front
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czterdziestka ʧ̑tɛrʲˈʥ̑ɛstka n
quaranta
liczba 40

czterdziesty ʧ̑tɛrʲˈʥ̑ɛstɨ adj
quarantè
od 40

czterdzieści ʧ̑tɛrʲˈʥ̑ɛ̇ɕʨ̑i cardinalNumeral
quaranta
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;

czternastka ʧ̑tɛrˈnastka n
catorze
nazwa liczby 14

czternasty ʧ̑tɛrˈnastɨ adj
catorzè
od 14

czternaście ʧ̑tɛrˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
catorze
14

cztery ˈʧ̑tɛrɨ cardinalNumeral
quatre
liczba 4

czule adv
afectuosament
w sposób czuły, przepełniony czułością

czulent ˈʧ̑ulɛ̃nt n
txólent
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;

czuć ʧ̑uʨ̑ v
sentir
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
dijous
czwarty dzień tygodnia

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
Quaternari quaternari
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

czwarty ˈʧ̑fartɨ adj
quart
od 4

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
quadrilàter
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czworościan n
tetràedre
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

czwórka ˈʧ̑furka n
quatre
nazwa cyfry 4

czyn ʧ̑ɨ̃n n
acte
działanie, postępek, akt;

czyr ʧ̑ɨr n
corègon del llac Léman
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus nasus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny łososiowatych;

czyrak n
furóncol
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

czystka etniczna n
neteja ètnica
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
puresa
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
net
pozbawiony brudu

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
llegir
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
sala de lectura
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
lector
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czytelny ʧ̑ɨˈtɛlnɨ adj
llegible
(przenośnie, przenośnia) zrozumiały, sformułowany w przejrzysty sposób

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
purgatori
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
netejar
usuwać brud, zanieczyszczenia

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
partícula corpuscle
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
sovint freqüentment
(zobacz) częsty

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
freqüència
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
freqüent
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

częściowo ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɔ adv
parcialment
w jakiejś części, nie w całości

częściowy ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɨ adj
parcial
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
part
fragment jakiejś całości
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
membre
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
home
ktoś, jakaś osoba
home humà
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;

człowiek pekiński n
home de Pequín
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus pekinensis Black, hominid, którego szczątki odkryto w Chinach;

córka ˈʦ̑urka n
filla
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

dach dax n
teulada sostre
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dadaizm daˈda<sup>j</sup>ism̥ n
dadaisme
(sztuka) awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924;

daktyl ˈdaktɨl n
dàtil
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

daleko daˈlɛkɔ adv
lluny
w znacznej odległości
na znaczną odległość

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
dàlmata
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dama ˈdãma n
dama reina
dystyngowana kobieta
reina dama
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;

damasceński ˌdãmaˈsʦ̑ɛ̃j̃sʲci adj
damascè damasquí
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku

dane ˈdãnɛ n
dades
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków

danie ˈdãɲɛ n
plat
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
darmstadti
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darwinizm n
darwinisme
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;

data ˈdata n
data
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

dawać ˈdavaʨ̑ v
donar
(zobacz) dać

dawka ˈdafka n
dosi
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

dawniej ˈdavʲɲɛ̇j adv
abans
poprzednio, przedtem

dawno, dawno temu adv
això era una vegada hi havia una vegada
początkowe słowa wielu bajek i baśni

debata dɛˈbata n
debat
(książkowy) dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

debiut ˈdɛbʲjut n
debut
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie

decentralizacja n
descentralització
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
decidir
podejmować decyzję, postanawiać o czymś

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
decisió
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

dedukcja n
deducció
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków

deeskalacja n
desescalada
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych

defekacja ˌdɛfɛˈkaʦ̑ʲja n
defecació
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału;

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
defenestració
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

deficyt dɛˈfʲiʦ̑ɨt n
dèficit
niedobór, brak;

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
definició
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

definiować ˌdɛfʲĩˈɲɔvaʨ̑ v
definir
objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję

deflacja dɛˈflaʦ̑ʲja n
deflació
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

deflagracja n
deflagració
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

defloracja n
desfloració
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej

dehydrogenaza n
deshidrogenasa
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru od metabolitów i przenoszenie ich na inne związki chemiczne;

deifikacja ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkaʦ̑ʲja n
deïficació
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
deisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

dekada dɛˈkada n
decenni
dziesięć lat

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
decapitació
ucięcie głowy;

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
declaració
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
declinació
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
descolonització
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

dekolt ˈdɛkɔlt n
escot
część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1)
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
decoració
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
decorar
upiększać coś, dodawać dekoracje

dekret ˈdɛkrɛt n
decret
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

delficki dɛlˈfʲiʦ̑ʲci adj
dèlfic
(geografia, geograficzny) związany z Delfami

delfin ˈdɛlfʲĩn n
dofí
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
(sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
delicat lleuger
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
demagog
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
demagògia
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

demagogiczny adj
demagògic
związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom

demiurg ˈdɛ̃mʲjurk n
demiürg
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
desmobilització
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego
zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
demografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
demogràfic
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
democràcia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
demòcrata
zwolennik demokracji

demokratycznie ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
democràticament
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
democràtic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzaʦ̑ʲja n
democratització
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

demokratyzować ˌdɛ̃mɔkratɨˈzɔvaʨ̑ v
democratitzar
dokonywać procesu demokratyzacji

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
dimoni
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
demonologia
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demonstrować ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrɔvaʨ̑ v
demostrar
brać udział w publicznym proteście, demonstracji
prezentować coś – urządzenie, towar lub działanie czegoś

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
dendrologia
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

denerwować ˌdɛ̃nɛrˈvɔvaʨ̑ v
alterar
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej

denitryfikacja n
denitrificació
(biochemia, biochemiczny) redukcja azotanów lub azotynów do azoty N₂ przeprowadzona przez bakterie denitryfikacyjne;

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
dentista
(zobacz) stomatolog;

depresja dɛˈprɛsʲja n
depressió
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;

depresja poporodowa dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva n
depressió postpart
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;

deputowana n
diputada
członkini parlamentu lub innych władz wybieralnych

deputowany n
diputat
wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
dermatòleg
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
dermatologia
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;

derogacja n
derogació
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;

deser ˈdɛsɛr n
postres darreries
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deska ˈdɛska n
tauló taula
płaski kawałek drewna;

deska do krojenia n
tauler de tallar
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności

despota dɛsˈpɔta n
dèspota
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca absolutny, mający nieograniczoną władzę

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
despotisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

destabilizować v
desestabilitzar
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym

destalinizacja n
desestalinització
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
destructiu
mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
destil·lació
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

deszcz dɛʃʧ̑ n
pluja
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
plujós
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

detektyw dɛˈtɛktɨf n
detectiu
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa

determinizm n
determinisme
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu

deuter ˈdɛwtɛr n
deuteri
(chemia, chemiczny) izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;

deuteron dɛwˈtɛrɔ̃n n
deuteró
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jądro atomu deuteru;

dewaluować ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
devaluar
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowo obniżać kurs danej waluty

dewon ˈdɛvɔ̃n n
Devonià
(geologia, geologiczny) czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej;

dezamortyzacja n
desamortització
(historia, historyczny, historycznie) przejmowanie przez państwo oraz sprzedaży dóbr należących do Kościoła trwający oficjalnie od końca XVIII w. do XX w Hiszpanii

dezinformacja n
desinformació
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
desodorant
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
desinfecció
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
diabòlic
związany z diabłem, dotyczący diabła

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
roda de fira
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej

diabeł ˈdʲjabɛw n
diable
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
diagnòstic
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
diagnosi
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvaʨ̑ v
diagnosticar
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

diagram ˈdʲjaɡrãm n
diagrama
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

diakon n
diaca
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;

dialekt ˈdʲjalɛkt n
dialecte
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialog ˈdʲjalɔk n
diàleg
rozmowa dwóch osób

diamagnetyczny adj
diamagnètic
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes

diamagnetyk n
diamagnètic
(fizyka, fizyczny) ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od próżni, słabo odpychane przez magnes

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
diamant
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

diatryba n
diatriba
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uprawiany w starożytności przez filozofów moralizatorski gatunek literacki w formie swobodnego dialogu lub mowy, łączący prostotę stylu z wywodem retorycznym

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
diòcesi
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

diereza n
dièresi
(termin typograficzny) diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;
(językoznawstwo, językoznawczy) w metryce: zbieżność granicy stopy akcentowej z granicą wyrazu;

dieta ˈdʲjɛta n
dieta
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się

dinar ˈdʲĩnar n
dinar
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
dinosaure
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
díode
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

dirham ˈdʲirxãm n
dírham
(jednostka monetarna) waluta Maroka i Zjednoczonych Emiratów Arabskich; ,

dla dla preposition
per per a
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ interrogativePronoun
per què
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
per què
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dlatego dlaˈtɛɡɔ conjunction
així que per tant doncs
…używany w budowie współrzędnego zdania wynikowego
com que ja que perquè
…używany w budowie podrzędnego zdania przyczynowego

dmuchać ˈdmuxaʨ̑ v
bufar
wypuszczać powietrze z ust

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi adv
potes enlaire
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
adéu a reveure que vagi bé adéu-siau fins ara fins demà
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
bona nit
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobro ˈdɔbrɔ n
bé
jedna z dwóch podstawowych wartości moralnych, przeciwieństwo zła;

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
benestar prosperitat
dobre warunki materialne

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
voluntàriament
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
voluntari
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

dobroć ˈdɔbrɔʨ̑ n
bonesa
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością

dobry ˈdɔbrɨ adj
bo
korzystny
o nastroju wesoły, radosny
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
pomyślny, udany
świetny, znakomity w swojej dziedzinie
bo bon
miły, uczynny, usłużny, szlachetny

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
bona nit bon vespre
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
bé
w należyty sposób
przyjemnie
uczciwie
z korzyścią

dobór n
selecció
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów

doceniać dɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
apreciar
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
addicional
dodany do istniejącej wcześniej reszty
niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków

dodawać dɔˈdavaʨ̑ v
afegir
dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość
sumar
(matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować

dodekafoniczny adj
dodecafònic
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii

dogmat n
dogma
(filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół

dogmatyczny adj
dogmàtic
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji

dogmatyzm n
dogmatisme
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
munyir
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego

dojrzałość n
maduresa
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
madur
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny

dojrzewanie ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ n
adolescència
okres życia między dzieciństwem a dorosłością;

doktorat n
doctorat
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uzyskany stopień doktora w danej dziedzinie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) praca naukowa prowadzona lub napisana celem zdobycia stopnia doktora

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
doctrina
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

doktrynalny adj
doctrinal
dotyczący doktryny

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
document
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;
pismo urzędowe stwierdzające tożsamość
przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy

dokumentacja ˌdɔkũmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
documentació
zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
exactament específicament
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
exactitud
cecha tego, co dokładne

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
exacte
o człowieku: robiący coś starannie
wykonany z dużą starannością

dolar ˈdɔlar n
dòlar
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolina dɔˈlʲĩna n
vall
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
dolmen
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dolny ˈdɔlnɨ adj
baix
będący niżej niż punkt odniesienia
znajdujący się na dole

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
casa
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
orfenat
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
bordell
dom, w którym jest uprawiana prostytucja;

domatorstwo n
domesticitat
zamiłowanie do domowego życia

domieszka n
additiu
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości

dominacja ˌdɔ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
dominació
(książkowy) przeważanie, panowanie nad czymś

dominikański ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃sʲci adj
dominicà
odnoszący się do państwa Dominikana

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
dominó dòmino
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek;

domniemany ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ adj
presumpte
oparty na przypuszczeniu

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
casolà
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
casolà
związany z domem, dotyczący domu

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
test
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

dopamina n
dopamina
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;

dopuszczalny ˌdɔpuʃˈʧ̑alnɨ adj
admissible
dozwolony, tolerowany w jakiejś sytuacji pod jakimś warunkiem

dopływ ˈdɔpwɨf n
afluent
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora

dorada dɔˈrada n
orada
(ichtiologia, ichtiologiczny) srebrzysta ryba morska z pasami na bokach;

doradca n
assessor conseller
osoba udzielająca porad

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
adult
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym

dorosły dɔˈrɔswɨ n
adult
dorosła (1.1) osoba

dorsz dɔrʃ n
bacallà
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
perfecte
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć

dostawa dɔˈstava n
entrega lliurament
dostarczenie towaru np. do sklepu

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
rebre
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
dignatari
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa

dostrzegać v
percebre
zwracać uwagę na coś, zauważać coś

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
accés
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

dostępność n
accessibilitat
możliwość dostania się do czegoś, możliwość dojścia gdzieś
disponibilitat
łatwość zdobycia czegoś

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
accessible
(o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć
disponible
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
literalment
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

dosłowny dɔˈswɔvnɨ adj
literal
znaczący dokładnie to, co wyrażają słowa, bez drugiego znaczenia

dotyk ˈdɔtɨk n
toc
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;
czynność dotykania

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
tocar
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego
(przenośnie, przenośnia) poruszać jakieś zagadnienie w rozmowie

dotykowy ˌdɔtɨˈkɔvɨ adj
tàctil
dotyczący dotyku bądź wrażeń związanych z dotykiem

dowód ˈdɔvut n
prova
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
carnet d'identitat
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
experiència
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

dość dɔɕʨ̑ interjection
bastant
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania

dożylny adj
intravenós
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

drabina draˈbʲĩna n
escala
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

dragon ˈdraɡɔ̃n n
dragó
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny

dramat ˈdrãmat n
drama
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;

dramatyczny adj
dramàtic
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
gratacel
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapać ˈdrapaʨ̑ v
gratar
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
depredador predador
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drań drãɲ n
brètol
(pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna podły, niegodziwy, zły, nikczemny

drenaż mózgów n
fugida de cervells
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
boscós fuster
wykonany z drewna

drewno ˈdrɛvnɔ n
fusta
kawałek drewna (1.2)
(rzeczownik) zbiorowy kawałki drewna (1.2)
fusta llenya
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;
xilema
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;

drobiazgowo adv
meticulosament
szczegółowo, dokładnie, w sposób drobiazgowy

droga ˈdrɔɡa n
via carretera
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
via crucis viacrucis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogi ˈdrɔɟi adj
car
bliski uczuciowo
car costós
posiadający wysoką cenę

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
dromedari
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;

drozd drɔst n
tord
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
llevat
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;

druga młodość n
segona joventut
czucie się znów młodym, przeżywanie młodości na nowo będąc starszym

drugi ˈdruɟi adj
segon secundari
zajmujący ostatnie miejsce w dwuelementowym zbiorze o określonej kolejności elementów

drukarka druˈkarka n
impressora
urządzenie służące do drukowania

drukarka atramentowa n
impressora d'injecció
(informatyka, informatyczny) drukarka wykorzystująca do druku tusz (umieszczony w kartridżach);

drukarka laserowa n
impressora làser
(informatyka, informatyczny) rodzaj drukarki wykorzystującej w procesie drukowania laser, uzyskująca wydruk poprzez umieszczenie na papierze cząstek tonera;

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
imprimir
dawać coś do druku, publikować
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce

drumla ˈdrũmla n
guimbarda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;

drut drut n
filferro
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;

drużyna druˈʒɨ̃na n
equip
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania

drwal drval n
llenyataire
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa;

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
arbre
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
arbre genealògic
graf przedstawiający koligacje rodzinne;

drzeworyt n
xilografia
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;

drzwi ḍʒvʲi n
porta
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać

drób drup n
aviram
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.)

dróżka ˈdruʃka n
sender sendera viarany
wąska droga polna, leśna lub ogrodowa

drżeć drʒɛʨ̑ v
tremolar
trząść się, drgać, dygotać

dualizm n
dualisme
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.

dualizm korpuskularno-falowy n
dualitat ona-corpuscle dualitat ona-partícula
(fizyka, fizyczny) właściwość materii polegająca na tym, że w pewnych przypadkach ujawnia naturę falową, a w innych cząsteczkową (korpuskularną);

dubn dupn̥ n
dubni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

duch dux n
esperit
umysł, myśli ludzkie
fantasma
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;
ànima
dusza ludzka

duchota duˈxɔta n
xafogor
(potocznie, potoczny) duszne, parne powietrze

duchowo duˈxɔvɔ adv
espiritualment
w sposób duchowy, dotyczący duchowości

duchowy duˈxɔvɨ adj
espiritual
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

dudek ˈdudɛk n
puput palput
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

dukat ˈdukat n
ducat
(historia, historyczny, historycznie) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;

duma ˈdũma n
orgull
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
poczucie osobistej godności
zbyt wysokie mniemanie o sobie

dumny ˈdũmnɨ adj
orgullós
pewny siebie, mający poczucie własnej godności
wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu
zadowolony z czegoś, mający dumę, satysfakcję z czegoś lub kogoś

duopol n
duopoli
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;

dupa ˈdupa n
cul
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupek ˈdupɛk n
gilipolles
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności

dusza ˈduʃa n
ànima
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;

duński ˈdũj̃sʲci adj
danès
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
danès
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

dwa dva ordinalAdjective
dos dues
liczba 2

dwadzieścia dvaˈʥ̑ɛ̇ɕʨ̑a cardinalNumeral
vint
liczba 20

dwanaście dvãˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
dotze
liczba 12

dworzec autobusowy n
estació d' autobús
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów

dwudziestka dvuˈʥ̑ɛstka n
vint
nazwa liczby 20

dwudziesty dvuˈʥ̑ɛstɨ adj
vintè
od 20

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
bilingüe
o człowieku: mówiący w dwóch językach
napisany w dwóch językach
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
dos punts
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwunastka dvũˈnastka n
dotze
nazwa liczby 12

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
duodè
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwunastokąt n
dodecàgon
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach

dwunasty dvũˈnastɨ adj
dotzè
od 12

dwupłat ˈdvupwat n
biplà
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
bisectriu
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy;

dwustronny dvuˈstrɔ̃nːɨ adj
bilateral
taki, którego można używać z dwóch stron tego czegoś

dwutlenek n
diòxid
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwuznaczny dvuˈznaʧ̑nɨ adj
ambigu
zawierający dwa znaczenia, możliwy do interpretowania na dwa różne sposoby

dwójka ˈdvujka n
dos
nazwa cyfry 2

dybuk ˈdɨbuk n
dibbuk
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość;

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
dicotomia
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
diftong
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;

dyfuzja dɨˈfuzʲja n
difusió
(fizyka, fizyczny) proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmie;

dykcja ˈdɨkʦ̑ʲja n
dicció
sposób wymawiania wyrazów i zdań

dyktando n
dictat
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktator dɨkˈtatɔr n
dictador
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę

dyktatura n
dictadura
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dyktatura proletariatu n
dictadura del proletariat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
diligència
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
fum
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymorfizm n
dimorfisme
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;

dynamicznie adv
dinàmicament
w sposób dynamiczny

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
dinamita
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynamo dɨ̃ˈnãmɔ n
dinamo
(elektryczność) prądnica, zwykle rowerowa

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
dinastia
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie

dynastyczny adj
dinàstic
związany z dynastią, dotyczący dynastii

dynia ˈdɨ̃ɲa n
carabassa carbassa
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
diploma
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomacja n
diplomàcia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
diplomàtic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
diplomàtic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
director
osoba zarządzająca jakąś instytucją

dysfagia n
disfàgia
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
disfòria
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

dysk dɨsk n
disc
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
disc dur
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
discriminació
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskusja dɨsˈkusʲja n
discussió
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
dislèxia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dyspareunia n
disparèunia
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;

dysproz ˈdɨsprɔs n
disprosi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dystymia n
distímia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;

dysuria n
disúria
(medycyna, medyczny) bolesne oddawanie moczu;

dywan ˈdɨvãn n
catifa
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
dividend
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

dyzenteria n
disenteria
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dzban ʣ̑bãn n
càntir
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;

dziadek ˈʥ̑adɛk n
avi
ojciec matki
avi iaio
ojciec ojca

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
trencanous
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

dziać ʥ̑äʨ̑ v
passar
odbywać się, mieć miejsce, zdarzać się

działacz ˈʥ̑awaʧ̑ n
activista
osoba aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego

działaczka ʥ̑aˈwaʧ̑ka n
activista
kobieta aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego

działanie ʥ̑aˈwãɲɛ n
acció
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś

działo ˈʥ̑awɔ n
canó
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru, która miotająca pociski na znaczne odległości;

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
infanticidi
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

dziecięcy ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
infantil
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
infància infantesa
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
nen criatura infant nena canalla
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;
nen fill filla chiquet
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;

dziedziczny adj
hereditari
przekazywany przez przodków lub przejęty od nich
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) otrzymywany w spadku

dziedziczyć ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
heretar
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci
być uprawnionym do takiego otrzymania

dziedziniec ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩɲɛʦ̑ n
pati
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;

dziekan n
degà
(edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;

dzielenie ʥ̑ɛˈlɛ̃ɲɛ n
divisió
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
compartir
mieć z czymś / kimś coś wspólnego
dividir
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości
compartir
oddawać komuś część czegoś

dzielna n
dividend
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
barri
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;

dziennikarka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarka n
periodista
kobieta zajmująca się dziennikarstwem

dziennikarski adj
periodístic
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
periodisme
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
periodista
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dzierżawa n
arrendament
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) użytkowanie czyjejś rzeczy lub prawa majątkowego przez określony czas w zamian za ustaloną umową opłatę

dzierżawczy adj
possessiu
(językoznawstwo, językoznawczy) oznaczający relację przynależności lub posiadania

dziesiątka ʥ̑ɛ̇ˈɕɔ̃ntka n
deu
nazwa liczby 10

dziesiąty ʥ̑ɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ adj
desè dècim
od 10

dziesięciobój n
decatló
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

dziesięciokąt n
decàgon
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
decenni
okres dziesięciu lat

dziesięć ˈʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ cardinalNumeral
deu
liczba 10

dziesięć przykazań Bożych n
Deu Manaments
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
noia nena
młoda, niezamężna kobieta
xicota nena
partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
nena
dziecko płci żeńskiej

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
verge
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
virginitat
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewiątka ʥ̑ɛˈvʲjɔ̃ntka n
nou
cyfra 9

dziewiąty ʥ̑ɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
novè
od 9

dziewięciokąt n
enneàgon
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach

dziewiętnastka ˌʥ̑ɛvʲjɛtˈnastka n
dinou
nazwa liczby 19

dziewiętnasty ˌʥ̑ɛvʲjɛtˈnastɨ adj
dinovè
od 19

dziewiętnaście ˌʥ̑ɛvʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
dinou
liczba 19

dziewięć ˈʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ cardinalNumeral
nou
liczba 9

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
dia jorn
okres od świtu do zmierzchu
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
bon dia
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzik ʥ̑ik n
senglar porc senglar
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dziki ˈʥ̑ici adj
brau salvatge
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
ornitorinc
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
avui
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś

dzisiejszy ʥ̑iˈɕɛ̇jʃɨ adj
d'avui
ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach
taki, który wydarzył się dziś

dziura ˈʥ̑ura n
forat
otwór powstały wskutek uszkodzenia
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa

dziura ozonowa ˈʥ̑ura ˌɔzɔ̃ˈnɔva n
forat de l’ozó
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi;

dziwić v
estranyar-se
odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
estrany rar
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziób ʥ̑up n
bec
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;
proa
(morski) przednia część kadłuba statku;

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
geniva
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
picot
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
picot negre
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;

dzięcioł duży ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈduʒɨ n
picot garser gros
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos major, pospolity gatunek dzięcioła;

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
agrair
(dosłownie) składać podziękowanie

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ interjection
gràcies mercès
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
moltes gràcies
…wyrażający wdzięczność

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
campana
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonić ˈʣ̑vɔ̃ɲiʨ̑ v
trucar
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefonować, próbować nawiązać połączenie telefoniczne

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
campanar
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

dąb dɔ̃mp n
roure
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
drewno dębu (1.2)

dąb korkowy ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ n
alzina surera surera
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;

dłoń dwɔ̃ɲ n
palmell
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

dług dwuk n
deute
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy;

długi ˈdwuɟi adj
llarg
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
trwający znaczny czas
(żartobliwie) o człowieku: wysoki

długopis dwuˈɡɔpʲis n
bolígraf
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
llargària longitud
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

długość geograficzna n
longitud
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0, a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi;

dłuto ˈdwutɔ n
cisell
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

dłużniczka dwuʒʲˈɲiʧ̑ka n
deutora
forma żeńska od: dłużnik (finansowy)

dłużnik ˈdwuʒʲɲik n
deutor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;

dźinizm ˈʥ̑ĩɲism̥ n
jainisme
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
so
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
cuc de terra
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżem ʤ̑ɛ̃m n
melmelada
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżin n
ginebra
(spożywczy) anglosaski alkohol gatunkowy o smaku i zapachu jałowca

dżokej ˈʤ̑ɔkɛj n
joquei
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

dżuma ˈʤ̑ũma n
pesta
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
jungla
wilgotny las tropikalny;

ebonit n
ebonita
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

echo ˈɛxɔ n
eco
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
ecolàlia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

edukacja ˌɛduˈkaʦ̑ʲja n
ensenyament
nauczanie kogoś

edukować v
educar
wykształcać, wychowywać kogoś

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
editor de text
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
editar
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
efecte hivernacle
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;

efektor ɛˈfɛktɔr n
efector
(biologia, biologiczny) narząd organizmu zwierzęcego wykonujący określoną czynność pod wpływem impulsu elektrycznego;

efektywny ˌɛfɛkˈtɨvnɨ adj
eficaç
skuteczny, wydajny

egalitaryzm n
igualitarisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egipski ɛˈɟipsʲci adj
egipci egipcià
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egocentryzm n
egocentrisme
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
examen
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzegeza n
exegesi
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzerga n
exerg
(numizmatyka, numizmatyczny) oddzielona od ryciny przestrzeń u dołu medalu lub monety, na której zwykle zawarta jest dewiza lub data wybicia;

egzoplaneta n
exoplaneta
(astronomia, astronomiczny) planeta położona poza Układem Słonecznym, najczęściej w innym układzie planetarnym;

egzorcyzm n
exorcisme
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
exosfera
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi;

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
exòtic
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
existència
istnienie, byt, życie i jego warunki

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
existencialisme
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

einstein ˈajn͇ʃtajn n
einsteini
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
ejaculació
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);

ejakulat n
ejaculat
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ekierka ɛˈcɛrka n
escaire
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego

eklektyczny ˌɛklɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
eclèctic
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów

eklezjologia n
eclesiologia
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła;

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
eclíptica
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
ecòleg
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
ecologia
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ecològic
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
economia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
ecosistema
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekran ˈɛkrãn n
pantalla
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje

ekshibicjonizm ˌɛksxʲibʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
exhibicionisme
(seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym;

ekshumować v
exhumar
wydobywać pochowane zwłoki

ekslibris n
ex-libris
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) znak własnościowy wklejany na wewnętrznej okładce książki;

ekspedient ɛksˈpɛdʲjɛ̃nt n
dependent
człowiek, który sprzedaje towar w sklepie

ekspedycja ˌɛkspɛˈdɨʦ̑ʲja n
expedició
wyprawa zorganizowana w określonym celu; (także, też): grupa osób biorąca w niej udział

ekspert ˈɛkspɛrt n
expert
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
experiment
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
experimental
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) opierający się na eksperymencie
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy

eksperymentować v
experimentar
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań

eksploatacja n
explotació
(technologia, technika, techniczny) używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
esclatar
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksploracja n
exploració
poszukiwanie i badanie nowych dziedzin albo terenów

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
explosió
rozerwanie się z hukiem;

eksport ˈɛkspɔrt n
exportació
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi

eksporter n
exportador
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę

eksportować ˌɛkspɔrˈtɔvaʨ̑ v
exportar
(ekonomia, ekonomiczny) wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
exposició
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa

ekspres ˈɛksprɛs n
ràpid
szybszy pociąg osobowy o wysokim standardzie poruszający się między dużymi miastami;

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
expressionisme
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresyjny adj
expressiu
odznaczający się siłą wyrazu

ekstaza ɛkˈstaza n
èxtasi
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

ekstrakt n
extracte
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
extremisme
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

ekstynkcja ɛksˈtɨ̃ŋkʦ̑ʲja n
extinció
(fizyka, fizyczny) miara zmniejszania się intensywności światła przechodzącego przez ośrodek

ekumeniczny adj
ecumènic
(książkowy) powszechny, otwarty
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

ekumenizm n
ecumenisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;

ekwadorski ˌɛkfaˈdɔrsʲci adj
equatorià
odnoszący się do państwa Ekwador

elastycznie adv
elàsticament
w sposób elastyczny, giętko

elastyczność ˌɛlaˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
flexibilitat
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) łatwość przystosowania się do nowych warunków, do nowej sytuacji
cecha tego, co elastyczne

elastyczny ˌɛlaˈstɨʧ̑nɨ adj
flexible
(przenośnie, przenośnia) łatwo się przystosowujący

elegancja ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲja n
elegància
dobry smak w ubiorze i zachowaniu

elegia ɛˈlɛɟja n
elegia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;

elektrochemia n
electroquímica
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;

elektrochemiczny adj
electroquímic
związany z elektrochemią, dotyczący elektrochemii

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
elèctrode
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;

elektroforeza n
electroforesi
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
electròlit
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
electròlisi
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego

elektromagnetyczny adj
electromagnètic
(fizyka, fizyczny) związany z elektromagnetyzmem

elektrometalurgia n
electrometal·lúrgia
(technologia, technika, techniczny) wydobywanie metali z rud lub oczyszczanie ich przy użyciu prądu elektrycznego;

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
electró
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
electrònic
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
electrònica
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
central central elèctrica
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektrum n
electre
(mineralogia, mineralogiczny) naturalnie występujący stop złota i srebra, dawniej używany do wybijania monet;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
electricitat
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
elèctric electricista
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
electricista
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
element
część składowa

elf ɛlf n
elf
istota fantastyczna;

eliminacja n
eliminació
usuwanie, często drogą selekcji

elipsa ɛˈlʲipsa n
el·lipse el·lipsi
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
el·lipsi el·lipse
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;

eliptyczny adj
el·líptic
mający kształt elipsy

elokwencja n
eloqüència
umiejętność pięknego wysławiania się

elokwentny ˌɛlɔˈkfɛ̃ntnɨ adj
eloqüent
mający dar umiejętnego, łatwego wysławiania się

emalia n
esmalt
(technologia, technika, techniczny) masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych

emancypacja ˌɛ̃mãnʦ̑ɨˈpaʦ̑ʲja n
emancipació
(społeczny) uwolnienie się od zależności i zdobycie lepszej pozycji w strukturze społecznej

emblemat ɛ̃mˈblɛ̃mat n
emblema
kompozycja plastyczna symbolizująca coś, np. organizację, ideę

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
emigració
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

emir ˈɛ̃mʲir n
emir
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
emirat
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
emoció
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

emocjonalny ˌɛ̃mɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
emocional emotiu
łatwo ulegający emocjom

emotikon ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n n
emoticona
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
empatia
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

empirycznie adv
empíricament
poprzez doświadczenie

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
empirisme
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;

emu ˈɛ̃mu n
emú
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

encefalopatia n
encefalopatia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;

encyklika ɛ̃nˈʦ̑ɨklʲika n
encíclica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
enciclopèdia
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
enciclopèdic
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

endemiczny adj
endèmic
występujący tylko na określonym obszarze

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
endocrinòleg
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
endocrinologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy

endometrioza n
endometriosi
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
endorfina
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;

endoskop n
endoscopi
(medycyna, medyczny) wziernik medyczny służący do oglądania wewnętrznych ścian narządów;

endoskopia n
endoscòpia
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
energia
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
entuzjazm, chęć do działania

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
vigorós energètic
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

enigmatyczny ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
enigmàtic
zagadkowy, trudny do zrozumienia

enologia ˌɛ̃nɔˈlɔɟja n
enologia
(spożywczy) wiedza o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina, obejmująca również zagadnienia jego chemii, mikrobiologii oraz analizy;

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
entalpia
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

enterowirus n
enterovirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj wirusa wywołującego choroby u ssaków, w tym u ludzi, najczęstszy czynnik sprawczy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
entomologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
entropia
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
entusiasme il·lusió
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
enzim
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

eoarchaik ˌɛɔarˈxa<sup>j</sup>ik n
Eoarqueà
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

eocen ɛˈɔʦ̑ɛ̃n n
Eocè
(geologia, geologiczny) środkowa epoka paleogenu
(geologia, geologiczny) środkowy oddział paleogenu

eon ˈɛɔ̃n n
eó
(geologia, geologiczny) największa jednostka czasu w dziejach Ziemi, dzieląca się na ery
wiek, era

epicentrum n
epicentre
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
epidèmia
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiczny adj
epidèmic
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii

epidemiolog n
epidemiòleg
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
epidemiologia
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

epidemiologiczny adj
epidemiològic
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

epidot n
epidot
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);

epigenetyka n
epigenètica
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;

epigraf ɛˈpʲiɡraf n
epígraf
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
epitafi
inskrypcja nagrobna;

epitet ɛˈpʲitɛt n
epítet
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz określający rzeczownik;
(potocznie, potoczny) wyzwisko

epizjotomia n
episiotomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet

epizod ɛˈpʲizɔt n
episodi
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)

epizootia n
epizoòtia
(weterynaria, weterynaryjny) duża liczba jednoczesnych zachorowań na tę samą chorobę zakaźną pewnej populacji zwierząt na danym obszarze;

epoka ɛˈpɔka n
edat
zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury)

erb ɛrp n
erbi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
erecció
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

ergonomiczny adj
ergonòmic
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

ergotamina n
ergotamina
(biochemia, biochemiczny) alkaloid o wzorze sumarycznym C33H35N5O5 wyodrębniany ze sporyszu, używany w medycynie m.in. do leczenia migreny ze względu na działanie powodujące skurcz naczyń krwionośnych;

erogenny ˌɛrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
erogen
w odniesieniu do okolicy ciała, której stymulacja powoduje podniecenie seksualne

erotyczny ˌɛrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
eròtic
dotyczący erotyki, seksu

erozja ɛˈrɔzʲja n
erosió
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

erupcja ɛˈrupʦ̑ʲja n
erupció
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;

erytrejski ˌɛrɨˈtrɛjsʲci adj
eritreu
związany z Erytreą, dotyczący Erytrei

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
eritròcit
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
escatologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

escudo ɛˈskudɔ n
escut
(jednostka monetarna) waluta państw portugalskojęzycznych;

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
esperanto
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

ester n
èster
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;

esteta ɛˈstɛta n
esteta
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
estètic
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
estonià
odnoszący się do Estonii lub Estończyków

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
estonià
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;

estragon ɛˈstraɡɔ̃n n
estragó
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) bylica draganek

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
estrogen
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;

etan ˈɛtãn n
età
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

etanol ɛˈtãnɔl n
etanol
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

etap ˈɛtap n
fase
odcinek czasu wykonania danej czynności, po którym lub przed którym wystąpiła inna część działania

eten ˈɛtɛ̃n n
etilè
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
etiòpic etíop
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
estudi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
ètnic
związany z przynależnością do grupy narodowej

etnograficzny adj
etnogràfic
związany z etnografią

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
etologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;

etycznie adv
èticament
w sposób zgodny z etyką

etyczny ɛˈtɨʧ̑nɨ adj
ètic
związany z etyką, dotyczący etyki
zgodny z zasadami etyki

etyka ˈɛtɨka n
ètica
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
etimologia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;
(językoznawstwo, językoznawczy) pochodzenie danego wyrazu; informacja o tym pochodzeniu

etymologiczny adj
etimològic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii

eudajmonizm n
eudemonisme
(filozofia, filozoficzny) stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
eufemisme
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, które jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

euforia ɛwˈfɔrʲja n
eufòria
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia

eukaliptus n
eucaliptus
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eukariotyczny adj
eucariòtic
(biologia, biologiczny) posiadający w komórce jądro z chromosomami

eunuch ˈɛwnux n
eunuc
mężczyzna z wyciętymi jądrami;
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
eurasiàtic
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji

eureka ɛwˈrɛka interjection
eureka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu

euro ˈɛwrɔ n
euro
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

europ ˈɛwrɔp n
europi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
europeu
dotyczący Europy

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
eutanàsia
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
evacuació
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
evangeli
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewangelik n
evangèlic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca ewangelicyzmu

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
evolució
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś

fabryka ˈfabrɨka n
fàbrica
produkcyjny zakład przemysłowy

fachowiec faˈxɔvʲjɛʦ̑ n
expert
specjalista w jakiejś dziedzinie

fagot ˈfaɡɔt n
fagot
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fajka ˈfajka n
pipa
przedmiot do palenia tytoniu;

fakt fakt n
fet
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

faktura fakˈtura n
factura
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;

fala ˈfala n
ona onada
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
onada
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;
onada ona
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie

falliczny adj
fàl·lic
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu

fallus ˈfalːus n
fal·lus
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności

fan fãn n
seguidor
(potocznie, potoczny) zagorzały wielbiciel czegoś lub kogoś;

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
fanatisme
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fanerozoik n
Fanerozoic fanerozoic
(geologia, geologiczny) najmłodszy eon, który trwa od około 540 milionów lat temu do dziś

fanfara n
fanfara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;

fanka ˈfãnka n
seguidora
(potocznie, potoczny) zagorzała wielbicielka czegoś lub kogoś

fantastyczny ˌfãntaˈstɨʧ̑nɨ adj
fantàstic
(potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny
fikcyjny, zmyślony

fantastyka naukowa n
ciència-ficció
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

fantazja fãnˈtazʲja n
fantasia
wyobraźnia

farad ˈfarat n
farad
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
faraó
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

faraoński adj
faraònic
mający związek z faraonem

farba ˈfarba n
pintura
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania

farerski faˈrɛrsʲci n
feroès feroés
język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
farmacèutic
związany z farmacją

farmakodynamika n
farmacodinàmica
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający mechanizmy działania leków oraz reakcje organizmu na nie;

farmakokinetyka n
farmacocinètica
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający zmiany stężenia substancji w ustroju, zwłaszcza leków i ich metabolitów, w miarę upływu czasu;

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
farmacologia
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologicznie adv
farmacològicament
w sposób farmakologiczny, za pomocą leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
farmacològic
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

farsa ˈfarsa n
farsa
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekka komedia o żywej akcji;

fartuch ˈfartux n
davantal
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;

fasada faˈsada n
façana
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego;

fascynujący adj
fascinant
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

fasola faˈsɔla n
fesol mongeta
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

faszysta faˈʃɨsta n
feixista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
feixista
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
feixisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatyczny adj
fàtic
(językoznawstwo, językoznawczy) służący samemu nawiązaniu lub podtrzymaniu kontaktu między rozmówcami, bez istotnej wymiany informacji

faul fawl n
falta
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry;

faza ˈfaza n
fase
miejsce, etap

fałsz fawʃ n
falsedat
nieprawda
kłamstwo, wprowadzanie w błąd
udawanie, nieszczerość, dwulicowość

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
fals
sztuczny, podrobiony
niezgodny z rzeczywistością, z prawdą; błędny, mylny
o człowieku: obłudny, zakłamany, przewrotny; kierujący się negatywnymi uczuciami
pozorny, udający coś, symulowany, udawany

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
federació
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;

federalny adj
federal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji

felga ˈfɛlɡa n
llanta
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
feminisme
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

fenek ˈfɛ̃nɛk n
fennec
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach;

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
fenici
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
fenici
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich;

fenig ˈfɛ̃ɲik n
pfennig
(dawniej, dawny) (jednostka monetarna) setna część marki niemieckiej;

fenol ˈfɛ̃nɔl n
fenol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, C6H5OH;

fenomenologia n
fenomenologia
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny, polegający na opisie i oglądzie tego, co bezpośrednio jest dane;

fenotyp n
fenotip
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;

ferm fɛrm n
fermi
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
fermentació
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
fermió
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;

feromon fɛˈrɔ̃mɔ̃n n
feromona
(biochemia, biochemiczny) substancja chemiczna wabiąca osobników płci przeciwnej;

ferrytyna n
ferritina
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka złożonego, kompleksującego jony żelaza Fe3+ i przechowującego je w wątrobie;

festiwal fɛˈstʲival n
festival
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem

festyn ˈfɛstɨ̃n n
fira
publiczna impreza urządzona w związku z jakąś uroczystością

feta ˈfɛta n
feta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku;

fetyszyzm n
fetitxisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z form wierzeń religijnych polegająca na kulcie obiektów o domniemanej sile nadprzyrodzonej

feudalizm n
feudalisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

fibromialgia n
fibromiàlgia
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;

fibryna n
fibrina
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko fibrylarne, które pełni funkcje podporowe w procesie krzepnięcia

fibrynogen n
fibrinogen
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;

figa ˈfʲiɡa n
figa
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figowiec sprężysty n
ficus de cautxú
(botanika, botaniczny) Ficus elastica, gatunek rośliny z rodziny morwowatych pochodzący z Półwyspu Indyjskiego, Indochin i Malezji;

fikcja n
ficció
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania

fikcyjne małżeństwo n
matrimoni de conveniència
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie

filantropijny adj
filantròpic
związany z filantropią

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
filatèlia
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filipiński ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃sʲci adj
filipí
związany z Filipinami, odnoszący się do państwa Filipiny

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
tassa
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje

film fʲilm n
pel·lícula film
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;

filmować fʲilˈmɔvaʨ̑ v
filmar
nagrywać coś kamerą filmową

filolog fʲiˈlɔlɔk n
filòleg
specjalista w dziedzinie filologii
filòloga
specjalistka w dziedzinie filologii

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
filologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
filològic
(przymiotnik) od: filologia

filozof fʲiˈlɔzɔf n
filòsof
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
filosofia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
filosòfic
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filozofka ˌfʲilɔˈzɔfka n
filòsofa
kobieta filozof

filozofować v
filosofar
(filozofia, filozoficzny) uprawiać filozofię

filtr fʲiltr̥ n
filtre
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych

finansować v
finançar
dostarczać finansów

finansowo adv
financerament
pod względem finansów, pieniędzy

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
financer
dotyczący finansów

finał ˈfʲĩnaw n
final
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek
koniec, zakończenie

finlandyzacja ˌfʲĩnlãndɨˈzaʦ̑ʲja n
finlandització
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną;

fiolet n
violeta
kolor fioletowy;

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
violeta
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiord fʲjɔrt n
fiord
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
viola violeta
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;
violeta
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju fiołek (1.1)
kwiat fiołka (1.2)

firma ˈfʲirma n
empresa firma
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo

fitochemia n
fitoquímica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach;

fitoestrogen n
fitoestrogen
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;

fitohormon ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n n
fitohormona
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne

fitotoksyczność n
fitotoxicitat
cecha tego, co jest toksyczne dla roślin

fizjologia n
fisiologia
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizycznie adv
físicament
w sposób odnoszący się do zjawisk fizyki

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
físic
związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje
dotyczący przyrody, ukształtowania powłoki skorupy ziemskiej
służący do badań w dziedzinie fizyki

fizyk ˈfʲizɨk n
físic
naukowiec zajmujący się fizyką

fizyka ˈfʲizɨka n
física
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
finlandès finès
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
finès finlandès
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;

flaga ˈflaɡa n
bandera
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flamandzki adj
flamenc
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii

flamandzki n
flamenc
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii

flaming ˈflãmʲĩŋk n
flamenc
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;

flanela flãˈnɛla n
franel·la
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;

fleksja ˈflɛksʲja n
flexió
(gramatyka) odmiana wyrazów

fleksografia ˌflɛksɔˈɡrafʲja n
flexografia
(poligrafia) technika druku wypukłego, w której forma drukowa wykonana jest z elastycznego tworzywa sztucznego;

flerow n
flerovi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fl i liczbie atomowej 114;

flesz n
flaix
(fotografia) lampa błyskowa aparatu fotograficznego

flet flɛt n
flauta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛʧ̑nɨ n
flauta travessera
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
flauta de Pan
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;

flirtować v
flirtejar
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

flora ˈflɔra n
flora
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych

floren n
florí
(jednostka monetarna) dawna jednostka monetarna w Holandii

flota ˈflɔta n
flota
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zbiór jednostek pływających;
(motoryzacja) zbiór pojazdów, np. samochodów, ciężarówek, samolotów

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
fluor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fobia ˈfɔbʲja n
fòbia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

foka ˈfɔka n
foca
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

folder ˈfɔldɛr n
carpeta
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog

folia bąbelkowa n
plàstic de bombolles
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;

foliowy adj
fòlic
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) kwas foliowy
związany z folią, dotyczący folii

folklor ˈfɔlklɔr n
folklore
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
fonema
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;

fonetyczny adj
fonètic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
fonètica
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

fonologia ˌfɔ̃nɔˈlɔɟja n
fonologia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o fonemach i relacjach między nimi;

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
font deu
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

forint ˈfɔrʲĩnt n
fòrint
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier;

forma ˈfɔrma n
forma
zewnętrzny kształt

formacyjny adj
formatiu
dotyczący formacji, związany z formacją

formalnie adv
formalment
zgodnie z przepisami

formalny fɔrˈmalnɨ adj
formal
zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku

formularz fɔrˈmulaʃ n
formulari
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia

formuła fɔrˈmuwa n
fórmula
przepis na daną czynność, sposób funkcjonowania czegoś

formułować v
formular
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie

forsycja n
forsítia
(botanika, botaniczny) Forsythia Vahl, kwitnący wiosną krzew ozdobny o żółtych kwiatach;

fort fɔrt n
fortalesa
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
piano de cua
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

fortuna fɔrˈtũna n
fortuna
los, szczególnie ten dobry
wielkie bogactwo

fortyfikacja ˌfɔrtɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
fortificació
umocnienie, budowla obronna

fosfolipid n
fosfolípid
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej;

fosfor ˈfɔsfɔr n
fòsfor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
fosfat
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fot n
fot
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia światła w układzie CGS, równa jednemu lumenowi na centymetr kwadratowy i równoważna 10 000 luksów;

fotel ˈfɔtɛl n
butaca cadiral
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

fotograf fɔˈtɔɡraf n
fotògraf
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
fotografia
sztuka wykonywania fotografii (1.1);
fotografia foto
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
fotogràfic
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
fotografiar
robić zdjęcie, robić fotografię

fotometr n
fotòmetre
(technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła;

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
fotomuntatge
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

foton ˈfɔtɔ̃n n
fotó
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotosynteza n
fotosíntesi
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

franciszkanin n
franciscà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci adj
franciscà
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
franciscà
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
francès
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
francès
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

francuskojęzyczny frãnˈʦ̑uskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
francòfon
posługujący się językiem francuskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim

frank frãŋk n
franc
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich

frans frãw̃s n
franci
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

frazeologiczny adj
fraseològic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii

fregata frɛˈɡata n
fragata
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;
fregata
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych;

frenologia n
frenologia
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;

fretka ˈfrɛtka n
fura
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;

frezarka frɛˈzarka n
fresadora
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;

fronton n
frontó
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;

fruktoza n
fructosa
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frustracja n
frustració
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frutarianizm n
frugivorisme
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;

frygijski adj
frigi
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii

frytkownica n
fregidora
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
perruquer
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzjerka frɨˈzʲjɛrka n
perruquera
forma żeńska od: fryzjer

fryzura frɨˈzura n
pentinat
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

fryzyjski adj
frisó
dotyczący Fryzji albo Fryzów (Fryzyjczyków)

fryzyjski n
frisó
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodniogermański, którym posługują się Fryzowie

fuga ˈfuɡa n
fuga
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj formy muzycznej;

fuj interjection
ecs
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
fundació
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;

fundamentalizm n
fonamentalisme
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
fonamental
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy

fundator fũnˈdatɔr n
fundador
ktoś, kto coś ufundował lub dał czemuś początek;

fungicyd n
fungicida
(biochemia, biochemiczny) (mikologia, mikologiczny) środek mający działanie grzybobójcze;

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
funció
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funkcjonować ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
funcionar
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy

funt fũnt n
lliura
(jednostka monetarna) waluta niektórych państw

gabinet osobliwości n
gabinet de curiositats
prywatna kolekcja dzieł sztuki, okazów biologicznych, numizmatów, starożytnych artefaktów, egzotycznych przedmiotów i innych nietuzinkowych eksponatów

gaboński ɡaˈbɔ̃j̃sʲci adj
gabonès
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce

gad ɡat n
rèptil
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
gadolini
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gagat ˈɡaɡat n
atzabeja
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie;

gal ɡal n
gal·li
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galaktyczny adj
galàctic
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
galàxia
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galera ɡaˈlɛra n
galera
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;

galeria ɡaˈlɛrʲja n
galeria
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum

galijski adj
gàl·lic
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów

galwanometr n
galvanòmetre
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru słabego prądu elektrycznego

gambijski ɡãmˈbʲijsʲci adj
gambià
odnoszący się do Gambii, państwa w Afryce

gameta ɡãˈmɛta n
gàmeta
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;

gamma ˈɡãmːa n
gamma
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ;

garaż ˈɡaraʃ n
garatge
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garb ɡarp n
gep
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem
gep gepa
(medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;

gardło ˈɡardwɔ n
gola faringe
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

garnek ˈɡarnɛk n
olla
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
vestit
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garnizon n
guarnició
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu

gasić ˈɡaɕiʨ̑ v
apagar
(technologia, technika, techniczny) wyłączać urządzenie
extingir
przerywać palenie

gastronomia ˌɡastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
gastronomia
działalność produkcyjno-usługowa, obejmująca prowadzenie restauracji, barów itp.

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
classe
odmiana czegoś, typ, rodzaj
espècie
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;

gawial n
gavial
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;

gawron ˈɡavrɔ̃n n
graula
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;

gaz ɡas n
gas
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
gas hivernacle
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
gas natural
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gaza n
gasa
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana

gazela ɡaˈzɛla n
gasela
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;

gazeta ɡaˈzɛta n
diari periòdic
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazociąg ɡaˈzɔʨ̑ɔ̃ŋk n
gasoducte
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu;

gazpacho ɡasˈpaʧ̑ɔ n
gaspatxo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hiszpański chłodnik z surowych warzyw z dodatkiem suchego rozmoczonego chleba doprawiony oliwą i winnym octem;

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
branca rama
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
extintor
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gdakać ˈɡdakaʨ̑ v
cloquejar
o kurze: wydawać głos

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈʦ̑ujɔ̃w̃ proverb
quan el gat no hi és, les rates ballen
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.

gdzie ɟʥ̑ɛ interrogativePronoun
adonde on
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
on
…względny, zastępujący określenie miejsca

gejzer ˈɡɛjzɛr n
guèiser
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
dragó
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gelotologia n
gelotologia
terapia śmiechem;

gemmologia n
gemmologia
(mineralogia, mineralogiczny) nauka o kamieniach szlachetnych;

gen ɡɛ̃n n
gen
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

genealogia ˌɡɛ̃nɛaˈlɔɟja n
genealogia
geneza rodu uwzględniająca następstwo pokoleń i koligacje

generacja n
generació
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku

generalnie adv
generalment
na ogół, powszechnie
zazwyczaj, najczęściej

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
general
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

genetycznie adv
genèticament
w sposób dotyczący genetyki / genów

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨʧ̑nɨ adj
genètic
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
genètica
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;

genewski ɡɛ̃ˈnɛfsʲci adj
ginebrí
dotyczący Genewy, związany z Genewą

genom ˈɡɛ̃nɔ̃m n
genoma
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;

genotoksyczność n
genotoxicitat
bezpośrednia reakcja rakotwórczych związków chemicznych z kwasem deoksyrybonukleinowym (DNA);

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
genovès
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui

geocentryczny adj
geocèntric
(astronomia, astronomiczny) używający Ziemi jako punktu odniesienia

geoda n
geoda
(mineralogia, mineralogiczny) wnęka w masie skalnej, której ściany obrośnięte są minerałem;

geofizyk n
geofísic
naukowiec zajmujący się geofizyką

geofizyka n
geofísica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geoglif n
geoglif
(sztuka) dużych rozmiarów wzór utworzony przez ludzi na powierzchni ziemi poprzez usypanie ze skał, ziemi lub innych trwałych elementów krajobrazu;

geograf ɡɛˈɔɡraf n
geògraf
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
geografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
geogràfic
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geolog ɡɛˈɔlɔk n
geòleg
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii
geòloga
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalistka w dziedzinie geologii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
geologia
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geomancja ˌɡɛɔ̃ˈmãnʦ̑ʲja n
geomància
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
geometria
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;

geometryczny ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
geomètric
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
geomorfologia
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

geopolityka n
geopolítica
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne

gepard ˈɡɛpart n
guepard
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
geriatria
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego;

german ˈɡɛrmãn n
germani
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanistyka n
germanística
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
germànic
dotyczący Germanów lub Germanii

gest ɡɛst n
gest
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvaʨ̑ v
gesticular
poruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi, pokazania czegoś, dania komuś jakiegoś znaku

getto ˈɡɛtːɔ n
gueto
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

ghański ˈɡãj̃sʲci adj
ghanès
odnoszący się do państwa Ghana

giez ɟɛs n
távec
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;

giełda ˈɟɛwda n
borsa
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

gigant ˈɟiɡãnt n
gegant
(zobacz) olbrzym

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨʧ̑nɨ adj
gegant
ogromny, bardzo duży

gigantyzm n
gigantisme
ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu

gil ɟil n
moc
(potocznie, potoczny) śluzowy wyciek z nosa

gilotyna ˌɟilɔˈtɨ̃na n
guillotina
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy;

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
gimnàstica
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną

gin ʤ̑ʲĩn n
ginebra
(spożywczy) rodzaj wysokoprocentowego alkoholu o smaku jałowca;

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
ginecòleg
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
ginecologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ginecològic
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii

ginąć ˈɟĩnɔ̃ɲʨ̑ v
perir
umierać, zdychać (o pojedynczych organizmach)

gips ɟips n
guix
(budownictwo) materiał budowlany, półwodny siarczan wapnia
guix parrell
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;

gitara ɟiˈtara n
guitarra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara basowa n
baix elèctric
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
guitarra elèctrica
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
guitarrista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

giętki ˈɟɛ̃ntʲci adj
flexible
coś dające się łatwo wyginać

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
glaciologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
gladiador
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;

glaukofan n
glaucòfan
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli;

gleba ˈɡlɛba n
sòl
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
glicerina
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

glikogen n
glicogen
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;

glin ɡlʲĩn n
alumini
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
argila
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
globalització
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
global
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie

glon ɡlɔ̃n n
alga
Algae, rodzaj organizmów wodnych;

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
glucòmetre
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

glukoza n
glucosa glicosa
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

glut ɡlut n
moc
(potocznie, potoczny) śluz wydzielany przez gruczoły błony śluzowej nosa

glutaminowy adj
glutàmic
(chemia, chemiczny) związany z glutaminą, dotyczący glutaminy

gluten ˈɡlutɛ̃n n
gluten
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gmina ˈɡmʲĩna n
municipi
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
endoll
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjnie przystosowany do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.;
niu
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;

gniew ɟɲɛf n
ira còlera ràbia
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gnom ɡnɔ̃m n
gnom
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowy, karłowaty opiekun kopalni i skarbów

gnomonika n
gnomònica
sztuka budowania zegarów słonecznych;

gnostycyzm n
gnosticisme
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;

gnu ɡnu n
nyu
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
dignitat
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
hora
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
moment w ciągu doby wyrażony w jednostkach czasu

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
toc de queda
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

gol ɡɔl n
gol
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golfista ɡɔlˈfʲista n
golfista
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf

golfistka ɡɔlˈfʲistka n
golfista
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca golf

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
afaitar
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze
afaitar-se
usuwać zarost samemu sobie

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
góndola
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;

gonfalon n
gonfanó
zdobiona chorągiew noszona w orszaku lub procesji

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
alfil
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;

gorczyca ɡɔrˈʧ̑ɨʦ̑a n
mostassa
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno gorczycy (1.1) do spożycia lub na siew

gorset ˈɡɔrsɛt n
cotilla
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;

goryl ˈɡɔrɨl n
goril·la
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
amarg
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny

gorąco ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɔ n
calor
wysoka temperatura, upał

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
calent
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
febre
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego
febre temperatura
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
economia
całokształt działalności gospodarczej

gospodarstwo ˌɡɔspɔˈdarstfɔ n
granja
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
amfitriona amfitrió
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
amfitrió hoste
osoba przyjmująca gości

gospodyni ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi n
amfitriona
kobieta gospodarująca w domu

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
mestressa de casa
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
bullir
doprowadzać do wrzenia
cuinar
przyrządzać ciepłą potrawę

gourde n
gourde
(jednostka monetarna) waluta Haiti;

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
colom
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gościnność n
hospitalitat
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gość ɡɔɕʨ̑ n
hoste
osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji
hoste convidat
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
clau clavell clau d'espècia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;
clavell clavellina
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;

gra ɡra n
joc
zabawa według ustalonych reguł;
(sport, sportowy) mecz
granie na instrumencie

grabie ˈɡrabʲjɛ n
rastell rampí
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;

gracz ɡraʧ̑ n
jugador
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
calamarsa calabruix
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;

gradobicie ˌɡradɔˈbʲiʨ̑ɛ n
calamarsada pedregada
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu

graficzny ɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
gràfic
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki)

grafit ˈɡrafʲit n
grafit
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

gram ɡrãm n
gram
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma;

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
gramàtic
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
gramàtica
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

granat ˈɡrãnat n
magrana
(spożywczy) owoc granatowca
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec;

granatnik n
llançagranades
(wojskowość, wojskowy) broń palna mająca długą lufę, służąca do wystrzeliwania granatów;

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
frontera
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

granit ˈɡrãɲit n
granit
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

granulocyt n
granulòcit
(biologia, biologiczny) leukocyt posiadający ziarnistości w cytoplazmie i segmentowane jądro komórkowe, biorący udział w reakcji odpornościowej organizmu;

grasica n
tim timus
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

gratulacje interjection
felicitats
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia

gratulacje n
felicitacions
wyrazy uznania przekazywane komu z okazji szczęśliwego wydarzenia w życiu tej osoby

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
felicitar gratular
składać wyrazy uznania

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
gravetat
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
gravitacional gravitatori
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grawiton n
gravitó
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;

grać ɡraʨ̑ v
jugar
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
grec hel·lè
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków
związany z Greckim Kościołem Prawosławnym

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
grec hel·lè
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;

gregoriański ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci adj
gregorià
odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; ,
odnoszący się do papieża Grzegorza I; ,

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
aranja
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;
(spożywczy) owoc grejpfruta (1.1)

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnʦ̑ʲci adj
grenlandès groenlandès
od Grenlandia

grill ɡrʲil n
barbacoa graella
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przenośny ruszt do pieczenia potraw

groch ɡrɔx n
pèsol
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

grog ɡrɔk n
grog
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier;

gromada gwiazd n
cúmul estel·lar
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem;

gromadzić ɡrɔ̃ˈmaʥ̑iʨ̑ v
acumular
składać, zbierać w jednym miejscu

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
ermini
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;

groszek ˈɡrɔʃɛk n
pèsol
(botanika, botaniczny) Lathyrus L., roślina o prostej lub pnącej się łodydze i kwiatach o różnych kolorach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zielone nasiona grochu; także potrawa z tych nasion

grozić ˈɡrɔʑiʨ̑ v
amenaçar
straszyć czymś, zapowiadać coś złego

groźba ˈɡrɔʑba n
amenaça
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.

grubość n
gruix
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
gras
mający dużą grubość, średnicę
gras gros
otyły

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
glàndula
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
desembre
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grupa ˈɡrupa n
grup
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego

grupa krwi n
grup sanguini
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych

grupować ɡruˈpɔvaʨ̑ v
agrupar
tworzyć grupy, porządkować w grupach

grusza ˈɡruʃa n
perera perer
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;

gruszka ˈɡruʃka n
pera
(spożywczy) owoc gruszy;

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
georgià
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
georgià
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
tuberculosi
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gryf ɡrɨf n
griu grif
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;

gryka ˈɡrɨka n
fajol
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
verdet
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;

grypa ˈɡrɨpa n
grip
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
rosegador
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
mossegar
zatapiać w czymś zęby

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
pinta
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzech ɡʒɛx n
pecat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨʨ̑ v
pecar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny

grzmieć v
tronar
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
bolet fong
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
fong bolet
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;

grzywka ˈɡʒɨfka n
cerell
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło

grób ɡrup n
tomba
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

guacamole n
guacamole
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykański sos przyrządzany na bazie awokado;

guano ɡuˈ<sup>w</sup>ãnɔ ˈɡwãnɔ n
guano
(rolnictwo, rolniczy) suche odchody ptaków morskich lub nietoperzy, stosowane jako nawóz;

guanozyna ˌɡu<sup>w</sup>ãnɔˈzɨ̃na n
guanosina
(chemia, chemiczny) rodzaj nukleozydu;

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
governador
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

guma do żucia n
xiclet
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

guru ˈɡuru n
guru
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;
(przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku

guz ɡus n
nyanyo
zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem

guzik ˈɡuʑik n
botó
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gułag ˈɡuwak n
gulag
system obozów pracy przymusowej w ZSRR;

gwarancja ɡvaˈrãnʦ̑ʲja n
garantia
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś

gwarantować v
garantir
zapewniać, dawać gwarancję, ręczyć, zabezpieczać

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
guatemalenc
odnoszący się do państwa Gwatemala

gwałciciel ɡvawʲˈʨ̑iʨ̑ɛl n
violador
osoba dopuszczająca się gwałtu

gwałcić ˈɡvawʲʨ̑iʨ̑ v
violar
zmuszać do stosunku płciowego

gwałt ɡvawt n
violació
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;

gwiazda ˈɡvʲjazda n
estel estrella
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;

gwiazda Dawida n
estrella de David
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
constel·lació
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwiezdny ˈɡvʲjɛzdnɨ adj
estel·lar
składający się z gwiazd

gwinejski ɡvʲĩˈnɛjsʲci adj
guineà
odnoszący się do państwa Gwinea

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
xiular
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
clau
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;
colofó
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś

góra ˈɡura n
muntanya
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś
muntanya munt
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
iceberg
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

górnictwo n
mineria
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;

górski ˈɡursʲci adj
muntanyós
związany z górami, dotyczący gór

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
muntanyós
pełen gór, wzniesień, pokryty górami

gówno ˈɡuvnɔ n
merda
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego

gąbczasty ɡɔ̃mpˈʧ̑astɨ adj
esponjós
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
esponja
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
eruga
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;

gęstość ˈɡɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
densitat
(fizyka, fizyczny) stosunek masy do objętości;
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) ilość danej wielkości fizycznej przypadająca na jednostkę objętości, powierzchni lub długości
cecha gęstych substancji

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
oca
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(rolnictwo, rolniczy) (ornitologia, ornitologiczny) gęś domowa;

gładki ˈɡwatʲci adj
llis suau
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości

głaz ɡwas n
bloc
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
afamat amb gana
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głos ɡwɔs n
veu
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
zdanie, osąd, opinia
zdolność wydawania głosu (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
votació vot
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
votar
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania

głowa ˈɡwɔva n
cap
(przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
cap testa
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;

głośnia n
glotis
(anatomia, anatomiczny) aparat głosowy położony wewnątrz jamy pośredniej krtani

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
altaveu
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
sorollós alt
taki, który jest dobrze słyszalny

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
sordmut
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchota ɡwuˈxɔta n
sordesa
utrata zdolności słyszenia;

głuchy ˈɡwuxɨ adj
sord
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głupek ˈɡwupɛk n
babau
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ktoś głupi

głupi ˈɡwupʲi adj
estúpid babau brut
niemądry, ograniczony intelektualnie

głupota ɡwuˈpɔta n
estupidesa
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
gall fer
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;

głód ɡwut n
fam gana
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;

głóg ɡwuk n
albespí arç blanc
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
profund
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
profundament
daleko w głębi

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
profunditat
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

gżel ɡʒɛl n
Gjelià
(geologia, geologiczny) ostatni, najmłodszy wiek pensylwanu (późnego karbonu), trwający 303,9 – 299 milionów lat temu;

habitat xaˈbʲitat n
hàbitat
(biologia, biologiczny) środowisko, w którym zamieszkują określone rośliny lub zwierzęta

hadron ˈxadrɔ̃n n
hadró
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;

hafn xafn̥ n
hafni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haft xaft n
brodat
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;

hagiograf n
hagiògraf
mężczyzna zajmujący się hagiografią, żywotami świętych i legendami o nich

hagiografia n
hagiografia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

haitański ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci adj
haitià
odnoszący się do państwa Haiti

haktywizm n
hacktivisme
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych;

halabarda ˌxalaˈbarda n
alabarda
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halabardnik n
alabarder
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę

halofit n
halòfit
(ekologia, ekologiczny) roślina słonolubna

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
al·lucinació
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;

hamak ˈxãmak n
hamaca
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburczyk n
hamburguès
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga

hamburger xãmˈburɡɛr n
hamburguesa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hamburka n
hamburguesa
mieszkanka Hamburga; kobieta pochodząca z Hamburga

hammam n
bany turc bany àrab hammam
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich;

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
fre
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;

handel ˈxãndɛl n
comerç
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handel ludźmi n
tràfic de persones
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
comercial
związany z handlem, odnoszący się do handlu

hangar ˈxãŋɡar n
hangar
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

hapaks legomenon n
hàpax legòmenon
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko raz w danym dziele lub całej twórczości autora;

happening ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk n
happening
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;

harakiri n
harakiri
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha

harfa ˈxarfa n
arpa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harissa n
harissa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;

harmonia xarˈmɔ̃ɲja n
harmonia
ład
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element dzieła muzycznego;

harmonijny adj
harmoniós
tworzący zgodną, estetyczną całość, pełen harmonii

harpun ˈxarpũn n
arpó
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

harpunnik n
arponer
(morski) wielorybnik używający harpuna

has xas n
hassi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

haszysz ˈxaʃɨʃ n
haixix
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
contrasenya
tajny wyraz lub ciąg znaków
entrada
wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu

hau xaw interjection
bub bau
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
obús
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

hawajski xaˈvajsʲci adj
hawaià
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów

hawajski xaˈvajsʲci n
hawaià
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach;

hałas ˈxawas n
soroll
głośne, uciążliwe dźwięki;

heban ˈxɛbãn n
banús eben
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
hebreu
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
hebreu
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

hedonizm n
hedonisme
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
hegemonia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

hej xɛj interjection
ep
zwrócenie czyjejś uwagi

heksametr n
hexàmetre
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) sylabotoniczna akcentuacyjna miara wierszowa

hektar ˈxɛktar n
hectàrea
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hel xɛl n
heli
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

heliocentryczny adj
heliocèntric
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia

heliocentryzm n
heliocentrisme
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca we wszechświecie;

heliofizyka ˌxɛlʲjɔˈfʲizɨka n
heliofísica
(astronomia, astronomiczny) dział astrofizyki badający Słońce i heliosferę;

heliograf n
heliògraf
(meteorologia, meteorologiczny) urządzenie służące do pomiaru czasu trwania usłonecznienia w danym miejscu;

heliopauza ˌxɛlʲjɔˈpawza n
heliopausa
(astronomia, astronomiczny) górna granica heliosfery

heliosfera ˌxɛlʲjɔˈsfɛra n
heliosfera
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego (zwykle w liczbie pojedynczej)

helleński adj
hel·lènic
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

hematyt n
hematites
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemiceluloza n
hemicel·lulosa
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;

hemo- ˈxɛ̃mɔ prefix
hemo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią

hemodynamika n
hemodinàmica
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych

hemofilia n
hemofília
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofobia n
hemofòbia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

hemoglobina n
hemoglobina
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

henna ˈxɛ̃nːa n
alquena henna
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
heparina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

hepatosplenomegalia n
hepatosplenomegàlia
(medycyna, medyczny) powiększenie wątroby i śledziony

hepatotoksyczność n
hepatotoxicitat
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby

heraldyka n
heràldica
nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
escut armoria
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe
escut escut d'armes
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;

herbarium n
herbari
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami;

herbata xɛrˈbata n
te
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;

herbatnik xɛrˈbatʲɲik n
galeta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;

heretycki ˌxɛrɛˈtɨʦ̑ʲci adj
herètic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji

herezja xɛˈrɛzʲja n
heretgia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów

herezjarcha n
heresiarca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;

hermeneutyka n
hermenèutica
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;

hermetyczny adj
hermètic
(technologia, technika, techniczny) bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza

heroiczność n
heroïcitat
cecha tego, co jest heroiczne; cecha tego, kto jest heroiczny

heroiczny adj
heroic
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
heroïna
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

heterogenny adj
heterogeni
zawierający elementy niejednorodne

heteroseksualizm ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
heterosexualitat
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej;

heureka interjection
eureka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu;

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
heurística
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;

hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt n
jacint
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;
(potocznie, potoczny) kwiat hiacynta (1.1)

hidżab ˈxʲiʤ̑ap n
hijab
(odzieżownictwo) rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;

hiena ˈxʲjɛ̃na n
hiena
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hiena pręgowana n
hiena ratllada
(zoologia, zoologiczny) Hyaena hyaena Linnaeus, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hierarchia xʲjɛˈrarxʲja n
jerarquia
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;

hierarchiczny adj
jeràrquic
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią

hieroglif xʲjɛˈrɔɡlʲif n
jeroglífic
starożytne egipskie pismo obrazkowe;

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
higiene
dbanie o czystość ciała
(medycyna, medyczny) nauka o wpływie środowiska na zdrowie ludzkie

higieniczny adj
higiènic
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

higroskopijność ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
higroscopicitat
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;

hindi ˈxʲĩndʲi n
hindi
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii;

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
hinduisme
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
hipèrbola
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;

hiperlipidemia n
hiperlipèmia
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi;

hiperonim ˌxʲipɛrˈɔ̃ɲĩm n
hiperònim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;

hiperrzeczywistość n
hiperrealitat
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;

hipersomnia n
hipersòmnia
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;

hipertekst xʲipɛrˈtɛkst n
hipertext
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;

hiperwitaminoza n
hipervitaminosi
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie;

hipnoza xʲipˈnɔza n
hipnosi
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;

hipochondria n
hipocondria
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipodrom n
hipòdrom
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta

hipoglikemia n
hipoglucèmia
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokorystyk n
hipocorístic
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy;

hipokryzja ˌxʲipɔˈkrɨzʲja n
hipocresia
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;

hipoksja n
hipòxia
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu w tkankach narządu lub w całym organizmie;

hiponim xʲiˈpɔ̃ɲĩm n
hipònim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
hipopòtam
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hiposmia n
hipoòsmia
zmniejszona zdolność do wyczuwania zapachów;

hipoteczny adj
hipotecari
związany z hipoteką, dotyczący hipoteki

hipoteka ˌxʲipɔˈtɛka n
hipoteca
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;

hipotetyczny adj
hipotètic
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
hipòtesi
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

histerektomia n
histerectomia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;

histologia n
histologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

historia xʲiˈstɔrʲja n
història
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
filosofia de la història
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historycznie ˌxʲistɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
històricament
w dawnych czasach, ujmując określoną historię

historyk xʲiˈstɔrɨk n
historiador
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów
specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów

hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
grip espanyola
(potocznie, potoczny) groźna dla życia odmiana grypy, która w latach 1918-1919 wywołała pandemię;

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
espanyol castellà
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
espanyol castellà
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hokej ˈxɔkɛj n
hoquei
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
hoquei sobre gel
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku;

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
holandès
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
holandès
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;

holm xɔlm n
holmi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

holocen xɔˈlɔʦ̑ɛ̃n n
Holocè
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka dziejów Ziemi;

hologram n
holograma
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe

holonim xɔˈlɔ̃ɲĩm n
holònim
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo oznaczające całość złożoną z pewnych części, np. „armia” w stosunku do słowa „dywizja”;

homar ˈxɔ̃mar n
llagosta llamàntol
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
llamàntol
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) danie z homara (1.1)

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
homeopatia
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
homeòstasi
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu

homiletyka n
homilètica
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
homofòbia
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;

homogeniczny adj
homogeni
jednorodny, taki, który nie wykazuje różnic w np. budowie

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
homònim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
homosexualitat
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci;

honduraski ˌxɔ̃nduˈrasʲci adj
hondureny
odnoszący się do państwa Honduras

hoplita xɔˈplʲita n
hoplita
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;

horda ˈxɔrda n
horda
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
hormona
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

horoskop xɔˈrɔskɔp n
horòscop
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
horitzó
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;

horyzont zdarzeń n
horitzó d'esdeveniments
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;

hosanna interjection
hosanna ossanna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hostia ˈxɔstʲja n
hòstia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;

hotel ˈxɔtɛl n
hotel alberg
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hrabia ˈxrabʲja n
comte
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
comtessa
żona hrabiego

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
comtat
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych

hrywna ˈxrɨvna n
hrívnia
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
patinet
(transport, transportowy) prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi

humanista ˌxũmãˈɲista n
humanista
przedstawiciel humanizmu

humanizm n
humanisme
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością

humor ˈxũmɔr n
humor
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości

huragan xuˈraɡãn n
huracà
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hurysa n
hurí
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;

huśtawka xuɕˈtafka n
gronxador engronsadora
przyrząd do bujania dzieci;

hybrydowy adj
híbrid
stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników

hydrauliczny ˌxɨdrawˈlʲiʧ̑nɨ adj
hidràulic
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
llauner
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

hydraulika n
hidràulica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

hydrochinon n
hidroquinona
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;

hydrodynamiczny adj
hidrodinàmic
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki

hydrografia ˌxɨdrɔˈɡrafʲja n
hidrografia
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego

hydroliza ˌxɨdrɔˈlʲiza n
hidròlisi
(chemia, chemiczny) rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody;

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
hidrologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hydrosfera n
hidrosfera
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;

hydrostatyczny adj
hidrostàtic
(fizyka, fizyczny) związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki

hymn xɨ̃mn n
himne
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

i i conjunction
i
…łączący słowa i zdania równorzędne
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)

iberyjski adj
ibèric
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii

ibis ˈibʲis n
ibis
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;

ichtiolog n
ictiòleg
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
ictiologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

idea iˈdɛa n
idea
myśl przewodnia;
pomysł

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
ideal
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny

ideał n
ideal
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień

identycznie adv
idènticament
w sposób identyczny, tak samo, kropka w kropkę

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
idèntic
dokładnie taki sam

ideogram ˌidɛˈɔɡrãm n
ideograma
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
ideologia
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ideològic
związany z ideologią, mający cechy ideologii

idiolekt iˈdʲjɔlɛkt n
idiolecte
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy;

idiomatyczny adj
idiomàtic
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem

idiosynkratyczny adj
idiosincràtic
związany z idiosynkrazją

idiosynkrazja n
idiosincràsia
cecha, która wyróżnia kogoś lub coś spośród innych ludzi bądź obiektów

idiota iˈdʲjɔta n
idiota
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak

idol ˈidɔl n
ídol
osoba, którą się podziwia

idylla n
idil·li
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi

idylliczny ˌidɨlˈlʲiʧ̑nɨ adj
idíl·lic
pogodny, beztroski, sielankowy

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
iglú
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu;

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
ignorància
brak wiedzy na jakiś ważny temat

igrzyska olimpijskie iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ n
Jocs Olímpics
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;

igła ˈiɡwa n
agulla
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej

ikona iˈkɔ̃na n
icona
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;

ileostomia n
ileostomia
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim;

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
quantitat
liczba określająca objętość lub masę;

iluminacja ˌilũmʲĩˈnaʦ̑ʲja n
il·luminació
intensywne oświetlenie sztucznym światłem; zwykle nocne, ozdobne podświetlenie budynku lub innego obiektu

iluzja n
il·lusió
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

imadło ĩˈmadwɔ n
cargol de banc
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;

imam ˈĩmãm n
imam
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;

imbir ˈĩmbʲir n
gingebre
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
participi
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
immigració
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
immigrant
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrować v
immigrar
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia

imitować ˌĩmʲiˈtɔvaʨ̑ v
imitar
naśladować coś lub kogoś

imię ˈĩmʲjɛ n
nom
imię (1.1) i nazwisko
nom prenom
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;

immunitet ˌĩmːũˈɲitɛt n
immunitat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom

immunologia ˌĩmːũnɔˈlɔɟja n
immunologia
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunosupresja n
immunosupressió
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;

immunoterapia n
immunoteràpia
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;

impeachment n
moció de censura
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
emperador
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
imperi
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje

imponujący adj
impressionant
wzbudzający uznanie i zachwyt

impresjonizm n
impressionisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;

improwizować v
improvisar
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
altrament
w innym przypadku
diferentment
w inny sposób, nie tak jak jest; odwrotnie, odmiennie

incydent ĩnˈʦ̑ɨdɛ̃nt n
incident
nagłe, krótkotrwałe, nieoczekiwane, zwykle nieprzyjemne w skutkach wydarzenie

ind ĩnt n
Indià
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek wczesnego triasu, trwający 251 – 249,7 milionów lat temu;
indi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indeksacja n
indexació
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;

indeterminizm n
indeterminisme
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
indoeuropeu
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
indonesi
odnoszący się do państwa Indonezja

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci n
indonesi
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indonezji

indukcja n
inducció
(fizyka, fizyczny) wzbudzenie prądu albo ładunku elektrycznego pod wpływem czynników elektrycznych lub magnetycznych

indyk ˈĩndɨk n
gall dindi
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indywidualizm n
individualisme
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów

indywidualnie adv
individualment
występując osobno

indywidualność ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
individualitat
zbiór cech stanowiących osobowość danego człowieka; specyfika każdej osoby, jej odrębność

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
individual
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
infecció
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

infekować v
infectar
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
inflació
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
informació
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

informator ˌĩnfɔrˈmatɔr n
informant
osoba udzielająca informacji

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
informàtica
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

informatyzacja n
informatització
(informatyka, informatyczny) wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności;

infradźwięk n
infrasò
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
infraestructura
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

inhibitor ˌĩnxʲiˈbʲitɔr n
inhibidor
(chemia, chemiczny) substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną;

inhumacja n
inhumació
(książkowy) pogrzebanie zmarłego w ziemi

inkarnacja n
encarnació
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wcielenie bóstwa w osobę ludzką;

inkubator ˌĩŋkuˈbatɔr n
incubadora
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
incunable
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
inquisició
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

innowacja n
innovació
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś

inny ˈĩnːɨ adj
altre
w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego
altre diferent
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
altre
nie ten, jakiś odmienny

inozytol n
inositol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

inspekcja ĩw̃ˈspɛkʦ̑ʲja n
inspecció
kontrola działalności jakiejś instytucji lub stanu jakiegoś miejsca

instalacja ˌĩw̃staˈlaʦ̑ʲja n
instal·lació
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów
(technologia, technika, techniczny) system urządzeń, przewodów tworzący jakąś całość

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
instrument
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
(przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu
(technologia, technika, techniczny) narzędzie
(technologia, technika, techniczny) przyrząd pomiarowy;

instrument muzyczny n
instrument musical
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
instint
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
instintiu
(przymiotnik) od: instynkt

instytucja ˌĩw̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
institució
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw

instytucjonalny ˌĩw̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
institucional
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
institut
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
insulina
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy

insynuować v
insinuar
sugerować rzeczy niekoniecznie prawdziwe

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
integració
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
intel·ligència
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
intel·ligent
odznaczający się inteligencją

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕʨ̑ n
intensitat
stopień nasilenia czegoś; natężenie

interakcja ˌĩntɛrˈakʦ̑ʲja n
interacció
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
interessant
ciekawy, zajmujący

interfejs ĩnˈtɛrfɛjs n
interfície
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
interfície d'usuari
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;

interferometria n
interferometria
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) jedna z metod pomiarowych wykorzystująca zjawisko interferencji;

interferon ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n n
interferó
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
interlingua
(językoznawstwo, językoznawczy) międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtaʦ̑ʲja n
interpretació
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
intervenció
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
intervencionisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa

intonować ˌĩntɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
entonar
(językoznawstwo, językoznawczy) mówić, odpowiednio akcentując i modulując głos

intryga ĩnˈtrɨɡa n
intriga
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
intuïció
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;

inulina n
inulina
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;

inwazja ĩnˈvazʲja n
invasió
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
invertir
dokonywać inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
inversió
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
enginyer
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
enginyeria
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

iracki iˈraʦ̑ʲci adj
iraquià
odnoszący się do państwa Irak

irański iˈrãj̃sʲci adj
iranià
odnoszący się do państwa Iran

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
irlandès
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci n
irlandès gaèlic irlandès
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;

ironia iˈrɔ̃ɲja n
ironia
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
irònicament
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
irònic
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

irracjonalny ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
irracional
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem

iryd ˈirɨt n
iridi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

iskra ˈiskra n
guspira espurna
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

islam ˈislãm n
islam islamisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamizm isˈlãmʲism̥ n
islamisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
islamofòbia
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamski isˈlãmsʲci adj
islàmic
związany z islamem, dotyczący islamu

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
islandès
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
islandès
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
existir
być, występować w rzeczywistości

iterb ˈitɛrp n
iterbi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
itri
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

izobara ˌizɔˈbara n
isòbara
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
isoglossa
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

izomer n
isòmer
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;

izotop iˈzɔtɔp n
isòtop
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
israelià
odnoszący się do państwa Izrael

iść iɕʨ̑ v
anar anar-se'n
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem

ja ja personalPronoun
jo
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłczan n
malat
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu jabłkowego

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
poma
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
pomera pomer
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo, na którym rosną jabłka;

jacht jaxt n
iot
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jad jadɨ jat n
verí
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

jadalny jaˈdalnɨ adj
menjable comestible
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jagnię ˈjäɟɲɛ n
xai
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagoda jaˈɡɔda n
baia
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
jaguar
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jajeczkować v
ovular
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową

jajko ˈjäjkɔ n
ou
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajnik ˈjäjɲik n
ovari
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
ou
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;

jajorodny adj
ovípar
(zoologia, zoologiczny) odznaczający się rozwojem zarodkowym w jaju poza organizmem matki

jak jak n
iac
(zoologia, zoologiczny) Bos grunniens, ssak z rodziny pustorożców;

jak jak preposition
iac
…wprowadzający porównanie

jak jak pronoun
com
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu
…używany w pytaniach o sposób lub stan

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
algun
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany

jakościowy adj
qualitatiu
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
qualitat
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jamajski jãˈmajsʲci adj
jamaicà
odnoszący się do państwa Jamajka

jamnik ˈjãmʲɲik n
dachshund dackel
(kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
japonès
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
japonès
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;

jarmark ˈjarmark n
fira
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;

jarzmo ˈjaʒmɔ n
jou
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów

jaskier ˈjasʲcɛr n
ranuncle
(botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju jaskier (1.1)

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
cova
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskiniowiec ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
cavernícola
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek mieszkający w jaskini

jaskółka jaˈskuwka n
oreneta
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
vident
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasność ˈjasnɔɕʨ̑ n
lluminositat
(astronomia, astronomiczny) ilość energii świetlnej wysyłanej przez ciało niebieskie w jednostce czasu;

jasny ˈjasnɨ adj
clar
pełen światła, słońca, nie zaciemniony
o kolorze: mało intensywny
(potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty

jaspis ˈjaspʲis n
jaspi
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
astor
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
sargantana llangardaix
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jawa ˈjava n
realitat
rzeczywistość

jawajski jaˈvajsʲci adj
javanès
związany z Jawą, dotyczący Jawy

jazz ʤ̑ɛs n
jazz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jałmużna jawˈmuʒna n
almoina
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
ginebre
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych;

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
gessamí
(botanika, botaniczny) Jasminum L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
un u
liczba 1

jedenastka ˌjɛdɛ̃ˈnastka n
onze
nazwa liczby 11

jedenasty ˌjɛdɛ̃ˈnastɨ adj
onzè
od 11

jedenaście ˌjɛdɛ̃ˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
onze
liczba 11

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
una orenella no fa estiu, ni dues primavera
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
unicel·lular
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednolity ˌjɛdnɔˈlʲitɨ adj
uniforme
niezróżnicowany pod względem budowy, składu

jednomyślność ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
unanimitat
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
borni tort
taki, który ma tylko jedno oko

jednopłat n
monoplà
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
unicorn alicorn
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednostka astronomiczna n
unitat astronòmica
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;

jednostronnie adv
unilateralment
w sposób jednostronny

jednoznacznie adv
inequívocament
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości

jedwab ˈjɛdvap n
seda
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
cuc de seda
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;

jedwabny szlak n
ruta de la seda
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
u
nazwa cyfry 1 i liczby 1

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
únic
istniejący tylko w jednym egzemplarzu

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
menjar
coś, co można jeść; żywność, pokarm

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
cérvol
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jelito jɛˈlʲitɔ n
intestí
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito grube n
intestí gros
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelitowy ˌjɛlʲiˈtɔvɨ adj
intestinal
(przymiotnik) od jelito

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
iemenita
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
vesc
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
ocell sedós
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;

jen jɛ̃n n
ien
(jednostka monetarna) waluta Japonii;

jer jɛr n
pinsà mec
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;

jeremiada ˌjɛrɛ̃ˈmʲjada n
jeremiada
biadolenie, lament, skarga

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
autumnal
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
tardor
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
freixe
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
esturió
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
encara
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej

jezdnia ˈjɛzdʲɲa n
calçada
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
llac estany
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jezydyzm n
iazidisme yazidisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kurdyjska religia synkretyczna, utworzona w XII wieku przez szejcha Adiego, wywodząca się z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm i łącząca elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych;

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
menjar
przyjmować pokarmy

jeść śniadanie ˈjɛ̇ɕʨ̑ ɕɲaˈdãɲɛ v
esmorzar
spożywać posiłek w godzinach porannych

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
genet
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym;

jeż jɛʃ n
eriçó
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
si
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
porc espí
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
esbarzer móra
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
móra
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica

jidysz ˈjidɨʃ n
jiddisch ídix
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;

jod jɔt n
iode
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodła ˈjɔdwa n
avet
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

joga ˈjɔɡa n
ioga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogin n
iogui
buddyjski lub hinduistyczny asceta uprawiający jogę;

jogurt ˈjɔɡurt n
iogurt
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jojo n
io-io
rodzaj zabawki w postaci ciężarka-szpulki zawieszonego na sznurku

jon jɔ̃n n
ió
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
ionització
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) efekt powstawania w gazie jonów dodatnich w wyniku oderwania elektronów od atomu lub cząsteczki, zachodzący pod wpływem dostarczonej energii, np. podczas ogrzewania
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony;

jonosfera n
ionosfera
(geofizyka) (meteorologia, meteorologiczny) zjonizowana warstwa atmosfery;

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
jordà
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania

jowialny adj
jovial
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu

joński adj
jònic
(architektura, architektoniczny) dotyczący porządku jońskiego

juan ˈju<sup>w</sup>ãn n
iuan
(jednostka monetarna) waluta Chin;

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
judaisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

judasz ˈjudaʃ n
espiell espiera
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi

judeo-arabski ˌjudɛɔ‿aˈrapsʲci n
judeoàrab
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich

jugosłowiański ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
iugoslau
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii

junta n
junta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawny kolegialny organ władzy w Hiszpanii w czasie powstań w XIX wieku;

jura ˈjura n
Juràssic
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

jurysdykcja n
jurisdicció
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obszar, na którym obowiązuje jurysdykcja (1.1)
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw

jurysdykcyjny adj
jurisdiccional
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z jurysdykcją, dotyczący jurysdykcji

juta ˈjuta n
jute
(botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutro ˈjutrɔ adv
demà
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
demà
dzień następny w stosunku do obecnego

już juʃ particle
ja
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
nucli
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
testicle
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;

jądro atomowe n
nucli atòmic
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) centralna część atomu złożona z protonów i neutronów;

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
nuclear
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
mussol
(potocznie, potoczny) grudka na powiece, powstała wskutek infekcji;
ordi
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)

jęk jɛ̃ŋk n
gemec
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
llengua idioma
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
llengua idioma llenguatge
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
llenguatge
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie
llenguatge llengua
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;

język migowy ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ n
llengua de signes
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
llengua estrangera
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
llengua materna
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
llenguatge de programació
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
lingüística
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;

kabardyjski adj
kabardí
dotyczący Kabardii albo Kabardyjczyków

kabaret kaˈbarɛt n
cabaret
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);

kabel ˈkabɛl n
cable
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;

kac kaʦ̑ n
ressaca
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kaczka ˈkaʧ̑ka n
ànec
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)

kadaweryna ˌkadavɛˈrɨ̃na n
cadaverina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";

kadm katm̥ n
cadmi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
encens
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kafeteria ˌkafɛˈtɛrʲja n
cafeteria
stołówka, samoobsługowa restauracja

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
camisa de força
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;

kaganek kaˈɡãnɛk n
llàntia
mała lampka w kształcie miseczki (glinianej lub metalowej) z dziobkiem i uchwytem, wypełnionej tłuszczem, najczęściej olejem;

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
morrió
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;

kajak ˈkajak n
caiac
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kajman ˈkajmãn n
caiman
(zoologia, zoologiczny) Caiman, gad z rodziny aligatorów;

kakao kaˈkaɔ n
cacau
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem

kaktus ˈkaktus n
cactus
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kalafior kaˈlafʲjɔr n
coliflor
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z jadalnej części kalafiora (1.1)
coliflor bròquil blanc
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
colrave
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
calidoscopi
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
calendari
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);

kalendarz adwentowy n
calendari d’advent calendari d'advent
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;

kalif ˈkalʲif n
califa
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
califat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
californi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
cal·ligrafia
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;

kaligraficzny adj
cal·ligràfic
napisany ozdobnym pismem odręcznym
związany z kaligrafią

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
calculadora
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kalmar ˈkalmar n
calamar
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;

kaloria kaˈlɔrʲja n
caloria
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;
(potocznie, potoczny) kilokaloria

kalumnia kaˈlũmʲɲja n
calúmnia
niesprawiedliwe oszczerstwo, oskarżenie

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
calvinisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;

kambodżański ˌkãmbɔˈʤ̑ãj̃sʲci adj
cambodjà
odnoszący się do państwa Kambodża

kambr kãmpr̥ n
Cambrià
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku;

kamea n
camafeu
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
camaleó
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kamelia n
camèlia
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kamelii (1.1)
kwiat kamelii (1.2)

kamera kãˈmɛra n
càmera
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;

kamerdyner n
majordom
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe

kameruński ˌkãmɛˈrũj̃sʲci adj
camerunès
odnoszący się do państwa Kamerun

kamfora kãw̃ˈfɔra n
càmfora
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kamieniarz n
picapedrer trencador
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni

kamieniołom n
cantera pedrera
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
pedra
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody
twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;
pedra càlcul
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
fita
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;
bardzo ważny, przełomowy moment

kamień młyński n
mola
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
armilla
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki

kampan ˈkãmpãn n
Campanià
(geologia, geologiczny) piąty wiek późnej kredy, trwający 83,5 – 70,6 milionów lat temu;

kampania n
campanya
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;
(wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem;

kampania wyborcza n
campanya electoral
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
canadenc
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanapa kãˈnapa n
sofà
podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia

kanapka kãˈnapka n
entrepà sandvitx
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo posmarowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim;

kanarek kãˈnarɛk n
canari
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanaryjski adj
canari
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi

kanał ˈkãnaw n
canal
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków
claveguera
koryto podziemne odprowadzające nieczystości i wodę deszczową

kancerogeneza n
carcinogènesi
(medycyna, medyczny) mechanizm tworzenia się nowotworów

kandydat kãnˈdɨdat n
candidat
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kangur ˈkãŋɡur n
cangur
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kania ˈkãɲa n
milà
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
canibalisme
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;

kanikuła ˌkãɲiˈkuwa n
canícula
(książkowy) najgorętszy okres lata
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
canonera
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości

kanonik n
canonge
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
canonització
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;

kantata kãnˈtata n
cantata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;

kanton ˈkãntɔ̃n n
cantó
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;

kantoński adj
cantonès
związany z Kantonem, dotyczący Kantonu (miasta w Chinach)

kantoński n
cantonès
(językoznawstwo, językoznawczy) język kantoński, używany w południowych Chinach, Hongkongu i Makau;

kantyk n
càntic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;

kaolin kaˈɔlʲĩn n
caolí
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kapelan n
capellà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;

kapelusz kaˈpɛluʃ n
barret
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
plantofa sabatilla
(obuwnictwo, obuwniczy) obuwie używane tylko w domu

kapibara ˌkapʲiˈbara n
capibara
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju kapibara (1.1)

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
capitalisme
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitan kaˈpʲitãn n
capità
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę
Capitanià
(geologia, geologiczny) trzeci, najmłodszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 265,8 – 260,4 milionów lat temu;

kapitał kaˈpʲitaw n
capital
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)
(przenośnie, przenośnia) niematerialna wartość, zasób do wykorzystania

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
capella
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem

kappa ˈkapːa n
kappa
nazwa dziesiątej litery alfabetu greckiego, κ;

kapral ˈkapral n
caporal
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;

kapsaicyna n
capsaïcina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapsyd n
càpsida
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;

kaptur ˈkaptur n
caputxa
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;

kapusta kaˈpusta n
col
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

kapusta kiszona n
xucrut
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;

kapłon n
capó
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej;

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
pena de mort pena capital
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;

karabin kaˈrabʲĩn n
fusell rifle
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
metralladora
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
carrabina
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;

karaczajsko-bałkarski n
karatxai-balkar
(językoznawstwo, językoznawczy) język karaczajsko-bałkarski;

karaluch kaˈralux n
panerola escarabat de cuina
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
karaoke
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

karate kaˈratɛ n
karate
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

karawana ˌkaraˈvãna n
caravana
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;

karawanseraj n
caravanserrall
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;

karawela ˌkaraˈvɛla n
caravel·la
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;

karać ˈkaraʨ̑ v
castigar punir penar
wymierzać karę

karbon ˈkarbɔ̃n n
Carbonífer
(geologia, geologiczny) piąty okres geologiczny paleozoiku;

karbowaniec n
karbovanets
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996;

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
carxofa carxofera
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

kardamon karˈdãmɔ̃n n
cardamom
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców kardamonu (1.1)

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
cardiòleg
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego
cardiòloga
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka kardiologii

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
cardiologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardynalny adj
cardinal
główny, najważniejszy, zasadniczy

kardynał karˈdɨ̃naw n
cardenal cardinal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;

karelski adj
carelià
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów

kareta kaˈrɛta n
carruatge
czterokołowy powóz w kształcie pudła, na resorach, z opuszczanymi oknami w drzwiczkach;

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
cariàtide
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;

kariera karʲˈjɛra n
carrera
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym

kariotyp n
cariotip
(biologia, biologiczny) zestaw chromosomów właściwy dla danego organizmu;

kark kark n
nuca clatell bescoll occípit clotell
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
alimentar nodrir
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karnawał karˈnavaw n
carnaval
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;

karnik ˈkarʲɲik n
Carnià
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnego triasu, trwający 228,7 – 216,5 milionów lat temu;

karo ˈkarɔ n
diamant
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
carrosseria
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu);

karoten n
carotè
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;

karotenoid ˌkarɔtɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
carotenoide
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;

karp karp n
carpa
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karta do gry ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ n
baralla de cartes
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
targeta de crèdit
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

kartezjański adj
cartesià
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
cartografia
nauka o tworzeniu map;

kartograficzny ˌkartɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
cartogràfic
dotyczący kartografii

kartuzja n
cartoixa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor kartuzów;

karuzela ˌkaruˈzɛla n
cavallets
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
caricatura
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;

karykaturzysta n
caricaturista
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur

karzeł ˈkaʒɛw n
nan
(medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
(astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego;

karłowaty adj
nan
o człowieku, zwierzęciu, roślinie, planecie nienormalnie mały

kasta ˈkasta n
nissaga
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;

kastet n
puny americà boxer puny d'acer
rodzaj dodatkowej broni do walki na pięści w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
castrar emascular
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
casino
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;

kaszalot kaˈʃalɔt n
catxalot
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszel ˈkaʃɛl n
tos
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
tossir estossegar
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc

kasztan ˈkaʃtãn n
castany
rudobrązowy kolor, kolor kasztana (2.2)
castanyer
(botanika, botaniczny) Castanea Mill., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny bukowatych;
castanya
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)

kat kat n
botxí
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
catalític
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

kataliza n
catàlisi
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
catalitzador
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;

katalizować v
catalitzar
(chemia, chemiczny) wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie
(przenośnie, przenośnia) wywoływać jakieś zmiany lub je przyśpieszać

katalog kaˈtalɔk n
carpeta catàleg
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;
catàleg
folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami
catàleg directori
spis zawartości biblioteki

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
català
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
català
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katapulta ˌkataˈpulta n
catapulta
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;

katarski kaˈtarsʲci adj
qatarià
odnoszący się do państwa Katar

katarynka n
piano de maneta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

kataster n
cadastre
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
catàstrofe
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi

katechizm n
catecisme
(kościelny) podręcznik do katechezy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;

katedra kaˈtɛdra n
catedral seu
(kościelny) główny kościół diecezji;

kategorycznie ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
categòricament
w sposób kategoryczny

kategoryczny ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
categòric
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu

kategoryzacja ˌkatɛɡɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
categorització
podział na kategorie, klasyfikacja

katharewusa n
katharévousa
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

kation ˈkatʲjɔ̃n n
catió
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;

katoda kaˈtɔda n
càtode
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
catòlic
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
catolicisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

kaucja ˈkawʦ̑ʲja n
fiança
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania

kauczuk n
cautxú
(chemia, chemiczny) surowiec do produkcji gumy;

kawa ˈkava n
cafè
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;

kawaler kaˈvalɛr n
solter
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
cavalleria
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno;

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
cafeteria cafè
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawior ˈkavʲjɔr n
caviar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawka ˈkafka n
gralla
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kazachski kaˈzaxsʲci n
kazakh
język z rodziny języków turkijskich, język państwowy Kazachstanu;

kazanie kaˈzãɲɛ n
sermó
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
caseïna
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;

kazirodztwo n
incest
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kazuar kaˈzu<sup>w</sup>ar n
casuari
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot;

kałamarz kaˈwãmaʃ n
tinter
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałuża kaˈwuʒa n
bassal toll
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
cada
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

kciuk cʨ̑uk n
polze
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

keczua n
quítxua
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;

keczup ˈkɛʧ̑up n
quètxup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;

kefir ˈkɛfʲir n
quefir
(spożywczy) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;

kelner ˈkɛlnɛr n
cambrer
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kelnerka kɛlˈnɛrka n
cambrera
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy

kelowej kɛˈlɔvɛj n
Cal·lovià
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej;

kemping ˈkɛ̃mpʲĩŋk n
càmping
ogrodzony i strzeżony teren przeznaczony dla namiotów, samochodów kempingowych i przyczep kempingowych;

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
kenyà
odnoszący się do państwa Kenia

kenozoik ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Cenozoic
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi;

keratyna ˌkɛraˈtɨ̃na n
ceratina
(chemia, chemiczny) białko występujące w rogach, włosach, paznokciach;

kibuc ˈcibuʦ̑ n
quibuts
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;

kichać ˈcixaʨ̑ v
esternudar
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kichnięcie n
esternut
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem

kiciuś ˈciʨ̑üɕ n
gatet
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) kot, mały kotek

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
quan
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia

kielich ˈcɛlʲix n
calze
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;

kieliszek cɛˈlʲiʃɛk n
copa
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;

kier cɛr n
cor
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
conductor xofer
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
volant
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierownik cɛˈrɔvʲɲik n
executiu
osoba wydająca innym polecenia w danym dziale lub jednostce firmy albo organizacji

kierunek cɛˈrũnɛk n
direcció
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
intermitent
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
butxaca
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
carterista
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kieł cɛw n
ullal
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi;

kiełbasa cɛwˈbasa n
salsitxa botifarra
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kiełkować cɛwˈkɔvaʨ̑ v
brotar
wyrastając, wypuszczać kiełki – drobne pędy

kij cij n
pal
długi patyk;

kijanka ciˈjãnka n
capgròs cullerot
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;
pala de rentar
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu;

kijowski ciˈjɔfsʲci adj
kievià kiïvià
związany z Kijowem, dotyczący Kijowa

kikut ˈcikut n
monyó
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona

kilo ˈcilɔ n
quilo
(potocznie, potoczny) kilogram

kilobajt ciˈlɔbajt n
quilooctet
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom

kilogram ciˈlɔɡrãm n
quilogram quilo
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
quilòmetre kilòmetre
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
quimono
(odzieżownictwo) tradycyjny strój japoński;

kina n
kina
(jednostka monetarna) waluta Papui-Nowej Gwinei;

kinematograf n
cinematògraf
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
cinemàtica
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;

kinezjologia n
cinesiologia
nauka o mięśniach w ruchu;

kino ˈcĩnɔ n
cinema cine cinèma
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy

kinoman cĩˈnɔ̃mãn n
cinèfil
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miłośnik kina, filmu

kiosk cɔsk n
estanc
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
kirguís
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
kirguís
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;

kit cit n
massilla
masa plastyczna używana w budownictwie do montażu szyb, uszczelniania, wypełniania nierówności itp.

kitka ˈcitka n
ble
krótki kucyk

kiur cjur n
curi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiwi ˈki.vʲi n
kiwi
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;

kiła ˈciwa n
sífilis
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

kiść ciɕʨ̑ n
raïm manat
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów

klacz klaʧ̑ n
euga egua
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;

klamka ˈklãmka n
pany
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie

klarnet ˈklarnɛt n
clarinet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klasa ˈklasa n
classe
(edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole

klasizm n
classisme
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;

klasycyzm n
classicisme
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;

klasyczny klaˈsɨʧ̑nɨ adj
clàssic
związany z kulturą starożytnych Greków lub Rzymian

klasyfikacja ˌklasɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
classificació
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady
zaklasyfikowanie danego zjawiska lub przedmiotu do odpowiedniej klasy, grupy itp.

klasyfikować v
classificar
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady

klasztor ˈklaʃtɔr n
monestir convent
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły

klatka ˈklatka n
gàbia
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
pit tòrax
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
claustrofòbia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
clavecí clavicèmbal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
teclat
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych

klawisz ˈklavʲiʃ n
tecla
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

kleisty adj
glutinós
o właściwościach klejenia się, ciągnący się

klej klɛj n
cola
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

klejnot n
gemma joia
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień lub wyrób jubilerski

klerykalizm n
clericalisme
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;

kleszcz klɛʃʧ̑ n
paparra
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
client
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer

klif klʲif n
penya-segat
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klimat ˈklʲĩmat n
clima
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klin klʲĩn n
falca tascó
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;
kształt tej maszyny

kliniczny adj
clínic
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego

klinika ˈklʲĩɲika n
clínica
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;
(architektura, architektoniczny) budynek będący siedzibą kliniki (1.1)

klistron ˈklʲistrɔ̃n n
klystron
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wytwarzania mikrofal;

klon klɔ̃n n
auró
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;
clon
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;

klown n
pallasso
komik cyrkowy

klub klup n
club
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klub nocny n
discoteca
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klucz kluʧ̑ n
clau
przyrząd do otwierania zamka;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
kod do szyfru;
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
clau anglesa
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

kluczowy kluˈʧ̑ɔvɨ adj
clau
podstawowy, najważniejszy

klątwa n
blasfèmia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kara wyłączenia kogoś ze wspólnoty wiernych
życzenie komuś nieszczęścia

kminek ˈkmʲĩnɛk n
comí
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie

knot knɔt n
ble
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym

koala kɔˈala n
coala
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
coalició
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

kobalt ˈkɔbalt n
cobalt
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobiecość n
feminitat
cecha tego, co kobiece

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
femení
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
dona
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobra ˈkɔbra n
cobra
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;

koc kɔʦ̑ n
manta
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
estimar voler
odczuwać miłość do kogoś

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
caldera
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody)

kocioł parowy ˈkɔʨ̑ɔw paˈrɔvɨ n
caldera
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej;

kod kɔt n
codi
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji;

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
codi de barres
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
codi font
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;

koewolucja n
coevolució
(biologia, biologiczny) proces współzależnej ewolucji dwóch lub kilku gatunków;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
cafeïna
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kogut ˈkɔɡut n
gall
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

kojot ˈkɔjɔt n
coiot
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
cocaïna
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokos ˈkɔkɔs n
coco
(spożywczy) owoc palmy kokosowej

koktajl ˈkɔktajl n
còctel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;

koktajl Mołotowa ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva n
còctel Molotov
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną;

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
sopar
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolagen n
col·lagen
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;

kolano kɔˈlãnɔ n
genoll
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
ciclisme
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolaż n
collage
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów;

kolcowój pospolity n
goji
(botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych;

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
equidna
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
arracada
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolega kɔˈlɛɡa n
col·lega
towarzysz pracy, nauki lub zabawy

kolej ˈkɔlɛj n
ferrocarril
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;

kolejarka ˌkɔlɛˈjarka n
ferroviària
kobieta pracująca na kolei

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
ferroviari
(kolejnictwo) pracownik kolei

kolejka górska n
muntanya russa
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;

kolejność kɔˈlɛjnɔɕʨ̑ n
ordre
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
ferroviari
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów

kolekcja kɔˈlɛkʦ̑ʲja n
col·lecció
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)

kolektomia n
colectomia
(medycyna, medyczny) częściowe lub całkowite chirurgiczne usunięcie jelita grubego;

kolektywizacja n
col·lectivització
nadawanie czemuś formy kolektywnej;

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
celiandre coriandre
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;

koleżanka ˌkɔlɛˈʒãnka n
col·lega
towarzyszka nauki lub zabawy
towarzyszka pracy

koliber kɔˈlʲibɛr n
colibrí
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

kolizja kɔˈlʲizʲja n
col·lisió
wypadek samochodowy; zderzenie, stłuczka

kolokacja ˌkɔlɔˈkaʦ̑ʲja n
col·locació
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników;

kolokwialny ˌkɔlɔˈkfʲjalnɨ adj
col·loquial
potoczny

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
colònia
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
colonialisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonizacja n
colonització
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych

kolonizować v
colonitzar
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
colonoscòpia
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;

kolor ˈkɔlɔr n
color
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
(fizyka, fizyczny) liczba kwantowa wprowadzona, by rozróżnić dwa jednakowe kwarki znajdujące się w tym samym stanie spinowym;

kolorować ˌkɔlɔˈrɔvaʨ̑ v
acolorir
nadawać czemuś kolor, wypełniać kolorem

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
pintat
wielobarwny, pełen różnych kolorów

kolostomia n
colostomia
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym;

kolumna kɔˈlũmna n
columna
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
nadala
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;

koma ˈkɔ̃ma n
cabellera
(fizyka, fizyczny) rodzaj aberracji optycznej
cabellera coma
(astronomia, astronomiczny) gazowa otoczka jądra komety

komar ˈkɔ̃mar n
mosquit
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kombinerki n
alicates universals
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne, rodzaj szczypiec o uniwersalnym zastosowaniu;

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
comèdia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
comentari
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś
objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
comentar
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi

komercyjny ˌkɔ̃mɛrˈʦ̑ɨjnɨ adj
comercial
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań

kometa kɔ̃ˈmɛta n
cometa
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
còmic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię;

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
xemeneia
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;
pionowy tunel w kształcie komina (1.1)

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
xemeneia
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
escura-xemeneies
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

komisariat ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat n
comissaria
lokal, w którym urzędują pracownicy policji

komisarz n
comissari
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
comissió
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
comitè
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komoda kɔ̃ˈmɔda n
calaixera còmoda
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
cambra de gas
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
companyia
kilka osób spędzających wspólnie czas

kompas ˈkɔ̃mpas n
brúixola compàs
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

komplement n
compliment
grzecznościowa, zwykle przesadna pochwała

kompletny kɔ̃mˈplɛtnɨ adj
complet
cały, będący w komplecie

kompozycja ˌkɔ̃mpɔˈzɨʦ̑ʲja n
composició
ogół składników wraz ze sposobem, w jaki tworzą całość

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
compositor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę;

kompozytorka ˌkɔ̃mpɔzɨˈtɔrka n
compositora
kobieta tworząca, komponująca muzykę

kompres ˈkɔ̃mprɛs n
compresa
zimny lub gorący okład

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
compromís
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

komputer kɔ̃mˈputɛr n
ordinador
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
comunicació
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
comunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
comunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
comunisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komórka kɔ̃ˈmurka n
cèl·lula
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;

koncentracja ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtraʦ̑ʲja n
concentració
skupienie, ześrodkowanie, zgromadzenie czegoś w danym miejscu

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
concert
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
condensador
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondor ˈkɔ̃ndɔr n
còndor
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
regadora
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
conferència
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień

konferencja prasowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja praˈsɔva n
conferència de premsa roda de premsa
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów;

konfesjonał n
confessionari
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
confiscar
dokonywać konfiskaty

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
melmelada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konfraternia ˌkɔ̃nfraˈtɛrʲɲa n
confraria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat

konfucjanizm n
confucianisme
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
congolès
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga
odnoszący się do państwa Kongo

koniak ˈkɔ̃ɲak n
Coniacià
(geologia, geologiczny) trzeci wiek późnej kredy, trwający 89,3 – 85,8 milionów lat temu;
conyac
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
trèvol
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
fi
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
okoliczności końca (1.2)
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ n
saltamartí
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju konik;

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
conjugació
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;
(biologia, biologiczny) bezpośrednie przekazywanie DNA z jednej komórki do drugiej.

koniunkcja kɔ̃ˈɲũŋkʦ̑ʲja n
conjunció
(astronomia, astronomiczny) ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii;

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
conclave conclau
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia.

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
concordat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkretny kɔ̃ŋˈkrɛtnɨ adj
concret
dobrze określony

konkubinat ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat n
concubinat
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
cànem
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konsekwencja ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
conseqüència
skutek czegoś, rezultat

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
consens
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwacja n
manteniment
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
conservadorisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;

konsorcjum kɔ̃w̃ˈsɔrʦ̑ʲjũm n
consorci
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;

konspiracja n
conspiració
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukʦ̑ʲja n
construcció
proces budowania, konstruowania
(matematyka, matematyczny) metoda wykreślania figur geometrycznych określonym sposobem, określonymi przyrządami
układ elementów, sposób ich powiązania

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
constitució
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;

konstytucyjność n
constitucionalitat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
constitucional
dotyczący konstytucji
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
cònsol
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;

konsultacja ˌkɔ̃w̃sulˈtaʦ̑ʲja n
consulta
narada specjalistów lub decydentów przed decyzją w jakiejś sprawie

konsumować v
consumir
spożywać, jeść

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
consum
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie
spożywanie, jedzenie

konsumpcjonizm ˌkɔ̃w̃sũmpˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
consumisme
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia;

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
consistència
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
contacte
zetknięcie się
endoll
gniazdo sieci elektrycznej

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
context
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
contemplació
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach

konto ˈkɔ̃ntɔ n
compte
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
contrabaix
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
contrast
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu

kontrmanifestacja n
contramanifestació
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) manifestacja będąca formą przeciwstawienia się innej manifestacji

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
control
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvaʨ̑ v
controlar
sprawdzać, czy coś działa tak, jak powinno, czy jest takie, jak powinno być

kontrowersja n
controvèrsia
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki

kontrrewolucyjny adj
contrarevolucionari
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kontrrewolucją, dotyczący kontrrewolucji

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
contraespionatge
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;

kontur ˈkɔ̃ntur n
contorn
linia, zarys kształtu

kontuzja kɔ̃nˈtuzʲja n
contusió
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
continent
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynuacja n
continuació
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
continuar
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbaʦ̑ʲja n
conurbació
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
lliri de maig muguet
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;

konwencjonalny ˌkɔ̃nvɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
convencional
zgodny z konwencjami; tradycyjny, pospolity

konwulsja n
convulsió
mimowolny, gwałtowny skurcz mięśni powodujący silne drgania całego ciała

konwój ˈkɔ̃nvuj n
comboi
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;

koordynować v
coordinar
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie

kopacz n
excavador
ktoś, kto zajmuje się kopaniem w ziemi, wykopywaniem

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
mina
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
cavar
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny

koper ˈkɔpɛr n
anet
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
copernici
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112;

koperta kɔˈpɛrta n
sobre sobre de carta
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopia ˈkɔpʲja n
còpia
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał
llança
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;

kopiejka kɔˈpʲjɛ̇jka n
copec
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Ukrainy, jedna setna hrywny

kopista n
copista
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny skryba

kopolimer n
copolímer
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
copte
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
copte
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich;

kopulować ˌkɔpuˈlɔvaʨ̑ v
copular
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny

kopuła kɔˈpuwa n
cúpula
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopyto kɔˈpɨtɔ n
peülla
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
escorça
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką

koral ˈkɔral n
corall
(biologia, biologiczny) koralowiec

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
coreà
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
coreà
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korek ˈkɔrɛk n
suro
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
correlació
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych;

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
correspondència
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)
materiał nadesłany przez korespondenta
zbiór dokumentujący korespondencję (1.1), ogół listów wymienionych z kimś lub w konkretnej sprawie lub w jakimś okresie

korespondent n
corresponsal
ktoś kto koresponduje

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
llevataps
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;

kormoran kɔrˈmɔrãn n
corb marí cormorà
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;

kornijski adj
cornuallès còrnic
odnoszący się do Kornwalii lub Kornwalijczyków

korona kɔˈrɔ̃na n
corona
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
monarchia
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;
corona capçada
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)

koronacja n
coronació
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronawirus n
coronavirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
punta
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;

koronograf ˌkɔrɔ̃ˈnɔɡraf n
coronògraf
(astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny służący do obserwacji korony słonecznej poza momentami całkowitych zaćmień słońca;

koronować v
coronar
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego

korozja n
corrosió
proces niszczenia metalu lub innego materiału na skutek kontaktu z otoczeniem;

korrida kɔrˈrʲida n
tauromàquia cursa de braus
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
cors
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
cors
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany na Korsyce;

kortykosteroid n
corticosteroide
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy lub otrzymywany syntetycznie;

kortyzol n
cortisol
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;

korupcja kɔˈrupʦ̑ʲja n
corrupció
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;

korweta n
corbeta
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;

koryfeusz n
corifeu
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim;

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
corredor passadís
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

koryto kɔˈrɨtɔ n
llera
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce płynięcia rzeki, jej biegu; może być inne od jej obecnego przebiegu

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
arrel
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
avantatjós
przynoszący korzyść
beneficiós
sprzyjający

korzyść ˈkɔʒɨɕʨ̑ n
benefici
zysk, pożytek

kos kɔs n
merla
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)

kosa ˈkɔsa n
dalla
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;

kosiarka kɔˈɕarka n
tallagespa
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) urządzenie mechaniczne do koszenia, głównie trawy;

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
còsmic espacial
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu
odbywający się w kosmosie

kosmogoniczny adj
cosmogònic
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
cosmologia
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;

kosmos ˈkɔsmɔs n
cosmos
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kostarykański ˌkɔstarɨˈkãj̃sʲci adj
costa-riqueny
odnoszący się do Kostaryki, państwa w Ameryce Środkowej

kostka ˈkɔstka n
cub
niewielki przedmiot w kształcie prostopadłościanu
turmell
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;

kosz kɔʃ n
cistell cistella
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
cubell d'escombraries
pojemnik na odpady

koszmar ˈkɔʃmar n
malson
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

koszt kɔʃt n
cost
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
costar
mieć jakąś cenę w pieniądzu

koszula kɔˈʃula n
camisa
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszula nocna n
camisa de dormir
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu;

koszulka kɔˈʃulka n
samarreta
ubranie z rękawami lub bez noszone na tułowiu

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
basquetbol bàsquet
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
gat moix
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;

kotek ˈkɔtɛk n
gatet
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot

kotek cętkowany n
gat pescador
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;

kotka ˈkɔtka n
gata
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotlet ˈkɔtlɛt n
costella
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu;

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
àncora
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kotylion n
cotilló
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);

kowadło kɔˈvadwɔ n
enclusa
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
ferrer
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnʦ̑ʲja n
covariància
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;

koza ˈkɔza n
cabra
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;
moc
(potocznie, potoczny) wydzielina z nosa

kozica kɔˈʑiʦ̑a n
isard
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;

kozieradka n
alfolba fenigrec
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)

koziorożec n
cabra alpina
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
boc expiatori
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;

kołchoz ˈkɔwxɔs n
kolkhoz
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołdra ˈkɔwdra n
edredó
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu

kołek n
estaca
ociosany kawałek drewna o podłużnej formie

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
coll
część ubrania otaczająca szyję;

koło ˈkɔwɔ n
cercle
(geometria) okrąg wraz z odciętym wewnątrz niego fragmentem płaszczyzny;
(potocznie, potoczny) linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg
roda
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

koło wodne n
roda hidràulica
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;

kołpak n
tapaboques
(motoryzacja) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.;

kołyska kɔˈwɨska n
bressol
sprzęt do kołysania małych dzieci np. łóżeczko na biegunach;

koń kɔ̃ɲ n
cavall
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
cavall de salts cavall
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
cavall de vapor
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
cama pota
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
acabar terminar
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca
terminar
zrywać z czymś, przestawać coś robić

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
s'ha tirat el dau
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;

kościelny kɔɕˈʨ̑ɛlnɨ adj
eclesiàstic
związany z określonym kościołem (instytucją)
związany z regułami określonego kościoła (instytucji)

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
església
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

kość kɔɕʨ̑ n
dau
wielościan z oczkami służący do gry;
os
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;

kość czołowa n
os frontal
(anatomia, anatomiczny) kość tworząca przednią część sklepienia czaszki;

kość guziczna n
còccix
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;

kość strzałkowa n
peroné fíbula
(anatomia, anatomiczny) kość po stronie bocznej goleni, łącząca się z piszczelą;

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
ivori
kolor kości słoniowej (1.1), biały z odcieniem żółto-kremowym
ivori marfil
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;

krab krap n
cranc
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
furt
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kraj kraj n
país
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
państwo (obszar państwa)

krajobraz kraˈjɔbras n
paisatge
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;

kran krãn n
aixeta
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

kraniometryczny adj
craniomètric
dotyczący kraniometrii

kranioplastyka n
cranioplàstia
(medycyna, medyczny) operacja mająca na celu skorygowanie zniekształceń czaszki

krater ˈkratɛr n
cràter
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu;

kratka ˈkratka n
casella
nadrukowany, mały, pusty prostokąt

krawat ˈkravat n
corbata
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawcowa krafˈʦ̑ɔva n
sastressa
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się krawiectwem

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
sastre
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
vorada
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią

kraść kraɕʨ̑ v
robar
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
creatinina
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;

kreatywność n
creativitat
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni

kreda ˈkrɛda n
Cretaci
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);
guix
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;

kredyt ˈkrɛdɨt n
crèdit
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie

krem krɛ̃m n
crema
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
cremació
spalenie ciała zmarłej osoby

kret krɛt n
talp
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

kreteński krɛˈtɛ̃j̃sʲci adj
cretenc
dotyczący Krety, związany z Kretą, pochodzący z Krety

kretowisko ˌkrɛtɔˈvʲiskɔ n
talpera
kopczyk ziemi usypany przez kreta

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
cretí
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem

krew krɛf n
sang
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa

krewetka krɛˈvɛtka n
gamba
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krewny ˈkrɛvnɨ n
parent
człowiek mający z kimś wspólnego przodka

krocze n
perineu
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

krok krɔk n
pas passa
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krokiet ˈkrɔcɛt n
croqueta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z masy z gotowanych ziemniaków z jajkiem i przyprawami w postaci smażonych kulek lub o walcowatym kształcie;

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
cocodril
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
llàgrimes de cocodril
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie

krokosz barwierski n
càrtam
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;

kronika ˈkrɔ̃ɲika n
crònica
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;

krosno ˈkrɔsnɔ n
teler
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;

krowa ˈkrɔva n
vaca
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety

krtań kr̥tãɲ n
laringe
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchy ˈkruxɨ adj
fràgil
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby
łatwo ulegający złamaniu, pokruszeniu

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
croada
(przenośnie, przenośnia) kampania prowadzona przeciwko komuś lub czemuś

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
crucifix santcrist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;

kruk kruk n
corb
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
claustre
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
sagnar
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwiomocz ˈkr̥fʲjɔ̃mɔʧ̑ n
hematúria
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu

krykiet ˈkrɨcɛt n
criquet
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryolit n
criolita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków;

krypta ˈkrɨpta n
cripta
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;

kryptografia n
criptografia
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
criptó
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
cristall
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;

kryterium n
criteri
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytyczny krɨˈtɨʧ̑nɨ adj
crític
surowo lub negatywnie oceniający kogoś lub coś

krytyka ˈkrɨtɨka n
crítica
surowa lub negatywna ocena

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
criticar
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryzys ˈkrɨzɨs n
crisi
zła sytuacja (trwająca dłużej)
(ekonomia, ekonomiczny) załamanie procesu wzrostu gospodarczego

krzak kʃak n
arbust
(botanika, botaniczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
silici
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemień n
pedra foguera pedrenyal pedrenyera
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzesło ˈkʃɛswɔ n
cadira
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
cridar
mówić lub wołać bardzo głośno

krzyk kʃɨk n
crit
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki

krzywa ˈkʃɨva n
corba
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywda ˈkʃɨvda n
mal
szkoda, strata, która spotyka kogoś niezasłużenie, niesłusznie

krzywica n
raquitisme
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
perjuri
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
tort corbat
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
creu
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)

krzyżmo n
crisma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;

krzyżować v
crucificar
wiązać lub przybijać do krzyża

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
mots encreuats
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;

król krul n
rei
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
regne
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;

królewski kruˈlɛfsʲci adj
reial
mający związek z królem lub królową

króliczek kruˈlʲiʧ̑ɛk n
catxap llorigó
młody, mały królik

królik ˈkrulʲik n
conill
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królowa kruˈlɔva n
reina
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman
żona króla

krótki ˈkrutʲci adj
curt
mający małą długość
trwający niedługo

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
miopia
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;

krótkowzroczny adj
miop
(medycyna, medyczny) cierpiący na krótkowzroczność, widzący nieostro odległe przedmioty

krążenie krɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
circulació
(rzeczownik odczasownikowy) od krążyć

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
creuer
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

kręg n
vèrtebra
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup

kręgiel n
bitlla
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle

kręglarz n
jugador de bitlles
(sport, sportowy) gracz w kręgle

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
columna vertebral espina dorsal
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
vertebrat
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
xenofòbia
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobiczny adj
xenòfob
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
xenó
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

kserować v
fotocopiar
robić kserokopię

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
sacerdot
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
llibre
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
guia telefònica
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
duc
wysoki tytuł szlachecki
príncep
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;
syn monarchy

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
llibreria
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
comptable
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
ducat ducado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;
principat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;

księżna ˈcɕɛ̃w̃ʒna n
duquessa
członkini rodu, której nadano tytuł książęcy
princesa
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie
żona księcia

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
princesa
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
lluna
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część

księżycowy ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ adj
lunar
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
xilòfon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kształt kʃtawt n
forma
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kto ktɔ interrogativePronoun
qui
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
qui
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
la feina matinal per tot el dia val
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
algú
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
que
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego
quin
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
cubà
związany z państwem lub wyspą Kuba, dotyczący Kuby, pochodzący z Kuby

kubek ˈkubɛk n
tassa
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubizm ˈkubʲism̥ n
cubisme
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;

kucharz ˈkuxaʃ n
cuiner
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchenka mikrofalowa n
forn de microones
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;

kuchnia ˈkuxʲɲa n
cuina
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
komplet mebli kuchennych
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
poni
(zoologia, zoologiczny) mały lub niedorosły kuc
cua
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
blat de moro dacsa
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
kikiriki
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kukułka kuˈkuwka n
cucut
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd;

kula ˈkula n
bola
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
crossa
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;
esfera
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;

kuloodporny adj
antibales
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej

kult kult n
culte
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;

kultura kulˈtura n
cultura
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości

kulturysta n
culturista
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę

kultywar kulˈtɨvar n
cultivar
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości;

kultywator n
conreadora
(rolnictwo, rolniczy) drapacz, narzędzie uprawowe do spulchniania roli bez jej odwracania oraz do niszczenia chwastów;

kumaryna n
cumarina
(biochemia, biochemiczny) bezbarwna substancja występująca w roślinach;

kumys ˈkũmɨs n
kumis
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji;

kuna ˈkũna n
kuna
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Chorwacji, dzieli się na sto lip;
mart marta
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;

kungur ˈkũŋɡur n
Kungurià
(geologia, geologiczny) czwarty, najmłodszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 275,6 – 270,6 milionów lat temu;

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
comprar
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kupryt ˈkuprɨt n
cuprita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;

kura ˈkura n
gallina
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kurczak ˈkurʧ̑ak n
pollastre
większe kurczę (pisklę kury)
(spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
kurd
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
kurd
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurkuma kurˈkũma n
cúrcuma
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi

kurnik ˈkurʲɲik n
galliner
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
perdiu
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kurs kurs n
curs
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie
curs rumb
(edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu

kursor ˈkursɔr n
cursor
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury

kurtka ˈkurtka n
jaqueta caçadora
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurwa ˈkurva n
puta
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

kurz kuʃ n
pols
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kuskus ˈkuskus n
cuscús
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kustodia n
custòdia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;

kusza ˈkuʃa n
ballesta
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kuter ˈkutɛr n
cúter
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;

kuwejcki kuˈvɛjʦ̑ʲci adj
kuwaitià
odnoszący się do państwa Kuwejt

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
cosí
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
cosina
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kwacha ˈkfaxa n
kwacha
(jednostka monetarna) waluta Malawi i Zambii; ,

kwadrans ˈkfadrãw̃s n
quart
czwarta część godziny, 15 minut

kwadrat ˈkfadrat n
quadrat
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
quadrat
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia

kwant kfãnt n
quàntum
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna;

kwantowy kfãnˈtɔvɨ adj
quàntic
(fizyka, fizyczny) związany z kwantami, dotyczący kwantów

kwarantanna n
quarantena
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwark kfark n
quark
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwas kfas n
àcid
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;

kwas abietynowy ˈkfas ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ n
àcid abiètic
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych;

kwas askorbinowy ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ n
àcid ascòrbic
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;

kwas chlorogenowy ˈkfas ˌxlɔrɔɡɛ̃ˈnɔvɨ n
àcid clorogènic
(biochemia, biochemiczny) ester kwasu kawowego i kwasu chinowego, naturalny przeciwutleniacz występujący w roślinach, głównie w zielonych liściach i owocach, m.in. kawowca, głogu, w karczochach i pokrzywie;

kwas deoksyrybonukleinowy n
àcid desoxiribonucleic
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
àcid fòlic
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas hialuronowy n
àcid hialurònic
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
àcid làctic
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas mrówkowy ˈkfas mrufˈkɔvɨ n
àcid fòrmic
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący;

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
àcid acètic
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
àcid sulfúric
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwas szczawiowy n
àcid oxàlic
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;

kwas tłuszczowy n
àcid gras
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;

kwazar ˈkfazar n
quàsar
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
àcid
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
àcid agre
(dosłownie) mający cierpki smak

kwaśny deszcz n
pluja àcida
(ekologia, ekologiczny) opad atmosferyczny o odczynie pH mniejszym niż 5,6, zawierający m.in. produkty przemiany tlenków azotu, dwutlenku siarki i tlenków węgla;

kwestionariusz n
qüestionari
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
floristeria
(handel, handlowy) sklep z kwiatami

kwiat kfʲjat n
flor
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
inflorescència
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiatowy kfʲjaˈtɔvɨ adj
floral
dotyczący kwiatów

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
griva cerdana
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus pilaris, niewielki europejski ptak wędrowny;

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
abril
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwintet n
quintet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
florir descloure
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
banyar
zanurzać kogoś w wodzie w celu umycia go, bądź w celach leczniczych
zanurzać przedmiot w cieczy w celu pokrycia go czymś
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
bany banyada
kąpanie kogoś, kąpanie się

kąt kɔ̃nt n
angle
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
angle recte
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;

kątowy kɔ̃nˈtɔvɨ adj
angular
(przymiotnik) od kąt (w znaczeniu matematycznym)

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
mentir
świadomie mówić nieprawdę

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
mentider
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
mentida engany
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłoda ˈkwɔda n
tió
grube drzewo, zdatne na budowę i do wyrobów bednarskich

kłos kwɔs n
espiga
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

kłódka ˈkwutka n
cadenat
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

kłąb n
creu
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków;

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
rizoma
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
laberint dèdal
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;

laborant laˈbɔrãnt n
tècnic de laboratori
pracownik laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
laboratori
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;

ladyn ˈladɨ̃n n
Ladinià
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek środkowego triasu, trwający 237 – 228,7 milionów lat temu;

laguna laˈɡũna n
llacuna
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

lakier ˈlacɛr n
laca
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony

lakierować v
envernissar
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakoniczny ˌlakɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
breu
zwięźle wyrażony, oszczędny w słowach

laktator n
tirallet
urządzenie pozwalające karmiącym kobietom na odciąganie mleka;

lakton n
lactona
(biochemia, biochemiczny) jeden z cyklicznych estrów powstających na drodze wewnątrzcząsteczkowej estryfikacji hydroksykwasów;

laktoza lakˈtɔza n
lactosa
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
nina ninot
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lama ˈlãma n
llama
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny;

lampa ˈlãmpa n
llum làmpada
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampart ˈlãmpart n
lleopard
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;

lampka oliwna n
llàntia
(historia, historyczny, historycznie) niewielkie naczynie gliniane lub metalowe z knotem wytwarzające światło poprzez spalanie oliwy

lantan ˈlãntãn n
lantani
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
laosià
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków

laptop ˈlaptɔp n
portàtil
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

lari ˈlarʲi n
lari
(jednostka monetarna) waluta Gruzji;

larwa ˈlarva n
larva
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
laringòleg
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła
laringòloga
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka laryngologii

laryngologia n
laringologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami gardła i krtani

las las n
bosc forest
gęste zbiorowisko drzew;

las deszczowy n
selva pluvial
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;

laser ˈlasɛr n
làser
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;

latający adj
volador
taki, który lata

latarka laˈtarka n
llanterna
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia laˈtarʲɲa n
fanal
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
far
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
milotxa estel
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latać ˈlataʨ̑ v
volar
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie

lato ˈlatɔ n
estiu
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latynizacja n
llatinització
(książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi
(książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej

latynizować v
llatinitzar
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) poddawać wpływom języka lub kultury łacińskiej

latynoamerykański adj
llatinoamericà
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej

laudacja n
lloança
(książkowy) mowa pochwalna

laudanum n
làudan làudanum
(historia, historyczny, historycznie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat w postaci nalewki alkoholowej na opium, używany zwłaszcza dawniej jako lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, obecnie zaniechany ze względu na działanie uzależniające;

lawa ˈlava n
lava
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
espígol lavanda
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

lawina laˈvʲĩna n
allau llau
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

lazulit n
latzulita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady fosforanów;

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
ploure a bots i barrals
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu

lecytyna n
lecitina
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
tractament
(rzeczownik odczasownikowy) od leczyć

leczyć ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ v
curar
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzaʦ̑ʲja n
legalització
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem

legalny lɛˈɡalnɨ adj
legal
zgodny z prawem
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
llegenda
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
llegendari
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy

legion ˈlɛɟɔ̃n n
legió
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;
(potocznie, potoczny) masa, rzesza

legislacyjny adj
legislatiu
dotyczący legislacji

legwan n
iguana
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych

lej lɛj n
leu
(jednostka monetarna) waluta Mołdawii
(jednostka monetarna) waluta Rumunii;

lejek n
embut
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszenia średnicy strumienia cieczy;

lek lɛk n
lek
(jednostka monetarna) waluta Albanii;

lekarka lɛˈkarka n
metgessa
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) kobieta pracująca jako lekarz

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
medicament medicina
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
metge
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekceważący adj
irrespectuós irreverent
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
lliçó
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych

lekki ˈlɛcːi adj
lleuger
o małej wadze, małym ciężarze

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
atletisme
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

leksem ˈlɛksɛ̃m n
lexema
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia;

leksykografia n
lexicografia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników;
tworzenie słowników, słownikarstwo

leksykograficzny adj
lexicogràfic
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii

leksykologia n
lexicologia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;

leksykon n
lèxic
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
rella
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
llimonada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn;

lempira lɛ̃mˈpʲira n
lempira
(jednostka monetarna) waluta Hondurasu;

len lɛ̃n n
lli
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)

leninowski ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci adj
leninista
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
mandra peresa
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuchować v
gandulejar mandrejar
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwie adv
mandrosament peresosament
w sposób leniwy

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
peresós
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
mandrós
charakteryzujący się lenistwem

lepidopterologia lɛˈpʲidɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
lepidopterologia
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o motylach;

lepki ˈlɛpʲci adj
apegalós enganxós
mający właściwości kleju

lesbijski adj
lesbià
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom

lesbofobia n
lesbofòbia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec lesbijek;

letni ˈlɛtʲɲi adj
tebi
o substancji: ciepły, lecz nie gorący

leucyna n
leucina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kodowany aminokwas alifatyczny;

leukocyt n
leucòcit
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) komórka krwi pełniąca funkcję ochronną;

leukopenia n
leucopènia
(medycyna, medyczny) niedobór leukocytów we krwi; zmniejszona liczba krwinek białych we krwi obwodowej

lew lɛf n
lleó
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;
lleó lev
(zoologia, zoologiczny) samiec lwa (1.1)

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
esquerra
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;

lewkonia letnia n
violer bord
(botanika, botaniczny) Matthiola incana, aromatyczna roślina ozdobna

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
jeure
zachowywać pozycję poziomą

liana ˈlʲjãna n
liana
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych;

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
libanès
odnoszący się do państwa Liban

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
liberalisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
liberal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce
nieuznający przymusu, tolerancyjny

liberia lʲiˈbɛrʲja n
lliurea
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich

liberyjski ˌlʲibɛˈrɨjsʲci adj
liberià
odnoszący się do państwa Liberia

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
libi
odnoszący się do Libii

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
nombre
zapis liczby (1.1)
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
nombre número
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
nombre atòmic
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
enter
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
plural
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
nombre irracional
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
nombre primer
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
singular
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
número numeral
(gramatyka) nazwa liczby

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
numerador
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
calcular
wykonywać działania matematyczne, przetwarzać dane numeryczne

liga ˈlʲiɡa n
lliga
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.
zrzeszenie osób, organizacji lub państw

lignina n
lignina
(biochemia, biochemiczny) nierozpuszczalna w wodziesubstancja organiczna, budulec ściany komórkowej roślin;

liktor n
lictor
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników;

lilia ˈlʲilʲja n
lliri
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;

limfadenopatia n
limfadenopatia
(medycyna, medyczny) powiększenie węzłów chłonnych

limfatyczny adj
limfàtic
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
limnologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

limuzyna n
limusina
(motoryzacja) luksusowy samochód;

lin lʲĩn n
tenca
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lina ˈlʲĩna n
corda
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
lingüista
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca

lingwistyczny adj
lingüístic
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
lingüística
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku

linia ˈlʲĩɲja n
línia
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka

linie lotnicze n
aerolínia
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;

linijka lʲĩˈɲijka n
regle
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
lineal
mający związek z linią

link lʲĩŋk n
enllaç
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
linòleum
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;

lipa ˈlʲipa n
tell til·ler
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;

lipid ˈlʲipʲit n
lípid
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny tworzący cząsteczki hydrofobowe albo amfifilne, służący głównie do magazynowania energii lub jako substrat budulcowy komórek i tkanek;

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
juliol
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

liposukcja ˌlʲipɔˈsukʦ̑ʲja n
liposucció
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej;

lir lʲir n
lira
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Włoch w latach 1861–2002;

lira ˈlʲira n
lira
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun;
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Malty;
(jednostka monetarna) waluta Turcji;

lis lʲis n
guineu guilla
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;

list lʲist n
carta lletra
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)

lista ˈlʲista n
llista
elementy zapisane w kolejności

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
carter
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
novembre
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

lit lʲit n
liti
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;
litas
(jednostka monetarna) dawna waluta Litwy;

litania n
lletania
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;

litera lʲiˈtɛra n
lletra caràcter
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
literari
mający związek z literaturą

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
literatura
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
lituà
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
lituà
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
litografia
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)

litosfera ˌlʲitɔˈsfɛra n
litosfera
(geologia, geologiczny) zewnętrzna, najbardziej sztywna sfera kuli ziemskiej;

litowy adj
lític
związany z litem, dotyczący litu

litr lʲitr̥ n
litre
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

liturgia lʲiˈturʲɟja n
litúrgia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

liturgiczny adj
litúrgic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii

liwermor n
livermori
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lv i liczbie atomowej 116;

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
llepar
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

liść lʲiɕʨ̑ n
fulla
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

lobby ˈlɔbbʲi n
lobby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)

loch lɔx n
masmorra
podziemne pomieszczenie pod dużą budowlą, najczęściej zamkiem, wykorzystywane dawniej jako więzienie;

locha ˈlɔxa n
truja
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica świni

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
glacera
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lodowisko ˌlɔdɔˈvʲiskɔ n
pista de gel
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach;

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
trencaglaç
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody ˈlɔdɨ n
gelat
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodówka lɔˈdufka n
nevera
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
logaritme
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logicznie adv
lògicament
(potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu)
w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
lògic
związany z logiką, zgodny z logiką

logika ˈlɔɟika n
lògica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych

logistyka n
logística
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr;
(wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska;

lojalność n
lleialtat
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni

lojalny lɔˈjalnɨ adj
lleial
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi

lok lɔk n
ble
pasmo zakręconych lub wijących się włosów

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
ubicació
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt

lokalny lɔˈkalnɨ adj
local
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
locomotora
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

loping ˈlɔpʲĩŋk n
Lopingià
(geologia, geologiczny) trzecia, najmłodsza epoka permu, trwająca 260,4 – 251 milionów lat temu; późny perm;

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
laurenci
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

lot lɔt n
vol
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej

loteria lɔˈtɛrʲja n
loteria
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie

loti ˈlɔtʲi n
loti
(jednostka monetarna) waluta Lesotho;

lotka ˈlɔtka n
aleró
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
aviació
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;

lotniczy lɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
aeri
związany z lotnictwem

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
aeroport
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
portaavions
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

loża n
llotja
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;

lub lup conjunction
o
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubczyk ˈlupʧ̑ɨk n
api bord
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
agradar
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
alfals
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;

lucyferyna n
luciferina
(biochemia, biochemiczny) pigment generujący światło na skutek reakcji chemicznych;

lud lut n
poble
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
població
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
genocidi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
humà
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
humanitat
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie

lufa ˈlufa n
canó
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
pega dolça
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory
regalèssia
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
luxemburguès
odnoszący się do miasta Luksemburg
odnoszący się do państwa Luksemburg

luksus ˈluksus n
luxe
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

luneta n
ullera
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;

lupa ˈlupa n
lupa
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lustro ˈlustrɔ n
mirall espill
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

luteranin ˌlutɛˈrãɲĩn n
luterà
osoba, która wyznaje luteranizm

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
luteranisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

luteranka ˌlutɛˈrãnka n
luterana
kobieta, która wyznaje luteranizm

luterański adj
luterà
związany z luteranizmem

lutet ˈlutɛt n
luteci
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
llaüt
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
soldar
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

luty ˈlutɨ n
febrer
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
lleona
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lód lut n
gel glaç
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) lodowisko
gelat gel
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

ląd lɔ̃nt n
terra
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;

lęk lɛ̃ŋk n
ansietat
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny;

lśniący ˈl̥ʲɕɲɔ̃nʦ̑ɨ adj
brillant
taki, który lśni, błyszczy, świeci, bije blaskiem

maccartyzm n
maccarthisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie prawicowy kierunek polityki wewnętrznej Stanów Zjednoczonych w latach 50. XX wieku charakteryzujący się radykalnym zwalczaniem komunizmu i jego przedstawicieli w państwie;

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
macedoni
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków

machać ˈmaxaʨ̑ v
agitar
szybko, wahadłowo ruszać czymś

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
matriu úter
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
matriu
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
maternitat
bycie matką

macocha maˈʦ̑ɔxa n
madrastra
żona ojca, ale nie matka;

maczeta maˈʧ̑ɛta n
matxet
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;

madagaskarski ˌmadaɡaˈskarsʲci adj
malgaix
odnoszący się do państwa Madagaskar

mafia ˈmafʲja n
màfia
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

magenta maˈɡɛ̃nta n
magenta
barwa purpurowa;

magia ˈmaɟja n
màgia
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magicznie adv
màgicament
w sposób magiczny

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
màgic
związany z magią, dotyczący magii
taki, który ma wyjątkowy, czarujący, dziwny urok

magma ˈmaɡma n
magma
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;

magnes ˈmaɡnɛs n
imant
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetohydrodynamika n
magnetohidrodinàmica
(fizyka, fizyczny) dziedzina fizyki badająca zjawiska związane z ruchem przewodzących prąd elektryczny cieczy i gazów w polu elektromagnetycznym;

magnetorecepcja n
magnetorecepció
(biologia, biologiczny) zdolność organizmu do rozpoznawania kierunku pola magnetycznego;

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
magnètic
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym)

magnetyzm n
magnetisme
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;

magnez ˈmaɡnɛs n
magnesi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnezyt n
magnesita
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;

magnolia maɡˈnɔlʲja n
magnòlia
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;

mahoń ˈmaxɔ̃ɲ n
caoba
drewno otrzymywane z mahoniowca

maj maj n
maig
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
marduix
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1)

majonez maˈjɔ̃nɛs n
maionesa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

mak mak n
rosella gallaret
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mak (1.1)

makaron maˈkarɔ̃n n
pasta
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makijaż maˈcijaʃ n
maquillatge
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz

makrela maˈkrɛla n
verat cavalla
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;

makroekonomiczny adj
macroeconòmic
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią

malachit maˈlaxʲit n
malaquita
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;

malajski maˈlajsʲci adj
malai
dotyczący Malajów (lub Malezji)

malajski maˈlajsʲci n
malai
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
malacologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;

malaria maˈlarʲja n
malària
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;

malarka maˈlarka n
pintora
(sztuka) artystka, która maluje obrazy

malarstwo maˈlarstfɔ n
pintura
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);

malarz ˈmalaʃ n
pintor
(sztuka) artysta, który maluje obrazy
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
malawià
odnoszący się do państwa Malawi

malezyjski ˌmalɛˈzɨjsʲci adj
malaisi
odnoszący się do państwa Malezja

maleńki maˈlɛ̃ɲci adj
nan
(zdrobniale) od: mały

malijski maˈlʲijsʲci adj
malià
odnoszący się do państwa Mali

malina maˈlʲĩna n
gerd gerdera
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malować maˈlɔvaʨ̑ v
pintar
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem
(sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie
maquillar
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) nakładać kolorowe kosmetyki na twarz (np.: szminkę na usta, tusz na rzęsy, cienie na powieki, róż na policzki itp.)
maquillar-se
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) robić sobie makijaż

maltański malˈtãj̃sʲci adj
ma maltès
(geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta

maltański malˈtãj̃sʲci n
maltès maltés
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;

mama ˈmãma n
mama
(potocznie, potoczny) matka

mamka ˈmãmka n
dida nodrissa
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
mamografia
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi;

mamut ˈmãmut n
mamut
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
mandarina
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;

mandat ˈmãndat n
multa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
mandolina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ręczna szatkownica do warzyw

manga ˈmãŋɡa n
manga
japoński komiks;

mangan ˈmãŋɡãn n
manganès
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

mango ˈmãŋɡɔ n
mango
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)

manifest mãˈɲifɛst n
manifest
(urzędowy) wykaz ładunku
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odezwa władz skierowana do narodu

manipulacja ˌmãɲipuˈlaʦ̑ʲja n
manipulació
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje

mannitol n
mannitol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkohol cukrowy występujący w roślinach;

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
manòmetre
przyrząd do mierzenia ciśnienia;

mantyla n
mantellina
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) rodzaj welonu lub szala zarzucanego na głowę i ramiona, wykonana z koronki lub cienkiego jedwabiu, noszonego tradycyjnie przez kobiety w Hiszpanii;

manuskrypt mãˈnuskrɨpt n
manuscrit
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;

maoizm n
maoisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

mapa ˈmapa n
mapa
arkusz papieru, rulon z mapą (1.1)
mapa plànol
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑na n
mapa topogràfic
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni;

maraton maˈratɔ̃n n
marató
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m;

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
massapà
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;

marchew ˈmarxɛf n
pastanaga
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) warzywo z korzenia marchwi zwyczajnej
pastanaga carlota
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
margarina
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margiel ˈmarʲɟɛl n
marga
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

margines n
marge
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;

mariologia ˌmarʲjɔˈlɔɟja n
mariologia
(teologia, teologiczny) dział teologii dogmatycznej, nauka o Maryi, Matce Jezusa Chrystusa;

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
titella
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;

marka ˈmarka n
marc
(jednostka monetarna) jedna z walut, używana obecnie m.in. w Bośni i Hercegowinie;
marc alemany
(dawniej, dawny) (jednostka monetarna) waluta, dawniej używana w Niemczech;

markiz n
marquès
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

markiza marʲˈciza n
vela
(architektura, architektoniczny) daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
marxisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marmolada ˌmarmɔˈlada n
melmelada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
marbre
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marnować marˈnɔvaʨ̑ v
malbaratar desaprofitar
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
marroquí
odnoszący się do Maroka

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
natura morta
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp.;

martwica n
necrosi
(medycyna, medyczny) miejscowe obumarcie tkanek;

martwy ˈmartfɨ adj
mort
taki, który umarł

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
marina
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
marí mariner
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
març
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie senne maˈʒɛ̃ɲɛ ˈsɛ̃nːɛ n
somni
to, co się śni w czasie snu;

marznący deszcz marzˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈdɛʃʧ̑ n
pluja gelant
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię;

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
somiar
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

marża n
marge
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk

masa ˈmasa n
massa
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;

masa atomowa n
massa atòmica
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;

masa molowa n
massa molar
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej;

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
nacre
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masakra maˈsakra n
massacre
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;

masaż ˈmasaʃ n
massatge
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

maska ˈmaska n
carota careta
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskonur maˈskɔ̃nur n
fraret
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;

masochizm maˈsɔxʲism̥ n
masoquisme
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
mastectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

mastrycht ˈmastrɨxt n
Maastrichtià
(geologia, geologiczny) najmłodszy wiek późnej kredy, trwający 70,6 – 65,5 milionów lat temu;

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
masturbació
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

maszt maʃt n
pal
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;
pal arbre
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;

maszyna maˈʃɨ̃na n
màquina
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
màquina d'escriure
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
màquina de cosir
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

masło ˈmaswɔ n
mantega
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
mantega de cacauet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;

matematycznie adv
matemàticament
w sposób dotyczący matematyki; pod względem matematyki

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
matemàtic
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
matemàtica matemàtiques
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛraʦ̑ n
matalàs matalaf
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materia maˈtɛrʲja n
matèria
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
materialisme
kierowanie się w życiu względami materialnymi

materiał maˈtɛrʲjaw n
material
to, z czego są wytwarzane przedmioty
zbiór wiadomości z jakiegoś zakresu, na jakiś temat

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
explosiu
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
mare
rodzic płci żeńskiej;

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
padrina
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną

matlockit n
matlockita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków;

matriarchalny ˌmatrʲjarˈxalnɨ adj
matriarcal
dotyczący matriarchatu

matriarchat maˈtrʲjarxat n
matriarcat
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

maucheryt n
maucherita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków;

mauretański ˌmawrɛˈtãj̃sʲci adj
maurità
odnoszący się do Mauretanii, państwa w Afryce

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
mausoleu
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
poc
niewielka ilość czegoś lub kogoś

małopłytkowość n
trombocitopènia
(medycyna, medyczny) zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej prawidłowych wartości

małowodzie n
oligohidramni
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała;

małpa ˈmawpa n
arrova
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @
mico simi
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;

mały ˈmawɨ adj
xic poc petit
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
dit petit menovell
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
matrimoni
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;

małżonek mawˈʒɔ̃nɛk n
cònjuge
mąż lub żona (czyiś)
mąż (czyjś)

małżonka mawˈʒɔ̃nka n
cònjuge
(podniośle) cudza żona

małżowina uszna n
aurícula pavelló
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia;

maślan n
butirat
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu masłowego;

maślanka maɕˈlãnka n
sèrum de mantega
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;

mebel ˈmɛbɛl n
moble
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

mech mɛx n
molsa
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanicyzm n
mecanicisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;

mechanika mɛˈxãɲika n
mecànica
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów
sposób działania mechanizmu

mechanika kwantowa n
mecànica quàntica
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
mecanisme
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
(książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
mecatrònica
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;

mecz mɛʧ̑ n
partit matx
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
mesquita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
medalla
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

mediana mɛˈdʲjãna n
mediana
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
milanès
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu

meduza mɛˈduza n
medusa borm
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę wodne o parasolowatym ciele unoszonym przez toń;

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
medicina
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;

medycznie adv
mèdicament
w sposób dotyczący medycyny, za pomocą medycyny

medyczny mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
mèdic
(medycyna, medyczny) związany z medycyną, dotyczący medycyny

medytacja ˌmɛdɨˈtaʦ̑ʲja n
meditació
w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie;
pogrążanie się w myślach

meitner ˈmajtnɛr n
meitneri
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

mejoza mɛˈjɔza n
meiosi
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
mexicà
odnoszący się do państwa Meksyk

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
malenconia
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

melanocyt n
melanòcit
(biologia, biologiczny) komórka, która zawiera i wytwarza melaninę

melasa mɛˈlasa n
melassa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
melatonina
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

melisa mɛˈlʲisa n
melissa
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;

melodia mɛˈlɔdʲja n
melodia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodramatyczny adj
melodramàtic
dotyczący melodramatu

melodyjny adj
melòdic
o przyjemnym brzmieniu

melon ˈmɛlɔ̃n n
meló
(spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;
(przenośnie, przenośnia) (slangowo) (grubiański, grubiańsko) wydatna kobieca pierś

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
mendelevi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

mennica n
seca
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

mentol n
mentol
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja o silnym, charakterystycznym zapachu, występująca w olejku miętowym;

menu n
menú carta
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji

meronim mɛˈrɔ̃ɲĩm n
merònim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”;

merytokracja n
meritocràcia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
mescalina
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
metabolisme
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
metafísic
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków

metafizyka n
metafísica
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
metàfora
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metakognicja n
metacognició
(psychologia, psychologiczny) zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”

metal ˈmɛtal n
metall
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

metaliczny adj
metàl·lic
(chemia, chemiczny) o cechach metalu lub zawierający w składzie metal
podobny do metalu

metalurgia n
metal·lúrgia
nauka o wytwarzaniu i obróbce metali;

metalurgiczny adj
metal·lúrgic
związany z metalurgią

metamfetamina n
metamfetamina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;

metamorficzny adj
metamòrfic
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku

metamorfoza ˌmɛtãmɔrˈfɔza n
metamorfosi
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną

metan ˈmɛtãn n
metà
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

metanol mɛˈtãnɔl n
metanol
(chemia, chemiczny) najprostszy związek z grupy alkoholi, bezbarwna, łatwopalna ciecz;

metaxa n
metaxà
(spożywczy) rodzaj regionalnej greckiej wódki będącej mieszaniną destylatu i muskatu, w których maceruje się zioła;

metempsychoza n
metempsicosi
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz

meteor mɛˈtɛɔr n
meteor
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteoroid ˌmɛtɛɔˈrɔ<sup>j</sup>it n
meteoroide
(astronomia, astronomiczny) okruch skalny mniejszy od planetoidy, poruszający się po orbicie;

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
meteorologia
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
meteorològic
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
meteorit
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

metoda mɛˈtɔda n
mètode
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu
(informatyka, informatyczny) funkcja składowa klasy

metodologia ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja n
metodologia
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

metonimia n
metonímia
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
metre
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
metre quadrat
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metr sześcienny n
metre cúbic
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;

metro ˈmɛtrɔ n
metro
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska

metrologia ˌmɛtrɔˈlɔɟja n
metrologia
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych;

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
metrònom
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
metròpoli metròpolis
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju

metyl n
metil
(chemia, chemiczny) wywodząca się z metanu grupa alkilowa o wzorze −CH3

metylofenidat n
metilfenidat
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;

metylortęć n
metilmercuri
(chemia, chemiczny) (toksykologia) kation, wysoko toksyczny związek chemiczny rtęci z grupy związków rtęcioorganicznych;

mewa ˈmɛva n
gavina gavià
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mezcal n
mescal
(spożywczy) narodowa wódka meksykańska o słomkowym kolorze wytwarzana z bulw agawy;

mezoarchaik ˌmɛzɔarˈxa<sup>j</sup>ik n
Mesoarqueà
(geologia, geologiczny) nazwa jednego z okresów geologicznych

mezosfera ˌmɛzɔˈsfɛra n
mesosfera
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą;

mezozoik ˌmɛzɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Mesozoic
(geologia, geologiczny) jedna z er geologicznych;

mezuza n
mezuzà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;

mgła mɡwa n
boira broma
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
nebulosa
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
denominador
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
nominatiu
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;

miastenia mʲjaˈstɛ̃ɲja n
miastènia
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;

miasto ˈmʲjastɔ n
ciutat
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)
ciutat plaça
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;

miasto widmo n
poble fantasma
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami

miau mʲjaw interjection
mèu
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miauczeć ˈmʲjawʧ̑ɛʨ̑ v
miolar
(zoologia, zoologiczny) o kocie: wydawać charakterystyczny głos

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
aterosclerosi
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
micel·la
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;

miech mʲjɛx n
manxa
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach

miecz mʲjɛʧ̑ n
espasa
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz świetlny mʲjɛʧ̑‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
espasa de llum sabre làser
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
coure
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
lloc
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
lloc indret
(sport, sportowy) ranga, pozycja
lloc indret espai
obszar lub punkt w przestrzeni

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
llegenda urbana
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
urbà
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
banc de sorra baix
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

mierny ˈmʲjɛrnɨ adj
mediocre
kiepski, marny

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
mesurar
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
mes
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
lluna de mel
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

miesiączkować v
menstruar
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę

miesiączkowy adj
menstrual
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji

mieszanina ˌmʲjɛʃãˈɲĩna n
barreja
dwie lub więcej substancji, zmieszanych ze sobą

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
mesclar
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
pis
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
habitant
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
viure
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
tenir
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
dysponować środkami na wykonanie czegoś
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika
czuć coś
dążyć do oddania czegoś komuś
musieć coś zrobić

mieć jaja ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈjäja v
tenir pebrots
(pospolicie) być twardym, silnym, odważnym, śmiałym, wytrzymałym; posiadać cechy uważane za typowo męskie

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
esperar
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

migdał ˈmʲiɡdaw n
ametlla
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;

migdałowiec n
ametller
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
fibril·lació auricular
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca;

migracja mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
migració
zjawisko przemieszczania się – ludzi, zwierząt, czasem przedmiotów lub idei

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
migranya
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;

mikotoksyna n
micotoxina
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego;

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
microbiologia
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
micròfon
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrometr n
micròmetre
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
microorganisme
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
microscopi
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mikroskop elektronowy n
microscopi electrònic
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym

mikroskopijny ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ adj
microscòpic
bardzo mały, w skali mikro

mila ˈmʲila n
milla
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
silenci
nieodzywanie się, niemówienie

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
mil·lenni
okres tysiąca lat

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
milícia
formacja wojskowa tworzona z cywilów mających własną broń, zwykle na czas wojny
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji

miligram mʲiˈlʲiɡrãm n
mil·ligram
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa jednej tysięcznej grama

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
mil·límetre
tysięczna część metra;

milimetrowy adj
mil·limètric
taki, który ma wielkość jednego milimetra

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
milió
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

militaryzm n
militarisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne

milleryt n
millerita
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarczków, siarczek niklu;

mimo że
encara que malgrat que
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

minaret mʲĩˈnarɛt n
minaret
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

mineralny adj
mineral
nie będący organicznym

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
mineralogia
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

mineralogiczny adj
mineralògic
dotyczący mineralogii

minerał mʲĩˈnɛraw n
mineral
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minimalny ˌmʲĩɲĩˈmalnɨ adj
mínim
(książkowy) bardzo mały, ograniczony lub zbliżony do minimum

minimum ˈmʲĩɲĩmũm n
mínim
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość

minister mʲĩˈɲistɛr n
ministre
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
ministeri
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;

minuta mʲĩˈnuta n
minut
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;
odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1)

minóg n
llampresa llamprea
(zoologia, zoologiczny) prymitywna, podobna do węgorza ryba o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;

miocen ˈmʲjɔʦ̑ɛ̃n n
Miocè
(geologia, geologiczny) pierwsza (starsza) epoka neogenu;

miotła ˈmʲjɔtwa n
escombra
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

mioza n
miosi
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka;

mirra ˈmʲirːa n
mirra
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;

mirt mʲirt n
murta murtera
(botanika, botaniczny) Myrtus L, rodzaj roślin krzewiastych z rodziny mirtowatych;

misa ˈmʲisa n
bol
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia

misja ˈmʲisʲja n
missió
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania

mistycyzm mʲiˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
misticisme
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;

mit mʲit n
mite
(potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego
mite mites
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;

mitochondrium n
mitocondri
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe;

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
mitologia
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitoza n
mitosi
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;

mitra ˈmʲitra n
mitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;

mitraizm n
mitraisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kult solarnego boga Mitry

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
misantropia
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;

mizantropijny adj
misantròpic
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
misogínia
patologiczne, silne uprzedzenie do kobiet;

miód mʲjut n
mel
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
mol·lusc
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
internacional
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

międzyplanetarny ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨplãnɛˈtarnɨ adj
interplanetari
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
tou suau
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

mięsak n
sarcoma
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
múscul
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsień gruszkowaty n
múscul piramidal de la pelvis múscul piriforme
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej;

mięsień sercowy ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
miocardi
(anatomia, anatomiczny) główna warstwa mięśniowa serca;

mięsień trójgłowy ramienia n
múscul tríceps braquial
(anatomia, anatomiczny) mięsień tylnej grupy mięśni ramienia, znajdujący się pomiędzy łopatką i kością ramienną a kością łokciową;

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
carn
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
carn de canó
(wojskowość, wojskowy) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
carnisser carnívor
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
menta
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

miętus ˈmʲjɛ̃ntus n
lota
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
muscular
dotyczący mięśni

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
misericòrdia
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
misericordiós
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
amor
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;
osoba, którą się kocha

miły ˈmʲiwɨ adj
amable agradable simpàtic
wywołujący przyjemne uczucie

mleczan ˈmlɛʧ̑ãn n
lactat
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu mlekowego

mleczny ˈmlɛʧ̑nɨ adj
lacti lletós
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka

mleko ˈmlɛkɔ n
llet
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
llet de soia
tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi;

mleć mlɛʨ̑ v
moldre
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów

mnich mʲɲix n
monjo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
minoria
mniejsza część jakiejś całości
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
mobilització
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

mobilność n
mobilitat
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków

mocno ˈmɔʦ̑nɔ adv
fortament
w sposób mocny

mocz mɔʧ̑ n
orina
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczan n
urat
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu moczowego

mocznik n
urea
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, diamid kwasu węglowego;

moczowód n
urèter
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moda ˈmɔda n
moda
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

model ˈmɔdɛl n
model
mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody

modem ˈmɔdɛ̃m n
mòdem
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
mantodeu pregamans
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
oració
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
pregar orar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
làrix
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;

modyfikacja n
alteració
(książkowy) zmiana

mokry ˈmɔkrɨ adj
mullat
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

mol mɔl n
mol
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;

molekularny adj
molecular
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
molècula
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
molibdè molibdèn
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

molibdenit n
molibdenita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;

molo ˈmɔlɔ n
moll
pomost spacerowy wychodzący w morze;

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
moment
krótki odcinek czasu

monakijski ˌmɔ̃naˈcijsʲci adj
monegasc
odnoszący się do państwa Monako

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
monarca
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
monarquia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

monarchista ˌmɔ̃narˈxʲista n
monàrquic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu

moneta mɔ̃ˈnɛta n
moneda
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
mongol
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
mongol
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;

mono- prefix
mono-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: jeden, pojedynczy

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
monocicle
rower z jednym kołem

monodia mɔ̃ˈnɔdʲja n
monodia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
monofisisme
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
monogàmia
(socjologia, socjologiczny) życie w związku małżeńskim z tylko jednym partnerem

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
monografia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;

monokultura ˌmɔ̃nɔkulˈtura n
monoconreu
system wieloletniego uprawiania tego samego gatunku roślin na określonym gruncie;

monolog mɔ̃ˈnɔlɔk n
monòleg
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
monopoli
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monosacharyd n
monosacàrid
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
monoteista
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
monoteisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monoteletyzm n
monotelisme
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;

monotypowy adj
monotípic
(biologia, biologiczny) (systematyka) związany z monotypem, dotyczący monotypu

monstrancja n
custòdia ostensori
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej

monsun ˈmɔ̃w̃sũn n
monsó
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem, a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
moralitat
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

moralny mɔˈralnɨ adj
moral
postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością
dotyczący moralności, opisujący moralność

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
assassí matador
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
homicidi
celowe odebranie komuś życia

mordować mɔrˈdɔvaʨ̑ v
assassinar
pozbawiać życia, zwłaszcza w okrutny sposób

morela mɔˈrɛla n
albercoc albercoquer
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
morfema
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;

morfina mɔrˈfʲĩna n
morfina
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
morfologia
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;
(językoznawstwo, językoznawczy) dział gramatyki dotyczący budowy wyrazów;

morfologiczny adj
morfològic
(biologia, biologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) (geologia, geologiczny) dotyczący morfologii

moroszka mɔˈrɔʃka n
móra vermella
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;

mors mɔrs n
morsa
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;

morski ˈmɔrsʲci adj
marí
związany z morzem, dotyczący morza

morszczuk ˈmɔrʃʧ̑uk n
lluç
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;

morze ˈmɔ.ʒɛ n
mar
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

morze Marmara pn
mar de Màrmara
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
marsopa
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, morświn zwyczajny;

morświn zwyczajny n
marsopa comuna
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
llautó
stop miedzi z cynkiem;

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
moscovita
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy

moskow n
Moscovià
(geologia, geologiczny) drugi wiek pensylwanu (młodszy karbon), trwający od 311,7 ± 1,1 do 306,5 ± 1,0 mln lat temu;

most mɔst n
pont
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

most zwodzony n
pont basculant
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;

mostek ˈmɔstɛk n
estern
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;

moszcz mɔʃʧ̑ n
most
(spożywczy) półprodukt ze świeżo wyciśniętego soku z owoców lub warzyw
(spożywczy) młode wino o niewielkiej zawartości alkoholu

moszna ˈmɔʃna n
escrot
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
motocicleta
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
ciclomotor
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;

motyka mɔˈtɨka n
aixada
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
papallona babaiana
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motyw ˈmɔtɨf n
motiu
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania

motywacja ˌmɔtɨˈvaʦ̑ʲja n
motivació
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzasadnienie czyichś działań lub decyzji

mowa ciała n
expressió corporal
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
parlar és argent, el silenci és or
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć

moweina n
mauveïna
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie

mozaika mɔˈzajka n
mosaic
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

mozambicki ˌmɔzãmˈbʲiʦ̑ʲci adj
moçambiquès
odnoszący się do państwa Mozambik, związany z Mozambikiem

mołdawski mɔwˈdafsʲci adj
moldau
odnoszący się do Mołdawii

moździerz ˈmɔʑʥ̑ɛʃ n
morter
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;

może ˈmɔʒɛ particle
potser
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

możliwie mɔʒˈlʲivʲjɛ adv
possiblement
w miarę możliwości; tak jak tylko się da; jak to tylko możliwe

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
possibilitat
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
possible
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
formiguer
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;

mruczeć v
xiuxiuejar
zazwyczaj o kocie: wydawać cichy, niski, przeciągły dźwięk

mrówka ˈmrufka n
formiga
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówkojad mrufˈkɔjat n
ós formiguer
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrówkowy mrufˈkɔvɨ adj
fòrmic
taki jak u mrówki lub mrówek
(chemia, chemiczny) będący pochodną kwasu mrówkowego

mróz mrus n
fred gelada
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

msza m̥ʃa n
missa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
pugó
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach;

mucha ˈmu.xa n
mosca
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

muflon n
mufló
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;

mugol ˈmuɡɔl n
muggle
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;

mumia ˈmũmʲja n
mòmia
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mundur ˈmũndur n
uniforme
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;

mur mur n
mur
(architektura, architektoniczny) murowane ogrodzenie, zwykle kamienne
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku

murarz ˈmuraʃ n
paleta
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

murena n
morena
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
haver de deure
być zobowiązanym do zrobienia czegoś

muskowit muˈskɔvʲit n
moscovita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
mosquet
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,

muszkieter n
mosqueter
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;

musztarda muˈʃtarda n
mostassa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
mutació
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;

mutagen n
mutagen
czynnik zdolny do wywołania mutacji w żywym organizmie

muza ˈmuza n
musa
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
museu
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
musulmà
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
musical
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyk ˈmuzɨk n
músic
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
música
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków
całokształt takich kompozycji
sztuka układania takich kompozycji

muzykologia n
musicologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muł muw n
mul matxo
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;

muślin ˈmuɕlʲĩn n
mussolina
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;

my mɨ personalPronoun
nosaltres
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydło ˈmɨdwɔ n
sabó
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
micologia
(mikologia, mikologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;

mysikrólik ˌmɨɕiˈkrulʲik n
reietó
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny;

mysz mɨʃ n
ratolí
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych

myć mɨʨ̑ v
rentar
czyścić coś za pomocą wody
rentar-se
czyścić siebie samego za pomocą wody

myśl mɨɕl̥ n
pensament
efekt pracy umysłu

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
pensar
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu
mieć zdanie

myśliciel n
pensador
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
caçador
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

móc muʦ̑ modal
poder
być w stanie coś wykonać, zrobić
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się

mój muj pronoun
meu el meu
1. (osoba) lp

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
dir voler dir
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie
parlar
posługiwać się jakimś językiem
rozmawiać
parlar dir
używać mowy

mózg musk n
cervell
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

móżdżek n
cerebel
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
saviesa
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mąka ˈmɔ̃ŋka n
farina
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
marit espòs home
mężczyzna będący w małżeństwie

męczennik n
màrtir
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

męczyć ˈmɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
cansar
nużyć
emprenyar molestar
dokuczać
turmentar torturar
zadawać męki, dręczyć

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
masculí
dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny
(gramatyka) (zobacz) rodzaj męski
odważny, śmiały, zachowujący się w sposób właściwy mężczyznom

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
masculinitat
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
home baró
dorosły człowiek płci męskiej;

młodoturek n
Joves Turc
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
joventut
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
jove
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
nou
niedawno wyrosły

młody ˈmwɔdɨ n
nuvi
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody

młodzieniec mwɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
jove
(książkowy) młody mężczyzna

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
joventut jovent
młodzi ludzie

młot mwɔt n
martell
(sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
martell
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym

młotek ˈmwɔtɛk n
martell
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
melé
(sport, sportowy) formacja zawodników w rugby
molí
budynek, w którym zboże miele się na mąkę
maszyna do rozdrabniania lub miażdżenia twardych materiałów

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
moliner
człowiek, który miele mąkę w młynie

młynek do kawy n
molinet de cafè
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy

mściwy ˈm̥ʲɕʨ̑ivɨ adj
venjatiu
skłonny do zemsty, niewybaczający

mżawka ˈmʒafka n
plovisqueig roina
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

na na preposition
a sobre
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

na czczo na‿ˈʧ̑ːɔ adv
en dejú
przed zjedzeniem czegoś, o pustym żołądku

na ogół na‿ˈɔɡuw adv
comunament
zazwyczaj, przeważnie

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ adv
de memòria
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
certament segurament
z całą pewnością, bez wątpliwości

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
per exemple
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na szczęście na‿ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ adv
afortunadament per sort per fortuna
szczęśliwie, fartownie

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
salut
zwrot używany przed toastem
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ
fora
poza daną ograniczoną przestrzenią

nacięcie krocza n
episiotomia
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;

nacjonalistyczny ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
nacionalista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
nacionalisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;

naczynie krwionośne n
vas sanguini
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

naczynie włosowate n
capil·lar
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała

nad nat preposition
sobre
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

nadawanie ˌnadaˈvãɲɛ n
transmissió
(rzeczownik odczasownikowy) od nadawać

naddźwiękowy ˌnadʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
supersònic
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu)

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
canell
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadir ˈnadʲir n
nadir
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu;

nadmiar ˈnadmʲjar n
superàvit
reszta pozostała po czymś, z czegoś

nadmiarowy adj
excessiu
nadmierny, którego jest zbyt wiele

nadmiernie nadˈmʲjɛrʲɲɛ adv
excessivament
w sposób nadmierny

nadmierny nadˈmʲjɛrnɨ adj
excessiu
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę

nadolbrzym n
estrella supergegant
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o masie od około 10 do 50 mas Słońca;

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
superconductivitat
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;

nadprzewodnik ˌnatpʃɛˈvɔdʲɲik n
superconductor
(fizyka, fizyczny) ciało, u którego w obniżonej temperaturze zanika opór elektryczny

nadwaga nadˈvaɡa n
sobrepès
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;

nadwozie n
carrosseria
część górna pojazdu;

nadwyżka n
superàvit
ilość lub liczba czegoś ponad to, co planowane albo konieczne

nadwzroczność n
hipermetropia
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
esperança
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia
esperança il·lusió
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy

nadzienie naˈʥ̑ɛ̇̃ɲɛ n
farcit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa, którą wypełnia się słodycze

nadzwyczajnie ˌnadzvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
extraordinàriament
w sposób niezwykły, nadzwyczajny, nieprzeciętny; bardzo

nadzwyczajny ˌnadzvɨˈʧ̑ajnɨ adj
extraordinari
szczególny, ponadprzeciętny, wyjątkowy, niezwykły

nafta ˈnafta n
querosè
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;

nagi ˈnaɟi adj
despullat nu
bez ubrania, rozebrany do naga

nagietek naˈɟɛtɛk n
calèndula
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nagietek (1.1)

nagle ˈnaɡlɛ adv
de sobte sobtadament
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

nagość ˈnaɡɔɕʨ̑ n
nuesa
brak ubrania na ciele

nagranie naˈɡrãɲɛ n
enregistrament
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
làpida
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;

nagroda naˈɡrɔda n
premi recompensa
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę
recompensa
wynagrodzenie za wyrzeczenia, trudności lub straty

nagromadzenie n
cúmul
zebranie dużej ilości czegoś w jednym miejscu

nagrywać naˈɡrɨvaʨ̑ v
enregistrar
rejestrować obraz, dźwięk lub informację na nośniku

nagły ˈnaɡwɨ adj
sobtat
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka

najczęściej najˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ̇j adv
normalment usualment
zwykle

najemca naˈjɛ̃mʦ̑a n
estadant llogater
osoba wynajmująca coś od kogoś

najemnik naˈjɛ̃mʲɲik n
mercenari
(wojskowość, wojskowy) wynajęty za pieniądze, niezależny żołnierz;

nakrycie głowy n
lligadura
element stroju zakładany na głowę

nalegać v
insistir
mocno lub uparcie domagać się czegoś

naleśnik naˈlɛɕɲik n
crep crepè
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

naleśnikarnia ˌnalɛɕɲiˈkarʲɲa n
creperia
(gastronomia) miejsce, gdzie serwuje się naleśniki; bar specjalizujący się w naleśnikach

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
pertànyer
być w posiadaniu czyimś

należny naˈlɛʒnɨ adj
adient
(książkowy) należący się komuś lub czemuś; przysługujący

namawiać nãˈmavʲjäʨ̑ v
convèncer
nakłaniać kogoś do czegoś; przekonywać kogoś, zachęcać

namiot ˈnãmʲjɔt n
tenda
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

nanoelektronika n
nanoelectrònica
termin odnoszący się do komponentów elektronicznych (zwykle tranzystorów) opartych na strukturach nanometrowych;

napadowa nocna hemoglobinuria n
hemoglobinúria paroxística nocturna
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem;

naparstek naˈparstɛk n
didal
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

napastnik naˈpastʲɲik n
agressor
strona atakująca, osoba dokonująca napaści

napiwek naˈpʲivɛk n
propina
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napięcie naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
voltatge
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia

napletek naˈplɛtɛk n
prepuci
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

naprawdę naˈpravdɛ particle
de debò de veritat
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

naprawiać naˈpravʲjäʨ̑ v
arreglar
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności

naprzód ˈnapʃut adv
endavant
do przodu, przed siebie

napój ˈnapuj n
beguda
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

narada naˈrada n
consulta
spotkanie, zwykle służbowe, w celu omówienia pewnych kwestii

narciarstwo narʲˈʨ̑arstfɔ n
esquí
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
esquiador
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narcyz ˈnarʦ̑ɨs n
narcís
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju narcyz (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat narcyza (1.2)

narcyzm n
narcisisme
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

narkolepsja n
narcolèpsia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
drogoaddicció
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;

narkotyk narˈkɔtɨk n
estupefaent narcòtic
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
nacionalitat
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
nacional
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narośl ˈnarɔɕl̥ n
berruga
zgrubienie, pewna wypukła zmiana na powierzchni ciała spowodowana jakimś schorzeniem

narracyjny adj
narratiu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiający sobą występujące po kolei zdarzenia; stanowiący narrację

narwal ˈnarval n
narval
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych;

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
núvia promesa
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
nuvi promès
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narzekać naˈʒɛkaʨ̑ v
queixar-se
mówić w sposób wyrażający niezadowolenie

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
eina
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania

naród ˈnarut n
nació
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nasiono naˈɕɔ̃nɔ n
llavor
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;

naskórek naˈskurɛk n
epidermis
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry;

nasturcja naˈsturʦ̑ʲja n
caputxina
(botanika, botaniczny) Tropaeolum, rodzaj roślin z rodziny nasturcjowatych;

następca naˈstɛ̃mpʦ̑a n
successor
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.

następczyni n
successora
kobieta obejmująca, dziedzicząca po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
pròxim
mający nastąpić, kolejny

nasz naʃ pronoun
nostre
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
collaret
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natura naˈtura n
natura
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
natural
charakterystyczny dla natury

naturalny satelita ˌnatuˈralnɨ ˌsatɛˈlʲita n
satèl·lit natural
(astronomia, astronomiczny) (zobacz) księżyc;

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
immediatament de seguida
bardzo szybko, bez zwłoki

natężenie ˌnatɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
intensitat
ilość wrażeń w jednostce czasu

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
mestre professor
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauczycielka ˌna<sup>w</sup>uʧ̑ɨˈʨ̑ɛlka n
mestra professora
(edukacja, edukacyjny) kobieta, która zajmuje się nauczaniem

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
ciència
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
científic científica
człowiek zajmujący się nauką;

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
científic
związany z nauką

nauruański ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
nauruà
odnoszący się do państwa Nauru
odnoszący się do wyspy Nauru

nawarski adj
navarrès
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry

nawet ˈnavɛt particle
fins i tot
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru

nawietrzny naˈvʲjɛṭʃnɨ adj
sobrevent
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po stronie, na którą wieje wiatr

nawóz ˈnavus n
adob
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;

nazizm ˈnaʑism̥ n
nazisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
cognom
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nałóg ˈnawuk n
addicció
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;

naśladować ˌnaɕlaˈdɔvaʨ̑ v
imitar
powtarzać po kimś jakąś czynność

naświetle n
tarja
(architektura, architektoniczny) wąskie okienko ponad framugą drzwi albo okna

negocjacje n
negociació
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.

negocjowalny adj
negociable
taki, który może podlegać negocjacjom

negocjować ˌnɛɡɔˈʦ̑ʲjɔvaʨ̑ v
negociar
prowadzić rozmowy w celu ustanowienia kompromisu lub dojścia do porozumienia

nekrofil n
necròfil
(seksuologia, seksuologiczny) osoba czująca pociąg seksualny do martwych ciał

nekrofilia n
necrofília
(seksuologia, seksuologiczny) parafilia polegająca na pociągu seksualnym do martwych ciał;

nekromancja n
nigromància
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

neoarchaik ˌnɛɔarˈxa<sup>j</sup>ik n
Neoarqueà
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
neodimi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neogen nɛˈɔɡɛ̃n n
Neogen
(geologia, geologiczny) drugi okres ery kenozoicznej;

neoimperialny adj
neoimperial
związany z neoimperializmem, charakteryzujący się neoimperializmem

neoliberalizm n
neoliberalisme
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
neologisme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

neon ˈnɛɔ̃n n
neó
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

neoproterozoik ˌnɛɔprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Neoproterozoic
(geologia, geologiczny) ostatnia, najmłodsza era (lub eratem) proterozoiku, trwająca 1000 – 542 milionów lat temu;

nepalski nɛˈpalsʲci adj
nepalès
odnoszący się do państwa Nepal

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
nepotisme
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi

neptun ˈnɛptũn n
neptuni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerka ˈnɛrka n
ronyó
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

nerkowy nɛrˈkɔvɨ adj
renal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nerek

nerw nɛrf n
nervi
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;

neurastenia n
neurastènia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;

neurofizjologia n
neurofisiologia
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego

neurohormon n
neurohormona
(biochemia, biochemiczny) hormon wytwarzany przez tkankę nerwową;

neuroleptyk n
neurolèptic
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
neurologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
neurona
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neuroprzekaźnik n
neurotransmissor
(biologia, biologiczny) substancja wydzielana przez synapsy komórek nerwowych, która umożliwia przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi

neuropsychiatra n
neuropsiquiatre
specjalista w dziedzinie neuropsychiatrii

neurotoksyna n
neurotoxina
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

neutralność ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɔɕʨ̑ n
neutralitat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
neutral neutre
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
neutrí
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
neutró
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

niacynamid n
niacinamida
(biochemia, biochemiczny) amid kwasu nikotynowego

nibynóżka ˌɲibɨ̃ˈnuʃka n
pseudòpode
(biologia, biologiczny) specjalna wypustka plazmatyczna o zmiennym kształcie, występująca u niektórych pierwotniaków;

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
res
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnʦ̑ʲci adj
neerlandès
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów

nie ɲɛ particle
no
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
wyraża zakaz
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów

nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło ˈɲɛ‿ma ˈtɛɡɔ ˈzwɛɡɔ ˈʦ̑ɔ ˈbɨ na‿ˈdɔbrɛ ɲɛ‿ˈvɨʃwɔ proverb
no hi ha mal que per bé no vingui no hi ha mal que per bé no vinga
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany

nie ma za co interjection
ets benvingut
uprzejma odpowiedź na „dziękuję”

nie- ɲɛ prefix
in- a-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający…

nieadekwatny adj
inadequat
(książkowy) niezgodny z czymś, niedokładnie czemuś odpowiadający

nieakceptowalny adj
inacceptable
taki, który jest niemożliwy do zaakceptowania

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
perill
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
perillós
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebieskawy ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ adj
blavenc blavís blavós
w kolorze podobnym do niebieskiego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
blau
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;

niebo ˈɲɛbɔ n
cel
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie

nieboszczyk ɲɛˈbɔʃʧ̑ɨk n
difunt
człowiek zmarły

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
visca
wiwat na cześć kogoś lub czegoś

niechęć ˈɲɛxɛ̃ɲʨ̑ n
aversió
uprzedzenie, brak pozytywnych uczuć wobec jakiejś osoby lub rzeczy

niecierpliwość ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
impaciència
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
impacient
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości

niedobór ɲɛˈdɔbur n
deficiència descoberta
zbyt mała ilość czegoś

niedociągnięcie n
deficiència
brak doskonałości, wadliwość wykonania lub niedopracowanie czegoś

niedokonany ˌɲɛdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
imperfet
(gramatyka) opisujący czynność trwającą lub powtarzającą się

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
isquèmia
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
anèmia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
imperfecció
brak doskonałości

niedoskonały adj
imperfecte
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
dèficit
zbyt mała ilość

niedużo ɲɛˈduʒɔ adv
gaire
niewiele, mało

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
diumenge
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
ós
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
ós blanc ós polar
(zoologia, zoologiczny) osobnik niedźwiedzia z gatunku niedźwiedź polarny (1.1)
ós polar ós blanc
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

nieelastyczny adj
inelàstic
pozbawiony elastyczności

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
descortès
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy

niejadalny ˌɲɛ̇jaˈdalnɨ adj
immenjable incomestible
nienadający się do jedzenia

niejasny ɲɛ̇ˈjasnɨ adj
vague ambigu
trudny do zrozumienia, mętny, zawiły, budzący wątpliwości

niejednoznacznie adv
ambiguament
w sposób niejednoznaczny

niejednoznaczność n
ambigüitat
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co niejednoznaczne, mające więcej niż jedno znaczenie
(książkowy) cecha tego, co niejednoznaczne, ambiwalentne i dwuznaczne

niejednoznaczny adj
ambiguament
o więcej niż jednym znaczeniu; dający się interpretować różnorako

niekompetencja n
incompetència
brak odpowiednich kompetencji

niekompletny adj
incomplet
nietworzący kompletu, nietworzący całości, niepełny

niekonsekwentny ˌɲɛkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntnɨ adj
inconsistent
pozbawiony konsekwencji (np. w działaniu, planach); sprzeczny, nielogiczny

niekonstytucyjnie adv
anticonstitucionalment
w sposób niekonstytucyjny

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
il·legal
niezgodny z prawem

nielogiczny adj
il·lògic
sprzeczny z prawidłami logiki

nielojalny adj
deslleial
pozbawiony lojalności

nieludzki ɲɛˈluʦ̑ʲci adj
inhumà
nie taki, jaki powinien cechować człowieka i stosunki między ludźmi

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
alemany
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
alemany alt alemany
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemiłość n
desamor
(przestarzałe, przestarzały) brak miłości

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
immoral
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

niemowlak n
bebè
(potocznie, potoczny) małe dziecko nieumiejące jeszcze mówić

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
nadó
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
impossible
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
mut
taki, który nie może mówić

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
odiar
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
odi
silna niechęć, awersja, wrogość;

nienormalność n
anormalitat
odchylenie od normy

nieobecność ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
absència
brak kogoś w jakimś miejscu
(urzędowy) opuszczenie lekcji, zajęć, dnia pracy itp.

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
absent
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa
(przenośnie, przenośnia) będący myślami gdzie indziej

nieoczekiwanie ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ adv
inesperadament
nagle, niespodziewanie

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ adj
inesperat
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się

nieodpowiedzialność n
irresponsabilitat
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
irresponsable
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać

nieodwracalny adj
irreversible
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu

nieodzowny ˌɲɛɔdˈzɔvnɨ adj
imprescindible
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; konieczny, niezastąpiony

nieorganiczny adj
inorgànic
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
incertesa
brak pewności

niepewny ɲɛˈpɛvnɨ adj
incert
ciężki do przewidzenia, niebezpieczny, ryzykowny; taki, który nie jest pewny, oczywisty, jasny

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
independència
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
ansietat
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi

niepoprawny adj
incorregible
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
desobediència
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa

nieposłusznie adv
desobedientment
w sposób nieposłuszny

nieposłuszny adj
desobedient
odznaczający się nieposłuszeństwem

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
innecessari
taki, który nie jest potrzebny

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
fracàs
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
intransitiu
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
hostil
nastawiony niechętnie, wrogo

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
inconscient
taki, który stracił przytomność, świadomość

nieprzyzwoitość n
indecència
brak przyzwoitości

nieracjonalny adj
irracional
niekierujący się rozumem

nieregularny adj
irregular
pojawiający się, działający, występujący w nierównych odstępach czasu

nierozłączny adj
inseparable
nie dający się rozłączyć, niemożliwy do rozłączenia

nierzeczywisty adj
imaginari
taki, który nie istnieje w rzeczywistości

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
infinit
niemający końca, niekończący się

niespodzianka ˌɲɛspɔˈʥ̑ãŋka n
sorpresa
coś, czego się ktoś nie spodziewa

niespodziewanie ˌɲɛspɔʥ̑ɛˈvãɲɛ adv
inesperadament
w sposób nieoczekiwany, niespodziewany, powodujący zaskoczenie

niespodziewany ˌɲɛspɔʥ̑ɛˈvãnɨ adj
inesperat
zdarzenie, którego się nie spodziewano; rzecz zaskakująca, nieoczekiwana, nagła

niespokojny ˌɲɛspɔˈkɔjnɨ adj
ansiós
przejęty niepokojem, lękiem, troską

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
injustícia
brak sprawiedliwości
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
injust
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości

niestabilność n
inestabilitat
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest chwiejne, niezachowujące równowagi
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niestabilne, zmienne, ulegające częstym wahaniom

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
desgraciadament malauradament
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

nieszczęśliwy ˌɲɛʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
infeliç descontent
nieodczuwający szczęścia, przygnębiony

niesławny adj
infame
okryty niesławą, okryty hańbą

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
muricec ratpenat ratapinyada
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nietykalny adj
intocable
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć

nietypowy ˌɲɛtɨˈpɔvɨ adj
insòlit
inny niż powszechnie spotykany, nie należący do żadnego typu

nieuczciwy ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
deshonest
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu

nieugięty adj
inflexible
o osobie niedający się przekonać, pokonać lub zmienić

nieumyślny adj
involuntari
wyrządzony bez uprzedniego zamysłu

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
inevitable
taki, którego nie da się uniknąć; taki, który musi zajść

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
desagraït ingrat
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
invisible
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewiele ɲɛˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
gaire
nieduża ilość kogoś lub czegoś

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
infidelitat
cecha tego, co jest niewierne, tego kto jest niewierny; sprzeniewierzenie się czemuś

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
innocent
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
esclavitud esclavatge
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
esclau
osoba będąca w niewoli

niewrażliwy adj
insensible
pozbawiony wrażliwości
invulnerable
niepodatny na działanie

niewygodny adj
incòmode
o odzieży sprawiający uczucie dyskomfortu, uciskający

niewystarczający adj
insuficient
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niewytłumaczalny adj
inexplicable
nie dający się wytłumaczyć lub wyjaśnić, niemożliwy do wytłumaczenia

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
descontentament insatisfacció
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem

niezadowolony ˌɲɛzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
descontent
odczuwający niezadowolenie

niezapomniany adj
inoblidable
taki, którego nie można zapomnieć

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
imprescindible necessari
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny

niezdolny adj
incapaç
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
invariable inalterable
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany

nieznajomy ˌɲɛznaˈjɔ̃mɨ n
desconegut
osoba nieznana, obca

niezniszczalny ˌɲɛzʲɲiʃˈʧ̑alnɨ adj
indestructible
taki, którego nie da się zniszczyć

niezrozumiały ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ adj
incomprensible
niedający się zrozumieć

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
invencible
taki, którego nie da się zwyciężyć

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
timidesa
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
immortalitat
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
immortal
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
mai
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
enlloc almón
w żadnym miejscu

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
nigerià
odnoszący się do państwa Nigeria

nihilizm n
nihilisme
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nikaraguański ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
nicaragüenc
odnoszący się do państwa Nikaragua

nikiel ˈɲicɛl n
níquel
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
nicotina
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nikt ɲikt pronoun
ningú
żadna osoba

niob ɲɔp n
niobi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

niski ˈɲisʲci adj
baix
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
oceniany ujemnie w sensie moralnym

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
arruïnar esfondrar
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nitrogliceryna n
nitroglicerina
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;

nitryfikacja n
nitrificació
(biochemia, biochemiczny) utlenienie amoniaku do azotynów i azotynów do azotanów przeprowadzany przez bakterie nitryfikacyjne;

niuans ˈɲu<sup>w</sup>ãw̃s n
matís
drobna, subtelna różnica, ledwo dostrzegalna zmiana; odcień

nić ɲiʨ̑ n
fil
cienkie włókno używane np. do szycia

niż ɲiʃ conjunction
que
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

niż ɲiʃ n
cicló
(meteorologia, meteorologiczny) ośrodek niskiego ciśnienia atmosferycznego;

nobel ˈnɔbɛl n
nobeli
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noc nɔʦ̑ n
nit
okres od zmierzchu do świtu;

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
nocturn
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

noga ˈnɔɡa n
cama
element budowy mebla
cama pota
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;

nogawka nɔˈɡafka n
camal
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nomadyzm n
nomadisme
(zobacz) koczownictwo

norka n
visó
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;

normalny nɔrˈmalnɨ adj
normal
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne
zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
noruec
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

norweski nɔrˈvɛsʲci n
noruec
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Norwegii;

noryk ˈnɔrɨk n
Norià
(geologia, geologiczny) drugi wiek późnego triasu, trwający 216,5 – 203,6 milionów lat temu;

nos nɔs n
nas
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu
koniec buta

nosacizna n
borm
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych;

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
rinoceront
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
nasal
(przymiotnik) od nos
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
nostàlgia
tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑nɨ adj
nostàlgic
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty

nosze n
llitera
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

notariusz n
notari
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

nowoczesny ˌnɔvɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
modern
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny

nowojorczanka ˌnɔvɔjɔrˈʧ̑ãnka n
novaiorquesa
mieszkanka Nowego Jorku (miasta)

nowojorczyk ˌnɔvɔˈjɔrʧ̑ɨk n
novaiorquès
mieszkaniec Nowego Jorku (miasta)

nowojorski ˌnɔvɔˈjɔrsʲci adj
novaiorquès
dotyczący Nowego Jorku, związany z Nowym Jorkiem, pochodzący z Nowego Jorku

noworodek ˌnɔvɔˈrɔdɛk n
nadó
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;

nowy ˈnɔvɨ adj
nou
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego
nou nova
istniejący od niedawna

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
nariu
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
nosologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
tisores
małe nożyce;

nudny ˈnudnɨ adj
avorrit
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nuklearny adj
nuclear
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomu

nukleotyd ˌnuklɛˈɔtɨt n
nucleòtid
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego

nuklid n
núclid
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numer ˈnũmɛr n
número
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru

numizmatyka n
numismàtica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem monet i medali;

nurt nurt n
corrent
(hydrologia, hydrologiczny) strumień wody w rzece na jej środku, który płynie szybciej niż reszta

nuta ˈnuta n
nota
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość

nów nuf n
lluna nova
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
ganivet coltell
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

oaza ɔˈaza n
oasi
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

obcas ˈɔpʦ̑as n
taló
(obuwnictwo, obuwniczy) część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obcy ˈɔpʦ̑ɨ adj
estrany
nienależący do jakiegoś kręgu

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
desconegut
ktoś nienależący do danej grupy

obecnie ɔˈbɛʦ̑ʲɲɛ adv
actualment avui dia
teraz, aktualnie, w tym momencie

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
presència
bycie, przebywanie gdzieś

obejrzeć ɔˈbɛjʒɛʨ̑ v
mirar
zapoznać się z czymś oglądając to

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
obelisc
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

oberwanie chmury ˌɔbɛˈrvãɲɛ ˈxmurɨ n
xàfec
(potocznie, potoczny) krótkotrwałe, gwałtowne i bardzo obfite opady deszczu

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
abundant
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś

obiad ˈɔbʲjat n
dinar
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
objectiu
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności
rzecz fizycznie istniejąca

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
objectiu
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
objectiu
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń
istniejący niezależnie od poznającego podmiotu

obierać ɔˈbʲjɛraʨ̑ v
pelar
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
promesa
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
volum
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni

oblegać v
assetjar
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie

obligacja ˌɔblʲiˈɡaʦ̑ʲja n
obligació
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
setge
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obniżka ɔbʲˈɲiʃka n
rebaixa
obniżenie ceny

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
clavícula
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojczykowy adj
clavicular
(anatomia, anatomiczny) dotyczący obojczyka

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
indiferència
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś

obol n
òbol
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;

obora ɔˈbɔra n
estable
(zootechnika, zootechniczny) budynek gospodarski dla bydła, miejsce jego przebywania;

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
obligació deure compromís
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obraz ˈɔbras n
imatge
(informatyka, informatyczny) cyfrowy zapis obrazu (1.1);
widok na ekranie urządzenia
pintura
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji

obraza ɔbˈraza n
insult
urażenie czyjejś godności osobistej

obrażać ɔbˈraʒaʨ̑ v
insultar afrontar
sprawiać komuś przykrość

obrona ɔbˈrɔ̃na n
defensa
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;

obronny ɔbˈrɔ̃nːɨ adj
defensiu
taki, który stanowi obronę przed atakiem; taki, który służy do obrony

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
defensor
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.

obrus ˈɔbrus n
estovalles
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
circumcisió
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obrót ˈɔbrut n
rotació revolució
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny

obsceniczność ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
obscenitat
cecha tego, co obsceniczne, bezwstydne, wulgarne

obsceniczny ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
obscè
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych

obserwacja ˌɔpsɛrˈvaʦ̑ʲja n
observació
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów

obserwator ˌɔpsɛrˈvatɔr n
observador
osoba dokładnie przyglądająca się czemuś, wnikliwie obserwująca coś

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
observatori
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvaʨ̑ v
observar
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś

obsesja ɔpˈsɛsʲja n
obsessió
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności
(psychologia, psychologiczny) objaw choroby (nerwicy lub psychonerwicy), polegający na uporczywych myślach i czynnościach i niemożności uwolnienia się od nich;

obsesyjny adj
obsessiu
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji

obszar ˈɔpʃar n
àrea zona espai
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
calçat
(obuwnictwo, obuwniczy) wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami

obwiniać ɔbˈvʲĩɲäʨ̑ v
culpar
przypisywać, zarzucać komuś winę; oskarżać kogoś o zrobienie czegoś złego

obwodnica ˌɔbvɔdʲˈɲiʦ̑a n
circumval·lació
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie;

obwód ˈɔbvut n
circuit
(elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd;
circumferència perímetre
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej;

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
ciutadà
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
ciutadania
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
oboè
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz ˈɔbus n
campament
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje

obóz dla uchodźców n
camp de refugiats
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
oceà
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

oceaniczny adj
oceànic
dotyczący oceanu, związany z oceanem

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
nota
(edukacja, edukacyjny) nota dawana uczniowi lub studentowi

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
vinagre
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

ochlokracja n
oclocràcia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochraniać ɔ'xraɲäʨ̑ v
protegir
strzec lub zabezpieczać przed zagrożeniem

octan ˈɔktãn n
acetat
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

octowy ɔʦ̑ˈtɔvɨ adj
acètic
(przymiotnik) od ocet

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
esperar
dłużej czekać
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś

oczopląs n
nistagme
(medycyna, medyczny) mimowolne drganie gałek ocznych wywołane chorobą lub wadą wzroku;

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
evident
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
òbviament certament
partykuła wyrażająca brak wątpliwości

od ɔt preposition
des de
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
de tard en tard
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
odalisca
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

odbyt ˈɔdbɨt n
anus
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
matís
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
segment
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;

oddech ˈɔdːɛx n
alè respiració
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc

oddechowy adj
respiratori
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania

oddychanie ˌɔdːɨˈxãɲɛ n
respiració
(rzeczownik odczasownikowy) od oddychać

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
respirar
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

oddział ˈɔdʲʥ̑aw n
sèrie
(geologia, geologiczny) jednostka chronostratygraficzna dziejów Ziemi, część systemu;

oddzielać ɔdʲˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
separar
separować jedną rzecz od drugiej
separować kogoś od jakiejś grupy

odgałęzienie n
desviació
część odchodząca w bok od trzonu

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
descobriment descoberta
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej
descobriment troballa
ujawnienie czegoś, co dotąd było skrywane lub nieznane

odkrywać ɔtˈkrɨvaʨ̑ v
trobar
poznawać coś nowego

odkrztuszać v
expectorar
kaszląc, usuwać z dróg oddechowych zalegającą w nich wydzielinę

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
aspiradora
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odmawiać ɔdˈmavʲjäʨ̑ v
refusar
nie zgadzać się

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
diferent
różny

odmowa ɔdˈmɔva n
rebuig refús
niewyrażenie zgody

odnóże n
pota
(zoologia, zoologiczny) parzyste przydatki u stawonogów pełniące różne funkcje, m.in. motoryczne;

odontologia ˌɔdɔ̃ntɔˈlɔɟja n
odontologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów

odpalać ɔtˈpalaʨ̑ v
arrencar
zapalać jedną rzecz od drugiej

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
descans
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
immunitat
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
convenir
podobać się
correspondre
być równoważnym czemuś
respondre
udzielać odpowiedzi

odpowiednio ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ adv
pròpiament
w sposób odpowiedni; właściwie, stosownie
respectivament
(książkowy) w tej samej kolejności

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
responsabilitat
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
responsable
będący przyczyną
mający poczucie winy w przypadku, gdy coś się nie udaje
poważnie traktujący swoje obowiązki
przeznaczony do pewnej czynności
przeznaczony do poniesienia konsekwencji
kierujący czymś

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
resposta
reakcja na pytanie

odprowadzać ˌɔtprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
acompanyar
towarzyszyć komuś idąc z nim do jakiegoś miejsca; zaprowadzić kogoś gdzieś

odpływ ˈɔtpwɨf n
marea baixa baixamar
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów

odra ˈɔdra n
xarampió
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odrażający ˌɔdraʒaˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
abominable
wzbudzający odrazę, obrzydzenie; ohydny, wstrętny

odsprzedaż n
revenda
sprzedaż czegoś uprzednio kupionego lub nabytego, zwykle w celu osiągnięcia zysku

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
indemnització compensació reparació
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odtrutka ɔtˈːrutka n
antídot
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odwaga ɔdˈvaɡa n
cor coratge
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odważnik ɔdˈvaʒʲɲik n
pes
przedmiot służący do pomiaru masy innych przedmiotów na wadze szalkowej;

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
coratjós valent
taki, który ma odwagę

odwiedzać ɔdˈvʲjɛʣ̑aʨ̑ v
visitar
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
roba
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca

odżywiać v
nodrir
dawać komuś jeść

ofensywny adj
ofensiu
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) wyrażający ofensywę

ofiara ɔˈfʲjara n
víctima
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
oficial
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficjalnie ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
oficialment
w sposób oficjalny

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
oficial
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
foc
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

oglądactwo n
voyeurisme escopofília
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;

oglądać ɔɡˈlɔ̃ndaʨ̑ v
mirar
przypatrywać się komuś lub czemuś

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
focus
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;
foguera
ułożony, płonący stos drewna

ogon ˈɔɡɔ̃n n
cua
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ograniczenie ˌɔɡrãɲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
limitació
norma, przepis, zarządzenie krępujące czyjąś swobodę działania

ogrodnictwo partyzanckie n
agricultura de guerrilla
forma akcji bezpośredniej polegająca na prowadzeniu ogrodnictwa na terenach, do których nie ma się prawa własności, zwykle w przestrzeni publicznej miast;

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
jardiner
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
enorme
mający bardzo duży rozmiar

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
calefacció
czynność dostarczania ciepła
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło

ogród ˈɔɡrut n
jardí
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
jardí botànic
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;

ogólnoustrojowy adj
sistèmic
związany z całym ustrojem, dotyczący całego ustroju

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛʧ̑ʲɲik lɛˈkarsʲci n
borratja
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;

ogórek ɔˈɡurɛk n
cogombre
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Cucumis sativus L., owoc ogórka siewnego
cogombre pepino
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ogłaszać ɔɡˈwaʃaʨ̑ v
anunciar
podawać do wiadomości

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
anunci
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
abominable
obrzydliwy, budzący wstręt

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
pare
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
padrí
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
paternitat
bycie ojcem

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
padrastre
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
pàtria
kraj, w którym ktoś się urodził;

okapi ɔˈkapʲi n
ocapi
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
ocarina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie;

okazja ɔˈkazʲja n
ocasió
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś

okienko ɔˈcɛ̃nkɔ n
finestreta
miejsce, stoisko w urzędach lub biurach, przy którym są obsługiwani klienci
wydawka w kuchni lub miejsce zwrotu naczyń

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
finestra
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra

oko ˈɔkɔ n
ull
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krążek tłuszczu na powierzchni płynu
(meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego
w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;
ull borró
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;

oko złożone n
ull compost
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) rodzaj oka występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków, składające się z tysięcy drobnych omatidiów;

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
circumstància
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

około ɔˈkɔwɔ particle
aproximadament
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
aproximadament
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
perca
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, słodkowodna ryba drapieżna;

okres ˈɔkrɛs n
període
przedział czasu, czas trwania czegoś

okresowy ˌɔkrɛˈsɔvɨ adj
periòdic
cyklicznie powtarzający się

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
crueltat atrocitat
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okrutnie ɔˈkrutʲɲɛ adv
cruelment
(odprzymiotnikowy) okrutny

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
cruel atroç
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrzemka ɔˈkʃɛ̃mka n
diatomea
jednokomórkowy glon z typu chryzofitów;

okrzyk ˈɔkʃɨk n
crit
głośny dźwięk wydany przez człowieka, wyrażający silne emocje lub mające zwrócić uwagę innych

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
rodó
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okręt podwodny n
submarí
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okrężnica n
còlon
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego

oksydaza n
oxidasa
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący przenoszenie atomu wodoru na tlen, tworząc wodę lub nadtlenek wodoru;

oksydoreduktaza n
oxidoreductasa
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący reakcje redoks;

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
oxímoron
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈʦ̑ɨ̃na n
oxitocina
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
ulleres
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulista ˌɔkuˈlʲista n
oculista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu

okulistyczny adj
oftalmològic
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki

okultyzm n
ocultisme
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okup ˈɔkup n
rescat
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
ocupació
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

okład n
compresa
(medycyna, medyczny) opatrunek

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
gegant
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile
estrella gegant
(astronomia, astronomiczny) stadium ewolucji gwiazdy następujące po okresie gwiazdy ciągu głównego; ma średnicę 10-100 razy większą od Słońca i jasność absolutną 100-1000 razy większą od niego;

olcha ˈɔlxa n
vern
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;

oleander ˌɔlɛˈãndɛr n
baladre
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;

olej ˈɔlɛj n
oli
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar

olej palmowy n
oli de palma
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;

olej rycynowy n
oli de ricí
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛʧ̑ʲɲiˈkɔvɨ n
oli de gira-sol
olej wytwarzany z nasion słonecznika;

olenek ɔˈlɛ̃nɛk n
Olenekià
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek wczesnego triasu, trwający 249,7 – 245,9 milionów lat temu;

oligarcha n
oligarca
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarxʲja n
oligarquia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ

oligarchiczny adj
oligàrquic
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów

oligocen ˌɔlʲiˈɡɔʦ̑ɛ̃n n
Oligocè
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka paleogenu

oliwka ɔˈlʲifka n
oliva
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)
olivera oliva
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;

omański ɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
omanita
odnoszący się do państwa Oman

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
omega
(językoznawstwo, językoznawczy) dwudziesta czwarta litera alfabetu greckiego, ω;

omijać ɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
evitar
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
òmicron
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο;

omlet ˈɔ̃mlɛt n
truita
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;

omułek ɔ̃ˈmuwɛk n
clòtxina musclo
(zoologia, zoologiczny) przybrzeżny małż mórz europejskich i Oceanu Atlantyckiego;

on ɔ̃n personalPronoun
ell
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

ona ˈɔ̃na personalPronoun
ella
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
oncologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
ontologia
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ontològic
(przymiotnik) od ontologia

oologia ˌɔːˈlɔɟja n
oologia
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością

opacki adj
abacial
związany z opatem lub opactwem

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
abadia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opad ˈɔpat n
precipitació
(meteorologia, meteorologiczny) spadająca na ziemię woda w postaci ciekłej lub stałej;

opal ˈɔpal n
òpal
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
bronzejat
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;

opar n
vapor
zwykle w lm; to co się unosi na skutek różnicy temperatur

opat ˈɔpat n
abat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opatka n
abadessa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona monasteru mniszek

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
opció
jedna z możliwości do wyboru

opera ˈɔpɛra n
òpera
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);

operacja ˌɔpɛˈraʦ̑ʲja n
operació
działania skierowane na wykonanie określonego zadania
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
(wojskowość, wojskowy) ogół działań bojowych prowadzonych dla osiągnięcia określonego celu;
(wojskowość, wojskowy) zbrojna akcja o charakterze specjalnym

opiekować się ˌɔpʲjɛˈkɔvaʨ̑‿ɕɛ v
cuidar
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś

opinia ɔˈpʲĩɲja n
opinió
sąd, zdanie na jakiś temat

opis ˈɔpʲis n
descripció
określenie podstawowych cech czegoś

opisowy adj
descriptiu
mający charakter opisu

opium ˈɔpʲjũm n
opi
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;

oponent ɔˈpɔ̃nɛ̃nt n
oponent
ten, kto się przeciwstawia komuś lub czemuś, ma odmienną opinię

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
oportunista
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
contar narrar
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
oposició
przeciwstawienie, przeciwdziałanie
(astronomia, astronomiczny) przeciwstawne położenie ciał niebieskich względem obserwatora na Ziemi;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi lub większości parlamentarnej;

opresja n
opressió
trudna sytuacja

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
programari
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych

opryszczka n
herpes pansa
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

oprócz ˈɔpruʧ̑ preposition
excepte llevat
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze, poza, z wyłączeniem, nie licząc

optometrysta n
optometrista
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego

optyka n
òptica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
optimista
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
optimisme
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów

opóźnienie ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ n
endarreriment
odsunięcie zdarzenia w czasie
różnica w czasie między zależnymi od siebie zdarzeniami

opętanie n
possessió
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan bycia owładniętym przez demona;

opłucna n
pleura
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej;

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
orangutan
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

orać ˈɔraʨ̑ v
llaurar
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

orbita ɔrˈbʲita n
òrbita
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;

orbitalny adj
orbital
(astronomia, astronomiczny) dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie

orchestrion ɔrˈxɛstrʲjɔ̃n n
orchestrion
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj mechanicznej szafy grającej;

orchidea ˌɔrxʲiˈdɛa n
orquídia
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;

ordowik ɔrˈdɔvʲik n
Ordovicià
(geologia, geologiczny) drugi okres geologiczny paleozoiku;

organ ˈɔrɡãn n
òrgan
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego

organiczny ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ adj
orgànic
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący

organista ˌɔrɡãˈɲista n
organista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach;

organistka ˌɔrɡãˈɲistka n
organista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na organach

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
organització
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
sposób przygotowywania czegoś, planowania

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
organisme
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
(przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów

organizować ˌɔrɡãɲiˈzɔvaʨ̑ v
organitzar
porządkować, zbierać, zakładać coś; układać coś w pewną całość podległą określonym normom

organy n
orgue
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
orgasme
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orientacja n
orientació
umiejętność rozpoznawania określonych miejsc i kierunków w terenie
ustawienie, pozycja względem jakiegoś punktu odniesienia

orientacja seksualna n
orientació sexual
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci;

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
oriental
związany z Orientem, dotyczący Orientu

ork ɔrk n
orc
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;

orka ˈɔrka n
llaurada
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;
orca
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
orquestra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

orlik ˈɔrlʲik n
corniol
(botanika, botaniczny) Aquilegia L., roślina zielna o dużych, różnobarwnych kwiatach;

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci n
armeni
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Armenii;

ornament ɔrˈnãmɛ̃nt n
ornament
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym,

ornat n
casulla
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów;

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
ornitòleg
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ornitologii

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
ornitologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
orogènesi
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
ortografia
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
ortopedista ortopèdic
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii

ortopedyczny ˌɔrtɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
ortopèdic
związany z ortopedią lub ortopedami

ortoreksja n
ortorèxia
(psychologia, psychologiczny) obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności;

orwellowski adj
orwel·lià
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella

oryginalny ˌɔrɨɟĩˈnalnɨ adj
original
taki, który nie jest naśladowaniem lub przeróbką czegoś innego

orzech ˈɔʒɛx n
nou
(potocznie, potoczny) owoc orzecha (1.2) włoskiego;
nou núcula
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;

orzech laskowy n
avellana
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jadalny owoc leszczyny

orzech włoski n
noguera
(spożywczy) jadalne nasiono z drzewa orzecha włoskiego (1.2)

orzech ziemny ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
cacauet
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;

orzeszek piniowy n
pinyó
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii;

orzeł ˈɔʒɛw n
àguila àliga
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;
àguila
(przenośnie, przenośnia) zdolna, bystra osoba

orzeł przedni n
àguila daurada àguila reial
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;

osa ˈɔsa n
vespa
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

oset ˈɔsɛt n
card
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju ostów (1.1)

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
urbanització
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osiem ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
vuit huit
liczba 8

osiemnastka ˌɔɕɛ̃mˈnastka n
divuit
nazwa liczby 18

osiemnasty ˌɔɕɛ̃mˈnastɨ adj
divuitè
od 18

osiemnaście ˌɔɕɛ̃mˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
divuit
18

osierdzie ɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
pericardi
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;

osika ɔˈɕika n
trèmol
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych;

osioł ˈɔɕɔw n
ase burro ruc
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
burro ase
(potocznie, potoczny) głupi człowiek
(potocznie, potoczny) uparty człowiek

oskarżać ɔˈskarʒaʨ̑ v
acusar
obwiniać kogoś o coś

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
acusació
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

osm ɔsm̥ n
osmi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osoba ɔˈsɔba n
persona
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych
bohater dramatu
persona individu
pojedynczy człowiek, ktoś

osobisty ˌɔsɔˈbʲistɨ adj
personal
odnoszący się do pojedynczej osoby

osobliwość n
singularitat
(fizyka, fizyczny) stan układu, w którym przynajmniej jeden z parametrów, który go określa, przyjmuje wartości nieskończone

osobnik ɔˈsɔbʲɲik n
individu
(biologia, biologiczny) jednostkowy okaz gatunku;
osoba, człowiek

osobowość ˌɔsɔˈbɔvɔɕʨ̑ n
personalitat
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;

osocze n
plasma
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki

ospa wietrzna n
varicel·la
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
darrer
znajdujący się na końcu listy, kolejności

ostatnio ɔˈstatʲɲɔ adv
recentment
w niedalekiej przeszłości

osteoblast n
osteoblast
(biologia, biologiczny) komórka wytwarzająca osseinę i kontrolująca jej mineralizację;

osteoklast n
osteoclast
(biologia, biologiczny) wielojądrzasta komórka zdolna do resorpcji tkanki kostnej;

osteopatia n
osteopatia
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
osteoporosi
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;

ostracyzm ɔˈstraʦ̑ɨsm̥ n
ostracisme
wykluczenie, bojkot kogoś z danej grupy lub z danego środowiska

ostroga n
esperó
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
grèvol
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
cautelosament
w sposób ostrożny, uważny

ostry ˈɔstrɨ adj
agut
o zmysłach: silny, o dużych możliwościach odbioru
esmolat agut
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
picant esmolat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący

ostryga ɔˈstrɨɡa n
ostra
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
fulla
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu

ostrzegać ɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
advertir
informować o potencjalnym niebezpieczeństwie

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
advertència advertiment avís
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

ostrzyć ˈɔsṭʃɨʨ̑ v
agusar esmolar afilar
czynić ostrym (krawędź czegoś)

osuwisko ˌɔsuˈvʲiskɔ n
esllavissada
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania;

oszczep ˈɔʃʧ̑ɛp n
javelina
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;
(sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania;

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
calúmnia
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś

oszczędzać ɔʃˈʧ̑ɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
estalviar
zużywać w niewielkiej ilości

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
engany
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;

osąd ˈɔsɔ̃nt n
judici
opinia o czymś lub o kimś

osłabiać v
esmorteir
sprawiać, że coś lub ktoś staje się słabszy

otaczać ɔˈtaʧ̑aʨ̑ v
envoltar
zajmować ze wszystkich stron tereny wokół określonego miejsca, okrążać (ruch)

otchłań ˈɔtxwãɲ n
abisme
realna pusta, ogromna, głęboka lub wręcz bezdenna przestrzeń

otrzewna n
peritoneu
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;

otrzymywać ˌɔṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
rebre
dostawać, być odbiorcą

otwarty ɔtˈfartɨ adj
obert
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami
(informatyka, informatyczny) mający dostępny kod źródłowy
o człowieku: nieukrywający swoich intencji, uczuć

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
obrir
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otwór ˈɔtfur n
forat
dziura lub wgłębienie

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
obesitat
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

otyły ɔˈtɨwɨ adj
obès
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze

owad ˈɔvat n
insecte
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owal ˈɔval n
oval
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;
kontur przypominający tę krzywą

owalny ɔˈvalnɨ adj
oval
(geometria) mający kształt owalu
przypominający kształtem owal

owca ˈɔfʦ̑a n
ovella be
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczarek niemiecki ɔfˈʧ̑arɛc ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
pastor alemany
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy owczarków;

owernijski adj
alvernès
związany z Owernią, dotyczący Owernii

owies ˈɔvʲjɛs n
civada avena
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owiewka ɔˈvʲjɛfka n
carenat
aerodynamiczna osłona w konstrukcji pojazdu lub samolotu;

owijać v
enrotllar
otaczać szczelnie, osłaniać dookoła

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
fruit
(przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań
fruit fruita
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
fruita fruit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo

owocożerny adj
frugívor
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami

owsianka ɔfʲˈɕãnka n
farinetes
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie;

owulacja n
ovulació
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

ozdabiać ɔzˈdabʲjäʨ̑ v
adornar decorar
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym

oznajmiać v
comunicar
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany

ozon ˈɔzɔ̃n n
ozó
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ozonosfera n
ozonosfera
warstwa zwiększonej koncentracji ozonu w stratosferze Ziemi;

ołtarz ˈɔwtaʃ n
altar ara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołów ˈɔwuf n
plom
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołówek ɔˈwuvɛk n
llapis
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oś ɔɕ n
eix
centralna linia danego układu
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;

oślepiać v
enlluernar
poprzez silne świecenie czy blask uniemożliwiać patrzenie

ośmiokąt n
octàgon
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;

ośmiokątny adj
octagonal
taki, który ma osiem kątów; mający kształt ośmiokąta

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
pop polp
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

oświetlenie ˌɔɕfʲjɛˈtlɛ̃ɲɛ n
il·luminació
system lamp zapewniający światło

ość ɔɕʨ̑ n
espina
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲiʨ̑ v
casar-se
zawrzeć związek małżeński z kobietą

pacha ˈpaxa n
aixella axil·la
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;

pachnieć ˈpaxʲɲɛ̇ʨ̑ v
fer olor olorar
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny

pachwina paxˈfʲĩna n
engonal
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
pacient
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

pacyfizm n
pacifisme
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

padalec paˈdalɛʦ̑ n
vidriol
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki;

padać ˈpadaʨ̑ v
caure
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą
zlatywać, lecieć w dół
ploure nevar
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)

paella n
paella
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jednogarnkowa potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkami np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw, przygotowywana na specjalnej patelni z dwoma uchwytami, specjalność kuchni hiszpańskiej;

pagórek paˈɡurɛk n
tossal
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
aranya
(arachnologia, arachnologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pajęczak n
aràcnid
(zoologia, zoologiczny) zwierzę bezkręgowe z sześcioma nogami i odwłokiem

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
pakistanès
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu

pakt pakt n
pacte
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym

palec ˈpalɛʦ̑ n
dit
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy
część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
índex
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

paleoarchaik paˈlɛɔarˈxa<sup>j</sup>ik n
Paleoarqueà
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

paleocen n
Paleocè
(geologia, geologiczny) najstarsza epoka paleogenu

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
Paleogen
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku;

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
paleografia
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
paleontòleg
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
specjalistka z zakresu paleontologii

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
paleontologia
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

paleontologiczny adj
paleontològic
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Paleoproterozoic
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

paleozoik ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Paleozoic
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi;

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
palestí palestinenc
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

pali ˈpalʲi n
pali
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
palíndrom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

paliwo paˈlʲivɔ n
combustible carburant
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach

palić ˈpalʲiʨ̑ v
cremar
niszczyć coś za pomocą ognia
fumar
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
cremar-se
ulegać działaniu ognia, niszczeć pod wpływem ognia

pallad ˈpalːat n
pal·ladi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palladianizm ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥ n
arquitectura pal·ladiana pal·ladianisme
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;

palma ˈpalma n
palmera
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

palpitacja n
palpitació
(medycyna, medyczny) zbyt szybkie bicie serca;

paluch ˈpalux n
hàl·lux
(anatomia, anatomiczny) duży palec u nogi;

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
memòria
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości

pan pãn n
amo senyor
pracodawca dla służby
właściciel niewolników
senyor amo
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
senyor vostè
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
nuvi
mężczyzna w dniu swojego ślubu i wkrótce po nim

panamski pãˈnãmsʲci adj
panameny
odnoszący się do państwa Panama

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
armadillo
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;
cuirassat
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;

panda ˈpãnda n
panda
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
pandeisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
pandèmia
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

pandemiczny adj
pandèmic
(medycyna, medyczny) związany z pandemią; mający charakter pandemii

pani ˈpãɲi n
senyora vostè
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panika ˈpãɲika n
pànic
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
núvia
kobieta w dniu swojego ślubu

panorama ˌpãnɔˈrãma n
panorama
rozległy, szeroki widok

panpsychizm n
panpsiquisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
paneslavisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
panteisme
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;

panteon pãnˈtɛɔ̃n n
panteó
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;

pantograf pãnˈtɔɡraf n
pantògraf
przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń;
przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe;

papaja paˈpaja n
papaia
(botanika, botaniczny) (zobacz) melonowiec właściwy

papier ˈpapʲjɛr n
paper
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
paper de vàter
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papieros paˈpʲjɛrɔs n
cigarreta cigarret
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papież ˈpapʲjɛʃ n
papa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
falguera
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;
(botanika, botaniczny) roślina z klasy paproci (1.1)

papryka ˈpaprɨka n
pebrot
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;
(spożywczy) jarzyna z owocu papryki (1.1);

papuański ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
papú
odnoszący się do państwa Papua-Nowa Gwinea

papuga paˈpuɡa n
lloro papagai
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
papagai lloro
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty

para ˈpara n
baf vapor
(potocznie, potoczny) woda w stanie zawiesiny kropel w powietrzu
parell
dwa przedmioty stanowiące komplet
określenie niektórych przedmiotów, składających się z dwóch takich samych części
parella
dwie osoby występujące wspólnie, np. w grze, w tańcu
parella parell
dwie osoby, darzące się uczuciem
vapor baf
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;

parabola ˌparaˈbɔla n
paràbola
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;

paradoks paˈradɔks n
paradoxa
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią

paradoksalnie adv
paradoxalment
w sposób paradoksalny

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
paradigma
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;

parafia paˈrafʲja n
parròquia
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

parafialny adj
parroquial
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii

paragwajski ˌparaˈɡvajsʲci adj
paraguaià
odnoszący się do państwa Paragwaj

paraliż paˈralʲiʃ n
paràlisi
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego

parametr paˈrãmɛtr̥ n
paràmetre
(informatyka, informatyczny) wartość lub zmienna przekazywana do podprogramu podczas jego wywoływania, pozwalająca na sterowanie jego zachowaniem lub uzyskanie jego wyników;
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.)

paranoja n
paranoia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;

parapet paˈrapɛt n
lleixa de finestra
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia

parapsychologia ˌparapsɨxɔˈlɔɟja n
parapsicologia
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;

parasol paˈrasɔl n
paraigua
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem

parawan n
mampara paravent
rozstawialna segmentowa ścianka wydzielająca część pomieszczenia;

pareidolia n
pareidolia
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;

paremiologia ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
paremiologia
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach;

parestezja n
parestèsia
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;

park park n
parc
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
parc nacional
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

parking ˈparʲcĩŋk n
aparcament pàrquing
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;

parlament parˈlãmɛ̃nt n
parlament
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;

parlamentarny ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
parlamentari
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący parlamentu, związany z parlamentem

parodia paˈrɔdʲja n
paròdia
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

paronim paˈrɔ̃ɲĩm n
parònim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;

parowar paˈrɔvar n
olla de vapor
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) naczynie lub urządzenie służące do gotowania na parze;

parowiec n
vapor
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;

parsek n
parsec
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;

parter ˈpartɛr n
planta baixa
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią

partia ˈpartʲja n
partit
(zobacz) partia polityczna
(szachy, pojęcie szachowe) (termin karciany) w niektórych grach: rozgrywka, mecz

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
partit polític
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partner ˈpartnɛr n
company
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu

partycja n
partició
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;

partyjski adj
part
związany z Partami lub Partią, dotyczący Partów lub Partii

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
partícula
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;

paryski paˈrɨsʲci adj
parisenc
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
parisenc
mieszkaniec Paryża

paryżanka ˌparɨˈʒãnka n
parisenca
mieszkanka Paryża

pas pas n
cinturó trinxa
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;

pas planetoid n
cinturó d'asteroides
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;

pasażer paˈsaʒɛr n
passatger
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pasierb ˈpaɕɛrp n
fillastre
syn męża lub żony pochodzący z wcześniejszego małżeństwa

pasierbica ˌpaɕɛrˈbʲiʦ̑a n
fillastra
córka małżonka z innego małżeństwa

pasja ˈpasʲja n
passió
silne zainteresowania, zamiłowanie

paskal ˈpaskal n
pascal
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI;

paskudny paˈskudnɨ adj
fastigós
bardzo brzydki

pasować paˈsɔvaʨ̑ v
convenir
przypadać do gustu

pasożyt paˈsɔʒɨt n
paràsit
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści

pasożytniczy adj
parasitari
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
dentifrici pasta de dents
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pasternak n
xirivia
(botanika, botaniczny) Pastinaca L., roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń tej rośliny

pasteryzować v
pasteuritzar
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze

pasterz ˈpastɛʃ n
pastor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun
(zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu

pastisz ˈpastʲiʃ n
pastitx
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;

pasywny adj
passiu
który nie wykazuje chęci działania

paszport ˈpaʃpɔrt n
passaport
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztet ˈpaʃtɛt n
embolic
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja
paté
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka

paszto ˈpaʃtɔ n
paixtu
(językoznawstwo, językoznawczy) język Pasztunów;

pat pat n
empat
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;

patelnia paˈtɛlʲɲa n
paella
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patena n
patena
(kościelny) okrągła, zwykle pozłacana tacka na hostię lub do nakrywania kielicha podczas liturgii

patent ˈpatɛ̃nt n
patent
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku;

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
patologia
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu

patriarcha paˈtrʲjarxa n
patriarca
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie

patriotycznie adv
patriòticament
w sposób patriotyczny

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
patriòtic
taki, którego cechuje patriotyzm
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
patriotisme
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrolować v
patrullar
wykonywać obchód kontrolowanego terenu

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
mirar
kierować wzrok na coś lub na kogoś

paw paf n
paó
(ornitologia, ornitologiczny) samiec pawia (1.2)
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek hodowanych w parkach ptaków z rodzaju Pavo i Afropavo, z dużym, kolorowym ogonem;
paó paó reial
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)

pawian ˈpavʲjãn n
babuí
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
ungla
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pazur ˈpazur n
urpa
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;

pałac ˈpawaʦ̑ n
palau
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka
(architektura, architektoniczny) okazały budynek użyteczności publicznej

państwo ˈpãj̃stfɔ n
estat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;
vostès
zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
octubre
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

pchła pxwa n
puça
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pech pɛx n
mala sort
niepomyślny zbieg okoliczności

pedagog pɛˈdaɡɔk n
pedagog
nauczyciel, wychowawca

pedagogiczny adj
pedagògic
związany z pedagogiką, wychowawczy

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
pedagogia
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;

pedał ˈpɛdaw n
pedal
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
marieta culer
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pediatria pɛˈdʲjatrʲja n
pediatria
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
pedofília
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
pejoratiu
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
paisatge
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz

pekinka pɛˈcĩnka n
pequinesa
mieszkanka Pekinu

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
pequinès
mieszkaniec Pekinu

pekiński pɛˈcĩj̃sʲci adj
pequinès
odnoszący się do Pekinu

peleryna ˌpɛlɛˈrɨ̃na n
mantell
wierzchnie okrycie bez rękawów, zarzucone na ramiona, niekiedy krótsze, tylko do łokci;

pelikan pɛˈlʲikãn n
pelicà
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;

pelisa n
pellissa
(odzieżownictwo) zimowy płaszcz podbity futrem, w szczególności wojskowy

penicylina n
penicil·lina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy penicylin;

penis ˈpɛ̃ɲis n
penis
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

pensja ˈpɛ̃w̃sʲja n
sou
płaca za wykonaną pracę wypłacana w równych odstępach czasu, dotycząca jakiegoś okresu

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
pentacle
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

pepsyna n
pepsina
(biochemia, biochemiczny) czynna postać pepsynogenu, enzym trawienny występujący w soku żołądkowym;

peptyd ˈpɛptɨt n
pèptid
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów

percepcja n
percepció
(fizjologia, fizjologiczny) odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów

perfekcja pɛrˈfɛkʦ̑ʲja n
perfecció
doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
perfumeria
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

perfumować v
perfumar
skrapiać perfumami, aplikować perfumy

perfumy pɛrˈfũmɨ n
perfum
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

pergamin n
pergamí
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;

periodyk pɛrʲˈjɔdɨk n
periòdic
czasopismo o regularnej częstotliwości ukazywania się;

perkoz ˈpɛrkɔs n
cabussó
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perm pɛrm n
Permià
(geologia, geologiczny) szósty i ostatni okres ery paleozoicznej;

permanencja n
permanència
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

peron ˈpɛrɔ̃n n
andana
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
peronisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

perski ˈpɛrsʲci adj
persa
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

perski ˈpɛrsʲci n
persa
język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
personal
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

peruka pɛˈruka n
perruca
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
peruà
odnoszący się do państwa Peru

perwersja n
perversió
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

peryferie n
extraradi rodalia suburbi
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnice zewnętrzne do centrum miasta

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
periheli
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;

peryskop pɛˈrɨskɔp n
periscopi
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;

perła ˈpɛrwa n
perla
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)

peseta pɛˈsɛta n
pesseta
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Hiszpanii w latach 1869–2002;

peso ˈpɛsɔ n
peso
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich;

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
pesticida plaguicida
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
pessimisme
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
petició
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n pronoun
cert
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś

pewny siebie adj
confiat segur de si mateix
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach

pełnia ˈpɛwʲɲa n
lluna plena pleniluni
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część

pełny ˈpɛwnɨ adj
ple
wypełniony w największym możliwym stopniu

pi pʲi n
pi
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy;

piana ˈpʲjãna n
escuma
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

pianista pʲjä̃ˈɲista n
pianista
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

piasek ˈpʲjasɛk n
sorra
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
gres pedra sorrenca
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
sorrera
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

piaszczysty pʲjaʃˈʧ̑ɨstɨ adj
sorrenc
usypany z piasku, pełen piasku

piec pʲjɛʦ̑ n
forn
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania

piec pʲjɛʦ̑ v
fornejar
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody

piechota pʲjɛˈxɔta n
infanteria
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

pieczarka pʲjɛˈʧ̑arka n
xampinyó
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny owocnik pieczarki (1.1), surowiec kulinarny

pieczony adj
rostit al forn
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
segell
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu

pieg pʲjɛk n
piga
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
fleca forn de pa
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze

piekarnik pʲjɛˈkarʲɲik n
forn
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
forner flequer
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
infernal
(przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
infern
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień

pielgrzym n
pelegrí pelegrina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
pelegrinatge
wędrówka do świętego miejsca

pielucha pʲjɛˈluxa n
bolquer
(higiena, higieniczny) niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
infermera
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

pielęgniarz pʲjɛˈlɛ̃ŋʲɟɲaʃ n
infermer
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych

pieniek ˈpʲjɛ̇̃ɲɛk n
tió
mały pień

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
diner diners
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniężny pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ adj
monetari
w jakiś inny sposób związany z pieniędzmi
wypłacany lub płacony w pieniądzach
wyrażony w pieniądzach

pieprz pʲjɛpʃ n
pebre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
cardar
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
pa de gingebre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
arrel
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;
element
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
element químic
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;

pierwiastek kwadratowy n
arrel quadrada
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
primers auxilis
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
primer primari primer
od liczby 1

pierś pʲjɛrʲɕ n
pit
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu

pierścień ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
anell
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem;
krąg naokoło czegoś
anell planetari
(astronomia, astronomiczny) pierścień (1.2) składający się z cząsteczek pyłu i innych małych cząstek krążących dookoła planety w obszarze o kształcie dysku;

pierścionek pʲjɛrʲɕˈʨ̑ɔ̃nɛk n
anell
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem

pies pʲjɛs n
gos ca
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
vianant
osoba, która porusza się na własnych nogach

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
julivert
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
tronc
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pieścić v
acariciar
tulić, głaskać okazując czułość

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
cançó
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
pigment
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb

pigułka pʲiˈɡuwka n
píndola
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie

pigwa ˈpʲiɡva n
codony codonyer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;

pijawka pʲiˈjafka n
sangonera
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych

pik pʲik n
pica
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarnym listkiem w kształcie serca; karta tego koloru;

pika ˈpʲika n
pica
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;

pikantny pʲiˈkãntnɨ adj
picant
ostry w smaku, mający dużo drażniących język przypraw

piksel ˈpʲiksɛl n
píxel pícsel
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
pictograma
pojęcie przedstawione obrazem;

pilnik ˈpʲilʲɲik n
llima
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;

pilny ˈpʲilnɨ adj
urgent
wymagający pośpiechu, szybkiego działania

pilot ˈpʲilɔt n
pilot
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
pingüí
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

piniata n
piñata
(etnografia, etnograficzny) kula lub zabawka wypełniona słodyczami wykonywana tradycyjnie w krajach latynoskich w okresie Bożego Narodzenia i zawieszana pod sufitem, którą dzieci okładają kijem, aby dostać się do jej zawartości;

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
peó
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;

pionowo pʲjɔ̃ˈnɔvɔ adv
verticalment
w kierunku pionowym; poruszając się w górę lub dół, prostopadle do podstawy

pionowy pʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
vertical
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo

piorun ˈpʲjɔrũn n
llamp
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
cançó
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piołun ˈpʲjɔwũn n
donzell
(botanika, botaniczny) bylica piołun

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
piràmide
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej

pirania pʲiˈrãɲja n
piranya
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki;

pirargyryt n
pirargirita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli, antymonowa siarkosól srebra;

pirat ˈpʲirat n
pirata
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
pirinenc
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów

piroksen n
piroxè
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;

pirol ˈpʲirɔl n
pirrole
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N;

piroliza ˌpʲirɔˈlʲiza n
piròlisi
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
piromania
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;

pirostilpnit n
pirostilpnita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, o czerwonej lub czerwonobrunatnej barwie i diamentowym połysku;

pirydyna n
piridina
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;

piryt ˈpʲirɨt n
pirita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza;

pisanka pʲiˈsãnka n
ou de Pasqua
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy;

pisarka pʲiˈsarka n
escriptora
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz

pisarz ˈpʲisaʃ n
escriba
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna starożytnego Egiptu osób wykształconych, posługujących się pismem;
escriptor
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
escriure
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę

pisco n
pisco
rodzaj alkoholu z Ameryki Południowej, brandy ze sfermentowanych i destylowanych winogron;

pisklę ˈpʲisklɛ n
poll pollet
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka;

pismo ˈpʲismɔ n
escriptura
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
sposób pisania

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
pistatxo
(spożywczy) owoc drzewa pistacjowego

pistacja właściwa n
pistatxer
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku pistacja właściwa (1.1)

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
pistola
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
urinari
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco

piwnica pʲivʲˈɲiʦ̑a n
soterrani
podziemne piętro budynku

piwo ˈpʲivɔ n
cervesa birra
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
pizza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
pizzeria
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
estoig
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

pióro ˈpʲjurɔ n
ploma
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;
przyrząd do pisania

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
divendres
piąty dzień tygodnia

piątka ˈpʲjɔ̃ntka n
cinc
nazwa cyfry 5

piąty ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
cinquè quint
od 5

pić pʲiʨ̑ v
beure
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
pentàgon
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
bellesa
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
bell bonic
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
taló
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy

piętnastka pʲjɛtˈnastka n
quinze
nazwa liczby 15

piętnasty pʲjɛtˈnastɨ adj
quinzè
od 15

piętnaście pʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
quinze
liczba 15

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
estatge
(geologia, geologiczny) jednostka chronostratygraficzna dziejów Ziemi, część oddziału;
pis
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięć pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ordinalAdjective
cinc
(matematyka, matematyczny) liczba 5

pięćdziesiąt pʲjɛ̇̃ɲˈʥ̑ɛ̇ɕɔ̃nt cardinalNumeral
cinquanta
50

pięściak ˈpʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ak n
bifaç
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie przeważnie z krzemienia lub twardej skały mające kształt migdałowaty, sercowaty lub owalny;

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
puny
zaciśnięta dłoń

piła ˈpʲiwa n
serra
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;

piłka do metalu n
serra de metalls
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
futbol
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
handbol
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
futbolista
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłować v
serrar
rżnąć, przecinać coś piłą lub piłką

plac plaʦ̑ n
plaça
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plac zabaw ˈplaʣ̑ ˈzabaf n
parc infantil
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy;

placek ˈplaʦ̑ɛk n
pastís
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski, zwykle okrągły wypiek, często słodki, z dodatkami

plaga ˈplaɡa n
pesta
masowe, groźne zjawisko, szerzące się i trudne do opanowania

plagiat ˈplaɟjat n
plagi
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;

plagionit n
plagionita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków;

plakat ˈplakat n
cartell
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów reklamujący coś

plama ˈplãma n
taca
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś
część powierzchni jakiegoś przedmiotu różniąca się kolorem lub walorem od tła

plama słoneczna ˈplãma swɔ̃ˈnɛʧ̑na n
taca solar
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca;

plamka ślepa n
punt cec
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;

plan plãn n
pla
to, co chcemy zrobić
układ czegoś, szkic

planeta plãˈnɛta n
planeta
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
planeta nan
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
planetari
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;

planetarny ˌplãnɛˈtarnɨ adj
planetari
dotyczący planet; taki, który jest właściwy, charakterystyczny dla planet

plankton ˈplãŋktɔ̃n n
plàncton
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
plantació
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym

plaster ˈplastɛr n
bresca
(pszczelarstwo, pszczelarski) uformowany przez pszczoły zlepek sześciokątnych komórek woskowych
esparadrap
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany

plastik ˈplastʲik n
plàstic
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne

plastikowy ˌplastʲiˈkɔvɨ adj
plàstic
wykonany z dowolnego rodzaju plastiku

platyna plaˈtɨ̃na n
platí
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

plazma ˈplazma n
plasma
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;

plaża ˈplaʒa n
platja
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plebania plɛˈbãɲja n
rectoria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny

plecak ˈplɛʦ̑ak n
motxilla
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
dors esquena
tylna część ubrania okrywająca plecy (1.1)
esquena dors
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;

plejstocen plɛjˈstɔʦ̑ɛ̃n n
Plistocè plistocè
(geologia, geologiczny) starsza epoka czwartorzędu;

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
tribu
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;

plemnik ˈplɛ̃mʲɲik n
espermatozoide
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin;

pleochroizm n
pleocroisme
zjawisko zmiany barwy w zależności od polaryzacji światła przechodzącego przez ciało;

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
pleonasme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;

pleść plɛɕʨ̑ v
trenar
łączyć wzdłuż podłużne materiały (wiklinę, sznurki), przeplatając je ze sobą

pleśń n
floridura
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
fitxer arxiu
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;

pliocen ˈplʲjɔʦ̑ɛ̃n n
Pliocè
(geologia, geologiczny) młodsza epoka neogenu

pliszka ˈplʲiʃka n
cuereta
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

plotka ˈplɔtka n
rumor
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;

plurale tantum n
plurale tantum
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;

pluskwa ˈpluskfa n
xinxa
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;

plusz n
peluix
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;

plutokracja n
plutocràcia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

pluton ˈplutɔ̃n n
plutoni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;

pluć pluʨ̑ v
escopir
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę

pneumatyczny ˌpnɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
pneumàtic
zawierający sprężone powietrze lub poruszany za jego pomocą

pobrać ˈpɔbraʨ̑ v
cobrar
wejść w posiadanie czegoś

pobyt ˈpɔbɨt n
estada
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
petó bes
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pochlebstwo n
afalac
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochmurny pɔˈxmurnɨ adj
nebulós
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
atxa
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochwa ˈpɔxfa n
beina
futerał na broń białą;
vagina
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;

pochwalać v
aprovar
uznawać za dobre, słuszne, właściwe

pochwalić v
alabar
wyrazić o kimś lub o czymś pozytywną opinię

pochwała pɔxˈfawa n
afalac
pochwalenie kogoś lub czegoś

pocisk ˈpɔʨ̑isk n
bala projectil
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
tren
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pocić się ˈpɔʨ̑iʨ̑‿ɕɛ v
suar
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
sala d'espera
miejsce dla osób, które czekają

poczta ˈpɔʧ̑ta n
correu
korespondencja, listy
correu correus
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
postal
związany z pocztą, dotyczący poczty

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
postal
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
principi començament
to, od czego się coś zaczyna

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
inicial
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

pod pɔt preposition
sota
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia

podatek pɔˈdatɛk n
impost taxa
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;

podatnik pɔˈdatʲɲik n
contribuent tributador
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podbródek pɔdˈbrudɛk n
mentó
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg

podbój ˈpɔdbuj n
conquesta
wkroczenie i opanowanie terenów zajmowanych przez kogoś innego

podczerwień pɔṭˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
infraroig
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
infraroig
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
sospita
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy

podenco n
coniller
(kynologia, kynologiczny) grupa śródziemnomorskich ras psów dawniej wykorzystywanych do polowania na króliki

podgrzybnica ceglasta n
mare del rovelló
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Hypomyces lateritius, grzyb z rodziny rozetkowatych;

podkowa pɔtˈkɔva n
ferradura
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podlewać pɔdˈlɛvaʨ̑ v
regar abeurar
(ogrodnictwo, ogrodniczy) zasilać roślinę w wodę

podnawka n
rémora
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny podnawek (Echeneidae) z aparatem przyssawkowym na grzbiecie, którym przyczepia się do dużych zwierząt morskich lub okrętów;

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
paladar
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;

podnosić pɔdˈnɔɕiʨ̑ v
aixecar
unieść, wziąć coś do góry
aixecar-se
unosić się, wstawać

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
agradar plaure
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
similar
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;

podologia n
podologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;

podpis ˈpɔtpʲis n
signatura
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
signar firmar
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
tinent coronel
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;

podrywać pɔdˈrɨvaʨ̑ v
caçar
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić

podrząd n
subordre
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu; grupa powstała z podzielenia rzędu na niższe;

podróż ˈpɔdruʃ n
viatge
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróżniczka ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ka n
viatgera
forma żeńska od: podróżnik

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
viatger
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
viatjar
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podstawa pɔtˈstava n
fonament base
to, na czym coś stoi

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
bàsic fonamental
główny, elementarny

poduszeczka ˌpɔduˈʃɛʧ̑ka n
buirac
miniaturowa poduszka do wbijania igieł lub szpilek

poduszka pɔˈduʃka n
coixí
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
coixí de seguretat
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
aerolliscador
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
lligacama
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;

podwodzie n
carena
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) część kadłuba statku wodnego, znajdująca się poniżej lini wodnej

podwyższać pɔdˈvɨʃːaʨ̑ v
pujar
sprawiać, że coś jest wyższe, zwiększać wysokość

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
doble
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części

podwójny podbródek n
papada
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
subterrani
znajdujący się pod powierzchnią ziemi

podziw ˈpɔʥ̑if n
admiració
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
admirar
darzyć podziwem

podążać pɔˈdɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
seguir
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku

podłoga pɔdˈwɔɡa n
terra sòl
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podłużny pɔdˈwuʒnɨ adj
oblong
wąski, o wydłużonym kształcie

poeta pɔˈɛta n
poeta
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
poetessa
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
poètic
związany z poezją

poezja pɔˈɛzʲja n
poesia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poganin pɔˈɡãɲĩn n
pagà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

pogardliwy ˌpɔɡarˈdlʲivɨ adj
despectiu
wyrażający pogardę

pogardzać v
menysprear
traktować kogoś lub coś z pogardą

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
pagà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
paganisme
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogoda pɔˈɡɔda n
temps oratge
chwilowy stan atmosfery;

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
pogrom
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
funeral
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

pogrzebowy ˌpɔɡʒɛˈbɔvɨ adj
funeral
związany z pogrzebem, pochówkiem

pointylizm n
puntillisme
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

pojawiać się pɔˈjavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
aparèixer
stawać się widocznym, jawnym

pojazd ˈpɔjast n
vehicle
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;
(potocznie, potoczny) samochód

pojedynek n
duel
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
contenidor
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
demà passat despús-demà
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
demostrar
dawać możliwość zobaczenia czegoś
wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś

poker ˈpɔkɛr n
pòquer
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ adj
pacífic
dotyczący porozumienia lub zgody

pokora pɔˈkɔra n
humilitat
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom

pokorny adj
humil
nie wywyższający się, skromny

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
ortiga
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami

pokój ˈpɔkuj n
habitació
(budownictwo) część mieszkania, izba
pau
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój

pokład ˈpɔkwat n
bord
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;

polacca n
pollacra
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) śródziemnomorski dwumasztowiec lub trójmasztowiec z ożaglowaniem typu łacińskiego lub skośnego;

pole ˈpɔlɛ n
camp
(rolnictwo, rolniczy) część ziemi przeznaczona pod uprawę;
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
miejsce do wypełnienia w formularzu, krzyżówce, na planszy, w formularzu elektronicznym
àrea camp
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej;

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
camp de batalla
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
camp elèctric
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła;

pole grawitacyjne n
camp gravitatori
(fizyka, fizyczny) pole wytwarzane przez obiekty posiadające masę;

pole karne n
àrea de penal
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

pole magnetyczne n
camp magnètic
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
polèmica
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
poliamor
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
poliàndria
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami;

polibazyt n
polibasita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli;

polichóralność n
estil policoral
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika komponowania, która polega na dialogowaniu między sobą dwóch lub więcej chórów;

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
policia
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;
(potocznie, potoczny) budynek policji (1.1)
(potocznie, potoczny) grupa policjantów

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
policia
funkcjonariusz policji

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
galta
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa

polifenol n
polifenol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny zawierający przynajmniej dwie grupy hydroksylowe przyłączone do pierścienia aromatycznego, występujący w roślinach i wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka;

polifonia n
polifonia
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
poligàmia
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami

polimer n
polímer
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;

polimorficzny adj
polimorf polimòrfic
mający różne postaci

polimorfizm n
polimorfisme
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie;

polinezyjski adj
polinesi
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji

poliptyk n
políptic
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
politeisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;

politycznie adv
políticament
w sposób dotyczący polityki

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
polític
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityk pɔˈlʲitɨk n
polític
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
política
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;

poliwęglan n
policarbonat
(chemia, chemiczny) rodzaj poliestrów, estry kwasu węglowego;

polon ˈpɔlɔ̃n n
poloni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
polonesa
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta o polonez (1.1);

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
cacera caça
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
caça
(przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
caçar
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić

polski ˈpɔlsʲci adj
polonès
odnoszący się do Polski lub Polaków

polski ˈpɔlsʲci n
polonès
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

polędwica ˌpɔlɛ̃ndˈvʲiʦ̑a n
llom
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z grzbietu zwierzęcia

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
ajudar
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcz pɔ̃ˈmarãj̃n͇ʧ̑ n
taronja
kolor pomarańczowy

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
taronja
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
taronja
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
taronja carabassa
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
mesura
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
tomaquera tomàquet
(botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;
tomàquet tomaca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
monument
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;

pomnik przyrody ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ n
monument natural
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
ajuda auxili
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomocniczy ˌpɔ̃mɔʦ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
auxiliar
stanowiący pomoc dla kogoś lub czegoś

pompa ˈpɔ̃mpa n
bomba manxa
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
enginyós
mający wiele pomysłów

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
prosperitat
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń

ponad ˈpɔ̃nat preposition
més de
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości

poncz n
ponx
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników;

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
dilluns
pierwszy dzień tygodnia;

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
puix que perquè car ja que puix
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

pontyjski adj
pòntic
związany z Pontem, dotyczący Pontu

popełnić pɔˈpɛwʲɲiʨ̑ v
cometre
zrobić coś złego

popielica n
liró
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju popielic (1.1)

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
cendrer
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
bust
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popiół ˈpɔpʲjuw n
cendra
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś

poporodowy adj
postpart
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
tarda horabaixa
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawiać pɔˈpravʲjäʨ̑ v
corregir
usuwać błędy, np. z tekstu

poprawnie pɔˈpravʲɲɛ adv
correctament
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕʨ̑ ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
correcció política
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;

poprawny pɔˈpravnɨ adj
correcte
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

populacja ˌpɔpuˈlaʦ̑ʲja n
població
(socjologia, socjologiczny) ogół ludzi żyjących w tym samym czasie na danym terenie

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕʨ̑ n
popularitat
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos

popularyzacja ˌpɔpularɨˈzaʦ̑ʲja n
popularització
upowszechnianie nauki, sztuki, wiedzy o czymś

populizm pɔˈpulʲism̥ n
populisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;

por pɔr n
porro
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;
porus
bardzo mały otwór

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
estació
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

porada pɔˈrada n
consell
wskazówka, zalecenie komuś czegoś

porażka pɔˈraʃka n
derrota
przegrana bitwa

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
porcellana
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;
wyroby z porcelany (1.1) w ogólności

porcja ˈpɔrʦ̑ʲja n
porció
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
pornografia
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
pornogràfic
związany z pornografią, dotyczący pornografii

pornokracja n
pornocràcia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
avortament
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

poroże n
cornamenta
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych

port pɔrt n
port
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;

portfel ˈpɔrtfɛl n
cartera
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)

portmonetka n
butxaca
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

portorykański adj
porto-riqueny
związany z Portorykiem (państwem lub wyspą) albo Portorykańczykami

portret ˈpɔrtrɛt n
retrat
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔvɨ n
retrat robot
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
portuguès
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
portuguès portugués
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
tinent
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

porywać pɔˈrɨvaʨ̑ v
segrestar
uprowadzać kogoś lub coś wbrew czyjejś woli

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
grosella
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
(spożywczy) owoc porzeczki (1.1)

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
ordre
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu
kolejność czegoś

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
comparació
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;
(rzeczownik odczasownikowy) od porównać

porównywalny adj
comparable
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
comparar
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

poseł ˈpɔsɛw n
diputat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;

posiadanie ˌpɔɕaˈdãɲɛ n
possessió
(rzeczownik odczasownikowy) od posiadać

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
posseir
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

posrebrzać pɔˈsrɛbʒaʨ̑ v
platejar argentar
pokrywać coś warstwą srebra

postać ˈpɔstaʨ̑ n
figura
określenie istoty, wyglądu, sylwetki

postprodukcja n
postproducció
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
progrés
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

postępować ˌpɔstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
actuar
działać, czynić coś; wykonywać postępowanie

poszewka n
funda
(krawiectwo) wymienialne pokrycie na pościel

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivaʧ̑ n
cercador
osoba, która czegoś poszukuje

poszwa ˈpɔʃfa n
funda
(krawiectwo) element pościeli, którym powleka się pierzynę, kołdrę lub poduszkę

posąg ˈpɔsɔ̃ŋk n
estàtua
(sztuka) rzeźba przedstawiająca człowieka lub zwierzę

posłuszeństwo n
obediència
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

posłusznie adv
obedientment
w sposób posłuszny

posłuszny pɔˈswuʃnɨ adj
dòcil
poddający się działaniom lub woli innej osoby
obedient
spełniający bez protestu polecenia

pot pɔt n
suor
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potas ˈpɔtas n
potassi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potem ˈpɔtɛ̃m adv
després
później, w chwili następnej

potencjalny ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjalnɨ adj
potencial
możliwy do zrealizowania, osiągnięcia

potok ˈpɔtɔk n
rierol
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
descendent
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)

potop ˈpɔtɔp n
diluvi
(hydrologia, hydrologiczny) powódź powstała na rozległych terenach
(przenośnie, przenośnia) duże ilości czegoś
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6–8), jako kara zesłana przez Boga;

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
necessitat
cel jakiegoś działania
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
necessari
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
necessitar
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potrójny pɔˈtrujnɨ adj
triple
składający się z trzech jednakowych lub podobnych części

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
confirmació
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają

potwierdzić pɔˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
certificar
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie

potwór ˈpɔtfur n
monstre
straszny stwór

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
puixança
przeważająca siła i skuteczność

powaga pɔˈvaɡa n
serietat
zrównoważony, opanowany sposób bycia, nieuleganie emocjom

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
seriós
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
mający uznanie u innych osób
odpowiedzialny, godny zaufania

powiadamiać v
comunicar
dawać komuś o czymś znać, przekazywać wiadomości

powiedzenie ˌpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
proverbi refrany
przysłowie, maksyma, popularne zdanie

powieka pɔˈvʲjɛka n
parpella
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
superfície superficie
zewnętrzna strona
àrea
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach

powierzchowny adj
superficial
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
aire
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
aeri
związany z powietrzem, dotyczący powietrza

powieściopisarka pɔˈvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔpʲiˈsarka n
novel·lista
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze powieści

powieściopisarz ˌpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔˈpʲisaʃ n
novel·lista
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor powieści

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
novel·la
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powodować ˌpɔvɔˈdɔvaʨ̑ v
causar
być powodem czegoś, przyczyną

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
bona sort
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia

powoli pɔˈvɔlʲi adv
lentament
wolno, z małą prędkością

powolność n
lentitud
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie

powolny pɔˈvɔlnɨ adj
lent
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
aixecament insurrecció sublevació
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powszedni pɔˈfʃɛdʲɲi adj
comú
codzienny, pospolity, zwykły

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
repetir
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powód ˈpɔvut n
motiu raó perquè
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
inundació
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
extramatrimonial
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozasądowy adj
extrajudicial
odbywający się bez udziału sądu

pozaziemski adj
extraterrestre
pochodzący spoza Ziemi

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
nivell
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
horitzontal
prostopadły do kierunku siły grawitacji

pozornie adv
aparentment
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
permetre
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić

pozwolenie ˌpɔzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
permissió
zgoda na coś lub uprawnienie dotyczące jakiejś czynności lub rzeczy

pozycja pɔˈzɨʦ̑ʲja n
ubicació
położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów

pozycja misjonarska n
posició del missioner
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozytywny ˌpɔzɨˈtɨvnɨ adj
positiu
przynoszący korzyści
przychylnie nastawiony
z potwierdzoną obecnością w badaniu
kierujący się wartościami budzącymi szacunek; o wysokich walorach

połowa pɔˈwɔva n
meitat
jedna z dwóch równych części całości

położnictwo n
obstetrícia
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

południe pɔˈwudʲɲɛ n
migdia
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
sud migdia
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;

południk pɔˈwudʲɲik n
meridià
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południkowy adj
meridional
(geografia, geograficzny) związany z południkami, dotyczący południków

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
sud-africà
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki

południowoamerykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
sud-americà
dotyczący Ameryki Południowej

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
sud-coreà
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
meridional
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
sud-est
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
sud-oest
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

połysk ˈpɔwɨsk n
esclat
(potocznie, potoczny) błyszczenie się czegoś

połączenie ˌpɔwɔ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
connexió
zestawienie przedmiotów, pojęć lub zjawisk w pewną całość
correspondència
łączność pomiędzy jakimiś miejscami utrzymywana za pomocą publicznych środków lokomocji
trucada
możliwość rozmowy telefonicznej lub sama rozmowa

pościel ˈpɔɕʨ̑ɛl n
roba de llit
wyposażenie łóżka rozkładane do spania – poduszki, prześcieradło, przykrycie

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
dejunar
przestrzegać postu nakazanego przez religię

pośladek pɔˈɕladɛk n
natja
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

pośredni pɔˈɕrɛdʲɲi adj
indirecte
nie odnoszący się do czegoś wprost; nie dotyczący czegoś bezpośrednio

pośrednio adv
indirectament
w sposób pośredni

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
sacrificar
(książkowy) oddawać coś w ofierze; wyrzekać się czegoś dla czyjegoś dobra

pożar ˈpɔʒar n
incendi
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożegnanie n
comiat acomiadament
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać

pożyczać pɔˈʒɨʧ̑aʨ̑ v
manllevar
brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą
prestar
dawać coś komuś na pewien czas

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
préstec
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

pożyteczny ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
avantatjós
przynoszący pożytek lub przydatny do czegoś

pożywienie ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
aliment
jedzenie, pokarm, strawa

pożądać pɔˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
desitjar
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie

prababcia praˈbapʲʨ̑a n
besàvia
matka dziadka lub babci

praca ˈpraʦ̑a n
feina
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;
feina obra
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
feina treball
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
deures
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
empresari
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
treballar
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracownica ˌpraʦ̑ɔvʲˈɲiʦ̑a n
obrera treballadora
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

pracownica seksualna n
treballadora sexual
kobieta, która świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
obrer
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

pracownik seksualny n
treballador sexual
mężczyzna, który świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
besavi
ojciec dziadka lub babci

pragmatyczny adj
pragmàtic
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
set
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

prajęzyk n
protollengua
język, z którego wywodzą się inne języki;

pralka ˈpralka n
rentadora
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

prasa ˈprasa n
premsa
(publikatory) ogół czasopism
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
drets humans
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
drets dels animals
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;

prawda ˈpravda n
veritat
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
probabilitat
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);
szansa, że coś się wydarzy

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
probablement
przypuszczalnie, być może

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
probable
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
real
rzeczywisty

prawica praˈvʲiʦ̑a n
dreta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej

prawidłowość n
regularitat
regularne występowanie jakichś zjawisk zgodnie z określoną regułą

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
correcte
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)

prawie ˈpravʲjɛ particle
gairebé quasi
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawnuczka praˈvnuʧ̑ka n
besnéta renéta
córka wnuka lub wnuczki

prawnuk ˈpravnuk n
besnét
syn wnuczki lub wnuka

prawo ˈpravɔ n
dret
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis, norma prawna
w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
permís de conduir
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawy ˈpravɨ adj
dret
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
praseodimi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

precesja prɛˈʦ̑ɛsʲja n
precessió
(astronomia, astronomiczny) ruch osi obrotu Ziemi na skutek przyciągania przez Księżyc i Słońce
(fizyka, fizyczny) zjawisko jednostajnej zmiany kierunku osi obrotu wirującego ciała;

precyzja prɛˈʦ̑ɨzʲja n
precisió
dokładność, staranność

precyzować v
especificar
określać dokładnie, z precyzją

predella n
predel·la
(sztuka) dolna część retabulum ołtarza;

preeklampsja n
preeclàmpsia
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

preferencja ˌprɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
preferència
uprzywilejowanie, przedkładanie czegoś, stawianie kogoś wyżej

prefiks ˈprɛfʲiks n
prefix
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

prehistoryczny adj
prehistòric
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

prekambr ˈprɛkãmpr̥ n
Precambrià
(geologia, geologiczny) jeden z okresów w dziejach Ziemi;

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
precognició
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
primer ministre
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;
primera ministra
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kobieta sprawująca urząd premiera (1.1)

prenatalny adj
prenatal
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
prestigi
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

pretor ˈprɛtɔr n
pretor
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
presbiteri
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
regal
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
presentació
wystawienie czegoś na pewnym forum

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
condó preservatiu
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezydencki adj
presidencial
dotyczący prezydenta lub prezydentury

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
president
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

prezydentura ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura n
presidència
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd, tytuł lub funkcja prezydenta

prion n
prió
(biochemia, biochemiczny) nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
prioritat
pierwszeństwo przysługujące czemuś

problem ˈprɔblɛ̃m n
problema
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

procedura ˌprɔʦ̑ɛˈdura n
procediment
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt n
percentatge
(finanse, finansowy) oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
per cent
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

proces ˈprɔʦ̑ɛs n
procés
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu;
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
processador
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
productor
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej

produkować ˌprɔduˈkɔvaʨ̑ v
produir
tworzyć, wytwarzać coś, często w masowych ilościach

profesja prɔˈfɛsʲja n
professió
zawód;

profesjonalny adj
professional
(o uprawiającym jakąś dziedzinę) będący specjalistą, wykonujący swój zawód fachowo (np. personel)
(o uprawianej dziedzinie) uprawiany fachowo jako zawód (np. teatr)

profesor prɔˈfɛsɔr n
professor catedràtic catedràtica professora
(edukacja, edukacyjny) osoba, której nadano tytuł profesora (1.1)
professor professora
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

profilaktyka przedekspozycyjna n
profilaxi preexposició
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS

progesteron n
progesterona
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy pozwalający na zagnieżdżenie zapłodnionego jaja w błonie śluzowej macicy;

prognoza prɔˈɡnɔza n
pronòstic prognosi
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

program ˈprɔɡrãm n
programa
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań
plan działań

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
programació
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
projecció
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pokaz filmu

projekt ˈprɔjɛkt n
projecte
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś
plan działania lub postępowania

prokrastynacja n
procrastinació
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
fiscal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;

proletariat ˌprɔlɛˈtarʲjat n
proletariat
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;
(socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna
(socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
proletari
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

prolog ˈprɔlɔk n
pròleg
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

prom prɔ̃m n
bac transbordador
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promet ˈprɔ̃mɛt n
prometi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promieniowanie ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ n
radiació
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
radi
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;

promocja prɔ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
promoció
lansowanie, upowszechnianie czegoś

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
propaganda
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propan ˈprɔpãn n
propà
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

propolis n
pròpolis
(zoologia, zoologiczny) kit pszczeli, balsamiczna substancja wyrabiana przez pszczoły

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
proposar oferir
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)

proporcjonalnie adv
proporcionalment
w sposób proporcjonalny

proporcjonalny adj
proporcional
mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
suggeriment
coś, co się komuś proponuje

prorok ˈprɔrɔk n
profeta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
profeta profetessa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
demanar
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

proso ˈprɔsɔ n
mill
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa;
(spożywczy) ziarno prosa (1.1)

prostata prɔˈstata n
pròstata
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

prostatektomia n
prostatectomia
(medycyna, medyczny) wycięcie gruczołu krokowego

prosto ˈprɔstɔ adv
directament
w prostej linii

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
rectangle
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
perpendicular
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

prosty ˈprɔstɨ adj
recte dret
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku
simple
łatwy, o niewielkiej trudności

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
prostitució
proceder sprzedaży usług seksualnych;

proszę ˈprɔʃɛ
si us plau sisplau
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
protoactini protactini
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protestancki ˌprɔtɛˈstãnʦ̑ʲci adj
protestant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z protestantami lub protestantyzmem

protokół prɔˈtɔkuw n
protocol
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

proton ˈprɔtɔ̃n n
protó
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

protonaród n
nació sense estat
grupa etniczna, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej w postaci własnego państwa; naród bez państwa;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
prototip
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

proustyt n
proustita
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra;

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
conduir
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)
portar
(sport, sportowy) także (przenośnie, przenośnia) być pierwszym w trakcie wyścigu
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
occità occitana
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;

prowincja prɔˈvʲĩnʦ̑ʲja n
província
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;

prowitamina ˌprɔvʲitãˈmʲĩna n
provitamina
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych;

proza ˈprɔza n
prosa
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
primatologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
dutxa
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

prywatność n
confidencialitat privacitat privadesa
cecha tego, co prywatne; cecha tych, którzy są prywatni

prywatny prɨˈvatnɨ adj
privat
będący czyjąś osobistą własnością

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
privatització
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

pryzmat n
prisma
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
lliri de neu
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przebój n
èxit
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
transitiu
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej

przechodzień pʃɛˈxɔʥ̑ɛ̇̃ɲ n
vianant
osoba idąca ulicą lub chodnikiem

przechowywanie ˌpʃɛxɔvɨˈvãɲɛ n
emmagatzematge
(rzeczownik odczasownikowy) od przechowywać

przecież ˈpʃɛʨ̑ɛʃ particle
doncs
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
coma
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciw ˈpʃɛʨ̑if preposition
contra
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
anticòs
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwgorączkowy ˌpʃɛʨ̑ivɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
antipirètic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce

przeciwieństwo ˌpʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
contrari
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym

przeciwlotniczy ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
antiaeri
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

przeciwprostokątna n
hipotenusa
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciętny pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntnɨ adj
mediocre
niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną

przed pʃɛt preposition
abans
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem
davant
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś

przedawkowanie n
sobredosi
zażycie zbyt dużej dawki, zazwyczaj w odniesieniu do leków lub narkotyków

przedmałżeński ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
prematrimonial
następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
suburbi extraradi rodalia
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
assignatura
(edukacja, edukacyjny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania

przedmowa n
pròleg
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu

przedni ˈpʃɛdʲɲi adj
frontal
znajdujący się na przodzie

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
penúltim
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedporodowy adj
prenatal
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
avantbraç
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
empresa
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
presentar
zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
parvulari
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
prematur
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
prematurament
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
abans-d’ahir despús-ahir
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przedział ˈpʃɛʥ̑aw n
compartiment
(kolejnictwo) jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest wagon;

przejechać pʃɛˈjɛxaʨ̑ v
creuar
jadąc, przebyć jakiś odcinek drogi

przejrzysty pʃɛjˈʒɨstɨ adj
lúcid
taki, który przepuszcza promienie słoneczne

przejście ˈpʃɛjɕʨ̑ɛ n
passadís
miejsce, przez które można przejść

przejście dla pieszych n
pas de vianants cruïlla
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
relé
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
blasfèmia
klątwa, życzenie komuś źle

przeklinać pʃɛˈklʲĩnaʨ̑ v
maleir
kląć, używać wulgarnego słownictwa

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
convèncer
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności

przekraczać pʃɛˈkraʧ̑aʨ̑ v
creuar
przechodzić, przedostawać się przez coś

przekroczenie prędkości n
excés de velocitat
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przekupywać v
subornar
zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego

przekładać pʃɛˈkwadaʨ̑ v
traduir
tłumaczyć na inny język

przemakalny adj
permeable
przepuszczający wodę

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
violència
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemoc domowa n
violència domèstica
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
indústria
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przenajświętszy adj
sacrosant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najbardziej święty

przenośny pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ adj
portable
pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy

przeobrażenie ˌpʃɛɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
metamorfosi
przekształcenie formy, kształtu, postaci, charakteru czegoś w inny; całościowa zmiana

przepaść ˈpʃɛpaɕʨ̑ n
precipici
obszar obok stromej ściany góry

przepis ˈpʃɛpʲis n
norma regla
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada prawna
recepta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potrawy

przepisywać v
copiar
pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
guatlla guàtlera guatla
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
diafragma
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
profecia
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

przepraszać pʃɛˈpraʃaʨ̑ v
apologitzar
wyrażać żal za wyrządzoną przez siebie krzywdę

przepuklina n
hèrnia
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przerywać pʃɛˈrɨvaʨ̑ v
interrompre
przeszkadzać w jakiejś czynności

przesada pʃɛˈsada n
exageració
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
exagerar
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości

przesilenie n
solstici
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

przesilenie letnie n
solstici d'estiu
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego

przesilenie zimowe n
solstici d'hivern
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
istme
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
esgarrifar esporuguir
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
espaiós
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni

przestrzenny adj
espacial
dotyczący przestrzeni

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
espai
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
espai exterior espai
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
delicte
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
obstacle
coś, co przeszkadza, utrudnia

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
passat
wszystko to, co już się wydarzyło;

przeszły ˈpʃɛʃwɨ adj
passat
taki, który już minął

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
superstició
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

przesądzać v
prejutjar
osądzać z góry

przetrwanie pʃɛˈtr̥fãɲɛ n
supervivència
(rzeczownik odczasownikowy) od przetrwać

przewaga pʃɛˈvaɡa n
preferència
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

przeważający adj
predominant preponderant
będący w większej ilości lub liczbie

przewidywalny adj
predictible
taki, który daje się przewidzieć

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
crònic
(medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg

przewodnictwo n
conducció
(fizyka, fizyczny) zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
xilena
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
refredat constipat
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
destí atzar
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać
fi
cel, dla którego służy dana rzecz

przezroczystość n
transparència
cecha tego, co jest przezroczyste

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
transparent
taki, który przepuszcza światło

przełyk ˈpʃɛwɨk n
esòfag
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
llençol
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

prześladowanie ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ n
persecució
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.

przodek ˈpʃɔdɛk n
avantpassat
ktoś, od kogo ktoś pochodzi

przybliżony adj
aproximat
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przybrzeżny pʃɨˈbʒɛʒnɨ adj
costaner
położony, znajdujący się w pobliżu brzegu morza, jeziora lub rzeki

przychodnia n
ambulatori
placówka służby zdrowia, w której lekarze różnych specjalności przyjmują chorych, udzielają im porad i w której wykonuje się podstawowe badania

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
venir
przybywać dokądś

przycinać pʃɨˈʨ̑ĩnaʨ̑ v
podar
ucinać część czegoś, aby to skrócić, uformować lub dopasować do czegoś

przycisk ˈpʃɨʨ̑isk n
botó
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
causa
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

przydatność pʃɨˈdatnɔɕʨ̑ n
conveniència
posiadanie zastosowania; cecha czegoś, co jest przydatne

przydatny pʃɨˈdatnɨ adj
útil
pomocny
útil convenient
mający zastosowanie

przydomek n
sobrenom
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby

przygoda pʃɨˈɡɔda n
aventura
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

przygotowanie ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ n
preparació
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
preposició
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
amic
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem

przyjacielski ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlsʲci adj
amistós
serdeczny, życzliwy, przyjazny

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka n
amiga
kobieta zaprzyjaźniona z kimś

przyjazd n
arribada
dotarcie do jakiegoś miejsca

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
simpàtic
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
amistat
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
plaer pler
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
amè
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
acceptar
odbierać coś (rzecz, informację)
dać pracę, zatrudniać
rebre
akceptować wizytę/rozmowę; udzielać audiencji

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
manament
kategoryczne polecenie, nakaz

przykład ˈpʃɨkwat n
exemple
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
osoba (postępowanie) godne naśladowania
osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)

przymierzalnia ˌpʃɨ̃mʲjɛˈʒalʲɲa n
emprovador
pomieszczenie w sklepie służące do przymierzania garderoby

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
adjectiu
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
adjectiu
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
almenys
nie mniej niż
najmniejszy akceptowalny zakres

przynęta n
esquer
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;

przypadek pʃɨˈpadɛk n
cas
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
accidentalment
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
accidental aleatori
będący wynikiem przypadku

przyprawa pʃɨˈprava n
espècia condiment
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przyprawiać pʃɨ.ˈpra.vʲjäʨ̑ v
amanir
dodawać przyprawę do potrawy lub napoju

przypuszczalnie adv
presumiblement
prawdopodobnie, być może

przypływ n
marea alta plenamar
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca

przyroda pʃɨˈrɔda n
natura
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrost n
creixement
wzrost ilości czegoś

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
sufix
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
hipòfisi
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
jurament
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

przyspieszenie kątowe n
acceleració angular
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca zmianę prędkości kątowej ciała w jednostce czasu;

przyspieszyć pʃɨˈspʲjɛʃɨʨ̑ v
apressar
alternatywna pisownia słowa → przyśpieszyć

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
parada
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
parada d'autobús estació del bus
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przystawka pʃɨˈstafka n
aperitiu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;

przystosować ˌpʃɨstɔˈsɔvaʨ̑ v
adaptar
uczynić coś odpowiednim dla określonych zadań lub potrzeb

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
futur
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
futur
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
proverbi refrany dita adagi
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysługa pʃɨˈswuɡa n
favor
grzeczność wyświadczona komuś

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
adverbi
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przysłówkowy adj
adverbial
(gramatyka) o funkcji przysłówka

przywilej pʃɨˈvʲilɛj n
privilegi
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie;

przywilej korzyści n
llei de l'avantatge
(sport, sportowy) zasada w piłce nożnej nakazująca sędziemu nieprzerywanie gry po faulu, gdy drużyna sfaulowana utrzymuje się przy piłce lub jest w korzystniejszej sytuacji niż przeciwnik;

przyznawać pʃɨzˈnavaʨ̑ v
confessar
potwierdzać jakiś fakt odnośnie siebie samego

przyzwoitość n
decència
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

przyzwolenie ˌpʃɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
consentiment
pozwolenie, zgoda na coś

przyśpieszać pʃɨɕˈpʲjɛʃaʨ̑ v
accelerar
sprawiać, że coś dzieje się szybciej
zwiększać prędkość

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
acceleració
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu;

próba ˈpruba n
assaig
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu

próchnica n
càries
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;
humus
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;

próg pruk n
llindar
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny
wielkość graniczna

próżnia ˈpruʒʲɲa n
buit
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

prąd prɔ̃nt n
corrent
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
(potocznie, potoczny) energia elektryczna
strumień wody
tendencja, kierunek

pręcik ˈprɛ̃ɲʨ̑ik n
estam
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
velocitat
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;
tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu
(fizyka, fizyczny) wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu

prędkość kątowa n
velocitat angular
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca kąt obrotu ciała w jednostce czasu;

psalm psalm n
salm
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
salm psalm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

psałterz n
saltiri
zbiór psalmów

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
pseudociència
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
pseudònim
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
truita
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;

psychiatra psɨˈxʲjatra n
psiquiatre
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych
psiquiatra
(medycyna, medyczny) kobieta lekarz posiadająca specjalizację w dziedzinie psychiatrii

psychiatria psɨˈxʲjatrʲja n
psiquiatria
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;

psychiatryczny adj
psiquiàtric
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psycho- ˈpsɨxɔ prefix
psico-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z psychiką

psychoanaliza n
psicoanàlisi
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach

psycholog psɨˈxɔlɔk n
psicòleg
(psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii
psicòloga
(psychologia, psychologiczny) absolwentka studiów w dziedzinie psychologii

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
psicologia
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
psicològic
dotyczący psychologii

psychopomp psɨˈxɔpɔ̃mp n
psicopomp
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;

psychoza psɨˈxɔza n
psicosi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;

psychoza poporodowa n
psicosi postpart
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie;

pszczelarz ˈpʃʧ̑ɛlaʃ n
apicultor
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
abella
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
blat
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)

ptak ptak n
ocell au
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
grip aviària
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
públic
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi

publikacja ˌpublʲiˈkaʦ̑ʲja n
publicació
tekst ((na przykład) książka, artykuł) wydane drukiem

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
duc
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

puchar ˈpuxar n
copa
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda;

pudełko puˈdɛwkɔ n
caixa
mały pojemnik, najczęściej wykonany z tektury

pudło ˈpudwɔ n
caixa
duże pudełko

puklerz n
broquer
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;

pulmonolog ˌpulmɔ̃ˈnɔlɔk n
pneumòleg
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego
pneumòloga
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka pulmonologii

pulsar ˈpulsar n
púlsar
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne;

pumeks ˈpũmɛks n
pumicita
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;

punkt pũŋkt n
punt
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;
(potocznie, potoczny) o kropce

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
punt de vista
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień

punktualny ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
puntual
przybywający o określonej godzinie, nie spóźniający się; przestrzegający punktualności

puryna n
purina
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

pustułka puˈstuwka n
xoriguer xoriguer comú
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
desert
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
desertització desertificació
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
mussol gamarús
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;

putrescyna ˌputrɛˈsʦ̑ɨ̃na n
putrescina
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny należący do grupy amin biogennych, odpowiada za odrażający zapach rozkładającej się materii organicznej i nieświeży oddech, wchodzi w skład spermy;

puzon n
trombó
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

pułapka puˈwapka n
trampa
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt
zasadzka, podstęp

pułk n
regiment
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
coronel
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
victòria pírrica
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pyszny ˈpɨʃnɨ adj
deliciós
bardzo smaczny

pytanie pɨˈtãɲɛ n
pregunta
zagadnienie, problem
pregunta qüestió
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
pregunta retòrica
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
preguntar
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

półfinał n
semifinal
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półka ˈpuwka n
lleixa prestatge
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
mitja lluna creixent
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);

półkula puwˈkula n
hemisferi
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;
(geometria) połowa kuli;
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
mitjanit
godzina 24:00
nord septentrió
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północnoamerykański adj
nord-americà
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
nord-coreà
odnoszący się do Korei Północnej

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
septentrional
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
nord-est
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
nord-oest
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
semiconductor
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;

półwysep puwˈvɨsɛp n
península
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

półwyspowy adj
peninsular
odnoszący się do półwyspu, związany z półwyspem

późno ˈpuʑnɔ adv
tard
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu

pąk pɔ̃ŋk n
gemma
zawiązek liścia, pędu lub kwiatu na roślinie;

pęcherz moczowy n
bufeta urinària
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu

pęcherzyk żółciowy n
vesícula biliar
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
pinzell
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
melic llombrígol
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
cordó umbilical
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

płaca ˈpwaʦ̑a n
sou
zarobek, wynagrodzenie za pracę

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
pagar
dawać (przekazywać) pieniądze za coś
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje

płacz pwaʧ̑ n
plor
wylewanie łez;

płakać ˈpwakaʨ̑ v
plorar
wylewać łzy, ronić łzy

płaski ˈpwasʲci adj
pla
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
baix relleu
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła

płaszcz pwaʃʧ̑ n
abric
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;
(anatomia, anatomiczny) fałd tkanki okrywający ciało mięczaków;

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
pla
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa;

płatek ˈpwatɛk n
floc
niewielki, płaski kawałek czegoś
pètal
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:

płatność ˈpwatnɔɕʨ̑ n
pagament
efekt, akt płacenia dokonywany w wyznaczonym terminie

płaz pwas n
amfibi
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych;

płetwa ˈpwɛtfa n
aleta
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;

płeć pwɛʨ̑ n
sexe
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
flama
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płomykówka n
òliba
(ornitologia, ornitologiczny) Tyto alba, średniej wielkości ptak z rodziny płomykówkowatych

płot pwɔt n
tanca
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
pulmó
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

pług pwuk n
arada
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płyn pwɨ̃n n
líquid
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

płyn Lugola n
lugol solució de Lugol
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
líquid
będący płynem

płytki ˈpwɨtʲci adj
poc profund
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki

pływactwo n
natació
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
nedar nadar
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

płód pwut n
fetus
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju

płótno ˈpwutnɔ n
tela
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;

quad kwɔt n
quad quadricicle
(motoryzacja) pojazd terenowy podobny do motocykla na czterech kołach;

quetzal n
quetzal
(jednostka monetarna) waluta Gwatemali;

quiz kwʲis n
concurs
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

rabarbar raˈbarbar n
ruibarbre
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;

rabin ˈrabʲĩn n
rabí
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
delícies turques
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

racja stanu n
raó d'estat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadrzędny interes państwa i narodu, wspólny dla większości obywateli i organizacji działających na rzecz państwa;

racjonalny ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
racional
opierający się na logicznym rozumowaniu

rad rat n
radi
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
consell
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem

radar ˈradar n
radar
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;

radian ˈradʲjãn n
radiant
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;

radio ˈradʲjɔ n
ràdio
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych

radioaktywność n
radioactivitat
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
radioactiu
związany z radioaktywnością

radiometr n
radiòmetre
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;

radioteleskop n
radiotelescopi
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radon ˈradɔ̃n n
radó
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radość ˈradɔɕʨ̑ n
alegria
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykalizm n
radicalisme
postawa polegająca na bezkompromisowym dążeniu do zmian postrzeganych za jedyne słuszne

radzić ˈraʥ̑iʨ̑ v
aconsellar
udzielać komuś rady

rafa ˈrafa n
escull
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
refinar
poddawać procesowi rafinacji

raj raj n
paradís
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
paradís fiscal
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;

rak rak n
cranc de riu
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;
càncer
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;

rakieta raˈcɛta n
coet
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;
raqueta
(sport, sportowy) narzędzie służące do gry, odbijania piłki tenisowej

ramię ˈrãmʲjɛ n
braç
(anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego

rana ˈrãna n
ferida nafra
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

raniuszek rãˈɲuʃɛk n
mallerenga cuallarga
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;

ranić ˈrãɲiʨ̑ v
ferir
powodować kaleczenie
zadać ranę

ranny ˈrãnːɨ adj
ferit
taki, który ma ranę

rano ˈrãnɔ adv
al matí
wcześnie w ciągu dnia

rano ˈrãnɔ n
matí
wczesna pora dnia

raróg ˈraruk n
falcó sacre
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug

rasa ˈrasa n
raça nissaga
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasizm ˈraɕism̥ n
racisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

ratować raˈtɔvaʨ̑ v
rescatar
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów

ratownik raˈtɔvʲɲik n
socorrista
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku

ratunek raˈtũnɛk n
rescat
pomoc w niebezpieczeństwie

ratusz ˈratuʃ n
ajuntament
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;

ratyfikacja n
ratificació
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

raz 'razɨ ras n
cop vegada
pojedyncza realizacja czynności
jednostka jakiejś wielkości (podawana jako punkt odniesienia przy jej zwielokrotnianiu)

razem ˈrazɛ̃m adv
juntament
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie

rdza rʣ̑a n
rovell
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;

rdzeń rʣ̑ɛ̃ɲ n
nucli
istota czegoś

rdzeń kręgowy n
medul·la espinal medul·la
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
reacció
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce
(chemia, chemiczny) (zobacz) reakcja chemiczna
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian

reaktor rɛˈaktɔr n
reactor
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;

reaktor jądrowy n
reactor nuclear
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;

realgar n
realgar
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;

realizm n
realisme
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;

rebeliant rɛˈbɛlʲjãnt n
rebel
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy;

rebetiko n
rebétiko
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

rebus n
jeroglífic
zagadka przedstawiona za pomocą rysunków oraz pojedynczych liter tworzących zaszyfrowane hasło;

recepta rɛˈʦ̑ɛpta n
recepta
(medycyna, medyczny) pisemne zlecenie wydania leku

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
recessió
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego

reelekcja n
reelecció
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
referèndum
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

reflektor rɛfˈlɛktɔr n
far
(technologia, technika, techniczny) lampa z reflektorem (1.1) dająca kierunkowy strumień światła

reforma rɛˈfɔrma n
reforma
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;

reformować v
reformar refer
dokonywać reformy

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
refracció
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;

refren ˈrɛfrɛ̃n n
tornada
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst

regencja n
regència
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę

region ˈrɛɟɔ̃n n
regió
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
regional
(przymiotnik) od region

regularnie ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
regularment
w sposób regularny

regularność n
regularitat
cecha tego, co regularne

regulator n
regulador
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do regulowania przebiegu różnych procesów;

reguła rɛˈɡuwa ˈrɛɡuwa n
regla
zasada, według której należy postępować

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
reencarnació
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;

rekin ˈrɛcĩn n
tauró
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;
(przenośnie, przenośnia) potentat finansowy bezwzględny w interesach

reklama rɛkˈlãma n
anunci
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;
konkretna postać reklamy (1.1), np. plakat

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
recomanació
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
recomanar
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś

rektascensja ˌrɛktaˈsʦ̑ɛ̃w̃sʲja n
ascensió recta
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych w układzie współrzędnych równikowych równonocnych;

relacja rɛˈlaʦ̑ʲja n
relació
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów

relatywistyczny adj
relativista
(fizyka, fizyczny) związany z teorią względności

religia rɛˈlʲiɟja n
religió
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;
(edukacja, edukacyjny) przedmiot nauczany w szkole, wpajający uczniom podstawy określonej wiary

religijnie ˌrɛlʲiˈɟijɲɛ adv
religiosament
w sposób religijny; zgodnie z zasadami religii, religijności

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
religiós
dotyczący religii, opisujący religię
postępujący zgodnie z zasadami religii

relikwia n
relíquia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;

remis ˈrɛ̃mʲis n
empat
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta

ren rɛ̃n n
reni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
ren
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;

renowacja ˌrɛ̃nɔˈvaʦ̑ʲja n
renovació
odnowienie, odświeżenie, restauracja

reportaż n
reportatge
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

reprodukcja ˌrɛprɔˈdukʦ̑ʲja n
reproducció
odtworzenie

republika rɛˈpublʲika n
república
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
república bananera
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

reputacja ˌrɛpuˈtaʦ̑ʲja n
reputació
opinia o kimś, dobre imię

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
restaurant
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;

resublimacja n
sublimació inversa
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia z gazowego na stały, z pominięciem fazy ciekłej;

reszta ˈrɛʃta n
resta
elementy, które zostały
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;

retorta rɛˈtɔrta n
retorta
(chemia, chemiczny) kuliste naczynie o wydłużonej, zakrzywionej szyjce, najczęściej wykonane ze szkła, używane do destylacji;
(technologia, technika, techniczny) duży, cylindryczny piec, w którym materiał poddawany jest wysokim temperaturom, służący do wypalania węgla drzewnego lub otrzymywania lotniejszych metali;

retoryka n
retòrica
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)

retsina n
retsina
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;

retyk ˈrɛtɨk n
Retià
(geologia, geologiczny) trzeci, najmłodszy wiek późnego triasu, trwający 203,6 – 199,6 milionów lat temu;

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
reumatisme
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
revolució
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rewolucjonista ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
revolucionari
uczestnik lub zwolennik rewolucji

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
revòlver
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben;

reżim n
règim
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy

reżyserować v
dirigir
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej

riel rʲjɛl n
riel
(jednostka monetarna) waluta Kambodży;

ro rɔ n
ro
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ;

road n
Roadià
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 270,6 – 268 milionów lat temu;

robak ˈrɔbak n
cuc
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
fer
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
fer-ne una muntanya
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robot ˈrɔbɔt n
robot
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
obrer
pracownik wykonujący pracę fizyczną

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
aniversari
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

rocznie ˈrɔʧ̑ʲɲɛ adv
anualment anyalment
w ciągu roku; dotyczy ilości czegoś

roczny ˈrɔʧ̑nɨ adj
anual
trwający przez rok
obejmujący czas roku

rod rɔt n
rodi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodopsyna n
rodopsina
(biochemia, biochemiczny) światłoczuły czerwony barwnik zawarty w pręcikach siatkówki;

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
espècie
typ, odmiana, gatunek
gènere
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
femení
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
article
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
pares
ojciec i matka

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
família
rodzice wraz z ich dziećmi
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju;

rodzina językowa rɔˈʥ̑ĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
família lingüística
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
parir
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat
nàixer néixer
przychodzić na świat

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
roentgeni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogówka n
còrnia
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej;

rok rɔk n
any
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
any de traspàs
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
any llum any de llum
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;

rokoko n
rococó
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;

rola ˈrɔla n
rol
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora
(rolnictwo, rolniczy) pole

rolka ˈrɔlka n
rotlle
zwinięty papier

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
agricultura
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
agrícola
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim

rolnik ˈrɔlʲɲik n
agricultor granger
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

rolny ˈrɔlnɨ adj
agrari
związany z uprawą roli, pola

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
romanticisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;

romb rɔ̃mp n
rombe
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

ropa ˈrɔpa n
pus
(medycyna, medyczny) wydzielina o żółtawym zabarwieniu wydobywająca się z zainfekowanej rany;

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
petroli
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
abscés
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

ropostek n
hipopi
(medycyna, medyczny) obecność ropy w komorze przedniej oka;

ropucha rɔˈpuxa n
gripau
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

rosa ˈrɔsa n
rosada
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
créixer
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
powiększać swoje rozmiary, skalę
o roślinach występować

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
golut
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
rus
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
rus
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;

rosół ˈrɔsuw n
brou
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;

rotyczny adj
ròtic
(językoznawstwo, językoznawczy) cechujący się wymawianiem głoski [r]

rower ˈrɔvɛr n
bicicleta bici
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
discrepància
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozbić ˈrɔzbʲiʨ̑ v
estavellar-se
ulec wypadkowi

rozchodnik n
crespinell
(botanika, botaniczny) Sedum L., rodzaj rośliny z rodziny gruboszowatych, do którego należy od ~280 do ~470 gatunków występujących głównie na półkuli północnej;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rozchodnik (1.1)

rozchodnik biały n
crespinell blanc
(botanika, botaniczny) Sedum album gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych naturalnie występujący w północnej Afryce, południowej, środkowej i zachodniej Europie oraz zachodniej Azji;

rozchodnik ostry n
crespinell groc
(botanika, botaniczny) Sedum acre L. gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku rozchodnik ostry (1.1)

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
desil·lusió
niespełnienie oczekiwań

rozdarcie rɔzˈdarʲʨ̑ɛ n
esvoranc
miejsce, w którym coś rozdarło się

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
capítol
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis

rozedma n
emfisema
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;

rozejm n
armistici
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozgrzewka rɔzˈɡʒɛfka n
escalfament
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń przed treningiem służąca przygotowaniu organizmu do wysiłku;

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
estrella de mar
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozkaz ˈrɔskas n
ordre
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

rozległy rɔzˈlɛɡwɨ adj
extens
posiadający znaczny zakres, zasięg
obejmujący duży obszar

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
romaní
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
parlar conversar
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów

rozmowa rɔzˈmɔva n
conversa
ustna wymiana zdań

rozpieszczać v
malacostumar
traktować zbyt pobłażliwie

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
bragueta
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

rozpoznawać v
reconèixer
identyfikować kogoś lub coś, wyróżniając spośród innych; badając, stwierdzić, określić coś

rozprawa rɔsˈprava n
judici
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy

rozpuszczalność n
solubilitat
(chemia, chemiczny) maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100 g rozpuszczalnika: przy określonej temperaturze, ciśnieniu (w przypadku gazów) i rodzaju rozpuszczalnika;

rozpuszczalny adj
soluble
taki, który można rozpuścić

rozrywka rɔzˈrɨfka n
entreteniment
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi

roztropność n
prudència
działanie z namysłem

roztwór ˈrɔstfur n
solució
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozum ˈrɔzũm n
raó
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
entendre comprendre
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
raonable
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

rozważanie ˌrɔzvaˈʒãɲɛ n
consideració
(książkowy) wynik czyichś przemyśleń

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
solució
(matematyka, matematyczny) wynik

rozwodnik n
divorciat
mężczyzna, który się rozwiódł

rozwodzić v
divorciar
udzielać komuś rozwodu
divorciar-se
dokonywać rozwodu, uzyskiwać rozwód

rozwód ˈrɔzvut n
divorci
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozwódka n
divorciada
kobieta, która się rozwiodła

rozładować ˌrɔzwaˈdɔvaʨ̑ v
descarregar
rozpakować coś, opróżnić z ładunku

roślina rɔɕˈlʲĩna n
planta
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
vegetació
wszystkie rośliny danego terenu

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
mercuri hidrargir
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubel ˈrubɛl n
ruble
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

rubid ˈrubʲit n
rubidi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubin ˈrubʲĩn n
robí
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z rubinu (1.1)

ruch rux n
moviment
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
gest, ruszenie częścią ciała
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka

rudzik ˈruʥ̑ik n
pit-roig
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

rufa ˈrufa n
popa
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;

rugby ˈraɡbɨ ˈruɡbɨ n
rugbi
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
ruïna
obiekt zniszczony

rum rũm n
rom
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
romanès
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
romanès
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;

rupia ˈrupʲja n
rupia
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

rura ˈrura n
canonada tub
przewód do transportu płynów;

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
bastida
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

ruten ˈrutɛ̃n n
ruteni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford n
rutherfordi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

rwandyjski rvãnˈdɨjsʲci adj
rwandès
odnoszący się do państwa Rwanda

ryba ˈrɨba n
peix
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

rybaczek srokaty n
alció garser
(ornitologia, ornitologiczny) Ceryle rudis, gatunek ptaka z rodziny zimorodkowatych;

rybak ˈrɨbak n
pescador pescadora
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybosom n
ribosoma
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
cavaller
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

ryczeć ˈrɨʧ̑ɛʨ̑ v
rugir
o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos

ryfampicyna n
rifampicina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;

rygorystyczny adj
rigorós
przestrzegający przepisów w sposób bezwzględny
oczekujący ścisłego przestrzegania zasad
oparty na rygorze

rynek ˈrɨ̃nɛk n
mercat
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
dibuixant
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysunek rɨˈsũnɛk n
dibuix
to, co zostało narysowane;

rytm rɨtm̥ n
ritme
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
określony porządek powtarzający się okresowo

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
ritual
związany z rytuałem, dotyczący rytuału

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
ritual ritu
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
rival
osoba, która konkuruje w czymś

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzaʦ̑ʲja n
rivalitat
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka
ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie

rywalizować v
competir
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

ryzosfera n
rizosfera
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
risc
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

ryzykować ˌrɨzɨˈkɔvaʨ̑ v
arriscar
podejmować ryzyko; działać, licząc się z możliwością niekorzystnego zakończenia

ryś rɨɕ n
linx linxs
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryś rudy n
linx roig
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;

ryż rɨʃ n
arròs
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

rzadki ˈʒatʲci adj
rar
zachodzący rzadko

rzadkość ˈʒatkɔɕʨ̑ n
escassesa escassetat
coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko

rzecz ʒɛʧ̑ n
cosa
wytwór materialny, przedmiot

rzeczniczka n
portaveu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
substantiu
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczownik odczasownikowy ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik ˌɔṭʧ̑asɔvʲɲiˈkɔvɨ n
gerundi
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego

rzeczownik własny ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲiɡ ˈvwasnɨ n
nom propi
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
realitat
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
realistyczność, świat realny

rzeka ˈʒɛka n
riu
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
artesà artesana
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzepka n
ròtula
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzeź ʒɛɕ n
carnatge
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)

rzeźba ˈʒɛʑba n
escultura
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
escultor
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
carnisser
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
rave
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bulwa rzodkiewki (1.1)

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
llançament de javelina
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
treure les tripes
(grubiański, grubiańsko) wymiotować

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
romà romana
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rząd ʒɔ̃nt n
filera
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego
govern
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
ordre
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;

rząd marionetkowy ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ n
govern titella règim titella
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;

rządy n
regnat
sprawowanie władzy, władanie

rządzić ˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
governar
sprawować władzę, panować

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
pestanya
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

róg ruk n
banya corn
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;
(anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;
materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt

rój ruj n
eixam
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków

równanie ruvˈnãɲɛ n
equació
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

również ˈruvʲɲɛʃ particle
també
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
equador línia equatorial
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równikowy ˌruvʲɲiˈkɔvɨ adj
equatorial
(geografia, geograficzny) dotyczący równika, związany z równikiem

równina ruvʲˈɲĩna n
plana
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równoboczny adj
equilàter
(geometria) mający wszystkie boki równe

równocześnie ˌruvnɔˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
simultàniament
w tym samym czasie; jednocześnie

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
paral·lelogram
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;

równoległościan n
paral·lelepípede
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
equinocci
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równonoc jesienna ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ʲ jɛ̇ˈɕɛ̃nːa n
equinocci de tardor punt Libra
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔʣ̑ vʲjɔˈsɛ̃nːa n
equinocci de primavera equinocci vernal punt d’Àries punt vernal
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;

równoramienny adj
isòsceles
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
equilibri
stabilny stan jakiegoś układu

równoważny adj
equivalent
mający równe znaczenie, równą wartość

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
igualtat
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)
cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)

róża ˈruʒa n
rosa
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
kwiat róży (1.1)

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
rosari
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach

różdżka ˈruʃʧ̑ka n
vareta
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
diferència
to, czym się coś od czegoś różni
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
varietat diversitat
cecha tego, co jest różnorodne

różny ˈruʒnɨ adj
diferent
charakteryzujący się odmiennością pewnych cech
różniący się od kogoś lub czegoś

różowy ruˈʒɔvɨ adj
rosa rosat
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
rubèola
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
mans enlaire
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
tovallola
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
mà
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
mànega màniga
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
guant
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

rękopis rɛ̃ŋˈkɔpʲis n
manuscrit
(książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie;

rżeć rʒɛʨ̑ v
aïnar renillar
o koniu: wydawać charakterystyczny głos

sabotaż saˈbɔtaʃ n
sabotatge
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
sabotejar
stosować sabotaż

sacharyna n
sacarina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako sztuczny środek słodzący;

saffloryt n
safflorita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady arsenków, arsenek kobaltu;

sakmar ˈsakmar n
Sakmarià
(geologia, geologiczny) drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu;

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
sagrament
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
saxòfon saxofon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

salamandra ˌsalãˈmãndra n
salamandra
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salmonelloza n
salmonel·losi
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

salwadorski ˌsalvaˈdɔrsʲci adj
salvadorenc
odnoszący się do państwa Salwador

sam sãm pronoun
sol
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny

sam jak palec ˈsãmʲ ˈjak ˈpalɛʦ̑ adj
sol com un mussol
zupełnie sam

samar ˈsãmar n
samari
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samarytański adj
samarità
związany z Samarytanami albo Samarią

samba ˈsãmba n
samba
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;

samica sãˈmʲiʦ̑a n
femella
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
mascle
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samoański ˌsãmɔˈãj̃sʲci adj
samoà
związany z Samoa, dotyczący Samoa

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
suïcidi
zabicie samego siebie;

samochód sãˈmɔxut n
cotxe
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samochód dostawczy sãˈmɔxud ːɔˈstafʧ̑ɨ n
furgoneta
(motoryzacja) odmiana samochodu osobowego lub lekkiego ciężarowego przeznaczona do przewozu niezbyt dużych ładunków

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
vocal
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samokrytyczny adj
autocrític
zdolny do krytycznej oceny samego siebie

samolot sãˈmɔlɔt n
avió
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samoobrona n
defensa personal
(książkowy) obrona samego siebie

samostanowienie ˌsãmɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
autodeterminació
decydowanie o własnym losie

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
solitud soledat
uczucie braku bliskich osób

samowystarczalny adj
autosuficient
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby

samozatrudnienie n
autoocupació
podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną na własny rachunek i odpowiedzialność;

samoświadomość ˌsãmɔɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
autognòsia
świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości;

samożywny adj
autòtrof
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;

samsara sãmˈsara n
samsara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie) kołowrót narodzin i śmierci (reinkarnacji);

samuraj sãˈmuraj n
samurai
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

sandacz ˈsãndaʧ̑ n
lucioperca
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

sandał ˈsãndaw n
sandàlia
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;

saneczkarstwo ˌsãnɛʧ̑ˈkarstfɔ n
luge
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;

sangria ˈsãŋɡrʲja n
sangria
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;

sangwina sãŋɡˈvʲĩna n
sanguina
miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania;

sanie ˈsãɲɛ n
trineu
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

sankcja n
sanció
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sanki ˈsãnʲci n
trineu
(sport, sportowy) niewielki pojazd do sportowego lub rekreacyjnego zjeżdżania z góry po śniegu

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
sànscrit
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

santon ˈsãntɔ̃n n
Santonià
(geologia, geologiczny) czwarty wiek późnej okresu geologicznego kredy;

saponina n
saponina
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów;

sardynka sarˈdɨ̃nka n
sardina
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
sard
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
sarcàstic
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkazm ˈsarkasm̥ n
sarcasme
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

sarkofag sarˈkɔfak n
sarcòfag
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarna ˈsarna n
cabirol
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

sarnina sarʲˈɲĩna n
carn de cérvol
mięso sarny

saski ˈsasʲci adj
saxó
związany z Saksonią, dotyczący Saksonii

satanizm n
satanisme
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
satèl·lit
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;

satrapia n
satrapia
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

satyr ˈsatɨr n
sàtir
(mitologia grecka) grecki bożek płodności o koźlich nogach;
(przenośnie, przenośnia) rozpustny mężczyzna

satyra saˈtɨra n
sàtira
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

satyrycznie adv
satíricament
w sposób satyryczny

satysfakcja ˌsatɨˈsfakʦ̑ʲja n
satisfacció
(książkowy) uczucie zadowolenia ze spełnienia pewnych oczekiwań

sauna ˈsawna n
sauna
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sawanna n
sabana
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sałata saˈwata n
enciam lletuga
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca L.), wiele gatunków jadalnych;
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałatka saˈwatka n
amanida
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka ziemniaczana n
amanida de patata
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki i majonez;

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
escena
(przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;
escenari
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
guió
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
escepticisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;

sceptyczny adj
escèptic
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

schematycznie adv
esquemàticament
w sposób schematyczny

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
esquizofrènia
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schlebiać v
afalagar
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś

schodek ˈsxɔdɛk n
esglaó
każdy ze stopni, z których składają się schody

schody ˈsxɔdɨ n
escala
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
escala mecànica
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
refugi
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

schronisko sxrɔ̃ˈɲiskɔ n
alberg
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną;

schwytać ˈsxfɨtaʨ̑ v
caçar
(książkowy) złapać

schylać ˈsxɨlaʨ̑ v
abaixar
naginać ku ziemi

scjentologia n
cienciologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
navalla
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;

seaborg ˈsʲibɔrk n
seaborgi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

sedan ˈsɛdãn n
sedan
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym;

seitan n
seitan
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”

sejsmiczny sɛjsˈmʲiʧ̑nɨ adj
sísmic
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi

sejsmograf n
sismògraf
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;

sejsmolog n
sismòleg
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
sismologia
nauka o trzęsieniach ziemi;

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
secretària
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów

sekretny sɛˈkrɛtnɨ adj
secret
trzymany w sekrecie

seks sɛks n
sexe
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
sexisme
dyskryminacja ze względu na płeć;

seksualnie ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
sexualment
w sposób dotyczący seksu, seksualności

seksualność n
sexualitat
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
sexual
dotyczący seksu i popędu płciowego

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
sexologia
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

sekta ˈsɛkta n
secta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wyznająca odrębną religię skupiona wokół przywódcy duchowego

sektor ˈsɛktɔr n
sector
wydzielona część jakiejś przestrzeni
określony dział gospodarki narodowej lub jej część oddzielna z powodu określonego typu własności

sekunda sɛˈkũnda n
segon
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty;
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia;

sekwoja sɛˈkfɔja n
sequoia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;

selen ˈsɛlɛ̃n n
seleni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

seler ˈsɛlɛr n
api
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;
(spożywczy) korzeń lub liście selera (1.1)

seligmannit n
seligmannita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków;

semantyczny ˌsɛ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
semàntic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
semàntica
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością
(informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp.

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
seminari
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych

sen sɛ̃n n
somni
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
son
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości

senat ˈsɛ̃nat n
senat
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
senador senadora
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
senegalès
odnoszący się do państwa Senegal

sentencja sɛ̃nˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
sentència
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) najważniejsza część wyroku lub decyzji administracyjnej, zawierająca rozstrzygnięcie sprawy

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
separatisme independentisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

ser sɛr n
formatge
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

serafin n
serafí
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej;

serak n
serac
(geologia, geologiczny) ogromna bryła lodu powstająca w wyniku pękania lodowca;

serbski ˈsɛrpsʲci adj
serbi
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
serbi
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
cor
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;

serotonina n
serotonina
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;

serotyp n
serotip
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) grupa w obrębie gatunku mikroorganizmu wyróżniająca się antygenami na powierzchni jej przedstawicieli;

serwer ˈsɛrvɛr n
servidor
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;

serwetka n
tovalló
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

sesterc n
sesterci
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;

sezam ˈsɛzãm n
sèsam
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju sezam (1.1)
(spożywczy) nasiona (ziarna) sezamu (1.2)
(botanika, botaniczny) Sesamum L., rodzaj roślin z rodziny połapkowatych;

sfaleryt n
esfalerita
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku;

sfera ˈsfɛra n
esfera
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;

sferyczny sfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
esfèric
dotyczący sfery
mający kształt odcinka sfery

sfinks sfʲĩŋks n
esfinx
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;

shih tzu n
shih tzu
(kynologia, kynologiczny) rasa drobnych psów wywodzących się z Tybetu, trzymanych do towarzystwa;

shinto n
xintoisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;

siadać ˈɕadaʨ̑ v
seure
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia

siano ˈɕãnɔ n
fenc
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

siarka ˈɕarka n
sofre
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowy adj
sulfúric
zrobiony z siarki

siatkarz ˈɕatkaʃ n
jugador de voleibol
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkówka ɕatˈkufka n
voleibol vòlei
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;

siać ɕäʨ̑ v
sembrar
rzucać nasiona w glebę

siedem ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
set
liczba 7

siedem grzechów głównych n
set pecats capitals
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedemnastka ˌɕɛdɛ̃mˈnastka n
disset
nazwa liczby 17

siedemnastokąt n
heptadecàgon
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach

siedemnasty ˌɕɛdɛ̃mˈnastɨ adj
dissetè
od 17

siedemnaście ˌɕɛdɛ̃mˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
disset
17

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
heptàgon
(geometria) wielokąt o siedmiu bokach;

siedmiościan n
heptàedre
(geometria) wielościan o siedmiu ścianach

siedziba ɕɛ̇ˈʥ̑iba n
seu
miejsce, w którym znajduje się jakaś instytucja, firma, organizacja

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
seure
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności

siekacz n
dent incisiva
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu

siekać ˈɕɛkaʨ̑ v
picar trinxar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno kroić

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
destral
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

sierota ɕɛˈrɔta n
orfe òrfena
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców

sierp ɕɛrp n
falç
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
la falç i el martell
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
agost
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierpowaty adj
falciforme
mający kształt sierpa; półkoliście zakrzywiony

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
sergent
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
xarxa
(potocznie, potoczny) sieć (1.3) komputerowa, Internet
grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję
połączone ze sobą urządzenia, współpracujące ze sobą; grupa osób współpracujących przy czymś
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;
(potocznie, potoczny) sieć (1.3) elektroenergetyczna

sikać ˈɕikaʨ̑ v
orinar
(potocznie, potoczny) oddawać mocz

silikon n
silicona
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;

silnia ˈɕilʲɲa n
factorial
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnie ˈɕilʲɲɛ adv
fortament
z dużym nasileniem, intensywnie

silnik ˈɕilʲɲik n
motor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

silny ˈɕilnɨ adj
fort
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)
odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy)

siniak ˈɕĩɲak n
blau
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

sinus ˈsʲĩnus n
sinus
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

siodło ˈɕɔdwɔ n
sella
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siostra ˈɕɔstra n
germana infermera
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki
pielęgniarka
sor germana
zakonnica

siostrzenica ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
neboda
córka siostry

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛʦ̑ n
nebot
syn siostry

sistrum n
sistre
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny obrzędowy instrument muzyczny związany z kultem bogini Izydy;

siódmy ˈɕudmɨ adj
setè
od 7

siła ˈɕiwa n
força
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu
força puixança
energia, zdolność do wysiłku

siła robocza n
mà d'obra
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni

siły powietrzne n
força aèria
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;

skakać ˈskakaʨ̑ v
saltar
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)
zmieniać się w sposób nieciągły

skala ˈskala n
escala
(technologia, technika, techniczny) podziałka pozwalająca odczytać np. wynik pomiaru

skala Beauforta n
escala de Beaufort
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) skala służąca do opisu siły wiatru;

skalnica n
saxífraga
(botanika, botaniczny) Saxifraga L., drobna roślina z rodziny skalnicowatych;

skalpel ˈskalpɛl n
bisturí
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skand skãnt n
escandi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandal ˈskãndal n
escàndol
zdarzenie budzące oburzenie i kontrowersje
oburzenie i zgorszenie wywołane skandalem (1.1)

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
escandinau
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skaner ˈskãnɛr n
escàner
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;

skarb skarp n
tresor
zbiór bardzo wartościowych rzeczy
coś niezwykle wartościowego, drogocennego

skarbonka n
guardiola vidriola
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;

skarpeta skarˈpɛta n
mitjó
okrycie (ubiór) stopy;

skatol ˈskatɔl n
escatol
(chemia, chemiczny) związek organiczny, metylowa pochodna indolu;

skaut skawt n
escolta
(harcerski) członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej

skazywać skaˈzɨvaʨ̑ v
condemnar
wydawać wyrok skazujący

skała ˈskawa n
roca
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok

sklep sklɛp n
botiga
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

skok skɔk n
salt
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
salt de perxa
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
salt d'alçada
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;

skokochron n
matalàs de salt matalàs de salvament
pneumatyczny sprzęt ratowniczy amortyzujący upadek ludzi wyskakujących z pięter zagrożonych budynków;

skolioza skɔˈlʲjɔza n
escoliosi
(medycyna, medyczny) widoczne wygięcie kręgosłupa w lewo lub prawo od linii środkowej ciała;

skomplikowany ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
complicat
składający się z wielu elementów
trudny, zawiły

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
escorpí
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
alosa
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skrajność n
extremitat
cecha tego, co skrajne

skrajny ˈskrajnɨ adj
extrem
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skrawek ˈskravɛk n
pany
mała cząstka odcięta od całości

skrobia n
midó
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
modest
niemający potrzeby wyróżniania się

skroń skrɔ̃ɲ n
templa pols
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔʧ̑ˈtɔva n
apartat de correus
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie;

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
ala
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
część samolotu tworząca siłę nośną;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy

skrzydłowy skʃɨdˈwɔvɨ n
aler
(sport, sportowy) piłkarz, zawodnik, który gra na bocznej części boiska

skrzynia ˈskʃɨ̃ɲa n
caixa
drewniany lub metalowy pojemnik o kształcie prostopadłościanu z płaskim bądź wypukłym wiekiem;

skrzypaczka skʃɨˈpaʧ̑ka n
violinista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
violí
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
violinista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
cruïlla
miejsce połączenia dwóch dróg;

skrót skrut n
abreviatura
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;
drecera
(informatyka, informatyczny) plik z ikoną, będący odnośnikiem do innego pliku;

skrótowiec skruˈtɔvʲjɛʦ̑ n
acrònim
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;

skunks skũŋks n
mofeta
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;

skupić v
concentrar-se
zebrać się, znaleźć się w jednym miejscu

skuteczność skuˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
eficàcia
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
eficaç
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt

skutek ˈskutɛk n
conseqüència
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja

skuter ˈskutɛr n
escúter
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;

skwar n
calor xafogor
skrajnie upalna pogoda, której towarzyszy silne promieniowanie słoneczne

skyrmion n
skyrmió
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania

skóra ˈskura n
cuir pell
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;
pell
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;

skórzany skuˈʒãnɨ adj
de cuir
dotyczący wyrobów ze skóry

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
avar
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze

składać ˈskwadaʨ̑ v
armar
budować coś z elementów, łączyć w jedną całość dwie lub więcej części

składnia ˈskwadʲɲa n
sintaxi
(językoznawstwo, językoznawczy) funkcja wyrazu w zdaniu

składnik ˈskwadʲɲik n
ingredient
część składowa czegoś

slalom ˈslalɔ̃m n
eslàlom
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ interjection
bon profit
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
saborós deliciós
mający dobry smak; dobrze smakujący

smak smak n
gust
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
gustar tastar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku

smarować smaˈrɔvaʨ̑ v
engreixar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) pokrywać coś substancją płynną lub półpłynną

smażyć ˈsmaʒɨʨ̑ v
fregir
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia

smerf smɛrf n
barrufet
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
xumet
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;

smoczyca smɔˈʧ̑ɨʦ̑a n
dragona
(mitologia, mitologiczny) samica smoka

smok smɔk n
drac
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoła ˈsmɔwa n
quitrà
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smród sm̥rut n
pudor
przykry zapach

smutek ˈsmutɛk n
tristesa tristor
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutno adv
tristament
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal

smutny ˈsmutnɨ adj
trist
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smycz smɨʧ̑ n
corretja
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;

snajper ˈsnajpɛr n
franctirador
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;

sobota sɔˈbɔta n
dissabte
szósty dzień tygodnia;

soból ˈsɔbul n
mart gibelí marta gibelina
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

socjalista ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲista n
socialista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
socialista
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
socialisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
sociolingüística
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
sociòleg
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii
sociòloga
(edukacja, edukacyjny) specjalistka w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
sociologia
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
llentia llentilla
(spożywczy) nasiona soczewicy (1.2)
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)

soczewka sɔˈʧ̑ɛfka n
lent
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;

soczewka kontaktowa sɔˈʧ̑ɛfka ˌkɔ̃ntakˈtɔva n
lent de contacte lentilla lentícula
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;

soczewkowaty adj
lenticular
taki, który ma kształt soczewki

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
sucós
zawierający dużo soku, pełen soku

sofa ˈsɔfa n
sofà
rodzaj niskiej kanapy

soja ˈsɔja n
soia soja
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;

sojuszniczy adj
aliat
wynikający z zawartego sojuszu, sprzymierzony

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
aliat
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
suc saba
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sokół ˈsɔkuw n
falcó
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

sol sɔl n
sol
(jednostka monetarna) Peru;

solastalgia n
solastàlgia
(psychologia, psychologiczny) smutek i niepokój odczuwany w związku z drastycznymi zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym

solipsyzm n
solipsisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
somali
odnoszący się do państwa Somalia

sondaż n
enquesta
badanie opinii publicznej

sonet ˈsɔ̃nɛt n
sonet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sopel ˈsɔpɛl n
caramell
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;

sos sɔs n
salsa
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
salsa de soia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej

sosna ˈsɔsna n
pi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

sowa ˈsɔva n
rapinyaire nocturn mussol
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
pas
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spadek ˈspadɛk n
herència
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
hereu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś

spadkobierczyni ˌspatkɔbʲjɛrˈʧ̑ɨ̃ɲi n
hereva
kobieta, na którą przechodzi spadek po kimś

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
paracaigudes
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
espagueti
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spam spãm n
correu brossa
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;

spawacz ˈspavaʧ̑ n
soldador
robotnik zajmujący się spawaniem

spawać ˈspavaʨ̑ v
soldar
(technologia, technika, techniczny) łączyć coś techniką spawania

spać spaʨ̑ v
dormir
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
(eufemistycznie) mieć stosunek płciowy

specjalista ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲista n
especialista
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie

specjalność spɛˈʦ̑ʲjalnɔɕʨ̑ n
especialitat
czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością
dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej

specyfika n
especificitat
zespół cech wyróżniających

spektakl ˈspɛktakl̥ n
espectacle
przedstawienie teatralne, baletowe, operowe itp.

spektakularny ˌspɛktakuˈlarnɨ adj
espectacular
sprawiający duże wrażenie lub zwracający na siebie uwagę

speleolog n
espeleòleg
osoba eksplorująca jaskinie

sperma ˈspɛrma n
esperma
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spermatozoid ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it n
espermatozoide
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin

spermina spɛrˈmʲĩna n
espermina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, bierze udział w metabolizmie wszystkich komórek organizmów eukariotycznych, wchodzi w skład spermy;

spin spʲĩn n
espín
(fizyka, fizyczny) własny moment pędu cząstki;

spirala spʲiˈrala n
espiral
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego
coś podobnego do spirali (1.1)

spiralny spʲiˈralnɨ adj
espiral
taki, który ma kształt spirali

spirulina ˌspʲiruˈlʲĩna n
spirulina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
taula de matèries
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spisek ˈspʲisɛk n
complot
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel

splenektomia n
splenectomia
(medycyna, medyczny) zabieg całkowitego lub częściowego usunięcia śledziony;

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
pantaló pantalons
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spodziewać się spɔˈʥ̑ɛvaʨ̑‿ɕɛ v
esperar-se
przewidywać jakieś zjawisko lub zachowanie

spojrzeć ˈspɔjʒɛʨ̑ v
mirar
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem

spojówka spɔˈjufka n
conjuntiva
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
tranquil calm
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć

spontaniczny adj
espontani
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporadycznie ˌspɔraˈdɨʧ̑ʲɲɛ adv
ocasionalment
w sposób sporadyczny, bardzo rzadko

sporadyczny ˌspɔraˈdɨʧ̑nɨ adj
ocasional
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu

sport spɔrt n
esport deport
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
esportista
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport

sportowy spɔrˈtɔvɨ adj
esportiu
dotyczący sportu, związany ze sportem

sposób ˈspɔsup n
manera forma
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
trobada reunió
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
societat
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

spożywać spɔˈʒɨvaʨ̑ v
consumir
(książkowy) jeść albo pić coś

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
assedegat
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
justícia
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
just
o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości
o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością

sprzeczność n
contradicció
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
vendre
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
dependent
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
venda
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
molla
(przenośnie, przenośnia) inicjator, powód jakiegoś procesu
molla ressort
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;

spód sput n
fons
dolna część czegoś, stanowiąca zwykle dno lub podstawę

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
faldilla
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

spójnik ˈspujɲik n
conjunció
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spór spur n
diferència
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
consonant
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;

spółka ˈspuwka n
companyia
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;

spółka jawna n
societat col·lectiva
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowa n
societat comanditària
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowo-akcyjna n
societat comanditària per accions
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

squash n
esquaix
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;

srać sraʨ̑ v
cagar
(wulgarnie, wulgaryzm) (fizjologia, fizjologiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
platejat
przypominający kolor srebra

srebro ˈsrɛbrɔ n
plata argent
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

sroka ˈsrɔka n
garsa
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

srom srɔ̃m n
vulva
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe;

ssak sːak n
mamífer
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

ssać sːaʨ̑ v
xuclar
pić wyciągając z czegoś płyn ustami
powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu
trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem
(eufemistycznie) (grubiański, grubiańsko) robić fellatio, mieć stosunek oralny
o niemowlętach i młodych zwierzętach pić mleko z piersi matki

sss interjection
sss
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos naśladujący syczenie żmiji

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
estabilitat
cecha tego, co stabilne

stabilny staˈbʲilnɨ adj
estable
(o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję
niezmieniający się przez dłuższy czas
łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu

stacja ˈstaʦ̑ʲja n
estació
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
benzinera
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
estadi
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;

stadium ˈstadʲjũm n
estadi
część procesu, część czasu rozwoju

stado ˈstadɔ n
ramat
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
estancament
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie

stajnia ˈstajɲa n
cavallerissa estable
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni;

stal stal n
acer
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalagmit staˈlaɡmʲit n
estalagmita
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze;

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
estalinisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stalówka staˈlufka n
plomí
końcowa, robocza część pióra;

stan stãn n
estat
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;

standard ˈstãndart n
estàndard
powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania;

standardowy ˌstãndarˈdɔvɨ adj
estàndard
zgodny z określonym standardem, normą (i tym podobne, i temu podobne)

starczowzroczność n
presbícia
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;

starczy ˈstarʧ̑ɨ adj
senil
właściwy starcowi

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈʦ̑usʲci n
francès antic
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
antiguitat
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;

stary ˈstarɨ adj
vell antic
mający wiele lat, niemłody

statek ˈstatɛk n
nau
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;
nau vaixell barco
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną

statek kosmiczny n
nau espacial
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
estàtua
okazała rzeźba postaci ludzkiej

status ˈstatus n
estatus
położenie, pozycja (np. społeczna)

statut ˈstatut n
estatut
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;

statystyczny ˌstatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
estadístic
odnoszący się do statystyki (nauki)

statystyka staˈtɨstɨka n
estadística
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów

staw staf n
articulació juntura
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;
estany
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;

staw skroniowo-żuchwowy ˈstaf ˌskrɔ̃ɲɔvɔ‿ʒuxˈfɔvɨ n
articulació temporomandibular
(anatomia, anatomiczny) dwujamowy, kulisty, sprzężony i symetryczny staw twarzoczaszki;

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
colze
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stawać ˈstavaʨ̑ v
esdevenir
przechodzić w inny stan, zmieniać się; zostawać kimś, czymś

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
artròpode
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;

stać staʨ̑ v
estar dret
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych
(potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
znajdować się w jakimś miejscu

stały ˈstawɨ adj
constant
niezmieniający się

stearyna n
estearina
(chemia, chemiczny) biała lub żółtawa substancja, będąca mieszaniną kwasu palmitynowego, kwasu stearynowego oraz nieznacznej ilości kwasów nienasyconych, stosowana m.in. do produkcji świec, mydeł, past, a także w farmacji i przemyśle;

stek stɛk n
bistec
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;

stela n
estela
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy

stenografia ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja n
estenografia
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;

ster stɛr n
timó
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
estereotip
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;

sterowiec stɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
dirigible
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;

sterta ˈstɛrta n
munt
zbiór leżących na sobie przedmiotów

steryd n
esteroide
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;

sterylizować v
esterilitzar
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) niszczyć mikroorganizmy i ich spory

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
drassana
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;

stodoła stɔˈdɔwa n
pallera pallissa
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.

stok stɔk n
costa
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem

stolarz ˈstɔlaʃ n
fuster
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
capital
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
estomatologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;

stopa ˈstɔpa n
peu
jednostka długości, używana w niektórych krajach;
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu)
peu pota
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;

stopa okopowa n
peu de trinxera
(medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) zespół objawów związanych odmrożeniem i opuchlizną stóp narażonych na długotrwały nacisk w warunkach zimna i wilgoci, obserwowanych wśród żołnierzy w okopach podczas dziań wojennych;

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
esglaó
każda z części schodów uniesiona do góry
grau
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka umożliwiająca porównywanie wielkości stopnia (1.8) cechy między kilkoma obiektami

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
gradualment
nie od razu, lecz po trochu, krok za krokiem

stopniowy stɔpʲˈɲɔvɨ adj
gradual
(książkowy) mający powolny przebieg, zachodzący etapami

stos stɔs n
munt
większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
relació sexual
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

stosunkowo adv
relativament
w stosunku do czego lub kogo

stożek ˈstɔʒɛk n
con
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

strach strax n
por
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne

strajk strajk n
vaga
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;

strajkować strajˈkɔvaʨ̑ v
fer vaga
uczestniczyć w strajku

straszny ˈstraʃnɨ adj
horrible
(potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży
okropny, nieprzyjemny
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny

strata ˈstrata n
dany pèrdua
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma

strategia straˈtɛɟja n
estratègia
ogólny plan działań, szerszy od taktyki
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów

strategicznie adv
estratègicament
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii

strategiczny adj
estratègic
zgodny z określoną strategią

stratosfera n
estratosfera
(geofizyka) druga (nad troposferą) warstwa atmosfery, w której ma miejsce inwersja temperatury;

strażacki adj
de bomber
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej

strażak ˈstraʒak n
bomber
osoba szkolona do walki z ogniem;

strefa ˈstrɛfa n
zona
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
zona erògena
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;

stres strɛs n
estrès
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
recapitulació
wyciąg, skrót

strona ˈstrɔ̃na n
costat
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś
part
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
pàgina
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.
veu
(gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia;

stront strɔ̃nt n
estronci
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

strug struk n
ribot
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna

strukturalnie adv
estructuralment
w sposób odnoszący się do struktury

strumień ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ n
rierol
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny;

strup strup n
crosta
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;

struś struɕ n
estruç
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strychnina strɨxʲˈɲĩna n
estricnina
(chemia, chemiczny) (toksykologia) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;

strzała ˈsṭʃawa n
sageta fletxa
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
fletxa
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek albo miejsce

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
estrep
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzykawka n
xeringa
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strój kąpielowy n
banyador
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;

student ˈstudɛ̃nt n
estudiant alumne
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studentka stuˈdɛ̃ntka n
alumna estudianta
forma żeńska od: student

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
estudiar
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach

studnia ˈstudʲɲa n
pou
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

stuła n
estola
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
esclerosi múltiple
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stwarzać v
crear
powoływać do istnienia

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
criatura
zwierzę lub człowiek

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
gener
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

stygmat ˈstɨɡmat n
estigma
(przenośnie, przenośnia) piętno, znamię, oznaka

styl stɨl n
estil
sposób czyjegoś postępowania, zachowania
sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
(sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.

styl życia n
estil de vida
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;

stylistyczny adj
estilístic
związany ze stylistyką, dotyczący stylistyki

stymulator n
estimulador
czynnik pobudzający działanie, bodziec, stymulant

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
beca
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

stół stuw n
taula
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stępka ˈstɛ̃mpka n
quilla
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;

subiektywnie adv
subjectivament
w sposób subiektywny, nieobiektywnie

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
subcontinent
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;

subkultura n
subcultura
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;

sublimacja n
sublimació
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia ze stałego na gazowy, z pominięciem fazy ciekłej;

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
substància
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)

subtelny supˈtɛlnɨ adj
subtil
odznaczający się delikatnością (o człowieku)
taktowny

suchy ˈsuxɨ adj
sec
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sudański suˈdãj̃sʲci adj
sudanès
odnoszący się do Sudanu, związany z Sudanem

sudoku suˈdɔku n
sudoku
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;

sufiks ˈsufʲiks n
sufix
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek;

sufit ˈsufʲit n
sostre
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
sufisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sufragania n
sufragània
(kościelny) diecezja należąca do metropolii, lecz nie będąca jej stolicą;

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvaʨ̑ v
suggerir
stanowić poszlakę dla jakiegoś wniosku
suggerir proposar
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie

sugestia suˈɡɛstʲja n
suggeriment
przekonywanie kogoś;

sugilit suˈɟilʲit n
sugilita
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;

sukka ˈsukːa n
sucà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów

sukkub n
súcub súcube
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;

suknia ˈsucɲa n
vestit
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;

sum sũm n
silur
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

suma ˈsũma n
suma
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania

sumak ˈsũmak n
sumac
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
consciència
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
superheroi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;

superksiężyc n
súperlluna
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
supermercat
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

supernowa ˌsupɛrˈnɔva n
supernova
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;

sura ˈsura n
sura
w islamie: rozdział Koranu;

surdut ˈsurdut n
levita
(krawiectwo) wizytowy ubiór męski z ciemnego materiału; długa, dwurzędowa marynarka;

surfing n
surf
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej;

surowy suˈrɔvɨ adj
brut
taki, który jest pozbawiony wszelkich wygód
cru
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony
estricte
nieuznający okoliczności łagodzących ani wyjątków; ostry, rygorystyczny, konsekwentny

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
surrealisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

sushi ˈsuʃʲi n
sushi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;

susza ˈsuʃa n
sequera secada
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszyć ˈsuʃɨʨ̑ v
assecar
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody

sutanna suˈtãnːa n
sotana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;

sutek ˈsutɛk n
mugró
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków,

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
sobirania
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

sułtan n
soldà sultà
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

sweter ˈsfɛtɛr n
jersei
(odzieżownictwo) grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
sicilià
od Sycylia

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
sionista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
sionisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

sylaba sɨˈlaba n
síl·laba
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylogizm n
sil·logisme
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;

sylur ˈsɨlur n
Silurià
(geologia, geologiczny) trzeci okres ery paleozoicznej;

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
nit de cap d'any
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku

sylwetka sɨlˈvɛtka n
silueta
kształt, zarys postaci lub rzeczy

sylwin n
silvina
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków;

symbiont n
simbiont
(biologia, biologiczny) organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku;

symbioza n
simbiosi
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
símbol
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
simetria
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
simfonia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

symonia n
simonia
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
simposi simpòsium
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
símptoma
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle niepożądanego;

syn sɨ̃n n
fill
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
sinagoga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
sinapsi
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

syncytialny adj
sincicial
(biologia, biologiczny) stanowiący syncytium

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
síndrome d'Estocolm
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;

syndykalizm n
sindicalisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;

synestezja n
sinestèsia
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
sinònim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synowa sɨ̃ˈnɔva n
nora jove
żona syna

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
sintagma
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
sintètic
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający

synteza n
síntesi
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
dormitori cambra
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrena sɨˈrɛ̃na n
sirena
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;

syrop ˈsɨrɔp n
xarop
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
xarop d'auró
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego;

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
sirià
odnoszący się do państwa Syria

system ˈsɨstɛ̃m n
sistema
układ urządzeń współpracujących ze sobą;

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
sistema operatiu
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

systematyczny ˌsɨstɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
sistemàtic
wykonywany lub zdarzający się regularnie

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
situació
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

syty adj
ple
taki, który zaspokoił głód, najadł się

szabla ˈʃabla n
sabre
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;

szach ʃax n
xa
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
tauler d'escacs
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachy ˈʃaxɨ n
escacs
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szacunek ʃaˈʦ̑ũnɛk n
estima
cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś
estimació
(ekonomia, ekonomiczny) zliczenie wartości materialnej czegoś

szafa ˈʃafa n
armari
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafir ˈʃafʲir n
safir
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafran ˈʃafrãn n
safrà
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów
(botanika, botaniczny) (zobacz) krokus

szakal ˈʃakal n
xacal
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;

szakszuka n
shakshouka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;

szal ʃal n
bufanda xal
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
bogeria
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna

szalik ˈʃalʲik n
bufanda
pas materiału służący do owijania szyi

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
boig
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny

szaman ˈʃãmãn n
xaman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
xamanisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szampan ˈʃãmpãn n
xampany
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
xampú
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szantaż ˈʃãntaʃ n
xantatge
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
llagosta
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;

szary ˈʃarɨ adj
gris
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szatański adj
satànic
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy

szatnia ˈʃatʲɲa n
guarda-roba vestuari
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szałwia ˈʃawvʲja n
sàlvia
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczać ʃʧ̑aʨ̑ v
pixar
(grubiański, grubiańsko) oddawać mocz

szczególnie ʃʧ̑ɛˈɡulʲɲɛ adv
particularment especialment
w sposób szczególny, specjalny, w większym stopniu

szczegółowo adv
específicament
w sposób szczegółowy, z uwzględnieniem szczegółów

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
detallat
mający cechy szczegółu; dokładny

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
lladrar bordar
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczepienie ʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
vacunació
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku
(rzeczownik odczasownikowy) od szczepić, nazwa czynności

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
vacuna vaccí
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
sinceritat
cecha tego, kto jest szczery

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
sincer
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczodrość n
generositat
(książkowy) cecha tego, co szczodre; cecha tych, którzy są szczodrzy

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
generós
hojny, dający coś obficie

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
raspall de dents raspallet de les dents
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
raspall escombra
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia

szczotka do włosów ˈʃʧ̑ɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
raspall de cabell raspall del pèl
(fryzyjski) przedmiot służący do czesania, modelowania włosów

szczupak ˈʃʧ̑upak n
lluç de riu
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczupły ˈʃʧ̑upwɨ adj
prim
mający smukły kształt, mało tłuszczu

szczur ʃʧ̑ur n
rata
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
cadernera
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczyt ʃʧ̑ɨt n
cim cimera
najwyższy punkt góry
cimera
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
mandíbula
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) wszelkie mocne, zaciskające się narządy w obrębie otworu gębowego, przed nim albo otaczające go, przystosowane do chwytania i rozdrabniania pokarmu;
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
felicitat
uczucie radości i zadowolenia
sort fortuna
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
feliç any nou bon any bon any nou
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
afortunat feliç
odczuwający szczęście

szejk n
xeic
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szekel ˈʃɛkɛl n
xéquel
(jednostka monetarna) waluta Izraela;

szept n
xiuxiueig
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
xiuxiuejar
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szereg ˈʃɛrɛk n
filera
ciąg osób lub przedmiotów ustawionych obok siebie w linii prostej
sèrie
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące sumą skończonej lub nieskończonej liczby składników

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
esgrima
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
ample
mający określony wymiar poprzeczny

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
amplada amplària
poprzeczny wymiar obiektu
latitud
(geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna

szerokość geograficzna ʃɛˈrɔkɔʑʥ̑ ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑na n
latitud
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;

szeryf ˈʃɛrɨf n
xèrif
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;

szesnastka ʃɛsˈnastka n
setze
nazwa liczby 16

szesnastkowy adj
hexadecimal
(matematyka, matematyczny) związany z liczbą szesnaście, dotyczący liczby szesnaście

szesnasty ʃɛsˈnastɨ adj
setzè
od 16

szesnaście ʃɛsˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
setze
16

szewc ʃɛfʦ̑ n
sabater
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;

szewczyni ʃɛfˈʧ̑ɨ̃ɲi n
sabatera
(przestarzałe, przestarzały) forma żeńska od: szewc

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
cub
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
(matematyka, matematyczny) wynik podniesienia do trzeciej potęgi;

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
hexàgon
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

sześciokątny ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkɔ̃ntnɨ adj
hexagonal
mający sześć kątów
zbliżony kształtem do sześciokąta

sześć ʃɛɕʨ̑ cardinalNumeral
sis
liczba 6

szkic ʃʲciʦ̑ n
esborrany
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku
ressenya
(przenośnie, przenośnia) zarys, konspekt, plan pracy

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
esquelet
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;
(przenośnie, przenośnia) struktura, ogólny zarys czegoś
(technologia, technika, techniczny) podstawa konstrukcji

szklanka ˈʃklãnka n
got
szklane naczynie, z którego się pije;

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
hivernacle
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;

szklarz n
vidrier
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkocki ˈʃkɔʦ̑ʲci adj
escocès
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami

szkoda ˈʃkɔda n
dany
krzywda, strata

szkoda ˈʃkɔda v
llàstima quina llàstima
być żal, być przykro

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
danyós
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkolenie ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ n
curs
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
escolar
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły

szkorbut n
escorbut
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

szkoła ˈʃkɔwa n
escola col·legi
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szkuner ˈʃkũnɛr n
goleta
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkło ʃkwɔ n
vidre
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;
tafla ze szkła (1.1)

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
noble nobiliari
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny

szmaragd ˈʃmarakt n
esmaragda maragda
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny, oszlifowany szmaragd (1.1)
maragda esmaragda
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

szminka ˈʃmʲĩnka n
pintallavis
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

sznur ʃnur n
corda
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

szorstki ˈʃɔrstʲci adj
aspre
mający niegładką, chropawą powierzchnię

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
especisme
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków;

szpagat ˈʃpaɡat n
espagat
ćwiczenie gimnastyczne polegające na rozciągnięciu nóg do linii poziomej;

szpak ʃpak n
estornell
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szpakowate ˌʃpakɔˈvatɛ n
estúrnid
(zoologia, zoologiczny) rodzina ptaków z rzędu wróblowych;

szparag ˈʃparak n
espàrrec
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego

szpieg ʃpʲjɛk n
espia
osoba zajmująca się szpiegostwem;

szpiegostwo n
espionatge
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpiegować v
espiar
działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe
(potocznie, potoczny) działać jak szpieg; śledzić kogoś i donosić na niego

szpik ʃpʲik n
medul·la moll
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

szpilka ˈʃpʲilka n
agulla de cap
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny

szpinak ˈʃpʲĩnak n
espinac
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)

szpital ˈʃpʲital n
hospital
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital polowy n
hospital de campanya
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;

szpital psychiatryczny n
hospital psiquiàtric
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych

szrapnel ˈʃrapnɛl n
metralla
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;

sztaba n
lingot
(jubilerstwo, jubilerski) bryła metalu szlachetnego o prostokątnej podstawie

sztaluga n
cavallet
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztandar ˈʃtãndar n
estendard
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu;

sztorm ʃtɔrm n
tempesta
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal

sztuczna inteligencja n
intel·ligència artificial
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
artificial
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka

sztuka ˈʃtuka n
art
(sztuka) twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności
peça
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór sceniczny, przedstawienie
pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element

szturchać v
donar empentes
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

sztućce ˈʃtuʨ̑ʦ̑ɛ n
coberts
komplet sztućców

sztylet ˈʃtɨlɛt n
daga
krótka broń biała o cienkim ostrzu;

sztywny ˈʃtɨvnɨ adj
inflexible
niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
forca
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

szuflada ʃufˈlada n
calaix
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukać ˈʃukaʨ̑ v
buscar
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szwagier ˈʃfaɟɛr n
cunyat
brat żony
mąż siostry

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
cunyada
siostra żony lub męża
żona szwagra

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
suís
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
suec
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
suec
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szyba ˈʃɨba n
vidre
płyta ze szkła;

szybki ˈʃɨpʲci adj
ràpid
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybko ˈʃɨpkɔ adv
ràpidament
z dużą prędkością

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
velocitat
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
planador
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

szydło ˈʃɨdwɔ n
alena
ostry kolec na trzonku;

szyfoniera n
xifonier
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj wysokiej, wąskiej komody z licznymi szufladami, przeznaczonej zwykle do przechowywania damskiej bielizny, biżuterii, galanterii, pasmanterii oraz innych dodatków stroju kobiecego;

szyfrowanie ˌʃɨfrɔˈvãɲɛ n
encriptació
(rzeczownik odczasownikowy) od szyfrować

szyja ˈʃɨja n
coll
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem

szyjka n
coll
górna, wąska część butelki, dzbanka lub konewki

szyling ˈʃɨlʲĩŋk n
xíling
(historia, historyczny, historycznie) moneta angielska;
(jednostka monetarna) waluta kilku krajów afrykańskich;
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Austrii;

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
ximpanzé
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;
samiec szympansa (1.1)

szynka ˈʃɨ̃nka n
pernil
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;

szyszka ˈʃɨʃka n
pinya
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyć ʃɨʨ̑ v
cosir
robić ubrania
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici

szóstka ˈʃustka n
sis
nazwa cyfry 6

szósty ˈʃustɨ adj
sisè
od 6

sód sut n
sodi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
gaig
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sól sul n
sal
(spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sówka ˈsufka n
mussol
mała lub młoda sowa

sąd sɔ̃nt n
tribunal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) skład sędziowski (także jednoosobowy)

sądzić ˈsɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
creure
mieć o czymś jakieś zdanie

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
veí
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sąsiadka sɔ̃w̃ˈɕatka n
veïna
osoba płci żeńskiej, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sąsiedni sɔ̃w̃ˈɕɛdʲɲi adj
adjacent
o terenie, państwie: bezpośrednio graniczący

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
jutge
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;
àrbitre
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych
jutgessa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta, która wydaje wyroki w sądzie
àrbitra
(sport, sportowy) kobieta, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych

sęp sɛ̃mp n
voltor
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
feblesa
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych

sława ˈswava n
fama glòria
wielki rozgłos

sławny ˈswavnɨ adj
famós
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

słodki ˈswɔtʲci adj
dolç
mający smak cukru
wywołujący miłe uczucie

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
dolçor
słodki smak

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
edulcorant
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;

słoma ˈswɔ̃ma n
palla
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
gira-sol mira-sol
(botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
solar
związany ze słońcem

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
cansalada
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słonka ˈswɔ̃nka n
becada
(ornitologia, ornitologiczny) Scolopax rusticola, eurazjatycki ptak wędrowny;

słony ˈswɔ̃nɨ adj
salat
mający smak soli

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
eslovac
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków
charakterystyczny dla Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
eslovac
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
eslovè
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słowik ˈswɔvʲik n
rossinyol
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;

słownik ˈswɔvʲɲik n
diccionari
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
spis słów z tłumaczeniami na inny język

słowo ˈswɔvɔ n
paraula mot
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;
obietnica, przyrzeczenie

słoń swɔ̃ɲ n
elefant
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
sol
Słońce widziane jako tarcza na niebie
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny

słuch swux n
oïda
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
escoltar
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
świadomie odbierać czyjąś mowę

słup swup n
columna
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
oir sentir atendre
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
malt
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

tabela taˈbɛla n
taula
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach

tabletka taˈblɛtka n
píndola pastilla
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

tablica taˈblʲiʦ̑a n
taula
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) (chemia, chemiczny) zestawienie danych, wzorów
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą specjalnego pisaka (wykonana z białego plastiku)
miejsce do umieszczania ogłoszeń, informacji
taula pissarra
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)

tablica rejestracyjna taˈblʲiʦ̑a ˌrɛjɛstraˈʦ̑ɨjna n
matrícula
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu;

tabloid taˈblɔ<sup>j</sup>it n
tabloide
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze;

tabu ˈtabu n
tabú
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;

tabule n
tabulé
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;

taca ˈtaʦ̑a n
safata
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
taquicàrdia
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

taczka ˈtaʧ̑ka n
carretó
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci adj
tadjik
odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
secret
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
misteriós
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajfun ˈtajfũn n
tifo tifó
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajga ˈtajɡa n
taigà
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

tajlandzki tajˈlãnʦ̑ʲci adj
tailandès
odnoszący się do Tajlandii

tajność n
sigil
cecha tego, co jest tajne, co nie jest jawne

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
taiwanès
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu

tak tak particle
sí
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

taka ˈtaka n
taka
(jednostka monetarna) waluta Bangladeszu;

taksonomia n
taxonomia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksydermia n
taxidèrmia
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych;

taksówka taˈksufka n
taxi
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taksówkarz taˈksufkaʃ n
taxista
kierowca taksówki

takt takt n
compàs
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi;

taktyczny takˈtɨʧ̑nɨ adj
tàctic
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) związany z taktyką

taktyka ˈtaktɨka n
tàctica
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
tal·li
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talerz ˈtalɛʃ n
plat
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;

talia ˈtalʲja n
cintura
(anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder

tam tãm pronoun
allà allí
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tam-tam n
tam-tam
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny z grupy idiofonów;

tampon ˈtãmpɔ̃n n
tampó
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;

tamten ˈtãmtɛ̃n pronoun
aquell
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu)

tancerka tãnˈʦ̑ɛrka n
balladora ballarina
(choreografia, choreograficzny) kobieta, której profesją jest taniec

tango ˈtãŋɡɔ n
tango
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

tani ˈtãɲi adj
barat
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
niewiele wart

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
dansa ball
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

tanina n
taní
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;

tanio ˈtãɲɔ adv
barat
w sposób tani; niedrogo, po okazjonalnej/niskiej cenie

tantal ˈtãntal n
tàntal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

tanzański tãw̃ˈzãj̃sʲci adj
tanzà
odnoszący się do państwa Tanzania

tapenada ˌtapɛ̃ˈnada n
tapenada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;

tapeta taˈpɛta n
fons de pantalla
(informatyka, informatyczny) grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera;
paper pintat
(budownictwo) kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;

tapioka n
tapioca
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;

tapir ˈtapʲir n
tapir
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;

taran n
ariet
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) machina oblężnicza z ciężką kłodą do kruszenia murów i rozbijania bram;

tarcie ˈtarʲʨ̑ɛ n
fricció
(fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu

tarcza ˈtarʧ̑a n
escussó
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)
escut
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych

tarczyca n
tiroide
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;

tarczycowy adj
tiroïdal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy

targi ˈtarʲɟi n
fira
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych

tarragoński adj
tarragoní
związany z Tarragoną, dotyczący Tarragony, pochodzący z Tarragony (miasta w Hiszpanii)

tartak ˈtartak n
serradora
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

taszlich n
taixlikh
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie;

tata ˈtata n
papa
(potocznie, potoczny) ojciec

tatarski taˈtarsʲci adj
tàtar
związany z Tatarami

tatarski taˈtarsʲci n
tàtar
(potocznie, potoczny) język tatarski;

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
tatuatge
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;

tatuować ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
tatuar
wykonywać tatuaż

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
tautologia
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;

tautologiczny adj
tautològic
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii

taxi ˈtaksʲi n
taxi
(potocznie, potoczny) taksówka

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
dansar ballar
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
cinta perforada
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
tràquea canya del pulmó
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórz txuʃ n
covard gallina
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy
turó
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny;

tchórz zwyczajny n
turó comú
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius, gatunek małego, drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych;

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
covard
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
covardia
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi

teatr ˈtɛatr̥ n
teatre
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
teatral
związany z teatrem, odnoszący się do teatru
obliczony na wywołanie efektu u obserwatora

technet ˈtɛxnɛt n
tecneci
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

techniczny tɛxʲˈɲiʧ̑nɨ adj
tecnològic
odnoszący się do techniki, związany z techniką

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
tecnocràcia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;

technokrata ˌtɛxnɔˈkrata n
tecnòcrata
zwolennik technokracji

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
tecnologia
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

technologicznie adv
tecnològicament
pod względem technologicznym

teista tɛˈ<sup>j</sup>ista n
teista
osoba wyznająca teizm

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
teisme
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

tekst tɛkst n
text
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
tectònic
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki

tektura n
cartró
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
telèfon
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
telefònic
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu

telegraf tɛˈlɛɡraf n
telègraf
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

telekomunikacja n
telecomunicacions
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) nauka związana z przekazywaniem sygnałów na odległość
telecomunicació
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość

telekonferencja n
teleconferència
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)

telenowela ˌtɛlɛ̃nɔˈvɛla n
telenovel·la
wieloodcinkowy serial, którego akcja dzieje się wewnątrz jakiegoś środowiska;

teleologiczny adj
teleològic
(filozofia, filozoficzny) związany z teleologią, dotyczący teleologii

telepatia ˌtɛlɛˈpatʲja n
telepatia
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

telepraca n
teletreball
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

teleskop tɛˈlɛskɔp n
telescopi
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
televisió
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
televisor
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

tellur ˈtɛlːur n
tel·luri
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

telomer n
telòmer
(biologia, biologiczny) element strukturalny chromosomu;

temat ˈtɛ̃mat n
tema
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

tematyczny ˌtɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
temàtic
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie

temblak ˈtɛ̃mblak n
cabestrell
(medycyna, medyczny) opaska unieruchamiająca chorą rękę

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
temperatura
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
(potocznie, potoczny) gorączka

ten tɛ̃n pronoun
aquest
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

tendencyjny ˌtɛ̃ndɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
tendenciós
stronniczy

tenge ˈtɛ̃ŋɡɛ n
tenge
(jednostka monetarna) waluta Kazachstanu;

tenis ˈtɛ̃ɲis n
tennis
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
tennis de taula
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
teodolit
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodycea n
teodicea
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
teofania
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;

teoforyczny adj
teòfor
zawierający w sobie imię bóstwa

teokracja n
teocràcia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
teologia
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
teològic
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoretycznie adv
teòricament
w sposób teoretyczny

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
teòric
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii
mało prawdopodobny

teoria tɛˈɔrʲja n
teoria
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;
(potocznie, potoczny) abstrakcja, nie mająca odniesienia do praktyki
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)

teoria względności n
teoria de la relativitat
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;

terapia tɛˈrapʲja n
teràpia
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

teraz ˈtɛras adv
ara
w tej chwili, obecnie

teraźniejszość n
present
czas obecny; to, co dzieje się teraz

terb tɛrp n
terbi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

terier ˈtɛrʲjɛr n
terrier
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

terminator ˌtɛrmʲĩˈnatɔr n
terminador
(astronomia, astronomiczny) linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca);

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
terminologia
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

terminologiczny adj
terminològic
dotyczący terminologii

termistor tɛrˈmʲistɔr n
termistor
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;

termit ˈtɛrmʲit n
tèrmit
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;
termita
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;

termodynamiczny ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
termodinàmic
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
termodinàmica
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termogeneza n
termogènesi
(fizjologia, fizjologiczny) zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
termòmetre
przyrząd do pomiaru temperatury;

termosfera ˌtɛrmɔˈsfɛra n
termosfera
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi, w której temperatura stopniowo wzrasta wraz ze wzrostem wysokości;

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
terrorista
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
terrorisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
territori
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
testament
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

testosteron ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n n
testosterona
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;

tetrahydrokannabinol n
tetrahidrocannabinol
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
tetraplegia
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy;

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
sogra
matka żony lub męża

teść tɛɕʨ̑ n
sogre
ojciec żony lub męża

theremin n
theremin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
tiamina
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;

tkactwo n
teixidura tissatge
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;

tkacz tkaʧ̑ n
teixidor
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin

tlen tlɛ̃n n
oxigen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
òxid
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;

to tɔ pronoun
això
…wskazujący, rodzaj nijaki

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
vàter
ubikacja w miejscu publicznym

toast ˈtɔast n
brindis
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tofu ˈtɔfu n
tofu
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

togijski tɔˈɟijsʲci adj
togolès
odnoszący się do państwa Togo

tojad ˈtɔjat n
acònit
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych;

tokarka tɔˈkarka n
torn
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
tocoferol
(biochemia, biochemiczny) witamina E;

toksyczność tɔˈksɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
toxicitat
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;
cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia))

toksyczny tɔˈksɨʧ̑nɨ adj
tòxic
(książkowy) mający właściwości trujące

toksykolog n
toxicòleg
specjalista w dziedzinie toksykologii

toksykologiczny adj
toxicològic
(medycyna, medyczny) związany z toksykologią, dotyczący toksykologii

toksyna tɔˈksɨ̃na n
toxina
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolar ˈtɔlar n
tolar
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Słowenii w latach 1991–2006;

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
tolerància
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;

tolerancyjny ˌtɔlɛrãnˈʦ̑ɨjnɨ adj
tolerant
szanujący czyjeś poglądy, wierzenia, upodobania, czyjeś postępowanie, różniące się od własnych

toluen n
toluè
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;

ton tɔ̃n n
Tonià
(geologia, geologiczny) najstarszy okres neoproterozoiku, trwający od 1000 do 850 mln lat temu;

tona ˈtɔ̃na n
tona
jednostka masy równa 1000 kilogramów

tonsillektomia n
amigdalectomia amigdalotomia
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;

tonsura tɔ̃w̃ˈsura n
tonsura
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;

topaz ˈtɔpas n
topazi
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
topografia
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

topola tɔˈpɔla n
pollancre àlber
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
topologia
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
topònim
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);

topór ˈtɔpur n
destral
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
tori
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;
via
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;

torbiel n
quist
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;

torf tɔrf n
torba
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

tornado tɔrˈnadɔ n
tornado
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

tornister tɔrʲˈɲistɛr n
motxilla escolar
(edukacja, edukacyjny) rodzaj usztywnianego plecaka noszonego przez uczniów klas młodszych

torpedować v
torpedinar
(przenośnie, przenośnia) utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą

tortura tɔrˈtura n
turment tortura
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;

torturować ˌtɔrtuˈrɔvaʨ̑ v
torturar
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
toscà
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
totalitarisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totem ˈtɔtɛ̃m n
tòtem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
totemisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

towar ˈtɔvar n
mercaderia
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
sociable
dobrze czujący się w obecności innych osób
social
będący formą rozrywki grupy osób

towarzysz tɔˈvaʒɨʃ n
company
ten, kto komuś towarzyszy, jest z kimś obecny, przebywa z kimś, spędza z kimś czas

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
identitat
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
igualtat identitat
identyczność, brak różnic

tożsamość płciowa n
identitat de gènere
osobiste poczucie swojej płci społeczno-kulturowej;

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
tradició
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycjonalizm n
tradicionalisme
przywiązanie do tradycji

tradycyjnie ˌtradɨˈʦ̑ɨjɲɛ adv
tradicionalment
zgodnie z tradycją

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
tradicional
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

tragedia traˈɡɛdʲja n
tragèdia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
ogromne nieszczęście budzące rozpacz

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
tràgic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)
pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
tragicomèdia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;

trajektoria n
trajectòria
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

traktat ˈtraktat n
tractat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.
tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej;

traktor ˈtraktɔr n
tractor
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
tramvia
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

transatlantycki adj
transatlàntic
odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk

transept ˈtrãw̃sɛpt n
creuer
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku;

transfobia n
transfòbia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;

transformacja ˌtrãw̃sfɔrˈmaʦ̑ʲja n
transformació
przemiana, przekształcanie czegoś

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
transformador
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transfuzja n
transfusió
(medycyna, medyczny) wprowadzanie do naczynia krwionośnego pacjenta krwi lub jej składników pochodzenia zewnętrznego

transgenderowy adj
transgènere
związany z transgenderyzmem, wykazujący tendencje do odbiegania od tradycyjnej roli płciowej

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
transcripció
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
transmissió
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych

transoceaniczny adj
transoceànic
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

transport ˈtrãw̃spɔrt n
transport
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transseksualny adj
transexual
związany z transseksualizmem, dotyczący transseksualizmu

transsubstancjacja n
transsubstanciació
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;

transwestytyzm n
transvestisme
(psychologia, psychologiczny) upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
transistor
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;

trapez ˈtrapɛs n
trapezi
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;

traszka ˈtraʃka n
tritó
(herpetologia, herpetologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz;

tratwa ˈtratfa n
rai
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

traumatyczny ˌtrawmaˈtɨʧ̑nɨ adj
traumàtic
(medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu
(psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem

trawa ˈtrava n
herba
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;
(potocznie, potoczny) marihuana

trawertyn n
travertí
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
digestió
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawnik ˈtravʲɲik n
gespa
poletko trawy o charakterze ozdobnym;

trebusz ˈtrɛbuʃ n
almanjanec trabuquet
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;

trefl trɛfl̥ n
trèvol
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

trener ˈtrɛ̃nɛr n
entrenador
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;

trias trʲjas n
Triàsic
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

trichotillomania n
tricotil·lomania
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;

trisomia 21 n
trisomia 21
(medycyna, medyczny) zespół Downa

triumf trʲjũw̃f n
triomf
wspaniałe zwycięstwo, sukces

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
una mica un xic
w niewielkiej ilości

trockizm n
trotskisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trofeum trɔˈfɛ<sup>w</sup>ũm n
trofeu
nagroda w sporcie lub innej rywalizacji
zdobycz wojenna lub myśliwska, przedmiot dumy właściciela

trolejbus trɔˈlɛjbus n
troleibús
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

tron trɔ̃n n
tron
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju

tropikalny ˌtrɔpʲiˈkalnɨ adj
tropical
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym

troskliwy trɔsˈklʲivɨ adj
atent
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój

trubadur n
trobador trobadora
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

trucizna truˈʨ̑izna n
metzina verí
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trudno ˈtrudnɔ adv
fort
z koniecznością włożenia dużego wysiłku, uciążliwie, opornie

trudny ˈtrudnɨ adj
difícil
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
niełatwy do zrozumienia

trufla ˈtrufla n
tòfona
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;

trumna ˈtrũmna n
taüt fèretre caixa
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trup trup n
cadàver
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

truskawka truˈskafka n
maduixa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
abellot
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;

truć v
enverinar
powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny

tryb orzekający ˈtrɨp ˌɔʒɛkaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
indicatiu mode indicatiu
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
condicional
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie;

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
imperatiu
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;

tryb warunkowy n
condicional
(gramatyka) tryb przypuszczający

tryb łączący ˈtrɨp wɔ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
mode subjuntiu subjuntiu
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;

trybula trɨˈbula n
cerfull
(botanika, botaniczny) Anthriscus, rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;

trybunał n
tribunal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instancja orzekająca, kolegium sądowe;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kolegium sędziowskie o szczególnych uprawnieniach

trygonometria n
trigonometria
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

trylogia n
trilogia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

trzcina ˈṭʃʲʨ̑ĩna n
canya
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;

trzcina cukrowa n
canya de sucre
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzeci ˈṭʃɛʨ̑i adj
tercer
od 3

trzepaczka do dywanów n
picamatalassos
ręczne narzędzie do trzepania dywanów na trzepaku;

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
bec d'esclop
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
sobri
niepijany
kierujący się rozumem, rozsądkiem

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
borinot abellot
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
verderola
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzustka ˈṭʃustka n
pàncrees
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzustkowy adj
pancreàtic
(anatomia, anatomiczny) związany z trzustką

trzy ṭʃɨ ordinalAdjective
tres
liczba 3

trzydziestka ṭʃɨˈʥ̑ɛstka n
trenta
liczba 30

trzydziesty ṭʃɨˈʥ̑ɛstɨ adj
trentè
od 30

trzydzieści ṭʃɨˈʥ̑ɛ̇ɕʨ̑i cardinalNumeral
trenta
30

trzynastka ṭʃɨ̃ˈnastka n
tretze
liczba 13

trzynastokąt n
tridecàgon
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach

trzynasty ṭʃɨ̃ˈnastɨ adj
tretzè
od 13

trzynaście ṭʃɨ̃ˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
tretze
13

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
terratrèmol sisme
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trójgliceryd n
triglicèrid
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny należący do lipidów;

trójka ˈtrujka n
tres
nazwa cyfry 3

trójkołowiec ˌtrujkɔˈwɔvʲjɛʦ̑ n
tricicle
(motoryzacja) pojazd poruszający się na trzech kołach

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
triangle
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;
rzecz mająca kształt trójkąta (1.1)

trójkątny trujˈkɔ̃ntnɨ adj
triangular
dotyczący trójkąta (figury geometrycznej)
mający kształt podobny do trójkąta (figury geometrycznej)

trójwartościowy adj
trivalent
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego

trójwymiarowy ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
tridimensional
mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
trident
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;

trąba powietrzna n
terbolí
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
trompeta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trąd trɔ̃nt n
lepra
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik różowaty n
rosàcia
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;

tsunami tsũˈnãmʲi n
tsunami
(geologia, geologiczny) fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi;

tu tu pronoun
aquí ací
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tuf tuf n
tuf
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;

tukan ˈtukãn n
tucà
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;

tul tul n
tuli
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

tulipan tuˈlʲipãn n
tulipa
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tundra ˈtũndra n
tundra
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
túnel
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
tunisià
odnoszący się do państwa Tunezja

tunika tũˈɲika n
túnica
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;

turban ˈturbãn n
turbant
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

turbina turˈbʲĩna n
turbina
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turbulencja n
turbulència
chaotycznie poruszające się wiry i strumienie powietrza w atmosferze ziemskiej

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
turc
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
turc
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
turcman
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
turcman
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turkmenistanu;

turkus ˈturkus n
turquesa
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;
barwa, zielony odcień cyjanu;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
turquesa
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turon ˈturɔ̃n n
Turonià
(geologia, geologiczny) drugi wiek późnej kredy, trwający 93,5 – 89,3 milionów lat temu;

turynka tuˈrɨ̃nka n
torinesa
mieszkanka Turynu

turysta tuˈrɨsta n
turista
osoba uprawiająca turystykę

turystka tuˈrɨstka n
turista
kobieta, która podróżuje dla przyjemności

turystyczny ˌturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
turístic
związany z turystyką lub turystami

turystyka tuˈrɨstɨka n
turisme
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

turyńczyk tuˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
torinès
mieszkaniec Turynu lub mężczyzna pochodzący z Turynu

turyński tuˈrɨ̃j̃sʲci adj
torinès
charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu

tuwalski tuˈvalsʲci adj
tuvalià
odnoszący się do państwa Tuvalu

tuzin ˈtuʑĩn n
dotzena
(jednostka miary) 12 sztuk

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
tonyina
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

twardy ˈtfardɨ adj
dur
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem
o koniecznościach, warunkach (i tym podobne, i temu podobne) wymagający wyrzeczeń lub trudu
o człowieku odporny, niepoddający się przeciwnościom i emocjom
surowy, bezlitosny

twarz tfaʃ n
cara
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twierdzenie tfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
afirmació
zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś

twierdzić ˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
afirmar
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie)

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
crear fer
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)

ty tɨ personalPronoun
tu
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
tibetà
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
tibetà
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków;

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
setmana
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygrys ˈtɨɡrɨs n
tigre
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
tigressa
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa

tylda ˈtɨlda n
titlla
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część

tylko ˈtɨlkɔ particle
només sinó
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tymczasowo adv
temporalment
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany

tymczasowy ˌtɨ̃mʧ̑aˈsɔvɨ adj
provisional
taki, który trwa tylko jakiś czas

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
farigola
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;

tynk n
guix
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.

typ tɨp n
tipus
rodzaj, wzorzec

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
tipografia
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typowy tɨˈpɔvɨ adj
típic
często spotykany

tyrania n
tirania
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyroksyna n
tiroxina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

tyrozyna n
tirosina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;

tysiąc ˈtɨɕɔ̃nʦ̑ n
mil
lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
mil·lenni
tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
titani
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
tabac
suszone liście tytoniu (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytuł ˈtɨtuw n
títol
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

tył tɨw n
fons
część czegoś najdalej od przodu

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
arc de Sant Martí arc iris
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
iris
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
anhel
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś

tężec n
tètanus
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tłuczek do ziemniaków ˈtwuʧ̑ɛɡ ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
aixafapatates
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie do ręcznego rozgniatania ziemniaków po ugotowaniu

tłum twũm n
munió
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
traductor
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
traducció
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – przekładanie na inny język

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
explicar
wyjaśniać, objaśniać coś, przekazywać zasadę działania czegoś
traduir
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłuszcz twuʃʧ̑ n
greix
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;

tłuszczowy twuʃˈʧ̑ɔvɨ adj
gras
dotyczący tłuszczu, związany z tłuszczem

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
assegurança
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubezpieczenie na życie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨʨ̑ɛ n
assegurança de vida
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
vestir
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie na kogoś

ubranie uˈbrãɲɛ n
roba
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała

ucho ˈuxɔ n
orella
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
refugiat
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uchodźczyni ˌuxɔʨ̑ˈʧ̑ɨ̃ɲi n
refugiada
kobieta uchodźca

ucieczka uˈʨ̑ɛʧ̑ka n
fuita fugida
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
escapar fugir
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)

ucieleśnienie n
encarnació
to, co uzyskuje realny kształt

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
honest honrat
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

uczennica ˌuʧ̑ɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
alumna escolar
forma żeńska od: uczeń

uczestniczyć ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ɨʨ̑ v
participar
brać udział
mieć udział

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
alumne escolar
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
sensació sentiment
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu

uczuciowy ˌuʧ̑uˈʨ̑ɔvɨ adj
afectuós
dotyczący uczuć, uczuciowości
taki, który łatwo ulega uczuciom; jest czuły, wrażliwy

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
ensenyar
przekazywać komuś wiedzę
aprendre estudiar
zdobywać pewną wiedzę lub umiejętności

udar mózgu ˈudar muzɡu n
apoplexia
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z zaburzeniem krążenia krwi w mózgu;

udaremniać v
frustrar desbaratar
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

udawać uˈdavaʨ̑ v
fingir
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego, pozorować nieprawdziwe okoliczności

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
cop
(rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć

uderzyć uˈdɛʒɨʨ̑ v
tustar
zadać komuś cios

udo ˈudɔ n
cuixa
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udoskonalać v
millorar
czynić doskonalszym, ulepszać

udowadniać v
demostrar provar
wykazywać prawdziwość czegoś lub jej brak, przedstawiając dowody

udziałowiec n
accionista
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym

ufać ˈufaʨ̑ v
confiar
być przekonanym, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego

ufologia n
ufologia
dziedzina wiedzy zajmująca się niezidentyfikowanymi obiektami latającymi;

ugandyjski ˌuɡãnˈdɨjsʲci adj
ugandès
odnoszący się do państwa Uganda

ugór ˈuɡur n
guaret
(rolnictwo, rolniczy) pole nieuprawiane przez pewien czas;

ujednoznacznienie ˌujɛdnɔznaʧ̑ʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
desambiguació
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa

ukaz ˈukas n
ucàs
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
ucraïnès
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
ucraïnès
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

ukryty uˈkrɨtɨ adj
ocult
taki, o którym nikt nie wie, którego ktoś nie chce ujawnić

układ ˈukwat n
pacte
porozumienie

układ nerwowy n
sistema nerviós
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;

układ oddechowy n
aparell respiratori
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów umożliwiających organizmowi oddychanie;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
taula periòdica
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
taula periòdica
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
sistema planetari
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;

układ przywspółczulny n
sistema nerviós parasimpàtic
(anatomia, anatomiczny) podukład autonomicznego układu nerwowego;

ul ul n
rusc arna
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

uległy adj
dòcil
poddający się czyjejś woli, pozwalający sobą kierować

ulewa uˈlɛva n
xàfec
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

ulga ˈulɡa n
alleujament
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu
avantatge
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat

ulica uˈlʲiʦ̑a n
carrer
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

ultradźwięk n
ultrasò
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ultrafiolet ˌultraˈfʲjɔlɛt n
ultraviolat
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
ultraviolat
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
favorit
najbardziej lubiany

umbra ˈũmbra n
ombra
(astronomia, astronomiczny) wewnętrzny cień Ziemi obserwowany na powierzchni Księżyca;

umiak ˈũmʲjak n
oomiac oomiak umiak umialak umiaq
duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
morir
kończyć swoje życie, przestawać żyć

umowa ũˈmɔva n
contracte
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

umysł ˈũmɨsw̥ n
ment
siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka;

umywalka ˌũmɨˈvalka n
lavabo pica
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

uncja n
unça
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;

unia ˈũɲja n
unió
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;

unikać ũˈɲikaʨ̑ v
evitar
starać się nie mieć kontaktu z czymś, trzymać się z daleka od czegoś

uniwersytecki ˌũɲivɛrsɨˈtɛʦ̑ʲci adj
universitari
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
universitat
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

unosić ũˈnɔɕiʨ̑ v
flotar
dawać się przenosić, utrzymywać się na lub nad czymś

ununbium ũˈnũnbʲjũm n
ununbi
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik

ununhexium ˌũnũnˈxɛksʲjũm n
ununhexi
(chemia, chemiczny) (zobacz) liwermor

ununoctium ˌũnũnˈɔktʲjũm n
ununocti
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);

ununquadium ˌũnũŋˈkwadʲjũm n
ununquadi
(chemia, chemiczny) (zobacz) flerow

uparty uˈpartɨ adj
tossut cabut
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

upał ˈupaw n
calor xafogor
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;

upokorzenie n
humiliació
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upoważniać v
autoritzar
dawać komuś pełnomocnictwo do przeprowadzania czynności formalnych

upragniony adj
anhelat
oczekiwany z dużym pragnieniem

uprzedzenie ˌupʃɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
prejudici
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕʨ̑ n
amabilitat
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi

uprząż n
arnès
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś

upływać v
expirar
trwając, zmierzać do swojego końca

uran ˈurãn n
urani
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

uran zubożony n
urani empobrit
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;

uraz ˈuras n
ferida
uszkodzenie ciała

urodzenie ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
naixement
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
aniversari natalici
rocznica dnia narodzin

urodzony ˌurɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
nat
(książkowy) taki, który posiada skłonności i zamiłowanie do czegoś

urolog uˈrɔlɔk n
uròleg
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
urologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
uruguaià
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju

urwisko urˈvʲiskɔ n
precipici
przepaść

usprawiedliwiać ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjäʨ̑ v
justificar
wyjaśniać motywy działania

usta ˈusta n
boca
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustawodawczy adj
legislatiu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw

ustawodawstwo n
legislació
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowywanie i wydawanie ustaw

ustępstwo uˈstɛ̃mpstfɔ n
concessió
rezygnacja z własnych żądań na rzecz drugiej strony

usłużny usˈwuʒnɨ adj
atent
chętnie pomagający, świadczący usługi

utalentowany adj
talentós
obdarzony talentem

utopia uˈtɔpʲja n
utopia
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

uwaga uˈvaɡa interjection
atenció
uwaga! → okrzyk, mający na celu ostrzec przed niebezpieczeństwem
uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1)

uwaga uˈvaɡa n
atenció
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą

uważać uˈvaʒaʨ̑ v
creure
mieć zdanie na jakiś temat; być zdania
sądzić coś o kimś lub czymś

uważny uˈvaʒnɨ adj
atent
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa

uwertura ˌuvɛrˈtura n
obertura
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;

uwięzić v
empresonar
pozbawić wolności, zamknąć w więzieniu

uwodzić uˈvɔʥ̑iʨ̑ v
seduir
porywać, ujmować kogoś czymś; czarować, oczarować kogoś; (potocznie, potoczny) podrywać kogoś

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
addicció
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem

uzależnienie seksualne n
addicció sexual
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) uzależnienie od seksu;

uzyskiwać ˌuzɨˈsʲcivaʨ̑ v
obtenir
otrzymywać coś o co się zabiegało, starało się otrzymać

ułamek uˈwãmɛk n
fracció
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)

ułan ˈuwãn n
ulà
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
facilitar
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
somriure
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
somriure
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
usuari
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
utilitzar
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

w dół adv
avall
w kierunku tego, co znajduje się niżej; coraz niżej

w przybliżeniu adv
aproximadament
blisko, ale niedokładnie tak

wachlarz ˈvaxlaʃ n
ventall
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;

waga ˈvaɡa n
balança bàscula
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;
pes
(potocznie, potoczny) ciężar czegoś lub kogoś

wahadło n
pèndol
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wahanie vaˈxãɲɛ n
titubeig
brak zdecydowania

wahać ˈvaxaʨ̑ v
hesitar
poruszać się ruchem wahadłowym

walc valʦ̑ n
vals
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1);

walec ˈvalɛʦ̑ n
cilindre
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
przedmiot w kształcie walca (1.2)

walencki adj
valencià
dotyczący Walencji

walet ˈvalɛt n
sota
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

walijski vaˈlʲijsʲci adj
gal·lès
związany z Walią, dotyczący Walii

walina n
valina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kwas aminoizowalerianowy;

walizka vaˈlʲiska n
maleta
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walić konia ˈvalʲiʨ̑ ˈkɔ̃ɲa v
gallardar pallejar
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka

walka ˈvalka n
lluita
(przenośnie, przenośnia) zmaganie z czymś, zwalczanie czegoś
siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu

walkiria n
valquíria
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;

waloński adj
való
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów

waloński n
való
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński;

waluta vaˈluta n
moneda
wymienialny środek płatniczy
moneda unitat monetària
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;

wampir ˈvãmpʲir n
vampir
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;
(zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków;

wanad ˈvãnat n
vanadi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wandalizm vãnˈdalʲism̥ n
vandalisme
akt bezmyślnego zniszczenia

wanilina n
vanil·lina
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

wanna ˈvãnːa n
banyera
duże naczynie do kąpieli

wanta ˈvãnta n
obenc
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;

wapiti n
uapití
(zoologia, zoologiczny) Cervus canadensis, duży, północnoamerykański jeleń;

wapno n
calç
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapń vapʲɲ̊ n
calci
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

waran ˈvarãn n
varà
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki

warchlak ˈvarxlak n
garrí porcell
młode świni domowej w pierwszym roku życia

warga ˈvarɡa n
llavi
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

wariat ˈvarʲjat n
boig
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
trena
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów

warstwa ˈvarstfa n
capa
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
varsovià
mieszkaniec Warszawy

warszawianka ˌvarʃaˈvʲjãnka n
varsoviana
mieszkanka Warszawy

warszawski varˈʃafsʲci adj
varsovià
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy

warsztat ˈvarʃtat n
taller
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
valor
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
zwykle lm zasada moralna, przekonanie
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego

warunek vaˈrũnɛk n
condició
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe

warzywo vaˈʒɨvɔ n
verdura hortalissa
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

wat vat n
watt
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata ˈvata n
cotó fluix
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
cotó fluix de sucre
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

watykański ˌvatɨˈkãj̃sʲci adj
vaticà
odnoszący się do państwa Watykan

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
llorer
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych;

waza ˈvaza n
sopera
duże, szerokie i głębokie naczynie, zwykle z dwoma uchwytami i przykrywką, służące do podawania na stół zup lub ponczu;

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
vasectomia
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazelina n
vaselina
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
corró
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

ważka ˈvaʃka n
libèl·lula barratgina
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważność ˈvaʒnɔɕʨ̑ n
importància
cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie

ważny ˈvaʒnɨ adj
important
mający duże znaczenie
vàlid
mający moc prawną, obowiązujący

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
pesar
określać czyjś ciężar za pomocą wagi
mieć jakiś ciężar, masę

wbijać ˈvbʲijäʨ̑ v
clavar
zagłębiać coś w czymś przez uderzanie lub nacisk

wchodzić ˈfxɔʥ̑iʨ̑ v
entrar
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp.
pujar
wspinać się, iść w górę

wczesny ˈfʧ̑ɛsnɨ adj
primerenc
taki, który jest u swojego początku

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
aviat
podczas początkowego etapu trwania czegoś
rano, w pierwszych godzinach po świcie

wcześniej ˈfʧ̑ɛɕɲɛ̇j adv
abans
poprzednio lub dawniej
przed upływem pewnego określonego czasu; przed jakimś wydarzeniem

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
ahir
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj n
ahir
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
ahir
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdowa ˈvdɔva n
vídua
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
vidu
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
gratitud
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
agraït
pełen wdzięczności

weekend n
cap de setmana
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia;

weganin vɛˈɡãɲĩn n
vegà
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
veganisme vegetalisme
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
vegetarianisme
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
vegetarià
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu

wejście ˈvɛjɕʨ̑ɛ n
entrada
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
vexil·lologia
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

welocyped ˌvɛlɔˈʦ̑ɨpɛt n
velocípede
(historia, historyczny, historycznie) pierwotny rower, który nie posiada łańcucha ani hamulców;

welomobil n
velomòbil
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem

wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
venecià
mieszkaniec Wenecji

wenecjanka ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjãnka n
veneciana
mieszkanka Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
venecià vènet
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci n
vènet
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół dialektów używanych w północno-wschodnich Włoszech;

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
veneçolà
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków

weranda vɛˈrãnda n
porxo veranda
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

werbena n
berbena
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju werbena (1.1)

wermut n
vermut
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;

wersja ˈvɛrsʲja n
versió
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

wesele vɛˈsɛlɛ n
boda
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) przyjęcie i zabawa urządzane po ślubie

wesołe miasteczko vɛˈsɔwɛ mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
fira
karuzele, strzelnice i inne podobne atrakcje zebrane w jednym miejscu;

wesołość vɛˈsɔwɔɕʨ̑ n
alegria
(książkowy) wesoły nastrój, dobra atmosfera; radość, beztroska

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
alegre
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny

wesz vɛʃ n
poll
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

weteran vɛˈtɛrãn n
veterà
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz

weto ˈvɛtɔ n
vet
protest lub sprzeciw wobec czegoś;

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
dins
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
intern
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku

wezwanie vɛzˈvãɲɛ n
crida
apel, odezwa

wełna ˈvɛwna n
llana
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów

whisky n
whisky
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

wiadro ˈvʲjadrɔ n
galleda poal
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
viaducte
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiara ˈvʲjara n
fe
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
credibilitat
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe

wiarygodny ˌvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
creïble
godny wiary, zasługujący na wiarę i zaufanie, pewny

wiatr vʲjatr̥ n
vent
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatr słoneczny n
vent solar
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;

wiatrak ˈvʲjatrak n
molí de vent
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr;

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
penell
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru;

wibracja n
vibració
drganie o dużej częstotliwości

wibrator n
vibrador
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;

wicehrabia n
vescomte
arystokrata noszący tytuł niższy niż tytuł hrabiego

wicehrabina n
vescomtessa
arystokratka nosząca tytuł niższy niż tytuł hrabiny

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
forca
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;
forquilla forca
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;

wideo n
vídeo
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;

widmo ˈvʲidmɔ n
espectre
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;

widoczność vʲiˈdɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
visibilitat
możliwość widzenia w danej przestrzeni lub w danych warunkach

widoczny vʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
visible
taki, którego widać

widok ˈvʲidɔk n
vista
widziana przestrzeń, krajobraz

widz vʲiʦ̑ n
espectador
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
veure
odbierać bodźce wzrokowe
spotykać się
mieć dany pogląd na coś/kogoś

widły ˈvʲidwɨ n
forca
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;

wieczna zmarzlina n
pergelisòl permagel
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
eternitat
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;

wieczny ˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
etern
trwający wieczność; dotyczący wieczności

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
vespre tarda
część doby między zachodem słońca a nocą

wieczór kawalerski ˈvʲjɛʧ̑ur ˌkavaˈlɛrsʲci n
comiat de solter
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;

wiedenka vʲjɛˈdɛ̃nka n
vienesa
mieszkanka Wiednia

wiedeńczyk vʲjɛˈdɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
vienès
mieszkaniec Wiednia

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
vienès
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
saber coneixement
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
saber
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedźma ˈvʲjɛ̇ʥ̑ma n
bruixa
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
rural agrest
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi

wiek vʲjɛk n
edat
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło
pewna charakterystyczna epoka
segle
sto lat;

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
camell
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;
samiec wielbłąda (1.1)

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
gran
bardzo ważny, znaczący
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu
o nadzwyczaj dużych rozmiarach

wielkoduszność n
magnanimitat
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni

wielobóstwo ˌvʲjɛlɔˈbustfɔ n
politeisme
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w wielu bogów

wielojęzyczność n
multilingüisme plurilingüisme
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co wielojęzyczne

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
multilingüe plurilingüe
napisany w wielu językach
posługujący się wieloma językami

wielokrotnie ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ adv
repetidament
wiele razy

wielokrotność ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕʨ̑ n
múltiple
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej;

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕʨ̑ n
multiculturalitat
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
polígon
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
polinomi
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;

wielonarodowy adj
multinacional
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
balena
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
políedre
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
porc
(spożywczy) mięso ze świni;

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
fidelitat
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
fidel
wykazujący się wiernością, lojalnością

wiersz vʲjɛrʃ n
poema
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany

wierzba ˈvʲjɛʒba n
salze
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzyciel vʲjɛˈʒɨʨ̑ɛl n
creditor
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
creure
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
wyznawać religię

wieszak ˈvʲjɛʃak n
penja-robes penjador
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
vietnamita
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci n
vietnamita
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Wietnamu;

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
ventós
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
esquirol
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieś vʲjɛ̇ɕ n
camp
tereny pozamiejskie
poble vila
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
camperol
człowiek mieszkający na wsi

wieża ˈvʲjɛʒa n
torre
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
gratacel
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wiking ˈvʲicĩŋk n
víking
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
viquipedista
internauta tworzący i edytujący Wikipedię

wikipedystka ˌvʲicipɛˈdɨstka n
viquipedista
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
lloba
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wilga ˈvʲilɡa n
oriol
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);

wilgotność n
humitat
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
humit
trochę mokry

wilgoć ˈvʲilɡɔʨ̑ n
suor humitat
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;

wilk vʲilk n
llop
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilkołak vʲilˈkɔwak n
home llop
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka
(fantasy) człowiek, którego jedną z form jest wilk

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
ascensor
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

winian n
tartrat
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu winowego

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
vinya
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

winny ˈvʲĩnːɨ adj
culpable
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego

wino ˈvʲĩnɔ n
vi
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

wino lodowe n
vi de gel
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie i ekstraktywne wino, wytwarzane z winogron zamarzniętych na krzewie i wyciskanych jeszcze przed rozmarznięciem;

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
verema
zbiór owoców winorośli

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
raïm
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
cep vinya
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście.

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
violoncel
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
violoncel·lista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli

wiolonczelistka ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲistka n
violoncel·lista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na wiolonczeli

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
primaveral de primavera
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wiosna ˈvʲjɔsna n
primavera
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
rem
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wiosłować v
remar
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
rem
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;

wir vʲir n
vòrtex
szybki ruch obrotowy wody lub powietrza wokół osi

wirtualny ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
virtual
możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny

wirtuozeria n
virtuositat
szczególny kunszt w robieniu czegoś

wirus ˈvʲirus n
virus
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
virologia
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusowy adj
víric
związany z wirusami, dotyczący wirusów

wisieć ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ v
penjar
być przymocowanym do czegoś od góry
znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią
dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać
umierać na szubienicy

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
vitamina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witać ˈvʲitaʨ̑ v
saludar
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś

witraż ˈvʲitraʃ n
vitrall
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

witryna vʲiˈtrɨ̃na n
aparador
duże okno sklepu przeznaczone na ekspozycję towaru;

wiza ˈvʲiza n
visat
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizerunek ˌvʲizɛˈrũnɛk n
imatge
pierwowzór, odbicie, obraz

wizualny adj
visual
dostrzegalny wzrokiem

wizyta vʲiˈzɨta n
visita
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
targeta de visita
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
om olm
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;

wiązanie vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
enllaç
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) oddziaływanie pomiędzy atomami;

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
lligar
splatać, tworząc węzeł

większościowy adj
majoritari
związany z większością, dotyczący większości

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
majoria
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
presó càrcer
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
presoner pres
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

więzień polityczny n
pres polític
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;

więź n
vincle
stan posiadania czegoś wspólnego
to, co łączy jednostki ze sobą

więźniarka vʲjɛ̃w̃ʑˈɲarka n
presa presonera
kobieta, która została umieszczona w więzieniu, zakładzie karnym lub obozie

wklęsłość n
concavitat
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co wklęsłe

wklęsły adj
còncau
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
aviat
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wnioskować v
concloure
wywodzić wniosek

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
néta
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
nét
syn córki lub syna

woda ˈvɔda n
aigua
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
aigua mineral
naturalna woda lecznicza;

woda święcona n
aigua beneita aigua beneïda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;

wodny ˈvɔdnɨ adj
aquàtic
nawiązujący do wody lub innych cieczy
poruszający się po wodzie

wodorotlenek n
hidròxid
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodospad vɔˈdɔspat n
cascada salt d'aigua
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodowstręt n
hidrofòbia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok

wodór ˈvɔdur n
hidrogen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
bèl·lic de guerra guerrer
związany z wojną, odnoszący się do wojny

wojna ˈvɔjna n
guerra
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
guerra civil
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojownik vɔˈjɔvʲɲik n
guerrer
ten, który walczy

wojsko ˈvɔjskɔ n
exèrcit
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wola ˈvɔla n
voluntat
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
preferir estimar-se més
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego

wolfram ˈvɔlfrãm n
tungstè wolframi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolna miłość n
amor lliure
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
llibertat
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie

wolny ˈvɔlnɨ adj
lent
odbywający się bez pośpiechu
lliure
mogący postępować zgodnie z własną wolą
nieobciążony czymś niekorzystnym

wombat ˈvɔ̃mbat n
uombat
(zoologia, zoologiczny) australijski torbacz o brunatnoszarej sierści;

word n
Wordià
(geologia, geologiczny) drugi wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 268 – 265,8 milionów lat temu;

worek ˈvɔrɛk n
sac
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

worek treningowy n
sac de boxa
(przenośnie, przenośnia) osoba regularnie dręczona fizycznie, na której ktoś się wyżywa
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego

wosk vɔsk n
cera
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a n
cotxer
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;

wprowadzać fprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
acompanyar
powodować przybycie lub umieszczenie kogoś lub czegoś gdzieś lub w jakąś sytuację

wprowadzenie ˌfprɔvaˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
entrada
wpisanie (hasła lub danych)

wpłata n
ingrés
wpłacenie pieniędzy

wpływ fpwɨf n
influència
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
influir influenciar
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
influent
mający duży wpływ, autorytet

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
tornar
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio

wrak vrak n
naufragi
resztki uszkodzonego statku lub samolotu;

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
impressió
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrogi ˈvrɔɟi adj
hostil
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy

wrona ˈvrɔ̃na n
cornella corb
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych;

wrona czarna n
cornella negra
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
fus
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
setembre
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzos vʒɔs n
bruc
(botanika, botaniczny) wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych liściach i małych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca późnym latem i wczesną jesienią;

wrzód vʒut n
úlcera
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wróbel ˈvrubɛl n
pardal gorrió
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróg vruk n
enemic
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami
państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska

wróżba n
averany
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu

wróżka ˈvruʃka n
fada
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
oriental
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód

wschód fsxut n
est orient
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;
sortida de sol
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem

wskazówka fskaˈzufka n
agulla busca
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
magnífic excel·lent
o czymś wyjątkowo dobrym, pięknym lub lubianym

wspominać fspɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
esmentar
sięgać pamięcią do wydarzenia lub osoby z przeszłości

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
record
obraz przeszłości w pamięci

wspólny ˈfspulnɨ adj
comú
należący lub używany przez kilka osób
charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
contemporani
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
compassió
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
compadir-se
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
cooperació
wspólne działanie kilku podmiotów

współpracować ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
col·laborar
pracować wspólnie z kimś w celu osiągnięcia określonego rezultatu

współrzędna n
coordenada
(matematyka, matematyczny) liczba z zestawu określającego położenie punktu na linii, na płaszczyźnie, na powierzchni, w przestrzeni;

współzawodnictwo ˌfspuwzavɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
rivalitat
rywalizacja grupy osób o pierwszeństwo w jakiejś dyscyplinie

wstawać ˈfstavaʨ̑ v
llevar-se
wychodzić z posłania po śnie lub odpoczynku

wstrzemięźliwy adj
moderat sobri
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego

wstrzykiwać v
injectar
(medycyna, medyczny) wprowadzać płyn do ciała za pomocą strzykawki

wstrętny ˈfstrɛ̃ntnɨ adj
fastigós
wywołujący obrzydzenie

wstyd fstɨt n
vergonya
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
cinta
ozdobny, wąski pasek tkaniny

wstężnica n
nemertin
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do typu Nemertea;

wszechmoc n
omnipotència
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
univers
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
tothom
ogół ludzi z danego zbioru

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
tots els camins porten a Roma
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
tot
ogół rzeczy i spraw

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
pertot
do każdego miejsca
pertot arreu
w każdym miejscu

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
llavors aleshores
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtorek ˈftɔrɛk n
dimarts
drugi dzień tygodnia

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
endoll
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;

wucziaping n
Wuchiapingià
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 260,4 – 253,8 milionów lat temu;

wujek ˈvujɛk n
oncle tiet
brat matki

wulgaryzm vulˈɡarɨsm̥ n
vulgarisme
słowo albo wyrażenie wulgarne, obelżywe, ordynarne i łamiące normy społeczne;

wulkan ˈvulkãn n
volcà
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)
volcà vulcà
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
volcànic
związany z wulkanami i ich aktywnością

wulwodynia n
vulvodínia
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie;

wuwuzela n
vuvuzela
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;

wy vɨ personalPronoun
vosaltres
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
elegir escollir
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie
triar elegir escollir
dokonywać wyboru

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
electoral
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami

wybryk n
entremaliadura extravagància
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
costa
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybuch ˈvɨbux n
esclat explosió
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej

wychodzić za mąż vɨˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈza‿mɔ̃w̃ʃ v
casar-se
wstępować w związek małżeński z mężczyzną

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
excursió
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych

wyciekać vɨˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
escapar-se
o cieczy, płynie: sącząc się, wylewać się z jakiegoś zbiornika

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
eixugaparabrises
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;

wycinka n
tala
wycinanie, ścinanie drzew lub innych roślin

wyciskać v
esprémer
oddzielać od czego płynną zawartość poprzez ściskanie

wyciąg ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk n
extracte
(chemia, chemiczny) roztwór otrzymywany z substancji roślinnej lub organu zwierzęcego poprzez ich gotowanie, zalewanie wrzątkiem lub alkoholem;
(księgowość) lista transakcji i stan konta z jakiegoś okresu

wyciąg krzesełkowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
telecadira telesella
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;

wyczerpany adj
esgotador exhaust
(przenośnie, przenośnia) skrajnie zmęczony
exhaust
wykorzystany do końca, całkowicie spożytkowany, pozbawiony całej swej uprzedniej zawartości

wyczerpywać ˌvɨʧ̑ɛrˈpɨvaʨ̑ v
esgotar
zużywać coś do końca; wydobywać coś, korzystać z czegoś aż do wyczerpania
kończyć się, zużywać się, tracić swoje właściwości, dobra (np. energię)

wyczyn ˈvɨʧ̑ɨ̃n n
actuació
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
esdeveniment
to, co się stało
ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲiʦ̑tfɔ n
editorial
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki

wydma ˈvɨdma n
duna
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydra ˈvɨdra n
llúdria llúdriga
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wydychać v
alenar
oddychając usuwać powietrze z płuc

wygoda n
conveniència
odpowiadające komuś warunki mieszkania, przebywania; to, co zaspokaja czyjeś potrzeby

wygodnie vɨˈɡɔdʲɲɛ adv
còmodament
w sposób wygodny

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
convenient
taki, który komuś odpowiada z jakiegoś powodu
còmode
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę

wygrywać vɨˈɡrɨvaʨ̑ v
guanyar
grając w coś, zdobyć wygraną
zdobyć pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonać przeciwników, odnieść zwycięstwo

wygładzać vɨˈɡwaʣ̑aʨ̑ v
allisar
czynić gładką powierzchnię czegoś, usuwając nierówności, zmarszczki, itp.

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
explicar aclarir
czynić coś zrozumiałym

wyjaśnienie ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
explicació
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
excepció
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
excepcional
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
sortida
droga lub otwór, którym się wychodzi

wyka n
veça
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych;

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
escuradents
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnafʧ̑ɨ adj
executiu
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś

wykonywać ˌvɨkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
elaborar
wytwarzać lub produkować coś

wykorzystywać ˌvɨkɔʒɨˈstɨvaʨ̑ v
abusar aprofitar
mieć zysk z cudzego wysiłku, pracy, a także cech danej osoby

wykończony adj
esgotat
(potocznie, potoczny) mocno zmęczony

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
interjecció
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;

wykupić v
rescatar
zapłacić okup, by kogoś uwolnić

wykład ˈvɨkwat n
conferència
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat

wymaganie ˌvɨ̃maˈɡãɲɛ n
exigència
wymóg, żądanie, stanowcza potrzeba

wymagać vɨ̃ˈmaɡaʨ̑ v
exigir
potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne
żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się

wymarły vɨ̃ˈmarwɨ adj
extint
taki, który już wymarł, wyginął

wymiana vɨ̃ˈmʲjãna n
intercanvi
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego

wymieniać vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
baratar
dokonywać wymiany, zmiany - dawać coś za coś innego

wymiociny ˌvɨ̃mʲjɔ̇ˈʨ̑ĩnɨ n
vòmit
to, czym się wymiotuje

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvaʨ̑ v
vomitar
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
braguer
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
pronunciació pronúncia
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;

wymyślać vɨ̃ˈmɨɕlaʨ̑ v
escridassar
obrzucać kogoś obelgami

wymówka n
excusa
wykrętne usprawiedliwienie

wynaczynienie n
extravasació
(medycyna, medyczny) przedostanie się substancji z naczyń do otaczającej je tkanki, zwłaszcza krwi z naczyń krwionośnych

wynajem vɨ̃ˈnajɛ̃m n
lloguer
oddanie komuś lub wzięcie od kogoś do czasowego użytkowania pewnej własności za zapłatą

wynajmować ˌvɨ̃najˈmɔvaʨ̑ v
arrendar
zezwalać komuś na korzystanie ze swojej własności w zamian za opłatę

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
invenció
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
inventar
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
imaginació
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń;

wyobrażać ˌvɨɔˈbraʒaʨ̑ v
imaginar
tworzyć sobą jakiś obraz, symbol
imaginar-se
tworzyć obraz czegoś nieznanego w swojej wyobraźni, umyśle (zwykle przez porównanie z czymś znanym)

wypadek vɨˈpadɛk n
accident
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
equip equipament
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś

wyposażyć ˌvɨpɔˈsaʒɨʨ̑ v
equipar
zaopatrzyć w przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś lub do wykonywania czegoś

wyprawa vɨˈprava n
expedició
podróż w celach naukowych, wojennych lub turystycznych

wypukły vɨˈpukwɨ adj
convex
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś

wyrazisty ˌvɨraˈʑistɨ adj
expressiu
przykuwający uwagę, pełen wyrazu, sugestywnie przedstawiający coś

wyraźnie vɨˈraʑɲɛ adv
considerablement
w sposób niepozostawiający wątpliwości

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
expressió
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy
(informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
apèndix
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;

wyrywać v
arrencar
siłą wyciągnąć, wydobyć coś z czegoś

wyróżniać vɨˈruʒʲɲäʨ̑ v
enaltir
zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo

wyrąb n
tala
wyrąbanie, wyrąbywanie drzew

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
esforç
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś

wysoki vɨˈsɔci adj
alt
mający duży wymiar pionowy

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
enlaire
(odprzymiotnikowy) → wysoki

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
altitud
odległość od pewnego odnośnika, np. gruntu
altura alçada alçària
wymiar pionowy czegoś lub kogoś

wyspa ˈvɨspa n
illa
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wystarczająco ˌvɨstarʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
prou
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio

wystarczyć vɨˈstarʧ̑ɨʨ̑ v
bastar
być w odpowiedniej ilości lub liczbie do wykonania jakiejś czynności, nie zabraknąć

wystawa vɨˈstava n
exposició
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz

wytrwałość vɨˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
persistència
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś

wytrwały adj
tenaç
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu

wytwarzać vɨˈtfaʒaʨ̑ v
produir
produkować na większą skalę, wydawać

wywiad ˈvɨvʲjat n
entrevista
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom

wyznanie vɨˈznãɲɛ n
confessió
przyznanie się do czegoś

wyzwanie vɨˈzvãɲɛ n
repte desafiament desafiu
trudne zadanie, sytuacja sugerująca chęć zmierzenia się z nią

wyzywać v
escridassar
obrzucać obelgami

wyłączać vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
apagar
wstrzymywać pracę jakiegoś urządzenia

wyścig ˈvɨɕʨ̑ik n
cursa
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;

wyścig w workach ˈvɨɕʨ̑iɡ ˈv‿ːɔrkax n
carrera de sacs
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
recíproc mutu
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

względnie adv
relativament
do jakiegoś stopnia

względność ˈvzɡlɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
relativitat
zależność czegoś od różnych czynników

względny ˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
relatiu
odniesiony do jakiegoś innego stanu, cechy, wielkości lub ogólnie: rzeczy

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
tàlem
(medycyna, medyczny) część międzymózgowia znajdująca się pod spoidłem wielkim;

wzmianka ˈvzmʲjãnka n
menció al·lusió
krótka informacja o czymś, napomknięcie

wzrastać ˈvzrastaʨ̑ v
pujar
powiększać się, rosnąć w górę

wzrost vzrɔst n
creixement
zwiększanie się jakiejś wartości

wzruszenie n
emoció
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wzruszyć ramionami ˈvzruʃɨʨ̑ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi idiom
encongir-se d'espatlles
unieść ramiona na znak obojętności, niewiedzy lub pogardy

wódka ˈvutka n
vodka
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wózek ˈvuzɛk n
carro
(zdrobniale) od: wóz

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
cadira de rodes
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;

wół vuw n
bou
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąchać ˈvɔ̃w̃xaʨ̑ v
flairar
badać zapach nozdrzami

wąs vɔ̃w̃s n
bigoti
u ludzi: zarost nad górną wargą;

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
estret
mający niewielką szerokość

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
dubtar
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
dubte
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
fetge
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wąwóz ˈvɔ̃w̃vus n
barranc
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach;

wąż vɔ̃w̃ʃ n
serp serpent
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
serp
(przenośnie, przenośnia) ktoś podły i podstępny

węch vɛ̃w̃x n
olfacte
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;

wędka ˈvɛ̃ntka n
canya de pescar
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
carboni carbó
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
carbó
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
lignit
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;
opał z węgla brunatnego (1.1)

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
hongarès
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węglarz ˈvɛ̃ŋɡlaʃ n
carboner
ktoś, kto zajmuje się wyrabianiem węgla drzewnego;

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
carbohidrat
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;

węglowodór n
hidrocarbur
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
anguila
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
nus
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
ośrodek, w którym krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne

władza ˈvwaʣ̑a n
poder
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą

własny ˈvwasnɨ adj
propi
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu

właściwie vwaɕˈʨ̑ivʲjɛ adv
pròpiament
należycie, adekwatnie, tak jak się powinno, poprawnie

właściwy vwaɕˈʨ̑ivɨ adj
propi
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki

właśnie ˈvwaɕɲɛ particle
exacte
…potwierdzająca słuszność przypuszczenia zawartego w pytaniu rozmówcy

włos vwɔs n
cabell pèl
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włoski ˈvwɔsʲci adj
italià
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
italià
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włosy ˈvwɔsɨ n
pèl
owłosienie głowy ludzkiej

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
llança
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej

włókno ˈvwuknɔ n
fibra
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
ràbia hidrofòbia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

wściekłość ˈfʲɕʨ̑ɛkwɔɕʨ̑ n
ràbia
bardzo silna negatywna emocja, intensywna złość

wściekły ˈfʲɕʨ̑ɛkwɨ adj
furiós
taki, który jest bardzo zdenerwowany, rozgniewany, wzburzony

z s z zet preposition
amb
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo

z pewnością adv
certament segurament
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie

z powodu s‿pɔˈvɔdu
degut a per
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲiʦ̑ɔ̃w̃ adv
a l'estranger
poza granicami kraju

zaawansowany adj
avançat
będący w dalszej fazie rozwoju

zaawansowany n
avançat
człowiek mający pewną wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie

zabawa zaˈbava n
joc
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabawka zaˈbafka n
joguina joguet
rzecz służąca do zabawy;

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
matar
pozbawiać życia

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
trastorn
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
comportament acció
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;

zachowywać ˌzaxɔˈvɨvaʨ̑ v
preservar
ochraniać coś przed czymś lub przed kimś

zachód ˈzaxut n
oest ponent
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;
posta de sol
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
posta de sol
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zachęta zaˈxɛ̃nta n
incentiu
czynnik zachęcający

zaciskać v
serrar
czynić ciaśniejszym, ściśle przylegającym

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
començar
przystępować do wykonywania jakiejś czynności

zadanie zaˈdãɲɛ n
tasca
coś, co należy wykonać

zadowalający adj
satisfactori acceptable
wystarczająco dobry

zaduch n
xafogor
nieświeże powietrze, nie do oddychania

zagadka zaˈɡatka n
endevinalla enigma
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne
enigma
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia

zaginiony ˌzaɟĩˈɲɔ̃nɨ adj
perdut
utracony, zagubiony w czasie lub przestrzeni

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
estranger
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
estranger exterior
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zagrać ˈzaɡraʨ̑ v
jugar
wziąć udział w grze

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
pronom
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
pronom possessiu
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
interès
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą

zair n
zaire
(jednostka monetarna) dawna waluta Zairu;

zairski adj
zairès
(historia, historyczny, historycznie) związany z Zairem lub Zairczykami, dotyczący Zairu lub Zairczyków

zajebisty ˌzajɛˈbʲistɨ adj
collonut de puta mare
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) fajny, wspaniały, robiący wrażenie

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
llebre
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) szarak, przedstawiciel jednego z gatunków zajęcy (1.1);

zajączek zaˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
llebretó
mały lub młody zając

zajęcie zaˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
ocupació
praca, robota, czynność, zajmowanie się czymś

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
ocupat
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zakaz ˈzakas n
prohibició
zabronienie czegoś komuś

zakażać zaˈkaʒaʨ̑ v
infectar
powodować dostawanie się drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
infecció
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
enamorat
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakon ˈzakɔ̃n n
orde
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
monjo frare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakrystia zaˈkrɨstʲja n
sagristia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
corba
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg

zakwaterowanie n
allotjament
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakład ˈzakwat n
aposta
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność

zakładka zaˈkwatka n
adreça d'interès
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
ostatge
(kryminologia, kryminologiczny) osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;

zalecać v
recomanar
przedstawiać coś jako wskazane

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
dependre
być uwarunkowanym

zambijski zãmˈbʲijsʲci adj
zambià
odnoszący się do Zambii, państwa w Afryce

zamek ˈzãmɛk n
castell cadenat
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
pany cadenat
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
cremallera
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamiar ˈzãmʲjar n
intenció
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiatać zãˈmʲjataʨ̑ v
escombrar
oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia

zamieszanie ˌzãmʲjɛˈʃãɲɛ n
confusió
zamęt, rozgardiasz; sytuacja, w której panuje chaos

zamieszkały adj
poblat
taki, w którym ktoś mieszka na stałe, (zobacz) zamieszkany

zamiłowanie ˌzãmʲiwɔˈvãɲɛ n
afició
znajdowanie dużej przyjemności w zajmowaniu się czymś, interesowaniu się czymś

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
tancar
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno
skończyć działanie firmy/urzędu
zabezpieczyć coś przed otwarciem, np. przez przekręcenie klucza w zamku

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
congelador
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ordre
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

zamężny zãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
casat
mający / mająca męża

zanieczyszczenie ˌzãɲɛʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
pol·lució
stan bycia zanieczyszczonym

zaniedbanie ˌzãɲɛdˈbãɲɛ n
desídia
coś, co powinno być zrobione, a nie zostało zrobione

zanik ˈzãɲik n
declinació
zanikanie, zamieranie czegoś

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
inflamació
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie mięśnia sercowego ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrʦ̑ɔˈvɛɡɔ n
miocarditis
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,

zapalenie mózgu n
encefalitis
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;

zapalenie okrężnicy n
colitis
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy

zapalenie osierdzia n
pericarditis
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia;

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
pneumònia pulmonia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalenie spojówek n
conjuntivitis
(medycyna, medyczny) choroba oczu;

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
encenedor
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapałka zaˈpawka n
misto llumí
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapaśnik zaˈpaɕɲik n
lluitador
sportowiec uprawiający zapasy (bez względu na styl)

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
cordar
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.

zapobieganie ˌzapɔbʲjɛˈɡãɲɛ n
prevenció
(rzeczownik odczasownikowy) od zapobiegać

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
oblidar
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś

zapowiedź zaˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
anunci
ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
convidar invitar
zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś
invitar
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny

zaprawa n
morter
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
invitació
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia

zapytać zaˈpɨtaʨ̑ v
preguntar
zadać pytanie

zapłodnienie ˌzapwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
fecundació
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem;

zarazić zaˈraʑiʨ̑ v
contagiar infeccionar
przenieść na kogoś chorobę

zarejestrowanie n
enregistrament
(rzeczownik odczasownikowy) od zarejestrować

zarejestrować v
enregistrar
umieścić na liście, wciągnąć do rejestru

zarodek zaˈrɔdɛk n
embrió
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty
(botanika, botaniczny) zawiązek rośliny rozwijający się w nasieniu

zarozumiały ˌzarɔzũˈmʲjawɨ adj
cregut
mający zbyt wysokie mniemanie o sobie, nadmiernie wychwalający swoją osobę

zarys ˈzarɨs n
circuit
ogólny kształt jakiegoś obiektu

zarzuela n
sarsuela
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) tradycyjna forma muzyczna liryczno-dramatyczna pochodzenia hiszpańskiego, z odgrywanymi scenkami mówionymi, śpiewem, niekiedy także tańcem;

zarzut ˈzaʒut n
objecció reprotxe
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

zasada zaˈsada n
base àlcali
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
principi
reguła rządząca czymś

zasadniczy ˌzasadʲˈɲiʧ̑ɨ adj
fonamental
podstawowy, najważniejszy

zasilacz zaˈɕilaʧ̑ n
adaptador
urządzenie, które dostarcza energię elektryczną o określonych parametrach do innego urządzenia

zaskakiwać v
sorprendre
sprawiać niespodziankę

zaskoczenie ˌzaskɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
sorpresa
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy

zastrzyk ˈzasṭʃɨk n
injecció
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) pojedyncza wstrzykiwana dawka leku

zastępować ˌzastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
reemplaçar
zamieniać coś na coś

zasłona zaˈswɔ̃na n
cortina
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;

zatoka zaˈtɔka n
badia golf
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;

zator n
embòlia
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep

zatrucie pokarmowe n
toxiinfecció alimentària intoxicació alimentària
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
confiança
przeświadczenie, że można komuś ufać

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨʨ̑ v
percebre
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
contingut
to, co się w czymś znajduje

zawał ˈzavaw n
infart
(medycyna, medyczny) miejscowa martwica tkanek serca lub innego narządu wskutek braku dopływu krwi;

zawias n
frontissa
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien

zawierać zaˈvʲjɛraʨ̑ v
contenir concloure
mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się

zawietrzny zaˈvʲjɛṭʃnɨ adj
sotavent
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr

zawiniątko n
farcell
niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem

zawracać głowę zaˈvraʦ̑aʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
amoïnar
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju

zawstydzenie n
vergonya
uczucie wstydu

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
sempre
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawód ˈzavut n
ofici professió ocupació
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

zawór ˈzavur n
vàlvula
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów;

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
gelós
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

zazdrościć v
envejar
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zazdrość o członek n
enveja del penis
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego;

zazwyczaj zaˈzvɨʧ̑aj adv
comunament
w większości przypadków

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
eclipsi
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

załoga zaˈwɔɡa n
tripulació
grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd

założyciel n
fundador
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek

załączać v
adjuntar
dodawać załącznik, dodatkowy dokument, fizycznie lub elektronicznie, dodawać plik do maila

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
annex apèndix
dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum
fitxer adjunt
plik dołączony do wiadomości e-mail

zażenowanie n
vergonya
poczucie zakłopotania i wstydu

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
coincidència
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie

zbiór zbʲjur n
conjunt
grupa, pewna liczba czegoś traktowana jako jedna całość

zbocze ˈzbɔʧ̑ɛ n
costa
(geografia, geograficzny) pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu

zboże ˈzbɔʒɛ n
cereal
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
crim
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
crim de guerra
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;

zbroja ˈzbrɔja n
armadura
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

zdanie ˈzdãɲɛ n
frase oració
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
succés
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się

zdatny adj
apte
(książkowy) nadający się do czegoś

zdecydowanie ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ adv
considerablement
w sposób pewny, zdecydowany; bez cienia wątpliwości

zdecydować ˌzdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
decidir
podjąć decyzję

zderzak ˈzdɛʒak n
para-xocs
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
esdeveniment ocurrència
gwałtowne uderzenie się poruszających się obiektów

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
capaç
będący w stanie wykonać określoną czynność

zdradzać ˈzdraʣ̑aʨ̑ v
enganyar
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku
trair
łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
diminutiu
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
salut sanitat
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
sa saludable
dobry dla zdrowia
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze

zebra ˈzɛbra n
zebra
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
reunió
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu

zebu ˈzɛbu n
zebú
(zoologia, zoologiczny) typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;

zegar ˈzɛɡar n
rellotge
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
rellotge de sol
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;

zegarek zɛˈɡarɛk n
rellotge
niewielkich rozmiarów zegar

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
rellotger
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków;

zemsta ˈzɛ̃msta n
revenja venjança
odwet za krzywdy

zenit ˈzɛ̃ɲit n
zenit
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;

zepsuć ˈzɛpsuʨ̑ v
malmetre
zniszczyć, uszkodzić w sposób uniemożliwiający działanie
espatllar-se
o sprzęcie: przestać działać

zero ˈzɛrɔ n
cap gens
brak (czegoś)
zero
liczba 0;

zespół ˈzɛspuw n
equip
grupa osób realizująca wspólny cel;

zespół Aspergera n
síndrome d'Asperger
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;

zespół lęku uogólnionego n
trastorn d'ansietat generalitzada
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;

zespół policystycznych jajników n
síndrome de l'ovari poliquístic
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;

zeszyt ˈzɛʃɨt n
llibreta quadern
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zeszły ˈzɛʃwɨ adj
passat
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu)

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
exterior
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz
taki, który odnosi się do innych krajów

zezowaty adj
guenyo estràbic
taki, który ma zeza

zezwolenie ˌzɛzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
permissió
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający oficjalną zgodę
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalna zgoda

zgadzać ˈzɡaʣ̑aʨ̑ v
consentir
wyrażać zgodę, dawać zgodę na coś

zgiąć zʲɟɔ̇̃ɲʨ̑ v
corbar
zmienić kształt obiektu poprzez zgięcie, zgniecenie

zgniły ˈzʲɟɲiwɨ adj
podrit
(przenośnie, przenośnia) taki, który uległ demoralizacji, zepsuty, parszywy
taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło

zgoda ˈzɡɔda n
acord
stan pozbawiony konfliktów czy kłótni, pojednanie
stan, w którym nie ma różnic zdania, w którym panuje ta sama opinia
consens
pozwolenie, aprobata, zgodzenie się

zgon zɡɔ̃n n
òbit
(książkowy) śmierć, skonanie

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
assemblea
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo

zgrubienie zɡruˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
augmentatiu
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
càustic
świadczący o zgryźliwości
często dokuczający innym złośliwymi uwagami

zgrzebło n
estríjol
(zootechnika, zootechniczny) metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;

ziarno ˈʑarnɔ n
gra
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;
cząstka czegoś

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
verd
kolor zielony

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
te verd
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania

zielonawy ˌʑɛlɔ̃ˈnavɨ adj
verdós
w kolorze podobnym do zielonego

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
verd
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody
verd verda
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
terra
gleba
terra sòl
grunt, podłoże (także w budynku)

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
badallar
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia

zima ˈʑĩ.ma n
hivern
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimbabwejski adj
zimbabwès
związany z Zimbabwe, dotyczący Zimbabwe

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
Guerra freda
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimno ˈʑĩmnɔ n
fred
odczuwalna subiektywnie niska temperatura

zimny ˈʑĩmnɨ adj
fred
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
alció blauet arner
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
hivernal d' hivern
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie

zięba ˈʑɛ̃mba n
pinsà
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
gendre
mąż córki

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
fenomen
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
tobogan
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zlewozmywak ˌzlɛvɔzˈmɨvak n
aigüera pica
zlew kuchenny, w którym zmywa się naczynia

zmiana ˈzmʲjãna n
canvi alteració
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
canviar
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości
zamieniać, zastępować coś czymś innym

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
variable
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)
ulegający zmianom

zmierzch zmʲjɛʃx n
crepuscle
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmrocznik gładysz n
borinot morat
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
forçar
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś

zmydlanie n
saponificació
(rzeczownik odczasownikowy) od zmydlać

zmysł zmɨsw̥ n
sentit
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;

zmysłowy zmɨsˈwɔvɨ adj
sensual
dotyczący zmysłów, odbierany za pomocą zmysłów

zmywalny adj
rentable
taki, który można zmyć

zmywarka zmɨˈvarka n
rentaplats
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń;

zmywać v
rentar
myjąc coś usuwać z tego brud, zanieczyszczenia

zmyślać v
imaginar
mówić nieprawdę, koloryzować

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cansament fatiga
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
cansat
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
segell
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
importància
wartość, ważność czegoś, waga

znaczący znaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ adj
significatiu notable
istotny, ważny, odgrywający dużą rolę

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
trobar
zdobywać to, czego się szuka

znak znak n
senyal
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
filigrana
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;

znać znaʨ̑ modal
conèixer saber
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
saber
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości

znieważać zʲɲɛˈvaʒaʨ̑ v
afrontar
naruszać czyjąś godność

zniknięcie zʲɲicˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
desaparició
(rzeczownik odczasownikowy) od zniknąć

zniszczenie zʲɲiʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
destrucció
stan tego, co zostało zniszczone, zrujnowane, zburzone

zniżka ˈzʲɲiʃka n
rebaixa
obniżenie ceny

znowu ˈznɔvu adv
de nou
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

zodiak ˈzɔdʲjak n
zodíac
(astrologia, astrologiczny) diagram w formie koła używany przez astrologów, w którym każdy ze znaków zodiaku jest oznaczony innym symbolem

zoo ˈzɔː n
zoo
ogród zoologiczny

zoo- ˈzɔː prefix
zoo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami

zoolog zɔˈːlɔk n
zoòleg
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
zoologia
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
zoonosi
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
zooplàncton
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
intel·ligible
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia

zrozumienie ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
comprensió
wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność

zrzucić maskę ˈzʒuʨ̑iʨ̑ ˈmaskɛ v
llevar-se la careta
pokazać się takim, jakim się naprawdę jest; przestać udawać, pokazać swoje prawdziwe cechy, charakter

zrzęda n
rondinaire reganyós
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zrównoważony rozwój n
desenvolupament sostenible
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ochrona środowiska) proces przemian zapewniający zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez umniejszania szans rozwojowych przyszłych generacji, m.in. dzięki zintegrowanym działaniom w zakresie rozwoju gospodarczego, społecznego i w zakresie środowiska;

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
engrapadora grapadora
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;

zupa ˈzupa n
sopa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zwariowany adj
boig
(potocznie, potoczny) szalony, niespełna rozumu, nieokiełznany lub niepohamowany

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
animal bèstia
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɨ adj
animal
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia

zwinąć ˈzvʲĩnɔ̃ɲʨ̑ v
enrotllar
zmniejszyć obszar zajmowany przez coś rozpostartego lub długość czegoś

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
sindicat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;

zwięzły ˈzvʲjɛ̃w̃zwɨ adj
breu
zawierający dużo treści w niewielkiej liczbie słów

zwięźle adv
breument
ujmując wiele treści w niewielu słowach

zwolenniczka ˌzvɔlɛ̃ɲˈːiʧ̑ka n
seguidora
osoba płci żeńskiej, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś

zwolennik zvɔˈlɛ̃ɲːik n
seguidor
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
tròpic
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);

zwrotnikowy adj
tròpic
związany ze zwrotnikiem, pochodzący z terenów pod zwrotnikiem

zwycięski adj
victoriós
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
victòria
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
guanyador
ten, który zwyciężył, wygrał

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
usual
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły

zwykle ˈzvɨklɛ adv
normalment usualment
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
ordinari
niewyróżniający się niczym

zwłoka ˈzvwɔka n
desídia
zwlekanie z czymś, odkładanie czegoś na później

zwłoki ˈzvwɔci n
cadàver
ciało martwego człowieka;

zygota n
zigot
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zysk zɨsk n
benefici
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży
korzyść z czegoś, uzyskana wartość

ząb zɔ̃mp n
dent
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

złamanie zwãˈmãɲɛ n
fractura
(medycyna, medyczny) miejsce, w którym złamała się kość

zło zwɔ n
mal
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;
czyn lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
lladre
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela

złodziejka zwɔˈʥ̑ɛ̇jka n
lladre
(potocznie, potoczny) rozgałęźnik elektryczny (bez kabla) pozwalający na czerpanie prądu z jednego gniazdka do kilku urządzeń
forma żeńska od: złodziej; kobieta, która kradnie

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
orfebre
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złoto ˈzwɔtɔ n
or
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
(sport, sportowy) złoty medal
(jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)

złoty ˈzwɔtɨ adj
daurat
mający kolor i połysk złota

złoty ˈzwɔtɨ n
zloty
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom;

złośliwie zwɔɕˈlʲivʲjɛ adv
maliciosament
w sposób złośliwy

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
maliciós
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość

złość zwɔɕʨ̑ n
còlera ira
silne uczucie rozdrażnienia, gniewu, wrogości w stosunku do kogoś;

złożoność n
complexitat
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów

zły zwɨ adj
dolent
kiepski, nieznający się
niekorzystny
niesmaczny
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
o zdrowiu, zmysłach słaby
niegrzeczny, nieposłuszny
dolent mal
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)

à propos a‿prɔˈpɔ
per cert
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi

ósemka uˈsɛ̃mka n
corxera
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/8 całej nuty;
vuit
nazwa cyfry 8

ósmy ˈusmɨ adj
vuitè
od 8

öre ˈɛrɛ n
ore
(ekonomia, ekonomiczny) moneta szwedzka, obecnie setna część korony;

ćma ʨ̑ma n
arna falena papallona de nit
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
exercici
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwiczyć ˈʨ̑fʲiʧ̑ɨʨ̑ v
exercitar
(edukacja, edukacyjny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
negra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

Łaba ˈwaba pn
Elba
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
Cigne
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;

Łazarz ˈwazaʃ pn
Llàtzer
(biblijny) postać biblijna
imię męskie;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Letònia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
letó
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy

Łotyszka wɔˈtɨʃka n
letona
kobieta narodowości łotewskiej

Łucja ˈwuʦ̑ʲja pn
Llúcia
imię żeńskie;

Ługańska Republika Ludowa pn
República Popular de Luhansk
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;

Łukasz ˈwukaʃ pn
Lluc
imię męskie;

Łużyce wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Lusàcia
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
cigne
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łacina waˈʨ̑ĩna n
llatí llatina
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
llatí
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

łacińskość n
llatinitat
łaciński charakter czegoś

ładny ˈwadnɨ adj
maco bufó
odznaczający się urodą

ładowarka ˌwadɔˈvarka n
carregador
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;

ładunek waˈdũnɛk n
càrrega
towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu;
materiał wybuchowy w pocisku

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
embarbussament
trudna do wymówienia fraza;

łamistrajk wãˈmʲistrajk n
esquirol
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku

łapa ˈwapa n
pota
noga zwierzęcia niemającego kopyt

łapówka waˈpufka n
suborn
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łasica waˈɕiʦ̑a n
mostela
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;

łat wat n
lats
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Łotwy w latach 1922–1941 oraz 1993–2013;

łatać v
sargir
umieszczać łaty

łatwo ˈwatfɔ adv
fàcilment
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku

łatwy ˈwatfɨ adj
fàcil
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód

ławka ˈwafka n
banc
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;

łazienka waˈʑɛ̃nka n
bany cambra de bany
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
cadena
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
clítoris
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łojotokowe zapalenie skóry n
dermatitis seborreica
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
colze
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łom wɔ̃m n
palanqueta
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;

łopata wɔˈpata n
pala
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
escàpula omòplat
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;

łosoś ˈwɔsɔɕ n
salmó
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso łososia (1.1)

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
letó
odnoszący się do Łotwy

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
letó
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;

łowić ˈwɔvʲiʨ̑ v
pescar
łapać, chwytać w sieć lub na wędkę

łoś wɔɕ n
ant
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łożysko przodujące n
placenta prèvia
(medycyna, medyczny) powikłanie ciąży polegające na nieprawidłowo niskim zagnieżdżeniu łożyska w macicy;

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
tir amb arc
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

łucznik ˈwuʧ̑ʲɲik n
arquer
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem;

ług wuk n
lleixiu
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) wodny roztwór silnej zasady nieorganicznej;

łuk wuk n
arc
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
każdy kształt przypominający łuk (1.1)
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;

łup wup n
botí
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży

łupież ˈwupʲjɛʃ n
caspa
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łuska ˈwuska n
escata
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
psoriasi
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łydka ˈwɨtka n
panxell
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łysy ˈwɨsɨ adj
calb
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
cullereta
mała łyżka

łyżka ˈwɨʃka n
cullera
sztuciec służący do jedzenia

łza wza n
llàgrima
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łódź wuʨ̑ n
barca
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łój n
sèu
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji

łóżko ˈwuʃkɔ n
llit
mebel przeznaczony do spania;

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
connectar
spajać elementy za pomocą środków technicznych
(potocznie, potoczny) umożliwiać rozmowę telefoniczną

łąka ˈwɔ̃ŋka n
prat
teren gęsto porośnięty trawami;

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
menisc
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego;

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Silèsia
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Ślązaczka ɕlɔ̃w̃ˈzaʧ̑ka n
silesiana
mieszkanka Śląska;

Ślązak ˈɕlɔ̃w̃zak n
silesià
mieszkaniec Śląska;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Blancaneu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;

Święty Graal n
Sant Greal
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;

Święty Hufiec ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈxufʲjɛʦ̑ pn
Batalló Sagrat
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

Święty Zastęp ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈzastɛ̃mp pn
Batalló Sagrat
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

ściana ˈɕʨ̑ãna n
paret
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ściek ɕʨ̑ɛk n
claveguera
zanieczyszczona woda

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
sendera senda sender viarany
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych

ścigać v
perseguir
gonić kogoś, biec za kimś, aby go dogonić

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
tendó
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ścięgno Achillesa n
tendó d'Aquil·les
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową

ślad ɕlat n
rastre
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
melsa
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledzić ˈɕlɛʥ̑iʨ̑ v
seguir
obserwować, badać wzrokiem rozwój zdarzeń
seguir espiar
szpiegować podążając za kimś

śledź ɕlɛʨ̑ n
areng
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
estaca
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu

ślepo adv
cegament
w sposób ślepy

ślepota ɕlɛˈpɔta n
ceguesa
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie

ślepota śnieżna n
ceguesa de la neu
(medycyna, medyczny) schorzenie, kojarzone głównie z himalaistami, polegające na ostrym zapaleniu spojówek i nabłonka rogówki wywołane ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe;

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
cec
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok

ślimak ˈɕlʲĩmak n
cargol caragol
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
cargol
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego ssaków;

ślina ˈɕlʲĩna n
saliva
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

śliski ˈɕlʲisʲci adj
lliscant
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami

śliwa ˈɕlʲiva n
prunera
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;

śliwka ˈɕlʲifka n
pruna
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

ślusarz ˈɕlusaʃ n
manyà
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

śluz ɕlus n
moc
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych

śląski ˈɕlɔ̃w̃sʲci adj
silesià
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
riure
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem

śmiech ɕmʲjɛx n
rialla riure
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmieciarka ɕmʲjɛ̇ˈʨ̑arka n
camió d'escombraries
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów;

śmiertelność ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
mortalitat
(demografia, demograficzny) stosunek liczby zgonów do liczby ludności bądź do liczby zachorowań na daną chorobę
podleganie śmierci; cecha tego, co zawsze kiedyś umiera

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
mort defunció
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;

śmiesznie adv
còmicament
wywołując śmiech, wesołość

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
nata
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmigłowiec n
helicòpter
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
esmorzar
poranny posiłek;

śnieg ɕɲɛk n
neu
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
śnieg (1.1) leżący na ziemi, przedmiotach
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora

śnieżny ˈɕɲɛʒnɨ adj
nevat nevós
dotyczący śniegu, związany ze śniegiem, obfitujący w śnieg, utworzony ze śniegu

śnieżyca ɕɲɛˈʒɨʦ̑a n
nevada
intensywny i obfity opad śniegu połączony z silnym wiatrem;

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨʨ̑ v
nevar
padać (o śniegu)

śnić ɕɲiʨ̑ v
somiar somniar
widzieć sen podczas spania

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
cantar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem

śpiwór ˈɕpʲivur n
sac de dormir
(turystyka, turystyczny) worek do spania;

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
diàmetre
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
(geometria) długość średnicy (1.1)

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
punt i coma
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
edat mitjana
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
medieval
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza

środa ˈɕrɔda n
dimecres
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
centre
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi

środek transportu n
mitjà de transport
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środkowoeuropejski adj
centraleuropeu
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
ambient
miejsce wychowywania w grupie; ludzie z niej
medi ambient entorn
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
tornavís
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
centre centre de la ciutat
centrum; główna, centralna część miasta

śródstopie n
metatars
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami

świadek ˈɕfʲjadɛk n
testimoni
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
osoba, która widziała coś na własne oczy

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
consciència
zdawanie sobie sprawy z czegoś;
wiedza o istnieniu samego siebie

świadomy ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ adj
conscient
taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś

świat ɕfʲjat n
món
cała Ziemia
(przenośnie, przenośnia) planeta
przestrzeń, w której się żyje

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
cosmovisió
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;

światło ˈɕfʲjatwɔ n
llum
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
fotofòbia
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
candela
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;

świeca standardowa n
candela estàndard
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny o znanej absolutnej wielkości gwiazdowej;

świeca zapłonowa n
bugia
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;

świecić ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑iʨ̑ v
brillar
emitować, produkować światło

świerk ɕfʲjɛrk n
avet roig
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
grill
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świerzb ɕfʲjɛʃp n
ronya sarna
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świetlik lekarski ˈɕfʲjɛtlʲik lɛˈkarsʲci n
eufràsia
(botanika, botaniczny) Euphrasia rostkoviana, pospolita w Polsce i występująca w całej Europie jednoroczna roślina lecznicza

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
frescor
cecha tego, co jest świeże

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
fresc
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
porc
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes Flower;
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę
porc truja
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
cobai
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)

świt ɕfʲit n
alba matinada
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;

świąteczny ɕfʲjɔ̃nˈtɛʧ̑nɨ adj
festiu
przypadający w dzień będący świętem; wolny od pracy, szkoły
związany ze świętami, najczęściej ze świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocy

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
temple
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
festa diada
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

świętować ɕfʲjɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
celebrar
obchodzić coś uroczyście

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
sant
mężczyzna święty (1.1)

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Pare Noél
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

Źrebię ˈʑrɛbʲjɛ pn
Cavallet
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
pollí
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć;

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
pupil·la
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej

źródło ˈʑrudwɔ n
font
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;

Żagiel ˈʒaɟɛl pn
Vela
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Żmudź pn
Samogítia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żuraw ˈʒuraf pn
Grua
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
Girafa
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

żaba ˈʒaba n
granota
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
cap
…informujący o braku kogoś lub czegoś

żagiel ˈʒaɟɛl n
vela
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żal ʒal n
dolor
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żaluzja ʒaˈluzʲja n
persiana
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;

żar ʒar n
brasa
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa

żart ʒart n
broma
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
bromejar
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żarówka ʒaˈrufka n
bombeta
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

żałoba ʒaˈwɔba n
dol
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

żebraczka ʒɛˈbraʧ̑ka n
captaire
kobieta, która żebrze

żebrak ˈʒɛbrak n
captaire mendicant
ten, kto żebrze

żebrać ˈʒɛbraʨ̑ v
pidolar mendicar
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie

żebro ˈʒɛbrɔ n
costella
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żeglarstwo n
vela
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

żegnać v
acomiadar-se
rozstawać się z kimś, z czymś

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
gelatina
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
planxa
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazna kurtyna n
Teló d'Acer
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;

żelazo ʒɛˈlazɔ n
ferro
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
fosa ferro colat
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
femení
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety

żmija ˈʒmʲija n
escurçó
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;

żona ˈʒɔ̃na n
dona muller esposa
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
malabarista
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonglerka n
malabarista
kobieta żongler

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
soldat
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
estómac
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
gla
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
(anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;

żubr ʒupr̥ n
bisó europeu
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żuchwa ˈʒuxfa n
mandíbula
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żuk ʒuk n
escarabat
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny poświętnikowatych;

żuraw ˈʒuraf n
grua
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;

żuć ʒuʨ̑ v
mastegar masticar
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć

żwawy ˈʒvavɨ adj
vivaç
pełen werwy i temperamentu

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
grava
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
vida
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;
czas życia (1.1)

życzenia ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲa n
felicitació
to, czego życzy się komuś z powodu jakiejś okazji (święta, rocznicy) wyrażone w krótkiej formułce

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
desig
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)

życzliwy ʒɨʧ̑ˈlʲivɨ adj
benèvol
przychylnie nastawiony do innych ludzi

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
jueu
związany z Żydami, ich religią, kulturą

żydówka n
jueva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni judaizmu

żyletka ʒɨˈlɛtka n
fulla d'afaitar
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żyrafa ʒɨˈrafa n
girafa
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
aranya
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
giroscopi
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;

żyto ˈʒɨtɔ n
sègol
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
resina
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywiczny adj
resinós
taki, który zawiera żywicę; pełen żywicy; pachnący żywicą

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
bardissa
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żywy ˈʒɨvɨ adj
viu
będący w użyciu
przejawiający oznaki życia
jasny, jaskrawy, niestonowany
żwawy, szybki

żyć ʒɨʨ̑ v
viure
bytować w jakichś warunkach
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
obcować z kimś

żyła ˈʒɨwa n
vena
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;
(geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach;

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
targeta groga
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
icterícia
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;

żółtawy ʒuwˈtavɨ adj
groguenc grogós
lekko zabarwiony na żółto, podobny do koloru żółtego; niezupełnie żółty, prawie żółty

żółtko ˈʒuwtkɔ n
rovell
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów

żółty ˈʒuwtɨ adj
groc groga
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółty związek zawodowy n
sindicat groc
(społeczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu

żółw ʒuwf n
tortuga
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;

żółw lamparci ˈʒuwf lãmˈparʲʨ̑i n
tortuga lleopard
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates

żółć ʒuwʲʨ̑ n
bilis fel
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żądza ˈʒɔ̃nʣ̑a n
luxúria
fizyczne pożądanie

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
agulló fibló esperó
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;